វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1935 341058 341011 2026-09-26T14:18:57Z TheRandomGoober 27248 មិន​ធ្វើ​វិញ​នូវ​កំណែ​ប្រែ [[Special:Diff/341011|341011]] ដោយ​ [[Special:Contributions/~2026-50538-27|~2026-50538-27]] ([[User talk:~2026-50538-27|ការពិភាក្សា​]]) 341058 wikitext text/x-wiki {{Inforbox គេហទំព័រ | name = [[ឯកសារ:Wikipedia-favicon.png|16px|Favicon of Wikipedia]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ | រូបថតអេក្រង់ = [[ឯកសារ:Khmer Wikipedia Main Page on 30th April 2008.png|280px|ទំព័រដើមនៃវិគីភីឌាភាសាខ្មែរថ្ងៃទី៣០មេសា២០០៨]] | collapsible = yes | caption = | logo = [[ឯកសារ:Wikipedia-logo-v2-km.svg]] | url = http://km.wikipedia.org/ | commercial = ទេ | ទីតាំង = ក្រុងម៉ៃអាមី រដ្ឋផ្ល័រីដា | type = សព្វវចនាធិប្បាយ លើអ៊ីនធឺណិត | ភាសា = [[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]] | registration = ជម្រេីស | ម្ចាស់ = [[មូលនិធិវិគីមេឌា]] | launch date = ថ្ងៃទី១៥ មករា ឆ្នាំ២០០៥ | អ្នកនិពន្ធ = }} '''វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ'''គឹជាគំរោងរបស់[[វិគីមេឌា]]។ វិគីភីឌា និង[[សព្វវចនាធិប្បាយ]] នៅលើអ៊ិនធឺណេត អាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់នៅលើ ពិភពលោកចូលរួមចំណែកបាន។ '''វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ'''អ្នកគ្រប់គ្នាពិតជា បានស្គាល់រួចមកហើយ នូវគេហទំព័រ [[km.Wikipedia.org]]។ វាគឺជាគេហទំព័រ ដែលអាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់សរសេរអត្ថបទផ្សេងៗ និងកែប្រែបានដោយសេរី។ បច្ចុប្បន្ននេះ វីគីភីឌាមានអត្ថបទជាច្រើនភាសា នៅលើពិភពលោក ហើយអ្វីដែលជាមោទនភាពជាបំផុតសម្រាប់ជនជាតិ[[ខ្មែរ]]នោះគឺនៅលើគេហទំព័រមួយនេះក៏មានជាភាសាខ្មែរយើងផងដែរ។ វីគីភីឌាជា[[ភាសាខ្មែរ]] ជាគេហទំព័រមួយក្នុងចំណោម គេហទំព័រទាំងអស់ដែលមានប្រយោជន៍ និង មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរទាំងអស់នៅក្នុង[[ប្រទេសកម្ពុជា]] ក៏ដូចជាសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ដែលនិយាយជា[[ភាសាខ្មែរ]] ។ គេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ គឹជាគេហទំព័ររបស់ ជា[[អង្គការ]]មូលនិធិវីគីភីឌាដែល មានគោលដៅសរសេរអត្ថបទនានាដែលមានប្រយោជន៍ នៅលើប្រព័ន្ធ អ៊ីនធើណែត ។ គេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យអប់រំលើប្រព័ន្ធ [[អ៊ីនធើណែត]]នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ។ នៅក្នុងគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ លោកអ្នកអាចសរសេរ និង បង្កើតអត្ថបទជាភាសាខ្មែរ ដែលមានប្រយោជន៍ ដោយសេរីនិង មិនគិតថ្លៃ ។ វិគីភីឌា[[ភាសាខ្មែរ]]គឹជាគម្រោងរបស់[[វិគីមេឌា]] ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ[[មូលនិធិវិគីមេឌា]] ជា[[អង្គការ]]មិនរកប្រាក់កម្រៃឡើយ ។ វិគីភីឌា និង[[សព្វវចនាធិប្បាយ]] នៅលើ[[អ៊ិនធឺណែត]] អាចឱ្យ អ្នកប្រើប្រាស់នៅលើ ពិភពលោកចូលរួមចំណែកបាន គ្រប់គ្នា ។ បន្ទាប់ពី លោកអ្នកបានស្គាល់ពីគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរនេះរួចហើយ យើងខ្ញុំជាសមាជិកវីគីភីឌាសង្ឃឹមថា លោកអ្នកក៏ដូចជាសិស្ស និស្សិតទាំងអស់នឹងចូលរួមស្ថាបនាគេហទំព័រនេះ ដោយ ផ្ដល់នូវ អត្ថបទល្អៗ ដើម្បី ទុកជាឯកសារ ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទូទៅបានសិក្សាស្រាវជ្រាវ ហើយឯកសារទាំងនោះ នឹងរក្សាទុកគង់វង្សនៅជាកេរមរតក ដល់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ តទៅទៀតផងដែរ ។ របៀបនៃការចូលជាសមាជិក របស់វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរ លោកអ្នកគ្រាន់តែ បង្កើតគណនី (Account) មួយ និង ធ្វើតាមអ្វីដែល វីគីភីឌាខ្មែរតម្រូវឱ្យធ្វើ ជាការស្រេច ។ == ប្រវត្តិ == [[ឯកសារ:Khmer Wikipedia Main Page on 30th April 2008.png|right|240px||thumb|[[ទំព័រដើម|ទំព័រដើមរបស់វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]]] [[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៥ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]បានកកើតឡើង។ ការបង្កើតឡើងនៅគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរនេះគឺជាគម្រោងរបស់អង្គការ មូលនិធិវីគីមេឌា ដោយអង្គការនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណង ចែករំលែកនូវ ចំណេះដឹង ប្រវត្តិសាស្ត្រនានា នៅក្នងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដូចជា ធ្វើការបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងទាំងអស់នេះ ទៅដល់មនុស្សនិង ប្រជាជនទាំងអស់នៅពិភពលោក ។ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ នោះគឺវីគីភីឌាភាសាខ្មែរមាន ចំនួនតិចតូចបំផុត ។ រហូតមកដល់ ថ្ងៃទី ២០ ខែ កុម្ភះ ឆ្នាំ២០០៧ វីគីភីឌាមាន អត្ថបទចំនួន ១០០ អត្ថបទ ។ នៅថៃ្ងទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៧ វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ៥០០អត្ថបទដែលធ្វើឱ្យគេហទំព័រ[[វីគីភីឌា]]មានការចាប់អារម្មណ៏ជាងមុន ។ ថៃ្ងទី៣ ខែមិនា ឆ្នាំ២០០៨ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]កើនបាន ១០០០អត្ថបទ។ ថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]កើនបាន ២០០០អត្ថបទ ។ ហើយសម្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ [[វីគីភីឌា]]មានកើនឡើងបាន ចំនួន [[៣៦៥១]]អត្ថបទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី១៥៥ ក្នុងចំណោម ២៨៥ភាសា)។ អ្វីទាំងអស់នេះ គឺជាភាពរីកចម្រីន យ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុត ។ មូលហេតុដែលនាំឱ្យគេបង្កើត វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរក៏ព្រោះតែ វាមានសារៈសំខាន់ចំពោះ សិស្សានុសិស្ស និង មនុស្សទាំងអស់នៅលើពិភពលោក និងដោយថាមកពីស្នាដៃរបស់ជនបរទេសដែលស្រឡាញ់[[វប្បធម៌ខ្មែរ]] ឬស្រឡាញ់[[វិគីភីឌា]] ទើបនាំឱ្យមានការបង្កើត គេហទំព័រ[[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]នេះឡើង ។ សម្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ[[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]រូបភាពចំនួន [[១០៣៤]] រូបភាពមានសមាជិកចំនួន [[១១០២២]]នាក់ ។ ==គោលបំណង == [[ឯកសារ:Kmwiki sidebar-1st-Sep-2008.png|right|240px||thumb|]]ទិសដៅក្នុងការបង្កើតវីគីភីឌាភាសាខ្មែរគឺដើម្បីបញ្ជ្រាបចំណេះដឹង ទាំងអស់ដល់សិស្សានុសិស្ស និង ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់គ្រប់គ្នាបានដឹង ។ ផលប្រយោជន៍ ដែលអ្នកបង្កើតនិងចូលជាសមាជិក នៅក្នុងវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ មានដូចជា ៖ * ចូលរួមចំណែកលើកស្ទួយ ភាសាខ្មែរលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត ដើម្បីបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងទៅទាំងអស់ទៅដល់មនុស្សនៅក្នុងពិភពលោកបានដឹង ពីប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរ ប្រពៃណីខ្មែរ * ចែករំលែក អ្វីៗដែលអ្នកមានដល់ ជនជាតិខ្មែរដទៃទៀត * ថែរក្សា គំនិត ឬ អត្ថបទដែលអ្នកមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធ អ៊ីនធើណែត * អាចទទួលបាននូវចំណេះដឹងផ្សេងៗ តាមរយៈគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ * ក្លាយជាសមាជិកនៃ អ្នកដែលមានការរួមចំណែកជួយដល់វីគីភីឌាភាសាខ្មែរនៅក្នុងប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត * អាចធ្វើអោយសមាជិកដទៃទៀតនៅក្នុង [[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]] tស្គាល់អ្នកកាន់តែច្រើ់នឡើងៗ ជាការរួមចំណែកមួយដែលមានភាពល្អប្រសើរបំផុតដែលអ្នកបានចែករំលែកនូវចំណេះដឹងទាំងអស់នេះទៅ ជនរួមជាតិខ្មែរយើងអោយបានយល់ដឹងគ្រប់គ្នាជាការរួមចំណែក ដ៏ល្អប្រសើរក្នុងការ បង្កើនការអប់រំ ការសិក្សា ។ បើសិនបើអ្នកចំណាយពេលវេលា ដើម្បីចូលរួមក្នុងវីគីភីឌា ទាំងអស់ លោកអ្នកបានចំណាយពេលវេលាដ៏មានតម្លៃ របស់លោកអ្នកយ៉ាងមានប្រយោជន៍ ។ == ការបញ្ចូល == បំណងវិគីភីឌា គឺដើម្បីអោយអ្នកនិយាយ[[ភាសាខ្មែរ]] បានប្រើវិគីភីឌានូវភាសារបស់ខ្លួន។ វិគីភីឌាត្រូវបានសរសេរជាចើ្រនភាសា។ បំណងធំរបស់យើងគឺ ឱ្យមាន អត្ថបទច្រើនដូច វិគីភីឌា ជា​ភាសាអង់គេ្លស។ វិគីភីឌាគឺជាប្រភពផ្តល់ចំណេះដឹងល្អៗនិងពិសេសសំរាប់ យុវជនកម្ពុជា។ == សេចក្តីផ្តើម == វិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ[[២០០៥]] ជាពិសេសមកពីទឹកដៃរបស់ជនបរទេសដែលស្រឡាញ់វប្បធម៌ខ្មែរ ឬស្រឡាញ់វិគីភីឌា។ បច្ចុប្បន្ន វិគីភីឌាភាសាខ្មែរនៅមានទំហំតូចដោយហេតុថា: * ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនជាអ្នកស្រែ(៩០%)។ មានខ្មែរតិចតូចដែលប្រើ[[កុំព្យូទ័រ]] និងអ៊ិនធឺណិត។ *ពលរដ្ឋខ្មែរដែលប្រើអិនធឺំណិត (Internet)គឺជាមនុស្សដែលធ្វើការជាមួយ[[អង្គការ]]អន្ដរជាតិ ឬក្រុមហ៊ុន។ *ប្រទេសខ្មែរត្រូវការ ការបង្កើតអោយមានជា សូហ្វវែរ(Software) សំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការសរសេរភាសាខ្មែរនៅលើ[[អ៊ិនធឺណិត]] (Internet)។ == កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ == *ថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ[[២០០៥]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានកកើតឡើង។ *ថៃ្ងទី២០ [[ខែកុម្ភះ]] ឆ្នាំ[[២០០៧]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរមាន ១០០អត្ថបទ។ *ថៃ្ងទី១៣ [[ខែធ្នូ]] ឆ្នាំ[[២០០៧]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ៥០០អត្ថបទ។ *ថៃ្ងទី៣ [[ខែមិនា]] ឆ្នាំ[[២០០៨]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ១០០០អត្ថបទ។ *ថ្ងៃទី២៥ [[ខែវិច្ឆិកា]] ឆ្នាំ[[២០០៨]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ២០០០អត្ថបទ។ == មើលផងដែរ == * [[វិគីភីឌា]] * The Wikipedia Times: [http://thewikipediatimes.blogspot.com/2010/05/khmer-wikipedia.html Khmer Wikipedia]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{វិគីភីឌាភាសា}} [[ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិគីភីឌា]] __លាក់មាតិកា__ __ផ្នែកមិនត្រូវកែប្រែ__ __DISAMBIG__ [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ]] ecbbpbr48kffukv4bwewk7j9fpg4f8k 0 2147 341037 338671 2026-09-26T12:42:53Z Ceciliadetk 53157 បានកែតម្រូវកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធ 341037 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CC8899;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> ប្រាសាទ អង្គរវត្ត </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Image-Angkor Wat from north pond 2.JPG|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] សាសង់ដោយព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី២]] (គ.ស ១១២២) <br> |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ''' | [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកសាងសង់''' | [[សូរ្យវរ្ម័នទី២]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | គ.ស (១១២២) |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាប័ត្យកម្ម''' | អង្គរទី២ |- style="vertical-align:center;" |'''សិល្បៈក្បាច់លម្អ''' | រចនាបថ អង្គរវត្ត |- style="vertical-align:top;" |'''កំណត់ត្រាពិភពលោក''' |Guinness World Records (1985) |- style="vertical-align:top;" |'''ឆ្នាំប្រកាស UNESCO''' |ថ្ងៃ ១៤ ខែ ធ្នូ ១៩៩២ |- style="vertical-align:top;" |'''ជាប់ជាសម្បត្តិ បេតិកភណ្ឌពិភពលោក''' |World Heritage Site |- style="vertical-align:top;" |'''Link''' [[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|100px]] |[https://whc.unesco.org/en/list/668/ Angkor World Heritage Site- UNESCO] |} '''ប្រាសាទ [[អង្គរវត្ត]]''' ឬ '''[[នគរវត្ត]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Angkor Wat) or (Nokor Wat) ជាប្រាសាទ ដែលធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានមាត្រដ្ឋាន លើផ្ទៃដីទំហំ ១៦២,៦ ហិចតា ដោយស្មើនឹង (1,626,000 m2) ។ រចនាសម្ព័ន្ធ នៃសំណង់ប្រាសាទត្រូវបានចាត់ទុកជាស្ថាបត្យកម្មដ៏កំពូល នៃអច្ឆរិយៈវត្ថុរបស់ពិភពលោក ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងស.វទី១២ ដោយព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី២]] ដែលជាព្រះមហាក្សត្រនាសម័យកាល[[ចក្រភពខ្មែរ]] ។ ប្រាសាទនេះសាងសង់ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនានៃលទ្ធិ[[ព្រះវិស្ណុ]] ។ ដូចនេះហើយ ប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានគេសន្មតថា ជាប្រាសាទសាសនាដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលជាប់ក្នុងកំណត់ត្រាពិភពលោក "ហ្គីនណេស" (Guinness World Records) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៨៥ ។<ref> Kalman Dubov (2006) [https://books.google.com/books/about/Journey_to_the_Kingdom_of_Cambodia.html?id=azRREAAAQBAJ Kalman Dubov], Publisher: Kalman Dubov, Jewish Studies p.282 </ref> <ref> Ross McWhirter (1985) [https://books.google.com/books/about/Guinness_Book_of_World_Records.html?id=1MNPAAAAYAAJ Guinness Book of World Records], Editor: Norris McWhirter, Publisher: Sterling Publishing Company, Original from the University of Virginia p.480 [[ISBN]]: 0806902647, 9780806902647 </ref> ប្រាសាទអង្គរវត្តមានភាពល្បីល្បាញដោយសារជា បូជនីយស្ថាន សាសនាដ៏ធំបំផុតក្នុងពិភពលោក ដែលជានិមិត្តរូបនៃប្រទេសកម្ពុជា និងជាគំរូដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា មានដើមកំណើតនៅសតវត្សទី 12 ជា[[ទេវស្ថាន|ប្រាសាទហិណ្ឌូ]] ដែលក្រោយមកបានប្រែក្លាយទៅជាប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ។ ប្រាសាទនេះល្បីល្បាញដោយសារចម្លាក់លៀនដ៏ប្រណិត ការរចនាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ដែលតំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ និងឋានៈជាចំណុចកណ្តាលនៃតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ == ប្រវត្តិប្រាសាទ == '''Temple History''' ប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១១២២ នៃគ.ស. ដែលត្រូវនឹងស.វទី១២ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី២]] ដែលប្រាសាទនេះបានសាងសង់ឡើងក្នុងពហុបំណងច្រើនយ៉ាងរបស់ព្រះអង្គ ដោយការឧទ្ទិសឱ្យអង្គទេព [[ព្រះវិស្ណុ]] ការរំលឹកដល់ស្នាដៃរបស់អង្គខ្លួនឯងផ្ទាល់ផង ការផ្ដល់ជាទីឋានបរមសុខនៅពេលដែលទ្រង់សោយទីវង្គតនៅពេលខាងមុខផងដែរ។<ref> Elliot Tepper (1980) [https://books.google.com/books/about/Southeast_Asian_Exodus.html?id=wFh5AAAAIAAJ Southeast Asian Exodus: From Tradition to Resettlement : Understanding Refugees from Laos, Kampuchea and Vietnam in Canada], Publisher: Canadian Asian Studies Association, Original from the University of California p.230 [[ISBN]]: 0920296084, 9780920296080 </ref> ប្រាសាទអង្គរវត្តត្រូវបានបោះបង់ចោលដោយសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់កងទ័ពសៀមក្នុងអំឡុងស.វទី១៤ ដោយព្រះបាទ [[បរមរាជាទី១]] នៃអង្គ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] ដែលប្រកាសចាកចោលរាជធានីអង្គរក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៨ នៃគ.ស. នេះបើយោងតាមពង្សាវតារនៃកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាក្នុងសៀវភៅឯកសារ "មហាបុរសខ្មែរ" ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ ដែលត្រូវបានយកមកប្រែសម្រួលដោយលោក អេងស៊ុត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ។<ref> Daifuku, Hiroshi (1971) [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000188338 S.O.S Angkor], Publisher: The UNESCO Courier: a window open on the world, XXIV, 12, p. 4-5, illus. Original from:the University of Michigan p.44 </ref> <ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> ប្រាសាទអង្គរវត្តបានបន្តការបោះបង់ចោលរហូតដល់រាជព្រះបាទ [[ចន្ទរាជា]] ដែលបានលើកកងទ័ពពីលង្វែកទៅកំចាត់សៀមនៅតំបន់អង្គរក្នុងឆ្នាំ ១៥៤០ នៃគ.ស.។ ក្រោយមកទើបព្រះអង្គបានជួសជុលប្រាសាទអង្គរវត្តត្រង់រោងថែវចម្លាក់ផ្នែកខាងកើតឈៀងខាងជើង និងរោងថែវមួយផ្ទាំងទៀតនៅខាងជើង ចំណែកឯផ្នែកខាងលើនៃតួប៉មកណ្ដាលមានតឹកតាងនៃការលម្អដោយរូបព្រះពុទ្ធរូប៤អង្គឈរបែរខ្នងទល់គ្នាទៅរកទិសធំទាំងបួន កើត-លិច-ជើង-ត្បូង ដែលត្រូវបានតម្កល់ដើម្បីបិទផ្ជិតចំហរបស់តួប៉មកណ្ដាលនៃគូបរៈ ដែលរូបចម្លាក់បង្ហាញពីការឆ្លាក់ក្នុងទម្រង់ខុសៗគ្នា នៃទឹកដៃរបស់ជាងចម្លាក់ផងដែរ ។<ref> Kanai Lal Hazra (1982) [https://books.google.com/books/about/History_of_Therav%C4%81da_Buddhism_in_South.html?id=I70KAAAAYAAJ History of Theravāda Buddhism in South-East Asia: With Special Reference to India and Ceylon], Publisher: Munshiram Manoharlal, Original from the University of Virginia p.226 </ref> === អង្គរវត្ត នៃកំណត់ត្រាអុឺរ៉ុប === '''Angkor Wat of European Record''' ជនជាតិអុឺរ៉ុបដំបូងបង្អស់ដែលបានរកឃើញ ប្រាសាទអង្គរវត្តក្នុងឆ្នាំ ១៥៨៦ នៃគ.ស.លោកមានឈ្មោះថា "អានតូនីញូ ដា មាដេឡេណា" (Antonio da Magdalena) លោកគឺជាបុព្វជិត សាសនកាតុលិក (Catholic Religion) ដែលជាជនជាតិ "ប៉ុទុយហ្គេស" (Portuguese) ដែលបានធ្វើកំណត់ត្រានៃការរកឃើញប្រាសាទអង្គរវត្ត ជាមួយនិងការពណ៌នាអំពីដំណើររបស់លោកចូលមកក្នុងព្រៃដ៏ជ្រៅ និងបានប្រទះឃើញនូវប្រាសាទក្នុងព្រៃជាច្រើន ជាមួយនិងកំពូលប្រាំនៃប្រាសាទដែលមានរចនាបថ ដូចទៅនិងផ្កាឈូក ដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតឱ្យពួកគេធ្វើកំណត់ត្រាពីប្រាសាទដ៏អស្ចារ្យនេះ ។ រយៈពេល ៣ឆ្នាំ បន្ទាប់ ពោលគឺនៅឆ្នាំ ១៥៨៩ នៃគ.សករាជ មានប្រវត្តិវិទូជនជាតិ ប៉ុទុយហ្គេស មួយរូបទៀតមានឈ្មោះថា "ឌៀអាហ្គូ ដូគោតូ" (Diago do Couto) ដែលបានរកឃើញប្រាសាទក្នុងតំបន់អង្គរ ជាមួយនិងការពិពណ៌នារបស់លោក អំពីលក្ខណៈដែលលោកបានមើលឃើញ នៅសំណង់ប្រាសាទ ដែលមើលទៅដូចជ្រុងនៃទីក្រុងមួយក្នុងទម្រង់ដូចរាជវាំង ដែលមានគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ និង មានស្ពានឆ្លងកាត់ចំនួន ៥ច្រកទ្វារ ជាមួយនិងរូបចម្លាក់ដែលមានសណ្ឋានដូចកាន់ខ្សែរពួរ និង មានត្រចៀកវែងៗ ផងដែរ ដែលនេះប្រហែលជាទីក្រុង [[អង្គរធំ]] ។<ref> Charles Higham (2004) [https://books.google.com/books/about/The_Civilization_of_Angkor.html?id=AKzqy2_RSq4C The Civilization of Angkor], Publisher: University of California Press p.192 [[ISBN]]: 0520242181, 9780520242180 </ref> <ref> Qāṃn Jūlān, Vann Molyvann (1998) [https://books.google.com/books/about/Angkor_a_Manual_for_the_Past_Present_and.html?id=T81UGwAACAAJ Angkor, a Manual for the Past, Present, and the Future], Compiled by Eric Prenowitz, Ashley Thompson, Publisher: UNESCO with United Nations Development Program [and] Swedish International Development Agency, Original from University of California, Berkeley p.264 </ref> === អង្គរវត្ត នៃកំណត់ត្រា ស.វទី១៧ === '''Angkor Wat of the 17th Century Record''' ការមកដល់របស់ [[ជនជាតិជប៉ុន]] (Japanese) នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[បរមរាជសម្ភារ]] តាមរយៈឈ្មួញសំពៅ ដោយលោក "ខេនរីអុ សុីម៉ាណុ" (Kenryo Shimano) ដែលមកពី "ណាកាសាគុី" (Nagasaki) ដែលបានរកឃើញប្រាសាទអង្គរវត្ត ក្នុងឆ្នាំ ១៦៣២ នៃគ.សករាជ លោកបានគូរនូវ គំនូរព្រាង របស់ប្រាសាទអង្គរវត្ត ជាមួយនិង ការគូរនូវរូបសំណង់ប្រាសាទ ដែលមានបរិវេណដ៏ធំ និង គំនូរដែលមានសំណង់ប្រាសាទដ៏ច្រើន តាមរយៈនៃការរកឃើញប្រាសាទអង្គរវត្តនេះ ដែលមានដំណើរសុីចង្វាក់គ្នាទៅនិង កំណត់ត្រា ពងស្សាវតារនៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ដែលកត់ត្រា អំពីព្រះបរមរាជសម្ភារ ដែលទៅបួសជាភិក្ខុសង្ឃនៅនគរវត្ត ក្នុងព្រះនាមនៃអង្គ [[ពញ្ញាតូ]] ក្នុងឆ្នាំ ១៦៣០ នៃគ.សករាជ ដែលបានកត់ត្រាក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៩ ដែលអាចបញ្ចាក់បានយ៉ាងច្បាស់ថា លោក ខេនរីអុ សុីម៉ាណុ ទំនងជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាព្រះពុទ្ធម្នាក់ផងដែរ ។<ref> Michio Fujioka, Kazunori Tsunenari, Chikao Mori (1972) [https://books.google.com/books/about/Angkor_Wat_by_Michio_Fujioka_Kazunori_Ts.html?id=-Uv0zgEACAAJ Angkor Wat], Publisher: Kodansha International Original from the University of Michigan p.221 </ref> === អង្គរវត្ត នៃកំណត់ត្រា បារាំង === '''Angkor Wat of the French Record''' ការរកឃើញ ប្រាសាទអង្គរវត្ត របស់លោក "ឆាលី អុីមម៉ូញែល បួលវ៉ក" (Charles-Emile Bouillevaux) ដែលជាបេសកជន នៃអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា និង ជាអ្នករុករកជនជាតិបារាំង ដែលបានមកទស្សនាអង្គរក្នុង ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៥០ ហើយលោក បានបោះពុម្ពផ្សាយដំណើររឿងនៃការរុករករបស់លោកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៨ មុនពេលពីរឆ្នាំនៃការមកដល់របស់លោក "ហេនរីមូហត" (Henri Mouhot) ក្នុងឆ្ន ១៨៦០ នៃគ.សករាជ ។ លោក ឆាលី អុីមម៉ូញែល បានមកដល់ "កូសាំងស៊ីន" (Cochinchina) នៅឆ្នាំ១៨៤៩ ហើយគាត់បានបន្តដំណើរនៃការរុករករបស់គាត់ និងបានឃើញអង្គរវត្ត ក្នុង ឆ្នាំ១៨៥០ ហើយពីរបីខែក្រោយមកលោកបានស្នាក់នៅជាមួយប្រជាជនព្នង នៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយធ្វើដំណើរពីសំបូរទៅ [[ទី​រួម​ខេត្ត​ពាម(ខេត្តក្រមួនស)|ហាទៀង]] (Ha-Tien) ក្នុងរយៈពេលប្រាំបួនថ្ងៃ បន្ទាប់មកស្នាក់នៅ [[ប្រទេសឡាវ]] ក្នុងឆ្នាំ១៨៥៣ ទើបត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញនៅឆ្នាំ ១៨៥៥ ដែលបានមក [[ខេត្តបាត់ដំបង]] បន្ទាប់មកលោកបានត្រឡប់ទៅ អុឺរ៉ុបវិញ ដោយបម្រើការជាអាចារ្យនៃ "ស៊ូហ្គន" (Choquan) ពីឆ្នាំ ១៨៦៧ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧៣ ក្រោយមកទើបឆ្នាំ ១៨៧៨ ទើបលោកបោះពុម្ភផ្សាយនូវដំណើររុករករបស់លោកនៅកម្ពុជា ទោះជាយ៉ាងណា ការចេញផ្សាយរបស់លោក គឺនៅពេលក្រោយ នៃការចេញផ្សាយរបស់លោក ហេនរីម៉ូហត ដែលបានចេញផ្សាយនូវ ទិនានុប្បវត្តិ និង គំនូររបស់គាត់ទាក់ទងនិងប្រាសាទអង្គរវត្តផងដែរ ។<ref> Christopher Pym (1968) [https://books.google.com/books/about/The_Ancient_Civilization_of_Angkor.html?id=hZJOAAAAMAAJ The Ancient Civilization of Angkor], Publisher: New American Library, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 0451608585, 9780451608581 </ref> == អង្គរវត្ត ពីលោក ហេនរីមូហត == '''Angkor Wat by Henri Mouhot''' [[File:Facade of Angkor Wat.jpg|thumb|Facade of Angkor Wat, a drawing by Henri Mouhot]] [[File:Western colonade of the Temple of Ongau Wat, Cambodia ILN0-1868-0201-0005.jpg|thumb|Ruined Temples of Cambodia. Western collonade of the Temple of Angkor Wat, Cambodia. Illustration for The Illustrated London News, 1 February 1868.]] ការបោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងនៃដំណើរដ៏ល្បីល្បាញរបស់ លោក "ហេនរីមូហត" (Henri Mouhot) ក្នុងការធ្វើដំណើររបស់គាត់ឆ្លងកាត់ឥណ្ឌូចិន ។ លោក ហេនរីមូហត លោកជាទស្សនៈវិទូ និងជាអ្នកថតរូបដោយខ្លួនឯងជាមួយនិងធម្មជាតិនិយម លោកកើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៨២៦ នៅឯ "ម៉ុងបេលីអាដ" (Montbeliard) [[ប្រទេសបារាំង]] ហើយលោក បានទទួលមរណៈភាពនៅឯ "ណាផាន" (Naphan) [[ប្រទេសឡាវ]] ដោយជំងឺគ្រុនចាញ់ នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៦១ ។ លោក ហេនរីមូហត បានចាប់ផ្តើមរុករកអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៅឆ្នាំ ១៨៥៦ ដោយមានការគាំទ្រពី "សង្គមភូមិសាស្ត្រ" Royal Geographical Society និង សង្គមសត្វវិទ្យា Zoological Society នៃទីក្រុងឡុង (London) [[ចក្រភពអង់គ្លេស]] រីឯអាជ្ញាធរបារាំងមិនដែលគាំទ្រការធ្វើដំណើររបស់គាត់ក្នុងគោលបំណងស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិទេនាពេលនោះទេ ។<ref> Henri Mouhot (1864) [https://books.google.com/books/about/Travels_in_the_Central_Parts_of_Indo_Chi.html?id=d_EwAQAAMAAJ Travels in the Central Parts of Indo-China (Siam), Cambodia, and Laos: During the Years 1858, 1859, and 1860, Volume 1], Publisher: J. Murray, Original from the University of Wisconsin - Madison p.604 </ref> <br> ទិនានុប្បវត្តិ និងសំបុត្ររបស់លោក "ហេនរី អេលិចសាន់ដ្រេ មូហត" (Henri Alexandre Mouhot) បានផ្ញើទៅភរិយារបស់គាត់និងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ គឺលោក "ឆាលីមូហត" (Charles Mouhot) ក្រោយមកត្រូវបានចងក្រងនៅក្នុងសៀវភៅ "ដំណើរទៅកាន់ព្រះរាជាណាចក្រ សៀម កម្ពុជា និង ឡាវ" Voyage dans les Royaumes de Siam, de Cambodge et de Laos (1868) សម្រាប់សាធារណៈជនបារាំង បានក្លាយជាអារម្មណ៍មួយសម្រាប់ការពិពណ៌នាអំពី ប្រាសាទ អង្គរវត្ត របស់គាត់ ដែលគាត់បានទៅដល់ភាគខាងត្បូងក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ១៨៦០ ។ ប្រសិនបើគាត់មិនមែនជាជនជាតិបស្ចិមប្រទេសដំបូងគេដែលរកឃើញប្រាសាទអង្គរវត្ត នេះទោះ ភាពទាក់ទងរបស់គាត់ ដែលមានភាពរស់រវើក លម្អិត និងសរសេរបានល្អ ដែលគេបានផ្តល់ឱ្យគាត់នៅសម័យកាលក្រោយមកទៀត គឺការផ្ដល់ នូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះចំពោះបុព្វហេតុនៃស្នាដៃរបស់លោកដែលជាអ្នករកឃើញនូវប្រាសាទអង្គរវត្តឡើងវិញផងដែរ ។<ref> Henri Mouhot (1868) [https://books.google.com/books/about/Voyage_dans_les_royaumes_de_Siam_de_Camb.html?id=BaI2AAAAMAAJ Voyage dans les royaumes de Siam, de Cambodge, de Laos et autres parties centrales de l'Indo-Chine: relation extraite du journal et de la correspondance de l'auteur], Editor: Ferdinand Lanoye, Publisher: Hachette, Original from the University of Michigan p.335 </ref> == ស្ថាបត្យកម្ម អង្គរវត្ត == '''Angkor Wat Architecture''' [[File:Angkor Wat 20151008 111411 (28054598275).jpg|thumb|Angkor Wat has a total of 1532 pillars.]] ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១១២២ នៃគ.សករាជ ដែលត្រូវនិង ស.វទី១២ ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី២]] ប្រាសាទនេះសាងសង់ឡើង ដើម្បីឧទ្ទិសឱ្យ ព្រហ្មញ្ញសាសនា នៃលទ្ធិជំនឿលើ [[ព្រះវិស្ណុ]] ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកម្ពស់សរុប ៦៥ម៉ែត្រ និង មានជើងសសរសរុប ១៥៣២ ដើម និងបានប្រើប្រាសកម្លាំងពលកម្មសរុប ប្រមាណជា ៣០០,០០០ (៣សែននាក់) ដោយសាងសង់ក្នុងទំហំផ្ទៃដី ១៦២,៦ ហិចតា លើទំហំផ្ទៃដីសរុប ៤០២ ហិចតា និង បានប្រើប្រាសសត្វដំរី ប្រមាណជា ៦០០០ ក្បាល ក្នុងការដឹកជញ្ជូននូវកំំំណាត់ថ្មធំៗ ដែលយក មកសាងសង់ប្រមាណជា ១០លានតោន ជាមួយនិងពេលវាលា នៃរយៈពេលសាងសង់ប្រមាណជា ២៨ ឆ្នាំ ។<ref> Frank Vincent (1873) [https://books.google.com/books/about/The_Land_of_the_White_Elephant.html?id=RG1fAAAAcAAJ The Land of the White Elephant: Sights and Scenes in South-eastern Asia : a Personal Narrative of Travel and Adventure in Farther India, Embracing the Countries of Burma, Siam, Cambodia, and Cochin-China (1871-2)], Publisher: Sampson Low, Marston, Low, & Searle, Original from National Library of the Netherlands p.316 </ref> ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ត្រូវបានរចនាឡើងតាមលំនាំនៃភ្នំព្រះសុមេរុ (Mount Meru) ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវវៈ ឬ ពួកទេវតា ក្នុងជំនឿទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ អង្គរវត្ត មានរាង្គជាចតុកោណកែង ដែលមានកសិណ ឬគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញប្រមាណជា ១៦គីឡូម៉ែត្រ ។ ចំណែកកសិណពិតប្រាកដរបស់ប្រាសាទ មានបណ្ដោយប្រវែង ១៥០០មែត្រ គុណនិង ទទឹង ១៣០០ម៉ែត្រ ផ្លូវធំដើរចូលពីទិសខាងលិចទៅដល់ប្រាសាទកណ្តាលមានប្រវែង ២៥០ម៉ែត្រ និងជញ្ជាំងខាងក្រៅ ៣,៦ សហាតិមាត្រ ដោយស្មើនិង ២,២ ម៉ាយ ប្រវែងវែង គឺជាថែវមានបីជ្រុង ដែលថែវនីមួយៗឡើងខ្ពស់ទៅថែវដែលជាប់គ្នា នៅចំកណ្ដាលនៃប្រាសាទបញ្ឈរនូវជួរចតុរង្គនៃប៉ម ។ កំពូលប្រាសាទ មានសណ្ឋានដូចផ្កាឈូកក្រពុំ កំពូលប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានកំពូលប្រាំ តំណាងឱ្យបញ្ចក្ខន្ធ (5 Khandha) ដែលជាក្ខន្ធទាំង៥របស់មនុស្ស "ក្ខន្ធ" គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ របស់មនុស្ស ដែលជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឱ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ បញ្ចក្ខន្ធរួមមាន៖ រូបក្ខន្ធ (Selt Form), វេទនាក្ខន្ធ (Misery), សញ្ញាក្ខន្ធ (Perception), សង្ខារក្ខន្ធ (Judgement), វិញ្ញាណក្ខន្ធ (Conscience) ប្រាសាទ អង្គរវត្ត បែរមុខទៅទិសខាងលិច តំណាងឱ្យសេចក្ដីផុតទុក្ខ តាមដំណើរគោចរណ៍ របស់ព្រះអាទិត្យ ដែលធ្វើដំណើរ ពីថ្ងៃរះនៃទិសខាងកើត ហើយរលត់ទៅវិញនៅទិសខាងលិច ។<ref> Jűc Bhyan (1988) [https://books.google.com/books/about/Manuss_silpa%E1%B8%A5_ni%E1%B9%85_jamn%E1%BA%8Fa.html?id=t84SAAAAMAAJ Manuss-silpaḥ nin jamnya], Publisher: Royal University of Fine Arts, Original from the University of Michigan p.266 </ref> == សិល្បៈអង្គរវត្ត == '''Angkor Wat Art''' ប្រាសាទ អង្គរវត្ត ស្ថិតក្នុងរចនាបថ អង្គរទី២ ដែលមានសិល្បៈនៃការកំណត់ដាច់ដោយឡែកហៅថា សិល្បៈអង្គរវត្ត ដែលជ្រុងនៃថែវនីមួយៗរបស់ប្រាសាទបានឆ្លាក់នៅចម្លាក់ក្បាច់យ៉ាងច្រើនស្អេកស្កះផងដែរ ។ ប្រាសាទ អង្គរវត្ត មានចម្លាក់អប្សរាប្រមាណជា ២,០០០ ចម្លាក់ដែលជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យ ដែលអាចឆ្លាក់រូបទាំងអស់នោះក្នុងទំហំប៉ុនៗគ្នា និង មានទម្រង់នៃមូដសក់ខុសគ្នាប្រមាណជា ៣៧ ប្រភេទ ដែលចម្លាក់អប្សារាទាំងនេះអាចបែងចែកនៃការឆ្លាក់នូវចម្លាក់មូដសក់ខុសគ្នាក្នុងទម្រង់ដ៏ច្រើននិងមិនគួរឱ្យជឿ ។<ref> Mark Standen (1995) [https://books.google.com/books/about/Passage_Through_Angkor.html?id=7k9uAAAAMAAJ Passage Through Angkor], Publisher: New Holland, Original from the University of Michigan p.231 [[ISBN]]: 1853685356, 9781853685354 </ref> == ឯកសារយោង == 6b7shsk2ivf0cowekppp2rmxa52jf4h 0 3057 341066 340416 2026-09-26T14:38:05Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341066 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកពួក | other_name = | native_name = Puok District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1707_Puok_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកពួក | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៧ | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពីស្រុកពួកបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Puok District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/puok-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៧០១ | [[ឃុំសសរស្តម្ភ]] | Sasar Sdam | ស្វាយ, សសរស្តម្ភ, គោកកណ្តាល, គោករុន, គោកចាស់, ពង្រថ្មី, គោកព្នៅ, គោកជ្រៃ, ខ្ជាយ, គោកត្នាត, ដំណាក់ស្លាញ, ប៉ាក់ប៉ាន់, ចាន់តាសាយ, ពង្រចាស់ |- | ១៧០៧០២ | [[ឃុំដូនកែវ]] | Doun Kaev | គោកព្នៅ, អន្តង្កន់, តាកាំ, ដូនកែវ, ល្បើក, ត្នោតជ្រុំ, ប្រាសាទចារ្យ, គោកពោធិ៍, ពាម, តាសែ្នហ៍, គោកថ្មី, រហាល, ដូនអុន |- | ១៧០៧០៣ | [[ឃុំក្តីរុន]] | Kdei Run | បង្កោង, ត្រពាំងវែង, ព្រៃយាង, តាប៉ាង, ល្បើក, គោកពោធិ៍, ក្តីរុន |- | ១៧០៧០៤ | [[ឃុំកែវពណ៌]] | Kaev Poar | កំភេម, ព្រៃដង្ហើម, ថ្មី, រកាយា, គោកឫស្សី, គោកពោធិ៍, ស្វាយចេក, ពាមតាអួរ |- | ១៧០៧០៥ | [[ឃុំខ្នាត]] | Khnat | ខ្នាត, ប្រឡាយ, គោកស្នួល, ត្រមេង, ស្វាយ, ព្រៃធ្លក, ជ្រលង, គោកត្រាច, អំពិលពាម, បឹងខ្នារ, ព្រៃកេ្មង, ទឹកថ្លា |- | ១៧០៧០៧ | [[ឃុំល្វា (ស្រុកពួក)|ឃុំល្វា]] | Lvea | គំរូ, ដូនទ្រ, ស្ទឹងព្រះស្រុក, គោកស្រម៉, ទួលរវៀង, គោកថ្មី, ប្រហូត, ជ្រាស់, ល្វា, រកា, ព្រះអង្គទ្រង់, ស្នោ |- | ១៧០៧០៨ | [[ឃុំមុខប៉ែន]] | Mukh Paen | តាត្រាវ, មុខប៉ែន, ត្រកៀត, គោករាំង, គោករុន, ស្វាហួល |- | ១៧០៧០៩ | [[ឃុំពោធិ៍ទ្រាយ]] | Pou Treay | ពោធិ៍, ទ្រាយ |- | ១៧០៧១០ | [[ឃុំពួក]] | Puok | ពួកចាស់, ប្រយុទ្ធ, គោកជួន, កំពង់តាយ៉ង, គោកស្រុក, តាទក, គោកដូង, គោកថ្មី, ពួកថ្មី, ចំបក់ហែរ, អូរតាប្រាក់ |- | ១៧០៧១១ | [[ឃុំព្រៃជ្រូក]] | Prey Chruk | ព្រៃជ្រូក, កិត្តិយស, ដូនតុក, ស្វាយចន្ទរ, ប្រាសាទ, ផ្លាំង, ប្របម៉ៃ, ជ្រេស, ប្រដាក់, ច្រនៀង, តាមោក, ពង្រ |- | ១៧០៧១២ | [[ឃុំរើល]] | Reul | គោកវាល, ទំរឹង, រើល, ត្រពាំងស្វាយ, ត្រពាំងឫស្សី, ព្រលឹត, កែ្អកទុំ, រំដួល, ក្បាលក្រពើ, ត្រពាំងធំ, គោកខ្នាំង, គោកត្រាច, ស្រះ, សំបួរ |- | ១៧០៧១៣ | [[ឃុំសំរោងយា]] | Samraong Yea | តាជេត, សំរោងយា, អំពិល, ប្រាសាទ, ដូនស្វា, ព្រៃវែង |- | ១៧០៧១៥ | [[ឃុំត្រីញ័រ]] | Trei Nhoar | ចំបក់ស, គោកដូង, ស្វាយ, តាហុក, ធិបតី, ជួយចក្រី, ឈូក, ត្រីញ័រ, ធ្វាស, ត្រពាំងព្រីង |- | ១៧០៧១៦ | [[ឃុំយាង]] | Yeang | សួនសា, ចុងថ្នល់, យាង, សុខសាន្ត, កញ្ចន់គុយ |} ==ឯកសារយោង== f93hc3g253gbyafzdb9u2q2ts8uc11n 0 3058 341069 340417 2026-09-26T14:46:54Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341069 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឫស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |} ==ឯកសារយោង== hcov6251v0iz7hvyjfmttz9ajbt40ub 341119 341069 2026-09-27T06:33:41Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341119 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]បញ្ចូលទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឫស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |} ==ឯកសារយោង== 5ons7cmo3sbhi0aaep9x8qjahvg7fcq 0 3059 341117 340421 2026-09-27T06:19:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341117 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសៀមរាប''' ឬ '''ក្រុងសៀមរាប''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap municipality) គឺជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលជាស្រុកនិងជាទីរួមខេត្តរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ផ្ទាល់តែម្តង។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | other_name = Siem Reap Municipality | native_name = | native_name_lang = km | nickname = | settlement_type = [[បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា|ក្រុងរដ្ឋបាល]] | image_skyline = Siem_Reap_River,_Siem_Reap.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = 1710 Siem Reap Municipality.svg | mapsize = 250px | map_caption = ទីតាំងក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប]] | subdivision_type2 = សង្កាត់ | subdivision_name2 = ១៣ | subdivision_type3 = Villages | subdivision_name3 = | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = រដ្ឋបាលទីក្រុង | leader_title = អភិបាលក្រុង | leader_name = សូរ ប្លាតុង | established_title = | established_date = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = ២០០៨ | population_footnotes = <ref>[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/ec_pr17.pdf “Economic Census of Cambodia 2011 Provincial Report 17 Siem Reap Province”]</ref> | population_note = | population_total = ២៣០៧១៤ នាក់ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = [[Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +7 | coordinates = {{coord|13|21|42|N|103|51|32|E|type:adm2nd_region:KH|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពី[[ស្រុកពួក]] និង [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]បញ្ចូលទៅឲ្យ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយផ្លាស់ប្តូរ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មកជា[[ក្រុងសៀមរាប]]និងឃុំទាំង ១៣ របស់[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]មកជាសង្កាត់ដូចមានខាងក្រោម ៖ * [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្រង៉ែ]] * [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] * [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] ទៅជា [[សង្កាត់គោកចក]] * [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] ទៅជា [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] * [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] ទៅជា [[សង្កាត់នគរធំ]] * [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] ទៅជា [[សង្កាត់ជ្រាវ]] * [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] ទៅជា [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] * [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] ទៅជា [[សង្កាត់សំបួរ]] * [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] ទៅជា [[សង្កាត់សៀមរាប]] * [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្លក្រាម]] * [[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]] ទៅជា [[សង្កាត់ទឹកវិល]] * [[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]] ទៅជា [[សង្កាត់ក្របីរៀល]] * [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]] ទៅជា [[សង្កាត់អំពិល]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> == រដ្ឋបាល == '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] | Sla Kram |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] | Kouk Chak |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] | Sala Kamraeuk |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] | Nokor Thum |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] | Chreav |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] | Siem Reab |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] | Srangae |} នៅក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១០ នេះ[[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] និង [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]]គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនចំណែកឯ[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]]គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលស្រុក។ == ឯកសារយោង == *[http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 ប្រព័ន្ធផ្លូវគមនាគមន៍ ប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនិងទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216102558/http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 |date=2007-12-16 }} {{reflist|1}} *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជជាណាចក្រកម្ពុជាអំពីខេត្តសៀមរាបជាភាសាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416005213/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html |date=2009-04-16 }} 5mkjju9w5ac4cyh9s02u5qqnucx3k0t 341120 341117 2026-09-27T06:34:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341120 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសៀមរាប''' ឬ '''ក្រុងសៀមរាប''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap municipality) គឺជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលជាស្រុកនិងជាទីរួមខេត្តរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ផ្ទាល់តែម្តង។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | other_name = Siem Reap Municipality | native_name = | native_name_lang = km | nickname = | settlement_type = [[បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា|ក្រុងរដ្ឋបាល]] | image_skyline = Siem_Reap_River,_Siem_Reap.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = 1710 Siem Reap Municipality.svg | mapsize = 250px | map_caption = ទីតាំងក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប]] | subdivision_type2 = សង្កាត់ | subdivision_name2 = ១៣ | subdivision_type3 = Villages | subdivision_name3 = | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = រដ្ឋបាលទីក្រុង | leader_title = អភិបាលក្រុង | leader_name = សូរ ប្លាតុង | established_title = | established_date = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = ២០០៨ | population_footnotes = <ref>[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/ec_pr17.pdf “Economic Census of Cambodia 2011 Provincial Report 17 Siem Reap Province”]</ref> | population_note = | population_total = ២៣០៧១៤ នាក់ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = [[Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +7 | coordinates = {{coord|13|21|42|N|103|51|32|E|type:adm2nd_region:KH|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពី[[ស្រុកពួក]] និង [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]បញ្ចូលទៅឲ្យ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយផ្លាស់ប្តូរ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មកជា[[ក្រុងសៀមរាប]]និងឃុំទាំង ១៣ របស់[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]មកជាសង្កាត់ដូចមានខាងក្រោម ៖ * [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្រង៉ែ]] * [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] * [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] ទៅជា [[សង្កាត់គោកចក]] * [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] ទៅជា [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] * [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] ទៅជា [[សង្កាត់នគរធំ]] * [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] ទៅជា [[សង្កាត់ជ្រាវ]] * [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] ទៅជា [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] * [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] ទៅជា [[សង្កាត់សំបួរ]] * [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] ទៅជា [[សង្កាត់សៀមរាប]] * [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្លក្រាម]] * [[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]] ទៅជា [[សង្កាត់ទឹកវិល]] * [[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]] ទៅជា [[សង្កាត់ក្របីរៀល]] * [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]] ទៅជា [[សង្កាត់អំពិល]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]បញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> == រដ្ឋបាល == '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] | Sla Kram |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] | Kouk Chak |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] | Sala Kamraeuk |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] | Nokor Thum |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] | Chreav |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] | Siem Reab |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] | Srangae |} នៅក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១០ នេះ[[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] និង [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]]គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនចំណែកឯ[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]]គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលស្រុក។ == ឯកសារយោង == *[http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 ប្រព័ន្ធផ្លូវគមនាគមន៍ ប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនិងទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216102558/http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 |date=2007-12-16 }} {{reflist|1}} *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជជាណាចក្រកម្ពុជាអំពីខេត្តសៀមរាបជាភាសាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416005213/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html |date=2009-04-16 }} s9n4jpsa31ts896w99n80jpcjd9x06n 0 4478 341126 340408 2026-09-27T07:09:30Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341126 wikitext text/x-wiki '''ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Preah Ang Chek Preah Ang Chorm shrine) គឺជាបូជនីយដ្ឋានសាសនាមួយស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។បូជនីយដ្ឋានសាសនានេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ដែលមានដាក់តម្កល់[[ព្រះពុទ្ធរូប]] ០២ អង្គនៅក្នុងនោះគឺ'''ព្រះអង្គចេក'''និង'''ព្រះអង្គចម'''ហើយត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ធ្វើការគោរពបូជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨២ មកម្ល៉េះ។ {{Infobox religious building | name = ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម | native_name = Preah Ang Chek Preah Ang Chorm | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Preah_Ang_Chek_and_Preah_Ang_Chorn_(m).jpg | alt = | caption = | map_type = Cambodia | coordinates = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | deity = | country = {{flag|កម្ពុជា}} | functional_status = | website = | founded_by = | year_completed = ១៩៨២ | image_size = 300px }} == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === ប្រភពដើមមិនច្បាស់លាស់អំពីរូបសំណាកសម័យអង្គរទាំង ០២ អង្គនេះ === ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម គឺជារូបសំណាកដែលសាងអំពីសំរិទ្ធនិងត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០ នៅឯម្ដុំព្រៃជុំវិញ[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]។គេជឿថារូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមដើមឡើយត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។យោងតាមវិទ្យាស្ថានមនុស្សសាស្ត្រនិងសង្គមសាស្ត្រនៃ[[រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា|រាជ្យបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា]]នៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ដែលបានឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គបានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះនិងដាក់តម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដើម្បីជាកត្តិយសនិងការគោរពដល់ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គដែលនៅក្នុងសម័យនោះត្រូវបានចាត់ទុកជា[[ព្រះបរមពោធិសត្វ|ព្រះពោធិសត្វ]]ដែលទទួលបានការគោរពបូជាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារតែ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលគ្មានអ្នកថែរក្សា។<ref name=":0">{{Cite web |last=Po |first=Yin |date=2020-08-24 |title=ប្រវត្តិរបស់ព្រះអង្គចេក និង ព្រះអង្គចម ដែលជាទីសក្ការៈបូជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ |trans-title=History of Preah Ang Chek and Preah Ang Chorm, a shrine of the Khmer people |url=https://ihss.rac.gov.kh/2020/08/24/%e1%9e%94%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9e%9c%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%b7%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%a2%e1%9e%84%e1%9f%92%e1%9e%82%e1%9e%85%e1%9f%81%e1%9e%80-%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a/ |access-date=2022-07-18 |website=Institute of Humanities and Social Sciences of the Royal Academy of Cambodia |language=km }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === អបិយជំនឿអាថ៌កំបាំងរបស់លោកដាប ឈួន=== បន្ទាប់ពីដឹងថារូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមកំពុងរក្សាទុកនៅឯ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]លោក[[ដាប ឈួន]]ដែលជាចៅហ្វាយខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ រួមជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានលួចយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះ<ref>{{Cite news |last=Sloan |first=Michael |date=2011-07-29 |title=The hotel de la saved |work=[[Phnom Penh Post]] |url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/hotel-de-la-saved |access-date=2022-07-18 }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយរបស់ខ្លួនដែលសព្វថ្ងៃគឺជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]]។គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវការទាហាន ០៥ នាក់ប្រើកម្លាំងរួមគ្នាទើបអាចលើករួច។បើតាមអបិយជំនឿគេជឿថាលោក[[ដាប ឈួន]]អាចលើករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់លើស្មារបស់ខ្លួនបានយ៉ាងងាយស្រួល។លោកនិងទាហានរបស់លោកតែងតែចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃដើម្បីថ្វាយបង្គំនិងបួងសួងនៅមុខរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះ។<ref name=":1">{{Cite web |last=Kosal |first=Por |date=2020-12-23 |title=ល្បីថាតា ដាប ឈួន មានអំណាចបារមីខ្លាំងពូកែ តែនៅចាញ់ប្រពន្ធគាត់ឆ្ងាយណាស់ |trans-title=Dap Chhuon had occult powers, but from behind his wife was even stronger in witchcraft. |url=https://sbm.news/articles/5fe1c2b65c32608c49ded995 |access-date=2022-07-18 |website=SBM News}}</ref> គេជឿថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានប្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]ឲ្យដឹងខ្លួនជាមុនអំពីអំពីផែនការដែល[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]មានបំណងធ្វើឃាតលោកបន្ទាប់ពីរូបលោកត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាក្បត់ជាតិនិងជាប់ទាក់ទងនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] ដែលមានគោលបំណងប៉ុនប៉ងផ្តួលរំលំ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|របបរាជានិយម]]។លោកបានសម្រេចចិត្តរត់ភៀសខ្លួនទៅ[[ថៃ|សៀម]]ដោយលោកបានព្យាយាមយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើបានឡើយដោយសារលោកបានបាត់បង់កម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាអស់ទៅហើយ។<ref name=":1" /> បន្ទាប់ពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានមន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តយកទៅរក្សានិងតម្កល់ទុកនៅឯមុខអគារនៅក្នុងពិធីដ៏អធិកអធមមួយនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។នៅពេល[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា]]កំពុងផ្ទុះឡើងនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅកាន់[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣។<ref>Kosal, Por (2020-12-23). [https://sbm.news/articles/5fe1c2b65c32608c49ded995 "ល្បីថាតា ដាប ឈួន មានអំណាចបារមីខ្លាំងពូកែ តែនៅចាញ់ប្រពន្ធគាត់ឆ្ងាយណាស់"] [Dap Chhuon had occult powers, but from behind his wife was even stronger in witchcraft.]. SBM News. Retrieved 2022-07-18.</ref> === ត្រូវបានបំផ្ទុះចោលនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមឬត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងទឹក? === រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមទទួលរងនូវការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]<ref>{{Cite book |last=Harris |first=Ian |url=https://books.google.com/books?id=ih7HDwAAQBAJ |title=Buddhism in a Dark Age: Cambodian Monks under Pol Pot |date=2012-12-31 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-6577-1 |pages=112 |language=en}}</ref>ធ្វើការបំផ្ទុះចោល។ទង្វើបែបនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការប៉ុនប៉ងលុបបំបាត់ប្រជាជននៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ចេញអំពីអ្វីដែលពួកគេចាត់ទុកថាជាអបិយជំនឿ។យោងតាម[[ទេព វង្ស|សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទេព វង្ស]]<ref>{{Cite book |last1=Nike |first1=Howard J. De |url=https://books.google.com/books?id=EQw3WtGizq4C&dq=preah+ang+chek+preah+ang+chorm&pg=PA365 |title=Genocide in Cambodia: Documents from the Trial of Pol Pot and Ieng Sary |last2=Quigley |first2=John |last3=Robinson |first3=Kenneth J. |date=2012-05-23 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0546-6 |location=365 |language=en}}</ref>ព្រះអង្គលោកមានការសោកស្តាយចំពោះការបំផ្លិចបំផ្លាញរូបសំណាកសំរិទ្ធទាំង ០២ អង្គនេះដែលឆ្លាក់ដោយបុព្វបុរសរបស់យើងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរវត្ត]]។ទោះជាយ៉ាងណាមានការរៀបរាប់ខុសៗគ្នាអំពីជោគវាសនារបស់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដោយលោក[[ឆាំង យុ]]បានអះអាងថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះមិនត្រូវបានបំផ្ទុះចោលនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងទឹកទៅវិញ។<ref>{{Cite book |last=Harris |first=Ian |url=https://books.google.com/books?id=rVnMxVz_Bg8C&dq=preah+ang+chek+preah+ang+chorm&pg=PA287 |title=Cambodian Buddhism: History and Practice |date=2008-03-11 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-3298-8 |pages=287 |language=en}}</ref>មិនថាជាករណីណាក៏ដោយប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមថាទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅលើរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះរួមទាំងមេបញ្ជាការរបស់ពួកគេបានស្លាប់ដោយជំងឺនៅក្នុងរយៈពេលខ្លីបន្ទាប់ពីនោះ។<ref name=":2">{{Cite news |last=Thik |first=Kaliyann |date=2011-09-23 |title=The guardian statues |work=[[Phnom Penh Post]] |url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues |access-date=2022-07-18}}</ref> === ការស្ដារឡើងវិញនូវការគោរពបូជា === រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមត្រូវបានគេធ្វើការគោរពបូជាឡើងវិញដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីព្រះសង្ឃ ពុទ្ធសាសនិក និង អាជ្ញាធរ[[ខេត្តសៀមរាប]]។ យោងតាមឯកសារផ្លូវការរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានស្រង់ឡើងពីបាត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ហើយយកទៅតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ដែលជាទីតាំងដើមវិញ។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ទីសក្ការៈបូជាសម្រាប់ដាក់តម្កល់រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមឬដែលត្រូវបានហៅថា'''ព្រះពុទ្ធមាស'''បានចាប់ផ្ដើមសាងសង់ឡើងទល់មុខសួនឯករាជ្យនិង[[សណ្ឋាគារហ្គ្រេនហូថែលអង្គរ|សណ្ឋាគារ Grand Hotel d’Angkor]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ រដ្ឋមន្ត្រី[[:en:Ministry_of_Commerce_(Cambodia)#p-lang|ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម]]លោក[[ចម ប្រសិទ្ធ]]បានចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការពង្រីកនិងកែលម្អទីសក្ការៈបូជានេះ។<ref>Thik, Kaliyann (2011-09-23). [https://phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues "The guardian statues"]{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[:en:The_Phnom_Penh_Post|Phnom Penh Post]]. Retrieved 2022-07-18.</ref> == ឯកសារយោង == kvztk2zz4w4qovvv2wte93xfinec19t 341127 341126 2026-09-27T07:12:32Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341127 wikitext text/x-wiki '''ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Preah Ang Chek Preah Ang Chorm shrine) គឺជាបូជនីយដ្ឋានសាសនាមួយស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។បូជនីយដ្ឋានសាសនានេះមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ដែលមានដាក់តម្កល់[[ព្រះពុទ្ធរូប]] ០២ អង្គនៅក្នុងនោះគឺ'''ព្រះអង្គចេក'''និង'''ព្រះអង្គចម'''ហើយត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ធ្វើការគោរពបូជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨២ មកម្ល៉េះ។ {{Infobox religious building | name = ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម | native_name = Preah Ang Chek Preah Ang Chorm | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Preah_Ang_Chek_and_Preah_Ang_Chorn_(m).jpg | alt = | caption = | map_type = Cambodia | coordinates = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | deity = | country = {{flag|កម្ពុជា}} | functional_status = | website = | founded_by = | year_completed = ១៩៨២ | image_size = 300px }} == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === ប្រភពដើមមិនច្បាស់លាស់អំពីរូបសំណាកសម័យអង្គរទាំង ០២ អង្គនេះ === ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម គឺជារូបសំណាកដែលសាងអំពីសំរិទ្ធនិងត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០ នៅឯម្ដុំព្រៃជុំវិញ[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]។គេជឿថារូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមដើមឡើយត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។យោងតាមវិទ្យាស្ថានមនុស្សសាស្ត្រនិងសង្គមសាស្ត្រនៃ[[រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា|រាជ្យបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា]]នៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ដែលបានឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គបានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះនិងដាក់តម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដើម្បីជាកត្តិយសនិងការគោរពដល់ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គដែលនៅក្នុងសម័យនោះត្រូវបានចាត់ទុកជា[[ព្រះបរមពោធិសត្វ|ព្រះពោធិសត្វ]]ដែលទទួលបានការគោរពបូជាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារតែ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោលគ្មានអ្នកថែរក្សា។<ref name=":0">{{Cite web |last=Po |first=Yin |date=2020-08-24 |title=ប្រវត្តិរបស់ព្រះអង្គចេក និង ព្រះអង្គចម ដែលជាទីសក្ការៈបូជារបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ |trans-title=History of Preah Ang Chek and Preah Ang Chorm, a shrine of the Khmer people |url=https://ihss.rac.gov.kh/2020/08/24/%e1%9e%94%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9e%9c%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%b7%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%a2%e1%9e%84%e1%9f%92%e1%9e%82%e1%9e%85%e1%9f%81%e1%9e%80-%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a/ |access-date=2022-07-18 |website=Institute of Humanities and Social Sciences of the Royal Academy of Cambodia |language=km }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === អបិយជំនឿអាថ៌កំបាំងរបស់លោកដាប ឈួន=== បន្ទាប់ពីដឹងថារូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមកំពុងរក្សាទុកនៅឯ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]លោក[[ដាប ឈួន]]ដែលជាចៅហ្វាយខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ រួមជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានលួចយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះ<ref>{{Cite news |last=Sloan |first=Michael |date=2011-07-29 |title=The hotel de la saved |work=[[Phnom Penh Post]] |url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/hotel-de-la-saved |access-date=2022-07-18 }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយរបស់ខ្លួនដែលសព្វថ្ងៃគឺជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]]។គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវការទាហាន ០៥ នាក់ប្រើកម្លាំងរួមគ្នាទើបអាចលើករួច។បើតាមអបិយជំនឿគេជឿថាលោក[[ដាប ឈួន]]អាចលើករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់លើស្មារបស់ខ្លួនបានយ៉ាងងាយស្រួល។លោកនិងទាហានរបស់លោកតែងតែចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃដើម្បីថ្វាយបង្គំនិងបួងសួងនៅមុខរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះ។<ref name=":1">{{Cite web |last=Kosal |first=Por |date=2020-12-23 |title=ល្បីថាតា ដាប ឈួន មានអំណាចបារមីខ្លាំងពូកែ តែនៅចាញ់ប្រពន្ធគាត់ឆ្ងាយណាស់ |trans-title=Dap Chhuon had occult powers, but from behind his wife was even stronger in witchcraft. |url=https://sbm.news/articles/5fe1c2b65c32608c49ded995 |access-date=2022-07-18 |website=SBM News}}</ref> គេជឿថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានប្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]ឲ្យដឹងខ្លួនជាមុនអំពីអំពីផែនការដែល[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]មានបំណងធ្វើឃាតលោកបន្ទាប់ពីរូបលោកត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាក្បត់ជាតិនិងជាប់ទាក់ទងនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] ដែលមានគោលបំណងប៉ុនប៉ងផ្តួលរំលំ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|របបរាជានិយម]]។លោកបានសម្រេចចិត្តរត់ភៀសខ្លួនទៅ[[ថៃ|សៀម]]ដោយលោកបានព្យាយាមយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយប៉ុន្តែមិនអាចធ្វើបានឡើយដោយសារលោកបានបាត់បង់កម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាអស់ទៅហើយ។<ref name=":1" /> បន្ទាប់ពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានមន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តយកទៅរក្សានិងតម្កល់ទុកនៅឯមុខអគារនៅក្នុងពិធីដ៏អធិកអធមមួយនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។នៅពេល[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា]]កំពុងផ្ទុះឡើងនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅកាន់[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ដែលស្ថិតនៅក្បែរនោះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣។<ref>Kosal, Por (2020-12-23). [https://sbm.news/articles/5fe1c2b65c32608c49ded995 "ល្បីថាតា ដាប ឈួន មានអំណាចបារមីខ្លាំងពូកែ តែនៅចាញ់ប្រពន្ធគាត់ឆ្ងាយណាស់"] [Dap Chhuon had occult powers, but from behind his wife was even stronger in witchcraft.]. SBM News. Retrieved 2022-07-18.</ref> === ត្រូវបានបំផ្ទុះចោលនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមឬត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងទឹក? === រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមទទួលរងនូវការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]<ref>{{Cite book |last=Harris |first=Ian |url=https://books.google.com/books?id=ih7HDwAAQBAJ |title=Buddhism in a Dark Age: Cambodian Monks under Pol Pot |date=2012-12-31 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-6577-1 |pages=112 |language=en}}</ref>ធ្វើការបំផ្ទុះចោល។ទង្វើបែបនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការប៉ុនប៉ងលុបបំបាត់ប្រជាជននៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ចេញអំពីអ្វីដែលពួកគេចាត់ទុកថាជាអបិយជំនឿ។យោងតាម[[ទេព វង្ស|សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជទេព វង្ស]]<ref>{{Cite book |last1=Nike |first1=Howard J. De |url=https://books.google.com/books?id=EQw3WtGizq4C&dq=preah+ang+chek+preah+ang+chorm&pg=PA365 |title=Genocide in Cambodia: Documents from the Trial of Pol Pot and Ieng Sary |last2=Quigley |first2=John |last3=Robinson |first3=Kenneth J. |date=2012-05-23 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0546-6 |location=365 |language=en}}</ref>ព្រះអង្គលោកមានការសោកស្តាយចំពោះការបំផ្លិចបំផ្លាញរូបសំណាកសំរិទ្ធទាំង ០២ អង្គនេះដែលឆ្លាក់ដោយបុព្វបុរសរបស់យើងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរវត្ត]]។ទោះជាយ៉ាងណាមានការរៀបរាប់ខុសៗគ្នាអំពីជោគវាសនារបស់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដោយលោក[[ឆាំង យុ]]បានអះអាងថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះមិនត្រូវបានបំផ្ទុះចោលនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានបោះចូលទៅក្នុងទឹកទៅវិញ។<ref>{{Cite book |last=Harris |first=Ian |url=https://books.google.com/books?id=rVnMxVz_Bg8C&dq=preah+ang+chek+preah+ang+chorm&pg=PA287 |title=Cambodian Buddhism: History and Practice |date=2008-03-11 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-3298-8 |pages=287 |language=en}}</ref>មិនថាជាករណីណាក៏ដោយប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនបានផ្សព្វផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមថាទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅលើរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះរួមទាំងមេបញ្ជាការរបស់ពួកគេបានស្លាប់ដោយជំងឺនៅក្នុងរយៈពេលខ្លីបន្ទាប់ពីនោះ។<ref name=":2">{{Cite news |last=Thik |first=Kaliyann |date=2011-09-23 |title=The guardian statues |work=[[Phnom Penh Post]] |url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues |access-date=2022-07-18}}</ref> === ការស្ដារឡើងវិញនូវការគោរពបូជា === រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមត្រូវបានគេធ្វើការគោរពបូជាឡើងវិញដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីព្រះសង្ឃ ពុទ្ធសាសនិក និង អាជ្ញាធរ[[ខេត្តសៀមរាប]]។ យោងតាមឯកសារផ្លូវការរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានស្រង់ឡើងពីបាត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ហើយយកទៅតម្កល់ទុកនៅ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ដែលជាទីតាំងដើមវិញ។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ទីសក្ការៈបូជាសម្រាប់ដាក់តម្កល់រូបសំណាកព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចមឬដែលត្រូវបានហៅថា'''ព្រះពុទ្ធមាស'''បានចាប់ផ្ដើមសាងសង់ឡើងទល់មុខសួនឯករាជ្យនិង[[សណ្ឋាគារហ្គ្រេនហូថែលអង្គរ|សណ្ឋាគារ Grand Hotel d’Angkor]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ រដ្ឋមន្ត្រី[[:en:Ministry_of_Commerce_(Cambodia)#p-lang|ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម]]លោក[[ចម ប្រសិទ្ធ]]បានចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការពង្រីកនិងកែលម្អទីសក្ការៈបូជានេះ។<ref>Thik, Kaliyann (2011-09-23). [https://phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues "The guardian statues"]{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[:en:The_Phnom_Penh_Post|Phnom Penh Post]]. Retrieved 2022-07-18.</ref> == ឯកសារយោង == id83n4umisyc23po8jfux3c5l8pg0q6 0 5078 341131 336756 2026-09-27T08:10:56Z ~2026-52013-09 53170 /* កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមដៃគូ (Partner Albums ) */ 341131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musician | Name = ស៊ីន សុីសាមុត | Img = Sinn Sisamouth (cropped).jpg | Img_size = 350 | Landscape = yes | Background = solo_singer | Birth_name = ស៊ីន សុីសាមុត | រហ័សនាម = អធិរាជសម្លេងមាស | Blood = | School_background = | Birth_day = ២៣ សីហា ១៩៣៣ (ឆ្នាំរកា) | Birth_place = ខេត្តស្ទឹងត្រែង | Died = ១៨ មិថុនា ១៩៧៦ ពោធ៍ទន្លេ ស្រុកកោះធំ [[ខេត្តកណ្ដាល]] | birth_date = ២៣ សីហា ១៩៣៣ ឆ្នាំរកា | birth_place = ខេត្តស្ទឹងត្រែង | Origin = {{KHM}} | death_date = ១៨ មិថុនា ១៩៧៦ | Instrument = (កូដទ្រ) (ផ្លុំបុី) (គោះឈឹង) (កូដវីយូឡុង) និង (Mandolin) ប្រភេទកូនហ្គីតា | death_place = ពោធ៍ទន្លេ ស្រុកកោះធំ [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Genre = | Occupation = អ្នកចម្រៀង និង ជាអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀង អ្នកនិពន្ធទំនុកភ្លេង និង ជាអ្នកសម្រួលតន្ត្រី ជាតន្ត្រីករ និង ផលិតករខ្សែភាពយន្ត | Years_active = ១៩៥៣-១៩៧៦ | Label = ថាសចម្រៀង រាជសីហ៍ (១៩៥៣-១៩៥៥) ថាសចម្រៀង វត្តភ្នំ (១៩៥៦-១៩៦៥) | Production = ថាសចម្រៀង រាជសីហ៍ (១៩៥៣-១៩៥៥) ថាសចម្រៀង វត្តភ្នំ (១៩៥៦-១៩៦៥) | Associated_acts = | Influences = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = }} '''ស៊ីន ស៊ីសាមុត''' ([[អង់គ្លេស]]: Sinn Sisamouth) កេីតនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៣៣ លោកគឺជា អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង និងជាអ្នកចម្រៀងខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញ នាអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៥០ ដល់ ៧០ ។ លោកមានរហស្សនាមថា '''អធិរាជសំឡេងមាស''' (Emperor of the Golden Voice) ដែលត្រូវបានបំពាក់មេដាយមាសកិត្តិយស ពីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ]]។ លោក "ស៊ីន ស៊ីសាមុត" ទទួលមរណៈភាពក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ។ ភាពល្បីល្បាញរបស់លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត បានពីទឹកដមសំឡេងដ៏ក្រអួនក្រអៅ ពីរោះរណ្ដំចិត្ត គួបផ្សំនឹងបទចម្រៀងមនោសញ្ចេតនាគ្រប់រស់ជាតិ អន្លង់អន្លោច សប្បាយ កម្សត់ខ្លោចផ្សារផ្សេងៗ ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធផ្ទាល់របស់លោក និងជាមួយដៃគូអ្នកនិពន្ធដ៏ទៃទៀតក្នុងជំនាន់នោះ ដែលលោក "សុីន សុីសាមុត" មានបទចម្រៀងសរុប ១,២០០ បទ ក្នុងចំណោមបទចម្រៀងទាំងនោះ លោកក៏មានបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ ចំនួនជាង ៥០០ បទ ដោយស្មើនិង ៥០ អាលប៊ុម អាលប៊ុមដែលលោកបានច្រៀងនៅ '''ផលិតកម្មឆ្លងដែន''' មានចំនួន ២៥០ អាលប៊ុម '''ផលិតកម្មវត្តភ្នំ''' (Original) មានចំនួន ១៥៨ អាលប៊ុម '''ផលិតកម្ម Sayonara''' Cover ពីអ្នកចម្រៀងបរទេស មានចំនួន ៩០ អាលប៊ុម និង '''ផលិតកម្ម រស្មីពានមាស''' មានចំនួន ៥០ អាលប៊ុម ដែលជា Original Master Albums ។<ref>Margaret J. Goldstein (2004).[https://books.google.com.kh/books?id=zgI8kM-YevYC&dq=Sinn+Sisamuth.&source=gbs_navlinks_s Cambodia in Pictures Visual geography series].Twenty-First Century Books.p.80 [[ISBN]]: 0822519941</ref> ==ជីវប្រវត្តិ== === ជីវិត​ចាប់ផ្ដើម === លោក '''ស៊ីន ស៊ីសាមុត''' កើត​នៅ​ថ្ងៃ ២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣៣ នៅ​[[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ។ លោក​ជា​កូន​ប្រុស​ពៅ​និងមានបង​ប្អូនចំនួន ៤នាក់​ (ប្រុស ២ ស្រី ២) ឪពុករបស់​លោកឈ្មោះ '''ស៊ីន លាង''' ជានាយទាហ៊ានប្រចាំ [[ខេត្តបាត់ដំបង]] នៃ​ទាហានបដិវដ្តន៍ ប្រឆាំង ​អាណានិគមន៍​បារាំង ហើយ ​ឪពុក​របស់​លោក បាន​លា​ចាក​លោក​ ដោយ​ជំងឺប្រចាំកាយ ចំណែកឯម្ដាយលោក ឈ្មោះ '''ស៊ីន ប៊ុនលឿ''' ដែល​ជា​កូន​កាត់​​[[ឡាវ]]-[[ចិន]] ។ ក្រោយពេលឪពុករបស់លោកសាមុត មរណៈភាពមិនយូរប៉ុន្មាន ​ម្តាយ​របស់​លោក ក៏​​រៀប​[[អាពាហ៍ពិពាហ៍]] ម្ដងទៀត ​និងបានបន្សល់​ទុក​នូវ​កូន ២ នាក់​​ទៀត ។ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលាបឋមសិក្សានៃទីរួមខេត្ត នា[[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ពេលលោក​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ។ លោកបានរៀនឧបករណ៍តន្ត្រី (កូដទ្រ) (ផ្លុំបុី) និង (គោះឈឹង) ពីជីតារបស់លោក ដោយមាននិស្ស័យជាអ្នកសិល្បៈ លោកក៏បានហាត់រៀនបទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី ចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ផងដែរ ។ ក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សានៅ អនុវិទ្យាល័យនា ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោកបានទៅរៀនបន្តនាក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥១ ជាមួយម្ដាយមីងរបស់លោក ។ ដោយសារតែលោក មាននិស្ស័យផ្នែកសិល្បៈលោកបានសុំគ្រូឡើងច្រៀងចម្រៀង ជាញឹកញាប់នៅក្នុងថ្នាក់រៀន ទេពកោសល្យ របស់លោកបានឈានទៅបង្កើតក្រុមចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដែលមានសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង ៦នាក់ ដែលសុទ្ធតែជាមិត្តរួមថ្នាក់របស់លោក ដែលក្រុមរបស់លោកមានឈ្មោះថា "រស្មីព្រះច័ន្ទ" ។ ក្រុមចម្រៀងរបស់លោក ចាប់ផ្ដើមល្បីទូទាំងសាលា នាក្រុងភ្នំពេញរហូតដល់ខាងផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជា អញ្ជើញក្រុមរបស់លោកទៅចូលច្រៀងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ពេលនោះហើយដែលលោក សុីន សុីសាមុត បោះជំហានទៅក្នុងវិថីសិល្បៈនាពេលនោះរហូតដល់រូបលោកអស់ជីវិតក្នុងរបបវាលពិឃាតប៉ុល ពត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ ។<ref>{{cite web |url= https://nexusmanager.com/site/article.php?tag=6a5dde-sinn-sisamouth-documentary |title= Sinn Sisamouth Documentary |last= |first= |date= 2004 |website= nexusmanger.com |publisher= The Sinn Sisamouth Documentary Project We Love Long Beach, CA Documentary |access-date= 2 May 2015 |quote= Rock on Film and tagged Cambodia, Cambodia pop culture, Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock and Roll, John Pirozzi |archivedate= 4 តុលា 2021 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20211004062220/https://nexusmanager.com/site/article.php?tag=6a5dde-sinn-sisamouth-documentary |url-status= dead }}</ref> '''ភាពជោគជ័យ និង សមិទ្ធិផល''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" | width="1%" height="5" | <span style="color:#000080;">'''ឆ្នាំ'''</span> | width="10%" height="15" | <span style="color:#000080;">'''ប្រភេទពាន'''</span> | width="8%" height="10" | <span style="color:#000080;">'''កំណត់ត្រា'''</span> | width="5%" height="5" | <span style="color:#000080;">'''លទ្ធផល'''</span> | width="10%" height="15" | <span style="color:#000080;">'''ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ'''</span> |- | 1953 | Top 1 Singer of​ Cambodia | Top of​ Cambodia National Radio | {{color box|Green|Won|White}} | Radio National of Kampuchea <ref>{{cite web |url= https://pdfroom.com/books/sounding-the-spirit-of-cambodia-the-living-tradition-of-khmer-music-and/Zavd99DAdKD/amp |title= ABSTRACT Sounding The Spirit of Cambodia: The Living Tradtion of Khmer Music And Dance Drama in A Washington, DC Community |last= |first= |date= 2004 |website= drum.lib.umb.edu |publisher= Professor Carol E.Robertson School of Music |format= PDF |access-date= |quote= Joaana Theresa Pecore Doctor of Philosophy |archivedate= 2021-10-04 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20211004063720/https://pdfroom.com/books/sounding-the-spirit-of-cambodia-the-living-tradition-of-khmer-music-and/Zavd99DAdKD/amp |url-status= dead }}</ref> |- | 1955 | National Choir Awards | Cambodia National Band | {{color box|Green|Won|White}} <br> [[File:KHM Royal Order of Sahametrei - Knight.png|60px]] | Royal Palace Orchestra By Queen <BR> Sisowath Kosamak <ref> {{cite book |last= |first= |author= Suppya Hélène Nut |date= 2015 |title= "Lokhon Luang", the Cambodian Court Theatre: Toward a Decline of Women's Supremacy? |url=https://www.jstor.org/stable/24737039 |location= |publisher= Asian Theatre Journal Vol. 32, No. 2 University of Hawai'i Press |page= 416-439 |isbn=}}</ref> |- | 1962 | Artist of The Year | Asian Academy Music Award | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | Beijing, China <br> (30 Countries Joined) |- | 1963 | Best Male Singer <br> (Champa Battambang) | Cambodia Artist National Song | {{color box|Green|Won|White}} | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Chaktomuk_Conference_Hall#:~ Chaktomok Theatre] <ref> {{cite web |url=https://argotpictures.com/|title= "Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll" |last= |first= |date= 2014 |website= argotpictures.com |publisher= ARGOT PICTURES PRESENTS |format=PDF |access-date= |quote=}} </ref> |- | 1966 | Emperor of the Golden Voice | Got Gold Medal | {{colorbox|Gold|Nominated}} <br> [[File:KHM Medal of Norodom Sihanouk - gold.png|60px]] | By King Norodom Sihanouk <ref> {{cite web |url= https://www.theguardian.com/music/2007/may/20/worldmusic.features|title= A voice from the killing fields |last= |first= |date= |website= theguardian.com |publisher= Journalist and writer Nik Cohn's feature on Elvis Presley ('The Greatest Gigs of All Time') appeared in OMM41 |access-date= 19 May 2007|quote= Nik Cohn, The Guardian News }} </ref> |- | 1969 | Best Male Artist | Cambodia National Academy Awards | {{color box|Green|Won|White}} | Preah Suramrit Theatre <br> Phnom Penh <ref> {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/12/movies/dont-think-ive-forgotten-a-documentary-revives-cambodias-silenced-sounds.html |title=‘Don’t Think I’ve Forgotten,’ a Documentary, Revives Cambodia’s Silenced Sounds |last= |first= |date= |website= nytime.com |publisher= The New York Times |access-date= 9 April 2015 |quote= By Ben Sarario}} </ref> |- | 2015 | [https://m.imdb.com/title/tt2634200/awards?ref_=m_tt_awd Video Source Award] (imdb) | Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock & Roll | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | Houston Cinema Arts Festival <ref> {{cite web |url=https://asiasociety.org/texas/events/screen-asia-don%E2%80%99t-think-i%E2%80%99ve-forgotten-cambodia%E2%80%99s-lost-rock-and-roll |title= Screen Asia: "Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll" |last= |first= |date= 2015 |website= Asia Society.org |publisher= Houston Cinema Arts Festival |access-date= |quote=}} </ref> |- | 2018 | CROSSCUT ASIA #05 Lineup | Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock & Roll | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | [https://2018.tiff-jp.net/en/ Tokyo International Film Festival] <ref>{{cite web |url= https://jfac.jp/en/culture/events/e-crosscut-asia-05/ |title= 31th Tokyo International Film Festival (TIFF) |last= |first= |date= 2018 |website= Asia center JAPANFOUNDATION |publisher= |access-date= |quote= |archivedate= 2021-04-22 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20210422142133/https://jfac.jp/en/culture/events/e-crosscut-asia-05/ |url-status= dead }}</ref> |} ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៥០)== នៅអំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្រោយពេលលោក សុីន សុីសាមុត មានឱកាសចូលច្រៀងក្នុង ស្ថានីយ៍វិទ្យុជាតិកម្ពុជា ([[អង់គ្លេស]]: [https://www.rnk.gov.kh/ Radio National Kampuchea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226034436/https://rnk.gov.kh/ |date=2021-02-26 }}) ហៅកាត់ថា '''(R)''' លោកបង្ហើរសំនៀង ជាប្រភេទបទភ្លេងមហោរី នៃ [[របាំត្រុដិ]] ដើម្បីច្រៀងអបអរក្នុង [[ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ]] បទចម្រៀងដើមដំបូងគេមានចំណងជើងថា (បងច្រៀងហៅអូន) ក្នុងអាលប៊ុម ទី១ នៃផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" បន្ទាប់មកលោក សុីន សុីសាមុត បានច្រៀងនូវបទចម្រៀងដើមដំបូង នៃចង្វាក់រាំវង់ដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺបទ '''រាំវង់ឯករាជ''' បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជពីប្រទេស[[បារាំង]] នៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ លោក សុីន សុីសាមុត បានបន្តច្រៀងក្នុងវិទ្យុជាតិ និងបានចេញនៅបទចម្រៀងជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាប្រភេទបទចម្រៀងដូចជា៖ បទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី និងចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ភាពបុិនប្រសពរបស់លោកត្រូបាន ក្រសួងឃោសនាការ អញ្ញើញលោកឱ្យចូលច្រៀង ក្នុងវង្សភ្លេងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយលោកក៏ទទួលបានពានរង្វាន់ក្រុមចម្រៀងជាតិ ([[អង់គ្លេស]] National Choir Awards) បំពាក់ថ្នាក់ជាកិច្ច កិត្តិយស សហមេត្រីភាព ដែលជារាជព្រះទាន របស់ព្រះមហាក្សត្រីយានី [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ]] នារីរ័ត្នសេរីវឌ្ឍនា ក្នុងពេលនោះផងដែរ ។<ref> {{cite book |last= |first= |author= Jeffery Dyer |date= 2001 |title= Popular Song, Melodies from the Dead: Moving beyond Historicism with the Buddhist Ethics and Aestheties of Pin Peat and Cambodian Hip Hop |url=https://www.mdpi.com/2077-1444/11/11/625 |location= |publisher= Department of Musicology and Ethnomusicology, Boston University, Boston, MA 02215, USA |quote= mdpi.com 7 November 2020|page= |isbn=}} </ref> ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៦០)== នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងអោយ[[ផលិតកម្មវត្តភ្នំ]]។ បទចំប៉ាបាត់ដំបង បានឆក់យកបេះដូងអ្នកស្តាប់នៅទូទាំងប្រទេស។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧១ ដោយ[[ទូរទស្សន៍សាធារណរដ្ឋ]] អ្នកសម្ភាសន៍លោកបានរំលឹកឡើងថា បទចំប៉ាបាត់ដំបង នេះជាបទដំបូងគេបង្អស់ដែលចាក់ផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នេះ ដើម្បីអបអរសាទរពិធីសម្ភោធ​ស្ថានីយ៍របស់ខ្លួន​នៅឆ្នាំ១៩៦៥។ កិត្តិសព្ទរបស់លោកឡើងដល់កំពូលនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍៦០។ លោកបានចូលរួមថត​បទចម្រៀងថ្វាយ[[នរោត្តម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ]] ដូចជា បទរាត្រីដែលបានជួបភ័ក្រ និង បទភ្នំពេញ។ នៅចុងទសវត្សរ៍៦០ និងដើមទសវត្សរ៍៧០ លោកចាប់ផ្តើមថតបទចម្រៀងដាក់ក្នុងភាពយន្តពេញ​និយមមួយចំនួននាសម័យនោះ មាន រឿងអនអើយស្រីអន រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ និង រឿងថាវរីមាសបង។ ក្នុងរឿងពៅឈូកស ដឹកនាំថត​ដោយលោក [[ទា លឹមកាំង|ទា-លឹមកាំង]] សំដែងដោយ លោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]] និង អ្នកស្រី [[ឌី សាវ៉េត|ឌី-សាវ៉េត]], បទនាវាជីវិត របស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត កាន់តែធ្វើអោយផ្ទៃរឿងកាន់​តែកម្សត់។ បទនាវាជីវិត បន្ទរឡើងនៅក្នុងឈុតសង្វាត (សំដែងដោយ លោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]]) ចេញទូកចាកចោលនាងពៅឈូកស ​(សំដែងដោយអ្នកស្រី [[ឌី សាវ៉េត|ឌី-សាវ៉េត]])​អោយនៅកណ្តោចកណ្តែង។ នៅក្នុងជីវិតសិល្បៈរបស់លោក លោកធ្លាប់ថតបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយជាមួយអ្នកចម្រៀងស្រីជាច្រើនមាន​ដូចជា អ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] អ្នកស្រី [[កែវ សិដ្ឋា|កែវ-សិដ្ឋា]] អ្នកស្រី [[ឈុន វណ្ណា|ឈុន-វណ្ណា]] អ្នកស្រី [[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ឋា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] និង អ្នកស្រី [[ប៉ែន រ៉ន|ប៉ែន-រ៉ន]]។ អ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] ជាអ្នកចម្រៀងស្រីដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំង​ប្រទេសដំបូងគេចាប់ពី[[កម្ពុជា]]បានឯករាជ្យ។ បទចម្រៀងល្បីរបស់អ្នកស្រីគឺ បទសំបុត្រក្រោមខ្នើយ និងបទអោយអូនអស់ចិត្ត។ អ្នកស្រី [[ប៉ែន រ៉ន|ប៉ែន-រ៉ន]] ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងជាមួយលោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត នៅឆ្នាំ ១៩៦៦។ អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ឋា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] ចាប់អាជីពសិល្បៈករនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ ជាមួយនឹងបទស្ទឹងខៀវ។ សំឡេងស្រួយស្រេះរបស់អ្នកស្រីសក្តិសមឥតខ្ចោះជាមួយសំឡេងធ្ងន់ក្រអួនរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៧០)== ប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បានធ្វើអោយលោកមិនអាចនិពន្ឋបទភ្លេងអោយទាន់​តម្រូវការអ្នកគាំទ្រលោក។ ហេតុនេះលោកក៏ចាប់ផ្តើមយកបទរបស់កវីផ្សេងទៀតមកច្រៀង។ ដំបូងលោកច្រៀងបទនិពន្ធរបស់ លោក [[ពៅ ស៊ីផូ|ពៅ-ស៊ីផូ]] លោក [[ស្វាយ សំអឿ|ស្វាយ-សំអឿ]] លោក [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] លោក [[មែរ ប៊ុន|មែរ-ប៊ុន]] (មិត្តស្និទស្នាលរបស់លោក) និងលោក [[ហាស់ សាឡន|ហាស់-សាឡន]]។ ពីឆ្នាំ ១៩៧០ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ ភាគច្រើនលោក​ច្រៀង​បទនិពន្ធដោយលោក[[វ៉ោយ ហូរ|វ៉ោយ-ហូរ]]។ ទោះជាលោកច្រៀងបទដែលនិពន្ធដោយ​អ្នកដទៃ បទចម្រៀងរបស់លោកនៅតែមានប្រជាប្រិយភាព។ ព្រមជាមួយបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួន លោកក៏បានយកទំនុកភ្លេង​បរទេសមកច្រៀង​ជាខ្មែរដែរ។ ដូចជា [https://www.youtube.com/watch?v=2603avtBUrc បទបងនៅតែចាំ] តាមលំនាំបទ [https://www.youtube.com/watch?v=hRXb7K7k7bQ The House of the Rising Sun], បទ[https://www.youtube.com/watch?v=3RteZDU1fns ខ្ញុំស្រលាញ់ស្រីតូច] លំនាំបទ [https://www.youtube.com/watch?v=thkPgKpozH8 Black Magic Woman]។ ក្រៅពីនោះលោកតែងបទដោយខ្លួនឯង ដែលមានរឿងខ្លះជារឿងផ្ទាល់របស់លោក មានបទខ្លះជារបស់មិត្តភក្តិ មកដំណាលប្រាប់លោកឱ្យលោកតែងឱ្យគេ ។ ហេតុនេះហើយទើបរៀងរាល់ថៃ្ងតាំងពីព្រឹកព្រលឹមគឺ មានមនុស្សអង្គុយចាំលោកនៅមុខផ្ទះរួចជាស្រេច ដើម្បីសុំឱ្យជួយលោកតែងបទពីជីវិតឬពីការឈឺចាប់ណាមួយរបស់គេ ។ ចំពោះសំណូមពរនេះ លោកតែងដោះស្រាយឱ្យជាហូរហែដែរ ទើបបទរបស់លោកភាគច្រើនវាខ្លីមួយបទមែន តែវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីវិបត្តិមួយយ៉ាងធំ ពីព្រឹត្តិការណ៍ធំណាមួយឬពីដំណើរជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ ហើយពោរពេញដោយមនោសញ្ចោតនា​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៀតផង។ នៅក្រោយមកទៀត លោកស៊ីន ស៊ីសាមុត​ថតអាល់ប៊ុមអោយ[[ផលិតកម្មច័ន្ទឆាយា]] និង[[ផលិតកម្មហេងសេង]]។ លោកក៏សរសេរចម្រៀងអោយផលិតកម្មភាពយន្តផ្សេងៗផងដែរ។ រហូតមកទល់ឆ្នាំ១៩៧២ លោកបានលក់ចម្រៀងជាង១ពាន់បទ​អោយផលិតកម្មនានា។ រហូតដល់ការដួលរលំនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបានថតចម្រៀងប្រហែល១ពាន់បទទៀត។ បន្ទាប់ពី[[រដ្ឋប្រហារលន់នល់|រដ្ឋប្រហារ]]ថ្ងៃទី១៨ មីនា ១៩៧០ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​បានចាកចោលវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យ ទៅការិយាល័យទី៥នៃក្រសួងអគ្គសេនាធិការកងទ័ពជាតិសាធាណរដ្ឋខ្មែរ។ លោកបានធ្វើការនៅការិយាល័យទី៥រយៈពេល១ឆ្នាំ រួចក៏ចូលក្នុងក្រុមតន្ត្រីក្រសួង​ក្នុងឋានៈជាអនុសេនីយ៍ទោ។ នៅមុនពេលខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ លោកបានឡើងឋានៈដល់អនុសេនីយ៍ឯក។ នៅសម័យលន់នល់ លោកចាប់ផ្តើមច្រៀងចម្រៀងឃោសនាអោយសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅក្នុងកម្មវិធីទូរទស្សន៍នៅឆ្នាំ១៩៧១ លោកច្រៀងបទគាំទ្ររបបសាធារណរដ្ឋ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់​យោធាដោយ​ពាក់​មួកកន្តិបបិតបាំងថ្ងាសឆកបន្តិចរបស់លោក។ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាថ្មីម្តងទៀតជាមួយអ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យម្នាក់។ នៅពេល[[ខ្មែរក្រហម]]វាយបានភ្នំពេញនៅខែមេសា ១៩៧៥ លោកត្រូវ​បានគេជម្លៀសចេញពីក្រុងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរាប់លានអ្នកទៀត។ លោកត្រូវពួក​[[ខ្មែរក្រហម]]សម្លាប់បន្ទាប់ពីលោកថតបទចម្រៀងអោយពួកវារួចហើយ។ ==កេរ្តិ៍ឈ្មោះ== ==ជីវិត​ឯកជន== លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិនដែលមានទំនាក់ទំនងស្នេហាអោយបានច្បាស់លាស់ជាមួយអ្នកណាទេ។ ដោយសារតែលោកមានមហិច្ឆតាខ្ពស់​និងបូជាខ្លួនសម្រាប់ចម្រៀង ហេតុនេះលោកមិនមានពេលសម្រាប់មានស្នេហាផ្អែមល្អែមទេ។ ទំនាក់ទំនងរបស់លោកជាមួយស្រីៗ ទំនងជាគ្រាន់តែត្រឹមជាមិត្តជាជាងស្នេហា។ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍២ដង។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាវេជ្ជសាស្ត្រ លោករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយអ្នកស្រី ខាវ-ថងញ៉ុត ដែលជាបងប្អូនជីជូនមួយជាមួយលោក តាមការចាត់ចែងរបស់មេបា។ ពួកលោកមានបុត្រាបុត្រី​​៤​នាក់មានដូចជា សុិន យុទ្ធនា សុិន ច័ន្ទឆ័យា សុិន វ៉ាន់ថា សុិន ប្រាសាទសង្វា។ ទោះបីជាលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​មានទេពកោសល្យ​និងធ្វើការខ្លាំងផ្នែកចម្រៀងនិងតន្ត្រីក៏ដោយ ប្រាក់ចំណូលរបស់លោកមានកម្រិតមធ្យម បើប្រៀបធៀបនឹងអ្នកល្បីៗផ្សេងទៀត។ ទោះជាលោកជាអ្នកចម្រៀងមានប្រជាប្រិយបំផុតនៅសម័យនោះក៏ដោយ ក៏លោកមិនអាចក្លាយជាអ្នកមានមហាសាលម្នាក់ដែរ។ លោកមានជីវភាពមធ្យម ដោយសារប្រាក់ចំណូលបានមកតែពីទេពកោសល្យនិងការងារចម្រៀងនិងតន្ត្រីរបស់លោកសុទ្ធសាធ គ្មានចំណូលអ្វីមកពីក្រៅទៀតទេ។ លុយកាក់របស់លោកត្រូវបានស្វះស្វែងរកដោយសេចក្តីព្យាយាម និងសន្សំសំចៃរហូតដល់លោកសង់បានវីឡាធុនមធ្យមមួយនៅទួលទំពូងដែលមានឈ្មោះថា វីឡាសូក្រាត។ ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណូលរបស់លោក៏អាចអោយលោកដូររថយន្តវ៉ុលវ៉ាហ្គិន (Volkswagen)ពណ៌ខៀវផ្ទៃមេឃ យករថយន្តមែរសឺដែស (Mercedes 220D)ពណ៌ខៀវបាន។ ជាទូទៅ ជីវិតរបស់លោកគឺសាមញ្ញណាស់ ដោយចំណាយពេលភាគច្រើនសម្រាប់ធ្វើការងារ។ ដោយសារតែប្រាក់ចំណូលបានពីសិល្បៈរបស់លោក​មានកម្រិតមធ្យម លោកបានហាមប្រាមកូនៗរបស់លោកមិនអោយចាប់អាជីពជាសិល្បករចម្រៀងតន្ត្រីទេ។ លោកបានពន្យល់ដល់លោក ស៊ីន-ច័ន្ទឆាយ៉ា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោកថា អាជីពជាអ្នកចម្រៀងគ្មានតម្លៃទេ។ ទោះជាកូនៗរបស់លោកបង្ហាញទេពកោសល្យផ្នែកចម្រៀងក៏ដោយ ក៏ស៊ីន-ស៊ីសាមុតមិនដែលជួយលើកទឹកចិត្ត​ឬជួយបង្ហាត់បង្រៀនកូនៗ​ពីសិល្បៈតន្ត្រីនិងចម្រៀងដែរ។ បន្ទាប់ពីសម័យខ្មែរក្រហម មានតែកូនស្រីម្នាក់និងកូនប្រុសម្នាក់ទេដែលរស់រានមានជីវិត។ ជីវិតគ្រួសាររបស់លោកចាប់មានភាពរកាំរកូសដោយសារ​សម្ពាធពីអាជីពនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោក។ ភរិយារបស់លោកបានចាកចោលលោកទៅបួសជាដូនជី ពេលលោកស្រីមានអាយុ៣០ឆ្នាំ។ ==កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមដៃគូ (Partner Albums )== '''បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ [[រស់ សេរីសុទ្ឋា]]''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * កែវបញ្ចពណ៌ * កូឡាបស្នេហា * កុំឃាត់បងអី * កំលោះភ្នំពេញក្រមុំបាត់ដំបង * ក្រមុំខ្មែរលើ * ក្លិនផ្កាព្រៃភ្នំ * ខូចម្តុំណា * ខ្លាចតែខុស * គូព្រេងនិស្ស័យស្នេហ៍ * គំនួចវាយោរ * គ្មានអ្វីធំជាងស្នេហាយើង * ចង់តែខាំហែក * ចង់បានផ្កាអ្វី? *​ ចំរៀងគូស្នេហ៍ * ច័ន្ទរះកណ្តាលថ្ងៃត្រង់ * ច័ន្ទរះក្នុងរាត្រី * ចិត្តបងរឹងដូចថ្ម * ចិត្តមួយថ្លើមមួយ * ចិត្តឥតល្អៀង * ចោរលួចចិត្ត * ជើងមេឃថ្មី * ជំនោរត្រជាក់ * ជំរកភក្តី * ជំរកស្នេហ៍ * ឈូករ័ត្នមាសបង * ថ្មគោលស្រមោលស្នេហ៍ [https://www.youtube.com/watch?v=YvpXkhkcApg// ស្តាប់][https://www.youtube.com/watch?v=u-prvdQFhTk// ច្រៀង] * ដួងព្រះចន្ទ្រា * ឋានសុបិន្តស្នេហ៍ * ឋានសួគ៌នៃយើង * ឋានៈ​ផ្សេងចិត្ត​ផ្សេង * ទារុណកម្មនាងនាគ * ទូកបងអ៊ុំស្កាត់ * ទេសភាពព្រលឹម * នួនល្អងព្រមទៅ * បឋមវ័យស្នេហា * បងស្មោះលុះក្ស័យ * បុប្ផាឋានសួគា * បំពេរទិព្វសូដាច័ន្ទ * បោះឈូង * ប្រស្នារបួនខ * ផ្កាអង្គារបុស្ស * ផ្កាអើយផ្កាពុទ្រា * ផ្កាអី ? * ផ្គរលាន់ឯត្បូង * ព្រះជិនវង្សកុសលបុប្ផា * ព្រះជិនវង្សបុទុមសូរិយា * ភក្តីស្នេហា * មួយកំផ្លៀងអនុស្សាវរីយ៍ * យប់យន់ទន់ត្រជាក់ * យើងកុំភ្លេចគ្នា * យើងទៅបោះឆ្នោត[https://m.youtube.com/watch?v=PyCEB2B0noA&feature=youtu.be// ស្ដាប់]<ref> ក្រុមព្រះសុរិយា </ref> * យើងព្រាត់គ្នាហើយ * រសស្នេហ៍ឧត្តម * រួមស្នេហ៍លោកីយ៍ * លាហើយកូឡាបបាត់ដំបង * សុបិន្តឋានស្នេហ៍ * សុបិន្តសួគា៏​ * សុភាមាសបង * ស្ដេចដំរីស * ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ * ស្នេហ៍បងនិងអូន * ស្នេហាចំប៉ាមាស * ស្នេហាព្រះថោងនាងនាគ * ស្នេហាព្រះលក្សិនវង្ស * ស្រណោះអូរជ្រៅ * ស្វាយមួយមែក * អូនកើតឆ្នាំអី * អក្ខរាលោហិត * អនិច្ចាកាយងងឹត * អាទិត្យសុវណ្ណច័ន្ទកេសរ * អាប៊ុលកាសេម * អាយុមិនអស់មិនស្លាប់ * ឯណាព្រហ្មចារី * ឱ! ស្នេហ៍អើយ! * ឱអ្នកគ្រូពេទ្យអើយ </div> '''បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ [[ប៉ែន រ៉ន]]''' *​ កម្សាន្តគង្គារ *​ កុំឆ្លើយថាទេ *​ កេតសង្វាមាសបង * ​កូនកាត់បីសាសន៍ *​ ចិញ្ជៀនត្បូងប្រាំ *​ ចិត្តត្រជាក់ * ​ចិត្តស្មោះដូចគ្នា *​ ជម្រកស្នេហ៍ *​ ជីវិតកវីតន្រ្តីស្នេហ៍ * ​ជួយរុញឡានបន្តិច *​ ជើងមេឃពណ៏ស *​ ញញឹមទាំងចុកឈាម [https://www.youtube.com/watch?v=c-dLtiXnyBo// ស្ដាប់] *​ តន្ត្រីធម្មជាតិ *​ ទឹកជ្រោះអនុស្សាវរីយ៍ * បណ្ដែតក្បូនលេង[https://www.youtube.com/watch?v=_o9O6SqLmNk// ស្ដាប់] * ​មន្ថាមាសបង * មិនបានចុះអត្តាស៊ីវិល *​ រូបពីរជីវិតមួយ *​ លាហើយកុលាបលង្វែក *​ សម្ផស្សច័ន្ទគ្រឿហ្វា * ​សុំស្នេហ៍ព្រះពាយផាត់ * ស្រីឆ្នាស់ប្រុសឆ្នើម * ​ស្អប់ស្រីញ៉ាំស្រា * ស្នេហ៍ដូចជើងមេឃ * អារុណរះ * អាកាសសមុទ្រខ្មែរ[https://m.youtube.com/watch?v=0DpbftHrXas// ស្ដាប់] *​ អ្នកបើកត្រាក់ទ័រខ្វះស្នេហ៍ ==កេរ្តិ៍ដំណែល== ការកត់ត្រាជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញដោយរបបខ្មែរក្រហមក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលបរទេសចេញពីសង្គមកម្ពុជាឬត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារការពុកផុយ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏អ្នកប្រមូលនិងសហគ្រិនបានរកឃើញនិងថតចម្លងឯកសារថតចម្លងខ្លះរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩។ ដោយសារតែឥទ្ធិពលរបស់លោកលើតន្ត្រីខ្មែរពិតជាអស្ចារ្យ នោះគឺស៊ីន ស៊ីសាមុតនៅតែជាឈ្មោះគ្រួសារមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាហើយនៅតែមានប្រជាប្រិយភាពរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ គាត់មានភាពល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តឯកសារឆ្នាំ ២០១៥ ស្តីពីប្រវត្តិសាស្ត្រតន្ត្រីប្រជាប្រិយរបស់ខ្មែរ [[កុំស្មានបងភ្លេច ខ្មែរបាត់បង់តន្ត្រីរ៉ក់]]ដែលក្នុងនោះបទសម្ភាសន៍ជាច្រើនពណ៌នាថា លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ជាតន្ត្រីករខ្មែរសំខាន់បំផុតគ្រប់ពេល។ ខ្សែភាពយន្តនេះយកចំណងជើង ចេញពីបទចម្រៀងលោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត [[កុំស្មានបងភ្លេច]]។ ខណៈដែលស៊ីសាមុតត្រូវបានគេជឿជាក់ថាបាននិពន្ធបទចំរៀងបានច្រើនជាងមួយពាន់បទចម្រៀងជាច្រើនត្រូវបានបាត់បង់ខណៈដែលបទខ្លះទៀតត្រូវបានគេថតចម្លងនិងលក់ដោយមិនមានផលប្រយោជន៍អ្វីដល់គ្រួសាររបស់គាត់។ ប្រទេសកម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់រក្សាសិទ្ធិលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគ្រួសារទាមទារសិទ្ធិបញ្ញារបស់សិល្បករជាលើកដំបូង។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស៊ីសាមុតបានផ្តល់ភស្តុតាងនៃការតែងនិពន្ធហើយត្រូវបានប្រគល់សិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើបទចម្រៀងចំនួន ១៨០ បទ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះតទទួលបានមានការអបអរសាទរនិងការប្រគំតន្ត្រីកិត្តិយស។ ទោះយ៉ាងណាប្រជាជាតិកម្ពុជាក៏បានអះអាងបទចម្រៀងរបស់ លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋផងដែរនៅក្នុងការបង្ហាញមួយទៀតនៃប្រជាប្រិយភាពនិងឥទ្ធិពលរបស់គាត់។ ==ស្ថានភាពសិល្បៈតន្ត្រីនាសម័យនោះ== [[ប្រជាប្រិយភាព]]​របស់​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ចុះ​ទន់​ខ្សោយ​[[កិត្តិនាម]]​របស់​អ្នក​ចម្រៀង​​ដទៃ​ទៀត ដូច​ជា លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] និង អ្នក​ស្រី[[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] ដែល​ច្រៀង​ឱ្យ​វិទ្យុ​ជាតិ​នា​សម័យ​​នោះ​ទេ ។ លោក [[មាស ហុកសេង]] អ្នក​សិល្បៈ​ចម្រៀង​នៅ​​​​​​[[មហាវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈ]] ភ្នំពេញ ​([[សាលា​រចនា]]) មាន​កិត្តិនាម​ល្បី​តាម​រយៈ​បទ​ លលក​ញី​ឈ្មោល នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។ កិត្តិសព្ទ​របស់​តារា​ចម្រៀង​ល្បី ៗ ទាំង​នេះ បាន​ដោយ​សារ​​ទឹក​ដៃ​​និពន្ឋ​របស់​កវី [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] ដែល​បាន​និពន្ធ​បទ​ល្បី ៗ​ដូច​ជា​បទ [[ដៃសមុទ្រត្រពាំងរូង]] និង បទ លលកញីឈ្មោល ជា​ដើម ។ លោក [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] បាន​លា​ចាក​​លោក​នៅ​[[រដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា]] [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ។ លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] ច្រើន​តែ​ច្រៀង​និង​មិន​សូវ​និពន្ធ​​បទ​ភ្លេង​ទេ ។ បទ​ចម្រៀង​ល្បី​របស់​លោក ​គឺ បទ​[[កោះត្រល់]] ដែល​បាន​ថត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅ​តែ​ដក់​ជាប់​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប ដែល​សោក​ស្តាយ​នូវ​ការ​​បាត់​បង់[[កោះត្រល់]]​ទៅ​[[វៀតណាម]] ។ លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] និង​អ្នក​ស្រី [[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] តែង​តែ​ទៅ​តាម​សម្តេច​ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ]] ពេល​ទ្រង់​ចុះ​ទៅ​​ទស្សនកិច្ច​តាម​ខេត្ត ដើម្បី​ច្រៀង​បទ​ចម្រៀង​ប្រជាប្រិយ មាន​រាំ​វង់​ជា​ដើម សម្រាប់​កំដរ​បង​ប្អូន[[ប្រជាពលរដ្ឋ​]] ដែល​ទៅ​ទទួល​ស្វាគមន៍​ព្រះ​[[ប្រមុខរដ្ឋ]] ។ លោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះ-ម៉ាត់]] ក៏​ជា​អ្នក​ចម្រៀង​ល្បី​​នា​សម័យ​នោះ​ដែរ តាម​រយៈ​បទ[[អាកាសយាន]] ។ អ្នក​គាំ​ទ្រ​លោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះម៉ាត់]] ភាគ​ច្រើន​ជា​អ្នក​ដែល​មិន​និយម​បទ​ថ្មី ៗ របស់​​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ដែល​ចេញ​ក្រោយ​ទេ ។ ==មិត្តភក្តិ និង ចំណង់ចំណូលចិត្ត== លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ជាមនុស្សម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការងារ។ ក្នុងមុខ[[ជំនួញ]]លោកជាមនុស្សម៉ាត់ណាម៉ាត់ហ្នឹង គឺគោរពពាក្យសំដីនិងតែងផ្តល់នូវអ្វីដែលលោកបាន​សន្យា។ ពេលវេលា ឬតម្លៃដែលបាងគ្នាប៉ុនណា ប៉ុន្មានគឺប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនឱ្យលើសមិនឱ្យយឺតឱ្យច្រើនជាងក៏មិនយកឱ្យតិចជាងក៏មិនព្រម។ លោកមិនសូវនិយាយស្តីនិងកំប្លែងលេងឥតប្រយោជន៍ទេ មិនថាចំពោះភរិយា មិត្តភក្តិឬអ្នកមិនដែលស្គាល់គ្នាក៏ដោយ។ គេនិយាយថាមានថ្ងៃខ្លះលោកនិយាយមិនដល់១០​ម៉ាត់ផងក្នុង១ថ្ងៃ។ ពេលដែលលោកគ្មានកម្មវិធីសម្ដែង លោកតែងចាក់សោរខ្លួនឯងក្នុងបន្ទប់សំងំសសេរបទភ្លេង រហូតដល់មានញាតិញោមខ្លះប្រកាន់ថាលោកជាមនុស្សឆ្មើងឆ្មៃ ឬមិនសូវរាប់ញាតិ។ តាមការពិតពេលវេលារបស់លោកជាមាសប្រាក់ពិតៗ ថ្វីបើមាសប្រាក់នោះចំពោះអ្នកដទៃវាមិនអាចធ្វើដូចលោកក៏ដោយ។ ក្នុងការត្រិះរិះឬក្នុងការសរសេរ លោកដាក់អារម្មណ៍រហូតដល់មិត្តភក្តិទៅឈរក្រោយខ្នងលោកយ៉ាងយូរ ទើបលោកផ្តាច់អារម្មណ៍ចេញមកពីការងារមកសួរនាំបាន ។ រៀងរាល់យប់ស្នូរម៉ុងដូលីនរាវរកបទរបស់លោក អូសបន្លាយរហូតដល់ម៉ោង២ឬ៣ទៀបភ្លឺក៏មាន ។ មិត្តភក្តិនៅដើមអាជីពរបស់លោកមានអ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] (ម្ចាស់បទមេឃខ្មៅងងឹត) អ្នកម្នាង [[សៀង ឌី|សៀង-ឌី]] និងលោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះ-ម៉ាត់]] ។ មិត្តជិតដិតបំផុតរបស់លោកមាន លោក [[មែរ ប៊ុន|មែរ-ប៊ុន]] (អ្នកដែលលោកទុកចិត្តបំផុត) និងលោក [[ស៊ីវ ស៊ុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]]។ គេនិយាយថា​លោក[[ស៊ីវ ស៊ុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]] ជាលេខារបស់លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ លោក [[ស៊ីវ សុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]] មិនមែនជាអ្នកសិល្បៈទេ ប៉ុន្តែជាជំនួយការក្នុងការចាត់ចែងការងារផ្សេងៗជូនលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចូលចិត្តល្បែងជល់[[មាន់]]។ លោកថែមទាំងបានចិញ្ចឹម[[មាន់ជល់]]ដោយខ្លួនលោក​ផង។ លោកតែងភ្នាល់មាន់លេងជាមួយមិត្តភក្តិរបស់លោក។ លោកតែងហាត់លើកទម្ងន់រាល់ព្រឹក។ ចំណូលចិត្តផ្សេងទៀតរបស់លោកមាន អានសៀវភៅនៅបណ្ណាល័យ និងមើលកុន[[បារាំង]]នៅ​[[រោងភាពយន្តលុច្ស]]និង[[រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន]]។ ពេលយប់ បន្ទាប់ពីការសម្ដែង លោកតែងទៅហូបបបរជាមួយ​មិត្តភក្តិ។ លោកមានកិច្ចសន្យាជាមួយភោជនីយដ្ឋាន៣នៅ[[ភ្នំពេញ]] ដោយច្រៀង២ទៅ៣បទក្នុងកម្រៃ ១៥០០រៀល។ គួរបញ្ជាក់ដែរ ថាតម្លៃ[[គុយទាវ]]នៅសម័យនោះមាន​តម្លៃតែ ៥រៀលប៉ុណ្ណោះក្នុង​១ចាន។ លោកតែងទៅច្រៀងនៅ[[រង្គសាលក្បាលថ្ម]] [[រង្គសាលនាគបាញ់ទឹក]] និងរង្គសាល១ទៀតនៅក្បែរក្រសួងមហាផ្ទៃ។ លោកមិនមែនជាមនុស្សរើសម្ហូបទេ។ លោកចូលចិត្តហូប[[ម្ហូបឡាវ]] ដែលជាម្ហូបម្ដាយលោកធ្វើអោយហូបតាំងពីក្មេង។ ចំពោះម្ហូបខ្មែរ លោកចូលចិត្ត[[ប្រហុក]] និង[[ផ្អកត្រី]] តែលោកមិនញ៉ាំផ្ទាល់ទេ។ លោកមិនដែលទទួលទាន[[ស្រា]]ឬ[[ភេសជ្ជៈ]] [[ម្ទេស]] [[ម្រេច]] និង[[បារី]]ទេ ព្រោះរបស់ទាំងនេះ​ប៉ះពាល់ដល់ទឹកដមសំឡេងលោក។ ==ការសម្តែងលើឆាកតន្ត្រី - Performances== == អនុស្សាវរីយ៍ខ្លះនៃបទចម្រៀងរបស់លោកស៊ីន ស៊ីសាមុត == បទចម្រៀងរបស់លោកមួយចំនួនមានទាក់ទិននឹងរឿងរ៉ាវជីវិតរបស់លោកផ្ទាល់ដែលលោកបានចងក្រងសម្រាប់រូបលោក ហើយបទមួយចំនួនក៏ជាសាច់រឿងរបស់មិតភក្តិរបស់លោក ដែលបានស្នើសុំឱ្យលោកជួយធ្វើបទសម្រាប់ជាអនុស្សាវរីយ៍របស់ជីវិតដែរ ។ * '''បទឧត្តមដួងចិត្ត''' [https://www.youtube.com/watch?v=f6sSl1QBeks ស្តាប់] លោកឆាយាជាកូនបានអះអាងថាជាបទអនុស្សាវរីយ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់ឪពុកលោកនិងម្តាយរបស់លោក ក្នុងរយៈពេលដែល​លោកទាំងពីរមានទំនាស់នឹងគ្នា ហើយម្តាយលោកបានចុះចោលលោកក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរធ្វើឱ្យលោកតែងបទចម្រៀងនេះឡើង ក្នុងបំណងបង្ហាញពីចិត្ត​ដែលពោរពេញដោយវិប្បដិសារីរបស់លោក ។ * '''បទអូនជាទេវីដួងចិត្ត''' ជាបទដែលរៀបរាប់ពីការស្រឡាញ់របស់លោកចំពោះនារីម្នាក់ដែលមានឋានៈខ្ពស់ឆា្ងយពីលោក ហើយលោកបានរក្សាយ៉ាងសមា្ងត់ក្នុងដួងចិត្ត។ * '''បើនឹងព្រាត់ហើយ'''[https://m.youtube.com/watch?v=3KNgdUiYl5k// ស្តាប់] ជាបទចម្លងក្លាយពីបទអន្តរជាតិ តែលោកក៏ចង់សំដៅដល់នារីម្នាក់ដែលបានរួមរស់ជាមួយលោកមួយរយៈពេល ហើយបានបែក​ទៅដោយសារខ្វះភក្តីភាពនឹងលោក ។ * '''បទស្លឹកឈើចាកមែក'''[https://www.youtube.com/watch?v=oyBnE1C5jqs] ជាបទរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ [[សាក់ ស៊ុតសាខន|សាក់-ស៊ុតសាខន]] តែជាបទដែលលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត បានល្បីឈ្មោះស្មើនឹងបទសំរោងចុងកាល់របស់លោក ហាស់-សាឡន ដែរ ។ * '''បទចាំជួបរាល់ថៃ្ងលិច'''[https://www.youtube.com/watch?v=06F05hn4rsI&t=29s] ជាបទដែលតែងដោយលោក [[វ៉ោយ ហូរ|វ៉ោយ-ហូរ]] កំពុងតែតាមស្រឡាញ់នាង[[តារា ចោមច័ន្ទ|តារា-ចោមច័ន្ទ]] ។ តែបទនេះសំឡេងម៉ុងដូលីនក្បាលបទ គឺជាស្នាដៃរបស់លោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត ដេញដោយខ្លួនលោកផ្ទាល់ មុននឹងចាប់ផ្តើមវគ្គទីមួយ ។ * '''បទចម្រៀងឥតព្រាងទុក''' គឺជាអនុស្សាវរីយ៍របស់លោក [[ពៅ ស៊ីផូ|ពៅ-ស៊ីផូ]] ជាមិត្តរបស់លោកពេលជួបស្រី ម្នាក់នៅក្នុងរង្គសាលដោយចៃដន្យ។បទនេះត្រូវបានលោកយកទៅកសាងជាខ្សែភាពយន្តមានឈ្មោះថា ចម្រៀងឥតព្រាងទុក ដែលសម្តែងដោយលោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]] អ្នកស្រី [[វីជ្ជរ៉ា ដានី|វីជ្ជរ៉ា-ដានី]] អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ធា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] ផលិតដោយខ្លួនលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត ផ្ទាល់ និងបានបញ្ចាំងនៅ[[រោងភាពយន្តហេមជាតិ]] ។ * '''បទពេលរាត្រី''' ដែលជាស្នាព្រះហស្ថសម្តេចព្រះបិតាឯករាជ្យជាតិ គឺលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត បានច្រៀងរួមជាមួយអ្នកចម្រៀង [[កែវ សេដ្ឋា|កែវ-សេដ្ឋា]] ។ * ពេលដែលលោកចេញទៅទស្សនកិច្ចនៅប្រទេស[[បារាំង]] និង [[ហុងកុង]] លោកបាននាំត្រឡប់មកវិញនូវបទចម្រៀងអនុស្សាវរីយ៍ចំនួន២៥បទ ដូចជាបទស្តាប់ស្នូរទឹកភ្លៀង, បទលាហើយប៉ារីស, បទអង់តូនីញ៉ែតា, បទម៉ារីណា, បទម៉ាន់ដេ, បទវីយ៉ូឡែត្តា, បទរាត្រីនៅហុងកុង ជាដើម ៘ មានន័យថា ទោះលោកទៅដល់ទីណា នៅក្នុងប្រទេសណាក្តី គឺតែងមានអនុស្សារវីយ៍នាំមកជាមួយជានិច្ច ។ ==អាលប៊ុមចម្រៀងអន្តរជាតិ កំណែប្រែជាភាសាខ្មែរ (International Cover Albums Version Khmer)== '''ចម្រៀងអន្តរជាតិ កំណែប្រែជាភាសាខ្មែរ''' *ទោះយ៉ាងណា[https://m.youtube.com/watch?v=eWWQkT_0H58// ស្ដាប់] '''បទដើម et pourtant[https://m.youtube.com/watch?v=MT_f8p-ZuqU// ស្ដាប់]''' *ចិត្ដជិតក្បត់[https://m.youtube.com/watch?v=BH3F5B2K-Ek&feature=youtu.be// ស្ដាប់] '''បទដើម 女のためいき[https://m.youtube.com/watch?v=5puJZmVCyTo&feature=youtu.be// ស្ដាប់]''' *បើនឹងព្រាត់ហើយ[https://m.youtube.com/watch?v=3KNgdUiYl5k// ស្តាប់] '''បទដើម Sealed with a Kiss [https://m.youtube.com/watch?v=y-Qf2c1xr2I// ស្ដាប់]''' *រៀមស្នេហ៍តែស្រីមួយ[https://m.youtube.com/watch?v=gTYlweddRCw// ស្តាប់] '''បទដើមMore Than I Can Say[https://m.youtube.com/watch?v=oLIWxpvTjLY// ស្ដាប់]''' == កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមទោល (Solo Albums) == '''ច្រៀងទោល់''' '''ក''' * កណ្តាលដួងចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=87hsTibeLxg ស្តាប់] * កណ្ដាលរាត្រី [https://www.youtube.com/watch?v=K6aLfTxi6xA ស្តាប់] * កណ្ដុរសរ៍ [https://www.youtube.com/watch?v=9RihdWGPH0E ស្តាប់] * កន្សែងស​ប៉ាក់​ [https://www.youtube.com/watch?v=6wontm-QL3k ស្តាប់] * កន្សែងស្រីប៉ាក់ [https://www.youtube.com/watch?v=ieLVs5IWjYE ស្តាប់] * កប្បាសលាស់ខ្ចី [https://www.youtube.com/watch?v=b5WgattSYtw ស្តាប់] * កន្លង់ផ្ញើប្រាណ [https://www.youtube.com/watch?v=W8HXZmsbn-8 ស្តាប់] * កម្រងភួងថ្កុល [https://www.youtube.com/watch?v=okdi_nlTSbs ស្តាប់] *កម្មកាយមិនទៀង[https://www.youtube.com/watch?v=KuMyCqosV54// ស្ដាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=q__QGdP7J4k កាចអីកាចម្ល៉េះ] *[https://www.youtube.com/watch?v=ESXEspTTDe0 កាត់ចិត្តទាំងអាល័យ] *[https://www.youtube.com/watch?v=p7yubyNvcaA កាត់ទោសមួយជីវិត] *[https://www.youtube.com/watch?v=7NmK02XgadM កាលអូនរាំMonkeys] *[https://www.youtube.com/watch?v=gmZ60mA-nS8 កុលាបខ្មែរអាកាសចរណ៍] *[https://www.youtube.com/watch?v=PeJvwQ4xqNw កុលាបដូនទាវ] * កុលាបជ្រោយតាព្រហ្ម *[https://www.youtube.com/watch?v=3zxp3DI8AbQ កុលាបបាត់ដំបង] *[https://www.youtube.com/watch?v=9VsWPfwbcCg កុលាបប៉ៃលិន] *[https://www.youtube.com/watch?v=quvY-sAm6xg កុលាបមួយទង] *[https://www.youtube.com/watch?v=-Jfmpu4mJU0 កុលាបព្រែកលាប] * កូនចៅលោកអ្នកណា * កំពង់ចាមកំពង់ចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=GhgLXftALS4 ស្ដាប់] * កំពង់ឆ្នាំងដែលខ្ញុំស្រមៃ * កំពង់ធំជំរុំចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=gr9f3GedaCw ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=d-ySdcHX7xA កំពតកំពូលដួងចិត្ត] * កំហែងឈើទាល * កំសាន្តតាមកោះ * កុំតាមបងអី * កុំថាលាហើយ * កុំធ្វើមុខក្រញ៉ូវ * កុំនឹកគេអី * កុំភ្លេចបណ្ដាំ * កុំយំណាអូន * កុំលួចសើច * កុំស្មានបងភ្លេច * ក្ងោកក្រមុំ * ក្ដិចឈឺណាស់អូន * ក្បត់​នៅ​តែ​ក្បត់ (ចម្រៀងស្នេហ៍) [https://www.youtube.com/watch?v=Q_ofQrPAchk ស្ដាប់] * ក្រឡេកញញឹម * ក្រៅពីរូបពៅ * ក្រោយលាយនកម្ម * ក្រោយមេឃស្រឡះ * ក្រោមសម្លេងទឹកភ្លៀង * កោះកុងអន្លង់ស្នេហ៏ [https://www.youtube.com/watch?v=3bY-L8MygOI ស្តាប់] * កោះប្រាក់អន្ទាក់ស្នេហ៍ * កោះចាស់កោះថ្មីស្រីបែកចិត្ត * ក្លិន​ខ្លួននួនស្រី * ក្លិនខ្លួនស្រីខ្មៅ * ក្លិន​ផាហ៊ុម * ក្លិន​អើយក្លិនខ្លួន * ក្លិនអើយក្រអូប * ក្លិនអ្វីក្រអូប * ក្លែបក្លិនចន្ធូ * ក្លិនផ្កាម្លិះ * ក្លិនខ្លួនចិន្ដា * ខ្លឹមចន្ទស្រណោះ * ក្អួតឈាម បទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ក្អួតឈាមនៅប៉ៃលិន (ចុកឈាមនៅប៉ៃលិន) '''ខ''' * ខឹងព្រោះស្រលាញ់ * ខំតែជឿ * ខុសព្រោះខ្ញុំ * ខ្យល់សមុទ្រ * ខ្មៅស្រស់ * ខ្យល់ទន្លេ * ខ្យងក្តក់ទឹកជន់ [https://www.youtube.com/watch?v=4txkO2N0kec ស្តាប់] '''គ''' * គេងទៅៗ(ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពៅឈូកស]]) '''ច''' * ចង់កើតជាទឹក * ចង់ត្រឹមតែឃើញ​ [https://www.youtube.com/watch?v=229DklNM6pA ស្តាប់] * ចង់បំភ្លេចដែរ [https://www.youtube.com/watch?v=SEHuEynEgms ស្ដាប់] *​ ចុកឈាមនៅប៉ៃលិន * ចន្ទ្រារះហើយ * ចិត្តជិតក្បត់ * ចិត្តឥតសង្ឃឹម * ចុងស្រល់ * ចំណោទស្នេហា * ចន្ទគ្រឹហ្វា​ (ចន្ទគ្រឿហ្វា) * ចំប៉ាបន្ទាយដែក * ចំប៉ាបាត់ដំបង * ចំប៉ាផ្សារលើ [https://www.youtube.com/watch?v=qyzF7cNjtK8 ស្តាប់] * ចំប៉ីសួគ៌ា * ចំប៉ីសៀមរាប [https://www.youtube.com/watch?v=F_128HGz9Mo ស្តាប់] * ចម្រៀងមរណៈ * ចម្រៀងហៅអូន * ចម្រៀងមួយបទតែងមិនចប់ [https://www.youtube.com/watch?v=-W8hnpOkT6Y ស្តាប់] * ចម្រៀងស្នេហ៍(ក្បត់នៅតែក្បត់) បទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ពៅ ស៊ីផូ [https://www.youtube.com/watch?v=Q_ofQrPAchk ស្ដាប់] * ចម្រៀងស្នេហ៍(ភក្ត្រាស្រទន់) * ចម្រៀងឥតព្រាងទុក បទភ្លេង, ទំនុកច្រៀង និង ច្រៀងដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ចម្រៀងភាពយន្តរឿង [[ចម្រៀងឥតព្រាងទុក]] * ចំអកចំអន់ [https://www.youtube.com/watch?v=ioBEH5Pa-tw ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=tMTyIBlXSmU ចាំជួបរាល់ថ្ងៃលិច] * ចាំអូនពេញមួយយប់ [https://www.youtube.com/watch?v=zq31-iO9BTI ស្តាប់] * ចាំចម្លើយតាមខ្យល់ '''ឆ''' * ឆ្ងាយស្នេហា [https://www.youtube.com/watch?v=mq6uz0gQB1c ស្តាប់] * ឆ្លើយ​ចាស​មក​អូន [http://www.imeem.com/people/P6DQCnw/music/cgjb4FY0// ស្តាប់] * ឆ្អែតចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=xewgcQmjVDs ស្ដាប់] '''ជ''' *[https://www.youtube.com/watch?v=-k9MHEhSQFQ ជញ្ជីងស្នេហា] *[https://www.youtube.com/watch?v=JAe06r41DkY ជីវិតកម្មករត្បូង] * ជីវិតខ្ញុំសម្រាប់អ្នក * ជីវិតសត្វលោក * ជឹះទូកលេងនឹងបង * ជូតទឹកភ្នែកទៅអូន * ជួបដោយចៃដន្យ * ជើងមេឃពណ៌ស្វាយ * ជឿជាក់ថាមុំវិលវិញ '''ឈ''' * ឈាមប្រឡាក់ដៃខ្ញុំ * ឈូកក្នុងបឹង '''ញ''' *[https://www.youtube.com/watch?v=nxLzJdWZ2ao ញញឹមទៀតមក] '''ដ''' * ដងស្ទឹងពោធិ៍សាត់ * ដងស្ទឹងសង្កែ​ [https://www.youtube.com/watch?v=Q-yfchct16c ស្តាប់] * ដឹងដែរ * ដួងខែរនោច * ដួងនេត្រា * ដើម​ដូង​ព្រលឹង​ស្នេហ៍ * ដំបៅដួងចិត្ត '''ត''' * តើបងខុសអីបានជាស្រីសុំលែង [https://www.youtube.com/watch?v=BexdkWnJwZU ស្តាប់] * តើមាននរណាខ្លះដូចខ្ញុំ? '''ថ''' * ថាវរីមាសបង * ថ្ងៃនេះមិនចូលផ្ទះទេ * ថ្ងៃណាមានសង្ឃឹម * ថ្ងៃណាមេឃស្រឡះ? '''ទ''' * ទឹកភ្នែកដើមឆ្នាំ * ទឹកភ្នែកលើទ្រូង [https://www.youtube.com/watch?v=ISlCzWvX450// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=hJTNLjNDCjg// ច្រៀង] * ទឹកភ្នែកមួយតក់[https://m.youtube.com/watch?v=6xI6NUgEtCc// ស្តាប់] * ទឹកភ្នែករំចង់ * ទឹកភ្នែកឪពុក * ទឹកហូរក្រោមស្ពាន * ទុក្ខស្នេហ៍ទុក្ខកម្ម * ទូកត្នោត បទភ្លេង ស៊ីន ស៊ីសាមុត ទំនុកចម្រៀង ម៉ៅ ឡៅពី ដឹកនាំប្រគំភ្លេងដោយ នូ ញ៉ុង * ទួលគោកទួលកម្ម (និពន្ធដោយ គឹម សំអែល) * ទេពធីតាក្នុងសុបិន * ទំនួញកំហែងឈើទាល * ទំនួញ​ចាប​មាស [https://www.youtube.com/watch?v=HoRnEcOvmBo ស្តាប់] * ទំនួញនាងបទុមា * ទំនួញហ្គីតាមាស [https://www.youtube.com/watch?v=15yCJ9cRyRo// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=CfW1vciOhJ0// ច្រៀង] * ទំនួញអក្ខរា * ទំនួញទោចភ្នំ * ទំនួញស្ដេចនាគ (ក្នុងខ្សែភាពយន្តខ្មែរ រឿង [[ស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ]]) ច្រៀងដោយ ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ទោះយ៉ាងណា * ទ្រព្យគាប់ចិន្តា * ទំនិញស្នេហា * ទន្សាយស្តាយចន្ទ '''ធ''' * ធីតាវិមានមាស * ធូបបីសរសៃ '''ន''' * និស្ស័យកម្មព្រះមោគ្គល្លាន * និស្ស័យស្នេហ៍ស្រីគ្រប់លក្ខណ៍ * នឹកសែននឹក * នឹកអូនជានិច្ច * នៅតែប្រាថ្នា '''ប''' * បក្សាស្លាបដែក * បងខុសហើយ * បង​ចាំយូរហើយ * បងច្រៀងនាងយំ * បង​នៅ​រង់​ចាំ * បង​នាំខ្មៅរត់ * បងលាសិនហើយ(ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពៅឈូកស]]) * បងសែនពេញចិត្តនឹងស្រី * បងស្រណោះសំដី * បងស្រលាញ់អូនជាងគេ * បង្គងទឹកភ្នែក * បង​រស់​ព្រោះ​អូន[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ef/%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%93.ogg ស្ដាប់] * បណ្ដាំស្នេហ៍ * បាត់​ដំបង​ចង​ចិត្ត​ខ្ញុំ​ហើយ * បាត់​ដំបង​កុំចងពៀរនឹងខ្ញុំ * បាត់ដំបងបណ្តូលចិត្ត * បានជួបគ្នាហើយ * បិតាអភ័ព្វ * បិសាចក្រមុំ * បុប្ផាតែមួយ [https://www.youtube.com/watch?v=g7XaaF9cyYQ// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=bhnn0u9w_PU// ច្រៀង] * បុប្ផាមាសស្នេហ៍ * បុប្ផាវៀងចន្ទ * បុប្ផាឆៀងម៉ៃ * បុប្ផាដីក្រុង * បុប្ផាពង្រ * បុប្ផាលាក់ខ្លួន * បំភ្លេចមិនបាន * បើជាវាសនា * បើនឹងព្រាត់ហើយ * បើស្រលាញ់ត្រូវហ៊ាន * បើអូនបានបង * ប៉ៃលិនសុបិនស្នេហ៍ * ប៉ៃលិនព្រលឹងស្នេហ៍ * ប្ដីមួយជីវិត * ប្រវាស់ស្រែប្រាំង * បណ្ដាំស្នេហ៍​(បណ្ដាំស្នេហ៍ស្នង) [https://www.youtube.com/watch?v=jM9p7Nc1Seg ស្ដាប់] '''ផ''' * ផាត់ជាយបណ្ដូលចិត្ត * ផ្ការីកក្នុងចិត្ត​ [https://www.youtube.com/watch?v=Ua-rJ1Tbvh8// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=GYW6bwM1PbY// ច្រៀង] * ផ្កាយព្រឹក * ផ្កាយ​ព្រះ​អង្គារ [http://www.imeem.com/people/P6DQCnw/music/9OXCpXtE// ស្តាប់] * ផ្កាយព្រះអង្គារ ចង្វាក់សារ៉ាវ៉ាន់ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ផ្សងព្រេងតាមកម្ម * ផ្សងកម្រងផ្កា '''ព''' * ពេលដែលត្រូវយំ[https://m.youtube.com/watch?v=EMWAw-GoR3k// ស្តាប់](ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពេលដែលត្រូវយំ]] * ពេលភ្លៀងនាងទៅណា? * ពោធិ៍បាក់ខែង * ព្រះជិនវង្ស * ព្រោះតែស្រី * ពេលអូនឡើងយន្តហោះ * ព្រាត់ទាំងស្រលាញ់ [https://www.youtube.com/watch?v=h3wqjBw-uxI ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=immqxnymi7A ព្រាត់ភ្នំសំពៅ] * ព្រួយរបស់បង * ព្រួយចិត្ដ * ព្រែកឯងអស់សង្ឃឹម [https://www.youtube.com/watch?v=pznPH_O1L9I// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=_Ks7QRDXpQU&t=32s// ច្រៀង] * ព្រោះតែអូន '''ភ''' * ភូមគគីធំ * ភ័ព្វព្រេងវាសនា * ភ័ព្វសំណាង (ផ្ញើប្រាណលើផ្កាឈូកស) * ភ្នំសំពៅជម្រៅដួងចិត្ត * ភ្លៀងស្រក់នៅមាត់បង្អួច * ភ្លេងមច្ចុរាជ [https://www.youtube.com/watch?v=Lxh7Uf-D10g ស្តាប់] '''ម''' * មករាំលេងនឹងខ្ញុំ * មន្តស្នេហ៍ស្រីខ្មៅ [https://www.youtube.com/watch?v=LllaG69xIe0// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=U8X7rl9QMcE// ច្រៀង] * មាននរណាខ្លះ * មាសទឹកប្រាំបី * មាសទឹកដប់ * ម៉ារីណា * មិនលែងប្រពន្ធ * មួយម៉ឺនសារភាព * មួយម៉ឺនអាល័យ * មេឃ និងដី * ម៉ោង៣យប់មិញ * ម៉ែឱ្យអាវយ័ន * ម្ចាស់ក្លិននៅទីណា * ម្លប់​ដូង​ទី​ដប់ * ម្លប់ដងស្ទឹងពោធិ៍បាក់ខែង * ម្សិលមិញ * មន្តស្នេហ៍ស្រីខ្មៅ '''យ''' * យីហ៊ុបប៉ៃលិន អាល់ប៊ុម ទៅលេងបុណ្យភ្ជំ * យួរឆ្នាំដែលចាំអូន [https://www.youtube.com/watch?v=NsPo9Yz9Wkk&spfreload=10 ស្តាប់] * យំបីរាត្រី​ [https://www.youtube.com/watch?v=XmIrtgLr7Ro&t=3s​// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=VQzJnMqThT4// ច្រៀង] * យំដើម្បីឈប់យំ * យើងរាំល្អមែន * យប់១២កើត [https://www.youtube.com/watch?v=GAGSGoiwMDY// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=4gpC7ajFfzo// ច្រៀង] * យប់ថ្ងៃអង្គារ *​ យប់មិញអូនញញឹម [https://www.youtube.com/watch?v=3aiw3nB_yzk ស្តាប់] '''រ''' * រង់ចាំថ្ងៃស្អែក[https://www.youtube.com/watch?v=I6O0wKfSzMc ស្តាប់] * រយពាន់សារភាព * រសាត់តាមខ្យល់ * រាហុចាប់ចន្ទ្រ * រូបស្រីជាដួងចិត្តបង * រូបមួយជីវិតពីរ * រូបអូនហ្នឹងហើយ * រសៀលគងភ្នំ (បុប្ផាមាសស្នេហ៍) * រៀមខំស្រម៉ៃ * រៀម​ចង់​ជួប​ចរចា (យូរឆ្នាំដែលចាំអូន) * ដួងខែរនោច * រំដួលក្រពុំ * រំដួលកោះកុង * រំដួលស្ទឹងសង្កែ [https://www.youtube.com/watch?v=dMHTr7xrn5Y ស្តាប់] * រំដួលពោធិ៍សាត់ * រំដួលសុរិន្ទ * រឿងពិតរបស់បង * រសើបណាស់[[មេឌា:]] '''ល''' * លាបាត់ដំបង * លាហើយសកុលាបស្រី * លាភូមិសេកសក * លាហើយប៉ារីស * ល្វាចេកព្រាត់គូ * លាហើយពោធិ៍សាត់ * ល្មមហើយណាស្រី [https://www.youtube.com/watch?v=gJ-ivGKqTPI&t=68s// ស្តាប់][https://www.youtube.com/watch?v=b6lq958FxV0// ច្រៀង] * លុះលង់ក្រោមធរណី * លួចស្នេហ៍លួចទុក្ខ * លួចស្រលាញ់ * ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ '''វ''' * វណ្ណៈស្នេហ៍ * វស្សាដល់ហើយ * វាសនាបិតាអភ័ព្វ * វិលវិញតាមសន្យា * វិលវិញមកអូន '''ស''' * សាយណ្ហទោចយំ * សូមជួបត្រឹមជាតិហ្នឹង * សង្ឃឹមជានិច្ច * សង្ឃឹមឬឥតសង្ឃឹម * សង្ឃឹមចុងក្រោយ * សង្សារកម្សត់ * សញ្ញាប័ត្រស្នេហា * សំបុត្របងមួយ * សំបុត្រចុងក្រោយ * សំណើចចំអកព្រម្មលិខិត * សម្បថមុខព្រះ * សម្លេងស្រែកហៅ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត [https://www.youtube.com/watch?v=Cr6NLMIBA_o ស្ដាប់] * សន្ទូចអត់នុយ [https://www.youtube.com/watch?v=I64X9DkUvbY ស្តាប់] * សមុទ្រទឹកភ្នែក * សមុត្ររីងស្ងួត [https://www.youtube.com/watch?v=5AzHz5tSGUM ស្តាប់] * សម្ដីមិនទៀង *[https://www.youtube.com/watch?v=bNg7mk2ScGA សម្រស់កោះកុង] * សុភាពបុរសចេះដាល់[https://www.youtube.com/watch?v=tPUvhBtDw7s ស្ដាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=GodAa5KJXtE សុវណ្ណមច្ឆា] * សូរសំលេងភ្លៀងធ្លាក់ * សូរិយារៀបលិច[https://www.youtube.com/watch?v=AqSiHnKuT1E ស្តាប់] * សូរិយាផ្សងស្នេហ៍ * ស៊ូទ្រាំតាមកម្ម *[https://www.youtube.com/watch?v=aSil4EIy4cg សែនរន្ធត់] * សែន​ស្ដាយ​ថ្ពាល់​ស្ដាំ * សំឡេង​ទឹក​ភ្លៀង * ស្ដាយដួងតារា [https://www.youtube.com/watch?v=nunUk10bsRQ ស្ដាប់] * ស្តាយក្លិនកុលាបរោយ * ស្តាយក្លិនដែលឃ្លាត * ស្តាយចិត្តដែលស្មោះ *[https://www.youtube.com/watch?v=R0FX0t129vE ស្នេហ៍បរាជ័យ] * ស្នេហាមួយ [https://www.youtube.com/watch?v=SaVYsBODLvQ ស្ដាប់] *[[ស្ពានអូតាគី|ស្ពានអូរតាគី]] *[https://www.youtube.com/watch?v=-R-Sjanpfqg សោភីនីមាសស្នេហ៍] * ស្រណោះខ្លួនណាស់ * ស្រណោះគ្រាដែលកន្លង បទភ្លេង, ទំនុក និងច្រៀងដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ដឹកនាំភ្លេងដោយលោក ហាស់ សាឡន *​​​ ស្រណោះផ្កាក្ទម្ភ[https://www.youtube.com/watch?v=WWLIJ6gqvgI// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=8Wu7bAd-uM8//​ ច្រៀង] * ស្រណោះភូមិដើមល្វា * ស្រណោះស្រុកស្រែ[https://www.youtube.com/watch?v=WzWXLIxU5fs ស្តាប់] * ស្រឡាញ់ហើយម្ដេចស្អប់ * ស្រអែមដងស្ទឹងសង្កែ *[https://www.youtube.com/watch?v=NxLwnf9TWZE ស្រអែមលាក់ខ្លួន] * ស្តាប់បងច្រៀងបំពេ * ស្ទឹងកែវ [https://www.youtube.com/watch?v=iIf2A3h_aUE ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=d8mCEuYEhCM ស្ទឹងពោធិ៍សាត់] *[https://www.youtube.com/watch?v=oyBnE1C5jqs ស្លឹកឈើចាកមែក] * សំណោករាហុល * សំណព្វចិត្ត * សុំស្នេហ៍សុំលុយ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង វ៉ោយ ហូ ដឹកនាំប្រគំភ្លេង ហាស់ សាឡន * ស្នេហ៍នៃយើង * ស្នេហ៍បាត់សំរស់ * ស្នេហ៍លើអាកាស * ស្នូរតំណក់ទឹកភ្លៀង *[https://www.youtube.com/watch?v=VN8Gy47djYs ស្ពាន​ឈើ​​អភ័ព្វ] * ស្មានចិត្តមិនត្រូវ * ស្រីចិត្តរយពាន់ * ស្រលាញ់អូន៣៦៥ថ្ងៃ * សម្រស់គ្មានផ្ទឹម * សម្រែកឈាមខ្មែរ ច្រៀងដោយលោក ស៊ី ស៊ីសាមុត ទំនុកច្រៀង ម៉ា ឡៅពី បទភ្លេង ស៊ីន ស៊ីសាមុត​ * សត្វស្ទាំងហើរស្ទុយ '''អ''' * អកបឹងកន្សែង [https://www.youtube.com/watch?v=CijlA19EBpY ស្ដាប់] * អក្ខរាទឹកភ្នែក * អក្ខរាផ្ញើទៅស្រី [https://www.youtube.com/watch?v=UsC-P1zg9HM ស្ដាប់] * អក្ខរាតាមព្រះពាយ[https://www.youtube.com/watch?v=aw1YyWXX61Y ស្តាប់] * អនិច្ចា * អនិច្ចា​ក្រឡា​ហោមគង់ * អនិច្ចាផ្គរលាន់ * អនុស្សាចារដើមស្រឡៅ * អនុស្សាវរីយ៍ភ្នំសំពៅ * អនុស្សាវរីយ៍សេកសក * អស់ហើយក្តីរំពឹង * អាថ៌កំបាំងបុរសក្នុងលោក * អានី [https://www.youtube.com/watch?v=XLqcP8eZ9Dk ស្តាប់] * អារសាច់ជូនម្ដាយ * អាសូររំចង់ (ទឹកភ្នែករំចង់) * អូ!អូ!យ៉េៗ (ស្នេហ៍តែស្រីមួយ) * អូនគង់ដឹងខ្លួន * អូនគ្មានស្រណោះ * អូនជាដួងចិត្តបង * អូនទើសទាស់រឿងអ្វី * អូនភស្ដា * អូនមកពីណា * អម្រែកស្នេហ៍អវិចី '''ឯ''' * ឯណាទៅឋានសូគ៌ '''ឱ''' * ឱ! ស្នេហ៍អើយ * ឱ!ផ្សែងបារី [https://m.youtube.com/watch?v=OIrOPYtIvfA// ស្ដាប់] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sinn_Sisamouth Sinn Sisamuth] English Wikipedia *[https://fr.wikipedia.org/wiki/Sinn_Sisamouth Sinn Sisamuth] Français Wikipedia * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_songs_recorded_by_Sinn_Sisamouth List of songs recorded by Sinn Sisamouth] * [[អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == {{អត្ថបទពិសេស}} [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] [[Category:បុគ្កលមកពីខេត្តស្ទឹងត្រែង]] my19yco4it2flvibatdyovcmikdlxsk 0 10067 341063 336529 2026-09-26T14:31:50Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341063 wikitext text/x-wiki '''ឃុំស្នួល''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០៨០១ |ភូមិស្នួល |Snuol |- |១៧០៦០៨០២ |ភូមិតាឡឹង |Ta Loeng |- |១៧០៦០៨០៣ |ភូមិសំរោង |Samraong |- |១៧០៦០៨០៤ |ភូមិតាពេជ |Ta Pech |- |១៧០៦០៨០៥ |ភូមិសង្កែ |Sangkae |- |១៧០៦០៨០៦ |ភូមិព្រៃល្ងៀង |Prey Lngieng |- |១៧០៦០៨០៧ |ភូមិតាសែង |Ta Saeng |- |១៧០៦០៨០៨ |ភូមិធាស្នា |Thea Sna |- |១៧០៦០៨០៩ |ភូមិតាយិន |Ta Yin |- |} t9bnmh51z6qab9nm3yo4qn4gulj2cql 0 17839 341039 340280 2026-09-26T12:45:09Z Ceciliadetk 53157 បានកែតម្រូវកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធ 341039 wikitext text/x-wiki {{Notkhmer|ភាសាអង់គ្លេស}} {{Philosophy-sidebar}} [[ឯកសារ:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|''[[មរណភាពនៃសូក្រាត]]'' ដោយលោក [[ចាឃ្វិស-លូអ៊ិស ដាវីដ]] (១៧៨៧)។ គំនូរនេះពិពណ៌នាអំពីទស្សនវិទូ គឺ​លោកសូក្រាត ហៀប​នឹង​ផឹក​ថ្នាំ​ពុល​ ខូនៀម (Conium) ចម្រាញ់​ពី​ដើម ហែមឡុក (Hemlock)]] [[ឯកសារ:Sanzio 01 Plato Aristotle.jpg|thumb|[[ប្លាតុង]] (''ឆ្វេង'') និងand [[អារីស្តូត]] (''ស្ដាំ''): លំអិតអំពីdetail from ''[[សាលានៃអាតែន]]'' ដោយby លោក[[រ៉ាផ្វេលឡូ សាន់ហ៊្សីអូ]], ១៥០៩]] '''ទស្សនវិជ្ជា'''​ជាការសិក្សាពីបញ្ហាគ្រឹះទូទៅ ដូចជាបញ្ហាទាំងនោះបានភ្ជាប់ជាមួយនិងជីវភាពរស់នៅ​ ចំណេះដឹង រង្វាយតម្លៃ ហេតុផល ចិត្ត ហើយនិងភាសា ។ <ref>Jenny Teichmann and Katherine C. Evans, ''Philosophy: A Beginner's Guide'' (Blackwell Publishing, 1999), p. 1:ទស្សនវិជ្ជាជាការសិក្សាពីបញ្ហាទីបំផុតណាមួយ "Philosophy is a study of problems which are ultimate, អរូបីនិងបញ្ហាដ៏សាមញ្ញទាំងនេះដែលជាប់ទាក់ទងជាមួយការបង្កឡើងនៃធម្មជាតិ ចំនេះដឹង សីលធម៌ និងគោលបំណងមនុស្ស ។abstract and very general. These problems are concerned with the nature of existence, knowledge, morality, reason and human purpose."</ref><ref>[[A.C. Grayling]], ''Philosophy 1: A Guide through the Subject'' (Oxford University Press, 1998), p. 1: "The aim of philosophical inquiry is to gain insight into questions about knowledge, truth, reason, reality, meaning, mind, and value."</ref> វាត្រូវបានគេកត់សំគាល់ចាប់ពីមធ្យោបាយផ្សេងៗនៃការថ្លាថ្លែងដូចជាបញ្ហាតាមការចូលទៅដល់ប្រព័ន្ធទូទៅម៉ត់ចត់របស់វា និង ការពឹងផ្អែករបស់វាលើ[[វិចារណញ្ញាណ|ទឡ្ហីករណ៍សនិទាន]]។<ref>Anthony Quinton, in T. Honderich (ed.), ''The Oxford Companion to Philosophy'' (Oxford University Press, 1995), p. 666: "Philosophy is rationally critical thinking, of a more or less systematic kind about the general nature of the world (metaphysics or theory of existence), the justification of belief (epistemology or theory of knowledge), and the conduct of life (ethics or theory of value). Each of the three elements in this list has a non-philosophical counterpart, from which it is distinguished by its explicitly rational and critical way of proceeding and by its systematic nature. Everyone has some general conception of the nature of the world in which they live and of their place in it. Metaphysics replaces the unargued assumptions embodied in such a conception with a rational and organized body of beliefs about the world as a whole. Everyone has occasion to doubt and question beliefs, their own or those of others, with more or less success and without any theory of what they are doing. Epistemology seeks by argument to make explicit the rules of correct belief formation. Everyone governs their conduct by directing it to desired or valued ends. Ethics, or moral philosophy, in its most inclusive sense, seeks to articulate, in rationally systematic form, the rules or principles involved."</ref> The word "philosophy" comes from the Greek φιλοσοφία (''philosophia''), which literally means "love of wisdom".<ref>{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%23111487 |title=Philosophia, Henry George Liddell, Robert Scott, '&#39;A Greek-English Lexicon'&#39;, at Perseus |publisher=Perseus.tufts.edu |date= |accessdate=2010-08-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=philosophy&searchmode=none |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |date= |accessdate=2010-08-22}}</ref><ref>The definition of philosophy is: "1.orig., love of, or the search for, wisdom or knowledge 2.theory or logical analysis of the principles underlying conduct, thought, knowledge, and the nature of the universe".{{cite book |title=Webster's New World Dictionary |edition=Second College}}</ref> == សាខានៃទស្សនវិជ្ជា == The following branches are the main areas of study: * '''[[បរមត្ថវិជ្ជាMetaphysics]]''' is the study of the nature of reality, including the relationship between mind and body, substance and accident, events and causation. Traditional branches are [[cosmology]] and [[ontology]]. * '''[[Epistemology]]''' is concerned with the nature and scope of knowledge, and whether knowledge is possible. Among its central concerns has been the challenge posed by [[skepticism]] and the relationships between [[truth]], [[belief]], and [[Theory of justification|justification]]. * '''[[Ethics]]''', or "moral philosophy", is concerned primarily with the question of the best way to live, and secondarily, concerning the question of whether this question can be answered. The main branches of ethics are [[meta-ethics]], [[normative ethics]], and [[applied ethics]]. Meta-ethics concerns the nature of ethical thought, such as the origins of the words good and bad, and origins of other comparative words of various ethical systems, whether there are absolute ethical truths, and how such truths could be known. Normative ethics are more concerned with the questions of how one ought to act, and what the right course of action is. This is where most ethical theories are generated.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Normative_ethics</ref> Lastly, applied ethics go beyond theory and step into real world ethical practice, such as questions of whether or not abortion is correct.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Applied_ethics</ref> Ethics is also associated with the idea of [[morality]], and the two are often interchangeable. * '''[[ទស្សនវិជ្ជានយោបាយPolitical philosophy]]''' is the study of [[government]] and the relationship of individuals (or families and clans) to communities including the [[State (polity)|state]]. It includes questions about justice, law, property, and the rights and obligations of the citizen. Politics and ethics are traditionally inter-linked subjects, as both discuss the question of what is good and how people should live. * '''[[សោភណវិទ្យាAesthetics]]''' deals with beauty, art, enjoyment, sensory-emotional values, perception, and matters of taste and sentiment. * '''[[តក្កវិជ្ជាLogic]]''' is the study of valid argument forms. Beginning in the late 19th century, [[mathematician]]s such as [[Gottlob Frege]] focused on a mathematical treatment of logic, and today the subject of logic has two broad divisions: [[mathematical logic]] (formal symbolic logic) and what is now called [[philosophical logic]]. Philosophy has expanded to include specialized branches of thought: * '''[[ទស្សនវិជ្ជាភាសាPhilosophy of language]]''' explores the nature, the origins, and the use of language. * '''ទស្សនវិជ្ជាច្បាប់Philosophy of law''' (more commonly called '''[[Jurisprudence]]''') explores the varying theories explaining the nature and the interpretations of the law in society. * '''[[ទស្សនវិជ្ជាPhilosophy of mind]]''' explores the nature of the mind, and its relationship to the body, and is typified by disputes between [[Dualism (philosophy of mind)|dualism]] and [[materialism]]. In recent years there has been increasing similarity between this branch of philosophy and [[cognitive science]]. * '''[[ទស្សនវិជ្ជាសាសនាPhilosophy of religion]]''' * '''[[ទស្សនវិជ្ជាសាសនាPhilosophy of science]]''' Many academic disciplines also have philosophical foundations. These include [[Philosophy of History|history]], [[philosophy of logic|logic]], [[Jurisprudence|law]], and [[philosophy of mathematics|mathematics]]. In addition, a range of disciplines have emerged to address areas that historically were the subjects of philosophy. These include [[anthropology]],[[psychology]], and [[physics]]. == ប្រវត្តិ == '''''{{Main|ប្រវត្តិទស្សនវិជ្ជា}}''''' {{see also|ទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិច|ទស្សនវិជ្ជាលោកខាងកើត|ប្រវត្តិទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិច}} សង្គមមួយចំនួន បានចាត់ទុកថាសំនួរតាមបែបទស្សនវិជ្ជា និងប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ខាងទស្សនវិជ្ជា ដែលបានសាងឡើងបានពឹកផ្អែកលើការងាររបស់គ្នាទៅវិញទៅមក ។ [[ទស្សនវិជ្ជាលោកខាងកើត]]ត្រូវបានរៀបចំដោយសម័យកាលវិទ្យានៃតំបន់នីមួយៗ ។ ពួកប្រវត្តិវិទូនៃទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិចជាធម្មតាចែកមុខវិជ្ជានេះ​ទៅជាបីសម័យរឺក៏លើសពីនេះ ជាការសំខាន់បំផុតគឺ[[ទស្សនវិជ្ជាបុរាណ]] [[ទស្សនវិជ្ជាមជ្ឈិមសម័យ]] និង[[ទស្សនវិជ្ជាទំនើប]] ។ <ref>For example, the multi-author Oxford History of Western Philosophy breaks the subject into eight volumes: ancient, medieval, Renaissance, two volumes covering the period 1600–1750, two volumes covering 1750–1945, and one volume on analytic philosophy since 1945. Anthony Kenny's ''New History of Western Philosophy'' is divided in four volumes: ancient, medieval, early modern (1500–1830), and later modern (1830 to the present). The more technical Cambridge History of Philosophy divides the topic into nine periods: Greek philosophy to Aristotle, Hellenistic philosophy, later Greek and early medieval, later medieval, Renaissance, three volumes for the 17th–19th centuries, and a final volume on 1870–1945.</ref> === ទស្សនវិជ្ជាបុរាណ === '''''{{Main|ទស្សនវិជ្ជាបុរាណ}}''''' ==== បាប៊ីឡូននៀន ==== {{further|[[Babylonian literature#Philosophy|Babylonian literature: Philosophy]]}} The origins of [[Babylonia]]n philosophy can be traced back to the wisdom of early [[Mesopotamia]], which embodied certain philosophies of life, particularly [[ethics]], in the forms of [[dialectic]], [[dialogue]]s, [[epic poetry]], [[folklore]], [[hymn]]s, [[lyrics]], [[prose]], and [[proverb]]s. The [[reasoning]] and [[rationality]] of the Babylonians developed beyond [[empiricism|empirical]] observation.<ref>Giorgio Buccellati (1981), "Wisdom and Not: The Case of Mesopotamia", ''Journal of the American Oriental Society'' '''101''' (1), p. 35-47.</ref> The Babylonian text ''Dialog of Pessimism'' contains similarities to the [[agnostic]] thought of the [[sophists]], the [[Heraclitus|Heraclitean]] doctrine of contrasts, and the dialogues of [[Plato]], as well as a precursor to the [[Maieutics|maieutic]] [[Socratic method]] of [[Socrates]] and Plato.<ref>Giorgio Buccellati (1981), "Wisdom and Not: The Case of Mesopotamia", ''Journal of the American Oriental Society'' '''101''' (1), p. 35-47 [43].</ref> The [[Milesians (Greek)|Milesian]] philosopher [[Thales]] is also traditionally said to have studied philosophy in Mesopotamia. ==== ចិនបុរាណ ==== [[ឯកសារ:Confucius - Project Gutenberg eText 15250.jpg|100px|thumb|[[Confucius]], illustrated in ''Myths & Legends of China'', 1922, by E.T.C. Werner.]] {{Main|Chinese philosophy}} Philosophy has had a tremendous effect on [[Chinese civilization]], and [[East Asia]] as a whole. Many of the great philosophical schools were formulated during the [[Spring and Autumn Period]] and [[Warring States Period]], and came to be known as the [[Hundred Schools of Thought]], which consisted of [[Confucianism]], [[Taoism]], [[Mohism]], [[Legalism (Chinese philosophy)|Legalism]], [[School of Agrarianism|Agrarianism]], [[School of Naturalists]], and the [[School of Names|Logicians]]. Similarly to [[Western philosophy]], [[Chinese philosophy]] also covers a broad and complex range of thought, possessing a multitude of schools that address every branch and subject area of philosophy. {{Dablink|See also: [[Yin-Yang]], [[Qi]], [[Tao]], [[Li (Confucian)|Li]], [[I Ching]].}} {{Dablink|Related Topics: [[Korean philosophy]], [[Bushido]], [[Zen]], [[The Art of War]], [[Asian Values]].}} ==== រ៉ូម-ក្រិកបុរាណ ==== {{main|Hellenistic philosophy|Ancient Greek philosophy}} [[ឯកសារ:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|100px|thumb|[[Aristotle]]]] Ancient Graeco-Roman philosophy is a period of Western philosophy, starting in the 6th century [c. 585] BC to the 6th century AD. It is usually divided into three periods: the [[pre-Socratic philosophy|pre-Socratic period]], the period of [[Plato]] and [[Aristotle]], and the post-Aristotelian (or [[Hellenistic period|Hellenistic]]) period. A fourth period that is sometimes added includes the [[Neoplatonic]] and [[Christian]] philosophers of [[Late Antiquity]]. The most important of the ancient philosophers (in terms of subsequent influence) are Plato and Aristotle.<ref name="Oxford Companion to Philosophy">''Oxford Companion to Philosophy''</ref> The main subjects of ancient philosophy are: understanding the fundamental causes and principles of the [[universe]]; explaining it in an economical way; the epistemological problem of reconciling the diversity and change of the natural universe, with the possibility of obtaining fixed and certain knowledge about it; questions about things that cannot be perceived by the senses, such as [[number]]s, [[classical element|elements]], [[universals]], and [[gods]]. Socrates is said to have been the initiator of more focused study upon the human things including the analysis of patterns of [[reasoning]] and argument and the nature of [[the good life]] and the importance of understanding and knowledge in order to pursue it; the explication of the concept of [[justice]], and its relation to various [[political systems]].<ref name="Oxford Companion to Philosophy"/> In this period the crucial features of the [[philosophical method]] were established: a critical approach to received or established views, and the appeal to reason and argumentation. {{clr}} ==== ឥណ្ឌាបុរាណ ==== {{Main|Indian philosophy}} {{See|Hindu philosophy|Buddhist philosophy|Jain philosophy|Upanishads}} The term '''Indian philosophy''' (Sanskrit: ''Darshanas''), may refer to any of several traditions of [[Eastern philosophy|philosophical thought]] that originated in the [[Indian subcontinent]], including [[Hindu philosophy]], [[Buddhist philosophy]], and [[Jain philosophy]]. Having the same or rather intertwined origins, all of these philosophies have a common underlying theme of [[Dharma]], and similarly attempt to explain the attainment of emancipation. They have been formalized and promulgated chiefly between 1000 BC to a few centuries AD, with residual commentaries and reformations continuing up to as late as the 20th century by [[Aurobindo]] and [[ISKCON]] among others, who provided stylized interpretations. In the history of the [[Indian subcontinent]], following the establishment of a [[Vedic period|Vedic]] culture, the development of philosophical and religious thought over a period of two millennia gave rise to what came to be called the six schools of ''[[Nastika|astika]]'', or orthodox, Indian or Hindu philosophy. These schools have come to be synonymous with the greater religion of [[Hinduism]], which was a development of the early [[Historical Vedic religion|Vedic religion]]. Hindu philosophy constitutes an integral part of the culture of [[South Asia]], and is the first of the [[Dharmic religions|Dharmic]] philosophies that were influential throughout the [[Far East]]. The great diversity in thought and practice of Hinduism is nurtured by its liberal [[universalism]] ==== ពែរ្សបុរាណ (ផឺសៀរ) ==== {{Main|Iranian philosophy}} Persian philosophy can be traced back as far as Old Iranian philosophical traditions and thoughts, with their ancient [[Indo-Iranians|Indo-Iranian]] roots. These were considerably influenced by [[Zarathustra]]'s teachings. Throughout Iranian history and due to remarkable political and social influences such as the [[Alexander the Great|Macedonian]], the [[Islamic conquest of Persia|Arab]], and the [[Mongol invasion of Central Asia|Mongol invasions]] of Persia, a wide spectrum of schools of thought arose. These espoused a variety of views on philosophical questions, extending from Old Iranian and mainly [[Zoroastrianism]]-influenced traditions to schools appearing in the late pre-Islamic era, such as [[Manicheism]] and [[Mazdakism]], as well as various post-Islamic schools. Iranian philosophy after Arab invasion of [[Persia]] is characterized by different interactions with the [[Ancient philosophy|Old Iranian philosophy]], the [[Greek philosophy]] and with the development of [[Islamic philosophy]]. The [[Illuminationist philosophy|Illumination school]] and the [[Transcendent theosophy]] are regarded as two of the main philosophical traditions of that era in Persia. Zoroastrianism has been identified as one of the key early events in the development of philosophy.<ref name="Blackburn">{{cite book |title=The Oxford Dictionary of Philosophy |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000blac_a1d8 |author=Blackburn, Simon |year=1994 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press}}</ref> === សតវត្សទី៥-ទី១៦ === ==== អឺរ៉ុប ==== ===== មជ្ឈិម ===== {{Main|Medieval philosophy}} [[ឯកសារ:St-thomas-aquinas.jpg|thumb|St. [[Thomas Aquinas]]]] Medieval philosophy is the philosophy of [[Western Europe]] and the [[Middle East]] during the [[Middle Ages]], roughly extending from the Christianization of the [[Roman Empire]] until the Renaissance.<ref>Frederick Copleston, ''A History of Philosophy, Volume II: From Augustine to Scotus'' (Burns & Oates, 1950), p. 1, dates medieval philosophy proper from the Carolingian Renaissance in the eighth century to the end of the fourteenth century, though he includes [[Augustine]] and the Patristic fathers as precursors. Desmond Henry, in Paul Edwards (ed.), ''The Encyclopedia of Philosophy'' (Macmillan, 1967), vol. 5, pp. 252–257, starts with Augustine and ends with [[Nicole Oresme|Nicholas of Oresme]] in the late fourteenth century. David Luscombe, ''Medieval Thought'' (Oxford University Press, 1997), dates medieval philosophy from the conversion of [[Constantine I|Constantine]] in 312 to the [[Protestant Reformation]] in the 1520s. Christopher Hughes, in A.C. Grayling (ed.), ''Philosophy 2: Further through the Subject'' (Oxford University Press, 1998), covers philosophers from Augustine to Ockham. Jorge J.E. Gracia, in Nicholas Bunnin and E.P. Tsui-James (eds.), ''The Blackwell Companion to Philosophy'', 2nd ed. (Blackwell, 2003), p. 620, identifies medieval philosophy as running from Augustine to [[John of St. Thomas]] in the seventeenth century. Anthony Kenny, ''A New History of Western Philosophy, Volume II: Medieval Philosophy'' (Oxford University Press, 2005), begins with Augustine and ends with the Lateran Council of 1512.</ref> Medieval philosophy is defined partly by the rediscovery and further development of classical [[Greek philosophy|Greek]] and [[Hellenistic philosophy]], and partly by the need to address theological problems and to integrate the then widespread sacred doctrines of [[Abrahamic religion]] ([[Islam]], [[Judaism]], and [[Christianity]]) with [[secularism|secular]] learning. The history of western European medieval philosophy is traditionally divided into two main periods: the period in the [[Latin West]] following the [[Early Middle Ages]] until the 12th century, when the works of [[Aristotle]] and [[Plato]] were preserved and cultivated; and the "golden age"{{Citation needed|date=July 2011}} of the 12th, 13th and 14th centuries in the Latin West, which witnessed the culmination of the recovery of ancient philosophy, and significant developments in the field of [[philosophy of religion]], [[logic]] and [[metaphysics]]. The medieval era was disparagingly treated by the Renaissance humanists, who saw it as a barbaric "middle" period between the classical age of Greek and Roman culture, and the "rebirth" or ''renaissance'' of classical culture. Yet this period of nearly a thousand years was the longest period of philosophical development in Europe, and possibly the richest. [[Jorge Gracia]] has argued that "in intensity, sophistication, and achievement, the philosophical flowering in the thirteenth century could be rightly said to rival the golden age of Greek philosophy in the fourth century B.C."<ref>Gracia, p. 1</ref> Some problems discussed throughout this period are the relation of [[faith]] to [[reason]], the existence and unity of [[God]], the object of [[theology]] and [[metaphysics]], the problems of knowledge, of universals, and of individuation. Philosophers from the Middle Ages include the Christian philosophers [[Augustine of Hippo]], [[Boethius]], [[Anselm of Canterbury|Anselm]], [[Gilbert of Poitiers]], [[Peter Abelard]], [[Roger Bacon]], [[Bonaventure]], [[Thomas Aquinas]], [[Duns Scotus]], [[William of Ockham]] and [[Jean Buridan]]; the Jewish philosophers [[Maimonides]] and [[Gersonides]]; and the [[Muslim]] philosophers [[Al-Kindi|Alkindus]], [[Al-Farabi|Alfarabi]], [[Ibn al-Haytham|Alhazen]], [[Avicenna]], [[Al-Ghazali|Algazel]], [[Ibn Bajjah|Avempace]], [[Ibn Tufail|Abubacer]] and [[Averroes]]. The medieval tradition of [[Scholasticism]] continued to flourish as late as the 17th century, in figures such as [[Francisco Suarez]] and [[John of St. Thomas]]. Aquinas, father of [[Thomism]], was immensely influential in Catholic Europe, placed a great emphasis on reason and argumentation, and was one of the first to use the new translation of Aristotle's metaphysical and epistemological writing. His work was a significant departure from the [[Neoplatonic]] and Augustinian thinking that had dominated much of early Scholasticism. ===== សម័យបុនភព ===== {{Main|Renaissance philosophy}} [[ឯកសារ:Giordano Bruno Campo dei Fiori.jpg|thumb|[[Giordano Bruno]]]] The Renaissance ("rebirth") was a period of transition between the Middle Ages and modern thought,<ref>Charles Schmitt and Quentin Skinner (eds.), ''The Cambridge History of Renaissance Philosophy'' (Cambridge University Press, 1988), p. 5, loosely define the period as extending "from the age of Ockham to the revisionary work of Bacon, Descartes and their contemporaries."</ref> in which the recovery of classical texts helped shift philosophical interests away from technical studies in logic, metaphysics, and theology towards eclectic inquiries into morality, philology, and mysticism.<ref>Frederick Copleston, ''A History of Philosophy, Volume III: From Ockham to Suarez'' (The Newman Press, 1953) p. 18: "When one looks at Renaissance philosophy ... one is faced at first sight with a rather bewildering assortment of philosophies."</ref><ref>Brian Copenhaver and Charles Schmitt, ''Renaissance Philosophy'' (Oxford University Press, 1992), p. 4: "one may identify the hallmark of Renaissance philosophy as an accelerated and enlarged interest, stimulated by newly available texts, in primary sources of Greek and Roman thought that were previously unknown or partially known or little read."</ref> The study of the classics and the humane arts generally, such as history and literature, enjoyed a scholarly interest hitherto unknown in Christendom, a tendency referred to as [[humanism]].<ref>Jorge J.E. Gracia in Nicholas Bunnin and E.P. Tsui-James (eds.), ''The Blackwell Companion to Philosophy'', 2nd ed. (Blackwell, 2002), p. 621: "the humanists ... restored man to the centre of attention and channeled their efforts to the recovery and transmission of classical learning, particularly in the philosophy of Plato."</ref><ref>Copleston, ''ibid.'': "The bulk of Renaissance thinkers, scholars and scientists were, of course, Christians ... but none the less the classical revival ... helped to bring to the fore a conception of autonomous man or an idea of the development of the human personality, which, though generally Christian, was more 'naturalistic' and less ascetic than the mediaeval conception."</ref> Displacing the medieval interest in metaphysics and logic, the humanists followed [[Petrarch]] in making man and his virtues the focus of philosophy.<ref>Charles B. Schmitt and Quentin Skinner (eds.), ''The Cambridge History of Renaissance Philosophy'', pp. 61 and 63: "From Petrarch the early humanists learnt their conviction that the revival of ''humanae literae'' was only the first step in a greater intellectual renewal" [...] "the very conception of philosophy was changing because its chief object was now man—man was at centre of every inquiry".</ref><ref name="The Renaissance Philosophy of Man">{{Cite book|editor1-last=Cassirer|editor2-last=Kristeller|editor3-last=Randall|title=The Renaissance Philosophy of Man|url=https://archive.org/details/renaissancephilo00cass|year=1948|publisher=University of Chicago Press|chapter=Introduction|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}</ref> The study of classical philosophy also developed in two new ways. On the one hand, the study of Aristotle was changed through the influence of [[Averroism]]. The disagreements between these Averroist Aristotelians, and more orthodox catholic Aristotelians such as [[Albertus Magnus]] and [[Thomas Aquinas]] eventually contributed to the development of a "humanist Aristotelianism" developed in the Renaissance, as exemplified in the thought of [[Pietro Pomponazzi]] and [[Giacomo Zabarella]]. Secondly, as an alternative to Aristotle, the study of [[Plato]] and the [[Neoplatonists]] became common. This was assisted by the rediscovery of works which had not been well known previously in Western Europe. Notable Renaissance Platonists include [[Nicholas of Cusa]], and later [[Marsilio Ficino]] and [[Giovanni Pico della Mirandola]].<ref name="The Renaissance Philosophy of Man"/> The Renaissance also renewed interest in anti-Aristotelian theories of nature considered as an organic, living whole comprehensible independently of theology, as in the work of [[Nicholas of Cusa]], [[Nicholas Copernicus]], [[Giordano Bruno]], [[Telesius]], and [[Tommaso Campanella]].<ref>Copenhaver and Schmitt, ''Renaissance Philosophy'', pp. 285–328.</ref> Such movements in natural philosophy dovetailed with a revival of interest in occultism, magic, [[hermeticism]], and [[astrology]], which were thought to yield hidden ways of knowing and mastering nature (e.g., in Marsilio Ficino and Giovanni Pico della Mirandola).<ref>Pico Della Mirandola, Conclusiones philosophicae, cabalisticae et theologicae; Giordano Bruno, De Magia</ref> These new movements in philosophy developed contemporaneously with larger religious and political transformations in Europe: the [[Protestant Reformation|Reformation]] and the decline of [[feudalism]]. Though the theologians of the Protestant Reformation showed little direct interest in philosophy, their destruction of the traditional foundations of theological and intellectual authority harmonized with a revival of [[fideism]] and skepticism in thinkers such as [[Erasmus]], [[Montaigne]], and [[Francisco Sanches]].<ref>Richard Popkin, ''The History of Scepticism from Savonarola to Bayle'' (Oxford University Press, 2003).</ref><ref>Copleston, pp. 228–229.</ref><ref>Kenny, ''A New History of Western Philosophy'', vol. 3 (Oxford University Press, 2006), p. 8: "The Lutheran Reformation [...] gave new impetus to the sceptical trend."</ref> Meanwhile, the gradual centralization of political power in nation-states was echoed by the emergence of secular political philosophies, as in the works of [[Niccolò Machiavelli]] (often described as the first modern political thinker, or a key turning point towards modern political thinking<ref>"Machiavelli appears as the first modern political thinker" {{Cite book|title=Internet Encyclopedia of Philosophy|chapter=Hobbes: Moral and Political Philosophy|first=Garrath|last=Williams|url=http://www.iep.utm.edu/hobmoral/|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}. "Machiavelli ought not really to be classified as either purely an "ancient" or a "modern," but instead deserves to be located in the interstices between the two." {{Cite book|chapter=Niccolò Machiavelli|title=Stanford Encyclopedia of Philosophy|url=http://plato.stanford.edu/entries/machiavelli/|first=Cary |last=Nederman|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}</ref>), [[Thomas More]], [[Erasmus]], [[Justus Lipsius]], [[Jean Bodin]], and [[Hugo Grotius]].<ref>Copenhaver and Schmitt, ''Renaissance Philosophy'', pp. 274–284.</ref><ref>Schmitt and Skinner, ''The Cambridge History of Renaissance Philosophy'', pp. 430–452.</ref> ==== អាស៊ីខាងកើត ==== ===== ចិនមជ្ឈិមាធិរាជ ===== {{Main|លទ្ធិខុងជឺថ្មី}} [[Mid-Imperial China|Mid-Imperial Chinese]] philosophy is primarily defined by the development of [[Neo-confucianism]]. During the [[Tang Dynasty]], [[Buddhism]] from [[Buddhism in Nepal|Nepal]] also became a prominent philosophical and religious discipline. (It should be noted that philosophy and religion were clearly distinguished in the West, whilst these concepts were more continuous in the East due to, for example, the philosophical concepts of Buddhism.) ===== ជប៉ុន ===== {{Main|Japanese philosophy}} ===== កូរ៉េ ===== {{Main|Korean philosophy}} ==== ដើមបូព៌ា ==== ===== ឥស្លាម ===== {{Main|Islamic philosophy}} === សតវត្សទី១៧-ទី២១ === ==== អឺរ៉ុប ==== ===== ទស្សនវិជ្ជាដើមសម័យទំនើប ===== [[ឯកសារ:JohnLocke.png|thumb|[[John Locke]]]] {{Main|Modern philosophy}} ===== ទស្សនវិជ្ជាសតវត្សទី១៩ ===== {{Main|19th-century philosophy}} Later modern philosophy is usually considered to begin after the philosophy of [[Immanuel Kant]] at the beginning of the 19th century.<ref name=Shand>Shand, John (ed.) ''Central Works of Philosophy, Vol.3 The Nineteenth Century'' (McGill-Queens, 2005)</ref> German philosophy exercised broad influence in this century, owing in part to the dominance of the German university system.<ref>Thomas Baldwin (ed.), ''The Cambridge History of Philosophy 1870–1945'' (Cambridge University Press, 2003), p. 4: "by the 1870s Germany contained much of the best universities in the world. [...] There were certainly more professors of philosophy in Germany in 1870 than anywhere else in the world, and perhaps more even than everywhere else put together."</ref> [[German idealist]]s, such as [[Johann Gottlieb Fichte]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], and [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling]], transformed the work of Kant by maintaining that the world is constituted by a rational or mind-like process, and as such is entirely knowable.<ref>Beiser, Frederick C. ''The Cambridge Companion to Hegel'', (Cambridge, 1993).</ref> [[Arthur Schopenhauer]]'s identification of this world-constituting process as an irrational [[will to live]] influenced later 19th- and early 20th-century thinking, such as the work of [[Friedrich Nietzsche|Friedrich Nietzs]]<nowiki/>cipline, as increasing mathematical precision opened entire fields of inference to formalization in the work of [[George Boole]] and [[Gottlob Frege]].<ref>Baldwin (ed.), ''The Cambridge History of Philosophy 1870–1945'', p. 119: "within a hundred years of the first stirrings in the early nineteenth century [logic] had undergone the most fundamental transformation and substantial advance in its history."</ref> Other philosophers who initiated lines of thought that would continue to shape philosophy into the 20th century include * [[Gottlob Frege]] and [[Henry Sidgwick]], whose work in logic and ethics, respectively, provided the tools for early [[analytic philosophy]]. * [[Charles Sanders Peirce]] and [[William James]], who founded [[pragmatism]]. * [[Søren Kierkegaard]] and [[Friedrich Nietzsche]], who laid the groundwork for [[existentialism]] and [[post-structuralism]] [[Friedrich Nietzsche|che]] and [[Sigmund Freud]]. After Hegel's death in 1831, 19th-century philosophy largely turned against idealism in favor of varieties of philosophical [[naturalism (philosophy)|naturalism]], such as the [[positivism]] of [[Auguste Comte]], the empiricism of [[John Stuart Mill]], and the materialism of [[Karl Marx]]. Logic began a period of its most significant advances since the inception of the dis * . ===== ទស្សនវិជ្ជាសតវត្សទី២០ ===== {{Main|ទស្សនវិជ្ជាសហសម័យ}} Within the last century, philosophy has increasingly become a professional discipline practiced within universities, like other academic disciplines. Accordingly, it has become less general and more specialized. In the view of one prominent recent historian: "Philosophy has become a highly organized discipline, done by specialists primarily for other specialists. The number of philosophers has exploded, the volume of publication has swelled, and the subfields of serious philosophical investigation have multiplied. Not only is the broad field of philosophy today far too vast to be embraced by one mind, something similar is true even of many highly specialized subfields."<ref>[[Scott Soames]], ''Philosophical Analysis in the Twentieth Century'', vol. 2, p. 463.</ref> In the English-speaking world, [[analytic philosophy]] became the dominant school for much of the 20th century. In the first half of the century, it was a cohesive school, shaped strongly by [[logical positivism]], united by the notion that philosophical problems could and should be solved by attention to [[logic]] and [[language]]. The pioneering work of [[Bertrand Russell]] was a model for the early development of analytic philosophy, moving from a rejection of the idealism dominant in late 19th century British philosophy to an neo-Humean empiricism, strengthened by the conceptual resources of modern mathematical logic.<ref name="stanford">Stanford Encyclopedia of Philosophy, [http://plato.stanford.edu/entries/russell/ "Bertrand Russell"], 1 May 2003: "Russell is generally recognized as one of the founders of modern analytic philosophy. [...] he is regularly credited with being one of the most important logicians of the twentieth century."</ref><ref>Paul Edwards (ed.), ''Encyclopedia of Philosophy'', vol. 7 (Macmillan, 1967), p. 239: "Russell has exercised an influence on the course of Anglo-American philosophy in the twentieth century second to that of no other individual."</ref><ref>Thomas Baldwin (ed.), ''The Cambridge History of Philosophy 1870–1945'' (Cambridge University Press, 2003), p. 376: "[...] the three greatest European philosophers of the twentieth century—Heidegger, Russell, and Wittgenstein."</ref> In the latter half of the 20th century, [[analytic philosophy]] diffused into a wide variety of disparate philosophical views, only loosely united by historical lines of influence and a self-identified commitment to clarity and rigor. The post-war transformation of the analytic program led in two broad directions: on one hand, an interest in ordinary language as a way of avoiding or redescribing traditional philosophical problems, and on the other, a more thoroughgoing [[naturalized epistemology|naturalism]] that sought to dissolve the puzzles of modern philosophy via the results of the natural sciences (such as cognitive psychology and evolutionary biology). The shift in the work of [[Ludwig Wittgenstein]], from a view congruent with logical positivism to a therapeutic dissolution of traditional philosophy as a linguistic misunderstanding of normal forms of life, was the most influential version of the first direction in analytic philosophy.<ref>Avrum Stroll, ''Twentieth-Century Analytic Philosophy'' (Columbia University Press, 2000), p. 252: "More than any other analytic philosopher, [Wittgenstein] has changed the thinking of a whole generation."</ref><ref>[http://www.iep.utm.edu/wittgens/ "Wittgenstein, Ludwig"] in the Internet Encyclopedia of Philosophy: "Ludwig Wittgenstein is one of the most influential philosophers of the twentieth century, and regarded by some as the most important since Immanuel Kant."</ref> The later work of Russell and the philosophy of [[W.V.O. Quine]] are influential exemplars of the naturalist approach dominant in the second half of the 20th century.<ref>Thomas Baldwin, ''Contemporary Philosophy'' (Oxford University Press, 2001), p. 90: "[Quine] has been, without question, the most influential American philosopher of the second half of the twentieth century."</ref><ref>Peter Hylton, "Quine", in the Stanford Encyclopedia of Philosophy: "Quine's work has been extremely influential and has done much to shape the course of philosophy in the second-half of the twentieth century and into the twenty-first."</ref><ref>Andrew Bailey, ''First Philosophy: Knowledge and Reality'' (Broadview Press, 2004), p. 274: "Willard Van Orman Quine (1908–2000) was uncontroversially one of the most important philosophers of the twentieth century."</ref><ref>Anthony Kenny, ''Philosophy in the Modern World'' (Oxford University Press, 2007), p. 64: "After Wittgenstein's death many people regarded W.V.O. Quine (1908–2000) as the doyen of Anglophone philosophy."</ref> But the diversity of analytic philosophy from the 1970s onward defies easy generalization: the naturalism of Quine and his epigoni was in some precincts superseded by a "new metaphysics" of [[possible worlds]], as in the influential work of [[David Kellogg Lewis|David Lewis]].<ref>Stanford Encyclopedia of Philosophy [http://plato.stanford.edu/entries/david-lewis/]: "David Lewis (1941–2001) was one of the most important philosophers of the 20th Century. He made significant contributions to philosophy of language, philosophy of mathematics, philosophy of science, decision theory, epistemology, meta-ethics and aesthetics. In most of these fields he is essential reading; in many of them he is among the most important figures of recent decades. And this list leaves out his two most significant contributions."</ref><ref>[[John Perry (philosopher)|John Perry]], [[Michael Bratman]], [[John Martin Fischer]] (eds.), ''Introduction to Philosophy: Classical and Contemporary Readings'', 4th ed. (Oxford University Press, 2006), p. 302: "David Lewis (1941–2001) was one of the most important philosophers of the twentieth century."</ref> Recently, the [[experimental philosophy]] movement has sought to reappraise philosophical problems through social science research techniques. On continental Europe, no single school or temperament enjoyed dominance. The flight of the logical positivists from central Europe during the 1930s and 1940s, however, diminished philosophical interest in natural science, and an emphasis on the humanities, broadly construed, figures prominently in what is usually called "[[continental philosophy]]". 20th century movements such as [[phenomenology (philosophy)|phenomenology]], [[existentialism]], modern [[hermeneutics]], [[critical theory]], [[structuralism]], and [[poststructuralism]] are included within this loose category. The founder of phenomenology, [[Edmund Husserl]], sought to study consciousness as experienced from a first-person perspective,<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/husserl/ "Edmund Husserl"], in ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'': "Edmund Husserl was the principal founder of phenomenology—and thus one of the most influential philosophers of the 20th century."</ref><ref>[http://www.iep.utm.edu/husserl/ "Husserl, Edmund"], in the Internet Encyclopedia of Philosophy: "he is arguably one of the most important and influential philosophers of the twentieth century."</ref> while [[Martin Heidegger]] drew on the ideas of Kierkegaard, Nietzsche, and Husserl to propose an unconventional [[existential]] approach to [[ontology]].<ref>Raymond Geuss, in Thomas Baldwin (ed.), ''The Cambridge History of Philosophy 1870–1945'' (Cambridge University Press, 2003), p. 497: "Heidegger is by a wide margin the single most influential philosopher of the twentieth century."</ref><ref>[http://www.iep.utm.edu/heidegge/ "Heidegger, Martin"], in the Internet Encyclopedia of Philosophy: "Martin Heidegger is widely acknowledged to be one of the most original and important philosophers of the 20th century".</ref> == និរុត្តិវិទ្យា == The introduction of the terms "philosopher" and "philosophy" has been ascribed to the Greek thinker [[Pythagoras]].<ref>See [[Diogenes Laertius]]: "Lives of Eminent Philosophers", [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0258%3Abook%3D8%3Achapter%3D1 I, 12]; [[Cicero]]: "Tusculanae disputationes", V, 8–9</ref> The ascription is said to be based on a passage in a lost work of Herakleides Pontikos, a disciple of [[Aristotle]]. It is considered to be part of the widespread body of legends of Pythagoras of this time. "Philosopher" was understood as a word which contrasted with "[[sophist]]" (from ''sophoi''). Traveling sophists or "wise men" were important in [[Classical Greece]], often earning money as teachers, whereas philosophers are "lovers of wisdom" and not professionals. == ទ្រឹស្ដីសំខាន់ៗ == === Realism and nominalism === {{Main|Philosophical realism|Nominalism}} ''[[Philosophical realism|Realism]]'' sometimes means the position opposed to the 18th-century [[idealism]], namely that some things have real existence outside the mind. Its standard meaning is the doctrine that abstract entities corresponding to universal terms like "man" or "table" or "red" actually exist (e.g. for Plato in a separate realm of ideas). It is opposed to [[nominalism]], the view that abstract or universal terms are words only, or denote mental states such as ideas, beliefs, or intentions. The latter position, developed by [[Peter Abelard]] and famously held by [[William of Ockham]], is called [[conceptualism]]. === សនិទាននិយម និង ពិសោធន៍និយ[[ម]] === {{Main|Rationalism|Empiricism}} [[ឯកសារ:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|thumb|[[René Descartes]]]] ''Rationalism'' is any view emphasizing the role or importance of human reason. Extreme rationalism tries to base all knowledge on reason alone. Rationalism typically starts from premises that cannot coherently be denied, then attempts by logical steps to deduce every possible object of knowledge. The first rationalist, in this broad sense, is often held to be [[Parmenides]] (fl. 500 BC), who argued that it is impossible to doubt that thinking actually occurs. But thinking must have an object, therefore something ''beyond'' thinking really exists. Parmenides deduced that what really exists must have certain properties—for example, that it cannot come into existence or cease to exist, that it is a coherent whole, that it remains the same eternally (in fact, exists altogether outside time). This is known as the [[third man argument]]. [[Zeno of Elea]] (born c. 495 BC) was a disciple of Parmenides, and argued that motion is impossible, since the assertion that it exists implies a contradiction (see [[Zeno's arrow]]). [[Plato]] (427–347 BC) was also influenced by Parmenides, but combined rationalism with a form of [[philosophical realism|realism]]. The philosopher's work is to consider being, and the essence ([[ousia]]) of things. But the characteristic of essences is that they are universal. The nature of a man, a triangle, a tree, applies to all men, all triangles, all trees. Plato argued that these essences are mind-independent "[[theory of forms|forms]]", that humans (but particularly philosophers) can come to know by reason, and by ignoring the distractions of sense-perception. Modern rationalism begins with [[Descartes]]. Reflection on the nature of perceptual experience, as well as scientific discoveries in physiology and optics, led Descartes (and also [[John Locke|Locke]]) to the view that we are directly aware of ideas, rather than objects. This view gave rise to three questions: # Is an idea a true copy of the real thing that it represents? Sensation is not a direct interaction between bodily objects and our sense, but is a physiological process involving representation (for example, an image on the retina). Locke thought that a "secondary quality" such as a sensation of green could in no way resemble the arrangement of particles in matter that go to produce this sensation, although he thought that "primary qualities" such as shape, size, number, were really in objects. # How can physical objects such as chairs and tables, or even physiological processes in the brain, give rise to mental items such as ideas? This is part of what became known as the [[mind-body problem]]. # If all the contents of awareness are ideas, how can we know that anything exists apart from ideas? Descartes tried to address the last problem by reason. He began, echoing Parmenides, with a principle that he thought could not coherently be denied: I ''think'', therefore I ''am'' (often given in his original Latin: ''[[Cogito ergo sum]]''). From this principle, Descartes went on to construct a complete system of knowledge (which involves proving the existence of God, using, among other means, a version of the [[ontological argument]]). His view that reason alone could yield substantial truths about reality strongly influenced those philosophers usually considered modern rationalists (such as [[Baruch Spinoza]], [[Gottfried Leibniz]], and [[Christian Wolff (philosopher)|Christian Wolff]]), while provoking criticism from other philosophers who have retrospectively come to be grouped together as empiricists. [[Empiricism]], in contrast to rationalism, downplays or dismisses the ability of reason alone to yield knowledge of the world, preferring to base any knowledge we have on our senses. This dates back to the concept of ''[[tabula rasa]]'' (unscribed tablet) implicit in [[Aristotle]]'s ''[[On the Soul]]'', described more explicitly in [[Avicenna]]'s ''[[The Book of Healing]]'',<ref name=Rizvi>Sajjad H. Rizvi (2006), [http://www.iep.utm.edu/a/avicenna.htm Avicenna/Ibn Sina (CA. 980–1037)], ''[[Internet Encyclopedia of Philosophy]]''</ref> and demonstrated in [[Ibn Tufail]]'s ''[[Hayy ibn Yaqdhan]]'' as a [[thought experiment]].<ref name="Russell">G. A. Russell (1994), ''The 'Arabick' Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England'', pp. 224–62, [[Brill Publishers]], ISBN 90-04-09459-8</ref> Modern empiricism was notably expounded by [[Francis Bacon]], [[John Locke]] in ''[[An Essay Concerning Human Understanding]]'' in 1689, and [[David Hume]]. During this era, religious ideas played a mixed role in the struggles that preoccupied secular philosophy. [[George Berkeley|Bishop Berkeley]]'s famous [[idealist]] refutation of key tenets of [[Isaac Newton]] is a case of an Enlightenment philosopher who drew substantially from religious ideas. Other influential religious thinkers of the time include [[Blaise Pascal]], [[Joseph Butler]], [[Thomas Reid]], and [[Jonathan Edwards (theologian)|Jonathan Edwards]]. Other major writers, such as [[Jean-Jacques Rousseau]] and [[Edmund Burke]], took a rather different path.{{clarify|date=January 2011}} === សង្ស័យនិយម === {{Main|Skepticism}} ''Skepticism'' is a philosophical attitude that, in its most extreme form, questions the possibility of obtaining ''any'' sort of knowledge. It was first articulated by [[Pyrrho]], who believed that everything could be doubted except ''appearances''. [[Sextus Empiricus]] (2nd century AD), skepticism's most prominent advocate, describes it as an <blockquote>"ability to place in antithesis, in any manner whatever, appearances and judgments, and thus&nbsp;... to come first of all to a suspension of judgment and then to mental tranquility."<ref>Sextus Empiricus, ''PH'' (= ''Outlines of Pyrrhonism'') I.8</ref></blockquote> Skepticism so conceived is not merely the use of doubt, but is the use of doubt for a particular end: a calmness of the soul, or ''[[ataraxia]]''. Skepticism poses itself as a challenge to [[dogmatism]], whose adherents think they have found the truth.<ref>Sextus Empiricus, ''PH'' (= ''Outlines of Pyrrhonism'') I.19–20</ref> Sextus noted that the reliability of perception may always be questioned, because it is idiosyncratic to the perceiver. The appearance of individual things changes depending on whether they are in a group: for example, the shavings of a goat's horn are white when taken alone, yet the intact horn is black. A pencil, when viewed lengthwise, looks like a stick; but when examined at the tip, it looks merely like a circle. Skepticism was revived in the early modern period by [[Michel de Montaigne]] and [[Blaise Pascal]]. Its most extreme exponent, however, was [[David Hume]]. Hume argued that there are only two kinds of reasoning: what he called ''probable'' and ''demonstrative'' (cf. [[Hume's fork]]). Neither of these two forms of reasoning can lead us to a reasonable belief in the continued existence of an external world. Demonstrative reasoning cannot do this, because demonstration (that is, [[deductive reasoning]] from well-founded premises) alone cannot establish the uniformity of nature (as captured by scientific laws and principles, for example). Such reason alone cannot establish that the future will resemble the past. We have certain beliefs about the world (that the sun will rise tomorrow, for example), but these beliefs are the product of habit and custom, and do not depend on any sort of logical inferences from what is already given ''certain''. But ''probable'' reasoning ([[inductive reasoning]]), which aims to take us from the observed to the unobserved, cannot do this either: it ''also'' depends on the uniformity of nature, and this supposed uniformity cannot be proved, without circularity, by any appeal to uniformity. The best that either sort of reasoning can accomplish is conditional truth: ''if'' certain assumptions are true, ''then'' certain conclusions follow. So nothing about the world can be established with certainty. Hume concludes that there is no solution to the skeptical argument—except, in effect, to ignore it.<ref>"And though a Pyrrhonian [i.e. a skeptic] may throw himself or others into a momentary amazement and confusion by his profound reasonings; the first and most trivial event in life will put to flight all his doubts and scruples, and leave him the same, in every point of action and speculation, with the philosophers of every other sect, or with those who never concerned themselves in any philosophical researches. When he awakes from his dream, he will be the first to join in the laugh against himself, and to confess, that all his objections are mere amusement." (''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1777, XII, Part 2, p. 128)</ref> Even if these matters were resolved in every case, we would have in turn to justify our standard of justification, leading to an [[infinite regress]] (hence the term ''regress skepticism'').<ref>{{cite book |title=What the Tortoise Said to Achilles |author=Lewis Carroll |year=1895}}</ref><ref>{{cite book |title=Knowledge Puzzles |url=https://archive.org/details/knowledgepuzzles0000heth |author=Stephen Cade Hetherington |year=1996}}</ref> Many philosophers have questioned the value of such skeptical arguments. The question of whether we can achieve knowledge of the external world is based on how high a standard we set for the justification of such knowledge. If our standard is absolute certainty, then we cannot progress beyond the existence of mental sensations. We cannot even deduce the existence of a coherent or continuing "I" that experiences these sensations, much less the existence of an external world. On the other hand, if our standard is too low, then we admit follies and illusions into our body of knowledge. This argument against absolute skepticism asserts that the practical philosopher must move beyond [[solipsism]], and accept a standard for knowledge that is high but not absolute. === ឩត្តមគតិនិយម === {{Main|Idealism}} [[ឯកសារ:Immanuel Kant portrait c1790.jpg|thumb|[[Immanuel Kant]]]] Idealism is the epistemological doctrine that nothing can be directly known outside of the minds of thinking beings. Or in an alternative stronger form, it is the metaphysical doctrine that nothing exists apart from minds and the "contents" of minds. In modern Western philosophy, the epistemological doctrine begins as a core tenet of Descartes—that what is in the mind is known more reliably than what is known through the senses. The first prominent modern Western idealist in the metaphysical sense was [[George Berkeley]]. Berkeley argued<ref>First Dialogue</ref> that there is no deep distinction between mental states, such as feeling pain, and the ideas about so-called "external" things, that appear to us through the senses. There is no real distinction, in this view, between certain sensations of heat and light that we experience, which lead us to believe in the external existence of a fire, and the fire itself. Those sensations are all there is to fire. Berkeley expressed this with the Latin formula ''esse est percipi'': "to be is to be perceived". In this view the opinion, "strangely prevailing upon men", that houses, mountains, and rivers have an existence independent of their perception by a thinking being is false. Forms of idealism were prevalent in philosophy from the 18th century to the early 20th century. Transcendental idealism, advocated by [[Immanuel Kant]], is the view that there are limits on what can be understood, since there is much that cannot be brought under the conditions of objective judgment. Kant wrote his ''[[Critique of Pure Reason]]'' (1781–1787) in an attempt to reconcile the conflicting approaches of rationalism and empiricism, and to establish a new groundwork for studying metaphysics. Kant's intention with this work was to look at what we know and then consider what must be true about it, as a logical consequence of the ''way'' we know it. One major theme was that there are fundamental features of reality that escape our direct knowledge because of the natural limits of the human faculties.<ref>{{cite book |author=Kant, Immanuel |title=Critique of Pure Reason |url=https://archive.org/details/critiqueofpurere0000kant_v5l5 |publisher= Prometheus Books |year=1990 |isbn= 0-87975-596-2}}</ref> Although Kant held that objective knowledge of the world required the mind to impose a [[conceptual framework|conceptual]] or [[categorical framework]] on the stream of pure sensory data—a framework including space and time themselves—he maintained that ''things-in-themselves'' existed independently of our perceptions and judgments; he was therefore not an idealist in any simple sense. Indeed, Kant's account of ''things-in-themselves'' is both controversial and highly complex. Continuing his work, [[Johann Gottlieb Fichte]] and [[Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling|Friedrich Schelling]] dispensed with belief in the independent existence of the world, and created a thoroughgoing idealist philosophy. The most notable work of this [[German idealism]] was [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|G. W. F. Hegel]]'s ''[[Phenomenology of Spirit]]'', of 1807. Hegel admitted his ideas were not new, but that all the previous philosophies had been incomplete. His goal was to correctly finish their job. Hegel asserts that the twin aims of philosophy are to account for the contradictions apparent in human experience (which arise, for instance, out of the supposed contradictions between "being" and "not being"), and also simultaneously to resolve and preserve these contradictions by showing their compatibility at a higher level of examination ("being" and "not being" are resolved with "becoming"). This program of acceptance and reconciliation of contradictions is known as the "Hegelian [[dialectic]]". Philosophers in the Hegelian tradition include [[Ludwig Andreas Feuerbach]], who coined the term projection as pertaining to our inability to recognize anything in the external world without projecting qualities of ourselves upon those things; [[Karl Marx]]; [[Friedrich Engels]]; and the [[British idealism|British idealists]], notably [[T. H. Green]], [[J. M. E. McTaggart]] and [[F. H. Bradley]]. Few 20th century philosophers have embraced idealism. However, quite a few have embraced Hegelian dialectic. Immanuel Kant's "Copernican Turn" also remains an important philosophical concept today. === មនោនិយម​និងប្រតិបត្តិនិយម === {{Main|Pragmatism|Instrumentalism}}ប្រតិបត្តិនិយម និង ឧករណ៍និយម Pragmatism and Instrumentalism[[ឯកសារ:Wm james.jpg|thumb|[[William James]]]] [[Pragmatism]] was founded in the spirit of finding a scientific concept of truth that does not depend on personal insight (revelation) or reference to some metaphysical realm. The truth of a statement should be judged by the effect it has on our actions, and truth should be seen as what the whole of scientific enquiry ultimately agrees on.<ref name="Murphy">{{cite book |title=Pragmatism – from Peirce to Davidson |url=https://archive.org/details/pragmatismfrompe0000murp |author=Murphy, John P. |year=1990 |location=Boulder |publisher=Westview Press}}</ref> This should probably be seen as a guiding principle more than a definition of what it means for something to be true, though the details of how this principle should be interpreted have been subject to discussion since Charles S. Peirce first conceived it. Peirce's [[Pragmatic maxim|maxim of pragmatism]] is as follows: "Consider what effects, which might conceivably have practical bearings, we conceive the object of our conception to have. Then, our conception of these effects is the whole of our conceptions of the object."<ref>Peirce on p. 293 of "How to Make Our Ideas Clear", Popular Science Monthly, v. 12, pp. 286–302. Reprinted widely, including Collected Papers of Charles Sanders Peirce (CP) v. 5, paragraphs 388–410.</ref> Like [[postmodern]] neo-pragmatist [[Richard Rorty]], many are convinced that pragmatism asserts that the truth of beliefs does not consist in their correspondence with reality, but in their usefulness and efficacy.<ref name="Rorty">{{cite book |title=The Consequences of Pragmatism |url=https://archive.org/details/consequ_ror_1982_00_4657 |author=Rorty, Richard |year=1982 |location=Minnesota |publisher=Minnesota University Press |page=xvi}}</ref> The late 19th-century [[American philosophy|American philosophers]] [[Charles Sanders Peirce]] and [[William James]] were its co-founders, and it was later developed by [[John Dewey]] as [[instrumentalism]]. Since the usefulness of any belief at any time might be contingent on circumstance, Peirce and James conceptualised final truth as something only established by the future, final settlement of all opinion.<ref name="Putnam">{{cite book |title=Pragmatism: An Open Question |url=https://archive.org/details/pragmatismopenqu0000putn |author=Putnam, Hilary |year=1995 |location= Oxford |publisher=Blackwell |pages=[https://archive.org/details/pragmatismopenqu0000putn/page/8 8]–12}}</ref> Critics have accused pragmatism of falling victim to a simple fallacy: because something that is true proves useful, that usefulness is the basis for its truth.<ref name="Pratt">{{cite book |title=What is Pragmatism? |url=https://archive.org/details/whatispragmatis00pratgoog |author=Pratt, J. B. |year=1909 |location=New York |publisher=Macmillan |page=[https://archive.org/details/whatispragmatis00pratgoog/page/n109 89]}}</ref> Thinkers in the pragmatist tradition have included John Dewey, [[George Santayana]], [[W. V. O. Quine]] and [[C. I. Lewis]]. Pragmatism has more recently been taken in new directions by Richard Rorty, [[John Lachs]], [[Donald Davidson (philosopher)|Donald Davidson]], [[Susan Haack]], and [[Hilary Putnam]]. === បាតុភូតវិទ្យា === {{Main|Phenomenology (philosophy)}} [[Edmund Husserl]]'s [[phenomenology (philosophy)|phenomenology]] was an ambitious attempt to lay the foundations for an account of the structure of conscious experience in general.<ref name="Ref-1">{{cite book |author=Woodruff Smith, David |title=Husserl |publisher=Routledge |year=2007}}</ref> An important part of Husserl's phenomenological project was to show that all conscious acts are directed at or about objective content, a feature that Husserl called ''[[intentionality]]''.<ref name=Dreyfus>{{cite book |author=Dreyfus, Hubert |title=A Companion to Phenomenology and Existentialism |publisher=Blackwell |year=2006}}</ref> In the first part of his two-volume work, the ''Logical Investigations'' (1901), he launched an extended attack on [[psychologism]]. In the second part, he began to develop the technique of ''descriptive phenomenology'', with the aim of showing how objective judgments are indeed grounded in conscious experience—not, however, in the first-person experience of particular individuals, but in the properties essential to any experiences of the kind in question.<ref name="Ref-1"/> He also attempted to identify the essential properties of any act of meaning. He developed the method further in ''Ideas'' (1913) as ''transcendental phenomenology'', proposing to ground actual experience, and thus all fields of human knowledge, in the structure of consciousness of an ideal, or [[transcendence (philosophy)|transcendental]], ego. Later, he attempted to reconcile his transcendental standpoint with an acknowledgement of the intersubjective [[life-world]] in which real individual subjects interact. Husserl published only a few works in his lifetime, which treat phenomenology mainly in abstract methodological terms; but he left an enormous quantity of unpublished concrete analyses. Husserl's work was immediately influential in Germany, with the foundation of phenomenological schools in Munich and Göttingen. Phenomenology later achieved international fame through the work of such philosophers as [[Martin Heidegger]] (formerly Husserl's research assistant), [[Maurice Merleau-Ponty]], and [[Jean-Paul Sartre]]. Indeed, through the work of Heidegger and Sartre, Husserl's focus on subjective experience influenced aspects of [[existentialism]]. === អត្ថិភាពនិយម === {{Main|Existentialism}} [[ឯកសារ:Kierkegaard.jpg|thumb|[[Søren Kierkegaard]]]] Existentialism is a term applied to the work of a number of late 19th- and 20th-century philosophers who, despite profound doctrinal differences,<ref>John Macquarrie, ''Existentialism'', New York (1972), pages 18–21.</ref><ref>''Oxford Companion to Philosophy'', ed. Ted Honderich, New York (1995), page 259.</ref> shared the belief that philosophical thinking begins with the human subject—not merely the thinking subject, but the acting, feeling, living human individual.<ref>John Macquarrie, ''Existentialism'', New York (1972), pages 14–15.</ref> In existentialism, the individual's starting point is characterized by what has been called "the existential attitude", or a sense of disorientation and confusion in the face of an apparently meaningless or absurd world.<ref>Robert C. Solomon, ''Existentialism'' (McGraw-Hill, 1974, pages 1–2)</ref> Many existentialists have also regarded traditional systematic or academic philosophy, in both style and content, as too abstract and remote from concrete human experience.<ref>Ernst Breisach, ''Introduction to Modern Existentialism'', New York (1962), page 5</ref><ref>Walter Kaufmann, ''Existentialism: From Dostoevesky to Sartre'', New York (1956) page 12</ref> Although they did not use the term, the 19th-century philosophers [[Søren Kierkegaard]] and [[Friedrich Nietzsche]] are widely regarded as the fathers of existentialism. Their influence, however, has extended beyond existentialist thought.<ref>{{cite book |author=Matustik, Martin J. |title=Kierkegaard in Post/Modernity |url=https://archive.org/details/kierkegaardinpos0000unse |publisher=Indiana University Press |year=1995 |isbn=0-253-20967-6}}</ref><ref name=Bob>{{cite book |author=Solomon, Robert |title=What Nietzsche Really Said |year=2001 |isbn= 0-8052-1094-6 |publisher=Schocken}}</ref><ref>Religious thinkers were among those influenced by Kierkegaard. Christian existentialists include [[Gabriel Marcel]], [[Nicholas Berdyaev]], [[Miguel de Unamuno]], and [[Karl Jaspers]] (although he preferred to speak of his "philosophical faith"). The Jewish philosophers [[Martin Buber]] and [[Lev Shestov]] have also been associated with existentialism.</ref> The main target of Kierkegaard's writings was the idealist philosophical system of [[Hegel]] which, he thought, ignored or excluded the inner subjective life of living human beings. Kierkegaard, conversely, held that "truth is subjectivity", arguing that what is most important to an actual human being are questions dealing with an individual's inner relationship to existence. In particular, Kierkegaard, a Christian, believed that the truth of religious faith was a subjective question, and one to be wrestled with passionately.<ref>{{cite book |author=Kierkegaard, Søren |title=Fear and Trembling |url=https://archive.org/details/liang.feartremblingdia0001kier |publisher=Penguin Classics |year=1986 |isbn=0-14-044449-1}}</ref><ref>{{cite book |author=Kierkegaard, Søren |title=Concluding Unscientific Postscript |url=https://archive.org/details/concludingunscie0000kier |publisher=Princeton University Press |year=1992 |isbn=0-691-02081-7}}</ref> Although Kierkegaard and Nietzsche were among his influences, the extent to which the German philosopher [[Martin Heidegger]] should be considered an existentialist is debatable. In ''[[Being and Time]]'' he presented a method of rooting philosophical explanations in human existence (''Dasein'') to be analysed in terms of existential categories (''existentiale''); and this has led many commentators to treat him as an important figure in the existentialist movement. However, in ''The Letter on Humanism'', Heidegger explicitly rejected the existentialism of [[Jean-Paul Sartre]]. Sartre became the best-known proponent of existentialism, exploring it not only in theoretical works such as ''[[Being and Nothingness]]'', but also in plays and novels. Sartre, along with [[Simone de Beauvoir]], represented an avowedly atheistic branch of existentialism, which is now more closely associated with their ideas of nausea, contingency, bad faith, and the absurd than with Kierkegaard's spiritual angst. Nevertheless, the focus on the individual human being, responsible before the universe for the authenticity of his or her existence, is common to all these thinkers. === រចនាសម្ព័ន្ធនិយម និង ក្រោយរចនាសម្ព័ន្ធនិយម === {{Main|Structuralism|Post-structuralism}} [[ឯកសារ:Ferdinand de Saussure.jpg|thumb|[[Ferdinand de Saussure]]]] Inaugurated by the linguist [[Ferdinand de Saussure]], structuralism sought to clarify systems of signs through analyzing the [[discourse]]s they both limit and make possible. Saussure conceived of the sign as being delimited by all the other signs in the system, and ideas as being incapable of existence prior to linguistic structure, which articulates thought. This led continental thought away from humanism, and toward what was termed the decentering of man: language is no longer spoken by man to express a true inner self, but language speaks man. Structuralism sought the province of a hard science, but its positivism soon came under fire by poststructuralism, a wide field of thinkers, some of whom were once themselves structuralists, but later came to criticize it. Structuralists believed they could analyze systems from an external, objective standing, for example, but the poststructuralists argued that this is incorrect, that one cannot transcend structures and thus analysis is itself determined by what it examines, while the distinction between the signifier and signified was treated as crystalline by structuralists, poststructuralists asserted that every attempt to grasp the signified results in more signifiers, so meaning is always in a state of being deferred, making an ultimate interpretation impossible. Structuralism came to dominate continental philosophy throughout the 1960s and early '70s, encompassing thinkers as diverse as [[Claude Lévi-Strauss]], [[Roland Barthes]] and [[Jacques Lacan]]. Post-structuralism came to predominate over the 1970s onwards, including thinkers such as [[Michel Foucault]], [[Jacques Derrida]], [[Gilles Deleuze]] and even [[Roland Barthes]]; it incorporated a critique of structuralism's limitations. === ប្រពៃណីវិភាគ === {{Main|ទស្សនវិជ្ជាវិភាគ}} The term ''analytic philosophy'' roughly designates a group of philosophical methods that stress detailed argumentation, attention to semantics, use of classical logic and non-classical logics and clarity of meaning above all other criteria. Some have held that philosophical problems arise through misuse of language or because of misunderstandings of the logic of our language, while some maintain that there are genuine philosophical problems and that philosophy is continuous with science. [[Michael Dummett]] in his ''Origins of Analytical Philosophy'' makes the case for counting [[Gottlob Frege]]'s ''The Foundations of Arithmetic'' as the first analytic work, on the grounds that in that book Frege took the linguistic turn, analyzing philosophical problems through language. [[Bertrand Russell]] and [[G.E. Moore]] are also often counted as founders of analytic philosophy, beginning with their rejection of British idealism, their defense of realism and the emphasis they laid on the legitimacy of analysis. Russell's classic works ''The Principles of Mathematics'',<ref>{{cite web|last=Russell |first=Bertrand |url=http://fair-use.org/bertrand-russell/the-principles-of-mathematics |title='&#39;The Principles of Mathematics'&#39; (1903) |publisher=Fair-use.org |date=1999-02-22 |accessdate=2010-08-22}}</ref> ''[[On Denoting]]'' and ''[[Principia Mathematica]]'' with [[Alfred North Whitehead]], aside from greatly promoting the use of mathematical logic in philosophy, set the ground for much of the research program in the early stages of the analytic tradition, emphasizing such problems as: the reference of proper names, whether 'existence' is a property, the nature of propositions, the analysis of definite descriptions, the discussions on the foundations of mathematics; as well as exploring issues of ontological commitment and even metaphysical problems regarding time, the nature of matter, mind, persistence and change, which Russell tackled often with the aid of mathematical logic. Russell and Moore's philosophy, in the beginning of the 20th century, developed as a critique of [[Hegel]] and his British followers in particular, and of grand systems of [[speculative philosophy]] in general, though by no means all analytic philosophers reject the philosophy of Hegel (see [[Charles Taylor (philosopher)|Charles Taylor]]) nor speculative philosophy. Some schools in the group include [[logical positivism]], and [[ordinary language philosophy|ordinary language]] both markedly influenced by Russell and Wittgenstein's development of [[Logical Atomism]] the former positively and the latter negatively. In 1921, [[Ludwig Wittgenstein]], who studied under Russell at Cambridge, published his ''[[Tractatus Logico-Philosophicus]]'', which gave a rigidly "logical" account of linguistic and philosophical issues. At the time, he understood most of the problems of philosophy as mere puzzles of language, which could be solved by investigating and then minding the logical structure of language. Years later, he reversed a number of the positions he set out in the ''Tractatus'', in for example his second major work, ''[[Philosophical Investigations]]'' (1953). ''Investigations'' was influential in the development of "ordinary language philosophy," which was promoted by [[Gilbert Ryle]], [[J.L. Austin]], and a few others. In the United States, meanwhile, the philosophy of [[W.V.O. Quine]] was having a major influence, with such classics as [[Two Dogmas of Empiricism]]. In that paper Quine criticizes the distinction between analytic and synthetic statements, arguing that a clear conception of analyticity is unattainable. He argued for holism, the thesis that language, including scientific language, is a set of interconnected sentences, none of which can be verified on its own, rather, the sentences in the language depend on each other for their meaning and truth conditions. A consequence of Quine's approach is that language as a whole has only a thin relation to experience. Some sentences that refer directly to experience might be modified by sense impressions, but as the whole of language is theory-laden, for the whole language to be modified, more than this is required. However, most of the linguistic structure can in principle be revised, even logic, in order to better model the world. Notable students of Quine include [[Donald Davidson (philosopher)|Donald Davidson]] and [[Daniel Dennett]]. The former devised a program for giving a semantics to natural language and thereby answer the philosophical conundrum "what is meaning?". A crucial part of the program was the use of [[Alfred Tarski]]'s semantic theory of truth. Dummett, among others, argued that truth conditions should be dispensed within the theory of meaning, and replaced by assertibility conditions. Some propositions, on this view, are neither true nor false, and thus such a theory of meaning entails a rejection of the [[law of the excluded middle]]. This, for Dummett, entails antirealism, as Russell himself pointed out in his ''An Inquiry into Meaning and Truth''. By the 1970s there was a renewed interest in many traditional philosophical problems by the younger generations of analytic philosophers. [[David Kellogg Lewis|David Lewis]], [[Saul Kripke]], [[Derek Parfit]] and others took an interest in traditional metaphysical problems, which they began exploring by the use of logic and philosophy of language. Among those problems some distinguished ones were: free will, [[essentialism]], the nature of personal identity, identity over time, the nature of the mind, the nature of causal laws, space-time, the properties of material beings, modality, etc. In those universities where analytic philosophy has spread, these problems are still being discussed passionately. Analytic philosophers are also interested in the methodology of analytic philosophy itself, with [[Timothy Williamson]], Wykeham Professor of Logic at Oxford, publishing recently a book entitled ''The Philosophy of Philosophy''. Some influential figures in contemporary analytic philosophy are: Timothy Williamson, [[David Kellogg Lewis|David Lewis]], [[John Searle]], [[Thomas Nagel]], [[Hilary Putnam]], [[Michael Dummett]], [[Peter van Inwagen]] and [[Saul Kripke]]. Analytic philosophy has sometimes been accused of not contributing to the political debate or to traditional questions in aesthetics. However, with the appearance of ''[[A Theory of Justice]]'' by [[John Rawls]] and ''[[Anarchy, State and Utopia]]'' by [[Robert Nozick]], analytic political philosophy acquired respectability. Analytic philosophers have also shown depth in their investigations of aesthetics, with [[Roger Scruton]], [[Nelson Goodman]], [[Arthur Danto]] and others developing the subject to its current shape. == ទស្សនវិជ្ជាសីលធម៌និងនយោបាយ == === ធម្មជាតិមនុស្ស និង ធម្មានុរូបភាពនយោបាយ === [[ឯកសារ:Thomas Hobbes (portrait).jpg|right|thumb|[[Thomas Hobbes]]]] {{see also|Legitimacy (political)|Human nature}} From ancient times, and well beyond them, the roots of justification for political authority were inescapably tied to outlooks on human nature. In ''The Republic'', [[Plato]] presented the argument that the ideal society would be run by a council of [[philosopher-king]]s, since those best at philosophy are best able to realize the good. Even Plato, however, required philosophers to make their way in the world for many years before beginning their rule at the age of fifty. For [[Aristotle]], humans are political animals (i.e. social animals), and governments are set up to pursue good for the community. Aristotle reasoned that, since the state (''[[polis]]'') was the highest form of community, it has the purpose of pursuing the highest good. Aristotle viewed political power as the result of natural inequalities in skill and virtue. Because of these differences, he favored an aristocracy of the able and virtuous. For Aristotle, the person cannot be complete unless he or she lives in a community. His ''The Nicomachean Ethics'' and ''The Politics'' are meant to be read in that order. The first book addresses virtues (or "excellences") in the person as a citizen; the second addresses the proper form of government to ensure that citizens will be virtuous, and therefore complete. Both books deal with the essential role of justice in civic life. [[Nicolas of Cusa]] rekindled Platonic thought in the early 15th century. He promoted democracy in Medieval Europe, both in his writings and in his organization of the Council of Florence. Unlike Aristotle and the Hobbesian tradition to follow, Cusa saw human beings as equal and divine (that is, made in God's image), so democracy would be the only just form of government. Cusa's views are credited by some as sparking the Italian Renaissance, which gave rise to the notion of "Nation-States". Later, [[Niccolò Machiavelli]] rejected the views of Aristotle and Thomas Aquinas as unrealistic. The ideal sovereign is not the embodiment of the moral virtues; rather the sovereign does whatever is successful and necessary, rather than what is morally praiseworthy. [[Thomas Hobbes]] also contested many elements of Aristotle's views. For Hobbes, human nature is essentially anti-social: people are essentially egoistic, and this egoism makes life difficult in the natural state of things. Moreover, Hobbes argued, though people may have natural inequalities, these are trivial, since no particular talents or virtues that people may have will make them safe from harm inflicted by others. For these reasons, Hobbes concluded that the state arises from a common agreement to raise the community out of the [[state of nature]]. This can only be done by the establishment of a [[sovereignty|sovereign]], in which (or whom) is vested complete control over the community, and is able to inspire awe and terror in its subjects.<ref>{{cite book |author= Hobbes, Thomas |title=Leviathan |url= https://archive.org/details/leviathan0000hobb_m0j6 |publisher=Penguin Classics |year=1985}}</ref> [[ឯកសារ:G.W.F. Hegel (by Sichling, after Sebbers).jpg|thumb|left|[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]]]] Many in the Enlightenment were unsatisfied with existing doctrines in political philosophy, which seemed to marginalize or neglect the possibility of a [[democracy|democratic state]]. [[Jean-Jacques Rousseau]] was among those who attempted to overturn these doctrines: he responded to Hobbes by claiming that a human is by nature a kind of "[[noble savage]]", and that society and social contracts corrupt this nature. Another critic was [[John Locke]]. In ''[[Two Treatises of Government|Second Treatise on Government]]'' he agreed with Hobbes that the nation-state was an efficient tool for raising humanity out of a deplorable state, but he argued that the sovereign might become an abominable institution compared to the relatively benign unmodulated state of nature.<ref>{{cite book |author=Sigmund, Paul E. |title=The Selected Political Writings of John Locke |url=https://archive.org/details/selectedpolitica0000lock |publisher=Norton |year=2005 |isbn=0-393-96451-5}}</ref> Following the doctrine of the [[fact-value distinction]], due in part to the influence of [[David Hume]] and his student [[Adam Smith]], appeals to human nature for political justification were weakened. Nevertheless, many political philosophers, especially [[moral realism|moral realists]], still make use of some essential human nature as a basis for their arguments. [[Marxism]] is derived from the work of [[Karl Marx]] and [[Friedrich Engels]]. Their idea that capitalism is based on exploitation of workers and causes alienation of people from their human nature, the [[historical materialism]], their view of [[social classes]], etc., have influenced many fields of study, such as sociology, economics, and politics. Marxism inspired the Marxist school of [[communism]], which brought a huge impact on the history of the 20th century. === Consequentialism, deontology, and the aretaic turn === {{Main|Consequentialism|Deontological ethics|Virtue ethics}} [[ឯកសារ:Jeremy Bentham by Henry William Pickersgill detail.jpg|thumb|[[Jeremy Bentham]]]] One debate that has commanded the attention of ethicists in the modern era has been between [[consequentialism]] (actions are to be morally evaluated solely by their ''consequences'') and [[deontology]] (actions are to be morally evaluated solely by consideration of agents' ''duties'', the ''rights'' of those whom the action concerns, or both). [[Jeremy Bentham]] and [[John Stuart Mill]] are famous for propagating [[utilitarianism]], which is the idea that the fundamental moral rule is to strive toward the "greatest happiness for the greatest number". However, in promoting this idea they also necessarily promoted the broader doctrine of consequentialism. Adopting a position opposed to consequentialism, [[Immanuel Kant]] argued that moral principles were simply products of reason. Kant believed that the incorporation of consequences into moral deliberation was a deep mistake, since it denies the necessity of practical maxims in governing the working of the will. According to Kant, reason requires that we conform our actions to the [[categorical imperative]], which is an absolute duty. An important 20th-century deontologist, [[W.D. Ross]], argued for weaker forms of duties called [[prima facie duty|''prima facie'' duties]]. More recent works have emphasized the role of character in ethics, a movement known as the ''[[aretaic turn]]'' (that is, the ''turn towards virtues''). One strain of this movement followed the work of [[Bernard Williams]]. Williams noted that rigid forms of consequentialism and deontology demanded that people behave impartially. This, Williams argued, requires that people abandon their personal projects, and hence their personal [[integrity]], in order to be considered moral. [[G.E.M. Anscombe]], in an influential paper, "Modern Moral Philosophy" (1958), revived [[virtue ethics]] as an alternative to what was seen as the entrenched positions of Kantianism and consequentialism. Aretaic perspectives have been inspired in part by research of ancient conceptions of virtue. For example, [[Aristotle's ethics]] demands that people follow the ''Aristotelian mean'', or balance between two vices; and [[Confucius|Confucian]] ethics argues that virtue consists largely in striving for harmony with other people. Virtue ethics in general has since gained many adherents, and has been defended by such philosophers as [[Philippa Foot]], [[Alasdair MacIntyre]], and [[Rosalind Hursthouse]]. == Applied philosophy == <!--This section is linked from [[List of academic disciplines]]--> The ideas conceived by a society have profound repercussions on what actions the society performs. The applied study of philosophy yields applications such as those in [[ethics]]—[[applied ethics]] in particular—and [[political philosophy]]. The political and economic philosophies of [[Confucius]], [[Sun Tzu|Sun Zi]], [[Chanakya]], [[Ibn Khaldun]], [[Ibn Rushd]], [[Ibn Taimiyyah]], [[Niccolò Machiavelli]], [[Gottfried Leibniz]], [[John Locke]], [[Jean-Jacques Rousseau]], [[Adam Smith]], [[Karl Marx]], [[John Stuart Mill]], [[Mahatma Gandhi]], [[Martin Luther King Jr.]] and others—all of these have been used to shape and justify governments and their actions. In the field of [[philosophy of education]], progressive education as championed by [[John Dewey]] has had a profound impact on educational practices in the [[United States]] in the 20th century. Descendants of this movement include the current efforts in [[philosophy for children]], which are part of [[philosophy education]]. [[Carl von Clausewitz]]'s political [[philosophy of war]] has had a profound effect on [[public administration|statecraft]], [[international politics]], and [[military strategy]] in the 20th century, especially in the years around [[World War II]]. Logic has become crucially important in [[mathematics]], [[linguistics]], [[psychology]], [[computer science]], and [[computer engineering]]. Other important applications can be found in [[epistemology]], which aid in understanding the requisites for knowledge, sound evidence, and justified belief (important in [[law]], [[economics]], [[decision theory]], and a number of other disciplines). The [[philosophy of science]] discusses the underpinnings of the [[scientific method]] and has affected the nature of scientific investigation and argumentation. As such, philosophy has fundamental implications for science as a whole. For example, the strictly empirical approach of Skinner's behaviorism affected for decades the approach of the American psychological establishment. [[Deep ecology]] and [[animal rights]] examine the moral situation of humans as occupants of a world that has non-human occupants to consider also. [[Aesthetics]] can help to interpret discussions of [[music]], [[literature]], the [[plastic arts]], and the whole artistic dimension of life. In general, the various philosophies strive to provide practical activities with a deeper understanding of the theoretical or conceptual underpinnings of their fields. Often philosophy is seen as an investigation into an area not sufficiently well understood to be its own branch of knowledge. What were once philosophical pursuits have evolved into the modern day fields such as [[psychology]], [[sociology]], [[linguistics]], and [[economics]], for example. ''[[The New York Times]]'' reported an increase in philosophy majors at [[United States]] universities in 2008.<ref>"[http://www.nytimes.com/2008/04/06/education/06philosophy.html?em&ex=1207713600&en=6690d92b7d7470f8&ei=5087%0A In a New Generation of College Students, Many Opt for the Life Examined]." ''[[The New York Times]]''.</ref> == See also == {{Main|Outline of philosophy}} {{Wikipedia-Books}} * [[Lists of philosophers]] * [[List of philosophy journals]] * [[Philosophy and economics]] * [[Social theory]] * [[Unsolved problems in philosophy]] == References == {{Reflist|2}} == អំណានបន្ថែម == === Introductions === {{Refbegin|2}} * [[Kwame Anthony Appiah|Appiah, Kwame Anthony]]. ''Thinking it Through&nbsp; – An Introduction to Contemporary Philosophy'', 2003, ISBN 0-19-513458-3 * Blumenau, Ralph. ''Philosophy and Living''. ISBN 0-907845-33-9 * Craig, Edward. ''Philosophy: A Very Short Introduction''. ISBN 0-19-285421-6 * Curley, Edwin, ''A Spinoza Reader'', Princeton, 1994, ISBN 0-691-00067-0 * Durant, Will, ''Story of Philosophy: The Lives and Opinions of the World's Greatest Philosophers'', Pocket, 1991, ISBN 0-671-73916-6, ISBN 978-0-671-73916-4 * Harrison-Barbet, Anthony, ''Mastering Philosophy''. ISBN 0-333-69343-4 * Higgins, Kathleen M. and Solomon, Robert C. ''A Short History of Philosophy''. ISBN 0-19-510196-0 * [[Philosophy Now]] magazine * Russell, Bertrand. ''[http://philosophy.hku.hk/think/phil/russell/ The Problems of Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040807090338/http://philosophy.hku.hk/think/phil/russell/ |date=7 សីហា 2004 }}''. ISBN 0-19-511552-X * Sinclair, Alistair J. ''What is Philosophy? An Introduction'', 2008, ISBN 978-1-903765-94-4 * Sober, E. (2001). ''Core Questions in Philosophy: A Text with Readings''. Upper Saddle River, Prentice Hall. ISBN 0-13-189869-8 * Solomon, Robert C. ''Big Questions: A Short Introduction to Philosophy''. ISBN 0-534-16708-X * Warburton, Nigel. ''Philosophy: The Basics''. ISBN 0-415-14694-1 * [http://www.journals.cambridge.org/thi Think: philosophy for everyone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010121909/http://www.journals.cambridge.org/thi |date=10 តុលា 2008 }} Lively and accessible articles written by philosophers pre-eminent in their fields, for a broad audience. Free articles are available online. {{Refend}} === Topical introductions === {{Refbegin|2}} * Copleston, Frederick. ''Philosophy in Russia: From Herzen to Lenin and Berdyaev''. ISBN 0-268-01569-4 * Critchley, Simon. ''Continental Philosophy: A Very Short Introduction''. ISBN 0-19-285359-7 * Hamilton, Sue. ''Indian Philosophy: a Very Short Introduction''. ISBN 0-19-285374-0 * Harwood, Sterling, ed., Business as Ethical and Business as Usual (Belmont, CA: Wadsworth Publishing Co., 2000); www.sterlingharwood.com * Imbo, Samuel Oluoch. '3'An Introduction to African Philosophy''. ISBN 0-8476-8841-0 * Knight, Kelvin. ''Aristotelian Philosophy: Ethics and Politics from Aristotle to MacIntyre''. ISBN 0-7456-1977-0 * Kupperman, Joel J. ''Classic Asian Philosophy: A Guide to the Essential Texts''. ISBN 0-19-513335-8 * Leaman, Oliver. ''A Brief Introduction to Islamic Philosophy''. ISBN 0-7456-1960-6 * Lee, Joe and Powell, Jim. ''Eastern Philosophy For Beginners''. ISBN 0-86316-282-7 * Nagel, Thomas. ''What Does It All Mean? A Very Short Introduction to Philosophy''. ISBN 0-19-505292-7 * Scruton, Roger. ''A Short History of Modern Philosophy''. ISBN 0-415-26763-3 * Smart, Ninian. ''World Philosophies''. ISBN 0-415-22852-2 * [[Richard Tarnas|Tarnas, Richard]]. ''The Passion of the Western Mind: Understanding the Ideas That Have Shaped Our World View''. ISBN 0-345-36809-6 {{Refend}} === Anthologies === {{Refbegin|2}} * ''Classics of Philosophy (Vols. 1 & 2, 2nd edition)'' by Louis P. Pojman * ''Classics of Philosophy: The 20th Century (Vol. 3)'' by Louis P. Pojman * ''The English Philosophers from Bacon to Mill'' by Edwin Arthur * ''European Philosophers from Descartes to Nietzsche'' by Monroe Beardsley * ''Contemporary Analytic Philosophy: Core Readings'' by James Baillie * ''Existentialism: Basic Writings (Second Edition)'' by Charles Guignon, Derk Pereboom * ''The Phenomenology Reader'' by Dermot Moran, Timothy Mooney * ''Medieval Islamic Philosophical Writings'' edited by Muhammad Ali Khalidi * ''A Source Book in Indian Philosophy'' by Sarvepalli Radhakrishnan, Charles A. Moore * ''A Source Book in Chinese Philosophy'' by [[Wing-tsit Chan]] * Kim, J. and Ernest Sosa, Ed. (1999). ''Metaphysics: An Anthology''. Blackwell Philosophy Anthologies. Oxford, Blackwell Publishers Ltd. * ''The Oxford Handbook of Free Will'' (2004) edited by Robert Kane * Husserl, Edmund and Donn Welton (1999). ''The Essential Husserl: Basic Writings in Transcendental Phenomenology'', Indiana University Press. ISBN 0-253-21273-1 * Cottingham, John. Western Philosophy: An Anthology. 2nd ed. Malden, MA: Blackwell Pub., 2008. Print. Blackwell Philosophy Anthologies. {{Refend}} === Reference works === {{Refbegin|2}} * ''The Oxford Companion to Philosophy'' edited by Ted Honderich * ''The Cambridge Dictionary of Philosophy'' by Robert Audi * ''The Routledge Encyclopedia of Philosophy'' (10 vols.) edited by Edward Craig, [[Luciano Floridi]] (available online by subscription); or * ''The Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy'' edited by Edward Craig (an abridgement) * ''Encyclopedia of Philosophy'' (8 vols.) edited by [[Paul Edwards (philosopher)|Paul Edwards]]; in 1996, a ninth supplemental volume appeared that updated the classic 1967 encyclopedia. * ''[[International Directory of Philosophy and Philosophers]]''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * ''[[Directory of American Philosophers]]''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * ''Routledge History of Philosophy'' (10 vols.) edited by John Marenbon * ''History of Philosophy'' (9 vols.) by [[Frederick Copleston]] * ''A History of Western Philosophy'' (5 vols.) by W. T. Jones * ''History of Italian Philosophy'' (2 vols.) by Eugenio Garin. Translated from Italian and Edited by Giorgio Pinton. Introduction by Leon Pompa. * ''Encyclopaedia of Indian Philosophies'' (8 vols.), edited by Karl H. Potter et al. (first 6 volumes out of print) * ''Indian Philosophy'' (2 vols.) by [[Sarvepalli Radhakrishnan]] * ''A History of Indian Philosophy'' (5 vols.) by Surendranath Dasgupta * ''History of Chinese Philosophy'' (2 vols.) by Fung Yu-lan, Derk Bodde * ''Encyclopedia of Chinese Philosophy'' edited by Antonio S. Cua * ''Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion'' by Ingrid Fischer-Schreiber, Franz-Karl Ehrhard, Kurt Friedrichs * ''Companion Encyclopedia of Asian Philosophy'' by Brian Carr, Indira Mahalingam * ''A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English'' by John A. Grimes * ''History of Islamic Philosophy'' edited by Seyyed Hossein Nasr, Oliver Leaman * ''History of Jewish Philosophy'' edited by Daniel H. Frank, Oliver Leaman * ''A History of Russian Philosophy: From the Tenth to the Twentieth Centuries'' by Valerii Aleksandrovich Kuvakin * Ayer, A.J. et al., Ed. (1994) ''A Dictionary of Philosophical Quotations''. Blackwell Reference Oxford. Oxford, Basil Blackwell Ltd. * Blackburn, S., Ed. (1996)''The Oxford Dictionary of Philosophy''. Oxford, Oxford University Press. * Mauter, T., Ed. ''The Penguin Dictionary of Philosophy''. London, Penguin Books. * Runes, D., Ed. (1942). [http://www.ditext.com/runes/ ''The Dictionary of Philosophy'']. New York, The Philosophical Library, Inc. * Angeles, P.A., Ed. (1992). ''The Harper Collins Dictionary of Philosophy''. New York, Harper Perennial. * Bunnin, N. et al., Ed. (1996) ''The Blackwell Companion to Philosophy''. Blackwell Companions to Philosophy. Oxford, Blackwell Publishers Ltd. * Hoffman, Eric, Ed. (1997) ''Guidebook for Publishing Philosophy''. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. * Popkin, R.H. (1999). ''The Columbia History of Western Philosophy''. New York, Columbia University Press. {{Refend}} == External links == <!--======================== {{No more links}} ============================ | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia | | is not a collection of links nor should it be used for advertising. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page, or submit your link | | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) | | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | ======================= {{No more links}} =============================--> {{Sister project links|wikt=philosophy|b=Subject:Philosophy|commons=Category:Philosophy|v=School:Philosophy}} * [http://plato.stanford.edu/ Stanford Encyclopedia of Philosophy] * [http://www.iep.utm.edu/ The Internet Encyclopedia of Philosophy] * [http://www.wadsworth.com/philosophy_d/special_features/timeline/timeline.html Philosophy Timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308040333/http://www.wadsworth.com/philosophy_d/special_features/timeline/timeline.html |date=8 មីនា 2008 }} * [http://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=107892646478667659520.0004445545f2b2cffb9ed&ll=47.398349,14.326172&spn=28.597229,79.013672&z=4 Map of Western Philosophers] * [http://philosophyforums.com Philosophy Forums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922061702/http://www.philosophyforums.com/ |date=22 កញ្ញា 2016 }} * [http://philosophyreview.blogspot.com/ Philosophy Magazines and Journals] * {{dmoz|Society/Philosophy/}} * [http://www.journals.cambridge.org/phi Philosophy (review)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209115602/http://www.journals.cambridge.org/phi |date=9 ធ្នូ 2012 }} * [http://ocw.nd.edu/philosophy Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717072803/http://ocw.nd.edu/philosophy |date=17 កក្កដា 2014 }} OpenCourseWare from the [[University of Notre Dame]] * [http://www.CarpeDiem.iM/forumdisplay.php/91-Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829023043/http://www.carpediem.im/forumdisplay.php/91-Philosophy |date=29 សីហា 2011 }} Philosophy Library * [https://www.researchgate.net/group/Philosophy Philosophy Discussion Group] * [http://www.pdcnet.org/ Philosophy Documentation Center] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/643889/The-Will-to-Believe-and-Other-Essays-in-Popular-Philosophy Popular Philosophy] {{Philosophy topics}} <!-- Philosophy footer --> {| class="messagebox standard-talk" style="text-align:center;" |- | style="width:48px;"| || {{Wikibarphilo}} |} <!-- Philosophy footer --> {{Use dmy dates|date=February 2011}} ==ទស្សនវិជ្ជា== បាប៊ីឡូននៀន ដើមកំណើតនៃទស្សនវិជ្ជាបាប៊ីឡូននេះអាចត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឡប់ទៅប្រាជ្ញារបស់ដើមនាយទន្លេអឺប្រាដែលបានបញ្ចូលទស្សនវិជ្ជាជាក់លាក់នៃជីវិតជាពិសេសសីលធម៍, នៅក្នុងសំណុំបែបបទនៃភាសា, ការសន្ទនា, កំណាព្យវីរភាព, រឿងព្រេង, ចំរៀង, អត្ថបទចម្រៀង, ពាក្យរាយនិងសុភាសិតនេះ។ ហេតុផលនិងរបបនៃបាប៊ីឡូនបានបង្កើតហួសពីការសង្កេតជាក់ស្ដែង។ [10] អត្ថបទបាប៊ីឡូនប្រអប់នៃទុទិដ្ឋិនិយមមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការគិតមិនជឿលើព្រះនៃការស្មុគ្រស្មាញដែលជាគោលលទ្ធិ Heraclitean នៃការផ្ទុយនិងការសន្ទនារបស់លោកផ្លាតូបានព្រមទាំងមុនគេទៅ វិធីសាស្រ្តនៃការសូក្រាត maieutic Socratic ប្លាតុងនិង។ [11] នេះបានទស្សនវិទូ Milesian តាលែសបាននិយាយថាជាប្រពៃណីផងដែរបានសិក្សាទស្សនវិទ្យានៅនាយទន្លេអឺប្រា។ ចិនបុរាណ ទស្សនវិជ្ជាបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើជនជាតិចិននិងអាស៊ីខាងកើតទាំងមូល។ មនុស្សជាច្រើននៃសាលារៀនទស្សនវិជ្ជាធំត្រូវបានបង្កើតកំឡុងសម័យនិទាឃរដូវនិងសរទរដូវនិងសម័យកាលរដ្ឋចម្បាំង, និងការចូលមកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជារយសាលានៃគំនិតដែលមានលទ្ធិខុងជឺសាសនាតាវ, Mohism, ច្បាប់, កសិកម្ម, សាលាធម្មជាតិវិទូនិង អ្នកតក្កវិទ្យា។ ស្រដៀងទៅនឹងទស្សនលោកខាងលិចជាទស្សនវិជ្ជាចិនគ្របដណ្តប់ជួរធំនិងស្មុគ្រស្មាញនៃការគិត, មានសាលារៀនដែលមហាជនសាខារៀងរាល់និងដោះស្រាយតំបន់ប្រធានបទនៃទស្សនវិជ្ជាមួយ។ ទស្សនវិជ្ជាអ្នកជំនួញ Graeco-រ៉ូម៉ាំងបុរាណគឺជារយៈពេលនៃទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិចមួយចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សទី 6 [គ។ 585] មុនគ្រិស្តសករាជនៅសតវត្សទី 6 ។ ជាធម្មតាវាត្រូវបានបែងចែកជាបីរយៈពេល: រយៈពេលមុនសូក្រាត, ប្លាតុងនិងរយៈពេលនៃការអារីស្តូត, និងរយៈពេលក្រោយរបស់អារីស្តូត (ឬដែលនិយាយភាសាក្រិក) នេះ។ មួយរយៈពេលបួនដែលត្រូវបានបន្ថែមពេលខ្លះមានរួមបញ្ចូលទាំង Neoplatonic និងទស្សនវិទូគ្រីស្ទានចុងចាស់មួយ។ សំខាន់បំផុតនៃទស្សនវិទូបុរាណនេះ (នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃឥទ្ធិពលជាបន្តបន្ទាប់) គឺលោកផ្លាតូនិងអារីស្តូត។ [12] រ៉ូម-ក្រិកបុរាណ នេះជាប្រធានបទសំខាន់នៃទស្សនវិជ្ជាបុរាណគឺ: ការយល់ដឹងអំពីមូលហេតុនិងគោលការណ៍នៃចក្រវាលមូលដ្ឋាន; ពន្យល់វានៅក្នុងវិធីសន្សំសំចៃមួយ; បញ្ហា epistemological ផ្សះផ្សាភាពចម្រុះនិងការផ្លាស់ប្តូរនៃសកលលោកធម្មជាតិ, ជាមួយនឹងលទ្ធភាពនៃការទទួលបានចំណេះដឹងថេរនិងប្រាកដប្រជាអំពីវា! សំណួរអំពីអ្វីដែលមិនអាចត្រូវបានដឹងដោយវិញ្ញាណដូចជាលេខ, ធាតុ, សាកលវិទ្យាល័យនិងព្រះ។ សូក្រាតត្រូវបាននិយាយថាបានផ្តួចផ្តើមនៃការសិក្សាផ្តោតកាន់តែច្រើនលើរឿងរបស់មនុស្សរួមទាំងការវិភាគពីលំនាំនៃហេតុផលនិងអាគុយម៉ង់និងធម្មជាតិនៃជីវិតដែលល្អនិងសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងនិងចំណេះដឹងនៅក្នុងគោលបំណងដើម្បីបន្តវា! ការបំភ្លឺរបស់គំនិតនៃតុលាការនិងទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនដើម្បីប្រព័ន្ធនយោបាយជាច្រើន។ [12] នៅក្នុងអំឡុងពេលនេះមានលក្ខណៈពិសេសសំខាន់នៃវិធីសាស្រ្តទស្សនវិជ្ជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង: វិធីសាស្រ្តសំខាន់ក្នុងការទទួលបានឬបង្កើតឡើងពីទស្សនៈនិងបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ទៅហេតុផលនិងអាគុយម៉ង់។ ទស្សនវិជ្ជាឥណ្ឌារយៈពេល (សំស្ក្រឹត: Darshanas) អាចសំដៅទៅលើការណាមួយនៃប្រពៃណីនៃគំនិតទស្សនវិជ្ជាជាច្រើនមានប្រភពដើមក្នុងឧបទ្វីបដែលឥណ្ឌាដែលក្នុងនោះរួមមានទស្សនវិជ្ជាសាសនាហិណ្ឌូ, ទស្សនវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនានិងទស្សនវិជ្ជារបស់លោក Jain ។ មានដើមកំណើតដូចគ្នាឬវិស័យជាទាំងអស់នៃទស្សនវិជ្ជានេះមានសាច់រឿងដែលមានមូលដ្ឋានទូទៅនៃ Dharma និងស្រដៀងព្យាយាមពន្យល់អំពីការសំរេចនៃការរំដោះសត្វ។ ពួកគេត្រូវបានជាផ្លូវការនិងប្រកាសឱ្យប្រើជាពិសេសរវាង 1000 ឆ្នាំមុនគទៅជាពីរបីសតវត្សគជាមួយនឹងការអត្ថាធិប្បាយសំណល់និងកំណែទម្រង់បន្តឡើងទៅនៅចុងសតវត្សទី 20 ដោយ Aurobindo និង ISKCON ក្នុងចំណោមអ្នកដទៃទៀត, ដែលបានផ្តល់ការបកស្រាយរៀបចំរចនាប័ទ្ម។ ឥណ្ឌាបុរាណ ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃឧបទ្វីបឥណ្ឌាបន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃវប្បធម៍វេទ, ការអភិវឌ្ឍនៃគំនិតទស្សនវិជ្ជានិងសាសនារយៈពេលនៃការពីរពាន់មួយដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថាសាលាប្រាំមួយនៃ astika ឬគ្រិស្តអូស្សូដក់, ឥណ្ឌាឬទស្សនវិជ្ជាសាសនាហិណ្ឌូ ។ សាលារៀនទាំងនេះបានមកដល់មានន័យស្រដៀងនឹងសាសនាកាន់តែច្រើននៃសាសនាហិណ្ឌូដែលជាការអភិវឌ្ឍនៃសាសនាវេទដើមមួយ។ ទស្សនវិជ្ជាសាសនាហិណ្ឌូបង្កើតបានជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃវប្បធម៍នៃតំបន់អាស៊ីខាងត្បូងនិងជាលើកដំបូងនៃទស្សនវិជ្ជា Dharmic ដែលមានឥទ្ធិពលពាសពេញទ្វីបអាស៊ី។ ភាពចម្រុះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការគិតនិងការអនុវត្តន៍នៃសាសនាហិណ្ឌូត្រូវបីបាច់ដោយសាកលវិទ្យាល័យសេរីរបស់ខ្លួន ពែរ្សបុរាណ (ផឺសៀរ) ទស្សនវិជ្ជាពែអាចឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឡប់មកវិញដូចជានៅឆ្ងាយដូចប្រពៃណីទស្សនវិទូអ៊ីរ៉ង់និងគំនិតចាស់ដោយមានឫសឥណ្ឌូអ៊ីរ៉ង់បុរាណរបស់ពួកគេ។ ទាំងនេះត្រូវបានរងឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដោយការបង្រៀន Zarathustra នេះ។ ទូទាំងប្រវត្តិសាស្រ្តអ៊ីរ៉ង់ហើយដោយសារតែឥទ្ធិពលនយោបាយនិងសង្គមគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដូចជាម៉ាសេដូនីអារ៉ាប់និងឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលនៃ Persia, វិសាលគមធំទូលាយមួយនៃការគិតរបស់សាលារៀនក្រោកឡើង។ ទាំងនេះបានប្រកាន់ភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈលើសំណួរទស្សនវិជ្ជាមួយដែលលាតសន្ធឹងពីអ៊ីរ៉ង់និងភាគច្រើនជាប្រពៃណីដែលមានឥទ្ធិពលចាស់ Zoroastrianism ដល់សាលារៀនលេចឡើងនៅក្នុងសម័យមុនអ៊ីស្លាមចុង, ដូចជាម៉ានិចនិង Mazdakism ព្រមទាំងសាលារៀនអ៊ីស្លាមនានាក្រោយ។ ទស្សនវិជ្ជាអ៊ីរ៉ង់បន្ទាប់ពីការលុកលុយអារ៉ាប់ពែរ្សត្រូវបានកំណត់ដោយអន្តរកម្មផ្សេងគ្នាជាមួយទស្សនវិជ្ជាអ៊ីរ៉ង់ចាស់, ទស្សនវិជ្ជាក្រិចនិងជាមួយការអភិវឌ្ឍនៃទស្សនៈអ៊ីស្លាម។ សាលាបំភ្លឺនិង theosophy ហួសពីត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រពៃណីពីរនាក់នៃសម័យចម្បងរបស់ទស្សនវិជ្ជានៅពែរ្សនោះ។ Zoroastrianism ត្រូវបានគេកំណត់ថាជាផ្នែកមួយនៃព្រឹត្តិការណ៍ដើមសំខាន់នៅក្នុងការអភិវឌ្ឍនៃទស្សនៈនេះ។ [13] សតវត្សទី៥-ទី១៦[កែប្រែ​កូដ] អឺរ៉ុប[កែប្រែ​កូដ] មជ្ឈិម ទស្សនគឺទស្សនវិជ្ជានៃអឺរ៉ុបខាងលិចនិងមជ្ឈឹមភាគខាងកើតក្នុងអំឡុងពេលមជ្ឈឹមវ័យប្រហែលលាតសន្ធឹងពីនោះគ្រីស្ទសាសនានៃចក្រភពរ៉ូមរហូតដល់ក្រុមហ៊ុន Renaissance នេះ។ [14] ទស្សនត្រូវបានកំណត់ដោយ rediscovery និងការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៀតនៃបុរាណក្រិចនិងទស្សនវិជ្ជាដែលនិយាយភាសាក្រិក និងមួយផ្នែកដោយតម្រូវការក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខាងសាសនាទេហើយដើម្បីរួមបញ្ចូលគោលលទ្ធិពិសិដ្ឋបន្ទាប់មករីករាលដាលនៃសាសនាអ័ប្រាហាំ (សាសនាអ៊ីស្លាមសាសនានិងគ្រិស្តសាសនា) ជាមួយនឹងការរៀនសូត្រខាងលោកិយវិញ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទស្សនវិជ្ជាមជ្ឈិមសម័យនៅអឺរ៉ុបភាគខាងលិចត្រូវបានបែងចែកជាប្រពៃណីនេះទៅជារយៈពេលសំខាន់ពីរនៅក្នុងរយៈពេលខាងលិចបន្ទាប់ពីការកឡាទីនដើមជ្ឈឹមវ័យរហូតដល់សតវត្សទី 12 នៅពេលដែលការប្រព្រឹត្ដរបស់អារីស្តូតនិងផ្លាតូត្រូវបានអភិរក្សនិងការដាំដុះ; និង "យុគសម័យមាស" [ត្រូវការអំណះអំណាង] នៃទី 12, ទី 13 និងសតវត្សទី 14 នៅឡាទីនភាគខាងលិចដែលបានធ្វើជាសាក្សីចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃការងើបឡើងវិញនៃទស្សនវិជ្ជាបុរាណ, និងការអភិវឌ្ឍយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងវាលនៃទស្សនវិជ្ជានៃសាសនាតក្កនិងបរមត្ថនេះ។ សម័យមជ្ឈិមសម័យត្រូវបានព្យាបាលដោយ humanistic ន្ដុះបង្អាប់ក្រុមហ៊ុន Renaissance ដែលបានមើលឃើញថាវាជា "កណ្តាល" រយៈពេលមួយព្រៃផ្សៃរវាងគ្រាបុរាណនៃវប្បធម៍ក្រិកនិងរ៉ូម៉ាំង, និង "កើត" ឬរស់ឡើងវិញនៃវប្បធម៍បុរាណ។ រយៈពេលជិតនៅឡើយទេមួយពាន់ឆ្នាំនេះជារយៈពេលវែងបំផុតនៃការអភិវឌ្ឍទស្សនវិជ្ជានៅអឺរ៉ុបនិងអាចមានបំផុត។ លោក Jorge Gracias បានអះអាងថា "នៅក្នុងអាំងតង់ស៊ីតេ, ស្មុគ្រស្មាញនិងសមិទ្ធិផលជាផ្កាទស្សនវិជ្ជាក្នុងសតវត្សរ៍ទីដប់បីនេះអាចនឹងត្រូវបាននិយាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវដើម្បីប្រជែងជាមួយយុគមាសនៃទស្សនវិជ្ជាក្រិចនៅសតវត្សទីបួន B.C ។ " [15] បញ្ហាមួយចំនួនដែលបានពិភាក្សានៅទូទាំងរយៈពេលនេះគឺជាទំនាក់ទំនងនៃសេចក្ដីជំនឿវែកញែកអត្ថិភាពនិងសាមគ្គីភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់វត្ថុនៃទេវវិទ្យានិងបរមត្ថ, បញ្ហានៃចំណេះដឹងនៃសាកលវិទ្យាល័យនិងរបស់បុគ្គល។ ទស្សនវិទូពីមជ្ឈឹមវ័យរួមមានទស្សនវិទូពួកគ្រីស្ទាន Augustine នៃហីពប៉ូ, Boethius, Anselm, លោក Gilbert នៃ Poitiers, លោក Peter Abelard, លោក Roger Bacon, Bonaventure, លោក Thomas Aquinas, Duns Scotus, លោក William នៃ Ockham និងលោក Jean Buridan; ទស្សនវិទូសាសន៍យូដា Maimonides និង Gersonides; និងទស្សនវិទូម៉ូស្លីម Alkindus, Alfarabi, Alhazen, អាវីសេនណា, Algazel, Avempace, Abubacer និង Averroes ។ ប្រពៃណីយុគកណ្ដាលនៃ Scholasticism បន្តមានការរីកចំរើននៅចុងសតវត្សទី 17 ក្នុងតួលេខដូចជាហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូនិងលោកយ៉ូហានជារបស់កីឡាករ Suarez ផ្លូវថូម៉ាស។ Aquinas ជាឪពុករបស់ Thomism គឺមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងកាតូលិកអឺរ៉ុបបានដាក់ការគូសបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើអំណះអំណាងហេតុផលនិងជាផ្នែកមួយនៃការលើកដំបូងដើម្បីប្រើការបកប្រែថ្មីនៃការសរសេរជំនឿនិង epistemological របស់អារីស្តូត។ ការងាររបស់គាត់គឺជាការចាកចេញពីការគិត Neoplatonic សំខាន់និង Augustinian ដែលបានគ្របដណ្តប់ច្រើននៃដើម Scholasticism ។ សម័យបុនភព ក្រុមហ៊ុន Renaissance ( "កើត") គឺជាសម័យកាលមួយនៃការផ្លាស់ប្តូររវាងមជ្ឈឹមវ័យនិងគំនិតសម័យទំនើប, [16] ដែលនៅក្នុងការងើបឡើងវិញនៃអត្ថបទបុរាណដែលបានជួយផ្លាស់ប្តូរផលប្រយោជន៍ទស្សនវិជ្ជាឆ្ងាយពីការសិក្សាបច្ចេកទេសក្នុងការតក្ក metaphysics និងទ្រឹស្ដីឆ្ពោះទៅរកការសាកសួរសម្រាំងចូលទៅក្នុងសីលធម៍ , philology និងរៀបចំធ្វើកិច្ចការជំនួញ។ [17] [18] ការសិក្សាពីបុរាណនិងសិល្បៈមនុស្សទូទៅដូចជាប្រវត្តិសាស្រ្តនិងអក្សរសាស្រ្ត, ការរីករាយការចាប់អារម្មណ៍សិក្សាមួយដែលរហូតមកដែលមិនស្គាល់ក្នុងពិភពគ្រីស្ទ, ទំនោរសំដៅដល់ថាជាមនុស្សម្នាក់។ [19] [20 ] កម្មការិនីចាប់អារម្មណ៍ medieval នៅក្នុង metaphysics និងតក្ក humanistic តាមពីក្រោយក្នុងការធ្វើបុរសម្នាក់ Petrarch និងគុណសម្បត្តិរបស់គាត់ផ្តោតអារម្មណ៍នៃទស្សនវិជ្ជា។ [21] [22] ការសិក្សានៃទស្សនវិជ្ជាបុរាណផងដែរការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងវិធីថ្មីពីរ។ នៅលើដៃមួយ, ការសិក្សារបស់អារីស្តូតនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតាមរយៈឥទ្ធិពលនៃ Averroism នេះ។ ការខ្វែងគំនិតគ្នារវាង Averroist របស់អារីស្តូតនេះ, និងអារីស្តូតកាតូលិកគ្រិស្តអូស្សូដក់ជាច្រើនទៀតដូចជាការ Albertus Magnus និងលោក Thomas Aquinas នេះនៅទីបំផុតបានរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍនៃ "របស់អារីស្តូត humanistic" បានបង្កើតនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Renaissance ដូចឧទាហរណ៍បញ្ជាក់នៅក្នុងការគិតរបស់លោក Pietro Pomponazzi និង Giacomo Zabarella នេះ។ ទីពីរ, ជាការជំនួសទៅអារីស្តូតបានសិក្សារបស់លោកផ្លាតូនិង Neoplatonists បានក្លាយជារឿងធម្មតា។ នេះត្រូវបានជួយដោយការប្រព្រឹត្ដដែលសង្កេតឃើញនៃការមិនត្រូវបានគេកាលពីមុនគេស្គាល់ផងដែរនោះនៅអឺរ៉ុបខាងលិច។ Platonists ក្រុមហ៊ុន Renaissance គួរឱ្យកត់សម្គាល់រួមមានលោក Nicholas នៃ Cusa ហើយក្រោយមក Marsilio Ficino និងលោក Giovanni Pico ល្លា Mirandola ។ [22] ក្រុមហ៊ុន Renaissance ចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មីផងដែរនៅក្នុងទ្រឹស្តីប្រឆាំងរបស់អារីស្តូតនៃធម្មជាតិចាត់ទុកថាជាសរីរាង្គមួយដែលរស់នៅទាំងមូលទូលំទូលាយដោយឯករាជ្យនៃទ្រឹស្ដីដូចនៅក្នុងការងាររបស់នីកូឡានៃ Cusa, លោក Nicholas លោក Copernicus, ការងារលោក Bruno, Telesius និង Tommaso Campanella នេះ [23] ចលនាបែបនេះ។ ក្នុងទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិ dovetailed ជាមួយនឹងការរស់ឡើងវិញនៃការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការ occult, វេទមន្ត, hermeticism និងហោរាសាស្ដ្រដែលត្រូវបានគេគិតថាដើម្បីទទួលបានវិធីដែលបានលាក់នៃការដឹងនិងគ្រូធម្មជាតិ (ឧទា, ក្នុង Marsilio Ficino និងលោក Giovanni Pico ល្លា Mirandola នេះ) ។ [24] ចលនាថ្មីទាំងនេះនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍដែលមានស្រាប់ជាមួយនឹងទស្សនវិជ្ជាការបម្លែងខាងសាសនានិងនយោបាយដែលមានទំហំធំនៅអឺរ៉ុប: ការធ្វើកំណែទម្រង់និងការធ្លាក់ចុះនៃសក្ដិភូមិនេះ។ បើទោះបីជាទ្រឹស្ដីរបស់ពួកប្រូតេស្ដង់កំណែទម្រង់នេះបានបង្ហាញការចាប់អារម្មណ៍ដោយផ្ទាល់តិចតួចនៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា, ការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់ពួកគេនៃគ្រឹះប្រពៃណីនៃសិទ្ធិអំណាចខាងសាសនានិងបញ្ញាចុះសំរុងគ្នាជាមួយនឹងការរស់ឡើងវិញនៃ fideism និងសង្ស័យអ្នកគិតដូចជាកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Erasmus, Montaigne, និងហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ Sanches បានទេ។ [25] [26 ] [27] ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ, កណ្តាលបន្តិចម្តងនៃអំណាចនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសរដ្ឋត្រូវបានបន្ទរដោយការកើតនៃទស្សនវិជ្ជានយោបាយមិនទាក់ទងនឹងសាសនាដែលនៅក្នុងការប្រព្រឹត្ដរបស់ Niccolo Machiavelli (ជាញឹកញាប់បានរៀបរាប់ថាជាអ្នកគិតនយោបាយដំបូងទំនើបឬចំណុចរបត់សំខាន់មួយឆ្ពោះទៅរកសម័យទំនើប គិតនយោបាយ [28]), លោក Thomas បន្ថែម, កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ Erasmus, យូស្ទូស Lipsius, លោក Jean Bodin, និង Hugo Grotius ។ [29] [30 អាស៊ីខាងកើត [កែប្រែកូដ] ចិនមជ្ឈិមាធិរាជ [កែប្រែកូដ] អត្ថបទដើមចំបង: លទ្ធិខុងជឺថ្មី ទស្សនវិជ្ជាចិនពាក់កណ្តាលត្រូវបានកំណត់ជាចម្បងអធិរាជការអភិវឌ្ឍនៃដោយលទ្ធិខុងជឺបាន។ ក្នុងអំឡុងពេលរាជវង្សថាំងព្រះពុទ្ធសាសនាមកពីប្រទេសនេប៉ាល់ផងដែរបានក្លាយជាវិន័យទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាលេចធ្លោ។ (វាគួរតែត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាទស្សនវិជ្ជានិងសាសនាត្រូវបានគេបានសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់នៅភាគខាងលិចខណៈពេលដែលគំនិតទាំងនេះត្រូវបានបន្តជាច្រើនទៀតនៅភាគខាងកើតដោយសារតែការ, ឧទាហរណ៍, គំនិតទស្សនវិជ្ជានៃព្រះពុទ្ធសាសនា) ។ ស្សនវិជ្ជាសតវត្សទី 19 [កែប្រែកូដ] អត្ថបទដើមចំបង: នៅសតវត្សរ៍ទី 19 ទស្សនវិជ្ជា ទស្សនវិជ្ជាទំនើបក្រោយមកជាធម្មតាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់ផ្តើមបន្ទាប់ពីទស្សនវិជ្ជារបស់អេម៉ាញូអែ Kant នៅដើមនៃសតវត្សទី 19 ។ [31] ទស្សនៈវិជ្ជាអាឡឺម៉ង់បានធ្វើលំហាត់ប្រាណមានឥទ្ធិពលយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងសតវត្សនេះដោយសារមួយផ្នែកទៅនឹងឥទ្ធិពលនៃប្រព័ន្ធសាកលវិទ្យាល័យអាឡឺម៉ង់។ [32] អាឡឺម៉ង់ គំនិតនិយមដូចជាយ៉ូហាន Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel និងលោក Friedrich Wilhelm លោកយ៉ូសែប Schelling, ផ្លាស់ប្តូរការងាររបស់ Kant ដោយរក្សាបាននូវថាពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានដំណើរការសមហេតុផលឬចិត្តដូចនិងជាបែបនេះគឺ knowable ទាំងស្រុង។ [33] លោក Arthur Schopenhauer បានកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃដំណើរការពិភពលោក constituting នេះជាឆន្ទៈមិនសមហេតុផលដើម្បីរស់នៅបានមានឥទ្ធិពលនៅពេលក្រោយ 19th- និងគំនិតដើមសតវត្សទី 20 ដូចជាមូលនិធិ Friedrich Nietzsche ការងាររបស់ Freud បាននិងតែ Sigmund ។ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ 1831 Hegel, ទស្សនវិជ្ជាភាគច្រើននៅសតវត្សរ៍ទី 19 បានប្រឆាំងមនោគមនិយមក្នុងការពេញចិត្តនៃពូជនៃធម្មជាតិទស្សនវិជ្ជាដូចជា positivism Auguste Comte របស់, empiricism រោងម៉ាស៊ីនកិនរបស់លោកយ៉ូហានលោក Stuart នេះហើយទ្រព្យសម្បត្ដិរបស់លោក Karl ម៉ាក្សនេះ។ តក្កចាប់ផ្តើមពីរយៈពេលនៃបុសំខាន់បំផុតរបស់ខ្លួនចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើមនៃវិន័យនេះជាការបង្កើនភាពជាក់លាក់គណិតវិទ្យាបានបើកវាលទាំងមូលនៃការ inference ដើម្បី formalization នៅក្នុងការងាររបស់លោក George Boole និង Gottlob Frege នេះ។ [34] ទស្សនវិទូផ្សេងទៀតដែលជាអ្នកផ្តួចផ្តើមបន្ទាត់នៃការគិតថានឹងនៅតែបន្ត ដើម្បីបង្កើតទស្សនវិជ្ជាចូលទៅក្នុងសតវត្សទី 20 នេះរួមមាន Gottlob Frege និង Henry Sidgwick ការងារដែលនៅតក្កនិងសីលធម៍, រៀងគ្នាបានផ្តល់ឧបករណ៍សម្រាប់ទស្សនវិជ្ជាវិភាគដំបូង។ លោក Charles Sanders Peirce និងលោក William លោក James ដែលបានបង្កើតអនុវត្តជាក់ស្តែង។ Soren Kierkegaard និងមូលនិធិ Friedrich Nietzsche ដែលបានដាក់មូលដ្ឋានសម្រាប់ទ្រឹស្តីទស្សននិងក្រោយរចនាសម្ព័ន្ធ។ ទស្សនវិជ្ជាសតវត្សទី 20 [កែប្រែកូដ] អត្ថបទដើមចំបង: ទស្សនវិជ្ជាសហសម័យ នៅក្នុងសតវត្សទីចុងក្រោយដែលជាទស្សនវិជ្ជាមួយដែលបានក្លាយទៅជាកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងការអនុវត្តវិន័យដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈសាកលវិទ្យាល័យ, ដូចជាវិញ្ញាសាសិក្សាផ្សេងទៀត។ ដូច្នោះហើយវាបានក្លាយទៅជាតិចទូទៅនិងជាពិសេសជាច្រើនទៀត។ នៅក្នុងទិដ្ឋភាពនៃប្រវត្តិសាស្រ្តថ្មីដែលលេចធ្លោមួយ: "។ ទស្សនវិជ្ជាបានក្លាយជាវិន័យរៀបចំខ្ពស់, បានធ្វើឡើងដោយអ្នកជំនាញជាចម្បងសម្រាប់អ្នកជំនាញផ្សេងទៀតចំនួននៃទស្សនវិទូបានផ្ទុះទំហំនៃការបោះពុម្ពផ្សាយនេះបានកើនឡើងនិងការ subfields នៃការស៊ើបអង្កេតទស្សនវិជ្ជាធ្ងន់ធ្ងរបានគុណ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះគឺជាវាលធំទូលាយនៃទស្សនវិជ្ជានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះនៅឆ្ងាយពេកទៅនឹងត្រូវបានធំទូលាយដោយមានចិត្ដគំនិតតែមួយឱប, អ្វីមួយដែលស្រដៀងគ្នានេះដែរគឺជាការពិតសូម្បីតែការ subfields ឯកទេសខ្ពស់ជាច្រើន "។ [35] នៅក្នុងពិភពលោកនិយាយភាសាអង់គ្លេស, ទស្សនវិជ្ជានៅសាលាវិភាគបានក្លាយជាច្រើននៃការលេចធ្លោសតវត្សរ៍ទី 20 ។ នៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីមួយនៃសតវត្សរ៍នេះវាជាសាលារៀនស្អិតរមួត, រាងយ៉ាងខ្លាំងដោយ positivism ឡូជីខល, រួបរួមដោយសញ្ញាណថាបញ្ហាទស្សនវិជ្ជាអាចនិងគួរត្រូវបានដោះស្រាយដោយយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការតក្កនិងភាសា។ ការងារត្រួសត្រាយផ្លូវរបស់លោក Bertrand រ័សុលគឺជាគំរូសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍដំបូងនៃទស្សនវិជ្ជាវិភាគមួយផ្លាស់ប្តូរពីការបដិសេធនៃមនោគមនិយមលេចធ្លោនៅចុងទស្សនវិជ្ជារបស់អង់គ្លេសសតវត្សទី 19 ដើម្បី empiricism neo-Humean បានពង្រឹងដោយធនធានស្មារតីនៃតក្កគណិតវិទ្យាទំនើបនេះ។ [36 ] [37] [38] នៅក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី 20 ចូលទៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាវិភាគបាំងគ្នាធំមួយនៃទស្សនៈទស្សនវិជ្ជារប៉ាត់រប៉ាយ, រួបរួមតែរលុងដោយបន្ទាត់ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការប្តេជ្ញាចិត្តនិងមានឥទ្ធិពលលើខ្លួនឯងបានកំណត់ភាពច្បាស់លាស់និងមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។ នេះជាការផ្លាស់ប្តូរក្រោយសង្គ្រាមនៃកម្មវិធីវិភាគបានដឹកនាំក្នុងទិសដៅធំទូលាយចំនួនពីរ: នៅលើដៃមួយ, ការចាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងភាសាសាមញ្ញដូចជាវិធីនៃការជៀសវាងឬ redescribing បញ្ហាបែបប្រពៃណីទស្សនវិទូនិងនៅលើផ្សេងទៀតដែលជាធម្មជាតិ thoroughgoing ទៀតដែលបានស្វែងរកដើម្បីរំលាយល្បែងផ្គុំរូបនេះ ទស្សនវិជ្ជាទំនើបតាមរយៈលទ្ធផលនៃវិទ្យាសាស្រ្តធម្មជាតិ (ដូចជាចិត្តវិទ្យាយល់ដឹងនិងការវិវត្តនជីវវិទ្យា) ។ ការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងការងាររបស់ Ludwig Wittgenstein, ពីល្អៀងទិដ្ឋភាពមួយជាមួយនឹង positivism ឡូជីខលទៅជាការរំលាយព្យាបាលនៃទស្សនវិជ្ជាបែបប្រពៃណីដូចជាការយល់ច្រឡំភាសានៃទម្រង់ធម្មតានៃជីវិតគឺជាកំណែមានឥទ្ធិពលបំផុតនៃទិសដៅដំបូងក្នុងទស្សនវិជ្ជាវិភាគ។ [39] [ 40] ការងារក្រោយរ័សុលនិងទស្សនវិជ្ជានៃ WVO នេះ លោកក្វីនបានមានតាំងគំរូឥទ្ធិពលនៃវិធីសាស្រ្តធម្មជាតិដែលបានលេចធ្លោនៅក្នុងឆមាសទីពីរនៃសតវត្សរ៍ទី 20 [41] [42] [43] [44] ប៉ុន្តែភាពចម្រុះនៃទស្សនវិជ្ជាវិភាគពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 មកម៉្លេះ defies ការបង្កើតភាពងាយស្រួល: ។ ធម្មជាតិនៃលោកក្វីនបាននិងរបស់គាត់ epigoni គឺនៅឯបរិវេណមួយចំនួនជំនួសដោយ "បរមត្ថថ្មី" របស់ពិភពលោកអាចធ្វើបានដូចនៅក្នុងការងារមានឥទ្ធិពលរបស់ព្រះបាទដាវីឌ Lewis បាន។ [45] [46] នេះ, ចលនាទស្សនវិជ្ជាពិសោធន៍បានព្យាយាមពិចារណាហើយកែប្រែតាមរយៈការបច្ចេកទេសមានបញ្ហាទស្សនវិជ្ជាការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្រ្តសង្គម។ នៅលើទ្វីបអឺរ៉ុប, គ្មានសាលាតែមួយឬអារម្មណ៍រីករាយឥទ្ធិពល។ ការហោះហើររបស់ positivists ឡូជីខលមកពីអឺរ៉ុបភាគកណ្តាលក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1930 និងឆ្នាំ 1940 ទោះជាយ៉ាងណា, ថយចុះការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងវិទ្យាសាស្រ្តទស្សនវិជ្ជាធម្មជាតិហើយនិងការសង្កត់ធ្ងន់លើមនុស្សសាស្ត្រមួយបានបកស្រាយថាយ៉ាងទូលាយ, តួលេខលេចធ្លោនៅក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថាជាធម្មតា«ទស្សនវិជ្ជាទ្វីប»។ ចលនាសតវត្សទី 20 ដូចជាអភូតហេតុ និរុត្តិវិទ្យា [កែប្រែកូដ] សេចក្តីណែនាំនៃពាក្យ "ទស្សនវិទូ" និង "ទស្សនវិជ្ជា" ត្រូវបានអះអាងលើហេតុផលក្នុងការគិតក្រិច Pythagoras ។ [51] ascription នេះត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានផ្អែកលើការអនុម័តនៅក្នុងការងារដែលបានបាត់ពី Herakleides Pontikos, សិស្សរបស់អារីស្តូតមួយ។ វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃរាងកាយរីករាលដាលនៃរឿងព្រេងរបស់ Pythagoras នៃពេលវេលានេះ។ "ទស្សនវិទូ" ត្រូវបានយល់ថាជាពាក្យដែលផ្ទុយស្រឡះជាមួយ "ទំនើប" (ពី sophoi) មួយ។ ការធ្វើដំណើរទំនើបឬ«អ្នកប្រាជ្ញ»ត្រូវបានគេសំខាន់ក្នុងបុរាណក្រិចជាញឹកញាប់ប្រាក់ជាគ្រូបង្រៀនរកប្រាក់ចំណូលបានចំណែកទស្សនវិទូ«ស្រឡាញ់ប្រាជ្ញា»និងមិនជំនាញ។ សនិទាននិយម និង ពិសោធន៍និយម សមហេតុផលណាមួយដែលសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើទស្សនៈនេះគឺជាតួនាទីឬសារៈសំខាន់នៃហេតុផលរបស់មនុស្ស។ សនិទាននិយមខ្លាំងព្យាយាមមូលដ្ឋានចំណេះដឹងទាំងអស់នៅលើហេតុផលតែម្នាក់ឯង។ សនិទាននិយមជាធម្មតាចាប់ផ្តើមពីបរិវេណដែលអាចត្រូវបានបដិសេធមិន coherently បន្ទាប់មកព្យាយាមដោយជំហានឡូជីខលដើម្បីឈានទៅដល់គ្រប់វត្ថុដែលអាចធ្វើបាននៃចំណេះដឹង។ នេះសនិទាននិយមដំបូងនៅក្នុងន័យធំទូលាយនេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជាញឹកញាប់ដើម្បីឱ្យមានផាមីនិ (FL ។ 500 មុនគ) ដែលបានអះអាងថាវាមិនអាចទៅរួចទេសង្ស័យថាគិតកើតឡើងជាក់ស្តែង។ ប៉ុន្តែការគិតត្រូវមានវត្ថុមួយ, ដូច្នេះអ្វីមួយដែលហួសពីការគិតពិតជាមាន។ ផាមីនិ deduced ថាអ្វីដែលពិតជាមានត្រូវតែមានលក្ខណៈសម្បត្តិសម្រាប់ការមួយចំនួនឧទាហរណ៍ថាវាមិនអាចចូលមកក្នុងអត្ថិភាពឬដើម្បីបញ្ឈប់ការមាន, ថាវាគឺជាការទាំងមូល coherent, ថាវានៅតែមានដូចគ្នានៅអស់កល្បជានិច្ច (ជាការពិតនៅខាងក្រៅទាំងអស់គ្នាមានពេល) ។ នេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអាគុយម៉ង់បុរសទីបី។ ការ Zeno នៃ Elea (កើតនៅគ។ 495 មុនគ) ជាសិស្សរបស់ផាមីនិមួយហើយបានអះអាងថាចលនានេះគឺមិនអាចទៅរួចនោះទេចាប់តាំងពីមានការអះអាងថាវាមានបង្កប់ន័យផ្ទុយមួយ (សូមមើលសញ្ញាព្រួញរបស់ Zeno) ។ លោកផ្លាតូ (427-347 មុនគ) ត្រូវបានរងឥទ្ធិពលផងដែរដោយផាមីនិចទេប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលគ្នាសនិទាននិយមជាមួយនឹងការរបាកដនិយមមួយ។ ការងារទស្សនវិទូនេះគឺដើម្បីពិចារណាសុខុមាលភាពនិងខ្លឹមសារ (ousia) នៃរឿង។ ប៉ុន្តែលក្ខណៈនៃសារៈសំខាន់នោះគឺថាពួកគេគឺជាសកល។ ធម្មជាតិនៃបុរសម្នាក់, ត្រីកោណ, ដើមឈើមួយនេះបានអនុវត្តទៅមនុស្សទាំងអស់, ត្រីកោណទាំងអស់ដើមឈើទាំងអស់។ លោកផ្លាតូបានអះអាងថាទាំងនេះគឺមានសារៈសំខាន់ "ទម្រង់" គំនិតឯករាជ្យដែលមនុស្ស (ប៉ុន្តែជាពិសេសទស្សនវិទូ) អាចចូលមកស្គាល់ដោយមូលហេតុនិងដោយមិនអើពើនឹងការរំខាននៃការយល់-ការយល់ឃើញនេះ។ សនិទាននិយមសម័យទំនើបបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការដេកា។ ការឆ្លុះបញ្ចាំងលើធម្មជាតិនៃបទពិសោធដែលអាចស្គាល់ការរកឃើញផងដែរនៅសរីរវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្រ្តអុបទិចដែលដឹកនាំដេកាត (ហើយចាក់សោ) ដើម្បីទិដ្ឋភាពដែលយើងមានដោយផ្ទាល់ដឹងអំពីការគំនិតជាជាងវត្ថុ។ ទិដ្ឋភាពនេះបានបណ្ដាលឱ្យមានសំណួរចំនួនបី: នេះគឺជាគំនិតមួយច្បាប់ចម្លងពិតនៃរឿងពិតប្រាកដថាវាតំណាងឱ្យ? អារម្មណ៍គឺមិនមែនជាការទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់រវាងវត្ថុរាងកាយនិងអារម្មណ៍របស់យើងនោះទេប៉ុន្តែគឺជាដំណើរការ physiological ពាក់ព័ន្ធនឹងការតំណាង (ឧទាហរណ៍រូបភាពនៅលើរីទីណា) ។ លោក Locke បានគិតថាជា "គុណភាពអនុវិទ្យាល័យ" ដូចជាអារម្មណ៍នៃការបៃតងអាចមិនស្រដៀងទៅនឹងការរៀបចំនៃភាគល្អិតនៅក្នុងបញ្ហាដែលបានចូលទៅក្នុងការផលិតអារម្មណ៍នេះទោះបីជាគាត់បានគិតថា«លក្ខណៈសម្បត្ដិចម្បងដែល "ដូចជារូបរាង, ទំហំ, ចំនួន, ពិតជា នៅក្នុងវត្ថុ។ អាចដូចជាវត្ថុរាងកាយនិងតារាងកៅអី, ឬសូម្បីតែនៅក្នុងដំណើរការសរីរវិទ្យាពីរបៀបដែលខួរក្បាល, ផ្តល់នូវការកើនឡើងទៅធាតុផ្លូវចិត្តដូចជាគំនិត? នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃអ្វីដែលបានក្លាយជាគេស្គាល់ថាជាបញ្ហាគំនិតរាងកាយ។ ប្រសិនបើមាតិកាទាំងអស់នៃការយល់ដឹងគឺជាគំនិត, របៀបដែលយើងអាចដឹងថាអ្វីនោះទេក្រៅពីគំនិតមាន? ដេកាតបានព្យាយាមដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាចុងក្រោយនេះដោយហេតុផល។ លោកបានចាប់ផ្តើមផងដែរផាមីនិចជាមួយគោលការណ៍ដែលគាត់គិតថាអាចនឹងត្រូវបានបដិសេធមិន coherently មួយ: ខ្ញុំគិតថាដូច្នេះខ្ញុំត្រូវបាន (ជាញឹកញាប់បានផ្ដល់ឱ្យក្នុងលោកដើមឡាទីន: ផលបូក ergo Cogito) ។ ពីគោលការណ៍នេះដេកាតទៅលើការសាងសង់ប្រព័ន្ធពេញលេញនៃចំនេះដឹង (ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដោយប្រើ, ក្នុងចំណោមមធ្យោបាយផ្សេងទៀត, កំណែនៃអាគុយម៉ង់ ontological នេះ) ។ ទស្សនៈរបស់លោកមូលហេតុដែលតែម្នាក់ឯងអាចផ្តល់នូវសេចក្ដីពិតច្រើនអំពីការពិតបានមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទស្សនវិទូទាំងនោះជាធម្មតាបានចាត់ទុកជាសនិទាននិយមទំនើប (ដូចជាបារូ Spinoza, លោក Gottfried ឡែបនីសនិងលោក Christian Wolff) ខណៈពេលដែលជំរុញឱ្យមានការរិះគន់ពីអ្នកទស្សនវិទូផ្សេងទៀតដែលបានមកឥលូវនិងពីមុនមកនឹងត្រូវបានដាក់ជាក្រុមរួមគ្នាជា empiricists ។ Empiricism ផ្ទុយទៅសនិទាននិយម, មិនដែលឬបដិសេធចោលសមត្ថភាពនៃហេតុផលតែម្នាក់ឯងដើម្បីទទួលបានចំនេះដឹងនៃពិភពលោក, preferring ទៅមូលដ្ឋានចំណេះដឹងណាមួយដែលយើងមាននៅលើអារម្មណ៍របស់យើង។ នេះបានចុះកាលបរិច្ឆេទត្រលប់ទៅគំនិតនៃ rasa គ្រាប់ (កុំព្យូទ័របន្ទះ unscribed) ទាំងស្រុងរបស់អារីស្តូតនៅលើព្រលឹងដែលបានរៀបរាប់ជាច្រើនទៀតជាក់លាក់នៅក្នុងរបស់អាវីសេនណាសៀវភៅនៃការព្យាបាល, [52] និងបានបង្ហាញនៅក្នុង Ibn Tufail របស់ Hayy Ibn Yaqdhan ជាការពិសោធន៍គំនិតមួយ។ [53] សម័យទំនើប empiricism ត្រូវបានពន្យល់ដោយ Francis Bacon ដែលគួរឱ្យកត់សំគាល់ជាលោកយ៉ូហាន Lock នៅក្នុងអត្ថបទមួយស្ដីអំពីការយល់ដឹងមនុស្សនៅឆ្នាំ 1689 និង David Hume ។ ក្នុងអំឡុងពេលសម័យនេះគំនិតសាសនាបានដើរតួនាទីយ៉ាងលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងការតស៊ូដែលជាប់រវល់ទស្សនៈវិជ្ជាខាងលោកិយឡើយ។ refutation ឧត្តមគតិនៃគោលការណ៍សំខាន់ល្បីរបស់អ៊ីសាកញូតុនប៊ីស្សព Berkeley គឺករណីនៃការទស្សនវិទូត្រាស់ដឹងដែលបានទាក់ទាញខ្លាំងពីគំនិតសាសនា។ អ្នកគិតសាសនាមានឥទ្ធិពលផ្សេងទៀតនៃពេលវេលាដែលរួមមានលោក Blaise Pascal, លោកយ៉ូសែបលោក Butler, លោក Thomas Reid និងយ៉ូណាថាន Edwards បាន។ អ្នកនិពន្ធសំខាន់ផ្សេងទៀតដូចជាលោក Jean-Jacques Rousseau និង Edmund Burke បានយកផ្លូវផ្សេងគ្នាជា។ [ត្រូវការបញ្ជាក់] សង្ស័យនិយម [កែប្រែកូដ] អត្ថបទដើមចំបង: ប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច សង្ស័យជាអាកប្បកិរិយាទស្សនវិទូថានៅក្នុងសំណុំបែបបទខ្លាំងបំផុតរបស់ខ្លួន, សួរលទ្ធភាពនៃការទទួលបានការតម្រៀបនៃចំណេះដឹងណាមួយ។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ជាលើកដំបូងដោយ Pyrrho ដែលជឿថាអ្វីគ្រប់យ៉ាងអាចនឹងត្រូវបានលើកលែងតែការបង្ហាញខ្លួននៅសង្ស័យ។ Sextus Empiricus (សតវត្សទី 2 នៃគ), ការតស៊ូមតិលេចធ្លោបំផុតសង្ស័យរបស់រៀបរាប់អំពីវាជា «សមត្ថភាពដើម្បីដាក់នៅក្នុង antithesis, ក្នុងលក្ខណៈណាមួយអ្វីដែល, ការបង្ហាញខ្លួននិងវិន័យហើយដូច្នេះ ... អញ្ជើញមកមុននៃការទាំងអស់ឱ្យមានការព្យួរការវិនិច្ឆ័យមួយហើយបន្ទាប់មកទៅកាន់ Tran ផ្លូវចិត្ត អត្ថិភាពនិយម សព្វគឺជាពាក្យដែលបានអនុវត្តការងារនៃចំនួន 19th- ចុងសតវត្សទី 20 និងទស្សនវិទូម្នាក់ដែលបាន, បើទោះបីជាភាពខុសគ្នាខាងគោលលទ្ធិយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ, [68] [69] បានចែករំលែកជំនឿដែលថាការគិតចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងប្រធានបទទស្សនវិទូមិនមែនមនុស្សគ្រាន់តែជាប្រធានបទការគិតមួយ ប៉ុន្តែការសម្ដែង, អារម្មណ៍, ការរស់នៅរបស់បុគ្គលរបស់មនុស្ស។ [70] នៅក្នុងទ្រឹស្តីទស្សនចំណុចចាប់ផ្តើមរបស់បុគ្គលដែលត្រូវបានកំណត់ដោយអ្វីដែលត្រូវបានគេហៅថា«អាកប្បកិរិយាសព្វ ", ឬអារម្មណ៍នៃអារម្មណ៍ភាន់ភាំងនិងការភាន់ច្រឡំនៅក្នុងការប្រឈមមុខនឹងមួយជាក់ស្តែងឥតបានការឬមិនទំនងនេះ នៅលើពិភពលោក។ [71] ទ្រឹជាច្រើនចាត់ទុកថាផងដែរទស្សនវិជ្ជាមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធឬសិក្សាតាមបែបប្រពៃណី, ទាំងនៅក្នុងរចនាប័ទ្មនិងមាតិកា, ជាអរូបីផងដែរនិងពីចម្ងាយពីបទពិសោធបេតុងមនុស្ស។ [72] [73] ទោះបីជាពួកគេមិនបានប្រើពាក្យនេះជាទស្សនវិទូសតវត្សទី 19 Soren Kierkegaard និងមូលនិធិ Friedrich Nietzsche ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទូទៅថាជាឪពុកនៃទ្រឹស្តីទស្សននេះ។ ឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន, ទោះជាយ៉ាងណា, បានពង្រីកហួសពីការគិតទ្រឹ។ [74] [75] [76] នេះជាគោលដៅសំខាន់នៃការសរសេរ Kierkegaard គឺប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាឧត្តមគតិរបស់ Hegel ដែលលោកបានគិតថាមិនអើពើឬដកចេញជីវិតប្រធានបទនៃការរស់នៅខាងក្នុងមនុស្ស។ Kierkegaard, ផ្ទុយទៅវិញ, បានប្រារព្ធឡើងថា: «ការពិតគឺជាប្រធានបទ "អះអាងថាអ្វីដែលសំខាន់បំផុតដើម្បីជាការពិតប្រាកដមានមនុស្សសំណួរការដោះស្រាយជាមួយនឹងការទំនាក់ទំនងខាងក្នុងរបស់បុគ្គលម្នាក់ដើម្បីជីវិត។ ជាពិសេស Kierkegaard, គ្រីស្ទានមួយបានជឿថាសេចក្តីពិតនៃជំនឿសាសនានេះគឺជាសំណួរប្រធានបទនិងមួយដែលនឹងត្រូវបានបោកចំបាប់ជាមួយខ្លាំង។ [77] [78] ទោះបីជា Kierkegaard និង Nietzsche នាក់ក្នុងចំណោមឥទ្ធិពលរបស់គាត់ទំហំដែលអ្នកទស្សនវិទូលោកម៉ាទីនអាល្លឺម៉ង់លោកហាយដឺជឺត្រូវបានពិចារណាថាទ្រឹជាការជជែកដេញដោល។ ក្នុង Being and Time ដែលលោកបានធ្វើបទបង្ហាញវិធីសាស្រ្តនៃទស្សនវិជ្ជាក្នុងការពន្យល់ rooting ជីវិតរបស់មនុស្ស (ពាក្យ Dasein) នឹងត្រូវបានវិភាគនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃប្រភេទសព្វ (existentiale) មួយ; ហើយនេះបាននាំឱ្យមានការអត្ថាធិប្បាយជាច្រើនដើម្បីព្យាបាលគាត់ជាឥស្សរជនសំខាន់នៅក្នុងចលនាទ្រឹនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណា, នៅក្នុងលិខិតនៅលើមនុស្សរបស់លោកហាយដឺជឺបានច្រានចោលទ្រឹស្តីទស្សនរបស់លោក Jean-Paul Sartre យ៉ាងជាក់លាក់។ លោកសាត្រឺបានក្លាយជាអ្នកគាំទ្រល្អបំផុតដែលបានស្គាល់ពីទ្រឹស្តីទស្សន, ស្វែងយល់ពីវាមិនត្រឹមតែនៅក្នុងស្នាដៃទ្រឹស្តីដូចជា Being and Nothingness ទេតែថែមទាំងនៅក្នុងការប្រកួតនិងរឿងប្រលោមលោក។ លោកសាត្រឺរួមជាមួយកីឡាករ Simone de Beauvoir តំណាងឱ្យសាខាបដិសេធនឹងព្រះ avowedly ជីវិតរបស់មនុស្សដែលបច្ចុប្បន្ននេះត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគំនិតកាន់តែច្រើនរបស់ខ្លួននៃការចង្អោរ, យថាភាព, ជំនឿមិនល្អនិងមិនទំនងជាងជាមួយ angst ខាងវិញ្ញាណ Kierkegaard នេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាការផ្តោតអារម្មណ៍នៅលើមនុស្សបុគ្គលដែលទទួលខុសត្រូវសម្រាប់ការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវមុនពេលសកលលោកនៃអត្ថិភាពរបស់ខ្លួននោះគឺជារឿងធម្មតាគំនិតទាំងអស់នេះ។ ld6ce5undz52m7qxfs7w4ntzwh4mqu7 0 20144 341036 339903 2026-09-26T12:39:43Z Ceciliadetk 53157 បានកែតម្រូវកំហុសអក្ខរាវិរុទ្ធ 341036 wikitext text/x-wiki {{លុបជាបន្ទាន់|ការបញ្ជូនបន្តរាងជារង្វង់}} #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ១០១០-ឆ្នាំ១០៥០នៃគ.ស) == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ មានមាតាជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរមានបុព្វសិទ្ធិដីនៅម៉ាឡាកាដូចនេះ ព្រះអង្គបានបញ្ចូលទឹកដីមកចក្រភពអង្គរ។ ព្រះអង្គឱ្យនាមុឺនទាំងអស់សច្ចាប្រណិធានថាស្មោះនឹងព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីថ្មីដែលមាន[[ប្រាសាទបាពួន]]នៅចំកណ្តាលរាជធានី សង់បង្ហើយ[[ប្រាសាទភិមានអាកាស]] [[ប្រាសាទតាកែវ]] និងគោបុរៈវាំង(ខ្លោងទ្វារព្រះបរមរាជវាំង)។ កសាង[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] [[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។ល។ព្រះអង្គគោរពសាសនាព្រាហ្មណ៍ តែមិនចោលព្រះពុទ្ធសាសនាទេ<ref>សៀភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៤៨</ref>។ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីសូរ្យវម៌្មទេវ និងមានបច្ឆាមរណនាមថា បរមនិវ៌ានបទ<ref>{{Cite web |url=https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2020-12-01 |archivedate=2021-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602212923/https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |url-status=dead }}</ref>។ == ឯកសារយោង == [[Category:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១]] sjzlv3dgzfkm8a6btimy0y7pruo3yk7 0 20370 341090 336635 2026-09-26T16:03:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341090 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១២០៥០១ |ភូមិប្រីយ៍ ០១ |Prei Muoy |- |១៧១២០៥០២ |ភូមិប្រីយ៍ ០២ |Prei Pir |- |១៧១២០៥០៣ |ភូមិត្រាំសសរ |Tram Sasar |- |១៧១២០៥០៤ |ភូមិក្របៅ |Krabau |- |១៧១២០៥០៥ |ភូមិក្រូចចារ |Krouch Char |} 73zp3sgqeaui0u9yjlqy5ufnbgqh6yz 0 21125 341091 336633 2026-09-26T16:03:44Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341091 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១២០៦០១ |ភូមិស្លែងស្ពាន |Slaeng Spean |- |១៧១២០៦០២ |ច្រនៀង |Chranieng |- |១៧១២០៦០៣ |ភូមិភ្នំដី |Phnum Dei |- |១៧១២០៦០៤ |ភូមិដំណាក់ដំរី |Damnak Damrei |- |១៧១២០៦០៥ |ភូមិចំការចេក |Chamkar Chek |- |១៧១២០៦០៦ |ភូមិព្រះខ្សែត |Preah Khsaet |- |១៧១២០៦០៧ |ភូមិធ្លក |Thlok |- |១៧១២០៦០៨ |ភូមិត្រាំកង់ |Tram Kang |} 92gvnxauh2ws8q0pmnsj6a4f3m1nkta 0 25771 341112 336003 2026-09-27T06:03:02Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341112 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៩០១ |ភូមិពោធិ៍បន្ទាយជ័យ |Pou Banteay Chey |- |១៧១០០៩០២ |ភូមិភ្នំក្រោម |Phnom Kraom |- |១៧១០០៩០៣ |ភូមិប្រឡាយ |Pralay |- |១៧១០០៩០៤ |ភូមិកក្រាញ់ |Kakranh |- |១៧១០០៩០៥ |ភូមិក្រសាំងរលើង |Krasang Roleung |- |១៧១០០៩០៦ |ភូមិស្ពានជ្រាវ |Spean Chreav |- |១៧១០០៩០៧ |ភូមិអារញ្ញ |Aranh |- |១៧១០០៩០៨ |ភូមិត្រៀក |Triek |} eus9y15lurz98btlsb3spj9nlljl6vt 0 26408 341132 177260 2026-09-27T08:24:45Z BUNTHOEUN MAKARA 53069 ថែមចុច 341132 wikitext text/x-wiki {{automatic Taxobox | name = '''កង្កែប''' | image = Magnificent tree frog (Litoria splendida) crop.jpg | image_caption = [[Australian green tree frog]] (''Litoria caerulea'') | fossil_range = [[Early Triassic]]-[[Holocene]], {{fossil range|250|0}} | taxon = Anura | authority = Duméril, 1806 (as Anoures) | range_map = Distribution.anura.1.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = Native distribution of frogs (in green) | subdivision_ranks = Suborders | subdivision = [[Archaeobatrachia]] <br /> [[Mesobatrachia]] <br /> [[Neobatrachia]] <br />&nbsp;– <br /> [[List of Anuran families]] }} '''កង្កែប''' are a diverse and largely [[Carnivore|carnivorous]] group of short-bodied, tailless [[amphibian]]s composing the [[order (biology)|order]] '''Anura''' ([[Ancient Greek]] ''an-,'' without + ''oura'', tail). The [[Triadobatrachus|oldest fossil "proto-frog"]] appeared in the [[early Triassic]] of Madagascar, but [[molecular clock|molecular clock dating]] suggests their origins may extend further back to the [[Permian]], 265 million years ago. Frogs are widely distributed, ranging from the [[tropics]] to [[subarctic]] regions, but the greatest concentration of [[species diversity]] is found in [[tropical rainforest]]s. There are approximately 4,800 recorded species, accounting for over 85% of extant amphibian species. They are also one of the five most diverse [[vertebrate]] orders . krdcyjarfen367ssb2gz9g6f3hav51n 0 26986 341040 341027 2026-09-26T12:46:52Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341040 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ ឬ ជ័យវរ្ម័ន<br/>(ហ្វានចេម៉ាន់) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Artefact at the National Museum of Cambodia 16.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះវិស្ណុ|ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនារាយណ៍]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧ | coronation = | full name = '''កុរុងឝ្រីមារញ''' | predecessor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]] | successor = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] | spouse = [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះទេវីត្រូវជាប្អូនស្ដេចឝ្រីមារ៍ (ចាម្ប៍)]] | issue = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]<br/>ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[ភ្វូណាន|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២២៨ | death_place = នគរភ្វូណាន | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''ឝ្រីមារញ''' ឬ'''ស្រីមារញ''' (ចិន:范師蔓 [ផ្វានឝ៊ឺម៉ាន], ភិងអ៊ិង:Fàn Shīmàn រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6si1maan6 រឺ ផ្វានស៊ីម៉ាន ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ២២០-២២៨) ព្រះអង្គ ឝ្រីមារញ គឺជាព្រះរាជាខ្មែរដំបូងបំផុតដែលទ្រង់យកព្រះនាម "វម៌្ម" ប្រើដំបូងគេបង្អស់ ហើយព្រះនាម វម៌្ម នេះ បានត្រូវព្រះមហាក្សត្រខ្មែរទ្រង់ប្រើប្រាស់ជារៀងរហូត។ ការ​បាន​ទទួល​រាជ​សម្បត្តិ​របស់​កុរុងឝ្រីមារញ បើ​និយាយ​តាម​ច្បាប់​រាជ​សន្តតិវង្ស​ឈ្មោះ​ថា ទម្លាយ​សិទ្ធិ​របស់​ព្រះ​រាជ​កុមារ​រជ្ជទាយាទ​បង់ តែ​នេះ​ប្រហែល​ជា​ដោយ​ហេតុ​ព្រះ​រជ្ជទាយាទ​នៅ​កុមារ​តូច​ពេក ទាំង​ដោយ​ហេតុ​ព្រះ​ឝ្រីមារញសេនាបតី​មាន​សមត្ថភាព ធ្លាប់​បាន​ទទួល​អំណាច​សម្រេច​ការ​ផែនដី​តាំង​ពី​ដំបូង​មក​ជា​ទី​និយម​របស់​ប្រជាជន​ទូទៅ គណៈកម្មការ​រាជ​សន្តតិវង្ស ទើប​ព្រមព្រៀង​អញ្ជើញឝ្រីមារញសេនាបតី​ឲ្យ​ឡើង​សោយរាជ្យ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​បាន​នាម៉ឺន​សព្វមុខ​មន្ត្រី​តូច​ធំ ជ្រើសរើស​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ។ ការតែងតាំង​នេះ​ប្រហែល​ជា​មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ដេចត្រាញ់​តូច​ធំ​ជិត​ឆ្ងាយ​សប្បាយ​ចិត្ត​ទេ។ ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​បាន​ជាកុរុងឝ្រីមារញ ត្រូវ​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​បង្ក្រាប​ស្ដេច​ទាំង​នោះ​ជាមុន។ កុរុងឝ្រីមារញ ជាស្ដេចសឹកដ៏ខ្លាំងពូកែ។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវគោកផង តាមផ្លូវទឹកផង ហើយពង្រឹងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ លើដែនដីភាគខាងក្រោម "កម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ" លើភាគកណ្ដាលនៃទន្លេមេគង្គ ហើយរឹបដាក់ជាចំណុះនូវរដ្ឋតូចៗនៅភាគខាងជើង [[ជ្រោយម៉ាឡាយូ]] ដើម្បីត្រួតពិនិត្យលើផ្លូវគោក និងទីសំចតទាំងឡាយចន្លោះ[[ឈូងសមុទ្របេងកាល់]] និង[[ឈូងសមុទ្រសៀម]]។ ព្រះអង្គទ្រង់សោយទិវង្គតក្នុងពេលដែលទ្រង់បំពេញបេសកកម្មមួយនៅប្រទេស[[ម៉ាឡេស៊ី]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Người này dũng cảm và tháo vát, dùng sức mạnh quân sự để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng những chiến thuyền lớn, dong buồm ra tận cùng biển cả, tấn công hơn mười nước, bao gồm Qudukun, Jiuzhi và Diansun, khai phá năm sáu nghìn dặm đất đai."</ref><ref>Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ, Phần 1, Vương quốc Phù Nam: "Người đàn ông này dũng cảm và tháo vát, ông ta đã dùng sức mạnh quân sự của mình để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng một con tàu lớn để khám phá biển cả bao la, thành lập hơn mười vương quốc và mở rộng lãnh thổ của mình thêm năm sáu nghìn dặm."</ref> ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​បាន​សរសេរ​កត់​បន្ត​ទៀត​ថា ព្រះអង្គ​ជា​អ្នកចម្បាំង​ម្នាក់​ដ៏​ក្លាហាន​អង់អាច​អស្ចារ្យ។ ព្រះអង្គ​ធ្លាប់​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ធ្វើ​ទូក​[[សំពៅ]]​ធំៗ​សម្រាប់​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់​ចុះ​ឡើង​តាម​សមុទ្រ​ទន្លេ​នានា។ ទូក​សំពៅ​ទាំងនោះ អាច​ផ្ទុក​មនុស្ស​បាន​ប្រហែល​ជា​៧០០​នាក់។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ច្បាំង​វាត​ទឹកដី​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី​រហូត​ទៅ​ដល់​ [[ជ្រោយមល្លកា]] យក​នគរ​ជា​ច្រើន​មក​ដាក់​ជា​ចំណុះ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ទាំង​តាម​ផ្លូវ​ទឹក​ទាំង​តាម​ផ្លូវ​គោក ដើម្បី​កាន់​កាប់​តំបន់​ទឹកដី និង​សមុទ្រ ពី​ឈូងសមុទ្រ​បេងកាល់ មក​ឈូងសមុទ្រ​សៀម សព្វថ្ងៃ។ គឺ​ក្នុង​គោលបំណង​ក្ដោប​ត្រួតត្រា​គ្រប់គ្រង​ផ្លូវ​ទាក់ទង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទាំង​ប៉ុន្មាន តាម​សមុទ្រ​ក៏​ដូចជា​តាម​ដីគោក។ ក្នុង​ពេល​ប្រតិបត្តិការ​មួយ ដោយ​ព្រះអង្គ​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ជំងឺ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ជូន​កូន​ឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យ​ដឹក​នាំ​ទ័ព​ចេញ​ច្បាំង​ជំនួស​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បាន​ទុក​ក្មួយ​ឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ ដែល​មាន​កងពល​ប្រមាណ​២០០​នាក់ នៅ​ជិត​សម្រាប់​ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជា​កូន​ប្រុស​របស់​បងស្រី​ព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ព​ធរណីន្ទ្រ​បែរ​ជា​ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នេះ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ សម្លាប់​កុរុងឝ្រីមារញ ជា​មា ហើយ​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរភ្វូណាន។ កាលបើ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​កុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រិស្តសករាជ​ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ​មាន​ជំនឿ​ថា កុរុងផ្វានចាន កាល​បើ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​ព្រះ​នាម​ [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (វ្នំ)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]។ ==សង្គ្រាមវាតទឹកដី== ការ​ផែនដី - ដំបូង​ទ្រង់​ឲ្យ​រួបរួម​ទាហាន​ជើង​គោក ជើង​ទឹក​នឹង​ទ្រង់​ឲ្យ​សាង​ទូក​ចម្បាំង​ជាច្រើន ស្ដេច​បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ទៅ​កម្រាប​ស្រុក​ផ្សេងៗ ដ៏​តាំង​នៅ​តាម​ជួរ​មាត់​សមុទ្រ​សៀម​សមុទ្រ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ រហូត​ទៅ​ដល់​ពាក់​កណ្ដាល​ដែន​ម៉ាលយូ បាន​ស្រុក​ជាង ១០ រួម​បញ្ចូល​ជា​ព្រះ​រាជ​អាណាខែត្រ​របស់​ព្រះ​អង្គ ស្រុក​ដែល​ប្រាកដ​ឈ្មោះ​ក្នុង​សេចក្ដី​កត់​ហេតុ ៩ គឺ​ស្រុក [[ត្យូទូតន់]] (k'iu-tou-k'ouen) [[គិវឆេ]] (Kieou-tche) [[ទៀនស៊ុន]] (Tien-Souen) [[ឡង់យ៉ាស៊ីវ]] [[តម្ព្រលិង្គ]] [[តាន់អិវលៀង]] [[កោះក្រៈ]] [[នដាស]] និង ​[[ប៉េរ័ក]]។ [[តម្ព្រលិង្គ]] គឺ​ជា​មណ្ឌល​[[ស្រីធម្មនគរ]] ([[នគរ​ស្រីធម្មរាជ]])។ ចំណែក​ភាគ​ប៉ែក​ខាង​កើត ទ្រង់​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​ពង្រីក ដល់​ទៅ​[[វោក័ន]] គឺ​[[ស្រុក​ញ៉ាត្រាង​]]សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ។ ក្រោយ​បំផុត ស្ដេច​បាន​លើក​ទ័ព​ជើង​គោក​ទៅ​វាយ​ប្រទេស ១ នៅ​ទិស​ខាង​លិច ចិន​ហៅ កិងលិង ឬ គិមលិង ត្រូវនឹងខ្មែរថា [[កំពែងមាស]] ប្រែ​ថា​ព្រំ​ប្រទល់​ដែន​មាស ធៀប​នឹង​នឹង​ភាសា​មគធៈ ត្រូវ​នឹង​សុវណ្ណភូមិ [[សុវណ៌កុដ្យ]] (កំពែងមាសក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត.នៅប្រទេសភូមាខាងត្បូង រឺ លើជ្រោយម៉ាឡេយូ) អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កំណត់​ថា កិងលិង គឺ​ប្រទេស​[[មន]] តែ​ទ្រង់​វាយ​បាន​សម្រេច ឬ​ពុំ​បាន​ទេ មិន​ប្រាកដ មាន​តែ​សេចក្ដី​ថា ស្ដេច​សោយទិវង្គត​ក្នុង​គ្រា​ទៅ​ធ្វើ​ព្រះ​រាជ​សង្គ្រាម​នោះ។ ដោយ​ហេតុ​ទ្រង់​បាន​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​ករណីយកិច្ច​ពង្រីក​ព្រះ​រាជ​អាណាខែត្រ​ឲ្យ​ធំ​ទូលាយ​យ៉ាង​នេះ តាម​ឋានៈ​នៃ​ព្រះ​អង្គ​ជា​ខត្តិយៈ (អ្នក​ចំបាំង) ក៏​ប្រាកដ​ព្រះ​កិត្តិយស​ជា​រាជាធិរាជ​នឹង​ជា​ក្សត្រិយ៍​សឹក ១ អង្គ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ==រាជវង្ស== * ទ្រង់ក៏ជាព្រះញាតិវង្សនៃព្រះបាទ[[ហ៊ុនទៀន|កៅណ្ឌិន្យទី១ (ព្រះថោង)]] និងព្រះនាង[[លីវយី|សោមា (លីវយី ឬ នាងនាគ)]]ដែរ **​ [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះ​អគ្គមហេសីត្រូវ​ជា​កនិដ្ឋភគិនី​របស់​ក្សត្រិយ៍​ឝ្រីមារ (ចាម)]] នៅ[[វោក័ន]] ទ្រង់​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱរស ២ អង្គ៖ *** [[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]។ *** [[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]]។ *** ព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]នៃនគរភ្វូណាន ព្រះរាជភាគិនេយ្យរបស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះភគិនីរបស់ព្រះអង្គ *** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]] ជាញាតិនៃព្រះបាទឝ្រីមារញ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ហ៊្វូណន|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ឝ្រីមារញ}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]}} {{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧}} {{s-aft|after=ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} 79me6ol32tuzczqm0qmb6hbhzl2fz6j 0 27230 341034 341028 2026-09-26T12:23:05Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341034 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ជិនឝឹង<br/>(សូរ្យវរ្ម័ន) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])<br/>(កុរុង) | image = Rama statue at the National Museum of Cambodia 01.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ពលរាម|ព្រះពលរាម]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = គ.ស ២២៨ | coronation = | full name = ផ្វានជិនឝឹង | predecessor = កុរុង[[ឝ្រីមារញ]] | successor = កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = [[ឝ្រីមារញ|កុរុងឝ្រីមារញ]] | mother = ប្រហែល[[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះភិគនេយ្យស្ដេចចាម្បឝ្រីមារចាម្ប៉ា]] | birth_date = ? | birth_place = [[ហ៊្វូណន|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២២៨ | death_place = នគរភ្វូណាន | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''ផ្វានជិនឝឹង''' (ចិន:范金生, [[ភិងអ៊ិង]]:Fàn Jīnshēng, យ៉ាត់ផេង:faan6gam1sang1 រឺ ផ្វានកាំសាង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ?-២២៨) ក្នុង​ពេល​ប្រតិបត្តិការ​មួយ ដោយ​ព្រះអង្គ​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ជំងឺ ព្រះអង្គ​បាន​បញ្ជូន​កូន​ឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យ​ដឹក​នាំ​ទ័ព​ចេញ​ច្បាំង​ជំនួស​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ​ បាន​ទុក​ក្មួយ​ឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម​ ដែល​មាន​កងពល​ប្រមាណ​២០០០​នាក់ នៅ​ជិត​សម្រាប់​ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជា​កូន​ប្រុស​របស់​បងស្រី​ព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ព​ធរណីន្ទ្រ​បែរ​ជា​ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នេះ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ សម្លាប់​កុរុងឝ្រីមារញ​ ជា​មា ហើយ​ប្រកាស​តាំង​ខ្លួន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរភ្វូណាន។ កាលបើ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​កុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រិស្តសករាជ​ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ​មាន​ជំនឿ​ថា កុរុងផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាល​បើ​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មាន​ព្រះ​នាម​ធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ តាមមើល​ទៅ ព្រះរាជា​ដែល​សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​ភ្វូណានទាំងអស់ រួម​ទាំង​ស្តេច​ជ្រែក​រាជ្យ​ផង សុទ្ធតែ​មាន​ខ្សែ​លោហិត​រាជវង្ស​តែមួយ។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតាព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] ព្រះមាតាប្រហែល[[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះភិគនេយ្យនៃព្រះបាទឝ្រីមារចាម្ប៉ា]] ** ព្រះអនុជភាតា ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង]] ** ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] ** [[អស្សាជយ]] ព្រះញាតិវង្ស ត្រូវជាមេទ័ពជំនិតរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ហ៊្វូណន|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ផ្វានជិនឝឹង}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ឝ្រីមារញ]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= គ.ស ២២៨}} {{s-aft|after= កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} tsaddvc18ck96ybum7zuhtp4aapdg62 0 27231 341035 338352 2026-09-26T12:36:48Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341035 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ធរណីន្ទ្រវម៌្ម<br/>(ព្រះបាទ ហ្វានឆាង) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Artefact at the National Museum of Cambodia 27.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះក្រឹស្ណ|ព្រះក្រឹស្ណា ឬ ព្រះច័ក្រឹត]]ទ្រ[[ភ្នំគោវធ៌ន]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = '''កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម''' | predecessor = កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] | successor = កុរុង[[អស្សាជយ|ទិត្យវរ្ម័ន]] | spouse = ព្រះនាង[[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = ព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ|ឝ្រីមារញ]] | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២៤៨ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''ធរណីន្ទ្រវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន''' ([[ចិន]]:范旃, [[ភិងអ៊ិង]]: Fàn Zhān រឺ យ៉ាត់ផេង: faan6zin1, ផ្វានហ្ស៊ីន (ស្រីន្ទ្រវម៌្ម?) ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២៤៨) [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រជ្ជកាល]] (គ.ស ២២៨-២៤៨) ព្រះរាជ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ភាគិនេយ្យ]]របស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ព្រះនាមហៅតាមសំដីចិនថា ផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាលបើ ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​ស្ដេចឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក ​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រឹស្តសករាជ​២៣០។ ហើយឡើងគ្រងពិភព ប្រាកដព្រះបរមនាមថា ធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ ស្ដេចមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដីកុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទ្រង់បានតាំងវីរបុរស ១ នាក់ឈ្មោះអស្សាជយ ឲ្យជាសេនាឯករបស់ព្រះអង្គ។ ==ការទូត== ទ្រង់បានចាត់ព្រះរាជវង្ស ១ អង្គឲ្យនាំព្រះរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងស្ដេចឥណ្ឌៀក្នុងវង្ស[[មុរុណ្ឌស]] ស្ដេចនោះបានថ្វាយសេះទេស ៤ នឹងរាជ[[បណ្ណាការ]]តបមកវិញក្នុងពេលនោះ។ ក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៦ ទ្រង់បានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងប្រទេសចិន ១ ទៀត។ ប្រាកដក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់បានធ្វើនយោបាយក្នុងផ្លូវចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងនានាប្រទេសជាដំបូង។ បើតាមពង្សាវតារនគរបីចិន ធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ បានបញ្ជូនរាជទូតទី១ទៅប្រទេសចិននៅឆ្នាំ ២៤៣ នៃ គ.ស ដើម្បីនាំភ្លេងនិងផលិតផល​ទៅថ្វាយស្ដេចចិន។ គេអាចចោទសួរថាតើធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ ដែលជាអ្នកនិពន្ធសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ដែលអះអាងថាព្រះអង្គជាញាតិនៃកុរុងឝ្រីមារញ? ក្រោយនោះ ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងគោកចេញទៅពង្រីកព្រះរាជអាណាខែត្រប៉ែកខាងលើតាមជួរទន្លេមេគង្គ បានធំទូលាយចេញទៅទៀត តែមិនប្រាកដក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុថា បានស្រុកអ្វីខ្លះ។ តាមផ្លូវសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់វាយយកបានរដ្ឋ[[ខេត្តនគររាជសីមា|គោត្របុរី]] របស់[[នគរលវោ|លវៈ]] ព្រោះរដ្ឋគោត្របុរ នៅជាប់ព្រំប្រទល់ខ្មែរភាគខាងលើនេះ។ ==សោយទិវង្គត== ពេលដែលឝ្រីមារញបានសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គនៅមានបុត្រមួយអង្គទៀត ប៉ុន្តែនៅបៅដោះនៅឡើយ។ បុត្រអង្គនោះឈ្មោះ ផ្វានឆាង បានរស់នៅក្នុងចំណោមប្រជារាស្ត្រ។ លុះធំបានព្រះជន្ម ២០ វស្សាបានប្រមូលស្ម័គ្របក្សពួកទៅធ្វើគត់ធរណីន្ទ្រវិញ ដើម្បី​សងសឹកឱ្យ​ឪពុក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មស្ដេចនៅក្នុងរាជសម្បត្តិដល់មកក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៧ (គ.ស. ២៤៨) ក៏ត្រូវព្រះផ្វានឆាង ព្រះរាជឱរសបន្ទាប់របស់ឝ្រីមារញលបប្លុងព្រះជន្មបង់ ដើម្បីយករាជបល្ល័ង្ក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទោះបីទ្រង់សោយទិវង្គតដោយអាករមិនប្រក្រតីក៏ដោយ តែព្រះអង្គក៏នៅតែមានព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជ ១ អង្គទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ [[ផ្វានឆាង]]បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជ្យសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ[[​មេទ័ព​ធំ​]]ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្ម ឈ្មោះ [[អស្សាជយ]] ធ្វើ​ឃាត។ មេទ័ព​អស្សាជយបាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សំអាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស ​២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​២៥០)។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតុលា ជាព្រះមហាក្សត្រ ខ្មែរ គឺព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] * ព្រះមាតាត្រូវជាព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] ** [[ផ្វានជិនឝឹង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** [[ផ្វានឆាង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]]ជាព្រះញាតិរបស់ធរណីន្ទ្រ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) |years= ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= កុរុង[[អស្សាជយ|ទិត្យវរ្ម័ន]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} jdng8lgcy9bht5igk23cxxw2u31icmo 0 27233 341038 338354 2026-09-26T12:44:43Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341038 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = អស្សាជយ<br/>(ព្រះបាទ ហ្វានសុីឈុន) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Artefact at the National Museum of Cambodia 09.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[រាមសូរ្យ|ព្រះបរសុរាម]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧ | coronation = | full name = '''កុរុងអស្សាជយ''' | predecessor = កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម_(ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | successor = កុរុង[[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] | spouse = ព្រះនាង[[អស្សាជយទេវី]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២៨៩ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''អស្សាជយ''' ឬ'''ហ្វាន់ស៊ីយុន''' ([[ចិន]]:范尋, [[ភិងអ៊ិង]]:Fàn Xún រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6cam4, ផ្វានឆាំ ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២៨៩) រជ្ជកាល (គ.ស ២៤៨-២៨៩) កាល ​នោះកុរុង[[ឝ្រីមារញ]] មាន​បុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ដែល​នៅ​ជា​ទារក​នៅ​ឡើយ។ អាយុ​បាន​ ២០ ​ឆ្នាំ ដឹងក្ដី​កាលណា ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ ប្រមែប្រមូល​បក្សពួក ក​កង​ទ័ព​យោធា លើក​មក​ធ្វើ​សង្គ្រាម ហើយ​ក៏​បាន​សម្រេច​ធ្វើ​ឃាតកុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] ដើម្បី​សងសឹក​ឪពុក។ ព្រះអង្គ​បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​មេទ័ព​ធំ​ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្ម ឈ្មោះអស្សាជយ ធ្វើ​ឃាត។ នេះ ​គឺ​ជា​ព្រះនាម​ថ្មី​របស់​មេទ័ព​អស្សាជយ ជាភាសាចិនថា ផ្វានស៊ីយូន ដែល​ទើប​តែ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ។ មេទ័ព​អស្សាជយ​បាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សម្អាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស​ ២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​ គ.ស​២៥០)។ ==ការទូត== ឯកសារ ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា ព្រះអង្គ​ជា​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​និយម​[[សន្តិភាព​]] មិន​ប្រើ​ចម្បាំង[[​អាវុធ]] ចូលចិត្ត​កសាង ហើយ​គោរព​ប្រកាន់​នូវ​ករណីយកិច្ច​ជា​ស្ដេច ឥត​មាន​ធ្វេស​ប្រហែស។ ជារៀង​រាល់ថ្ងៃ ទាំងព្រលឹម​ទាំងថ្ងៃ​ត្រង់ ព្រះអង្គ​តែងតែ​ទទួល​សាវនាការ​ជា​សាធារណៈ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ។ ក្នុង ​គ.ស​ ២៤០ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​អ្នកតំណាង​ពីរ​នាក់​របស់​ស្ដេច​ចិន​ព្រះនាម [[ស៊ុនឈាន]] ([[អ៊ូខាងកើត]])។ គណៈប្រតិភូ​ខ្មែរ ក៏ត្រូវ​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ជាញឹកញាប់​ដែរ ពី​គ.ស ​២៦៨ ទៅ ២៨៧។ ការផែនដីក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៨ កុរុងអស្សាជយទ្រង់ទទួលបដិសណ្ឋារៈរាជទូតចិនឈ្មោះ [[ខាងថាយ]] និង[[ឈូយិង]] និងរាជទូត[[មុរុណ្ឌស]] ដែលមកដល់ព្រមក្នុងពេលជាមួយគ្នា ដើម្បីសូមចងជាសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងប្រទេសខ្មែរ ទាំងមកតបការនៅនៃរាជទូតខ្មែរដែលបានទៅកាន់ប្រទេសខ្មែរ ទាំងមកតបការនៅនៃរាជទូតខ្មែរដែលបានទៅកាន់ប្រទេសទាំងពីរនោះ ក្នុងរជ្ជកាលកុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម មុននេះផង។ ចិននឹងមុរុណ្ឌសបានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជបណ្ណាការមកសូមចងសម្ពន្ធមិត្រនឹងប្រទេសខ្មែរក្នុងរជ្ជកាលនេះជាដំបូង។ តមក រាជទូតចិនក៏បានមកកាន់ប្រទេសខ្មែរជារឿយ ៗ មកទៀត ដូចមាននិយាយក្នុងពង្សាវតារចិនស្រាប់។ ==ការវាតទឹកដី== ក្រោយពីពេលដែលទ្រង់ទទួលរាជទូតរបស់ប្រទេសទាំងពីរ បានស្ដេចលើកទ័ពហ្លួងទៅកម្រាបរដ្ឋ[[ទ្វារវត្តី]] បានសម្រេចហើយរួមបញ្ចូលមកក្នុងព្រះរាជអាណាខែត្ររបស់ព្រះអង្គ។ ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ ដដែល សរសេរ​កត់​ទុក​មក​ទៀត​ថា ព្រះរាជវង្ស​កុរុង​[[ហ៊ុនទៀន|ហ៊ុនធៀន]] ព្រះនាង​[[លីវយី|លាវយ៉េក]] (យាយលីវ) គ្រប់គ្រង​សោយរាជយសម្បត្តិ​នៅ​នគរភ្វូណាន​បាន​ចំនួន​ ២ ​សតវត្ស។ ដូច្នេះ ក្សត្រ​ដែល​សោយរាជ្យ​ទាំង​ប៉ុន្មាន សឹងសុទ្ធ​តែ​ជា​បងប្អូន​ក្នុង​ចង្កោម​ព្រះរាជវង្ស​​តែ​មួយ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសកល (ភាគ ៩) ថា តាំងពីពុទ្ធសតវត្សទី ៨ ជាដើមមក ខ្មែររិតតែមានអំណាចរាជសក្ដិខ្លាំងឡើងៗ ផ្សាយឥទ្ធិពលទៅតាមជួរ[[ទន្លេចៅព្រះញា]] ([[ទន្លេវិស្ណុ]]) គ្រប់គ្រងប្រទេសនេះ អស់កាលជាច្រើនរយឆ្នាំ (៦០០ ឆ្នាំ)។ ព្រំប្រទល់ប្រទេសខ្មែរភាគខាងលើរាប់ពីក្នុងរជ្ជកាលនេះបានផ្សាយទៅទល់នឹងដែន[[មន]]។ ==ការជួយសម្ព័ន្ធមិត្ត== ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨១៣ ស្ដេច[[អស្សាជយ]] នគរ[[ចាម្ប៉ា]] ទ្រង់គិតនឹងលើកទ័ពទៅកម្រាបស្រុកប៉ែកខាងជើង តែមិនអាចនឹងលើកទៅដោយទំនើង ទើបមានព្រះរាជសារមកក្រាបទូលអញ្ជើញកុរុងអស្សាជយលើកទ័ពទៅជួយ កុរុងអស្សាជយ ទ្រង់លើកទ័ពកងទ័ពហ្លួងទៅជួយដោយព្រះអង្គឯង កាលស្រេចព្រះរាជសង្គ្រាមហើយ ស្ដេចលើកទ័ពត្រឡប់ព្រះនគរដោយសុវត្ថិភាព។ ប្រមាណមកដល់ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨៤០ ស្ដេចសោយទិវង្គត។ ព្រះរាជាអង្គនេះ ជាវីរក្សត្រិយ៍ប្រាកដព្រះកិត្តិយសជា រាជាធិរាជ ១ អង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីផុតរជ្ជកាលកុរុងអស្សាជយ រវាង ព.ស. ៨៤០ ដល់ ៩០០ បានសូន្យទៅ សូម្បីក្នុង[[ពង្សាវតារចិន]] ក៏មិនមានពោលដល់ការរៀបរៀងព្រះរាជពង្សាវតារគ្រានេះ ក៏ផុតវិស័យនឹងស្រាវជ្រាវឲ្យឃើញមកវិញ ទើបសូមផ្ញើអ្នកសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យជួយស្រាវជ្រាវតទៅ។ ==ពង្សាវលី== * មានជាប់ជាខ្សែលោហិត នឹងព្រះបាទ[[ហ៊ុនទៀន]] យោងតាមឯកសារចិន ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|អស្សាជយ}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម_(ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) |years= ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧}} {{s-aft|after= កុរុង[[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} pz2jb5kybhjh7ndbeecwfomauhvpjja 0 27234 341041 338614 2026-09-26T13:06:15Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341041 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ចន្ទន<br/> | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Vietnam, bodhisattva lokesvara da tan long, stile di phnom da, VII sec. 02.JPG | caption = [[ទេវរូប]] [[អវលោកិតេស្វារ|ព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ទីរួមខេត្តមេ-ស|ខេត្តមេ-ស]] (អតីតទឹកដី[[កម្ពុជាក្រោម]]) [[សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត]]។ | reign = ប្រ.គ.ស ៣៥៧-? | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[អស្សាជយ|អស្សាជយ ឬ ហ្វាន់ស៊ីយុន]] | successor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន ឬ ឝ្រុតវម៌្ម]] | spouse = | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[កម្ពុជាក្រោម|ពារាណសី]] | death_date = | death_place = [[ហ៊្វូណន|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''ចន្ទន''' (ចិន:旃檀, ភិងអ៊ិង:Zhāntán រឺ យ៉ាត់ផេង:zin1taan4, ហ៊្សីនថាន ជាកន្តាំង) (ប្រ.គ.ស ?-?) រជ្ជកាល (ប្រ.គ.ស ៣៥៧-?) ដល់មកក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៩០០ មានក្សត្រិយ៍ ១ អង្គព្រះនាមចន្ទនៈ ស្ដេចមកពី[[ឥណ្ឌៀ]] បានឡើងសោយរាជ្យ បានព្រះបរមនាមថា '''ចន្ទន''' ទ្រង់មានព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាមដូចម្ដេច នឹងមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដី ការរដ្ឋប្បសាសន៍ ទ្រង់បានចាត់ការយ៉ាងណាបានចម្រើនយ៉ាងណាខ្លះ មិនមានដំណឹងជាក់លាក់ មានតែទ្រង់ជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងស៊ប់សួន។ ក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៩៥៦ ទ្រង់បានទទួលគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកពីលង្កាក្នុង ព.ស ៩០០ ប្លាយតែការបានមកនេះដោយទ្រង់ឲ្យទៅស្វែងរកមក ឬដោយមានអ្នកនាំយកមកថ្វាយមិនមានពោលដល់។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបានព្រះត្រៃបិដក គ្រានេះ ជាមង្គលលាភដ៏ខ្ពស់ដល់ប្រជាជាតិខ្មែរ។ តាំងអំពីនេះទៅការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនាបានចម្រើនយ៉ាងណា អាចនឹងឃើញបានក្នុងរជ្ជសម័យនៃកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្មឯណោះ។ ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ក្នុង​អំឡុង​ខាង​ដើម​សតវត្ស​ទី​៤ មិន​សូវ​មាន​ឯកសារ​អ្វី​កត់ត្រា​ទុក​ទេ ទោះ​ជា​សិលា​ចារិក ឬ​ឯកសារ​ចិន ក៏ដោយ។ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​៣៥៧ អាណាចក្រ​ភ្វូណាន​ត្រូវ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ព្រះរាជា​មួយ​ព្រះអង្គ ព្រះនាម[[ចណ្ឌាល]] ដែល​ចិន អោយ​ឈ្មោះ​ថា ធៀនឈូឆានតាន ប្រែ​ថា​ឥណ្ឌា ឈ្មោះ ឆានតាន។ ចណ្ឌាល នេះ​ជា​ឋានន្តរនាម​របស់​ពួក[[​ឥណ្ឌូសីថ]] ជាពិសេស គឺ​របស់​រាជវង្ស​កុសណៈ ដែល​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ផ្នែក​ខាង​ត្បូង ដែល​ខ្លួន​បាន​ធ្លាប់​កាន់​កាប់​មួយ​រយៈពេល ដែល​ព្រះរាជា​ឥណ្ឌា មួយ​ព្រះអង្គ ព្រះនាម ព្រះបាទ​[[សមុទ្រគុប្ត]]ទ្រង់​វាយ​លុក​រំដោះ​យក​តំបន់​នោះ​នៅ​ឆ្នាំ​៣៣៥-៣៧៥។ ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ កុរុងចណ្ឌាល បាន​មាន​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន ហើយ​ព្រះអង្គ​បាន​លើក​សួយ​ជា​ដំរី​ផ្សាំង ទៅ​ថ្វាយ​អធិរាជ​ចិន ថែម​ទៀត​ផង។ “ព្រះចៅក្រុង ចិន នៃរជ្ជកាលស៊ីនពូព៌ា ក៏បានបញ្ជូនសត្វចម្លែកទាំងនោះ ឲ្យត្រឡប់មកកាន់ស្រុកកំណើតវិញ” ព្រោះ គេបានចាត់ទុកថា ជាសត្វចង្រៃ។ ឯកសារ​ចិន ក៏​បាន​កត់ត្រា​ទុក​ផង​ដែរ​ថា ក្នុង​ចំណោម​ស្ដេច​ដែល​សោយរាជ្យ​តៗ​មក​ពី​កុរុងចណ្ឌាល មាន​ស្ដេច​មួយ​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម [[កៅណ្ឌិន្យទី២|កៅណ្ឌិន្យ]] ជា​ព្រាហ្មណ៍​ជាតិ​ឥណ្ឌា ដែល​ពេល​មួយ​នោះ​មាន​សំឡេង​អាថ៌កំបាំង​មួយ​បាន​បញ្ជា​អោយ​ព្រាហ្មណ៍​នេះ​ទៅ​សោយរាជ្យ​នៅ​[[អាណាចក្រភ្វូណាន]]។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយបណ្ឌិត[[រស់ ចន្ត្រាបុត្រ| រស់ ចន្ត្រាបុត្រ]] តាម[[សិលាចារឹក]] និង[[ឯកសារចិន]]។ * [[http://vokk.net/?p=11284 សំឡេងកម្ពុជាក្រោម]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ចន្ទន}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[អស្សាជយ|អស្សាជយ ឬ ហ្វាន់ស៊ីយុន]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] <br> [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|កុរុងភ្វូណាន]]|years=ប្រ.គ.ស ៣៥៧-?}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន ឬ ឝ្រុតវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} fcd7ncnppaswy56a6f2jmoao9ivtqok 0 27235 341042 338613 2026-09-26T13:15:17Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341042 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន<br/>(ឝ្រុតវម៌្ម) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Artefact at the National Museum of Cambodia 26.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះរាម]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = គ.ស ៤២០-៤៣៤ | coronation = | full name = កុរុងឝ្រុតវម៌្ម | predecessor = កុរុង[[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] | successor = កុរុង[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] | spouse = ព្រះនាង[[កុលទីទេវី]]<ref>{{Cite journal|last=Bénisti|first=Mireille|date=1971|title=Recherches sur le premier art khmer. [III. Aux confins des styles de Prei Kmeng et de Kompong Preah]|url=http://dx.doi.org/10.3406/arasi.1971.1031|journal=Arts asiatiques|volume=23|issue=1|pages=93–134|doi=10.3406/arasi.1971.1031|issn=0004-3958}}</ref> | issue = កុរុង[[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[ឥណ្ឌា]] | death_date = គ.ស ៤៣០ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម''' រឺ '''ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន''' ([[ចិន]]:僑陳如跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Qiáochénrúbámó រឺ យ៉ាត់ផេង:kiu4can4jyu4bat6mo4 រឺ កៀវឆឹនយូប៉ាត់ម៉ ជាភាសាកន្តាំង) (គ.ស ?-៤៣០) រជ្ជកាល (គ.ស ៤២០-៤៣០) ជា​ព្រាហ្មណ៍​ជាតិ​ឥណ្ឌា ដែល​ពេល​មួយ​នោះ​មាន​សំឡេង​អាថ៌កំបាំង​មួយ​បាន​បញ្ជា​អោយ​ព្រាហ្មណ៍​នេះ​ទៅ​សោយរាជ្យ​នៅ​អាណាចក្រ​ភ្វូណាន។ កៅណ្ឌិន្យ មាន​សេចក្តី​រីករាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ស្រុក[[​ផានផាន|ផានផាន]] នៅ​ខាង​ត្បូង​ដែល​អ្នក​ស្រុក​[[ហ៊្វូណន|នគរភ្វូណាន]]បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​ជួប ហើយ​ស្រុះ​ស្រួល​លើក​ព្រះអង្គ​អោយ​ឡើង​សោយរាជ្យ។ ឯកសារ​ខ្លះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ក្សត្រ​អង្គ​នេះ​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា '''ឝ្រុតវម៌្ម''' ដែល​គេ​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​រហស្សនាម​ថា អ្នក​ការពារ​[[លទ្ធិ​វេទ]]។ [[អូរកែវ]] ជា​មាត់​ច្រក​សមុទ្រ​ ជា​[[កំពង់ផែ​]]ចំណត​ទូក​សំពៅ​ធំៗ មួយ​យ៉ាងសំខាន់​របស់​នគរភ្វូណាន ក្នុង​ការ​ទាក់ទង​រក​ស៊ី​ធ្វើ​ជំនួញ​ក្រៅ​ប្រទេស​ជាមួយនឹង​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ មាន​ប្រទេស​នៅ​តាម[[​សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ]] (La Mer Méditerranée) នៅ​ទ្វីប​អ៊ឺរ៉ុប​ ជាដើម ដែល​ជា​កត្តា​មួយ ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​ស្មាន​ថា កាល​ជំនាន់​នោះ ពួក​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ប្រហែល​ជា​នាំ​គ្នា​លើក​ទ័ព មក​លុកលុយ​រាតត្បាត​យក​នគរ​ខ្មែរ។ មេទ័ព​ឥណ្ឌា​ដែល​ចូល​មក​លុកលុយ​វាយ​យក​នគរភ្វូណាន ហើយ​ប្រកាស​តាំងខ្លួន​ជាស្ដេច​នោះ មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍​កៅណ្ឌិន្យ ដូច​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១​ដែរ ។ ==សាសនា== ក្នុងកាលបើ​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ថែម​ឈ្មោះ​ '''វម៌្ម''' មក​លើ​ព្រះនាម​ព្រះអង្គ ដែល​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ​យល់​ថា ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ព្រះនាមកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម មាន​តែ​មួយ​ទេ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ)។ ព្រះអង្គ​ជា​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ទសពិធរាជធម៌។ ព្រះអង្គ​បាន​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នកការពារ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដែល​គោរព​ព្រះឥសូរ ហើយ​ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​សាសនា​រដ្ឋ ឬ​សាសនា​ផ្លូវការ បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី។ តែ ព្រះ[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា​]]របៀប​[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|មហាយាន]]​ដែល​ធ្លាប់​មាន​វត្តមាន​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ ជាយូរយារ​ណាស់​មក​ហើយ ក៏មិន​បាន​សាបសូន្យ​ដែរ។ ការ​រីកចម្រើន​ចេះ​តែ​មាន អ្នកកាន់​គោរព​ព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏​ចេះ​តែ​កើន​ចំនួន​ច្រើន​ជាលំដាប់។ មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ព្រះអង្គ​បាន​ទាំង​អញ្ជើញ​ពួក[[​ព្រាហ្មណ៍បាគូ|ព្រាហ្មណ៍]]​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​ប្រទេស​[[ឥណ្ឌា]] ដោយ​ផ្តល់​[[កិត្តិយស]]​យ៉ាង​ខ្ពង់ខ្ពស់​ដល់​ពួក​នេះ ដើម្បី​អោយ​គេ​ជួយ​រៀប​ចំ​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ​ខាង​សាសនា [[ការ​អប់រំ]] និង​ខាង​សង្គម​ថែម​ទៀត​ផង។ ==ការរៀបចំនគរ== ក្នុង ​របៀប​ចាត់ចែង​នគរ ព្រះអង្គ​បាន​យក​គំរូ​ទៅ​តាម​ប្រទេស​ឥណ្ឌា បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ស្ថាប័ន មាន​វណ្ណៈ មាន​ច្បាប់​ទម្លាប់ មាន​[[ជំនឿ]] មាន​ការ​អប់រំ ដែល​ផ្ដិតផ្អែក​ទាំងស្រុង​ទៅ​លើ​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ដើម្បី​ឲ្យ​ការ​រៀបចំ​នគរ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ព្រះអង្គ​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ និង​អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ច្រើន​មក​ពី​ប្រទេស[[​ឥណ្ឌា]] ឲ្យ​ចូល​មក​ជួយ​ធ្វើ​ការ​កែច្នៃ ដូរប្រែ តម្រែតម្រង់​កសាង​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ​ថ្មី ។ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រទាន​រង្វាន់​យ៉ាង​ជា័ទីគាប់​ចិត្ត ជាកិត្តិយស បុណ្យសក្តិ ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាច្រើន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ។ ព្រះរាជធានី​មាន​ឈ្មោះ [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] ដែល​ចិន​ហៅ​ក្លាយ​មក​ជាទូមូ ត្រូវនឹងពាក្យ ទ្មាក់។ ព្រះ​កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ខ្លាំងពូកែ ល្បីល្បាញ មាន​នគរ​ជិត​ឆ្ងាយ​ជាច្រើន​ជា​ចំណុះ ។ ក្រោយ​ពី​ព្រះអង្គ​ចូល​ទិវង្គត​ទៅ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ ដែល​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី១|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]]។<ref>{{cite web |url=http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |title=Preah Khan Reach and The Genealogy of Khmer Kings |publisher=Cambosastra |author=Kenneth T. So |access-date=March 2, 2017 |archive-date=July 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |url-status=dead |archivedate=កក្កដា 8, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf }}</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះមហេសី ព្រះនាម [[កុលទីទេវី]] * បុត្រព្រះនាម [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (វ្នំ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ហ៊្វូណន|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] <br> [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years=គ.ស ៤២០-៤៣៤}} {{s-aft|after= [[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} k9hmuaf1yu45hhagw0r3cgc0bgqd36u 0 27236 341043 338624 2026-09-26T13:22:01Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341043 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Southern Cambodia, Takeo Province, Phnom Da, Pre-Angkorean period - Krishna Lifting Mount Govardhan - 1973.106 - Cleveland Museum of Art.tif | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះក្រឹស្ណ|ព្រះក្រឹស្ណា ឬ ព្រះច័ក្រឹត]]ទ្រ[[ភ្នំគោវធ៌ន]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] The Cleveland Museum of Art.។ | reign = គ.ស ៤៣៤-៤៧០ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម|ឝ្រុតវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន]] | spouse = [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម|ឝ្រុតវម៌្ម]] | mother = ព្រះនាង[[កុលទីទេវី]] | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | death_date = | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម''' ឬ'''ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន'''([[ចិន]]:持梨陀跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Chílítuóbámó រឺ យ៉ាត់ផេង:ci4lei4-2to4bat6mo4 អានថា ឈីឡេថប៉ាត់ម៉) រជ្ជកាល (គ.ស ៤៣០-៤៤០) គឺ ​ជា​ព្រះរាជបុត្រ​កុរុងកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម។ ព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​បិតា​ព្រះអង្គ។ ក្សត្រិយ៍អង្គនេះ ប្រហែលជាទាក់ទងដោយព្រះរាជវង្សមុនស្ដេចមកពី[[នគរប៉ាមោ]] (នៅក្នុងដែន[[រាមញ្ញ]]ភាគលើ) កាលកុរុងចន្ទនៈសោយទិវង្គតហើយ ក៏បានឡើងសោយរាជ្យជាតំណតមកមានព្រះបរមនាមថា '''ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម''' រាប់ជាទី ១ ឬហៅថា '''ឥន្រ្ទវម៌្ម''' ទ្រង់មានព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាម [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] នឹងមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដី - ក្នុងផ្លូវ[[រដ្ឋប្បសាសនោបាយ]] កាលក្នុងរវាងឆ្នាំ ព.ស. ៩៧៤- ៩៧៥ ព្រះរាជនគរចាម្ប៉ា បានតែងរាជទូតឲ្យមកសូមខ្ចីកងទ័ពរបស់ក្រុងឝ្រីន្រ្ទវម៌្ម ដើម្បីនឹងយកទៅវាយនគរគាវចូវ (នគរគងកិង រឺ តុងកឹង) របស់ចិន តែទ្រង់ពុំបានថ្វាយទៅតាមសុំ។ មកក្នុងរវាងឆ្នាំ ព.ស. ៩៧៧- ៩៨១ កុរុងឝ្រីន្រ្ទវម៌្មបានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសូមចងសម្ព័ន្ធនឹងប្រទេសចិន។ ព្រះមានក្សត្រិយ៍ប្រទេសខ្មែរបានចងសម្ពន្ធមេត្រីនឹងប្រទេសចិន ជាគ្រាទី ២ ក្នុង រជ្ជកាលនេះ។ ព្រះអង្គ​នៅ​តែ​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ជាប់​ជានិច្ច។ ក្នុង​គ.ស​៤៣៤ ៤៣៥ និង ៤៣៨ ព្រះអង្គ​ធ្លាប់​បាន​បញ្ជូន​អគ្គរាជទូត​ទៅ​ចង​ស្ពាន​មេត្រី​ជាមួយនឹង​ ព្រះចៅអធិរាជ​ចិន​ឈ្មោះ [[អធិរាជវ៉ឹន (សុង)|វេន]] ក្នុង​ព្រះ[[សុងមុន|រាជវង្ស​សុង]]។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតាព្រះនាម [[កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] * ព្រះមាតាព្រះនាម ព្រះនាង[[កុលទីទេវី]]<ref>{{Cite journal|last=Bénisti|first=Mireille|date=1971|title=Recherches sur le premier art khmer. [III. Aux confins des styles de Prei Kmeng et de Kompong Preah]|url=http://dx.doi.org/10.3406/arasi.1971.1031|journal=Arts asiatiques|volume=23|issue=1|pages=93–134|doi=10.3406/arasi.1971.1031|issn=0004-3958}}</ref> * ព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាម [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់-ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម|ឝ្រុតវម៌្មទី១]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])|years= គ.ស ៤៣៤-៤៧០}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} 8a8wi6xgwin6ah3bndrpn5a3y003ogo 0 27237 341044 339754 2026-09-26T13:29:58Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341044 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = Cambogia, harihara da phnom da, stile phnom da, VII sec. ca. 02.JPG | caption = ព្រះភក្ត្រ[[មូរតិ|ទេវបដិមា]] [[ព្រះហរិហរៈ|ព្រះហរិហរា]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទអាស្រមមហាឥសី|ប្រាសាទអាស្រមហាឬស្សី]] [[សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត]]។ | reign = គ.ស ៤៧០-៥១៤ | coronation = | succession = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] | successor = ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]<ref name="lost"/> | spouse = [[កុលប្រភាវតី|ព្រះនាងកុលប្រភាវតី (ព្រះអគ្គមហេសី​)]]<ref name="lost"/><br/>[[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំត្រូវជាមាតានៃព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម]] | issue = ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]<br/>ព្រះអង្គម្ចាស់[[គុណវម៌្ម]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = រាជធានី[[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | death_date = គ.ស ៥១៤ | death_place = រាជធានី[[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}  កុរុង'''កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម''' រឺ '''ជយវម៌្ម''' ឬ '''កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន'''([[ខ្មែរ]]:僑陳如闍耶跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Shéyébámó រឺ ឝេយេប៉ាម៉ូ, យ៉ាត់ផេង:kiu4can4jyu4ze1je4bat6mo4, កៀឆឹនយីហ្សេយេប៉ាត់ម៉ ជាកន្តាំង​) (គ.ស​ ?-៥១៤) រជ្ជកាល (គ.ស ៤៧០-៥១៤) ពង្សាវតារចិន [[រាជវង្សស៊ីខាងត្បូង]] បាននិយាយថា ប្រហែល ១០ឆ្នាំក្រោយកាលកំណត់៤៣១-៤៣២ ស្ដេចសោយរាជ្យនៅនគរវ្នំ គឺកុរុងជយវម៌្ម ដែលមានត្រកូល កៅណ្ឌិន្យ គឺកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម គ្រិស្ដសករាជ៤៧០-៥១៤។ ព្រះអង្គជាមហាក្សត្រនគរវ្នំ ដែលមានចំណងទាក់ទងការទូតយ៉ាងប្រពៃបំផុតជាមួយនឹងប្រទេសចិន រហូតដល់ព្រះចៅអធិរាជចិន ទ្រង់ថ្វាយឋានន្តរនាមថា មេទ័ពស្នេហាសន្តិភាពភាគខាងត្បូងអធិរាជកុរុងវ្នំ។ ក្នុងរាជកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម នេះមានព្រះភិក្ខុសង្ឃពីរអង្គនៃអាណាចក្រវ្នំ គឺព្រះសង្ឃបាល និងមន្ត្រសេន បាននិមន្តទៅគង់នៅប្រទេសចិន ដើម្បីជួយបកប្រែគម្ពីរផ្សេងៗពីភាសាសំស្ក្រឹត។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ គេឃើញមានទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេស ខ្មែរនឹងប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេត្រូវចងចាំ គឺព្រះរាជអង្គនេះបានទទួល ព្រះសង្ឃពីរអង្គ ដែលបាននិមន្តពីប្រទេសឥណ្ឌា មានព្រះនាមថា [[សក្យនាគសេន]] នៅឆ្នាំ៤៨៤ នៃ គ.ស (ក្នុងរាជវង្ស ស៊ី) និង [[ពោធិភទ្រ]] ក្នុងរាជវង្សលាងនៅឆ្នាំ ៥០៩ នៃគ.ស។ ហើយគឺក្នុងរាជ្យព្រះអង្គនេះដែរ គឺក្នុងគ្រិស្ដសករាជ៥០៣ ព្រះអង្គទ្រង់បានចាត់ព្រះសង្ឃព្រះនាម នាគសេន អោយនាំព្រះពុទ្ធរូបធ្វើអំពីផ្កាថ្ម និងចេតិយធ្វើអំពីភ្លុក និងវត្ថុផ្សេងៗទៀត ទៅថ្វាយព្រះចៅ[[អធិរាជអ៊ូ (លាង)|អធិរាជអ៊ូ]] [[រាជវង្សលាង]]។ ដោយសារសំអាងទៅលើឯកសារចិន ដែលចែងពីសេចក្តីរាប់អាន ដែលព្រះចៅ[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|អធិរាជ]]ចិន មានចំពោះកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម នេះ គេអាចសន្មតថា រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គជាសម័យរុងរឿងបំផុតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាណាចក្រនគរវ្នំ។ ព្រះអង្គទ្រង់សោយទិវង្គតនៅគ្រិស្ដសករាជ៥១៤។ តាមរាជប្រវេណី ក្រោយពីព្រះអង្គ កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម សុគតទៅ គឺត្រូវរាជទាយាទព្រះនាមគុណវម៌្ម ជាបុត្ររបស់ព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះនាង [[កុលប្រភាវតី]] ឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះអង្គ។<ref name="lost">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=-9unZvFaiREC&pg=PA22 |title=Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History |date=2008 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-001-0 |pages=22–23 |sexkhlanguage=en}}</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអគ្គមហេសី ព្រះនាង[[កុលប្រភាវតី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំមួយអង្គ]]ដែលមានបុត្រជាព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម]] ** បុត្រ ព្រះអង្គម្ចាស់[[គុណវម៌្ម]] និង ព្រះនាង[[កុលប្រភាវតី]] ** បុត្រព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] និង [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំ]] *** ព្រះនត្តា គឺព្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និង [[វីរវម៌្ម]] ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម។ **** មានព្រះនត្តាទួត គឺ ព្រះបាទ [[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] និង [[ភវវម៌្មទី១]], ព្រះនាងត្រូវជាព្រះមហេសីនៃព្រាហ្មណ៍[[សោមសម៌ន]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= គ.ស ៤៧០-៥១៤}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរដើមកំណើតឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} 7arr03nhn02eqw9211sieshi08ypc1z 0 28532 341137 336654 2026-09-27T10:31:42Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341137 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម | native_name = จังหวัดพิบูลสงคราม | common_name = Phibunsongkhram Province | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | s1 = | flag_s1 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal Phibunsongkhram Province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តវិបុលសង្គ្រាម (ពណ៌ខៀវ) | capital = [[ស្រុកក្រឡាញ់|ក្រុងក្រឡាញ់]] | today = {{flag|កម្ពុជា}} | anthem = [[Phleng Chat Thai]]<br>[[File:Phleng Chat Thai (instrumental) - The Orchestra of the Fine Arts Department (1958).oga]] }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพิบูลสงคราม) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៦។ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានលេបយកទឹកដីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]<ref>[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]</ref>ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤១។ឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះគឺយកតាមឈ្មោះរបស់លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]ដែលជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម]]នៅពេលនោះ។<ref>[http://www.historytoday.com/george-horvath/thailands-war-vichy-france Thailand's War With Vichy France]</ref>ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ បន្ទាប់ពី[[បារាំង]]បានប្រគល់ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]](លើកលែង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]<ref>{{cite web|title=Regional Flag 1941-1945 (Thailand)|url=http://crwflags.com/fotw/flags/th1941.html|publisher=Flags of the World|accessdate=13 November 2013}}</ref>) [[ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]។<ref>{{Cite web |last=History |first=Khmer |date=2014-07-03 |title=សម័យអាណានិគមជប៉ុន |url=https://khmerhistoryblog.wordpress.com/2014/07/03/%e1%9e%9f%e1%9e%98%e1%9f%90%e1%9e%99%e1%9e%a2%e1%9e%b6%e1%9e%8e%e1%9e%b6%e1%9e%93%e1%9e%b7%e1%9e%82%e1%9e%98%e1%9e%87%e1%9e%94%e1%9f%89%e1%9e%bb%e1%9e%93/ |access-date=2025-08-05 |website=ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ - Khmer History |language=en}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20111107120252/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2484/A/1920.PDF Ratchakitcha] access date 20 May 2013</ref><ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/60da607f82c78955f3fd4401 |access-date=2025-08-22 |website=sbm.news}}</ref> នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៦ [[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[ខេត្តសៀមរាប]]របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានបានប្ដូរឈ្មោះទៅជា[[ភាសាសៀម]]ព្រមទាំងឈ្មោះស្រុកនៅក្នុងខេត្តទាំង ០២ នេះផងដែរ។ នៅចុងឆ្នាំ ១៩៤១ លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានធ្វើទស្សនកិច្ចទៅបណ្ដាខេត្តដែលខ្លួនទើបឈ្លានពានបានពី[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយនៅពេលនោះហើយដែលលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានប្រកាសឲ្យផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះថ្មីជា[[ភាសាសៀម]]ជំនួសឲ្យឈ្មោះខេត្តជា[[ភាសាខ្មែរ]]សំខាន់ៗដូចជា ៖ * [[ខេត្តបាត់ដំបង]] ប្ដូរឈ្មោះទៅជា[[ខេត្តព្រះដំបង|ចង្វាតព្រះដំបង]](จังหวัดพระตะบอง)ហើយ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានបង្កើតឲ្យមាននិមិត្តសញ្ញាខេត្តថែមទៀត * [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្ដូរឈ្មោះទៅជា[[ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម|ចង្វាតវិបុលសង្គ្រាម]](จังหวัดพิบูลสงคราม)ពោលគឺយកតាមឈ្មោះរបស់[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម]]គឺ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម|ប្លែក វិបុលសង្ក្រាម]]នោះឯង។ដោយសារ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្អប់ណាស់ចំពោះឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះពីព្រោះជាឈ្មោះដែលរំលឹកដល់បរាជ័យនៃទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលច្បាំងចាញ់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]នៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]នៅក្នុង[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]] * ទឹកដីភាគខាងជើង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]ដែលជាអតីត[[ខេត្តម្លូព្រៃ]] [[ខេត្តទន្លេរពៅ]] និង ផ្នែកខ្លះនៃអតីត[[ខេត្តកំពង់ស្វាយ]]នោះត្រូវប្ដូរឈ្មោះទៅជា[[ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ|ចង្វាតនគរចម្ប៉ាស័កិ្ត]](จังหวัดนครจัมปาศักดิ์)។ ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានរំលាយចោលនិងប្រគល់ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ បន្ទាប់ពី[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានប្រើប្រាស់[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិមានអំណាចវេតូ|សិទ្ធិវេតូ]]ដើម្បីគំរាមកំហែងនិងរារាំងមិនឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]បាន។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ស្រុកក្រឡាញ់]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- |០១ |ផៃរីរ៉ាយ៉ដេត |Phairirayodet |ไพรีระย่อเดช |[[ស្រុកពួក]] |- |០២ |កាល័នថា ប៊ូរី |Kalantha Buri |กลันทบุรี |[[ស្រុកក្រឡាញ់]] |- |០៣ |ព្រហ្ម ខ័ណ្ឌ |Phrom Khan |พรหมขันธ์ |[[ស្រុកចុងកាល់]] |- |០៤ |គ្រាំងសាក់ភីឈីត |Kriangsakphichit |เกรียงศักดิ์พิชิต |[[ក្រុងសំរោង]] |- |០៥ |វ៉ារី សែន |Wari Saen |วารีแสน |[[ស្រុកវ៉ារិន]] |- |០៦ |ចម ក្រាសាន្ត |Chom Krasan |จอมกระสานติ์ |[[ស្រុកជាំក្សាន្ត]] |} ==ឯកសារយោង== itg4fzjnp7bhenitzwz3qa3c6pkqxjz 341146 341137 2026-09-27T11:14:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341146 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម | native_name = จังหวัดพิบูลสงคราม | common_name = Phibunsongkhram Province | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | s1 = | flag_s1 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal Phibunsongkhram Province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តវិបុលសង្គ្រាម (ពណ៌ខៀវ) | capital = [[ស្រុកក្រឡាញ់|ក្រុងក្រឡាញ់]] | today = {{flag|កម្ពុជា}} | anthem = [[Phleng Chat Thai]]<br>[[File:Phleng Chat Thai (instrumental) - The Orchestra of the Fine Arts Department (1958).oga]] }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพิบูลสงคราม) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៦។ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានលេបយកទឹកដីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]<ref>[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]</ref>ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤១។ឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះគឺយកតាមឈ្មោះរបស់លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]ដែលជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម]]នៅពេលនោះ។<ref>[http://www.historytoday.com/george-horvath/thailands-war-vichy-france Thailand's War With Vichy France]</ref>ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ បន្ទាប់ពី[[បារាំង]]បានប្រគល់ខេត្តសៀមរាប(ដោយមិនរាប់បញ្ចូល[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]) [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាលទ្ធផលនៃសង្គ្រាមបារាំង-សៀម។ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ហើយបានប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យ[[បារាំង]]វិញបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលបារាំងក្រោយសង្គ្រាមបានគំរាមប្រើសិទ្ធិវេតូដើម្បីរារាំងការចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ស្រុកក្រឡាញ់]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- |០១ |ផៃរីរ៉ាយ៉ដេត |Phairirayodet |ไพรีระย่อเดช |[[ស្រុកពួក]] |- |០២ |កាល័នថា ប៊ូរី |Kalantha Buri |กลันทบุรี |[[ស្រុកក្រឡាញ់]] |- |០៣ |ព្រហ្ម ខ័ណ្ឌ |Phrom Khan |พรหมขันธ์ |[[ស្រុកចុងកាល់]] |- |០៤ |គ្រាំងសាក់ភីឈីត |Kriangsakphichit |เกรียงศักดิ์พิชิต |[[ក្រុងសំរោង]] |- |០៥ |វ៉ារី សែន |Wari Saen |วารีแสน |[[ស្រុកវ៉ារិន]] |- |០៦ |ចម ក្រាសាន្ត |Chom Krasan |จอมกระสานติ์ |[[ស្រុកជាំក្សាន្ត]] |} ==ឯកសារយោង== axqu48ot16hhevouaifmrsna8o5mlr9 341147 341146 2026-09-27T11:21:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341147 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម | native_name = จังหวัดพิบูลสงคราม | common_name = Phibunsongkhram Province | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | s1 = | flag_s1 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal Phibunsongkhram Province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តវិបុលសង្គ្រាម (ពណ៌ខៀវ) | capital = [[ស្រុកក្រឡាញ់|ក្រុងក្រឡាញ់]] | today = {{flag|កម្ពុជា}} | anthem = [[Phleng Chat Thai]]<br>[[File:Phleng Chat Thai (instrumental) - The Orchestra of the Fine Arts Department (1958).oga]] }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพิบูลสงคราม) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៦។ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានលេបយកទឹកដីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]<ref>[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]</ref>ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤១។ឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះគឺយកតាមឈ្មោះរបស់លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]ដែលជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម]]នៅពេលនោះ។<ref>[http://www.historytoday.com/george-horvath/thailands-war-vichy-france Thailand's War With Vichy France]</ref>ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ បន្ទាប់ពី[[បារាំង]]បានប្រគល់ខេត្តសៀមរាប(ដោយមិនរាប់បញ្ចូល[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]) [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាលទ្ធផលនៃ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]។ខេត្តវិបុលសង្គ្រាមត្រូវបានរំលាយចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញបន្ទាប់ពី[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមប្រើសិទ្ធិវេតូដើម្បីរារាំងការចូលជាសមាជិក[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]របស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ស្រុកក្រឡាញ់]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- |០១ |ផៃរីរ៉ាយ៉ដេត |Phairirayodet |ไพรีระย่อเดช |[[ស្រុកពួក]] |- |០២ |កាល័នថា ប៊ូរី |Kalantha Buri |กลันทบุรี |[[ស្រុកក្រឡាញ់]] |- |០៣ |ព្រហ្ម ខ័ណ្ឌ |Phrom Khan |พรหมขันธ์ |[[ស្រុកចុងកាល់]] |- |០៤ |គ្រាំងសាក់ភីឈីត |Kriangsakphichit |เกรียงศักดิ์พิชิต |[[ក្រុងសំរោង]] |- |០៥ |វ៉ារី សែន |Wari Saen |วารีแสน |[[ស្រុកវ៉ារិន]] |- |០៦ |ចម ក្រាសាន្ត |Chom Krasan |จอมกระสานติ์ |[[ស្រុកជាំក្សាន្ត]] |} ==ឯកសារយោង== gl6z4cse107h3vhslc3277qt1eb54ur 341148 341147 2026-09-27T11:26:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម | native_name = จังหวัดพิบูลสงคราม | common_name = Phibunsongkhram Province | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | s1 = | flag_s1 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal Phibunsongkhram Province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តវិបុលសង្គ្រាម (ពណ៌ខៀវ) | capital = [[ស្រុកក្រឡាញ់|ក្រុងក្រឡាញ់]] | today = {{flag|កម្ពុជា}} | anthem = [[Phleng Chat Thai]]<br>[[File:Phleng Chat Thai (instrumental) - The Orchestra of the Fine Arts Department (1958).oga]] }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพิบูลสงคราม) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៦។ខេត្តនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានលេបយកទឹកដីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]<ref>[[សហភាពឥណ្ឌូចិន]]</ref>ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]ឆ្នាំ ១៩៤០-១៩៤១។ឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះគឺយកតាមឈ្មោះរបស់លោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]ដែលជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីសៀម]]នៅពេលនោះ។<ref>[http://www.historytoday.com/george-horvath/thailands-war-vichy-france Thailand's War With Vichy France]</ref>ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ បន្ទាប់ពី[[បារាំង]]បានប្រគល់ខេត្តសៀមរាប(ដោយមិនរាប់បញ្ចូល[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]<ref>{{cite web|title=Regional Flag 1941-1945 (Thailand)|url=http://crwflags.com/fotw/flags/th1941.html|publisher=Flags of the World|accessdate=13 November 2013}}</ref>) [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាលទ្ធផលនៃ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]។<ref>[https://web.archive.org/web/20111107120252/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2484/A/1920.PDF Ratchakitcha] access date 20 May 2013</ref>ខេត្តវិបុលសង្គ្រាមត្រូវបានរំលាយចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញបន្ទាប់ពី[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមប្រើសិទ្ធិវេតូដើម្បីរារាំងការចូលជាសមាជិក[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]របស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។<ref name="FrancoThai1946"></ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ស្រុកក្រឡាញ់]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- |០១ |ផៃរីរ៉ាយ៉ដេត |Phairirayodet |ไพรีระย่อเดช |[[ស្រុកពួក]] |- |០២ |កាល័នថា ប៊ូរី |Kalantha Buri |กลันทบุรี |[[ស្រុកក្រឡាញ់]] |- |០៣ |ព្រហ្ម ខ័ណ្ឌ |Phrom Khan |พรหมขันธ์ |[[ស្រុកចុងកាល់]] |- |០៤ |គ្រាំងសាក់ភីឈីត |Kriangsakphichit |เกรียงศักดิ์พิชิต |[[ក្រុងសំរោង]] |- |០៥ |វ៉ារី សែន |Wari Saen |วารีแสน |[[ស្រុកវ៉ារិន]] |- |០៦ |ចម ក្រាសាន្ត |Chom Krasan |จอมกระสานติ์ |[[ស្រុកជាំក្សាន្ត]] |} ==ឯកសារយោង== qymlydqq3chl1hhzs1uywybpnp2d3lf 0 36813 341060 336084 2026-09-26T14:30:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341060 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០២០១ |ភូមិកំពង់ថ្កូវ ០១ |Kampong Thkov Muoy |- |១៧០៦០២០២ |ភូមិកំពង់ថ្កូវ ០២ |Kampong Thkov Pir |- |១៧០៦០២០៣ |ភូមិខ្សាច់ |Khsach |- |១៧០៦០២០៤ |ភូមិអូរថ្កូវ |Ou Thkov |- |១៧០៦០២០៥ |ភូមិគោកដូង |Kouk Doung |- |១៧០៦០២០៦ |ភូមិដូរ្យតន្រ្តី |Dour Dantrei |- |១៧០៦០២០៧ |ភូមិចំបក់ហែរ |Chambak Haer |- |១៧០៦០២០៨ |ភូមិភ្នំទ្រង់បាត |Phnum Trong Bat |- |} 50bxqg7wnlo9y6trnvdb014ilf3axuw 0 37826 341062 336086 2026-09-26T14:31:21Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341062 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០៧០១ |ភូមិច្រនៀង |Chranieng |- |១៧០៦០៧០២ |ភូមិព្រៃក្រឡាញ់ |Prey Kralanh |- |១៧០៦០៧០៣ |ភូមិគោកកី |Kouk Kei |- |១៧០៦០៧០៤ |ភូមិគោកភ្ងាស |Kouk Phngeas |- |១៧០៦០៧០៥ |ភូមិគោកយាង |Kouk Yeang |- |១៧០៦០៧០៦ |ភូមិស្មាច់ |Smach |- |១៧០៦០៧០៧ |ភូមិអង្កោល |Angkaol |- |១៧០៦០៧០៨ |ភូមិដំរីស្លាប់ |Damrei Slab |- |១៧០៦០៧០៩ |ភូមិតាសុខ |Ta Sokh |- |១៧០៦០៧១០ |ភូមិតាស្រី |Ta Srei |- |១៧០៦០៧១១ |ភូមិខ្សី |Khsei |- |១៧០៦០៧១២ |ភូមិស្វាយ |Svay |- |១៧០៦០៧១៣ |ភូមិទ្រាស |Treas |- |១៧០៦០៧១៤ |ភូមិក្រូច |Krouch |- |១៧០៦០៧១៥ |ព្រៃថ្កូវ |Prey Thkov |- |១៧០៦០៧១៦ |តាប៉ាង |Ta Pang |- |} iurq88spsvi4tzft8ko04noq7554kti 0 38040 341061 336085 2026-09-26T14:30:58Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341061 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០៣០១ |ភូមិតាច្រែង |Ta Chraeng |- |១៧០៦០៣០២ |ភូមិត្រពាំងច្រាំង |Trapeang Chrang |- |១៧០៦០៣០៣ |ភូមិអូរក្រឡាញ់ |Ou Kralanh |- |១៧០៦០៣០៤ |ភូមិកោះក្របៅ |Kaoh Krabau |- |១៧០៦០៣០៥ |ភូមិក្រឡាញ់ |Kralanh |- |១៧០៦០៣០៦ |ភូមិពេជ្ជោរ |Pechchour |- |១៧០៦០៣០៧ |ភូមិសំពៅលូន |Sampov Lun |- |} hxg4js0syvqyblzgrmrstb3cj3z2ndl 0 38171 341094 277869 2026-09-27T04:45:57Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ប្រាសាទគោគពោធិ]] ទៅ [[ប្រាសាទគោកពោធិ]] 277869 wikitext text/x-wiki ប្រាសាទគោកពោធិមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគោកពោធិ ឃុំដូនកែវ ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ទ្វីបពណ៌ស បានចាប់ផ្តើមកស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ក្នុងរជ្ជកាល[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២]](៨០២-៨៥០)។ សាងបន្តដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣(៨៥០-៨៧៧)។ សាងបញ្ជប់ដោយព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៩៤៤-៩៦៨)តាមសិលាចាតឹកលេខ K-២៥៦<ref>សៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកេរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយលោក ស៊ឹម ភក្ត្រា ទំព័រទី១១។</ref>។ តាមសិលាចារឹកលេខ K.៨១៤ ប្រាសាទគោកពោធិមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ដែលមានន័យថាទ្វីបពណ៌ស។ == ឯកសារយោង == [[Category: ខេត្តសៀមរាប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ|គោគពោធិ]] th314emnl8hx82477rmfzsrieko7m3j 341100 341094 2026-09-27T05:50:24Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ប្រាសាទគោកពោធិ]] ទៅ [[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] 277869 wikitext text/x-wiki ប្រាសាទគោកពោធិមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគោកពោធិ ឃុំដូនកែវ ស្រុកពួក ខេត្តសៀមរាប។ ប្រាសាទនេះមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ជាភាសាបាលីឬសំស្រ្តឹត ដែលមានន័យថា ទ្វីបពណ៌ស បានចាប់ផ្តើមកស្ថាបនាឡើងនៅក្នុងដើមសតវត្សរ៍ទី៩ ក្នុងរជ្ជកាល[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២]](៨០២-៨៥០)។ សាងបន្តដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣(៨៥០-៨៧៧)។ សាងបញ្ជប់ដោយព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២ (៩៤៤-៩៦៨)តាមសិលាចាតឹកលេខ K-២៥៦<ref>សៀវភៅ ដែនដីអាថ៌កំបាំងអច្ឆរិយៈប្រាសាទកោះកេរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ២០១៧ ដោយលោក ស៊ឹម ភក្ត្រា ទំព័រទី១១។</ref>។ តាមសិលាចារឹកលេខ K.៨១៤ ប្រាសាទគោកពោធិមានឈ្មោះដើមថា ស្វេតទ្វីប ដែលមានន័យថាទ្វីបពណ៌ស។ == ឯកសារយោង == [[Category: ខេត្តសៀមរាប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ|គោគពោធិ]] th314emnl8hx82477rmfzsrieko7m3j 0 38282 341070 336098 2026-09-26T14:47:29Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341070 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង​ |-​ |១៧០៩០២០១ |ភូមិថ្នល់ត្រង់ |Thnal Trang |- |១៧០៩០២០២ |ភូមិឱឡោក |Aolaok |- |១៧០៩០២០៣ |ភូមិលលៃ |Loley |- |១៧០៩០២០៤ |ភូមិស្ទឹង |Stueng |- |១៧០៩០២០៥ |ភូមិគោកត្រាច |Kouk Trach |- |១៧០៩០២០៦ |ភូមិតាភោគ |Ta Phouk |} ont49i4gz9imfulwqywlesfnwmra0i1 0 38283 341077 335928 2026-09-26T14:50:56Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341077 wikitext text/x-wiki '''ឃុំអំពិល''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១១០១ |ភូមិគោកចាន់ |Kouk Chan |- |១៧១០១១០២ |ភូមិថ្នល់បាក់ |Thnal Bak |- |១៧១០១១០៣ |ភូមិត្នោត |Tnaot |- |១៧១០១១០៤ |ភូមិត្រពាំងរុន |Trapeang Run |- |១៧១០១១០៥ |ភូមិតាប៉ាង |Ta Pang |- |១៧១០១១០៦ |ភូមិព្រៃគុយ |Prey Kuy |- |១៧១០១១០៧ |ភូមិបង្កោង |Bangkaong |- |១៧១០១១០៨ |ភូមិគីរីមានន្ទ |Kiri Meanon |- |១៧១០១១០៩ |ភូមិបុស្សធំ |Bos Thum |- |១៧១០១១១០ |ភូមិត្រាចជ្រុំ |Trach Chrum |} hlnob0ed7twm20jqd6z53lmod4xxnsd 0 38284 341123 336155 2026-09-27T06:44:55Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341123 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង​ |- |១៧១៥០២០១ |ភូមិធ្លកកំបុត |Thlok Kambot |- |១៧១៥០២០២ |ភូមិគោកឫស្សី |Kouk Ruessei |- |១៧១៥០២០៣ |ភូមិស្នារសង្គ្រាម |Snar Sangkream |- |១៧១៥០២០៤ |ភូមិក្រពើ |Krapeu |- |១៧១៥០២០៥ |ភូមិតាកុយ |Ta Koy |- |១៧១៥០២០៦ |ភូមិព្រំកុដ្ឋ |Prum Kod |- |១៧១៥០២០៧ |ភូមិត្រាច |Trach |- |១៧១៥០២០៨ |ភូមិពពេល |Popel |- |១៧១៥០២០៩ |ភូមិស្នារតេជោ ៣១៧ |Snar Dechou 317 |} pkw0d39avrsnkgcifv3euabdcr56uxn 0 38285 341071 335921 2026-09-26T14:47:53Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341071 wikitext text/x-wiki '''ឃុំកំពង់ភ្លុក''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៩០៤០១ |ភូមិគោកក្ដុល |Kouk Kdol |- |១៧០៩០៤០២ |ភូមិត្នោតកំបុត |Tnaot Kambot |- |១៧០៩០៤០៣ |ភូមិដីក្រហម |Dei Krahom |- |} ghkv5hxtu985krd8da71cv9k7ven99r 0 38286 341072 336099 2026-09-26T14:48:22Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341072 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៩០៥០១ |ភូមិអង្ក្រង |Angkrong |- |១៧០៩០៥០២ |ភូមិកន្ទ្រាំង |Kantreang |- |១៧០៩០៥០៣ |ភូមិស្រិតខាងលិច |Sret Khang Lech |- |១៧០៩០៥០៤ |ភូមិស្រិតខាងកើត |Sret Khang Kaeut |- |១៧០៩០៥០៥ |ភូមិសូភី |Souphi |- |១៧០៩០៥០៦ |ភូមិត្រពាំងថ្នល់ |Trapeang Thnal |- |១៧០៩០៥០៧ |ភូមិតាត្រាវ |Ta Trav |- |១៧០៩០៥០៨ |ភូមិពង្រ |Pongro |} rtt7r18g60kzovzzwqpqkr9foukqyxs 0 38287 341073 336100 2026-09-26T14:48:50Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341073 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៩០៦០១ |ភូមិគោកធ្លក |Kouk Thlok |- |១៧០៩០៦០២ |ភូមិត្រពាំងទឹម |Trapeang Tuem |- |១៧០៩០៦០៣ |ភូមិឃុនមោឃ​ |Khun Moukh |- |១៧០៩០៦០៤ |ភូមិច្រេស |Chres |- |១៧០៩០៦០៥ |ភូមិអូរ |Ou |- |១៧០៩០៦០៦ |ភូមិស្ពានក្អែក |Spean K'aek |- |១៧០៩០៦០៧ |ភូមិត្រាង |Trang |- |១៧០៩០៦០៨ |ភូមិជ្រៃ |Chrey |- |១៧០៩០៦០៩ |ភូមិគោកត្នោត |Kouk Tnaot |- |១៧០៩០៦១០ |ភូមិល្អក់ |L'ak |} obqpis2xedg7jtv6ih64r5udajz1pev 0 38288 341074 336057 2026-09-26T14:49:22Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341074 wikitext text/x-wiki '''ឃុំមានជ័យ''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៩០៧០១ |ភូមិត្រពាំងធំ |Trapeang Thum |- |១៧០៩០៧០២ |ភូមិតាប្រាក់ |Ta Prak |- |១៧០៩០៧០៣ |ភូមិដូននំ |Doun Num |- |១៧០៩០៧០៤ |ភូមិជាស្មន់ |Chea Sman |- |១៧០៩០៧០៥ |ភូមិបន្ទាយឫស្សី |Banteay Ruessei |- |១៧០៩០៧០៦ |ភូមិកំពង់ថ្កូវ |Kampong Thkov |} lf3bg43rve0tfmq30ae27q887mlgsyj 0 38289 341075 335925 2026-09-26T14:49:49Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341075 wikitext text/x-wiki '''ឃុំរលួស''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៩០៨០១ |ភូមិមមាញ |Momeanh |- |១៧០៩០៨០២ |ភូមិគោកស្រុក |Kouk Srok |- |១៧០៩០៨០៣ |ភូមិកញ្ជរ |Kanhchor |- |១៧០៩០៨០៤ |ភូមិរលួសខាងកើត |Roluos Khang Kaeut |- |១៧០៩០៨០៥ |ភូមិចំបក់ |Chambak |- |១៧០៩០៨០៦ |ភូមិដូនទាវ |Doun Teav |- |១៧០៩០៨០៧ |ភូមិរលួសខាងលិច |Roluos Khang Lech |} 9wqmnd1lbcq6yp3wtfemgijkby86fqh 0 38354 341122 336154 2026-09-27T06:44:13Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341122 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៥០១០១ |ភូមិតាឯក |Ta Aek |- |១៧១៥០១០២ |ភូមិត្មាតពង |Tmat Pong |- |១៧១៥០១០៣ |ភូមិតានី |Ta Ni |- |១៧១៥០១០៤ |ភូមិរុន |Run |- |១៧១៥០១០៥ |ភូមិជ័យ |Chey |- |១៧១៥០១០៦ |ភូមិថ្នល់ |Thnal |- |១៧១៥០១០៧ |ភូមិស្រែចង្ហូត |Srae Changhout |} iqpoecnosyhl7d0145ota966fz31twj 0 38371 341104 335992 2026-09-27T05:53:57Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341104 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០១០១ |ភូមិស្លក្រាម |Sla Kram |- |១៧១០០១០២ |ភូមិបឹងដូនប៉ា |Boeng Doun Pa |- |១៧១០០១០៣ |ភូមិចុងកៅស៊ូ |Chong Kausu |- |១៧១០០១០៤ |ភូមិដកពោធិ៍ |Dak Pou |- |១៧១០០១០៥ |ភូមិបន្ទាយចាស់ |Banteay Chas |- |១៧១០០១០៦ |ភូមិទ្រាំង |Treang |- |១៧១០០១០៧ |ភូមិមណ្ឌល ០៣ |Mondol Bei |- |១៧១០០១០៨ |ភូមិធ្លកអណ្ដូង |Thlok Andung |} h31wyqbu73cw454cezg64229gen6d0m 0 38792 341105 336165 2026-09-27T05:54:33Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341105 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០២០១ |ភូមិភ្ញាជ័យ |Phnhea Chey |- |១៧១០០២០២ |ភូមិកន្ដ្រក |Kantrak |- |១៧១០០២០៣ |ភូមិគោកក្រសាំង |Kouk Krasang |- |១៧១០០២០៤ |ភូមិស្វាយព្រៃ |Svay Prey |- |១៧១០០២០៥ |ភូមិពោធិ៍បុស្ស |Pou Bos |- |១៧១០០២០៦ |ភូមិថ្មី |Thmei |- |១៧១០០២០៧ |ភូមិស្វាយដង្គំ |Svay Dangkum |- |១៧១០០២០៨ |ភូមិសាលាកន្សែង |Sala Kansaeng |- |១៧១០០២០៩ |ភូមិគ្រួស |Kruos |- |១៧១០០២១០ |ភូមិវិហារចិន |Vihear Chen |- |១៧១០០២១១ |ភូមិស្ទឹងថ្មី |Stueng Thmei |- |១៧១០០២១២ |ភូមិមណ្ឌល ០១ |Mondol Muoy |- |១៧១០០២១៣ |ភូមិមណ្ឌល ០២ |Mondol Pir |- |១៧១០០២១៤ |ភូមិតាភុល |Ta Phul |} kbtz88678ayyz9sc64h52m8rg2sclid 0 38804 341142 336655 2026-09-27T10:53:32Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341142 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ខេត្តព្រះដំបង<br><small>จังหวัดพระตะบอง</small> |common_name = Phra Tabong Province |subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] |nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] |year_start = ១៩៤១ |year_end = ១៩៤៦ |date_start = |date_end = ១៧ វិច្ឆិកា |event_start = [[សង្គ្រាមសៀម-បារាំង|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] |event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |image_flag = Flag of Thailand.svg |flag_type = |image_coat = Seal Phratabong Province.png |image_map = Provinces_of_Cambodia_loss_to_Thailand_during_Franco-Thai_War.png |image_map_caption = ផែនទីខេត្តព្រះដំបង (ពណ៌ក្រហម) |capital = [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |today = {{flag|កម្ពុជា}} }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพระตะบอง) គឺជាខេត្តរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ រហូតត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ និងម្ដងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦ ដែលរដ្ឋាភិបាល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់យកខេត្តនេះនៅក្នុងអំឡុង[[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|សម័យអាណានិគមនិយមជប៉ុន]]នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]]។ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។បច្ចុប្បន្នតំបន់នេះគឺស្ថិតនៅ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[ខេត្តប៉ៃលិន]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite news|last=Admin|title=ប្រវត្តិខេត្ត - រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|url=https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417154321/https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Request Rejected |url=https://www.banteaymeanchey.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=2025-08-23 |website=www.banteaymeanchey.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=SokMean|title=ប្រវត្តិខេត្តបាត់ដំបង - រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|url=https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809020358/https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref> ==ឈ្មោះ== ព្រះដំបង ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : พระตะบอง) គឺជាឈ្មោះជា[[ភាសាសៀម]]ដែលជាព្រះនាមរបស់[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]](พระยาตะบองขยุง)ដែលគេបានយកមកដាក់ឲ្យ[[ខេត្តបាត់ដំបង]]តាមរយៈ[[ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ|រឿងព្រេងខ្មែរ]]ពោលគឺនៅពេលដែល[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]]បានចោលដំបងពី[[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]]ទៅហើយក៏បានមកធ្លាក់នៅបរិវេណទឹកដីត្រង់[[ខេត្តបាត់ដំបង]]សព្វថ្ងៃនេះ។<ref>{{Cite web |title=ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ/ភាគទី៥/11 - Wikisource |url=https://wikisource.org/wiki/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%9A%E1%9E%BF%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%82%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A5/11 |access-date=2025-08-24 |website=wikisource.org |language=en}}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Map_of_Siam_in_1900.png|thumb|ផែនទីសៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] [[ឯកសារ:Siam in 1900, During Rama V's Reign.jpg|thumb|ផែនទីខេត្តព្រះដំបងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] បើទោះបីជា[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅត្រង់បរិវេណទឹកដីនេះតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ១៥ មកក៏ដោយក៏ការរៀបចំគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការរបស់រាជការ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទៅលើតំបន់នេះទើបតែមាននៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ តែប៉ុណ្ណោះពោលគឺនៅដើម[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|សម័យបាងកក]]ដែលគេស្គាល់តំបន់នោះថាជា[[កម្ពុជាខាងក្នុង|តំបន់កម្ពុជាខាងក្នុង]](Inner Cambodia)។[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅហ្វាទឡ្ហៈបែន]]នៃ[[គ្រួសារអភ័យវង្ស|គ្រួសារត្រកូលអភ័យវង្ស]]ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅហ្វាយក្រុងដែលមានគោរម្យងារ[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅពញាអភ័យធីបែស(បែន)]]។គ្រួសាររបស់លោកបានគ្រប់គ្រង[[ក្រុងបាត់ដំបង|ក្រុងព្រះដំបង]]អស់ ០៥ ជំនាន់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩០៧។នៅក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ[[ក្រុងបាត់ដំបង|ព្រះដំបង]]រួមជាមួយនឹង[[ក្រុងសៀមរាប|សៀមរ៉ាដ្ឋ]]និង[[ក្រុងសិរីសោភ័ណ|សុីសុផុន]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញជាថ្នូរដោះដូរយក[[ខេត្តត្រាច]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសសៀម]]</ref>និង[[ស្រុកដានសៃ]]របស់[[ខេត្តលើយ]]ដោយអនុលោមទៅនឹង[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]]ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ដោយមានជំនួយនិងការគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនគឺ[[ចក្រភពជប៉ុន]]ដែលនៅពេលនោះកំពុងកាន់កាប់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ៗបានដណ្តើមយកទឹកដីដែលខ្លួនធ្លាប់បានប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]កាលពីឆ្នាំ ១៩០៧ មកវិញ។នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤១ តំបន់នៅខាងក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]គ្រប់គ្រងនិងបានបែងចែកឡើងវិញជាខេត្តចំនួន ០៣ គឺខេត្តព្រះដំបង([[ខេត្តបាត់ដំបង]]) [[ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ|ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ]] និង [[ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម]]([[ខេត្តសៀមរាប]])។ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តប្រគល់ទឹកដីទាំងនេះទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ បន្ទាប់ពីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] ជាលក្ខខណ្ឌមួយសម្រាប់ឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]អាចចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]បាន។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តព្រះដំបង ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៧ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ក្រុងបាត់ដំបង]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- | ០១ | មឿងព្រះតៈបង | Mueang Phra Tabong | เมืองพระตะบอง | [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |- | ០២ | ព្រហ្មយ៉ូធី | Phromyothi | พรหมโยธี | [[ស្រុកសង្កែ]] |- | ៣ | អាធឹកថេវ៉ាដេត | Athuekthewadet | อธึกเทวเดช | [[ស្រុកមោងឫស្សី]] |- | ០៤ | មង្ឃុន ប៊ូរី | Mongkhon Buri | มงคลบุรี | [[ស្រុកមង្គលបុរី]] |- | ០៥ | ស៊ីសុផុន | Si Sophon | ศรีโสภณ | [[ក្រុងសិរីសោភ័ណ]] |- | ០៦ | ស៊ីនធូសុងក្រាមឆៃ | Sinthusongkhramchai | สินธุสงครามชัย | [[ស្រុកភ្នំស្រុក]] និង [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] |- | ០៧ | ផៃលីន | Phailin | ไพลิน | [[ក្រុងប៉ៃលិន]] |} ==ឯកសារយោង== jvbs8bpr8aa25bl9nhnuqhhnmr07iuz 341143 341142 2026-09-27T10:54:21Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ឈ្មោះ */ 341143 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ខេត្តព្រះដំបង<br><small>จังหวัดพระตะบอง</small> |common_name = Phra Tabong Province |subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] |nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] |year_start = ១៩៤១ |year_end = ១៩៤៦ |date_start = |date_end = ១៧ វិច្ឆិកា |event_start = [[សង្គ្រាមសៀម-បារាំង|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] |event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |image_flag = Flag of Thailand.svg |flag_type = |image_coat = Seal Phratabong Province.png |image_map = Provinces_of_Cambodia_loss_to_Thailand_during_Franco-Thai_War.png |image_map_caption = ផែនទីខេត្តព្រះដំបង (ពណ៌ក្រហម) |capital = [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |today = {{flag|កម្ពុជា}} }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพระตะบอง) គឺជាខេត្តរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ រហូតត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ និងម្ដងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦ ដែលរដ្ឋាភិបាល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់យកខេត្តនេះនៅក្នុងអំឡុង[[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|សម័យអាណានិគមនិយមជប៉ុន]]នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]]។ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។បច្ចុប្បន្នតំបន់នេះគឺស្ថិតនៅ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[ខេត្តប៉ៃលិន]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite news|last=Admin|title=ប្រវត្តិខេត្ត - រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|url=https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417154321/https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Request Rejected |url=https://www.banteaymeanchey.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=2025-08-23 |website=www.banteaymeanchey.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=SokMean|title=ប្រវត្តិខេត្តបាត់ដំបង - រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|url=https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809020358/https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref> ==ឈ្មោះ== ព្រះដំបង ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : พระตะบอง) គឺជាឈ្មោះជា[[ភាសាសៀម]]ដែលជាព្រះនាមរបស់[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]](พระยาตะบองขยุง)ដែលគេបានយកមកដាក់ឲ្យ[[ខេត្តបាត់ដំបង]]តាមរយៈ[[ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ|រឿងព្រេងខ្មែរ]]ពោលគឺនៅពេលដែល[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]]បានចោលដំបងពី[[អង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ទៅហើយក៏បានមកធ្លាក់នៅបរិវេណទឹកដីត្រង់[[ខេត្តបាត់ដំបង]]សព្វថ្ងៃនេះ។<ref>{{Cite web |title=ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ/ភាគទី៥/11 - Wikisource |url=https://wikisource.org/wiki/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%9A%E1%9E%BF%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%82%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A5/11 |access-date=2025-08-24 |website=wikisource.org |language=en}}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Map_of_Siam_in_1900.png|thumb|ផែនទីសៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] [[ឯកសារ:Siam in 1900, During Rama V's Reign.jpg|thumb|ផែនទីខេត្តព្រះដំបងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] បើទោះបីជា[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅត្រង់បរិវេណទឹកដីនេះតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ១៥ មកក៏ដោយក៏ការរៀបចំគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការរបស់រាជការ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទៅលើតំបន់នេះទើបតែមាននៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ តែប៉ុណ្ណោះពោលគឺនៅដើម[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|សម័យបាងកក]]ដែលគេស្គាល់តំបន់នោះថាជា[[កម្ពុជាខាងក្នុង|តំបន់កម្ពុជាខាងក្នុង]](Inner Cambodia)។[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅហ្វាទឡ្ហៈបែន]]នៃ[[គ្រួសារអភ័យវង្ស|គ្រួសារត្រកូលអភ័យវង្ស]]ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅហ្វាយក្រុងដែលមានគោរម្យងារ[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅពញាអភ័យធីបែស(បែន)]]។គ្រួសាររបស់លោកបានគ្រប់គ្រង[[ក្រុងបាត់ដំបង|ក្រុងព្រះដំបង]]អស់ ០៥ ជំនាន់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩០៧។នៅក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ[[ក្រុងបាត់ដំបង|ព្រះដំបង]]រួមជាមួយនឹង[[ក្រុងសៀមរាប|សៀមរ៉ាដ្ឋ]]និង[[ក្រុងសិរីសោភ័ណ|សុីសុផុន]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញជាថ្នូរដោះដូរយក[[ខេត្តត្រាច]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសសៀម]]</ref>និង[[ស្រុកដានសៃ]]របស់[[ខេត្តលើយ]]ដោយអនុលោមទៅនឹង[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]]ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ដោយមានជំនួយនិងការគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនគឺ[[ចក្រភពជប៉ុន]]ដែលនៅពេលនោះកំពុងកាន់កាប់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ៗបានដណ្តើមយកទឹកដីដែលខ្លួនធ្លាប់បានប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]កាលពីឆ្នាំ ១៩០៧ មកវិញ។នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤១ តំបន់នៅខាងក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]គ្រប់គ្រងនិងបានបែងចែកឡើងវិញជាខេត្តចំនួន ០៣ គឺខេត្តព្រះដំបង([[ខេត្តបាត់ដំបង]]) [[ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ|ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ]] និង [[ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម]]([[ខេត្តសៀមរាប]])។ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តប្រគល់ទឹកដីទាំងនេះទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ បន្ទាប់ពីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] ជាលក្ខខណ្ឌមួយសម្រាប់ឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]អាចចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]បាន។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តព្រះដំបង ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៧ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ក្រុងបាត់ដំបង]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- | ០១ | មឿងព្រះតៈបង | Mueang Phra Tabong | เมืองพระตะบอง | [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |- | ០២ | ព្រហ្មយ៉ូធី | Phromyothi | พรหมโยธี | [[ស្រុកសង្កែ]] |- | ៣ | អាធឹកថេវ៉ាដេត | Athuekthewadet | อธึกเทวเดช | [[ស្រុកមោងឫស្សី]] |- | ០៤ | មង្ឃុន ប៊ូរី | Mongkhon Buri | มงคลบุรี | [[ស្រុកមង្គលបុរី]] |- | ០៥ | ស៊ីសុផុន | Si Sophon | ศรีโสภณ | [[ក្រុងសិរីសោភ័ណ]] |- | ០៦ | ស៊ីនធូសុងក្រាមឆៃ | Sinthusongkhramchai | สินธุสงครามชัย | [[ស្រុកភ្នំស្រុក]] និង [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] |- | ០៧ | ផៃលីន | Phailin | ไพลิน | [[ក្រុងប៉ៃលិន]] |} ==ឯកសារយោង== p9c2ehjkb5rpdn9wla6lt5tsir1qf5w 341144 341143 2026-09-27T10:56:31Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341144 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ខេត្តព្រះដំបង<br><small>จังหวัดพระตะบอง</small> |common_name = Phra Tabong Province |subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] |nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] |year_start = ១៩៤១ |year_end = ១៩៤៦ |date_start = |date_end = ១៧ វិច្ឆិកា |event_start = [[សង្គ្រាមសៀម-បារាំង|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] |event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |image_flag = Flag of Thailand.svg |flag_type = |image_coat = Seal Phratabong Province.png |image_map = Provinces_of_Cambodia_loss_to_Thailand_during_Franco-Thai_War.png |image_map_caption = ផែនទីខេត្តព្រះដំបង (ពណ៌ក្រហម) |capital = [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |today = {{flag|កម្ពុជា}} }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพระตะบอง) គឺជាខេត្តរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ រហូតត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ និងម្ដងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦ ដែលរដ្ឋាភិបាល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់យកខេត្តនេះនៅក្នុងអំឡុង[[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|សម័យអាណានិគមនិយមជប៉ុន]]នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]]។ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។បច្ចុប្បន្នតំបន់នេះគឺស្ថិតនៅ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[ខេត្តប៉ៃលិន]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite news|last=Admin|title=ប្រវត្តិខេត្ត - រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|url=https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417154321/https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Request Rejected |url=https://www.banteaymeanchey.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=2025-08-23 |website=www.banteaymeanchey.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=SokMean|title=ប្រវត្តិខេត្តបាត់ដំបង - រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|url=https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809020358/https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref> ==ឈ្មោះ== ព្រះដំបង ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : พระตะบอง) គឺជាឈ្មោះជា[[ភាសាសៀម]]ដែលជាព្រះនាមរបស់[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]](พระยาตะบองขยุง)ដែលគេបានយកមកដាក់ឲ្យ[[ខេត្តបាត់ដំបង]]តាមរយៈ[[ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ|រឿងព្រេងខ្មែរ]]ពោលគឺនៅពេលដែល[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]]បានចោលដំបងពី[[អង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ទៅហើយក៏បានមកធ្លាក់នៅបរិវេណទឹកដីត្រង់[[ខេត្តបាត់ដំបង]]សព្វថ្ងៃនេះ។<ref>{{Cite web |title=ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ/ភាគទី៥/11 - Wikisource |url=https://wikisource.org/wiki/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%9A%E1%9E%BF%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%82%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A5/11 |access-date=2025-08-24 |website=wikisource.org |language=en}}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Map_of_Siam_in_1900.png|thumb|ផែនទីសៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] [[ឯកសារ:Siam in 1900, During Rama V's Reign.jpg|thumb|ផែនទីខេត្តព្រះដំបងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] បើទោះបីជា[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅត្រង់បរិវេណទឹកដីនេះតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ១៥ មកក៏ដោយក៏ការរៀបចំគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការរបស់រាជការ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទៅលើតំបន់នេះទើបតែមាននៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ តែប៉ុណ្ណោះពោលគឺនៅដើម[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|សម័យបាងកក]]ដែលគេស្គាល់តំបន់នោះថាជា[[កម្ពុជាខាងក្នុង|តំបន់កម្ពុជាខាងក្នុង]](Inner Cambodia)។[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅហ្វាទឡ្ហៈបែន]]នៃ[[គ្រួសារអភ័យវង្ស|គ្រួសារត្រកូលអភ័យវង្ស]]ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅហ្វាយក្រុងដែលមានគោរម្យងារ[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅពញាអភ័យធីបែស(បែន)]]។គ្រួសាររបស់លោកបានគ្រប់គ្រង[[ក្រុងបាត់ដំបង|ក្រុងព្រះដំបង]]អស់ ០៥ ជំនាន់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩០៧។នៅក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ[[ក្រុងបាត់ដំបង|ព្រះដំបង]]រួមជាមួយនឹង[[ក្រុងសៀមរាប|សៀមរ៉ាដ្ឋ]]និង[[ក្រុងសិរីសោភ័ណ|សុីសុផុន]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញជាថ្នូរដោះដូរយក[[ខេត្តត្រាច]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសសៀម]]</ref>និង[[ស្រុកដានសៃ|ដានសៃ]]ដោយអនុលោមទៅនឹង[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]]ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ដោយមានជំនួយនិងការគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនគឺ[[ចក្រភពជប៉ុន]]ដែលនៅពេលនោះកំពុងកាន់កាប់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ៗបានដណ្តើមយកទឹកដីដែលខ្លួនធ្លាប់បានប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]កាលពីឆ្នាំ ១៩០៧ មកវិញ។នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤១ តំបន់នៅខាងក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]គ្រប់គ្រងនិងបានបែងចែកឡើងវិញជាខេត្តចំនួន ០៣ គឺខេត្តព្រះដំបង([[ខេត្តបាត់ដំបង]]) [[ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ|ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ]] និង [[ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម]]([[ខេត្តសៀមរាប]])។ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តប្រគល់ទឹកដីទាំងនេះទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ បន្ទាប់ពីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] ជាលក្ខខណ្ឌមួយសម្រាប់ឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]អាចចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]បាន។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តព្រះដំបង ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៧ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ក្រុងបាត់ដំបង]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- | ០១ | មឿងព្រះតៈបង | Mueang Phra Tabong | เมืองพระตะบอง | [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |- | ០២ | ព្រហ្មយ៉ូធី | Phromyothi | พรหมโยธี | [[ស្រុកសង្កែ]] |- | ៣ | អាធឹកថេវ៉ាដេត | Athuekthewadet | อธึกเทวเดช | [[ស្រុកមោងឫស្សី]] |- | ០៤ | មង្ឃុន ប៊ូរី | Mongkhon Buri | มงคลบุรี | [[ស្រុកមង្គលបុរី]] |- | ០៥ | ស៊ីសុផុន | Si Sophon | ศรีโสภณ | [[ក្រុងសិរីសោភ័ណ]] |- | ០៦ | ស៊ីនធូសុងក្រាមឆៃ | Sinthusongkhramchai | สินธุสงครามชัย | [[ស្រុកភ្នំស្រុក]] និង [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] |- | ០៧ | ផៃលីន | Phailin | ไพลิน | [[ក្រុងប៉ៃលិន]] |} ==ឯកសារយោង== 9ozdd7ur5c65t97gq9jdrkh77e8bktj 341145 341144 2026-09-27T11:04:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341145 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision |native_name = ខេត្តព្រះដំបង<br><small>จังหวัดพระตะบอง</small> |common_name = Phra Tabong Province |subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] |nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] |year_start = ១៩៤១ |year_end = ១៩៤៦ |date_start = |date_end = ១៧ វិច្ឆិកា |event_start = [[សង្គ្រាមសៀម-បារាំង|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] |event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |image_flag = Flag of Thailand.svg |flag_type = |image_coat = Seal Phratabong Province.png |image_map = Provinces_of_Cambodia_loss_to_Thailand_during_Franco-Thai_War.png |image_map_caption = ផែនទីខេត្តព្រះដំបង (ពណ៌ក្រហម) |capital = [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |today = {{flag|កម្ពុជា}} }} '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดพระตะบอง) គឺជាខេត្តរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ រហូតត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់មកឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ និងម្ដងទៀតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១-១៩៤៦ ដែលរដ្ឋាភិបាល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ[[ប្លែក វិបុលសង្គ្រាម]]បានឈ្លានពាននិងកាន់កាប់យកខេត្តនេះនៅក្នុងអំឡុង[[ការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅកម្ពុជា|សម័យអាណានិគមនិយមជប៉ុន]]នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]]។ខេត្តនេះត្រូវបានរំលាយចោលហើយប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។បច្ចុប្បន្នតំបន់នេះគឺស្ថិតនៅ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[ខេត្តប៉ៃលិន]] និង [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite news|last=Admin|title=ប្រវត្តិខេត្ត - រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តប៉ៃលិន|url=https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417154321/https://www.pailin.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9E%BB%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Request Rejected |url=https://www.banteaymeanchey.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=2025-08-23 |website=www.banteaymeanchey.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=SokMean|title=ប្រវត្តិខេត្តបាត់ដំបង - រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង|url=https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|access-date=2025-08-23|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809020358/https://www.battambang.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84|url-status=dead}}</ref> ==ឈ្មោះ== ព្រះដំបង ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : พระตะบอง) គឺជាឈ្មោះជា[[ភាសាសៀម]]ដែលជាព្រះនាមរបស់[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]](พระยาตะบองขยุง)ដែលគេបានយកមកដាក់ឲ្យ[[ខេត្តបាត់ដំបង]]តាមរយៈ[[ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ|រឿងព្រេងខ្មែរ]]ពោលគឺនៅពេលដែល[[គោត្តមអមរទេវរាជ|ព្រះបាទដំបងគ្រញូង]]បានចោលដំបងពី[[អង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ទៅហើយក៏បានមកធ្លាក់នៅបរិវេណទឹកដីត្រង់[[ខេត្តបាត់ដំបង]]សព្វថ្ងៃនេះ។<ref>{{Cite web |title=ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ/ភាគទី៥/11 - Wikisource |url=https://wikisource.org/wiki/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%9A%E1%9E%BF%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%82%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A5/11 |access-date=2025-08-24 |website=wikisource.org |language=en}}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Map_of_Siam_in_1900.png|thumb|ផែនទីសៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] [[ឯកសារ:Siam in 1900, During Rama V's Reign.jpg|thumb|ផែនទីខេត្តព្រះដំបងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០០]] បើទោះបីជា[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅត្រង់បរិវេណទឹកដីនេះតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ១៥ មកក៏ដោយក៏ការរៀបចំគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការរបស់រាជការ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទៅលើតំបន់នេះទើបតែមាននៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ តែប៉ុណ្ណោះពោលគឺនៅដើម[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|សម័យបាងកក]]ដែលគេស្គាល់តំបន់នោះថាជា[[កម្ពុជាខាងក្នុង|តំបន់កម្ពុជាខាងក្នុង]](เขมรส่วนใน)។[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅហ្វាទឡ្ហៈបែន]]នៃ[[គ្រួសារអភ័យវង្ស|គ្រួសារត្រកូលអភ័យវង្ស]]ត្រូវបានតែងតាំងជាចៅហ្វាយក្រុងដែលមានគោរម្យងារ[[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន|ចៅពញាអភ័យធីបែស(បែន)]]។គ្រួសាររបស់លោកបានគ្រប់គ្រង[[ក្រុងបាត់ដំបង|ក្រុងព្រះដំបង]]អស់ ០៥ ជំនាន់រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩០៧។នៅក្នុងឆ្នាំដដែលនោះ[[ក្រុងបាត់ដំបង|ព្រះដំបង]]រួមជាមួយនឹង[[ក្រុងសៀមរាប|សៀមរ៉ាដ្ឋ]]និង[[ក្រុងសិរីសោភ័ណ|សុីសុផុន]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញជាថ្នូរដោះដូរយក[[ខេត្តត្រាច]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសសៀម]]</ref>និង[[ស្រុកដានសៃ|ដានសៃ]]ដោយអនុលោមទៅនឹង[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]]ដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ដោយមានជំនួយនិងការគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនគឺ[[ចក្រភពជប៉ុន]]ដែលនៅពេលនោះកំពុងគ្រប់គ្រង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ៗបានដណ្តើមយកទឹកដីដែលខ្លួនធ្លាប់បានប្រគល់ទៅឲ្យ[[បារាំង]]កាលពីឆ្នាំ ១៩០៧ មកវិញ។នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤១ តំបន់នៅខាងក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]គ្រប់គ្រងនិងបានបែងចែកឡើងវិញជាខេត្តចំនួន ០៣ គឺខេត្តព្រះដំបង([[ខេត្តបាត់ដំបង]]) [[ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ|ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ]] និង [[ខេត្តវិបុលសង្គ្រាម]]([[ខេត្តសៀមរាប]])។ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តប្រគល់ទឹកដីទាំងនេះទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ បន្ទាប់ពីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] ជាលក្ខខណ្ឌមួយសម្រាប់ឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]អាចចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]បាន។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តព្រះដំបង ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៧ ស្រុក([[អាំភើ]])ដោយយក[[ក្រុងបាត់ដំបង]]ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម ! ឈ្មោះត្រូវនឹងប្រទេសកម្ពុជា |- | ០១ | មឿងព្រះតៈបង | Mueang Phra Tabong | เมืองพระตะบอง | [[ក្រុងបាត់ដំបង]] |- | ០២ | ព្រហ្មយ៉ូធី | Phromyothi | พรหมโยธี | [[ស្រុកសង្កែ]] |- | ៣ | អាធឹកថេវ៉ាដេត | Athuekthewadet | อธึกเทวเดช | [[ស្រុកមោងឫស្សី]] |- | ០៤ | មង្ឃុន ប៊ូរី | Mongkhon Buri | มงคลบุรี | [[ស្រុកមង្គលបុរី]] |- | ០៥ | ស៊ីសុផុន | Si Sophon | ศรีโสภณ | [[ក្រុងសិរីសោភ័ណ]] |- | ០៦ | ស៊ីនធូសុងក្រាមឆៃ | Sinthusongkhramchai | สินธุสงครามชัย | [[ស្រុកភ្នំស្រុក]] និង [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] |- | ០៧ | ផៃលីន | Phailin | ไพลิน | [[ក្រុងប៉ៃលិន]] |} ==ឯកសារយោង== im1f7wzo5ongfpdv8knehw1y9rl9ywg 0 38841 341096 336160 2026-09-27T05:17:18Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341096 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៣០១០១ |ភូមិបឹងមាលា |Boeng Mealea |- |១៧១៣០១០២ |ភូមិត្រពាំងឫស្សី |Trapeang Ruessei |- |១៧១៣០១០៣ |ភូមិទឹកលិច |Tuek Lich |- |១៧១៣០១០៤ |ភូមិសក្ដា |Sakda |- |១៧១៣០១០៥ |ភូមិចាន់ហៀរ |Chan Hier |- |១៧១៣០១០៦ |ភូមិទ័ពជ័យ |Taop Chey |- |១៧១៣០១០៧ |ភូមិស្រែរបង |Srae Robang |} nvrwopupmul7l4jekx1h5dgiwlcruug 0 39200 341106 335999 2026-09-27T05:55:30Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341106 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៣០១ |ភូមិត្រពាំងសេះ |Trapeang Seh |- |១៧១០០៣០២ |ភូមិវាល |Veal |- |១៧១០០៣០៣ |ភូមិទក្សិណខាងត្បូង |Teaksen Khang Tboung |- |១៧១០០៣០៤ |ភូមិគោកតាចាន់ |Kouk Ta Chan |- |១៧១០០៣០៥ |ភូមិខ្វៀន |Khvien |- |១៧១០០៣០៦ |ភូមិគោកបេង |Kouk Beng |- |១៧១០០៣០៧ |ភូមិគោកត្នោត |Kouk Tnaot |- |១៧១០០៣០៨ |ភូមិនគរក្រៅ |Nokor Krau |} 41vc8jt41ralanqk7ffh6dpdbxddyes 0 39201 341107 335996 2026-09-27T05:56:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341107 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៦១០០៤០១ |ភូមិវត្ដបូព៌ |Voat Bour |- |១៦១០០៤០២ |ភូមិវត្ដស្វាយ |Voat Svay |- |១៦១០០៤០៣ |ភូមិវត្ដដំណាក់ |Voat Damnak |- |១៦១០០៤០៤ |ភូមិសាលាកំរើក |Sala Kamraeuk |- |១៦១០០៤០៥ |ភូមិជន្លង់ |Chonlong |- |១៦១០០៤០៦ |ភូមិតាវៀន |Ta Vien |- |១៦១០០៤០៧ |ភូមិត្រពាំងត្រែង |Trapeang Traeng |} 7npcr88vng9k09zc15snmv8qpr0fyfq 0 39202 341108 335998 2026-09-27T05:57:48Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341108 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៥០១ |ភូមិរហាល |Rohal |- |១៧១០០៥០២ |ភូមិស្រះស្រង់ខាងជើង |Srah Srang Khang Cheung |- |១៧១០០៥០៣ |ភូមិស្រះស្រង់ខាងត្បូង |Srah Srang khang Tboung |- |១៧១០០៥០៤ |ភូមិក្រវ៉ាន់ |Kravan |- |១៧១០០៥០៥ |ភូមិអារក្សស្វាយ |Areaks Svay |- |១៧១០០៥០៦ |ភូមិអញ្ចាញ |Anhchanh |} peqzv0mpml50xu0re7ac5hu3tmrtoam 0 39203 341109 336000 2026-09-27T05:58:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341109 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៦០១ |ភូមិជ្រាវ |Chreav |- |១៧១០០៦០២ |ភូមិខ្នារ |Khnar |- |១៧១០០៦០៣ |ភូមិបុស្សក្រឡាញ់ |Bos Kralanh |- |១៧១០០៦០៤ |ភូមិតាចេក |Ta Chek |- |១៧១០០៦០៥ |ភូមិវាល |Veal |- |១៧១០០៦០៦ |ភូមិក្រសាំង |Krasang |- |១៧១០០៦០៧ |ភូមិបឹង |Boeng |} 92nx0pipt3lspdgltv0a5zouojt4eqs 0 39204 341110 336001 2026-09-27T05:59:59Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341110 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ !ឈ្មោះភូមិជាអក្សរខ្មែរ !ឈ្មោះភូមិជាអក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៧០១ |ភូមិទី ០១ |Phum Ti Muoy |- |១៧១០០៧០២ |ភូមិទី ០២ |Phum Ti Pir |- |១៧១០០៧០៣ |ភូមិទី ០៣ |Phum Ti Bei |- |១៧១០០៧០៤ |ភូមិទី ០៤ |Phum Ti Buon |- |១៧១០០៧០៥ |ភូមិទី ០៥ |Phum Ti Pram |- |១៧១០០៧០៦ |ភូមិទី ០៦ |Phum Ti Prammuoy |- |១៧១០០៧០៧ |ភូមិទី ០៧ |Phum Ti Prampir |} qzkdll14afpkcugihme7x3acxedw9li 0 39205 341111 336002 2026-09-27T06:01:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341111 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៨០១ |ភូមិព្នៅ |Pnov |- |១៧១០០៨០២ |ភូមិសំបួរ |Sambuor |- |១៧១០០៨០៣ |ភូមិវាល |Veal |- |១៧១០០៨០៤ |ភូមិជ្រៃ |Chrey |- |១៧១០០៨០៥ |ភូមិតាគង់ |Ta Kong |} 08apetyi68aja2umhfnq6a9gbp5ztge 0 39206 341113 336004 2026-09-27T06:03:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341113 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១០០១ |ភូមិកសិកម្ម |Kaksekam |- |១៧១០១០០២ |ភូមិ​ថ្នល់ |Thnal |- |១៧១០១០០៣ |ភូមិរការធំ |Roka Thum |- |១៧១០១០០៤ |ភូមិព្រៃធំ |Prey Thum |- |១៧១០១០០៥ |ភូមិស្រង៉ែ |Srangae |- |១៧១០១០០៦ |ភូមិចន្លោង |Chanlaong |- |១៧១០១០០៧ |ភូមិតាចក |Ta Chak |} jc39z2f5jacgflb8f1y4eflbklxwhl0 0 39207 341116 336108 2026-09-27T06:10:07Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341116 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]បច្ចុប្បន្នត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]វិញមាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១១០១ |ភូមិគោកចាន់ |Kouk Chan |- |១៧១០១១០២ |ភូមិថ្នល់បាក់ |Thnal Bak |- |១៧១០១១០៣ |ភូមិត្នោត |Tnaot |- |១៧១០១១០៤ |ភូមិត្រពាំងរុន |Trapeang Run |- |១៧១០១១០៥ |ភូមិតាប៉ាង |Ta Pang |- |១៧១០១១០៦ |ភូមិព្រៃគុយ |Prey Kuy |- |១៧១០១១០៧ |ភូមិបង្កោង |Bangkaong |- |១៧១០១១០៨ |ភូមិគីរីមានន្ទ |Kiri Meanon |- |១៧១០១១០៩ |ភូមិបុស្សធំ |Bos Thum |- |១៧១០១១១០ |ភូមិត្រាចជ្រុំ |Trach Chrum |} tkr9f51czcxhs80kz3lsezcnm1hqndu 341118 341116 2026-09-27T06:20:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341118 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]បច្ចុប្បន្នត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញមាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១១០១ |ភូមិគោកចាន់ |Kouk Chan |- |១៧១០១១០២ |ភូមិថ្នល់បាក់ |Thnal Bak |- |១៧១០១១០៣ |ភូមិត្នោត |Tnaot |- |១៧១០១១០៤ |ភូមិត្រពាំងរុន |Trapeang Run |- |១៧១០១១០៥ |ភូមិតាប៉ាង |Ta Pang |- |១៧១០១១០៦ |ភូមិព្រៃគុយ |Prey Kuy |- |១៧១០១១០៧ |ភូមិបង្កោង |Bangkaong |- |១៧១០១១០៨ |ភូមិគីរីមានន្ទ |Kiri Meanon |- |១៧១០១១០៩ |ភូមិបុស្សធំ |Bos Thum |- |១៧១០១១១០ |ភូមិត្រាចជ្រុំ |Trach Chrum |} avnlwg93vxc5cgqxup2mv411661s199 0 39208 341114 336005 2026-09-27T06:04:23Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341114 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១២០១ |ភូមិតារស់ |Ta Ros |- |១៧១០១២០២ |ភូមិរកា |Roka |- |១៧១០១២០៣ |ភូមិព្រៃពោធិ៍ |Prey Pou |- |១៧១០១២០៤ |ភូមិទទា |Totea |- |១៧១០១២០៥ |ភូមិក្រសាំង |Krasang |- |១៧១០១២០៦ |ភូមិពពិស |Popis |- |១៧១០១២០៧ |ភូមិត្រពាំងវែង |Trapeang Veaeng |- |១៧១០១២០៨ |ភូមិគោកដូង |Kouk Doung |- |១៧១០១២០៩ |ភូមិបឹង |Boeng |- |១៧១០១២១០ |ភូមិប្រម៉ា |Prama |- |១៧១០១២១១ |ភូមិខ្នារ |Khnar |- |១៧១០១២១២ |ភូមិព្រៃក្រូច |Prey Krouch |} mp0454s71y0mmvq4sil89qc2gd794t7 0 39209 341115 336007 2026-09-27T06:05:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341115 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១៣០១ |ភូមិគោកដូង |Kouk Doung |- |១៧១០១៣០២ |ភូមិសណ្ដាន់ |Sandan |- |១៧១០១៣០៣ |ភូមិជ្រៃ |Chrey |- |១៧១០១៣០៤ |ភូមិប្រយុទ្ធ |Prayut |- |១៧១០១៣០៥ |ភូមិបន្ទាយឈើ |Banteay Chheu |- |១៧១០១៣០៦ |ភូមិទឹកវិល |Tuek Vil |- |១៧១០១៣០៧ |ភូមិប្រីយ៍ចាស់ |Prei Chas |- |១៧១០១៣០៨ |ភូមិទឹកថ្លា |Tuek Thla |- |១៧១០១៣០៩ |ភូមិប្រីយ៍ថ្មី |Prei Thmei |- |១៧១០១៣១០ |ភូមិជ័យ |Chey |- |} j8e57oode63uwgbmx1f6sp3rg66vv21 0 39213 341078 336111 2026-09-26T15:41:47Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341078 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០១០១ |ភូមិជាំ |Choam |- |១៧១១០១០២ |ភូមិគោកតឺង |Kouk Toeng |- |១៧១១០១០៣ |ភូមិស្រែប្រីយ៍ |Srae Prei |- |១៧១១០១០៤ |ភូមិត្រពាំងទូក |Trapeang Tuk |- |១៧១១០១០៥ |ភូមិជប់ |Chub |- |១៧១១០១០៦ |ភូមិតាតោកខាងកើត |Ta Taok Khang Kaeut |- |១៧១១០១០៧ |ភូមិកន្សែងក្រោម |Kansaeng Kraom |- |១៧១១០១០៨ |ភូមិកន្សែងលើ |Kansaeng Leu |- |១៧១១០១០៩ |ភូមិតាតោកខាងលិច |Ta Taok Khang Lech |- |១៧១១០១១០ |ភូមិតាតោកកណ្ដាល |Ta Taok Kandal |- |១៧១១០១១១ |ភូមិសន្លោង |Sanlaong |- |១៧១១០១១២ |ភូមិស្វាយស |Svay Sa |- |១៧១១០១១៣ |ភូមិដូនដៀវ |Doun Diev |- |១៧១១០១១៤ |ភូមិថ្នល់ |Thnal |- |១៧១១០១១៥ |ភូមិបែកកាំភ្លើង |Baek Kamphleung |- |១៧១១០១១៦ |ភូមិគោកចិន |Kouk Chen |- |១៧១១០១១៧ |ភូមិចាន់សខាងជើង |Chan Sa Khang Cheung |- |១៧១១០១១៨ |ភូមិចាន់សខាងត្បូង |Chan Sa Khang Tboung |- |១៧១១០១១៩ |ភូមិច្បារលើ |Chbar Leu |} hv7mjwv5i2a3fn8c7bov4fz9x5iqh78 0 39214 341079 336113 2026-09-26T15:43:59Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341079 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០២០១ |ភូមិដូនហុង |Doun Hong |- |១៧១១០២០២ |ភូមិដំដែកលើ |Dam Daek Leu |- |១៧១១០២០៣ |ភូមិត្របែក |Trabaek |- |១៧១១០២០៤ |ភូមិព្រះត្រពាំង |Preah Trapeang |- |១៧១១០២០៥ |ភូមិអូររលុះ |Ou Roluh |- |១៧១១០២០៦ |ភូមិគោករលួស |Kouk Roluos |- |១៧១១០២០៧ |ភូមិក្រសាទុំ |Krasar Tum |- |១៧១១០២០៨ |ភូមិគោកមន |Kouk Mon |- |១៧១១០២០៩ |ភូមិដំដែកថ្មី |Dam Daek Thmei |- |១៧១១០២១០ |ភូមិបន្ទាយស្រី |Banteay Srei |- |១៧១១០២១១ |ភូមិស្រែធ្នង់ |Srae Thnong |- |១៧១១០២១២ |ភូមិដំដែកផ្សារ |Dam Daek Phsar |- |១៧១១០២១៣ |ភូមិបុស្ស |Bos |} cew1shspjqpcedtatheo7aof3wtjo95 0 39215 341085 336119 2026-09-26T15:51:03Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341085 wikitext text/x-wiki '''ឃុំពពេល''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៨០១ |ភូមិព្រៃលាន |Prey Lean |- |១៧១១០៨០២ |ភូមិត្រពាំងត្រាវ |Trapeang Trav |- |១៧១១០៨០៣ |ភូមិគោល |Koul |- |១៧១១០៨០៤ |ភូមិថ្នល់ត្រង់ |Thnal Trang |- |១៧១១០៨០៥ |ភូមិត្រពាំងត្រុំ |Trapeang Trom |- |១៧១១០៨០៦ |ភូមិត្រាចពក |Trach Pok |- |១៧១១០៨០៧ |ភូមិពពេលកណ្ដាល |Popel Kandal |- |១៧១១០៨០៨ |ភូមិពពេលលិច |Popel Lech |- |១៧១១០៨០៩ |ភូមិក្រៀលពង |Kriel Pong |- |១៧១១០៨១០ |ភូមិដំរីកូន |Damrei Koun |- |១៧១១០៨១១ |ភូមិត្រពាំងផុង |Trapeang Phong |- |១៧១១០៨១២ |ភូមិត្រពាំងប្រីយ៍ |Trapeang Prei |- |១៧១១០៨១៣ |ភូមិគោលថ្មី |Koul Thmei |} 75jy0ftb17gkrndzy6jb3mgxppcc2wt 0 39216 341086 336120 2026-09-26T15:52:07Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341086 wikitext text/x-wiki '''ឃុំសំរោង''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៩០១ |ភូមិសំរោងជើង |Samraong Cheung |- |១៧១១០៩០២ |ភូមិថ្នល់ចែក |Thnal Chaek |- |១៧១១០៩០៣ |ភូមិបិតមាស |Bet Meas |- |១៧១១០៩០៤ |ភូមិស្ទឹង |Stueng |- |១៧១១០៩០៥ |ភូមិអង្គុញ |Angkunh |- |១៧១១០៩០៦ |ភូមិបត់ដង្កោ |Bat Dangkao |- |១៧១១០៩០៧ |ភូមិស្វាយជ្រុំ |Svay Chrum |- |១៧១១០៩០៨ |ភូមិក្រាំងខ្ជាយ |Krang Khcheay |- |១៧១១០៩០៩ |ភូមិសំរោងត្បូង |Samraong Tboung |} pyc68cbxka9qja03t2j80m3v1rgim4z 0 39217 341049 335900 2026-09-26T13:53:24Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341049 wikitext text/x-wiki '''ឃុំខ្វាវ''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៤០៤០១ |ភូមិអូរ |Ou |- |១៧០៤០៤០២ |ភូមិខ្វាវ |Khvav |- |១៧០៤០៤០៣ |ភូមិព្រះធាតុ |Preah Theat |- |១៧០៤០៤០៤ |ភូមិស្រោង |Sraong |- |១៧០៤០៤០៥ |ភូមិក្រាំង |Krang |- |១៧០៤០៤០៦ |ភូមិពោធិ៍រីង |Pou Ring |- |១៧០៤០៤០៧ |ភូមិរវៀង |Rovieng |- |១៧០៤០៤០៨ |ភូមិចុងស្ពាន |Chong Spean |- |១៧០៤០៤០៩ |ភូមិកំបោអរ |Kambor Ar |- |១៧០៤០៤១០ |ភូមិជ្រៃ |Chrey |} g4di454xc5wiahkraiwjlw8amk85u33 0 39218 341057 336081 2026-09-26T13:57:25Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341057 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន​​ ១៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៤១២០១ |ភូមិស្ពានត្នោត ០១ |Spean Tnaot Muoy |- |១៧០៤១២០២ |ភូមិស្ពានត្នោត ០២ |Spean Tnaot Pir |- |១៧០៤១២០៣ |ភូមិចំរេះ |Chamreh |- |១៧០៤១២០៤ |ភូមិថ្នល់កែង |Thnal Kaeng |- |១៧០៤១២០៥ |ភូមិថ្នល់លោក |Thnal Louk |- |១៧០៤១២០៦ |ភូមិក្ងានពង |Kngan Pong |- |១៧០៤១២០៧ |ភូមិរំដេង |Rumdeng |- |១៧០៤១២០៨ |ភូមិត្រពាំងវែង |Trapeang Veaeng |- |១៧០៤១២០៩ |ភូមិតាយ៉ុន |Ta Yon |- |១៧០៤១២១០ |ភូមិទទា |Totea |- |១៧០៤១២១១ |ភូមិល្វា |Lvea |- |១៧០៤១២១២ |ភូមិសំរោង |Samraong |- |១៧០៤១២១៣ |ភូមិអូរត្រាច |Ou Trach |- |១៧០៤១២១៤ |ភូមិអូរក្រោម |Ou Kraom |- |១៧០៤១២១៥ |ភូមិអូរលើ |Ou Leu |} 132jrzk1myrftvrqsvrel2b7atm37rc 0 39219 341046 336053 2026-09-26T13:51:43Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341046 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៦ ភូមិ ៖​ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤០១០១ |ភូមិស្តៅ |Sdau |- |១៧០៤០១០២ |ភូមិអន្លង់ព្រីងក្រោម |Anlong Pring Kraom |- |១៧០៤០១០៣ |ភូមិអន្លង់ព្រីងលើ |Anlong Pring Leu |- |១៧០៤០១០៤ |ភូមិតាគឹមក្រោម |Ta Kuem Kraom |- |១៧០៤០១០៥ |ភូមិតាគឹមលើ |Ta Kuem Leu |- |១៧០៤០១០៦ |ភូមិត្រពាំងត្រស់ |Trapeang Tras |- |១៧០៤០១០៧ |ភូមិអន្លង់សំណរ |Anlong Samna |- |១៧០៤០១០៨ |ភូមិអន្លង់ឫស្សី |Anlong Ruessei |- |១៧០៤០១០៩ |ភូមិស្វាយតាដោក |Svay Ta Daok |- |១៧០៤០១១០ |ភូមិសំរោងធំ |Samraong Thum |- |១៧០៤០១១១ |ភូមិចែកខ្សាច់លើ |Chaek Khsach Leu |- |១៧០៤០១១២ |ភូមិចែកខ្សាច់ក្រោម |Chaek Khsach Kraom |- |១៧០៤០១១៣ |ភូមិល្បើក |Lbaeuk |- |១៧០៤០១១៤ |ភូមិព្រែកអង្គរថ្មី |Preaek Angkor Thmei |- |១៧០៤០១១៥ |ភូមិមាត់ខ្លា |Moat Khla |- |១៧០៤០១១៦ |ភូមិស្ទឹងជ្រៅ |Stung Chrov |- |} st8gx7fwrforn8dd63is83k7jf3uo5n 0 39220 341047 335898 2026-09-26T13:52:18Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341047 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤០២០១ |ភូមិកំពង់ស្នោលិច |Kampong Snao Lech |- |១៧០៤០២០២ |ភូមិសណ្ដាន់ |Sandan |- |១៧០៤០២០៣ |ភូមិជីក្រែង |Chi Kraeng |- |១៧០៤០២០៤ |ភូមិព្រីង |Pring |- |១៧០៤០២០៥ |ភូមិស្រម៉ |Srama |- |១៧០៤០២០៦ |ភូមិកំពង់ |Kampong |- |១៧០៤០២០៧ |ភូមិអន្លង់ត្នោត |Anlong Tnaot |- |១៧០៤០២០៨ |ភូមិអន្លង់ចំបក់ |Anlong Chambak |- |១៧០៤០២០៩ |ភូមិបេង |Beng |- |១៧០៤០២១០ |ភូមិគរ |Kor |- |១៧០៤០២១១ |ភូមិតារៀម |Ta Ream |- |១៧០៤០២១២ |ភូមិភ្នៀត |Phniet |- |១៧០៤០២១៣ |ភូមិបុស្សពក |Bos Pok |- |១៧០៤០២១៤ |ភូមិកំពង់ស្នោកើត​ |Kampong Snao Kaeut |} 0vw9y2k6w4kj5w8cq4uvvr9py46bufi 0 39221 341048 335899 2026-09-26T13:52:48Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341048 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤០៣០១ |ភូមិរកា |Roka |- |១៧០៤០៣០២ |ភូមិសាលា |Sala |- |១៧០៤០៣០៣ |ភូមិស្លែង |Sleang |- |១៧០៤០៣០៤ |ភូមិចំបក់ធំ |Chambak Thum |- |១៧០៤០៣០៥ |ភូមិច្រាំងខ្ពស់ |Chrang Khpos |- |១៧០៤០៣០៦ |ភូមិអន្សងពង |Ansang Pong |- |១៧០៤០៣០៧ |ភូមិត្រាចថ្មី |Trach Thmei |- |១៧០៤០៣០៨ |ភូមិប្រាសាទ |Prasat |- |១៧០៤០៣០៩ |ភូមិរំលង |Rumloung |- |១៧០៤០៣១០ |ភូមិកំពង់ក្ដី ០១ |Kampong Kdei Mouy |- |១៧០៤០៣១១ |ភូមិកំពង់ក្ដី ០២ |Kampong Kdei Pir |- |១៧០៤០៣១២ |ភូមិពោធិ៍សេរី |Pou Serei |- |១៧០៤០៣១៣ |ភូមិពន្លឺព្រះផុស |Ponlueu Preah Phos |- |១៧០៤០៣១៤ |ភូមិសង្កែមានជ័យ |Sangkae Mean Chey |- |១៧០៤០៣១៥ |ភូមិតាពាម |Ta Piem |- |១៧០៤០៣១៦ |ភូមិត្រពាំងជ្រៃ |Trapeang Chrey |} fm5kic0l64eokctlf9tq3iwrpzw6uq7 0 39222 341050 336076 2026-09-26T13:53:49Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341050 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៤០៥០១ |ភូមិថ្មី |Thmei |- |១៧០៤០៥០២ |ភូមិក្របីរៀល |Krabei Riel |- |១៧០៤០៥០៣ |ភូមិប៉ាតត |Patat |- |១៧០៤០៥០៤ |ភូមិកកោះ |Kakaoh |- |១៧០៤០៥០៥ |ភូមិអន្លង់វិល |Anlong Vil |- |១៧០៤០៥០៦ |ភូមិកំពង់ម្កាក់ |Kampong Mkak |- |១៧០៤០៥០៧ |ភូមិត្រពាំងត្រាវ |Trapeang Trav |- |១៧០៤០៥០៨ |ភូមិដូនរាជ្យ |Doun Reach |- |១៧០៤០៥០៩ |ភូមិតាទរ |Ta Tor |- |១៧០៤០៥១០ |ភូមិថ្នល់តាសិត |Thnal Ta Set |- |១៧០៤០៥១១ |ភូមិដូនសុខ |Doun Sokh |- |១៧០៤០៥១២ |ភូមិគីឡូតាឈឹម |Kilou Ta Chhuem |- |១៧០៤០៥១៣ |ភូមិបេង |Beng |- |១៧០៤០៥១៤ |ភូមិបាក់អង្រុត |Bak Angrut |- |១៧០៤០៥១៥ |ភូមិបុស្សគរ |Bos Kor |- |១៧០៤០៥១៦ |ភូមិគោករមាស |Kouk Romeas |- |១៧០៤០៥១៧ |ភូមិបឹងធំ |Boeng Thum |- |១៧០៤០៥១៨ |ភូមិទ័ពសៀម |Toap Siem |} 19yqfhm2a6l130glfw31u6d92ivwssa 0 39223 341051 335902 2026-09-26T13:54:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341051 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៤០៦០១ |ភូមិខ្លាឃ្មុំ |Khla Khmum |- |១៧០៤០៦០២ |ភូមិសាលា |Sala |- |១៧០៤០៦០៣ |ភូមិត្រពាំងវែង |Trapeang Veaeng |- |១៧០៤០៦០៤ |ភូមិសង្កែ |Sangkae |- |១៧០៤០៦០៥ |ភូមិគោកធ្លក |Kouk Thlok |- |១៧០៤០៦០៦ |ភូមិព្រៃធំ |Prey Thum |- |១៧០៤០៦០៧ |ភូមិថ្លុកស្មាច់ |Thlok Smach |- |១៧០៤០៦០៨ |ភូមិស្លែងកោង |Slaeng Kaong |- |១៧០៤០៦០៩ |ភូមិស្វាយពក |Svay Pok |- |១៧០៤០៦១០ |ភូមិតាភ្ញា |Ta Phnhea |- |១៧០៤០៦១១ |ភូមិថ្នល់ |Thnal |- |១៧០៤០៦១២ |ភូមិតាលៀន |Ta Lien |- |១៧០៤០៦១៣ |ភូមិម្កាក់ |Mkak |} 1xwm7lndxcpki5tozhwpals3gkamtc2 0 39224 341052 336077 2026-09-26T13:55:00Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341052 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន​ ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |-​ |១៧០៤០៧០១ |ភូមិតាអុង |Ta Ong |- |១៧០៤០៧០២ |ភូមិគោកអំពិល |Kouk Ampil |- |១៧០៤០៧០៣ |ភូមិរំជៃច្រុះ |Rumchey Chroh |- |១៧០៤០៧០៤ |ភូមិថ្នល់ |Thnal |- |១៧០៤០៧០៥ |ភូមិក្នុង |Knong |- |១៧០៤០៧០៦ |ភូមិព្រៃទទឹង |Prey Totueng |- |១៧០៤០៧០៧ |ភូមិក្បាលក្ដួច |Kbal Kduoch |- |១៧០៤០៧០៨ |ភូមិបាឡាំង |Balang |- |១៧០៤០៧០៩ |ភូមិចំបក់ខ្ពស់ |Chambak Khpos |- |១៧០៤០៧១០ |ភូមិរូងថ្មី |Rung Thmei |- |១៧០៤០៧១១ |ភូមិល្វែងឫស្សី |Lveaeng Ruessei |- |១៧០៤០៧១២ |ភូមិតាងួន |Ta Nguon |- |១៧០៤០៧១៣ |ភូមិកកោះ |Kakaoh |} qxtssjta421j2g2l9ex6t3tclfaup2j 0 39225 341053 336078 2026-09-26T13:55:32Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341053 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤០៨០១ |ភូមិពពេល |Popel |- |១៧០៤០៨០២ |ភូមិពង្រ ០១ |Pongro Muoy |- |១៧០៤០៨០៣ |ភូមិពង្រ ០២ |Pongro Pir |- |១៧០៤០៨០៤ |ភូមិថ្មី |Thmei |- |១៧០៤០៨០៥ |ភូមិសំបូរ |Sambour |- |១៧០៤០៨០៦ |ភូមិអូររូង |Ou Rung |- |១៧០៤០៨០៧ |ភូមិពោធិ៍ |Pou |- |១៧០៤០៨០៨ |ភូមិជ័យបូរ |Chey Bour |- |១៧០៤០៨០៩ |ភូមិផ្លុង |Phlong |- |១៧០៤០៨១០ |ភូមិតាព័រ ០១ |Ta Poar Muoy |- |១៧០៤០៨១១ |ភូមិតាព័រ ០២ |Ta Poar Pir |- |១៧០៤០៨១២ |ភូមិអូរខ្លុង |Ou Khlong |- |១៧០៤០៨១៣ |ភូមិដងផ្អាវ |Dang Ph'av |} dmf11rupylel8xjkt5vlx4nuwuiz7pl 0 39226 341054 335906 2026-09-26T13:56:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341054 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤០៩០១ |ភូមិត្រពាំងភ្លោះ |Trapeang Phluoh |- |១៧០៤០៩០២ |ភូមិចេក |Chek |- |១៧០៤០៩០៣ |ភូមិគ្រាំង |Kreang |- |១៧០៤០៩០៤ |ភូមិក្បាលដំរី |Kbal Damrei |- |១៧០៤០៩០៥ |ភូមិគំរូ |Kumru |- |១៧០៤០៩០៦ |ភូមិស្វាយចេក |Svay Chek |- |១៧០៤០៩០៧ |ភូមិដុបត្នោត |Dob Tnaot |- |១៧០៤០៩០៨ |ភូមិស្រឡៅស្រោង |Sralau Sraong |- |១៧០៤០៩០៩ |ភូមិព្រៃឆ្ការ |Prey Chhkar |- |១៧០៤០៩១០ |ភូមិល្អក់ |L'ak |} ezm83gno7bwvamgn33xs867b722ux11 0 39227 341055 336079 2026-09-26T13:56:29Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341055 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤១០០១ |ភូមិសំរោងកញ្ចោច |Samraong Kanhchaoch |- |១៧០៤១០០២ |ភូមិបឹង |Boeng |- |១៧០៤១០០៣ |ភូមិស្ពានតូច |Spean Touch |- |១៧០៤១០០៤ |ភូមិយាង |Yeang |- |១៧០៤១០០៥ |ភូមិឫស្សីលក |Ruessei Lok |- |១៧០៤១០០៦ |ភូមិទទឹងថ្ងៃ |Totueng Thngai |- |១៧០៤១០០៧ |ភូមិក្រូច |Krouch |- |១៧០៤១០០៨ |ភូមិត្រពាំងរុន |Trapeang Run |} ktb57pcxfvh4tqalgnrus0bn6rv0ioj 0 39228 341056 336080 2026-09-26T13:56:57Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341056 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៤១១០១ |ភូមិពាក់ស្ពា |Peak Spea |- |១៧០៤១១០២ |ភូមិអូរ |Ou |- |១៧០៤១១០៣ |ភូមិចក |Chak |- |១៧០៤១១០៤ |ភូមិតាព្រហ្ម |Ta Prum |- |១៧០៤១១០៥ |ភូមិថ្នល់ដាច់ |Thnal Dach |- |១៧០៤១១០៦ |ភូមិដំរីឆ្លង |Damrei Chhlang |- |១៧០៤១១០៧ |ភូមិកន្សែង |Kansaeng |- |១៧០៤១១០៨ |ភូមិព្រៃប្រស់ |Prey Pros |- |១៧០៤១១០៩ |ភូមិក្របៅ |Krabau |} dt1pme9u820bp8y090boyvjyxjb14dd 0 39232 341083 336117 2026-09-26T15:48:55Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341083 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៦០១ |ភូមិថ្លាត |Thlat |- |១៧១១០៦០២ |ភូមិថ្មី |Thmei |- |១៧១១០៦០៣ |ភូមិក្បូន |Kboun |- |១៧១១០៦០៤ |ភូមិគោកសង្កែ |Kouk Sangkae |- |១៧១១០៦០៥ |ភូមិជ្រៃ |Chrey |- |១៧១១០៦០៦ |ភូមិយាងទេស |Yeang Tes |- |១៧១១០៦០៧ |ភូមិខ្ចាស់ |Khchas |} amdsz65uvihhyl2otlxvg9hd1zgyz9c 0 39235 341081 336115 2026-09-26T15:46:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341081 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៤០១ |ភូមិព្រែកស្រមោច |Preaek Sramaoch |- |១៧១១០៤០២ |ភូមិស្ពានវែង |Spean Veaeng |- |១៧១១០៤០៣ |ភូមិតាអួរស |Ta Uor Sa |- |១៧១១០៤០៤ |ភូមិផ្សារឃ្លាំង |Phsar Khleang |- |១៧១១០៤០៥ |ភូមិចំការយួន |Chamkar Yuon |- |១៧១១០៤០៦ |ភូមិតាច្រនៀង |Ta Chranieng |- |១៧១១០៤០៧ |ភូមិអូរតាពុក |Ou Ta Puk |- |១៧១១០៤០៨ |ភូមិជ័យជេត |Chey Chet |- |១៧១១០៤០៩ |ភូមិមុខវត្ដ |Mukh Voat |- |១៧១១០៤១០ |ភូមិរទាំង |Roteang |} d9krna9yt8tcih2zs2wuusqxcjo5a1n 0 39236 341087 336158 2026-09-26T15:53:10Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341087 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១១០០១ |ភូមិបឹងង៉ត |Boeng Ngat |- |១៧១១១០០២ |ភូមិដាក់ផ្កា |Dak Phka |- |១៧១១១០០៣ |ភូមិត្រាវបាក់ |Trav Bak |- |១៧១១១០០៤ |ភូមិផ្ការំចេក |Phka Rumchek |- |១៧១១១០០៥ |ភូមិចំប៉ី |Champei |- |១៧១១១០០៦ |ភូមិប៉ោយស្មាច់ |Paoy Smach |- |១៧១១១០០៧ |ភូមិប្រវ៉ាល |Braval |- |១៧១១១០០៨ |ភូមិបឹងវៀន |Boeng Vien |- |១៧១១១០០៩ |ភូមិតាយ៉ែក |Ta Yaek |} tqoy9wqzd65pecyg21dvofbasufjyfe 0 39237 341082 336116 2026-09-26T15:47:44Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341082 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៥០១ |ភូមិកំពង់គ ០២ |Kampong Ko Pir |- |១៧១១០៥០២ |ភូមិកំពង់គ ០១ |Kampong Ko Muoy |- |១៧១១០៥០៣ |ភូមិសាលាកកោះ |Sala Kakaoh |- |១៧១១០៥០៤ |ភូមិគោកដឺ |Kouk Deu |- |១៧១១០៥០៥ |ភូមិជ្រៃខាងជើង |Chrey Khang Cheung |- |១៧១១០៥០៦ |ភូមិជ្រៃខាងត្បូង |Chrey Khang Tboung |- |១៧១១០៥០៧ |ភូមិដូនឡី |Doun Lei |- |១៧១១០៥០៨ |ភូមិត្រពាំងព្រៃ |Trapeang Prey |- |១៧១១០៥០៩ |ភូមិថ្មី |Thmei |- |១៧១១០៥១០ |ភូមិថ្នល់ដាច់ខាងកើត |Thnal Dach Khang Kaeut |- |១៧១១០៥១១ |ភូមិថ្នល់ចែក |Thnal Chaek |- |១៧១១០៥១២ |ភូមិជីគាក |Chikeak |} t61lnmnt5px56qg57o3ue61qduajagu 0 39238 341080 336114 2026-09-26T15:45:18Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341080 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៣០១ |ភូមិថ្នល់ដាច់ខាងលិច |Thnal Dach Khang Lech |- |១៧១១០៣០២ |ភូមិត្រាវកៀត |Trav Kiet |- |១៧១១០៣០៣ |ភូមិគោកឫស្សីខាងត្បូង |Kouk Ruessei Khang Tboung |- |១៧១១០៣០៤ |ភូមិគោកឫស្សីខាងជើង |Kouk Ruessei Khang Cheung |- |១៧១១០៣០៥ |ភូមិរុនខាងត្បូង |Run Khang Tboung |- |១៧១១០៣០៦ |ភូមិរុនខាងជើង |Run Khang Cheung |- |១៧១១០៣០៧ |ភូមិស្រម៉ធំ |Srama Thum |- |១៧១១០៣០៨ |ភូមិវាល |Veal |- |១៧១១០៣០៩ |ភូមិបន្ទាត់បោះ |Bantoat Baoh |- |១៧១១០៣១០ |ភូមិសន្ទៃ |Santey |- |១៧១១០៣១១ |ភូមិធ្នង់ |Thnong |- |១៧១១០៣១២ |ភូមិគោកចាន់ |Kouk Chan |- |១៧១១០៣១៣ |ភូមិបេង |Beng |} j3ga5zlo0rf6yfnfmc21t8vwh6myrsu 0 39239 341084 336118 2026-09-26T15:50:06Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341084 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១១០៧០១ |ភូមិឈូក |Chhuk |- |១៧១១០៧០២ |ភូមិបុស្ស |Bos |- |១៧១១០៧០៣ |ភូមិបុស្សធំ |Bos Thum |- |១៧១១០៧០៤ |ភូមិដំរីឆ្លង |Damrei Chhlang |- |១៧១១០៧០៥ |ភូមិសំបាត |Sambat |- |១៧១១០៧០៦ |ភូមិសំរោង |Samraong |- |១៧១១០៧០៧ |ភូមិរំដេង |Rumdeng |- |១៧១១០៧០៨ |ភូមិជប់ |Chob |} owqfb4mgcnjtp3lmkpr9d1tfdzycoff 0 40201 341068 336095 2026-09-26T14:39:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341068 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកពួក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៧១៦០១ |ភូមិសួនសា |Suon Sa |- |១៧០៧១៦០២ |ភូមិចុងថ្នល់ |Chong Thnal |- |១៧០៧១៦០៣ |ភូមិយាង |Yeang |- |១៧០៧១៦០៤ |ភូមិសុខសាន្ត |Sokh San |- |១៧០៧១៦០៥ |ភូមិកញ្ចន់គុយ |Kanhchan Kuy |} 0tbb0jd0mj6jp276q6feyd5lk4l4v84 0 41174 341067 336163 2026-09-26T14:38:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341067 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកពួក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៧១១០១ |ភូមិព្រៃជ្រូក |Prey Chruk |- |១៧០៧១១០២ |ភូមិកិត្តិយស |Ketteyos |- |១៧០៧១១០៣ |ភូមិដូនតុក |Doun Tok |- |១៧០៧១១០៤ |ភូមិស្វាយចន្ទរ |Svay Chantor |- |១៧០៧១១០៥ |ភូមិប្រាសាទ |Prasat |- |១៧០៧១១០៦ |ភូមិផ្លាំង |Phlang |- |១៧០៧១១០៧ |ភូមិប្របម៉ៃ |Prab Mai |- |១៧០៧១១០៨ |ភូមិជ្រេស |Chres |- |១៧០៧១១០៩ |ភូមិប្រដាក់ |Pradak |- |១៧០៧១១១០ |ភូមិច្រនៀង |Chranieng |- |១៧០៧១១១១ |ភូមិតាមោក |Ta Mouk |- |១៧០៧១១១២ |ភូមិពង្រ |Pongro |} babwnc9he38p3ldvwflj10cmyn0w0t6 0 41234 341076 335926 2026-09-26T14:50:17Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341076 wikitext text/x-wiki '''ឃុំត្រពាំងធំ''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៩០៩០១ |ភូមិកូនសត្វ |Koun Satv |- |១៧០៩០៩០២ |ភូមិបឹងជុំ |Boeng Chum |- |១៧០៩០៩០៣ |ភូមិតាអី |Ta Ei |- |១៧០៩០៩០៤ |ភូមិរកាកំបុត |Roka Kambot |- |១៧០៩០៩០៥ |ភូមិសួង |Suong |- |១៧០៩០៩០៦ |ភូមិភ្នំដី |Phnum Dei |- |១៧០៩០៩០៧ |ភូមិល្វា |Lvea |- |១៧០៩០៩០៨ |ភូមិស្វាយជ័យ |Svay Chey |- |១៧០៩០៩០៩ |ភូមិអន្លង់ពីរ |Anlong Pir |} cz060oxyzughbhjxs5ylw9no9cn1yfv 0 41479 341103 335980 2026-09-27T05:51:31Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341103 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៤០៥០១ |ភូមិនេល |Nel |- |១៧១៤០៥០២ |ភូមិរំដួល |Rumdoul |- |១៧១៤០៥០៣ |ភូមិវ៉ារិន |Varin |- |១៧១៤០៥០៤ |ភូមិគោកភ្នំ |Kouk Phnum |- |១៧១៤០៥០៥ |ភូមិគោកស្រុក |Kouk Srok |} 38nc7tn21o6b7zdxq5boo3002p7w5i0 0 41480 341099 335977 2026-09-27T05:49:56Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341099 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៤០៣០១ |ភូមិស្រែណូយ |Srae Nouy |- |១៧១៤០៣០២ |ភូមិស្រែពោធិ៍ |Srae Pou |- |១៧១៤០៣០៣ |ភូមិល្វា |Lvea |- |១៧១៤០៣០៤ |ភូមិគោកវត្ត |Kouk Voat |- |១៧១៤០៣០៥ |ភូមិស្រែសមុទ្រ |Srae Sakmot |- |១៧១៤០៣០៦ |ភូមិវត្ត |Voat |} a3fezislzbwxvjz5ngknjvk2r6r7pgb 0 41481 341098 336149 2026-09-27T05:19:59Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341098 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៤០២០១ |ភូមិគោកចាន់ |Kouk Chan |- |១៧១៤០២០២ |ភូមិឧទ័យ |Otey |- |១៧១៤០២០៣ |ភូមិគោកកណ្ដាល |Kouk Kandal |} emfo0b2ahf6tzgwsttjs4jbxqzks61e 0 42441 341124 340362 2026-09-27T07:04:02Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341124 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ព្រះរាជដំណាក់ | native_name = The Royal Residence | image = Royal Palace, Siem Reap.JPG | caption = ព្រះរាជដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប | map_type = | map_caption = | location = [[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | architect = | floor_area = | client = | engineer = | start_date = | coordinates = {{Coord|13.36166|103.85897|region:KH-12|format=dms|display=inline,title}} | date_demolished = | cost = | structural_system = | style = [[ស្ថាបត្យករខ្មែរ|ខ្មែរ]] | size = }} '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Royal Residence) គឺជាព្រះបរមរាជវាំងដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |title=Visit to the Royal Residence in Siem Reap |url=http://www.madmonkeyhostels.com/h2o_tour/visit-royal-residence-siem-reap/ |access-date=2023-04-30 |archivedate=2018-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024192600/https://www.madmonkeyhostels.com/h2o_tour/visit-royal-residence-siem-reap/ |url-status=dead }}</ref>ព្រះរាជដំណាក់គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]នៅពេលដែលព្រះអង្គយាងមកកាន់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។<ref>https://www.lonelyplanet.com/cambodia/siem-reap/attractions/royal-residence/a/poi-sig/1391212/355886 Royal Residence in ''The Lonely Planet''</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== យោងតាម[https://www.facebook.com/share/1BDzjSkZqx/ មន្ទីរព័ត៌មានខេត្តសៀមរាប]ព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤។<ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire engulfs century-old royal residence building in Siem Reap|work=TheStar|url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/03/13/fire-engulfs-century-old-royal-residence-building-in-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref> នៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]ព្រះរាជដំណាក់បានក្លាយជាទីតាំងដ៏សំខាន់មួយដែលគេសន្មត់ថា[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានប្រើប្រាស់ព្រះរាជដំណាក់នេះដើម្បីរៀបចំផែនការនិងចាប់ផ្តើមស្វះស្វែងរកសេរីភាពដើម្បី[[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា|ឯករាជ្យភាព]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ឲ្យរួចផុតពីការត្រួតត្រារបស់[[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]]នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០។<ref>{{cite news|url= https://www.phnompenhpost.com/national/blaze-rips-through-royal-residence-siem-reap|title= Blaze rips through Royal Residence in Siem Reap|work=Phnom Penh Post|date=13 March 2023|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cambotours.com/royal-residence-in-siem-reap.html|title=Royal Residence in Siem Reap|publisher=Cambo Tours & Travel|date=2023|access-date=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://justsiemreap.com/things-to-do/attractions/royal-independence-gardens-royal-residence/|title=Royal Independence Gardens & Royal Residence|publisher=JustSiemReap|date=2018|access-date=13 March 2023}}</ref> នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបាន[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ប្រើប្រាស់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃឥស្សរជននយោបាយផ្សេងៗជាចម្បងសម្រាប់កិច្ចចរចាសន្តិភាពចំពេលមានការវិវឌ្ឍនយោបាយរបស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]រួមទាំងការជួបជាមួយនឹងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ហ៊ុន សែន]]និង[[នរោត្តម រណឫទ្ធិ|ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ]]ដែលជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនឹងលោក[[សម រង្ស៊ី]]និងអ្នកការទូតបរទេស។<ref>{{cite news |title=Cambodia: King Sihanouk Offers to Mediate Between Warring Factions|url=https://www.youtube.com/watch?v=5eBbXvCZ6vI |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/5eBbXvCZ6vI |archive-date=1 September 1997|url-status=live|work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/prince-norodom-ranariddh-his-father-king-norodom-sihanouk-news-photo/1189254863|title=CAMBODIA-PRINCE|publisher=Getty Images|date=22 April 1998|access-date=13 March 2023|archivedate=13 មីនា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230313120614/https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/prince-norodom-ranariddh-his-father-king-norodom-sihanouk-news-photo/1189254863|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.scmp.com/article/250026/hun-sens-olive-branch-has-thorns|title=Hun Sen's olive branch has thorns|work=South China Morning Post|date=31 July 1998|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Cambodia: Siem Reap: Sam Rainsy Meets King Norodom Sihanouk |url=https://www.youtube.com/watch?v=KCC8n380FCU |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/KCC8n380FCU |archive-date=17 September 1998|url-status=live|work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |title=Cambodia: King Sihanouk's Reaction to Death of Pol Pot |url=https://www.youtube.com/watch?v=BAgLsRvcKPc |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/BAgLsRvcKPc |archive-date=17 April 1998 |url-status=live |work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref> កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៧ [[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]បានទទួលស្វាគមន៍អ្នកស្រី[[អែនជេលីណា ចូលី]]និងក្រុមគ្រួសារនៅឯព្រះរាជដំណាក់។អ្នកស្រី[[អែនជេលីណា ចូលី]]បានស្នាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដើម្បីចូលរួមពិធីបញ្ចាំងនិងសម្ភោធជាផ្លូវការលើកដំបូងនៃខ្សែភាពយន្ត[[មុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ (ភាពយន្ត)|រឿងមុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ]]ដែលអ្នកស្រីគឺជាអ្នកដឹកនាំខ្សែភាពយន្តនិង[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]គឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភនិងគាំទ្រខ្សែភាពយន្តនេះ។<ref>{{Cite news|date=19 February 2017|title=Angelina Jolie And Kids Make First Public Appearance Since Her Split From Brad Pitt|work=Huffington Post|url=https://www.huffpost.com/entry/angelina-jolie-first-public-appearance-divorce_n_58a9ebdfe4b07602ad55c409|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 February 2017|title=Cambodian royalty to open Angelina Jolie's film on Khmer Rouge survivor|work=USA Today|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2017/02/14/cambodian-royalty-open-angelina-jolies-film-khmer-rouge-survivor/97894738/|access-date=4 September 2021}}</ref> នៅចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]បានដំឡើងរូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចំនួន ១២ ធ្វើអំពីស្ពាន់ដើម្បីទុកជាអនុស្សាវរីយ៍និងរំលឹកដល់មេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។រូបសំណាកទាំងនេះត្រូវបានបើកឲ្យសាធារណជនឃើញជាផ្លូវការនៅខាងក្រៅព្រះរាជដំណាក់ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]បានយាងទៅពិនិត្យនិងទតមើលការដំឡើងរូបសំណាកថ្មីៗទាំងនេះផងដែរ។<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national/siem-reaps-royal-gardens-unveils-12-copper-cast-statues-war-heroes|title=Siem Reap's royal gardens unveils 12 copper cast statues of war heroes|work=Phnom Penh Post|date=20 December 2022|access-date=3 August 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://cambodianess.com/article/copper-angkorian-warriors-showcase-old-skill|title=Copper Angkorian Warriors Showcase Old Skill|work=Cambodianess|date=12 March 2023|access-date=3 August 2023}}</ref> នៅយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅដោយសារទុស្សេចរន្តអគ្គិសនីដែលបានធ្វើឲ្យខូចខាតផ្នែកខ្លះនៃអគារព្រះបរមរាជវាំងពិសេសអគារដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាអគារការិយាល័យរបស់ព្រះមហាក្សត្របើទោះបីជាអគារព្រះបរមរាជវាំងធំមិនមានរងផលប៉ះពាល់ក៏ដោយ។<ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire damages part of Cambodian king's residence near temple|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/13/cambodia-king-palace-fire-siem-reap/a46c7d94-c163-11ed-82a7-6a87555c1878_story.html|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire engulfs century-old royal residence building in Siem Reap|work=TheStar|url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/03/13/fire-engulfs-century-old-royal-residence-building-in-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Blaze rips through Royal Residence in Siem Reap|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/national/blaze-rips-through-royal-residence-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Pictures and Video: Fire at Royal Residence in Siem Reap|work=Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/501254088/pictures-and-video-fire-at-royal-residence-in-siem-reap/|access-date=13 March 2023}}</ref>មន្ត្រី​ជំនាញបាន​សន្យា​ថា​នឹងជួសជុល​រចនាសម្ព័ន្ធរបស់ព្រះរាជដំណាក់ឡើង​វិញ​ដោយ​ក្រុមការងារ​បាន​ចាប់​ផ្តើមជួសជុលព្រះរាជដំណាក់នេះឡើងវិញ​ហើយ​។<ref>{{Cite news|date=15 March 2023|title=Charred Royal Residence Rebuilt|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/national/charred-royal-residence-rebuilt|access-date=16 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 March 2023|title=PM Hun Sen: Siem Reap Royal Palace Must Be Rebuilt at Any Cost (Video inside)|work=Fresh News Asia|url=https://en.freshnewsasia.com/index.php/en/localnews/35320-2023-03-16-05-31-26.html|access-date=16 March 2023}}</ref> ==ព្រះរាជដំណាក់បច្ចុប្បន្ន== [[File:Cambodia. Siem Reap. The Royal Residence.jpg|thumb|ភ្ញៀវទេសចរកំពុងទស្សនាព្រះរាជដំណាក់នៅពីខាងក្រៅ]] ក្រៅពីជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ក៏ជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិផងដែរ។បើទោះបីជាមិនអនុញ្ញាតឲ្យសាធារណជនចូលទៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយក៏គេអាចទស្សនានិងគយគន់ទិដ្ឋភាពព្រះបរមរាជវាំងបានពីខាងក្រៅ[[សួនព្រះរាជដំណាក់]]ដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាសួនសាធារណៈបានផងដែរ។<ref>{{Cite web |date=2018 |title=Royal Independence Gardens & Royal Residence |url=https://justsiemreap.com/things-to-do/attractions/royal-independence-gardens-royal-residence/ |access-date=13 March 2023 |publisher=JustSiemReap}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023 |title=Royal Residence in Siem Reap |url=https://www.cambotours.com/royal-residence-in-siem-reap.html |access-date=14 March 2023 |publisher=Cambo Tours & Travel}</ref>នៅក្នុងបរិវេណព្រះរាជដំណាក់មានរូបសំណាកមេទ័ពទាំង ១២ និង[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលជាទីកន្លែងសក្ការៈបូជារបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]គ្រប់រូបដែលជាពុទ្ធសាសនិកចូលទៅគោរពបូជា។<ref>{{Cite web |date=2023 |title=The Pagodas of Siem Reap |url=https://helloangkor.com/the-pagodas-of-siem-reap/ |access-date=13 March 2023 |publisher=Hello Angkor}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 September 2011|title=The guardian statues|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues|access-date=13{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} March 2022}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 |title=Activités Royales » 2018 » Décembre » LLMM le Roi et la Reine-Mère Norodom Monineath Sihanouk |url=https://www.norodomsihanouk.info/activity/view_id1888.html |access-date=13 March 2023 |publisher=Official website of King-Father Norodom Sihanoul (Royal Cabinet)}}</ref> ==ឯកសារយោង== lnom1sqzppnglv37rqm165szq79jsej 341125 341124 2026-09-27T07:06:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341125 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ព្រះរាជដំណាក់ | native_name = The Royal Residence | image = Royal Palace, Siem Reap.JPG | caption = ព្រះរាជដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប | map_type = | map_caption = | location = [[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | architect = | floor_area = | client = | engineer = | start_date = | coordinates = {{Coord|13.36166|103.85897|region:KH-12|format=dms|display=inline,title}} | date_demolished = | cost = | structural_system = | style = [[ស្ថាបត្យករខ្មែរ|ខ្មែរ]] | size = }} '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Royal Residence) គឺជាព្រះបរមរាជវាំងដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |title=Visit to the Royal Residence in Siem Reap |url=http://www.madmonkeyhostels.com/h2o_tour/visit-royal-residence-siem-reap/ |access-date=2023-04-30 |archivedate=2018-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024192600/https://www.madmonkeyhostels.com/h2o_tour/visit-royal-residence-siem-reap/ |url-status=dead }}</ref>ព្រះរាជដំណាក់គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]នៅពេលដែលព្រះអង្គយាងមកកាន់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។<ref>https://www.lonelyplanet.com/cambodia/siem-reap/attractions/royal-residence/a/poi-sig/1391212/355886 Royal Residence in ''The Lonely Planet''</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== យោងតាម[https://www.facebook.com/share/1BDzjSkZqx/ មន្ទីរព័ត៌មានខេត្តសៀមរាប]ព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបានកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤។<ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire engulfs century-old royal residence building in Siem Reap|work=TheStar|url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/03/13/fire-engulfs-century-old-royal-residence-building-in-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref> នៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]ព្រះរាជដំណាក់បានក្លាយជាទីតាំងដ៏សំខាន់មួយដែលគេសន្មត់ថា[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានប្រើប្រាស់ព្រះរាជដំណាក់នេះដើម្បីរៀបចំផែនការនិងចាប់ផ្តើមស្វះស្វែងរកសេរីភាពដើម្បី[[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា|ឯករាជ្យភាព]]របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ឲ្យរួចផុតពីការត្រួតត្រារបស់[[បារាំង]]នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០។<ref>{{cite news|url= https://www.phnompenhpost.com/national/blaze-rips-through-royal-residence-siem-reap|title= Blaze rips through Royal Residence in Siem Reap|work=Phnom Penh Post|date=13 March 2023|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cambotours.com/royal-residence-in-siem-reap.html|title=Royal Residence in Siem Reap|publisher=Cambo Tours & Travel|date=2023|access-date=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://justsiemreap.com/things-to-do/attractions/royal-independence-gardens-royal-residence/|title=Royal Independence Gardens & Royal Residence|publisher=JustSiemReap|date=2018|access-date=13 March 2023}}</ref> នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបាន[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ប្រើប្រាស់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃឥស្សរជននយោបាយផ្សេងៗជាចម្បងសម្រាប់កិច្ចចរចាសន្តិភាពចំពេលមានការវិវឌ្ឍនយោបាយរបស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]រួមទាំងការជួបជាមួយនឹងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ហ៊ុន សែន]]និង[[នរោត្តម រណឫទ្ធិ|ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ]]ដែលជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនឹងលោក[[សម រង្ស៊ី]]និងអ្នកការទូតបរទេស។<ref>{{cite news |title=Cambodia: King Sihanouk Offers to Mediate Between Warring Factions|url=https://www.youtube.com/watch?v=5eBbXvCZ6vI |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/5eBbXvCZ6vI |archive-date=1 September 1997|url-status=live|work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/prince-norodom-ranariddh-his-father-king-norodom-sihanouk-news-photo/1189254863|title=CAMBODIA-PRINCE|publisher=Getty Images|date=22 April 1998|access-date=13 March 2023|archivedate=13 មីនា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230313120614/https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/prince-norodom-ranariddh-his-father-king-norodom-sihanouk-news-photo/1189254863|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.scmp.com/article/250026/hun-sens-olive-branch-has-thorns|title=Hun Sen's olive branch has thorns|work=South China Morning Post|date=31 July 1998|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Cambodia: Siem Reap: Sam Rainsy Meets King Norodom Sihanouk |url=https://www.youtube.com/watch?v=KCC8n380FCU |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/KCC8n380FCU |archive-date=17 September 1998|url-status=live|work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news |title=Cambodia: King Sihanouk's Reaction to Death of Pol Pot |url=https://www.youtube.com/watch?v=BAgLsRvcKPc |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/BAgLsRvcKPc |archive-date=17 April 1998 |url-status=live |work=AP Archive | via=[[YouTube]] | access-date=13 March 2023}}{{cbignore}}</ref> កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៧ [[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]បានទទួលស្វាគមន៍អ្នកស្រី[[អែនជេលីណា ចូលី]]និងក្រុមគ្រួសារនៅឯព្រះរាជដំណាក់។អ្នកស្រី[[អែនជេលីណា ចូលី]]បានស្នាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដើម្បីចូលរួមពិធីបញ្ចាំងនិងសម្ភោធជាផ្លូវការលើកដំបូងនៃខ្សែភាពយន្ត[[មុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ (ភាពយន្ត)|រឿងមុនដំបូងខ្មែរក្រហមសម្លាប់ប៉ារបស់ខ្ញុំ]]ដែលអ្នកស្រីគឺជាអ្នកដឹកនាំខ្សែភាពយន្តនិង[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]គឺជាអ្នកឧបត្ថម្ភនិងគាំទ្រខ្សែភាពយន្តនេះ។<ref>{{Cite news|date=19 February 2017|title=Angelina Jolie And Kids Make First Public Appearance Since Her Split From Brad Pitt|work=Huffington Post|url=https://www.huffpost.com/entry/angelina-jolie-first-public-appearance-divorce_n_58a9ebdfe4b07602ad55c409|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 February 2017|title=Cambodian royalty to open Angelina Jolie's film on Khmer Rouge survivor|work=USA Today|url=https://www.usatoday.com/story/life/movies/2017/02/14/cambodian-royalty-open-angelina-jolies-film-khmer-rouge-survivor/97894738/|access-date=4 September 2021}}</ref> នៅចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២២ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]បានដំឡើងរូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចំនួន ១២ ធ្វើអំពីស្ពាន់ដើម្បីទុកជាអនុស្សាវរីយ៍និងរំលឹកដល់មេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។រូបសំណាកទាំងនេះត្រូវបានបើកឲ្យសាធារណជនឃើញជាផ្លូវការនៅខាងក្រៅព្រះរាជដំណាក់ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]]បានយាងទៅពិនិត្យនិងទតមើលការដំឡើងរូបសំណាកថ្មីៗទាំងនេះផងដែរ។<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national/siem-reaps-royal-gardens-unveils-12-copper-cast-statues-war-heroes|title=Siem Reap's royal gardens unveils 12 copper cast statues of war heroes|work=Phnom Penh Post|date=20 December 2022|access-date=3 August 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://cambodianess.com/article/copper-angkorian-warriors-showcase-old-skill|title=Copper Angkorian Warriors Showcase Old Skill|work=Cambodianess|date=12 March 2023|access-date=3 August 2023}}</ref> នៅយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅដោយសារទុស្សេចរន្តអគ្គិសនីដែលបានធ្វើឲ្យខូចខាតផ្នែកខ្លះនៃអគារព្រះបរមរាជវាំងពិសេសអគារដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាអគារការិយាល័យរបស់ព្រះមហាក្សត្របើទោះបីជាអគារព្រះបរមរាជវាំងធំមិនមានរងផលប៉ះពាល់ក៏ដោយ។<ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire damages part of Cambodian king's residence near temple|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/13/cambodia-king-palace-fire-siem-reap/a46c7d94-c163-11ed-82a7-6a87555c1878_story.html|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Fire engulfs century-old royal residence building in Siem Reap|work=TheStar|url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2023/03/13/fire-engulfs-century-old-royal-residence-building-in-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Blaze rips through Royal Residence in Siem Reap|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/national/blaze-rips-through-royal-residence-siem-reap|access-date=13 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 March 2023|title=Pictures and Video: Fire at Royal Residence in Siem Reap|work=Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/501254088/pictures-and-video-fire-at-royal-residence-in-siem-reap/|access-date=13 March 2023}}</ref>មន្ត្រី​ជំនាញបាន​សន្យា​ថា​នឹងជួសជុល​រចនាសម្ព័ន្ធរបស់ព្រះរាជដំណាក់ឡើង​វិញ​ដោយ​ក្រុមការងារ​បាន​ចាប់​ផ្តើមជួសជុលព្រះរាជដំណាក់នេះឡើងវិញ​ហើយ​។<ref>{{Cite news|date=15 March 2023|title=Charred Royal Residence Rebuilt|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/national/charred-royal-residence-rebuilt|access-date=16 March 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 March 2023|title=PM Hun Sen: Siem Reap Royal Palace Must Be Rebuilt at Any Cost (Video inside)|work=Fresh News Asia|url=https://en.freshnewsasia.com/index.php/en/localnews/35320-2023-03-16-05-31-26.html|access-date=16 March 2023}}</ref> ==ព្រះរាជដំណាក់បច្ចុប្បន្ន== [[File:Cambodia. Siem Reap. The Royal Residence.jpg|thumb|ភ្ញៀវទេសចរកំពុងទស្សនាព្រះរាជដំណាក់នៅពីខាងក្រៅ]] ក្រៅពីជាទីកន្លែងស្នាក់នៅផ្លូវការនិងបណ្ដោះអាសន្នរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ក៏ជាទីតាំងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិផងដែរ។បើទោះបីជាមិនអនុញ្ញាតឲ្យសាធារណជនចូលទៅក្នុងព្រះរាជដំណាក់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយក៏គេអាចទស្សនានិងគយគន់ទិដ្ឋភាពព្រះបរមរាជវាំងបានពីខាងក្រៅ[[សួនព្រះរាជដំណាក់]]ដែលនៅជាប់គ្នាដែលជាសួនសាធារណៈបានផងដែរ។<ref>{{Cite web |date=2018 |title=Royal Independence Gardens & Royal Residence |url=https://justsiemreap.com/things-to-do/attractions/royal-independence-gardens-royal-residence/ |access-date=13 March 2023 |publisher=JustSiemReap}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023 |title=Royal Residence in Siem Reap |url=https://www.cambotours.com/royal-residence-in-siem-reap.html |access-date=14 March 2023 |publisher=Cambo Tours & Travel}</ref>នៅក្នុងបរិវេណព្រះរាជដំណាក់មានរូបសំណាកមេទ័ពទាំង ១២ និង[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលជាទីកន្លែងសក្ការៈបូជារបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]គ្រប់រូបដែលជាពុទ្ធសាសនិកចូលទៅគោរពបូជា។<ref>{{Cite web |date=2023 |title=The Pagodas of Siem Reap |url=https://helloangkor.com/the-pagodas-of-siem-reap/ |access-date=13 March 2023 |publisher=Hello Angkor}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 September 2011|title=The guardian statues|work=Phnom Penh Post|url=https://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/guardian-statues|access-date=13{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} March 2022}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 |title=Activités Royales » 2018 » Décembre » LLMM le Roi et la Reine-Mère Norodom Monineath Sihanouk |url=https://www.norodomsihanouk.info/activity/view_id1888.html |access-date=13 March 2023 |publisher=Official website of King-Father Norodom Sihanoul (Royal Cabinet)}}</ref> ==ឯកសារយោង== b7fakqrjv370jbtn1psgtrmhcc2pk8z 0 42688 341064 336087 2026-09-26T14:32:26Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341064 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០៩០១ |ភូមិល្ហុង |Lhong |- |១៧០៦០៩០២ |ភូមិស្រណាល |Sranal |- |១៧០៦០៩០៣ |ភូមិគោកត្រុំ |Kouk Trom |- |១៧០៦០៩០៤ |ភូមិរំដេង |Rumdeng |- |១៧០៦០៩០៥ |ភូមិគំរូ |Kumru |- |១៧០៦០៩០៦ |ភូមិតាំងយូ |Tang Yu |- |១៧០៦០៩០៧ |ភូមិទម្លាប់ |Tonloab |- |១៧០៦០៩០៨ |ភូមិស្លែង |Slaeng |- |១៧០៦០៩០៩ |ភូមិគោកចាស់ |Kouk Chas |- |១៧០៦០៩១០ |ភូមិផ្លាំង |Phlang |- |១៧០៦០៩១១ |ភូមិមានជ័យ |Mean Chey |- |១៧០៦០៩១២ |ភូមិគោកត្នោត |Kouk Tnaot |- |១៧០៦០៩១៣ |ភូមិរវៀង |Rovieng |} gyew8elhqeuc84ccusi2sk9tdc1agqp 0 42689 341065 336094 2026-09-26T14:37:17Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341065 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកពួក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៧០២០១ |ភូមិគោកព្នៅ |Kouk Pnov |- |១៧០៧០២០២ |ភូមិអន្តង្កន់ |Antangkon |- |១៧០៧០២០៣ |ភូមិតាកាំ |Ta Kam |- |១៧០៧០២០៤ |ភូមិដូនកែវ |Doun Kaev |- |១៧០៧០២០៥ |ភូមិល្បើក |Lbaeuk |- |១៧០៧០២០៦ |ភូមិត្នោតជ្រុំ |Tnaot Chrum |- |១៧០៧០២០៧ |ភូមិប្រាសាទចារ្យ |Prasat Char |- |១៧០៧០២០៨ |ភូមិគោកពោធិ៍ |Kouk Pou |- |១៧០៧០២០៩ |ភូមិពាម |Peam |- |១៧០៧០២១០ |ភូមិតាស្នេហ៍ |Ta Snae |- |១៧០៧០២១១ |ភូមិគោកថ្មី |Kouk Thmei |- |១៧០៧០២១២ |ភូមិរហាល |Rohal |- |១៧០៧០២១៣ |ភូមិដូនអុន |Doun On |} d179ckvdnhyhd9neq4ues1r7f46j9h3 0 43060 341128 340366 2026-09-27T07:15:29Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ម្ហូបអាហារ */ 341128 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Domnak) គឺ​ជាវត្តអារាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]][[ថេរវាទ]]មួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]នៃ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។ {{Infobox religious building | name = វត្តដំណាក់ | native_name = | image = Front porch of Wat Damnak.jpg|thumb | image_size = | alt = | caption = ព្រះវិហារវត្តដំណាក់ | map_type = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[ភូមិវត្តដំណាក់]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | coordinates = {{Coordinates|13.3517|N|103.8578|E|display=title}} | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | deity = | country = {{CAM}} | functional_status = | website = | founded_by = | year_completed = ១៩២៧ }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== វត្ត​នេះ​ពីមុន​គឺ​ជា​ទីតាំង​[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជ​ដំណាក់]]​របស់​[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះ​បាទ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុង​អំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយ​មក [[ព្រះរាជដំណាក់]]​របស់​ព្រះមហាក្សត្រត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ទីតាំង​ទៅ​នៅ​ជិត​អាស្រម[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយ​ពី​[[ព្រះរាជដំណាក់]]​ត្រូវបាន​ផ្លាស់​ប្ដូរទីតាំងទីធ្លា​បរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះ​រាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវ​បានកែ​ប្រែឲ្យក្លាយទៅ​ជា​វត្ត​អារាម​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ ជាអកុសលនៅ​ក្នុង​[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]វត្តដំណាក់​ត្រូវ​បាន​កងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់​ជា​មូលដ្ឋា​នយោធារបស់​ពួកគេ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ព្រះវិហារបុរាណ== នៅតាមបណ្តោយដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅកណ្តាល[[ក្រុងសៀមរាប]]មានវត្តជាច្រើនដែលទំនងជាកសាងឡើងនៅក្នុងកាលបរិច្ឆេទប្រហាក់ប្រហែលគ្នាហើយមានទឹកដៃសិល្បៈយ៉ាងល្អឯកគួរឲ្យកត់សម្គាល់។វត្តដំណាក់ស្ថិតនៅត្រើយខាងកើតដងស្ទឹងដែលមានព្រះវិហារបុរាណមួយសង់នៅលើខឿនខ្ពស់ ជញ្ជាំងថ្ម ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញយ៉ាងល្អឆើត។ព្រះវិហារនេះត្រូវគេមើលឃើញថាគឺជាសំណង់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]ល្អប្លែកមួយនៅក្នុងតំបន់ដែលលើកយកអន្លើនានានៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍|ទេពកថារាមកេរ្តិ៍]]ឆ្លាក់នៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច។ចំណែកនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរដូចបណ្តាព្រះវិហារផ្សេងៗឡើយតែមានសន្លឹកសីមាថ្មធំៗព័ទ្ធជុំវិញល្វែងគ្រឹះ។ បើយោងតាមការសិក្សារបស់ '''Daniel Guéret''' និង '''Dominique-Pierre Guéret''' បានសន្និដ្ឋានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩។ប៉ុន្តែបើតាមសំណេររបស់ '''Peter Olszewski''' ផ្សាយនៅលើទំព័រកាសែត[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍]]យល់ថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៩១៩។ការសន្និដ្ឋានរបស់ '''Peter Olszewski''' ប្រហែលផ្អែកលើចំណារលេខ ១៩១៩ នៅលើជញ្ជាំងខាងជើងតែអ្នកខ្លះយល់ថាគឺជាឆ្នាំជួសជុលព្រះវិហារលើកដំបូង។ប៉ុន្តែបើផ្អែកលើលក្ខណៈទូទៅនៃសំណង់និងរូបថតឯកសារចាស់បំផុតរបស់[[បារាំង]]ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តដំណាក់គេអាចសន្និដ្ឋានបានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់ប្រហែលកសាងរវាងមុនទសវត្សរ៍ទី ២០។ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តីគេមើលឃើញថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាព្រះវិហារបុរាណដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]តាំងពីដើមរៀងមក។នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ព្រះវិហារវត្តនេះក៏បានស្ថិតនៅលើទំព័រផ្សព្វផ្សាយអំពីអនុស្សាវរីយ៍រីកចម្រើននៃ[[សង្គមរាស្រ្តនិយម|របបសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ផងដែរ។ ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាប្រភេទព្រះវិហារបុរាណឬគេហៅថា'''វិហារជហ្វា ០៤'''។ព្រះវិហារសង់នៅលើខឿនជាថ្នាក់ៗហើយនៅតាមចំហៀងខឿនជុំវិញគេឃើញមានស្លាកស្នាមបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុ ដែលជា[[វប្បធម៌កម្ពុជា|ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ]]ប្រតិបត្តិមកតាំងពីបុរាណកាល។ចំពោះផ្នែកខាងមុខព្រះវិហារគេសង់បន្តជាដំបូលរានហាលនៅផ្នែកខាងមុខដូចព្រះវិហារ[[វត្តរាជបូណ៌]]ឬព្រះវិហារ[[វត្តលោមព្រលឹង]]ដែលជាព្រះវិហារបុរាណស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ផងដែរ។ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គេរៀបចំឲ្យមានជណ្តើរឡើងទាំង ០៤ ទិសខាងកើតមានទ្វារ ០៣ ខាងលិចមានទ្វារ ០២ ចំហៀងទាំងសងខាងមានបង្អួច ១៤(ជើង ០៧ ត្បូង ០៧)ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញជ្រាលចុះ ០២ ថ្នាក់។ចំណែកឯនៅផ្នែកខាងក្នុងមានសសរឈើ ០៨ ជ្រុងចំនួន ១២ ដើមទ្រគ្រឿងបង្គុំឈើផ្នែកខាងលើ។រីឯនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរឬក្បាច់លម្អឡើយពោលគឺជាផ្ទៃលាតលាបពណ៌លឿងស្រាល។រីឯផ្នែកខាងលើជាពិតានឈើហើយផ្ទៃធ្នឹមលម្អដោយក្បាច់ពណ៌ទឹកមាស។ដោយឡែកនៅលើផ្ទៃសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច(ផ្នែកខាងក្រៅ)ទាំងអស់គេឆ្លាក់តួអង្គសំខាន់ៗឬទិដ្ឋភាពនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]លាបលម្អទឹកមាសយ៉ាងរស់រវើកគួរឲ្យកោតសរសើរ។ ដោយឡែកនៅលើហោជាងទាំងសងខាងនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់ គេឆ្លាក់ជាក្បាច់រចនាអំពីស៊ីម៉ងត៍ដែលបង្ហាញអំពីទិដ្ឋភាពជានិមិត្តរូបពាក់ព័ន្ធនឹង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ហោជាងខាងកើតគេឆ្លាក់ព្រះស្តូបចេតិយមួយយ៉ាងធំដែលមានពន្លឺឆពណ្ណរង្សីនៅលើកំពូលខាងលើអមដោយឆ័ត្ររួតមួយគូនិងទេវតា ០២ អង្គហោះហើរប្រោះព្រំ។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រោមអមព្រះស្តូបចេតិយគេឆ្លាក់ជារូបទេពប្រណម្យ(?)ម្ខាង ០៤ អង្គ។ផ្ទៃខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើក។រីឯនៅនៅលើហោជាងខាងលិចគេឆ្លាក់អន្លើសំខាន់មួយនៅក្នុង[[ពុទ្ធប្រវត្តិ|រឿងពុទ្ធប្រវត្តិ]]គឺត្រង់ពេលព្រះអង្គចេញបួស។ចម្លាក់ត្រង់នេះគឺមានតួអង្គ[[ព្រះពុទ្ធ|ព្រះសិទ្ធត្ថ]](អនាគត[[ព្រះពុទ្ធ]]អង្គ)គង់លើខ្នងសេះទ្រង់គ្រឿងជាក្សត្រមានទេវតា ០៤ អង្គទ្រជើងសេះ ទេពនិករហែហម និង អាមាត្រតោងជាប់កន្ទុយសេះ។ចំណែកឯនៅផ្ទៃហោជាងខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើកដូចហោជាងខាងកើតដែរ។គួរកត់សម្គាល់ដែរថាការរចនាហោជាងធ្វើអំពីស៊ីម៉ងត៍នៅលើព្រះវិហារបុរាណបែបនេះក៏ជាការកម្រនិងបង្ហាញឲ្យឃើញពីភាពទំនើបនៅក្នុងសំណង់ផងដែរដ្បិតភាគច្រើនព្រះវិហារបុរាណគេនិយមឆ្លាក់ហោជាងលើជាឈើ។ [[File:Pediment_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធសំណង់ផ្នែកខាងក្រោមដំបូលវិញគេឃើញថាព្រះវិហារនេះសង់ឲ្យមានបាំងសាចខាងក្រៅជញ្ជាំង។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះការលម្អត្រង់ចន្លោះសសរជុំវិញបាំងសាចដោយរចនាជាបន្ទាត់កោងផ្កាប់និងក្បាច់លម្អតូចៗផងនោះហាក់បង្ហាញឲ្យឃើញលក្ខណៈទំនើបមួយផ្នែកទៀតនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មពោលគឺជាទម្រង់សិល្បៈបែបបស្ចឹមប្រទេសប្រើជាផ្នែកតូចមួយនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ប៉ុន្តែទោះជាបែបនេះក្តីគេមើលឃើញថាការលម្អនៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួចនីមួយៗសុទ្ធតែឆ្លាក់បង្ហាញអន្លើផ្សេងៗនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជាលក្ខណៈពិសេសមួយនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់។ប្រសិនបើសង្កេតដោយត្រួសៗនៅលើសន្លឹកទ្វារទាំង ០៣ នៃជញ្ជាំងខាងកើតត្រង់ទ្វារកណ្តាលគេឆ្លាក់បង្ហាញត្រង់'''ព្រះលក្សណ៍'''ប្រយុទ្ធនឹង'''វិរុលមុខកុមារ'''ដែលកាឡាខ្លួនជា'''ឥន្រ្ទជិត'''នៅលើសន្លឹកទ្វារទាំងសងខាង។ចំណែកឯនៅលើទ្វារខាងត្បូងសន្លឹកទ្វារម្ខាងគេឆ្លាក់'''ឥន្រ្ទជិត'''បំបាំងខ្លួនក្នុងពពកហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀតគេឆ្លាក់'''សិម្ពលីគ្រុឌ'''កំពុងឆាបឆក់បំផ្លាញ'''សរនាគបាស'''របស់'''ឥន្រ្ទជិត'''ដែលមានទ័ពស្វាជុំវិញ។ ចំណែកទ្វារខាងលិចលើទ្វារស្តាំគេឆ្លាក់រូបតួអង្គសំខាន់ ០២ គឺ'''ហនុមាន'''និង'''នាងបុញ្ញកាយ'''។សន្លឹកទ្វារម្ខាងគឺឆ្លាក់'''ហនុមាន'''ចាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើងហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀត ឆ្លាក់រូប'''ហនុមាន'''ហោះទ្រ'''នាងបុញ្ញកាយ'''។ចំពោះឈុតត្រង់នេះ នៅក្នុងសាច់[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]រៀបរាប់ថាក្រោយ'''ព្រះរាម'''ទតឃើញសព'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសី('''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួន)អណ្តែតទឹកនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្ត'''ហនុមាន'''បានយកសព'''នាងសីតា'''ទៅបូជាពិសោធន៍រកការពិតទើបលេច'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើង។ប៉ុន្តែពេលដឹងការពិតដូច្នេះ'''ព្រះរាម'''យល់ថានាងជាកូនរបស់'''ពិភេក'''ក៏ចាត់ឲ្យ'''ហនុមាន'''ហោះជូននាងទៅ[[លង្កា|ក្រុងលង្កា]]វិញ។រីឯនៅលើទ្វារខាងឆ្វេងនៃទិសខាងលិចនេះដែរប្រហែលគេឆ្លាក់រូប'''នាងបុញ្ញកាយ'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''ជាឪពុកមា។ ក្រៅពីការឆ្លាក់សាច់រឿងនៅលើសន្លឹកទ្វារនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់នេះគេឃើញថានៅលើសន្លឹកបង្អួចទាំង ១៤ ក៏មានការឆ្លាក់បង្ហាញឈុតឆាកចម្បាំងតទល់គ្នារវាង'''ព្រះរាម'''-'''ព្រះលក្សណ៍'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''-'''ឥន្រ្ទជិត'''។នៅលើបង្អួចខាងជើងពលព្រះ'''ព្រះរាម''' ចេញក្បួនពីឆ្វេងទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីស្តាំ។រីឯលើសន្លឹកបង្អួចខាងត្បូងទ័ព'''ព្រះរាម'''ចេញពីស្តាំទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីឆ្វេងហើយចូលទល់ទ័ពប្រយុទ្ធគ្នានៅចំត្រង់បង្អួចកណ្តាល។សង្ខេបសេចក្តីមកព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាសំណង់មួយដែលបង្ហាញឲ្យឃើញពីការចាប់ផ្តើមភាពទំនើបនៃស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ចំណែកឯការលើកយកឈុតឆាក ទិដ្ឋភាព និង តួអង្គសំខាន់ៗនៃ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដូចរៀបរាប់ខាងលើគេអាចសន្និដ្ឋានបានថាគឺសាច់រឿងត្រង់អន្លើចម្បាំង'''ឥន្រ្ទជិត'''។សាច់រឿងអន្លើនេះផ្តើមពី'''ក្រុងរាពណ៍'''បង្គាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួនជាសាកសព'''នាងសីតា'''អណ្តែតទឹកឲ្យព្រះរាមយល់ថា'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសីសោយទីវង្គត។ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញល្បិចនោះបានក្លាយជាហេតុនៃចម្បាំងកាន់តែខ្លាំងក្លាដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា'''ចម្បាំងឥន្រ្ទជិត'''ហើយល្បីល្បាញរហូតមានលើកមកសម្តែងនៅក្នុងទម្រង់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទៀតផង។<ref>{{Cite web |date=2023-07-18 |title=ព្រះវិហារបុរាណវត្តដំណាក់ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/28272 |access-date=2025-08-03 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Shutters_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ==ការ​សិក្សា== បច្ចុប្បន្នវត្តនេះមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ទីអារាម​របស់​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់​ឲ្យព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និង​សម្រាប់​ឲ្យ​ពុទ្ធបរិស័ទ​ធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះ​ក៏​ជាថ្នាលបណ្តុះចំណេះវិជា្ជដល់​ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារ​នៅ​ក្នុង​វត្តមាន​ពុទ្ធិកបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[សំស្ក្រឹត|ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ​ព្រះធម៌វិន័យនានា។លើសពី​នេះនៅ​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​ក៏​មាន​សាលាបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ឲ្យ​កុមារសិក្សារៀនសូត្រទៀតផង។ បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់​ថ្ងៃតែងតែ​មានជនានុជន​ជាច្រើន​បាន​ទៅអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលា​នៅ​ទីនោះផងដែរ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា== នៅ​ក្នុង​វត្ត​នេះក៏​មាន​[[បណ្ណាល័យ]]​មួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា]]ដែល​បាន​បើក​សម្រាប់​ឲ្យ​សាធារណជន​ចូល​ធ្វើការ​សិក្សា ស្រាវជ្រាវ​​ឯកសារ និង ​អានសៀវភៅ​នានា​យ៉ាងសម្បូរបែប។នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​ចូលទៅក្នុង​វត្តមាន​រៀបចំនូវពាក្យស្លោកនិង​សុភាសិតជាច្រើន​សម្រាប់​ដាស់តឿន​ដល់​សាធារណជនទាំងឡាយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ទេសចរណ៍== [[File:Siem_Reap_Map_Wat_Damnak_Area.png|thumb]] វត្តដំណាក់​ក៏​បាន​នឹងកំពុង​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ឲ្យ​មក​ទស្សនា​នៅ​ក្នុងវត្តនេះផង​ដែរដោយសារ​តែ​ការរៀបចំប្រកបទៅដោយ​សោភ័ណភាព​នៃវត្តនេះនិងអាយុ​កាល​ដ៏ចំណាស់ដែល​មានពាក់ព័ន្ធនឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រផងនោះ។ព្រះវិហារ​នៃ​វត្តនេះមានអាយុកាលប្រហែល ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ម្ហូបអាហារ== សាច់​គោ​អាំង​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្ត​ដំណាក់​នេះ​បាន​បើក​​លក់​​ជាង​ ០២ ​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយគឺ​តាំងពី​អំឡុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ​មក​ម្ល៉េះ។ខុស​ប្លែក​ពី​សាច់គោ​អាំង​នៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានី​ភ្នំពេញ]]​ដែល​មាន​​ចង្កាក់​ស្ដួច​វែង សាច់​គោ​អាំង​​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្តដំណាក់​​មាន​ចង្កាក់ឫស្សី​សំប៉ែត​ខ្លី។សាច់គោ​ដោត​លាយ​ខ្លាញ់​នៅ​ខាង​ចុង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រែ​ចុះ​ឡើង​ដោយ​លាប​ទឹក​គ្រឿង​ពណ៌​ក្រហម​​បន្ថែម​រសជាតិ។រសជាតិសាច់គោអាំងម្ដុំវត្តដំណាក់នេះមិនត្រឹមតែត្រូវចិត្ត[[ជនជាតិខ្មែរ|អតិថិជនខ្មែរ]]ប៉ុណ្ណោះទេជារឿយៗគេក៏ឃើញវត្តមានទេសចរបរទេសមកអង្គុយទទួលទានផងដែរ។<ref>{{Cite news|title=សាច់គោ​អាំង​ ១៥០០ ​រៀល​មួយ​ចង្កាក់​ល្បី​នៅ​វត្ត​ដំណាក់​ខេត្ត​សៀមរាប|language=en|url=https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-08-02|archive-date=2021-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731071253/https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==ឯកសារយោង== 2t6u2h9va4wxm5xg9n18up8c9vimnu0 341129 341128 2026-09-27T07:42:06Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ព្រះវិហារបុរាណ */ 341129 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Domnak) គឺ​ជាវត្តអារាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]][[ថេរវាទ]]មួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]នៃ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។ {{Infobox religious building | name = វត្តដំណាក់ | native_name = | image = Front porch of Wat Damnak.jpg|thumb | image_size = | alt = | caption = ព្រះវិហារវត្តដំណាក់ | map_type = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[ភូមិវត្តដំណាក់]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | coordinates = {{Coordinates|13.3517|N|103.8578|E|display=title}} | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | deity = | country = {{CAM}} | functional_status = | website = | founded_by = | year_completed = ១៩២៧ }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== វត្ត​នេះ​ពីមុន​គឺ​ជា​ទីតាំង​[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជ​ដំណាក់]]​របស់​[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះ​បាទ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុង​អំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយ​មក [[ព្រះរាជដំណាក់]]​របស់​ព្រះមហាក្សត្រត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ទីតាំង​ទៅ​នៅ​ជិត​អាស្រម[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយ​ពី​[[ព្រះរាជដំណាក់]]​ត្រូវបាន​ផ្លាស់​ប្ដូរទីតាំងទីធ្លា​បរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះ​រាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវ​បានកែ​ប្រែឲ្យក្លាយទៅ​ជា​វត្ត​អារាម​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ ជាអកុសលនៅ​ក្នុង​[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]វត្តដំណាក់​ត្រូវ​បាន​កងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់​ជា​មូលដ្ឋា​នយោធារបស់​ពួកគេ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ព្រះវិហារបុរាណ== នៅតាមបណ្តោយដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅកណ្តាល[[ក្រុងសៀមរាប]]មានវត្តជាច្រើនដែលទំនងជាកសាងឡើងនៅក្នុងកាលបរិច្ឆេទប្រហាក់ប្រហែលគ្នាហើយមានទឹកដៃសិល្បៈយ៉ាងល្អឯកគួរឲ្យកត់សម្គាល់។វត្តដំណាក់ស្ថិតនៅត្រើយខាងកើតដងស្ទឹងដែលមានព្រះវិហារបុរាណមួយសង់នៅលើខឿនខ្ពស់ ជញ្ជាំងថ្ម ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញយ៉ាងល្អឆើត។ព្រះវិហារនេះត្រូវគេមើលឃើញថាគឺជាសំណង់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]ល្អប្លែកមួយនៅក្នុងតំបន់ដែលលើកយកអន្លើនានានៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍|ទេពកថារាមកេរ្តិ៍]]ឆ្លាក់នៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច។ចំណែកនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរដូចបណ្តាព្រះវិហារផ្សេងៗឡើយតែមានសន្លឹកសីមាថ្មធំៗព័ទ្ធជុំវិញល្វែងគ្រឹះ។ បើយោងតាមការសិក្សារបស់អ្នកស្រី '''Daniel Guéret''' និងលោក '''Dominique-Pierre Guéret''' បានសន្និដ្ឋានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩។ប៉ុន្តែបើតាមសំណេររបស់លោក '''Peter Olszewski''' ផ្សាយនៅលើទំព័រកាសែត[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍]]យល់ថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៩១៩។ការសន្និដ្ឋានរបស់លោក '''Peter Olszewski''' ប្រហែលផ្អែកលើចំណារលេខ ១៩១៩ នៅលើជញ្ជាំងខាងជើងតែអ្នកខ្លះយល់ថាគឺជាឆ្នាំជួសជុលព្រះវិហារលើកដំបូង។ប៉ុន្តែបើផ្អែកលើលក្ខណៈទូទៅនៃសំណង់និងរូបថតឯកសារចាស់បំផុតរបស់[[បារាំង]]ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តដំណាក់គេអាចសន្និដ្ឋានបានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់ប្រហែលកសាងរវាងមុនទសវត្សរ៍ទី ២០។ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តីគេមើលឃើញថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាព្រះវិហារបុរាណដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]តាំងពីដើមរៀងមក។នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ព្រះវិហារវត្តនេះក៏បានស្ថិតនៅលើទំព័រផ្សព្វផ្សាយអំពីអនុស្សាវរីយ៍រីកចម្រើននៃ[[សង្គមរាស្រ្តនិយម|របបសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ផងដែរ។ ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាប្រភេទព្រះវិហារបុរាណឬគេហៅថា'''វិហារជហ្វា ០៤'''។ព្រះវិហារសង់នៅលើខឿនជាថ្នាក់ៗហើយនៅតាមចំហៀងខឿនជុំវិញគេឃើញមានស្លាកស្នាមបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុដែលជា[[វប្បធម៌កម្ពុជា|ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ]]ប្រតិបត្តិមកតាំងពីបុរាណកាល។ចំពោះផ្នែកខាងមុខព្រះវិហារគេសង់បន្តជាដំបូលរានហាលនៅផ្នែកខាងមុខដូចព្រះវិហារ[[វត្តរាជបូណ៌]]ឬព្រះវិហារ[[វត្តលោមព្រលឹង]]ដែលជាព្រះវិហារបុរាណស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ផងដែរ។ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គេរៀបចំឲ្យមានជណ្តើរឡើងទាំង ០៤ ទិសខាងកើតមានទ្វារ ០៣ ខាងលិចមានទ្វារ ០២ ចំហៀងទាំងសងខាងមានបង្អួច ១៤(ជើង ០៧ ត្បូង ០៧)ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញជ្រាលចុះ ០២ ថ្នាក់។ចំណែកឯនៅផ្នែកខាងក្នុងមានសសរឈើ ០៨ ជ្រុងចំនួន ១២ ដើមទ្រគ្រឿងបង្គុំឈើផ្នែកខាងលើ។រីឯនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរឬក្បាច់លម្អឡើយពោលគឺជាផ្ទៃលាតលាបពណ៌លឿងស្រាល។រីឯផ្នែកខាងលើជាពិតានឈើហើយផ្ទៃធ្នឹមលម្អដោយក្បាច់ពណ៌ទឹកមាស។ដោយឡែកនៅលើផ្ទៃសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច(ផ្នែកខាងក្រៅ)ទាំងអស់គេឆ្លាក់តួអង្គសំខាន់ៗឬទិដ្ឋភាពនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]លាបលម្អទឹកមាសយ៉ាងរស់រវើកគួរឲ្យកោតសរសើរ។ ដោយឡែកនៅលើហោជាងទាំងសងខាងនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់ គេឆ្លាក់ជាក្បាច់រចនាអំពីស៊ីម៉ងត៍ដែលបង្ហាញអំពីទិដ្ឋភាពជានិមិត្តរូបពាក់ព័ន្ធនឹង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ហោជាងខាងកើតគេឆ្លាក់ព្រះស្តូបចេតិយមួយយ៉ាងធំដែលមានពន្លឺឆពណ្ណរង្សីនៅលើកំពូលខាងលើអមដោយឆ័ត្ររួតមួយគូនិងទេវតា ០២ អង្គហោះហើរប្រោះព្រំ។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រោមអមព្រះស្តូបចេតិយគេឆ្លាក់ជារូបទេពប្រណម្យ(?)ម្ខាង ០៤ អង្គ។ផ្ទៃខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើក។រីឯនៅនៅលើហោជាងខាងលិចគេឆ្លាក់អន្លើសំខាន់មួយនៅក្នុង[[ពុទ្ធប្រវត្តិ|រឿងពុទ្ធប្រវត្តិ]]គឺត្រង់ពេលព្រះអង្គចេញបួស។ចម្លាក់ត្រង់នេះគឺមានតួអង្គ[[ព្រះពុទ្ធ|ព្រះសិទ្ធត្ថ]](អនាគត[[ព្រះពុទ្ធ]]អង្គ)គង់លើខ្នងសេះទ្រង់គ្រឿងជាក្សត្រមានទេវតា ០៤ អង្គទ្រជើងសេះ ទេពនិករហែហម និង អាមាត្រតោងជាប់កន្ទុយសេះ។ចំណែកឯនៅផ្ទៃហោជាងខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើកដូចហោជាងខាងកើតដែរ។គួរកត់សម្គាល់ដែរថាការរចនាហោជាងធ្វើអំពីស៊ីម៉ងត៍នៅលើព្រះវិហារបុរាណបែបនេះក៏ជាការកម្រនិងបង្ហាញឲ្យឃើញពីភាពទំនើបនៅក្នុងសំណង់ផងដែរដ្បិតភាគច្រើនព្រះវិហារបុរាណគេនិយមឆ្លាក់ហោជាងលើជាឈើ។ [[File:Pediment_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធសំណង់ផ្នែកខាងក្រោមដំបូលវិញគេឃើញថាព្រះវិហារនេះសង់ឲ្យមានបាំងសាចខាងក្រៅជញ្ជាំង។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះការលម្អត្រង់ចន្លោះសសរជុំវិញបាំងសាចដោយរចនាជាបន្ទាត់កោងផ្កាប់និងក្បាច់លម្អតូចៗផងនោះហាក់បង្ហាញឲ្យឃើញលក្ខណៈទំនើបមួយផ្នែកទៀតនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មពោលគឺជាទម្រង់សិល្បៈបែបបស្ចឹមប្រទេសប្រើជាផ្នែកតូចមួយនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ប៉ុន្តែទោះជាបែបនេះក្តីគេមើលឃើញថាការលម្អនៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួចនីមួយៗសុទ្ធតែឆ្លាក់បង្ហាញអន្លើផ្សេងៗនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជាលក្ខណៈពិសេសមួយនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់។ប្រសិនបើសង្កេតដោយត្រួសៗនៅលើសន្លឹកទ្វារទាំង ០៣ នៃជញ្ជាំងខាងកើតត្រង់ទ្វារកណ្តាលគេឆ្លាក់បង្ហាញត្រង់'''ព្រះលក្សណ៍'''ប្រយុទ្ធនឹង'''វិរុលមុខកុមារ'''ដែលកាឡាខ្លួនជា'''ឥន្រ្ទជិត'''នៅលើសន្លឹកទ្វារទាំងសងខាង។ចំណែកឯនៅលើទ្វារខាងត្បូងសន្លឹកទ្វារម្ខាងគេឆ្លាក់'''ឥន្រ្ទជិត'''បំបាំងខ្លួនក្នុងពពកហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀតគេឆ្លាក់'''សិម្ពលីគ្រុឌ'''កំពុងឆាបឆក់បំផ្លាញ'''សរនាគបាស'''របស់'''ឥន្រ្ទជិត'''ដែលមានទ័ពស្វាជុំវិញ។ ចំណែកទ្វារខាងលិចលើទ្វារស្តាំគេឆ្លាក់រូបតួអង្គសំខាន់ ០២ គឺ'''ហនុមាន'''និង'''នាងបុញ្ញកាយ'''។សន្លឹកទ្វារម្ខាងគឺឆ្លាក់'''ហនុមាន'''ចាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើងហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀតឆ្លាក់រូប'''ហនុមាន'''ហោះទ្រ'''នាងបុញ្ញកាយ'''។ចំពោះឈុតត្រង់នេះនៅក្នុងសាច់[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]រៀបរាប់ថាក្រោយ'''ព្រះរាម'''ទតឃើញសព'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសី('''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួន)អណ្តែតទឹកនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្ត'''ហនុមាន'''បានយកសព'''នាងសីតា'''ទៅបូជាពិសោធន៍រកការពិតទើបលេច'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើង។ប៉ុន្តែពេលដឹងការពិតដូច្នេះ'''ព្រះរាម'''យល់ថានាងជាកូនរបស់'''ពិភេក'''ក៏ចាត់ឲ្យ'''ហនុមាន'''ហោះជូននាងទៅ[[លង្កា|ក្រុងលង្កា]]វិញ។រីឯនៅលើទ្វារខាងឆ្វេងនៃទិសខាងលិចនេះដែរប្រហែលគេឆ្លាក់រូប'''នាងបុញ្ញកាយ'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''ជាឪពុកមា។ ក្រៅពីការឆ្លាក់សាច់រឿងនៅលើសន្លឹកទ្វារនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់នេះគេឃើញថានៅលើសន្លឹកបង្អួចទាំង ១៤ ក៏មានការឆ្លាក់បង្ហាញឈុតឆាកចម្បាំងតទល់គ្នារវាង'''ព្រះរាម'''-'''ព្រះលក្សណ៍'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''-'''ឥន្រ្ទជិត'''។នៅលើបង្អួចខាងជើងពលព្រះ'''ព្រះរាម'''ចេញក្បួនពីឆ្វេងទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីស្តាំ។រីឯលើសន្លឹកបង្អួចខាងត្បូងទ័ព'''ព្រះរាម'''ចេញពីស្តាំទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីឆ្វេងហើយចូលទល់ទ័ពប្រយុទ្ធគ្នានៅចំត្រង់បង្អួចកណ្តាល។សង្ខេបសេចក្តីមកព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាសំណង់មួយដែលបង្ហាញឲ្យឃើញពីការចាប់ផ្តើមភាពទំនើបនៃស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ចំណែកឯការលើកយកឈុតឆាក ទិដ្ឋភាព និង តួអង្គសំខាន់ៗនៃ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដូចរៀបរាប់ខាងលើគេអាចសន្និដ្ឋានបានថាគឺសាច់រឿងត្រង់អន្លើចម្បាំង'''ឥន្រ្ទជិត'''។សាច់រឿងអន្លើនេះផ្តើមពី'''ក្រុងរាពណ៍'''បង្គាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួនជាសាកសព'''នាងសីតា'''អណ្តែតទឹកឲ្យព្រះរាមយល់ថា'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសីសោយទីវង្គត។ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញល្បិចនោះបានក្លាយជាហេតុនៃចម្បាំងកាន់តែខ្លាំងក្លាដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា'''ចម្បាំងឥន្រ្ទជិត'''ហើយល្បីល្បាញរហូតមានលើកមកសម្តែងនៅក្នុងទម្រង់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទៀតផង។<ref>{{Cite web |date=2023-07-18 |title=ព្រះវិហារបុរាណវត្តដំណាក់ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/28272 |access-date=2025-08-03 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Shutters_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ==ការ​សិក្សា== បច្ចុប្បន្នវត្តនេះមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ទីអារាម​របស់​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់​ឲ្យព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និង​សម្រាប់​ឲ្យ​ពុទ្ធបរិស័ទ​ធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះ​ក៏​ជាថ្នាលបណ្តុះចំណេះវិជា្ជដល់​ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារ​នៅ​ក្នុង​វត្តមាន​ពុទ្ធិកបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[សំស្ក្រឹត|ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ​ព្រះធម៌វិន័យនានា។លើសពី​នេះនៅ​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​ក៏​មាន​សាលាបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ឲ្យ​កុមារសិក្សារៀនសូត្រទៀតផង។ បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់​ថ្ងៃតែងតែ​មានជនានុជន​ជាច្រើន​បាន​ទៅអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលា​នៅ​ទីនោះផងដែរ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា== នៅ​ក្នុង​វត្ត​នេះក៏​មាន​[[បណ្ណាល័យ]]​មួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា]]ដែល​បាន​បើក​សម្រាប់​ឲ្យ​សាធារណជន​ចូល​ធ្វើការ​សិក្សា ស្រាវជ្រាវ​​ឯកសារ និង ​អានសៀវភៅ​នានា​យ៉ាងសម្បូរបែប។នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​ចូលទៅក្នុង​វត្តមាន​រៀបចំនូវពាក្យស្លោកនិង​សុភាសិតជាច្រើន​សម្រាប់​ដាស់តឿន​ដល់​សាធារណជនទាំងឡាយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ទេសចរណ៍== [[File:Siem_Reap_Map_Wat_Damnak_Area.png|thumb]] វត្តដំណាក់​ក៏​បាន​នឹងកំពុង​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ឲ្យ​មក​ទស្សនា​នៅ​ក្នុងវត្តនេះផង​ដែរដោយសារ​តែ​ការរៀបចំប្រកបទៅដោយ​សោភ័ណភាព​នៃវត្តនេះនិងអាយុ​កាល​ដ៏ចំណាស់ដែល​មានពាក់ព័ន្ធនឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រផងនោះ។ព្រះវិហារ​នៃ​វត្តនេះមានអាយុកាលប្រហែល ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ម្ហូបអាហារ== សាច់​គោ​អាំង​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្ត​ដំណាក់​នេះ​បាន​បើក​​លក់​​ជាង​ ០២ ​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយគឺ​តាំងពី​អំឡុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ​មក​ម្ល៉េះ។ខុស​ប្លែក​ពី​សាច់គោ​អាំង​នៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានី​ភ្នំពេញ]]​ដែល​មាន​​ចង្កាក់​ស្ដួច​វែង សាច់​គោ​អាំង​​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្តដំណាក់​​មាន​ចង្កាក់ឫស្សី​សំប៉ែត​ខ្លី។សាច់គោ​ដោត​លាយ​ខ្លាញ់​នៅ​ខាង​ចុង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រែ​ចុះ​ឡើង​ដោយ​លាប​ទឹក​គ្រឿង​ពណ៌​ក្រហម​​បន្ថែម​រសជាតិ។រសជាតិសាច់គោអាំងម្ដុំវត្តដំណាក់នេះមិនត្រឹមតែត្រូវចិត្ត[[ជនជាតិខ្មែរ|អតិថិជនខ្មែរ]]ប៉ុណ្ណោះទេជារឿយៗគេក៏ឃើញវត្តមានទេសចរបរទេសមកអង្គុយទទួលទានផងដែរ។<ref>{{Cite news|title=សាច់គោ​អាំង​ ១៥០០ ​រៀល​មួយ​ចង្កាក់​ល្បី​នៅ​វត្ត​ដំណាក់​ខេត្ត​សៀមរាប|language=en|url=https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-08-02|archive-date=2021-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731071253/https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==ឯកសារយោង== pup0p7yd4hvvslt4hgg0hinedr2jvkx 341130 341129 2026-09-27T07:51:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ព្រះវិហារបុរាណ */ 341130 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Domnak) គឺ​ជាវត្តអារាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]][[ថេរវាទ]]មួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]នៃ[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។ {{Infobox religious building | name = វត្តដំណាក់ | native_name = | image = Front porch of Wat Damnak.jpg|thumb | image_size = | alt = | caption = ព្រះវិហារវត្តដំណាក់ | map_type = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[ភូមិវត្តដំណាក់]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | coordinates = {{Coordinates|13.3517|N|103.8578|E|display=title}} | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | deity = | country = {{CAM}} | functional_status = | website = | founded_by = | year_completed = ១៩២៧ }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== វត្ត​នេះ​ពីមុន​គឺ​ជា​ទីតាំង​[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជ​ដំណាក់]]​របស់​[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះ​បាទ​ព្រះស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុង​អំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយ​មក [[ព្រះរាជដំណាក់]]​របស់​ព្រះមហាក្សត្រត្រូវ​បាន​ប្ដូរ​ទីតាំង​ទៅ​នៅ​ជិត​អាស្រម[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយ​ពី​[[ព្រះរាជដំណាក់]]​ត្រូវបាន​ផ្លាស់​ប្ដូរទីតាំងទីធ្លា​បរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះ​រាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវ​បានកែ​ប្រែឲ្យក្លាយទៅ​ជា​វត្ត​អារាម​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ ជាអកុសលនៅ​ក្នុង​[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]វត្តដំណាក់​ត្រូវ​បាន​កងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់​ជា​មូលដ្ឋា​នយោធារបស់​ពួកគេ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ព្រះវិហារបុរាណ== នៅតាមបណ្តោយដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅកណ្តាល[[ក្រុងសៀមរាប]]មានវត្តជាច្រើនដែលទំនងជាកសាងឡើងនៅក្នុងកាលបរិច្ឆេទប្រហាក់ប្រហែលគ្នាហើយមានទឹកដៃសិល្បៈយ៉ាងល្អឯកគួរឲ្យកត់សម្គាល់។វត្តដំណាក់ស្ថិតនៅត្រើយខាងកើតដងស្ទឹងដែលមានព្រះវិហារបុរាណមួយសង់នៅលើខឿនខ្ពស់ ជញ្ជាំងថ្ម ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញយ៉ាងល្អឆើត។ព្រះវិហារនេះត្រូវគេមើលឃើញថាគឺជាសំណង់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]ល្អប្លែកមួយនៅក្នុងតំបន់ដែលលើកយកអន្លើនានានៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍|ទេពកថារាមកេរ្តិ៍]]ឆ្លាក់នៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច។ចំណែកនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរដូចបណ្តាព្រះវិហារផ្សេងៗឡើយតែមានសន្លឹកសីមាថ្មធំៗព័ទ្ធជុំវិញល្វែងគ្រឹះ។ បើយោងតាមការសិក្សារបស់អ្នកស្រី '''Danielle Guéret''' និងលោក '''Dominique-Pierre Guéret''' បានសន្និដ្ឋានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩។ប៉ុន្តែបើតាមសំណេររបស់លោក '''Peter Olszewski''' ផ្សាយនៅលើទំព័រកាសែត[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍]]យល់ថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៩១៩។ការសន្និដ្ឋានរបស់លោក '''Peter Olszewski''' ប្រហែលផ្អែកលើចំណារលេខ ១៩១៩ នៅលើជញ្ជាំងខាងជើងតែអ្នកខ្លះយល់ថាគឺជាឆ្នាំជួសជុលព្រះវិហារលើកដំបូង។ប៉ុន្តែបើផ្អែកលើលក្ខណៈទូទៅនៃសំណង់និងរូបថតឯកសារចាស់បំផុតរបស់[[បារាំង]]ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តដំណាក់គេអាចសន្និដ្ឋានបានថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់ប្រហែលកសាងរវាងមុនទសវត្សរ៍ទី ២០។ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តីគេមើលឃើញថាព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាព្រះវិហារបុរាណដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]តាំងពីដើមរៀងមក។នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ព្រះវិហារវត្តនេះក៏បានស្ថិតនៅលើទំព័រផ្សព្វផ្សាយអំពីអនុស្សាវរីយ៍រីកចម្រើននៃ[[សង្គមរាស្រ្តនិយម|របបសង្គមរាស្រ្តនិយម]]ផងដែរ។ ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាប្រភេទព្រះវិហារបុរាណឬគេហៅថា'''វិហារជហ្វា ០៤'''។ព្រះវិហារសង់នៅលើខឿនជាថ្នាក់ៗហើយនៅតាមចំហៀងខឿនជុំវិញគេឃើញមានស្លាកស្នាមបញ្ចុះអដ្ឋិធាតុដែលជា[[វប្បធម៌កម្ពុជា|ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ]]ប្រតិបត្តិមកតាំងពីបុរាណកាល។ចំពោះផ្នែកខាងមុខព្រះវិហារគេសង់បន្តជាដំបូលរានហាលនៅផ្នែកខាងមុខដូចព្រះវិហារ[[វត្តរាជបូណ៌]]ឬព្រះវិហារ[[វត្តលោមព្រលឹង]]ដែលជាព្រះវិហារបុរាណស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ផងដែរ។ព្រះវិហារវត្តដំណាក់គេរៀបចំឲ្យមានជណ្តើរឡើងទាំង ០៤ ទិសខាងកើតមានទ្វារ ០៣ ខាងលិចមានទ្វារ ០២ ចំហៀងទាំងសងខាងមានបង្អួច ១៤(ជើង ០៧ ត្បូង ០៧)ដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញជ្រាលចុះ ០២ ថ្នាក់។ចំណែកឯនៅផ្នែកខាងក្នុងមានសសរឈើ ០៨ ជ្រុងចំនួន ១២ ដើមទ្រគ្រឿងបង្គុំឈើផ្នែកខាងលើ។រីឯនៅលើផ្ទៃជញ្ជាំងខាងក្នុងពុំមានគំនូរឬក្បាច់លម្អឡើយពោលគឺជាផ្ទៃលាតលាបពណ៌លឿងស្រាល។រីឯផ្នែកខាងលើជាពិតានឈើហើយផ្ទៃធ្នឹមលម្អដោយក្បាច់ពណ៌ទឹកមាស។ដោយឡែកនៅលើផ្ទៃសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួច(ផ្នែកខាងក្រៅ)ទាំងអស់គេឆ្លាក់តួអង្គសំខាន់ៗឬទិដ្ឋភាពនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]លាបលម្អទឹកមាសយ៉ាងរស់រវើកគួរឲ្យកោតសរសើរ។ ដោយឡែកនៅលើហោជាងទាំងសងខាងនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់គេឆ្លាក់ជាក្បាច់រចនាអំពីស៊ីម៉ងត៍ដែលបង្ហាញអំពីទិដ្ឋភាពជានិមិត្តរូបពាក់ព័ន្ធនឹង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ហោជាងខាងកើតគេឆ្លាក់ព្រះស្តូបចេតិយមួយយ៉ាងធំដែលមានពន្លឺឆពណ្ណរង្សីនៅលើកំពូលខាងលើអមដោយឆ័ត្ររួតមួយគូនិងទេវតា ០២ អង្គហោះហើរប្រោះព្រំ។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រោមអមព្រះស្តូបចេតិយគេឆ្លាក់ជារូបទេពប្រណម្យ(?)ម្ខាង ០៤ អង្គ។ផ្ទៃខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើក។រីឯនៅនៅលើហោជាងខាងលិចគេឆ្លាក់អន្លើសំខាន់មួយនៅក្នុង[[ពុទ្ធប្រវត្តិ|រឿងពុទ្ធប្រវត្តិ]]គឺត្រង់ពេលព្រះអង្គចេញបួស។ចម្លាក់ត្រង់នេះគឺមានតួអង្គ[[ព្រះពុទ្ធ|ព្រះសិទ្ធត្ថ]](អនាគត[[ព្រះពុទ្ធ]]អង្គ)គង់នៅលើខ្នងសេះទ្រង់គ្រឿងជាក្សត្រមានទេវតា ០៤ អង្គទ្រជើងសេះ ទេពនិករហែហម និង អាមាត្រតោងជាប់កន្ទុយសេះ។ចំណែកឯនៅផ្ទៃហោជាងខាងក្រោយគេឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញីទេសយ៉ាងរស់រវើកដូចហោជាងខាងកើតដែរ។គួរកត់សម្គាល់ដែរថាការរចនាហោជាងធ្វើអំពីស៊ីម៉ងត៍នៅលើព្រះវិហារបុរាណបែបនេះក៏ជាការកម្រនិងបង្ហាញឲ្យឃើញពីភាពទំនើបនៅក្នុងសំណង់ផងដែរដ្បិតភាគច្រើនព្រះវិហារបុរាណគេនិយមឆ្លាក់ហោជាងលើជាឈើ។ [[File:Pediment_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធសំណង់ផ្នែកខាងក្រោមដំបូលវិញគេឃើញថាព្រះវិហារនេះសង់ឲ្យមានបាំងសាចខាងក្រៅជញ្ជាំង។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះការលម្អត្រង់ចន្លោះសសរជុំវិញបាំងសាចដោយរចនាជាបន្ទាត់កោងផ្កាប់និងក្បាច់លម្អតូចៗផងនោះហាក់បង្ហាញឲ្យឃើញលក្ខណៈទំនើបមួយផ្នែកទៀតនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មពោលគឺជាទម្រង់សិល្បៈបែបបស្ចឹមប្រទេសប្រើជាផ្នែកតូចមួយនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ប៉ុន្តែទោះជាបែបនេះក្តីគេមើលឃើញថាការលម្អនៅលើសន្លឹកទ្វារនិងបង្អួចនីមួយៗសុទ្ធតែឆ្លាក់បង្ហាញអន្លើផ្សេងៗនៅក្នុង[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជាលក្ខណៈពិសេសមួយនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់។ប្រសិនបើសង្កេតដោយត្រួសៗនៅលើសន្លឹកទ្វារទាំង ០៣ នៃជញ្ជាំងខាងកើតត្រង់ទ្វារកណ្តាលគេឆ្លាក់បង្ហាញត្រង់'''ព្រះលក្សណ៍'''ប្រយុទ្ធនឹង'''វិរុលមុខកុមារ'''ដែលកាឡាខ្លួនជា'''ឥន្រ្ទជិត'''នៅលើសន្លឹកទ្វារទាំងសងខាង។ចំណែកឯនៅលើទ្វារខាងត្បូងសន្លឹកទ្វារម្ខាងគេឆ្លាក់'''ឥន្រ្ទជិត'''បំបាំងខ្លួនក្នុងពពកហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀតគេឆ្លាក់'''សិម្ពលីគ្រុឌ'''កំពុងឆាបឆក់បំផ្លាញ'''សរនាគបាស'''របស់'''ឥន្រ្ទជិត'''ដែលមានទ័ពស្វាជុំវិញ។ ចំណែកទ្វារខាងលិចលើទ្វារស្តាំគេឆ្លាក់រូបតួអង្គសំខាន់ ០២ គឺ'''ហនុមាន'''និង'''នាងបុញ្ញកាយ'''។សន្លឹកទ្វារម្ខាងគឺឆ្លាក់'''ហនុមាន'''ចាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើងហើយសន្លឹកទ្វារម្ខាងទៀតឆ្លាក់រូប'''ហនុមាន'''ហោះទ្រ'''នាងបុញ្ញកាយ'''។ចំពោះឈុតត្រង់នេះនៅក្នុងសាច់[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]រៀបរាប់ថាក្រោយ'''ព្រះរាម'''ទតឃើញសព'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសី('''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួន)អណ្តែតទឹកនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្ត'''ហនុមាន'''បានយកសព'''នាងសីតា'''ទៅបូជាពិសោធន៍រកការពិតទើបលេច'''នាងបុញ្ញកាយ'''ហោះចេញពីភ្លើង។ប៉ុន្តែពេលដឹងការពិតដូច្នេះ'''ព្រះរាម'''យល់ថានាងជាកូនរបស់'''ពិភេក'''ក៏ចាត់ឲ្យ'''ហនុមាន'''ហោះជូននាងទៅ[[លង្កា|ក្រុងលង្កា]]វិញ។រីឯនៅលើទ្វារខាងឆ្វេងនៃទិសខាងលិចនេះដែរប្រហែលគេឆ្លាក់រូប'''នាងបុញ្ញកាយ'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''ជាឪពុកមា។ ក្រៅពីការឆ្លាក់សាច់រឿងនៅលើសន្លឹកទ្វារនៃព្រះវិហារវត្តដំណាក់នេះគេឃើញថានៅលើសន្លឹកបង្អួចទាំង ១៤ ក៏មានការឆ្លាក់បង្ហាញឈុតឆាកចម្បាំងតទល់គ្នារវាង'''ព្រះរាម'''-'''ព្រះលក្សណ៍'''និង'''ក្រុងរាពណ៍'''-'''ឥន្រ្ទជិត'''។នៅលើបង្អួចខាងជើងពលព្រះ'''ព្រះរាម'''ចេញក្បួនពីឆ្វេងទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីស្តាំ។រីឯលើសន្លឹកបង្អួចខាងត្បូងទ័ព'''ព្រះរាម'''ចេញពីស្តាំទ័ព'''ឥន្រ្ទជិត'''ចេញពីឆ្វេងហើយចូលទល់ទ័ពប្រយុទ្ធគ្នានៅចំត្រង់បង្អួចកណ្តាល។សង្ខេបសេចក្តីមកព្រះវិហារវត្តដំណាក់គឺជាសំណង់មួយដែលបង្ហាញឲ្យឃើញពីការចាប់ផ្តើមភាពទំនើបនៃស្ថាបត្យកម្មនៅក្នុង[[ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ|សំណង់បុរាណខ្មែរ]]។ចំណែកឯការលើកយកឈុតឆាក ទិដ្ឋភាព និង តួអង្គសំខាន់ៗនៃ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដូចរៀបរាប់ខាងលើគេអាចសន្និដ្ឋានបានថាគឺសាច់រឿងត្រង់អន្លើចម្បាំង'''ឥន្រ្ទជិត'''។សាច់រឿងអន្លើនេះផ្តើមពី'''ក្រុងរាពណ៍'''បង្គាប់'''នាងបុញ្ញកាយ'''កាឡាខ្លួនជាសាកសព'''នាងសីតា'''អណ្តែតទឹកឲ្យព្រះរាមយល់ថា'''នាងសីតា'''ជាអគ្គមហេសីសោយទីវង្គត។ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញល្បិចនោះបានក្លាយជាហេតុនៃចម្បាំងកាន់តែខ្លាំងក្លាដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា'''ចម្បាំងឥន្រ្ទជិត'''ហើយល្បីល្បាញរហូតមានលើកមកសម្តែងនៅក្នុងទម្រង់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទៀតផង។<ref>{{Cite web |date=2023-07-18 |title=ព្រះវិហារបុរាណវត្តដំណាក់ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/28272 |access-date=2025-08-03 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Shutters_of_Wat_Damnak.jpg|thumb|]] ==ការ​សិក្សា== បច្ចុប្បន្នវត្តនេះមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ទីអារាម​របស់​[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់​ឲ្យព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និង​សម្រាប់​ឲ្យ​ពុទ្ធបរិស័ទ​ធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះ​ក៏​ជាថ្នាលបណ្តុះចំណេះវិជា្ជដល់​ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារ​នៅ​ក្នុង​វត្តមាន​ពុទ្ធិកបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[សំស្ក្រឹត|ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ​ព្រះធម៌វិន័យនានា។លើសពី​នេះនៅ​ក្នុង​បរិវេណវត្ត​ក៏​មាន​សាលាបឋមសិក្សា​សម្រាប់​ឲ្យ​កុមារសិក្សារៀនសូត្រទៀតផង។ បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់​ថ្ងៃតែងតែ​មានជនានុជន​ជាច្រើន​បាន​ទៅអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលា​នៅ​ទីនោះផងដែរ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា== នៅ​ក្នុង​វត្ត​នេះក៏​មាន​[[បណ្ណាល័យ]]​មួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា]]ដែល​បាន​បើក​សម្រាប់​ឲ្យ​សាធារណជន​ចូល​ធ្វើការ​សិក្សា ស្រាវជ្រាវ​​ឯកសារ និង ​អានសៀវភៅ​នានា​យ៉ាងសម្បូរបែប។នៅ​តាម​ដងផ្លូវ​ចូលទៅក្នុង​វត្តមាន​រៀបចំនូវពាក្យស្លោកនិង​សុភាសិតជាច្រើន​សម្រាប់​ដាស់តឿន​ដល់​សាធារណជនទាំងឡាយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ទេសចរណ៍== [[File:Siem_Reap_Map_Wat_Damnak_Area.png|thumb]] វត្តដំណាក់​ក៏​បាន​នឹងកំពុង​ទាក់​ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ឲ្យ​មក​ទស្សនា​នៅ​ក្នុងវត្តនេះផង​ដែរដោយសារ​តែ​ការរៀបចំប្រកបទៅដោយ​សោភ័ណភាព​នៃវត្តនេះនិងអាយុ​កាល​ដ៏ចំណាស់ដែល​មានពាក់ព័ន្ធនឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រផងនោះ។ព្រះវិហារ​នៃ​វត្តនេះមានអាយុកាលប្រហែល ១០០ ឆ្នាំមកហើយ។<ref>{{Cite web |date=2020-10-09 |title=វត្តដំណាក់ ខេត្តសៀមរាប អតីតព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រពីអតីតកាល |url=https://www.tnaot.com/zh/m/detail/article/9802490 |access-date=2025-08-02 |website=柬埔寨头条 |language=zh }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ម្ហូបអាហារ== សាច់​គោ​អាំង​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្ត​ដំណាក់​នេះ​បាន​បើក​​លក់​​ជាង​ ០២ ​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយគឺ​តាំងពី​អំឡុង​ឆ្នាំ​ ១៩៩០ ​មក​ម្ល៉េះ។ខុស​ប្លែក​ពី​សាច់គោ​អាំង​នៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានី​ភ្នំពេញ]]​ដែល​មាន​​ចង្កាក់​ស្ដួច​វែង សាច់​គោ​អាំង​​ដែល​ល្បី​នៅ​ម្ដុំ​វត្តដំណាក់​​មាន​ចង្កាក់ឫស្សី​សំប៉ែត​ខ្លី។សាច់គោ​ដោត​លាយ​ខ្លាញ់​នៅ​ខាង​ចុង​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រែ​ចុះ​ឡើង​ដោយ​លាប​ទឹក​គ្រឿង​ពណ៌​ក្រហម​​បន្ថែម​រសជាតិ។រសជាតិសាច់គោអាំងម្ដុំវត្តដំណាក់នេះមិនត្រឹមតែត្រូវចិត្ត[[ជនជាតិខ្មែរ|អតិថិជនខ្មែរ]]ប៉ុណ្ណោះទេជារឿយៗគេក៏ឃើញវត្តមានទេសចរបរទេសមកអង្គុយទទួលទានផងដែរ។<ref>{{Cite news|title=សាច់គោ​អាំង​ ១៥០០ ​រៀល​មួយ​ចង្កាក់​ល្បី​នៅ​វត្ត​ដំណាក់​ខេត្ត​សៀមរាប|language=en|url=https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-08-02|archive-date=2021-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731071253/https://www.postkhmer.com/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%86%E1%9F%92%E1%9E%84%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9F%8B/%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%84%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84-%E1%9F%A1%E1%9F%A5%E1%9F%A0%E1%9F%A0-%E1%9E%9A%E1%9F%80%E1%9E%9B%E1%9E%98%E1%9E%BD%E1%9E%99%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B8%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%8B%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==ឯកសារយោង== a9cncz75vpcvmqffjmnjw9h072nlc8n 0 43932 341045 340145 2026-09-26T13:34:31Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341045 wikitext text/x-wiki {{merge|ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន}} {{Infobox monarch | name = រុទ្រវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]] | image = Artefact at the National Museum of Cambodia 19.jpg | caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះវិស្ណុ|ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនារាយណ៍]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។ | reign = គ.ស.៥១៤-៥៥០ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យជ័យវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ស្រុតវម្ម៌]]<br/>([[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]) | spouse = [[រុទ្រទេវី]] | issue = ព្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]]<br/>ព្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] | mother = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំ អង្គអនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<ref>{{cite web |url=http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |title=Preah Khan Reach and The Genealogy of Khmer Kings |publisher=Cambosastra |author=Kenneth T. So |access-date=March 2, 2017 |date= |archive-date=2021-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |archivedate=2021-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|វ្យាធបុរ]] | death_date = គ.ស.៥១៤ | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយមហាយានបែបខ្មែរ]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} '''សាវ៌ភៅម រឺ ចក្រវរ្តិន''' '''រុទ្រវម៌្ម''' ឬ'''រុទ្រវរ្ម័ន''' (អានថា: រុត-ទ្រៈ-វ-រៈ-មៈ) ([[ចិន]]:留陁跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Liútuóbámó រឺ លៀវធួកប៉ាម័រ, យ៉ាត់ផេង:lau4tuóbat6mo4 ឡោវធួប៉ាត់ម៉ ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-៥៥០) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ៥១៤-៥៥០) ព្រះអង្គគឺជាបុត្ររបស់ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] និង [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ស្រីស្នំម្នាក់]] តែ​ម្ដាយ​ព្រះអង្គ​គ្មាន​ជាប់​ឈាមជ័រ​ជា​ក្សត្រ​ទេ ដែល​តាម​ប្រពៃណី ព្រះអង្គ​គ្មាន​សិទ្ធិ​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើឃាត​ព្រះអង្គម្ចាស់​ [[គុណវម៌្ម]] ព្រះរជ្ជទាយាទ​ពេញ​ច្បាប់ ដែល​ត្រូវ​ជា​បងប្អូន​បង្កើត​នឹង​ព្រះអង្គ តែ​មាន​ម្ដាយ​ខុស​គ្នា។ មាតា​ព្រះគុណវម៌្ម ជា​ព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|អគ្គមហេសី]] មាន​ព្រះនាម​ព្រះនាង​[[កុលប្រភាវតី]]។ បន្ទាប់​ពី​កើតមាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សោកនាដកម្ម​នេះ​មក ព្រះនាង​បាន​ចូល​ទៅ​សាងសីល។ នៅក្នុងឆ្នាំ៥១៤ ដើម្បីដណ្ដើមរាជសម្បត្តិដូច ដែល[[ពង្សាវតារ]]របស់[[រាជវង្សលាង]]បានកត់ទុក។ រុទ្រវម៌្មជាស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃអាណាចក្រភ្វូណាន។ គួរកត់សំគាល់ដែរថា ដោយសារតែស្ដេចរុទ្រវម៌្មឡើងសោយរាជ្យខុសទំនងបែបនេះហើយ ដែលបណ្ដាលឲ្យអាណាចក្រភ្វូណានមានភាពវឹកវរ រហូតដល់រលាយរលំអាណាចក្រភ្វូណានជាស្ថាពរនៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃសតវត្សទី៦។ ក្នុងសិលាចារឹកគេបានហៅស្ដេចអង្គនេះថា [[សាវ៌ភៅម]] ដូច្នេះហើយធ្វើអោយគេយល់ថា ទ្រង់ជាស្ដេចមួយអង្គទៀតផ្សេង នាមនេះគេសម្រាប់ហៅ[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវរ្តិន]] រឺ ស្ដេច[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រពត្តិ]]។<ref name="lost">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=-9unZvFaiREC&pg=PA22 |title=Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History |date=2008 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-001-0 |pages=22–23 |language=en}}</ref> ==ការទូតសាសនា== ព្រះអង្គបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនជាច្រើនដងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ៥១៧ និង៥៣៥។ រាជទូតនគរភ្វូណានបាននាំសួយថ្វាយ ស្ដេចចិននៅឆ្នាំ៥៣៩ ហើយបានទូលប្រាប់ទៅព្រះចៅក្រុងចិនថា នៅប្រទេសខ្លួនមានព្រះកេសមួយសរសៃប្រវែង ៣ មាត្រ។ លុះទ្រង់ជ្រាបហើយព្រះចៅ[[លាងអ៊ូទី]]ទ្រង់ក៏បានចាត់ព្រះសង្ឃមួយអង្គនាម[[ធេយុនប៉ាវ]] ឲ្យយកព្រះកេសនោះទៅប្រទេសចិនវិញ។ សិលាចារឹកសំស្ក្រឹតនៅបាទីនិយាយថាព្រះអង្គនៅសោយរាជ្យនៅឡើយ នៅពេលដែលគេកសាងសំណង់ខាងពុទ្ធសាសនាដែលមានចារក្នុងឯកសារនោះ។ បើតាមពង្សាវតាររាជវង្សលាងពុទ្ធសាសនាបានរុងរឿងណាស់ ឯកសារនេះនិយាយថាមានគណៈបេសកកម្មទូតចិនមួយ ត្រូវបានបញ្ជូនមកអាណាចក្រភ្វូណាននៅរវាងគ.ស ៥៣៥ និង៥៤៥ដើម្បីឲ្យអធិរាជនគរភ្វូណានបញ្ជូនអ្នកប្រាជ្ញ និងខាងគម្ពីរសាសនាមកចិនវិញ។ គ្រានោះមានឥណ្ឌាម្នាក់ឈ្មោះ[[បរមាថ៌]] រឺ [[បរមាថ៌|គុណរតន៍]]បានមកនគរភ្វូណាន ព្រះចៅអធិរាជក៏បញ្ជូនវរជននេះនាំយក[[គម្ពីរ]]ជាច្រើនទៅកាន់ប្រទេសចិនវិញ នៅគ.ស ៥៤៦។ ជាបឋម ឯកសារចិនបានពណ៌នាថា ព្រះបាទ រុទ្រវម៌្ម បានសោយរាជសម្បតិ្តនៅទីក្រុងវ្យាធបុរ: ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយពីសមុទ្រ៥០០លី។ ព្រះរាជធានីនេះ មានទន្លេមួយហូរពីខាងជើង ឈៀងខាងលិច “ ពាយព្យ “ ទៅទិសខាងកើត ឆ្ពោះទៅរកសមុទ្រ ដែលជាទិសដៅរបស់ទន្លេមេគង្គ តាមដៃ[[ទន្លេមីថ]] នៅ[[កម្ពុជាក្រោម]]។ កំណត់ហេតុចិនខាងលើនេះ ក៏បានបន្ថែមសេចក្តីថា នៅឆ្នាំ៥១៥ នៃគ.ស. ព្រះរាជា រុទ្រវម៌្ម នៃនគរភ្វូណាន បានផ្ញើដង្វាយទៅស្តេចក្រុងចិន ដោយមានព្រះបដិមាតំណាងព្រះអង្គមួយធ្វើពីឈើក្រអូប ដែលមកពីប្រទេសក្លិង្គ សិក សូឡូ ([[សាលា]]) និងផ្កា[[ហួស៊ី]] និងឈើ[[ខ្លឹមចន្ទ]]ជាច្រើនប្រភេទផង។ សូម រំលឹកដែរថា ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានចូលព្រះបរិនិព្វាន នៅក្រោមដើមសាលា ដែលជាឈើមួយ ប្រភេទ។ ក្រោយនេះបន្តិច គឺនៅឆ្នាំ៥៣៩ នៃគ.ស.ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានបញ្ជូនប្រតិភូទូតខ្មែរទៅកាន់រាជធានី នៃរាជវង្សលាងណានកិន ដោយនាំទៅជាមួយនូវសត្វរមាសរស់មួយ និងរបស់របរមួយចំនួនរបស់ នគរភ្វូណាន។ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានប្រាប់ទៅចិនថា ព្រះអង្គមានសារីរិកធាតុ និងសក់មួយសរសៃរបស់ព្រះពុទ្ធ អង្គ ដែលមានប្រវែងដល់ទៅ ៣ មាត្រ ៣០។ ព្រះចៅអធិរាជនៃ[[សន្តតិវង្សលាង]] ក៏បានផ្ញើព្រះ[[ភិក្ខុ]][[ថាំងប៉ាវឡៅ]] និមន្តទៅកាន់នគរភ្វូណាន ដើម្បីសូមដង្ហែព្រះសីរិកធាតុដ៏មានតម្លៃនោះ។ វត្តមានរបស់សិលាចារឹកមួយផ្ទាំងនៅប្រាសាទតាព្រហ្មនៃទន្លេបាទី ដែលចារឡើងដោយ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម នាសតវត្សរ៍ទី៦នៃគ.ស ព្រមទាំងវត្តមាននៃសសរពេជ្រមួយកំណាត់ ជារចនាបថ [[សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍]] នៅទីនេះ សឲ្យឃើញថា តំបន់នេះធ្លាប់មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងអតីតកាល។ សិលាចារឹកខាងលើនេះ ដែលបានបកប្រែដោយលោក[[ហ្សក សឺដេស|ហ្សក-សឺដេស]] បានធ្វើការរៀបរាប់ឲ្យដឹងថា ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម ព្រះអង្គកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយគោរពសក្ការ:ព្រះបរមសារីរិកធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាព្រះបរមគ្រូនៃយើង។ ថ្វីត្បិតតែព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្ររុទ្រវម៌្ម ប៉ុន្តែ[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]នៅតែរក្សាឥទ្ធិពលលើសង្គមយ៉ាងខ្លាំងក្លាដែរ ដោយហេតុថាភាសាខ្មែរ មានលក្ខណ:ជា [[សំយោគ]]។ តាមសិលាចារឹក K.៥៤ នៃ[[អង្គជំនីក]]វិញ ដែលមានកាលបរិច្ឆេទយ៉ាងច្បាស់លាស់ គឺឆ្នាំ៥៥១ នៃ គ.ស ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ៦២៩ នៃគ.ស យើងអាចដឹងទៀតថា ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរអង្គនេះ មានការសាងសង់នូវព្រះ[[សិវលិង្គ]]ថ្ម និងអាស្រមមួយដែលមានឈ្មោះថា [[រុទ្រស្រម]]។ [[បូជនីយដ្ឋាន]]នេះ បានសាងសង់ឡើងដោយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ [[វិឡាវិន័យ]] ដោយអំណោយជាទ្រព្យ និងជាអ្នកបម្រើ[[ទេវស្ថាន]] នេះ ពីសំណាក់មន្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ [[សិវទត្ត (មន្ត្រី)|សិវទត្ត]] មានងារជា [[ប៉ោញ]]។<ref name=anurak>{{cite journal|url=https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|title=Ban Wang Phai Inscription: The Historical Context of The Relationship Between Si Thep Dvaravati and Chenla|doi=10.14456/drj.2025.12|first=Anurak|last=Depimai|language=th|year=2025|volume=24|issue=2|journal=Damrong Journal of the {{ill|Faculty of Archaeology Silpakorn University|th|คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร}}|archivedate=26 សីហា 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260826015659/https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|accessdate=31 សីហា 2026|dead-url=}}</ref>{{rp|41–3}} ពាក្យ រុទ្រស្រម មានន័យថាអាស្រមរបស់ព្រះរុទ្រ ដែលជាឈ្មោះរបស់ព្រះសិវ:ឬព្រះឥសូរដែល មានសញ្ញានិមិត្ត ជាព្រះសិវលិង្គនាសម័យមុនអង្គរ។ ចំពោះយើង យើងជឿថាវត្តមានរបស់ពាក្យនេះ នៅទីនេះមានន័យថា ថ្វីត្បិតតែឈ្មោះរបស់ព្រះឥសូរក៏មែនពិត ក៏ប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍វិឡាវិន័យ ដែលបានសាងសង់អាស្រមនេះឡើងនោះ គឺក្នុងបំណងដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរុទ្រវម៌្ម ដែលជាបុព្វការីរបស់ខ្លួនដែរ។ ==នយោបាយ== នគរភ្វូណានបានធ្លាក់ចុះនៅសតវត្សទី៦ និងត្រូវបានលេបត្របាក់ដោយចេនឡា ដែលយើងមិនអាចប្រកែកបានថាគឺជាពួក[[ខ្មែរ|ក្មេរ]]។ [[សិលាចារឹក]]ខ្មែរលើកដំបូងបានចុះកាលបរិច្ឆេទដោយខ្លីបន្តបន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចុះនៃនគរភ្វូណាន បានចារថានៅកម្ពុជាភាគខាងត្បូង ខ្មែរបានតាំងលំនៅរួចទៅហើយនៅឯទឹកដីកម្ពុជាភាគខាងក្រោម។ លោកវីខខឺរីបានឲ្យយោបល់ថា"តាមភស្តុតាង បច្ចុប្បន្នវាមិនអាចទៅរួចទេ ដោយអះអាងថានគរភ្វូណានជាតំបន់មួយ ដែលពួកអ្នកកាន់កាប់នគរនេះ មិនមែនជាជនជាតិខ្មែរ"។ ភ្វូណានត្រូវបានចាត់ទុកថាជានគរខ្មែរទីមួយ និងជានគរមុននៃមហាណាចក្រខ្មែរ។ ក្នុង ​កាលៈទេសៈ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ នគរ​ភ្វូណាន មិន​បានស្គាល់​សុខសន្តិភាព​ទេ។ ការ​ធ្វើឃាត​ព្រះរជ្ជទាយាទ និង​ការ​ដណ្ដើម​យក​រាជសម្បត្តិ​របស់​កុរុងរុទ្រវម៌្ម មិន​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពេញ​ចិត្ត​អំពី​សំណាក់​នាម៉ឺនមន្ត្រី​មេទ័ព​គ្រប់​ ស្រទាប់​ជាន់​ថ្នាក់​ជាទូទៅ​ទេ។ ព្រះញាតិវង្ស​ដែល​ជា​ទាយាទ​របស់​ព្រះគុណវម៌្ម កាលបើ​ដឹង​ក្ដី​ពេញវ័យ​កាលណា បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ក្រុម​បក្សពួក​លើក​កង​ទ័ព​វាយ​ប្រហារ បង្កើត​ចលាចល រំជើបរំជួល អសន្តិសុខ​គ្រប់ទិសទី​ក្នុង​នគរ ដើម្បី​ទាមទារ​ដណ្ដើម​យក​រាជបល្ល័ង្ក​មក​វិញ។ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​ ក្នុង​ចន្លោះ​គ.ស ​៥៤០‑៥៥០ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​នគរភ្វូណាន​បែក​បាក់​ប្រេះឆា លែង​មាន​ឯកភាព ក្លាយ​ទៅ​ជា​នគរ​តូចៗ​ឯករាជ្យ​ដាច់​ពី​គ្នា។ នា​ព្រឹត្តិការណ៍​ច្របូកច្រប់ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​នេះ គេ​ពុំ​បាន​ដឹង​ដោយ​ច្បាស់​ពិត​ប្រាកដ ថា​តើ​កុរុងរុទ្រវម៌្ម បាន​ដាក់​រាជ្យ ឬ​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ឡើយ។ គេ​ត្រឹមតែ​ដឹង​ថា ក្នុង​សម័យកាល​នោះ ព្រះរាជបល្ល័ង្ក​នៅ​ទំនេរ​គ្មាន​ស្ដេច​សោយរាជ្យ ហើយ​បក្សពួក​ក្រុម​គ្រួសារ​កូនចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះរាជធានី[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|​វ្យាធបុរ]]។ ទោះបីជា​ក្រុម​កូន​ចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​យក​ជ័យជំនះ​ កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​នគរ​ភ្វូណានបាន​ក៏​ដោយ ក៏​សង្គ្រាម​ផ្ទៃ​ក្នុង​រវាង​ខ្មែរ​នឹង​ខ្មែរ​មិន​ទាន់​បាន​ចប់​សព្វគ្រប់ មាន​សុខសន្តិភាព​ដែរ។ ចម្បាំង​ អសន្តិសុខ និង​ចលាចល​នៅ​តែ​មាន​បន្ត​ជាប់​ជានិច្ច។ ពីព្រោះ​នគរ​ដែល​ចំណុះ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ​ដើម្បី​រើ​បម្រះ​ ប្រកាស​យក​ឯករាជភាព​តែ​រៀងៗ​ខ្លួន។ មាន​ដូចជា នគរ​កម្វុជ ដែល​អ្នកដំណើរ​ចិន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ចេនឡា ជាដើម។ នគរ​កម្វុជ ប្រហែល​ជា​បាន​កកើត​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៥។ ==សេដ្ឋកិច្ច== កាលនោះ កំពង់ផែ​ខ្មែរ​ដ៏​ធំ​ស្ថិត​នៅ​[[អូរកែវ]] គឺ​ជា​[[កំពង់ផែ]]​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​ទូក​សំពៅ​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ ដូចជា [[ចិន]] [[ឥណ្ឌា]] បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​[[ឥណ្ឌូណេស៊ី]] និង[[​ម៉ាឡេស៊ី]] ជាដើម ចេញចូល ទាក់ទង​រក​ស៊ី​ផ្ដោះប្ដូរ​ទំនិញ។ ពួក[[​ឈ្មួញ​]]នៅ​[[ទ្វីប​អ៊ឺរ៉ុប]] ដូចជា [[ទីក្រុង​រ៉ូម]] ក៏​បាន​ចេញ​ចូល​មក​ធ្វើ​ជំនួញ​ដល់​ទីក្រុង​កំពង់ផែ​អូរកែវ​ដែរ។ មូលហេតុ​ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេ​ហ៊ានអះអាង​ដូច្នេះ ពីព្រោះ​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កំពង់ផែ​នេះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ត្រា​ជា[[​អក្សរសំស្ក្រឹត]] មេដាយ​មាស​រូប​ព្រះចៅអធិរាជ [[អង់តូណាំង]] (Antonin) នៃ​ចក្រភព​រ៉ូម ដែល​មាន​ចំណាស់​ពី​គ.ស​ ១៥០ និង​គ្រឿងគ្រៅ​[[ប្រដាប់ប្រដា]]ប្រើប្រាស់​ជាច្រើន​ទៀត​របស់​ជនជាតិ​ដែល​រស់​នៅ​តាម[[​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ]]។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតា ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] និងមាតាជា[[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ស្នំ]] ** [[រុទ្រទេវី]] ព្រះអគ្គមហេសី *** [[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និង ព្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] ជាព្រះរាជបុត្រ **** ព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]] និង ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] ជាព្រះនត្តារបស់ព្រះអង្គ ព្រះនត្តាក្សត្រីដែលជាបងប្អូនបង្កើតនឹងព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម ដែលបានរៀបអភិសេកនឹងព្រាហ្មណ៍ [[សោមសម៌ន]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរវ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * [[http://vokk.net/?p=11284 សំឡេងកម្ពុជាក្រោម]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] * [[ភ្នំដា]] * [[ប្រាសាទភ្នំដា]] * [[រចនាបថភ្នំដា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យជ័យវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br/>រាជធានីឝ្រេឝ្ឋបុរ|years= គ.ស.៥១៤-៥៥០}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ស្រុតវម្ម៌]]<br/>([[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]] {{Cambodia-royal-stub}} tkusuksa9in9t6vmrs7tjxfhsdmyzhk 0 45658 341138 336698 2026-09-27T10:41:08Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341138 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | native_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ<br><small>จังหวัดนครจัมปาศักดิ์</small> | common_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | p2 = | flag_p2 = | s1 = | flag_s1 = | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal_of_Nakhon_Champassak_province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ (ពណ៌បៃតង) | capital = [[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]] | today = {{flag|កម្ពុជា}}<br>{{flagicon|Laos}} [[ឡាវ|លាវ]] }} '''ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดนครจัมปาศักดิ์) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]។ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយចោលហើយ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ[[បារាំង​]]វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តនគរចម្ប៉ាសក្ដិ គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាល[[វីឈីបារាំង]]យល់ព្រមប្រគល់[[ខេត្តម្លូព្រៃ]]និង[[ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់|ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់]]([[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]])របស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]និងផ្នែកខាងមុខ[[ទន្លេមេគង្គ]]នៃ[[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសលាវ]]</ref>របស់[[ជនជាតិលាវ|លាវ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។<ref>Grabowsky, Volker. ''Regions and National Integration in Thailand 1892-1992''. Wiesbaden: Harrassowitz, 1995.</ref>ទឹកដីទាំង ០២ ផ្នែកនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាមួយគ្នាហើយបង្កើតបានជាខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ។បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] បានបិទបញ្ចប់ទៅដោយ[[សម្ព័ន្ធមិត្តនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២|ក្រុមសម្ព័នមិត្ត Allies]] ទទួលបានជ័យជំនះលើ[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ហើយ[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមកំហែងនិងរារាំងមិនឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាអង្គការទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីបាននោះឡើយ។នៅ​ទី​បំផុត​នៅ​ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោលនិង​ប្រគល់​ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារំាង]]វិញ​។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])<ref>''ស្រុកធំ(amphoe)ចំនួន ០៥ និង ស្រុកតូច(king amphoe)ចំនួន ០១''</ref>ដោយយក[[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]]([[ក្រុងប៉ាក់សេ]] [[ខេត្តចំប៉ាសក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្ដិ]])ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម |- | ០១ | មឿងណៈខនចាមប៉ាសាក់ | Mueang Nakhon Champassak | เมืองนครจัมปาศักดิ์ |- | ០២ | វ័នណា វ៉ៃថាយ៉ាកន | Wan Waithayakon | วรรณไวทยากร |- | ០៣ | ថារ៉ាបរីវ៉ាត់ | Tharaboriwat | ธาราบริวัตร |- | ០៤ | ម៉ៈណូ ប្រៃ | Mano Phrai | มะโนไพร |- | ០៥ | ចម ក្រាសាន្ត | Chom Krasan | จอมกระสานต์ |- | ០៦ | ផុន ថង | Phon Thong | โพนทอง |} ==ឯកសារយោង== mexvqp2im9cz1zqnc71ykew64mczbdj 341139 341138 2026-09-27T10:41:56Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341139 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | native_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ<br><small>จังหวัดนครจัมปาศักดิ์</small> | common_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | p2 = | flag_p2 = | s1 = | flag_s1 = | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal_of_Nakhon_Champassak_province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ (ពណ៌បៃតង) | capital = [[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]] | today = {{flag|កម្ពុជា}}<br>{{flagicon|Laos}} [[ឡាវ|លាវ]] }} '''ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดนครจัมปาศักดิ์) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]។ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយចោលហើយ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ[[បារាំង​]]វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តនគរចម្ប៉ាសក្ដិ គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាល[[វីឈីបារាំង]]យល់ព្រមប្រគល់[[ខេត្តម្លូព្រៃ]]និង[[ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់|ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់]]([[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]])របស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]និងផ្នែកខាងមុខ[[ទន្លេមេគង្គ]]នៃ[[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសលាវ]]</ref>របស់[[ជនជាតិលាវ|លាវ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។<ref>Grabowsky, Volker. ''Regions and National Integration in Thailand 1892-1992''. Wiesbaden: Harrassowitz, 1995.</ref>ទឹកដីទាំង ០២ ផ្នែកនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាមួយគ្នាហើយបង្កើតបានជាខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ។បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] បានបិទបញ្ចប់ទៅដោយ[[សម្ព័ន្ធមិត្តនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២|ក្រុមសម្ព័នមិត្ត Allies]] ទទួលបានជ័យជម្នះលើ[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ហើយ[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមកំហែងនិងរារាំងមិនឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាអង្គការទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីបាននោះឡើយ។នៅ​ទី​បំផុត​នៅ​ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោលនិង​ប្រគល់​ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារំាង]]វិញ​។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])<ref>''ស្រុកធំ(amphoe)ចំនួន ០៥ និង ស្រុកតូច(king amphoe)ចំនួន ០១''</ref>ដោយយក[[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]]([[ក្រុងប៉ាក់សេ]] [[ខេត្តចំប៉ាសក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្ដិ]])ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម |- | ០១ | មឿងណៈខនចាមប៉ាសាក់ | Mueang Nakhon Champassak | เมืองนครจัมปาศักดิ์ |- | ០២ | វ័នណា វ៉ៃថាយ៉ាកន | Wan Waithayakon | วรรณไวทยากร |- | ០៣ | ថារ៉ាបរីវ៉ាត់ | Tharaboriwat | ธาราบริวัตร |- | ០៤ | ម៉ៈណូ ប្រៃ | Mano Phrai | มะโนไพร |- | ០៥ | ចម ក្រាសាន្ត | Chom Krasan | จอมกระสานต์ |- | ០៦ | ផុន ថង | Phon Thong | โพนทอง |} ==ឯកសារយោង== g5jmjuax47o0nezsce3gb44zqyb15hq 341140 341139 2026-09-27T10:46:23Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 341140 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | native_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ<br><small>จังหวัดนครจัมปาศักดิ์</small> | common_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | p2 = | flag_p2 = | s1 = | flag_s1 = | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal_of_Nakhon_Champassak_province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ (ពណ៌បៃតង) | capital = [[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]] | today = {{flag|កម្ពុជា}}<br>{{flagicon|Laos}} [[ឡាវ|លាវ]] }} '''ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดนครจัมปาศักดิ์) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]។ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយចោលហើយ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ[[បារាំង​]]វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តនគរចម្ប៉ាសក្ដិ គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាល[[វីឈីបារាំង]]យល់ព្រមប្រគល់[[ខេត្តម្លូព្រៃ]]និង[[ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់|ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់]]([[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]])របស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]និងផ្នែកខាងមុខ[[ទន្លេមេគង្គ]]នៃ[[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសលាវ]]</ref>របស់[[ជនជាតិលាវ|លាវ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។<ref>Grabowsky, Volker. ''Regions and National Integration in Thailand 1892-1992''. Wiesbaden: Harrassowitz, 1995.</ref>ទឹកដីទាំង ០២ ផ្នែកនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាមួយគ្នាហើយបង្កើតបានជាខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ។បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] បានបិទបញ្ចប់ទៅដោយ[[សម្ព័ន្ធមិត្តនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២|ក្រុមសម្ព័នមិត្ត Allies]] ទទួលបានជ័យជម្នះលើ[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ហើយ[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមកំហែងនិងរារាំងមិនឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាអង្គការទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីបាននោះឡើយ។នៅ​ទី​បំផុត​នៅ​ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោលនិង​ប្រគល់​ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារំាង]]វិញ​។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])<ref>''ស្រុកធំ(amphoe)ចំនួន ០៥ និង ស្រុកតូច(king amphoe)ចំនួន ០១''</ref>ដោយយក[[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]]([[ក្រុងប៉ាក់សេ]] [[ខេត្តចំប៉ាសក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្ដិ]])ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម |- | ០១ | មឿងណៈខនចាមប៉ាសាក់ | Mueang Nakhon Champassak | เมืองนครจัมปาศักดิ์ |- | ០២ | វ័នណា វ៉ៃថាយ៉ាកន | Wan Waithayakon | วรรณไวทยากร |- | ០៣ | ថារ៉ាបរីវ៉ាត់ | Tharaboriwat | ธาราบริวัตร |- | ០៤ | ម៉ាណូ ប្រៃ | Mano Phrai | มะโนไพร |- | ០៥ | ចម ក្រាសាន្ត | Chom Krasan | จอมกระสานต์ |- | ០៦ | ផុន ថង | Phon Thong | โพนทอง |} ==ឯកសារយោង== 47wr9e9bfqsar29ctag0crwxblip5m3 341141 341140 2026-09-27T10:51:02Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 341141 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Subdivision | native_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ<br><small>จังหวัดนครจัมปาศักดิ์</small> | common_name = ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ | subdivision = [[ខេត្តនៃថៃ|ខេត្ត]] | nation = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]] | year_start = ១៩៤១ | year_end = ១៩៤៦ | date_start = ០៩ ឧសភា | date_end = ១៧ វិច្ឆិកា | event_start = [[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | event_end = [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ប្រគល់ទឹកដីទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]វិញ<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/laos/16.htm|title=Laos - INDEPENDENCE}}</ref><ref name="FrancoThai1946">{{Cite book |url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf |title=United Nations Treaty Series |publisher=Secretariat of the United Nations |year=1959 |volume=344 |pages=59-93}}</ref> | p1 = | flag_p1 = | p2 = | flag_p2 = | s1 = | flag_s1 = | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of Thailand.svg | flag_type = | image_coat = Seal_of_Nakhon_Champassak_province.png | image_map = Provinces of Cambodia loss to Thailand during Franco-Thai War.png | image_map_caption = ផែនទីខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ (ពណ៌បៃតង) | capital = [[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]] | today = {{flag|កម្ពុជា}}<br>{{flagicon|Laos}} [[ឡាវ|លាវ]] }} '''ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]] : จังหวัดนครจัมปาศักดิ์) គឺជាអតីតខេត្តរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារាំង]]។ខេត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​រំលាយចោលហើយ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ[[បារាំង​]]វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ ​១៩៤៦។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ខេត្តនគរចម្ប៉ាសក្ដិ គឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយ[[សង្គ្រាមបារាំង-ថៃ|សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]]នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាល[[វីឈីបារាំង]]យល់ព្រមប្រគល់[[ខេត្តម្លូព្រៃ]]និង[[ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់|ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់]]([[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]])របស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]និងផ្នែកខាងមុខ[[ទន្លេមេគង្គ]]នៃ[[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ]]<ref>[[ខេត្តខ្មែរដែលបាត់បង់នៅប្រទេសលាវ]]</ref>របស់[[ជនជាតិលាវ|លាវ]]ទៅឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។<ref>Grabowsky, Volker. ''Regions and National Integration in Thailand 1892-1992''. Wiesbaden: Harrassowitz, 1995.</ref>ទឹកដីទាំង ០២ ផ្នែកនេះត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាមួយគ្នាហើយបង្កើតបានជាខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិ។បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ០២]] បានបិទបញ្ចប់ទៅដោយ[[សម្ព័ន្ធមិត្តនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២|ក្រុមសម្ព័នមិត្ត Allies]] ទទួលបានជ័យជម្នះលើ[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ហើយ[[រដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ននៃសាធារណរដ្ឋបារាំង]]បានគំរាមកំហែងនិងរារាំងមិនឲ្យ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់[[អំណាចអ័ក្ស|ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត Axis]] ចូលជាសមាជិករបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលជាអង្គការទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីបាននោះឡើយ។នៅ​ទី​បំផុត​នៅ​ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្តិត្រូវ​បាន​រំលាយ​ចោលនិង​ប្រគល់​ទៅឲ្យ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិនបារំាង]]វិញ​។<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20344/v344.pdf United Nations Treaty Series] (PDF). Vol. 344. Secretariat of the United Nations. 1959. pp. 59–93.</ref> ==រដ្ឋបាល== [[File:Map_of_Thailand_World_War_II_(Japanese)_1943.jpg|thumb|ផែនទីសៀមអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ០២ ជាភាសាជប៉ុនឆ្នាំ ១៩៤៣]] ខេត្តនគរចម្ប៉ាស័ក្ដិ ត្រូវបានរដ្ឋអំណាច[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចែកចេញជា ០៦ ស្រុក([[អាំភើ]])<ref>''ស្រុកធំ(amphoe)ចំនួន ០៥ និង ស្រុកតូច(king amphoe)ចំនួន ០១''</ref>ដោយយក[[ក្រុងចម្ប៉ាស័ក្ដិ]]([[ក្រុងប៉ាក់សេ]] [[ខេត្តចំប៉ាសក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្ដិ]])ធ្វើជាទីរួមខេត្ត ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខរៀង ! ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ! ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ! ឈ្មោះភាសាសៀម |- | ០១ | មឿងណាខនចំប៉ាសាក់ | Mueang Nakhon Champassak | เมืองนครจัมปาศักดิ์ |- | ០២ | វ័នណា វ៉ៃថាយ៉ាកន | Wan Waithayakon | วรรณไวทยากร |- | ០៣ | ថារ៉ាបរីវ៉ាត់ | Tharaboriwat | ธาราบริวัตร |- | ០៤ | ម៉ាណូ ប្រៃ | Mano Phrai | มะโนไพร |- | ០៥ | ចម ក្រាសាន្ត | Chom Krasan | จอมกระสานต์ |- | ០៦ | ផុន ថង | Phon Thong | โพนทอง |} ==ឯកសារយោង== 0xpe67leyujw0rwzgqf4al9aqn639a3 0 48346 341088 334779 2026-09-26T15:55:52Z Lucy576 33490 341088 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|PBS}} {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ | name = សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ | logo = Thai PBS Logo 2016.svg | logo_size = | logo_alt = | image = | country = ប្រទេសថៃ | area = ទូទាំងប្រទេស | network = | headquarters = [[ឡាក់ស៊ី, បាងកក]], ប្រទេស | picture_format = [[1080i]] [[HDTV]] | timeshift_service = | owner = [[រដ្ឋាភិបាលថៃ | រាជរដ្ឋាភិបាលថៃ]] | key_people = Wilasinee Pipitkul, director-general/managing director | sister_channels = [[ALTV (Thailand)|ALTV]]<br />Thai PBS Radio Online | launch_date = {{Start date and age|2008|01|15|df=yes}} | closed_date = | former_names = '''ITV''' (1 July 1996 – 7 March 2007)<br />'''TITV''' (8 March 2007 – 15 January 2008)<br />'''TPBS''' (until 31 January 2008)<br />'''TV Thai''' (until 8 April 2011) | website = {{url|https://www.ThaiPBS.or.th}} | terr_serv_1 = [[Digital terrestrial television|Digital]] | terr_chan_1 = Channel 3 (HD) (TPBS – MUX4) | online_serv_1 = ThaiPBS | online_chan_1 = [https://live.thaipbs.or.th Watch live] }} '''សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ''' ( {{Lang-th|องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย}}) ឬ '''TPBS''' ( {{Lang-th|ส.ส.ท.}} បកប្រែថា: '''ស.ស.ថ''') គឺជា[[ការផ្សាយជាសាធារណៈ|សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ]]នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយច្បាប់សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ ឆ្នាំ២០០៨ ដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨។ នៅក្រោមទង្វើនេះ សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ មានឋានៈជា[[ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋ]]ដែលមាន[[បុគ្គលិកលក្ខណៈស្របច្បាប់]] ប៉ុន្តែមិនមែនជា [[ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល|ភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាល]] ឬ [[សហគ្រាសរដ្ឋ]] ទេ។ '''សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ''' ដំណើរការ '''ថៃ ពីប៊ីអេស''' (ไทยพีบีเอส) ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថា [[ITV (ថៃ)|iTV]], TITV និង TV Thai TV រៀងគ្នា។ '''សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ''' ជាស្ថានីយ៍ [[ទូរទស្សន៍សាធារណៈ|ទូរទស្សន៍សាធារណៈដែល]] ចាក់ផ្សាយតាមប៉ុស្តិ៍ UHF ប៉ុស្តិ៍លេខ២៩។ ស្ថានីយ៍ផ្សាយតាមប្រេកង់ដែលពីមុនត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប៉ុស្តិ៍ដែលដំណើរការដោយឯកជន iTV ។ '''សេវាផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈរបស់ថៃ''' បានសាកល្បងការផ្សាយរបស់ខ្លួនដោយភ្ជាប់ទៅសញ្ញាបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ការផ្សាយទៅកាន់តារាងកម្មវិធីពិសេសដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយ [[ទូរទស្សន៍ថៃ]] (TVT ឬ TV 11 Thailand) នៅស្ថានីយ៍ផ្សព្វផ្សាយផ្លូវធីវីធីថ្មីពេជ្របុរី (TVT New Phetchaburi Road Broadcasting Station) ។ (បច្ចុប្បន្នជាការិយាល័យកណ្តាលសារព័ត៌មានជាតិនៃប្រទេសថៃ និងស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ពិភពលោក NBT និងអតីតប៉ុស្តិ៍ UHF លេខ ២៩ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ ។ កម្មវិធីបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨។ ) == ឯកសារយោង == 3z2he17crx26qcn8c9hlptsn1zarkvy 0 49573 341133 339852 2026-09-27T09:30:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341133 wikitext text/x-wiki ''' វត្តរាជបូណ៌ ឬ វត្តបូព៌''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Bo) គឺជាបូជនីយដ្ឋាននិងបុរាណដ្ឋា​ន​ដ៏ល្បីមួយ​នៅ​[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ បើ​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំមកហើយ។វត្តរាជបូណ៌មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |title=កូនខ្មែរ​គួ​រ​ដឹង! វត្តរាជបូណ៌​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំ អ្នកប្រាជ្ញ និងមន្រ្តី​សង្ឈ​ខ្ពស់ៗធ្លាប់គង់នៅ |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/85279 |access-date=2023-09-22 |language=en-US}}</ref>ព្រះវិហារវត្តបូព៌គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អឯកមួយដែលមានក្បូរក្បាច់រចនានិងស្នាដៃ[[សិល្បៈខ្មែរ]]ពិតៗទាំងដំបូល តួព្រះវិហារ គ្រឹះ ហោជាង សន្លឹកទ្វារ សន្លឹកបង្អួច [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក សសរ រូបគំនូរ ពណ៌គឺសុទ្ធតែជាទីចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិរួមទាំងអ្នកមកសិក្សាស្រាវជ្រាវផងដែរ។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រនិងមានគំនូរបុរាណ[[រាមកេរ្តិ៍|រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងផ្នែក[[វប្បធម៌កម្ពុជា|វប្បធម៌ខ្មែរ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួច។ {{Infobox religious building | name = វត្តរាជបូណ៌ | building_name = វត្តរាជបូណ៌ | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Wat Bo.jpg | caption = ព្រះវិហារវត្តរាជបូណ៌ | location = [[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | country = {{CAM}} }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Wat Bo 3.jpg|thumb|]] វត្តរាជបូណ៌កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ ហើយព្រះវិហារកសាងនាសម័យកាលក្រោយនៅក្នុងរជ្ជកាល[[នរោត្តម|ព្រះបាទនរោត្តម]]។វត្តរាជបូណ៌គឺជាបូជនីយដ្ឋានដ៏ល្បីមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញនិងមន្រ្តីសង្ឈដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ៗគង់នៅ។និយាយអំពីការអប់រំនៅក្នុងវត្តរាជបូណ៌មានសាលាពុទ្ធកវិទ្យាល័យដែលផ្តល់ឲ្យព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តដ៏ដូចជាព្រះសង្ឃមកពីបណ្តាខេត្តនានាមានឱកាសរៀននូវចំណេះដឹងទាំងខាងពុទ្ធចក្រនិងអាណាចក្ររួមទាំងមានស្ថានីយវិទ្យុ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|ពុទ្ធសាសនា]] នៅក្នុងវត្តនេះទៀតផង។ជាមួយគ្នានេះផងដែរវត្តរាជបូណ៌ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងសិល្បៈដែលមានបង្រៀននូវចំណេះដឹងខាងផ្នែករបាំ ផ្នែកដាប់ឆ្លាក់ ផ្នែកគំនូរ ផ្នែកភ្លេងបុរាណមានទាំង[[ល្ខោនស្បែកតូច|ស្បែកតូច]] [[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]] [[ភ្លេងពិណពាទ្យ]] ភ្លេងប្រពៃណីជាពិសេសក៏មានវត្តុបុរាណរាប់រយមុខដែលតាំងនៅក្នុងកុដិប្រៀបដូចជាសារៈមន្ទីរតូចមួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិចូលទស្សនា និងស្វែងយល់ដែលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាពន់ពេក។<ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/6055dc184e23f6260efe6eda |access-date=2023-09-22 |website=sbm.news}}</ref>ភាពអស្ចារ្យនៃក្បូរក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រនៃព្រះវិហារបុរាណអាយុកាលប្រមាណជិត ៤០០ ឆ្នាំនេះទាំងសំណង់ ចម្លាក់ គំនូរទាំងនោះត្រូវបានខូចខាតនិងបាត់បង់សោភ័ណដើមដោយអន្លើនៅកន្លែងខ្លះដោយសារអាកាសធាតុ អាយុកាល ការធ្វើថ្មី ការប្រេះស្រាំ ធូលី ផ្សែងធូបទៀន ការលាបពណ៌ថ្មី និង ការជួសជុលផ្សេងៗពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ជាដើម។ប៉ុន្តែសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌ[[ខេត្តសៀមរាប]]មួយនេះត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់សង្គ្រោះនិងអភិរក្សដោយ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសហការជាមួយអ្នកជំនាញ[[អ៊ីតាលី]]ដើម្បីជួសជុលព្រះវិហារនេះនៅក្នុងបំណងអភិរក្សនិងលើកតម្កើងតម្លៃវប្បធម៌នៃសិល្បៈរបស់[[ខ្មែរ]]នាសម័យបុរាណកាលឲ្យរស់រវើកនាពេលបច្ចុប្បន្នឡើងវិញ។នៅតាមជញ្ជាំង សសររូបចម្លាក់នៅលើស៊ុមបង្អួចមានស្រទាប់ថ្នាំខុសៗគ្នា ចន្លោះពី ០៧ ទៅ ០៣ ស្រទាប់ហើយរាល់ការសម្អាតឬជួសជុល ទាមទារខ្លាំងណាស់នូវការអត់ធ្មត់និងប្រិតព្រៀងបំផុតពិសេសត្រូវមានជំនាញលាយគ្រឿងផ្សំឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស ដើម្បីកុំឲ្យមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំចាស់។រយៈពេល ០២ ឆ្នាំមកនេះ ក្រុមការងារសម្រេចបានការសម្អាតជើងសសរ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក រូបចម្លាក់មួយចំនួន សន្លឹកបង្អួច ០៩ ផ្ទាំង រូបគំនូរ ០៣ ផ្ទាំងនៅក្នុងចំណោម ១៥៧ ផ្ទាំងខ្លះគូរត្រេលើរូបដែលបាត់មុខ ហើយបិទម្នាងសិលាលើកន្លែងចន្លោះប្រហោងធំៗជាដើម។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រគឺគំនូរបុរាណ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]គូរនៅរវាងឆ្នាំ ១៩២០-១៩២៤ ដោយជាងឈ្មោះ'''ប៉ិល'''និងក្មួយរបស់គាត់ឈ្មោះ'''ឌិត'''។ជាងគំនូរទាំង ០២ នាក់នេះគឺជាជាងធ្វើណាំងសម្រាប់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទើបគំនូរមានទម្រង់កាយវិការបែបដូច[[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួចដោយលោក'''កុសល'''បានបញ្ជាក់ថាព្រះវិហារដ៏ចំណាស់មួយនេះធ្លាប់មានការជួសជុលតាំងពី[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]មកម្ល៉េះ។<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=ដំណែល និងដំណាល "រាជបូណ៌" អារាមហ្លួង សៀមរាប រជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម |url=https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |access-date=2023-09-22 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2023-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211061150/https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Wat Bo 10.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 4.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 9.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 11.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 5.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 7.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 12.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 6.jpg|thumb]] ==ឯកសារយោង== 2q2za2bc1ojj4lyk3xhnmistttiskci 341134 341133 2026-09-27T09:36:51Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341134 wikitext text/x-wiki ''' វត្តរាជបូណ៌ ឬ វត្តបូព៌''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Bo) គឺជាបូជនីយដ្ឋាននិងបុរាណដ្ឋា​ន​ដ៏ល្បីមួយ​នៅ​[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ បើ​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំមកហើយ។វត្តរាជបូណ៌មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |title=កូនខ្មែរ​គួ​រ​ដឹង! វត្តរាជបូណ៌​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំ អ្នកប្រាជ្ញ និងមន្រ្តី​សង្ឈ​ខ្ពស់ៗធ្លាប់គង់នៅ |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/85279 |access-date=2023-09-22 |language=en-US}}</ref>ព្រះវិហារវត្តបូព៌គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អឯកមួយដែលមានក្បូរក្បាច់រចនានិងស្នាដៃ[[សិល្បៈខ្មែរ]]ពិតៗទាំងដំបូល តួព្រះវិហារ គ្រឹះ ហោជាង សន្លឹកទ្វារ សន្លឹកបង្អួច [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក សសរ រូបគំនូរ ពណ៌គឺសុទ្ធតែជាទីចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិរួមទាំងអ្នកមកសិក្សាស្រាវជ្រាវផងដែរ។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រនិងមានគំនូរបុរាណ[[រាមកេរ្តិ៍|រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងផ្នែក[[វប្បធម៌កម្ពុជា|វប្បធម៌ខ្មែរ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួច។ {{Infobox religious building | name = វត្តរាជបូណ៌ | building_name = វត្តរាជបូណ៌ | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Wat Bo.jpg | caption = ព្រះវិហារវត្តរាជបូណ៌ | location = [[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | country = {{CAM}} }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Wat Bo 3.jpg|thumb|]] វត្តរាជបូណ៌កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ ហើយព្រះវិហារកសាងនៅក្នុងសម័យកាលក្រោយនៅក្នុងរជ្ជកាល[[នរោត្តម|ព្រះបាទនរោត្តម]]។វត្តរាជបូណ៌គឺជាបូជនីយដ្ឋានដ៏ល្បីមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញនិងមន្រ្តីសង្ឈដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ៗគង់នៅ។និយាយអំពីការអប់រំនៅវត្តរាជបូណ៌មានសាលាពុទ្ធកវិទ្យាល័យដែលផ្តល់ឲ្យព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តដ៏ដូចជាព្រះសង្ឃមកពីបណ្តាខេត្តនានាមានឱកាសរៀននូវចំណេះដឹងទាំងខាងពុទ្ធចក្រនិងអាណាចក្ររួមទាំងមានស្ថានីយវិទ្យុ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|ពុទ្ធសាសនា]] នៅក្នុងវត្តនេះទៀតផង។ជាមួយគ្នានេះផងដែរវត្តរាជបូណ៌ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងសិល្បៈដែលមានបង្រៀននូវចំណេះដឹងខាងផ្នែករបាំ ផ្នែកដាប់ឆ្លាក់ ផ្នែកគំនូរ ផ្នែកភ្លេងបុរាណមានទាំង[[ល្ខោនស្បែកតូច|ស្បែកតូច]] [[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]] [[ភ្លេងពិណពាទ្យ]] ភ្លេងប្រពៃណីជាពិសេសក៏មានវត្តុបុរាណរាប់រយមុខដែលតាំងនៅក្នុងកុដិប្រៀបដូចជាសារៈមន្ទីរតូចមួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិចូលទស្សនានិងស្វែងយល់ដែលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាពន់ពេក។<ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/6055dc184e23f6260efe6eda |access-date=2023-09-22 |website=sbm.news}}</ref>ភាពអស្ចារ្យនៃក្បូរក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រនៃព្រះវិហារបុរាណអាយុកាលប្រមាណជិត ៤០០ ឆ្នាំនេះទាំងសំណង់ ចម្លាក់ គំនូរទាំងនោះត្រូវបានខូចខាតនិងបាត់បង់សោភ័ណដើមដោយអន្លើនៅកន្លែងខ្លះដោយសារអាកាសធាតុ អាយុកាល ការធ្វើថ្មី ការប្រេះស្រាំ ធូលី ផ្សែងធូបទៀន ការលាបពណ៌ថ្មី និង ការជួសជុលផ្សេងៗពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ជាដើម។ប៉ុន្តែសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌ[[ខេត្តសៀមរាប]]មួយនេះត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់សង្គ្រោះនិងអភិរក្សដោយ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសហការជាមួយអ្នកជំនាញ[[អ៊ីតាលី]]ដើម្បីជួសជុលព្រះវិហារនេះនៅក្នុងបំណងអភិរក្សនិងលើកតម្កើងតម្លៃវប្បធម៌នៃសិល្បៈរបស់[[ខ្មែរ]]នាសម័យបុរាណកាលឲ្យរស់រវើកនាពេលបច្ចុប្បន្នឡើងវិញ។នៅតាមជញ្ជាំងសសររូបចម្លាក់នៅលើស៊ុមបង្អួចមានស្រទាប់ថ្នាំខុសៗគ្នាចន្លោះពី ០៧ ទៅ ០៣ ស្រទាប់ហើយរាល់ការសម្អាតឬជួសជុល ទាមទារខ្លាំងណាស់នូវការអត់ធ្មត់និងប្រិតព្រៀងបំផុតពិសេសត្រូវមានជំនាញលាយគ្រឿងផ្សំឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេសដើម្បីកុំឲ្យមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំចាស់។រយៈពេល ០២ ឆ្នាំមកនេះក្រុមការងារសម្រេចបានការសម្អាតជើងសសរ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក រូបចម្លាក់មួយចំនួន សន្លឹកបង្អួច ០៩ ផ្ទាំង រូបគំនូរ ០៣ ផ្ទាំងនៅក្នុងចំណោម ១៥៧ ផ្ទាំងខ្លះគូរត្រេលើរូបដែលបាត់មុខ ហើយបិទម្នាងសិលាលើកន្លែងចន្លោះប្រហោងធំៗជាដើម។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រគឺគំនូរបុរាណ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]គូរនៅរវាងឆ្នាំ ១៩២០-១៩២៤ ដោយជាងឈ្មោះ'''ប៉ិល'''និងក្មួយរបស់លោកឈ្មោះ'''ឌិត'''។ជាងគំនូរទាំង ០២ នាក់នេះគឺជាជាងធ្វើណាំងសម្រាប់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទើបគំនូរមានទម្រង់កាយវិការបែបដូច[[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួចដោយលោក'''កុសល'''បានបញ្ជាក់ថាព្រះវិហារដ៏ចំណាស់មួយនេះធ្លាប់មានការជួសជុលតាំងពី[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]មកម្ល៉េះ។<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=ដំណែល និងដំណាល "រាជបូណ៌" អារាមហ្លួង សៀមរាប រជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម |url=https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |access-date=2023-09-22 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2023-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211061150/https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Wat Bo 10.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 4.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 9.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 11.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 5.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 7.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 12.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 6.jpg|thumb]] ==ឯកសារយោង== 0q7wwegsgw8wtfnyduxz3at5xq8guaq 341135 341134 2026-09-27T09:43:55Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341135 wikitext text/x-wiki ''' វត្តរាជបូណ៌ ឬ វត្តបូព៌''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Bo) គឺជាបូជនីយដ្ឋាននិងបុរាណដ្ឋា​ន​ដ៏ល្បីមួយ​នៅ​[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ បើ​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំមកហើយ។វត្តរាជបូណ៌មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |title=កូនខ្មែរ​គួ​រ​ដឹង! វត្តរាជបូណ៌​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំ អ្នកប្រាជ្ញ និងមន្រ្តី​សង្ឈ​ខ្ពស់ៗធ្លាប់គង់នៅ |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/85279 |access-date=2023-09-22 |language=en-US}}</ref>ព្រះវិហារវត្តបូព៌គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អឯកមួយដែលមានក្បូរក្បាច់រចនានិងស្នាដៃ[[សិល្បៈខ្មែរ]]ពិតៗទាំងដំបូល តួព្រះវិហារ គ្រឹះ ហោជាង សន្លឹកទ្វារ សន្លឹកបង្អួច [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក សសរ រូបគំនូរ ពណ៌គឺសុទ្ធតែជាទីចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិរួមទាំងអ្នកមកសិក្សាស្រាវជ្រាវផងដែរ។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រនិងមានគំនូរបុរាណ[[រាមកេរ្តិ៍|រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងផ្នែក[[វប្បធម៌កម្ពុជា|វប្បធម៌ខ្មែរ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួច។ {{Infobox religious building | name = វត្តរាជបូណ៌ | building_name = វត្តរាជបូណ៌ | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Wat Bo.jpg | caption = ព្រះវិហារវត្តរាជបូណ៌ | location = [[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | country = {{CAM}} }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Wat Bo 3.jpg|thumb|]] វត្តរាជបូណ៌កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ ហើយព្រះវិហារកសាងនាសម័យកាលក្រោយនៅក្នុងរជ្ជកាល[[នរោត្តម|ព្រះបាទនរោត្តម]]។វត្តរាជបូណ៌គឺជាបូជនីយដ្ឋានដ៏ល្បីមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញនិងមន្រ្តីសង្ឈដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ៗគង់នៅ។និយាយអំពីការអប់រំនៅវត្តរាជបូណ៌មានសាលាពុទ្ធកវិទ្យាល័យដែលផ្តល់ឲ្យព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តដ៏ដូចជាព្រះសង្ឃមកពីបណ្តាខេត្តនានាមានឱកាសរៀននូវចំណេះដឹងទាំងខាងពុទ្ធចក្រនិងអាណាចក្ររួមទាំងមានស្ថានីយវិទ្យុ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|ពុទ្ធសាសនា]] នៅក្នុងវត្តនេះទៀតផង។ជាមួយគ្នានេះផងដែរវត្តរាជបូណ៌ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងសិល្បៈដែលមានបង្រៀននូវចំណេះដឹងខាងផ្នែករបាំ ផ្នែកដាប់ឆ្លាក់ ផ្នែកគំនូរ ផ្នែកភ្លេងបុរាណមានទាំង[[ល្ខោនស្បែកតូច|ស្បែកតូច]] [[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]] [[ភ្លេងពិណពាទ្យ]] ភ្លេងប្រពៃណីជាពិសេសក៏មានវត្តុបុរាណរាប់រយមុខដែលតាំងនៅក្នុងកុដិប្រៀបដូចជាសារៈមន្ទីរតូចមួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិចូលទស្សនានិងស្វែងយល់ដែលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាពន់ពេក។<ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/6055dc184e23f6260efe6eda |access-date=2023-09-22 |website=sbm.news}}</ref>ភាពអស្ចារ្យនៃក្បូរក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រនៃព្រះវិហារបុរាណអាយុកាលប្រមាណជិត ៤០០ ឆ្នាំនេះទាំងសំណង់ ចម្លាក់ គំនូរទាំងនោះត្រូវបានខូចខាតនិងបាត់បង់សោភ័ណដើមដោយអន្លើនៅកន្លែងខ្លះដោយសារអាកាសធាតុ អាយុកាល ការធ្វើថ្មី ការប្រេះស្រាំ ធូលី ផ្សែងធូបទៀន ការលាបពណ៌ថ្មី និង ការជួសជុលផ្សេងៗពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ជាដើម។ប៉ុន្តែសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]មួយនេះត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់សង្គ្រោះនិងអភិរក្សដោយ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសហការជាមួយអ្នកជំនាញ[[អ៊ីតាលី]]ដើម្បីជួសជុលព្រះវិហារនេះនៅក្នុងបំណងអភិរក្សនិងលើកតម្កើងតម្លៃវប្បធម៌នៃសិល្បៈរបស់[[ខ្មែរ]]នាសម័យបុរាណកាលឲ្យរស់រវើកនាពេលបច្ចុប្បន្នឡើងវិញ។នៅតាមជញ្ជាំងសសររូបចម្លាក់នៅលើស៊ុមបង្អួចមានស្រទាប់ថ្នាំខុសៗគ្នាចន្លោះពី ០៧ ទៅ ០៣ ស្រទាប់ហើយរាល់ការសម្អាតឬជួសជុល ទាមទារខ្លាំងណាស់នូវការអត់ធ្មត់និងប្រិតព្រៀងបំផុតពិសេសត្រូវមានជំនាញលាយគ្រឿងផ្សំឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេសដើម្បីកុំឲ្យមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំចាស់។រយៈពេល ០២ ឆ្នាំមកនេះក្រុមការងារសម្រេចបានការសម្អាតជើងសសរ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក រូបចម្លាក់មួយចំនួន សន្លឹកបង្អួច ០៩ ផ្ទាំង រូបគំនូរ ០៣ ផ្ទាំងនៅក្នុងចំណោម ១៥៧ ផ្ទាំងខ្លះគូរត្រេលើរូបដែលបាត់មុខ ហើយបិទម្នាងសិលាលើកន្លែងចន្លោះប្រហោងធំៗជាដើម។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រគឺគំនូរបុរាណ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]គូរនៅរវាងឆ្នាំ ១៩២០-១៩២៤ ដោយជាងឈ្មោះ'''ប៉ិល'''និងក្មួយរបស់លោកឈ្មោះ'''ឌិត'''។ជាងគំនូរទាំង ០២ នាក់នេះគឺជាជាងធ្វើណាំងសម្រាប់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទើបគំនូរមានទម្រង់កាយវិការបែបដូច[[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួចដោយលោក'''កុសល'''បានបញ្ជាក់ថាព្រះវិហារដ៏ចំណាស់មួយនេះធ្លាប់មានការជួសជុលតាំងពី[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]មកម្ល៉េះ។<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=ដំណែល និងដំណាល "រាជបូណ៌" អារាមហ្លួង សៀមរាប រជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម |url=https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |access-date=2023-09-22 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2023-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211061150/https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Wat Bo 10.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 4.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 9.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 11.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 5.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 7.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 12.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 6.jpg|thumb]] ==ឯកសារយោង== s5zh6u6k6oocjaeb9wdewuv78yuxujb 341136 341135 2026-09-27T10:13:03Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 341136 wikitext text/x-wiki ''' វត្តរាជបូណ៌ ឬ វត្តបូព៌''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Bo) គឺជាបូជនីយដ្ឋាននិងបុរាណដ្ឋា​ន​ដ៏ល្បីមួយ​នៅ​[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ បើ​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំមកហើយ។វត្តរាជបូណ៌មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |title=កូនខ្មែរ​គួ​រ​ដឹង! វត្តរាជបូណ៌​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំ អ្នកប្រាជ្ញ និងមន្រ្តី​សង្ឈ​ខ្ពស់ៗធ្លាប់គង់នៅ |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/85279 |access-date=2023-09-22 |language=en-US}}</ref>ព្រះវិហារវត្តបូព៌គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អឯកមួយដែលមានក្បូរក្បាច់រចនានិងស្នាដៃ[[សិល្បៈខ្មែរ]]ពិតៗទាំងដំបូល តួព្រះវិហារ គ្រឹះ ហោជាង សន្លឹកទ្វារ សន្លឹកបង្អួច [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក សសរ រូបគំនូរ ពណ៌គឺសុទ្ធតែជាទីចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិរួមទាំងអ្នកមកសិក្សាស្រាវជ្រាវផងដែរ។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រនិងមានគំនូរបុរាណ[[រាមកេរ្តិ៍|រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងផ្នែក[[វប្បធម៌កម្ពុជា|វប្បធម៌ខ្មែរ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួច។ {{Infobox religious building | name = វត្តរាជបូណ៌ | building_name = វត្តរាជបូណ៌ | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Wat Bo.jpg | caption = ព្រះវិហារវត្តរាជបូណ៌ | location = [[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | country = {{CAM}} }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Wat Bo 3.jpg|thumb|]] វត្តរាជបូណ៌កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ ហើយព្រះវិហារកសាងនៅក្នុងសម័យកាលក្រោយនៅក្នុងរជ្ជកាល[[នរោត្តម|ព្រះបាទនរោត្តម]]។វត្តរាជបូណ៌គឺជាបូជនីយដ្ឋានដ៏ល្បីមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញនិងមន្រ្តីសង្ឈដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ៗគង់នៅ។និយាយអំពីការអប់រំនៅវត្តរាជបូណ៌មានសាលាពុទ្ធកវិទ្យាល័យដែលផ្តល់ឲ្យព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តដ៏ដូចជាព្រះសង្ឃមកពីបណ្តាខេត្តនានាមានឱកាសរៀននូវចំណេះដឹងទាំងខាងពុទ្ធចក្រនិងអាណាចក្ររួមទាំងមានស្ថានីយវិទ្យុ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|ពុទ្ធសាសនា]] នៅក្នុងវត្តនេះទៀតផង។ជាមួយគ្នានេះផងដែរវត្តរាជបូណ៌ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងសិល្បៈដែលមានបង្រៀននូវចំណេះដឹងខាងផ្នែករបាំ ផ្នែកដាប់ឆ្លាក់ ផ្នែកគំនូរ ផ្នែកភ្លេងបុរាណមានទាំង[[ល្ខោនស្បែកតូច|ស្បែកតូច]] [[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]] [[ភ្លេងពិណពាទ្យ]] ភ្លេងប្រពៃណីជាពិសេសក៏មានវត្តុបុរាណរាប់រយមុខដែលតាំងនៅក្នុងកុដិប្រៀបដូចជាសារៈមន្ទីរតូចមួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិចូលទស្សនានិងស្វែងយល់ដែលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាពន់ពេក។<ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/6055dc184e23f6260efe6eda |access-date=2023-09-22 |website=sbm.news}}</ref>ភាពអស្ចារ្យនៃក្បូរក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រនៃព្រះវិហារបុរាណអាយុកាលប្រមាណជិត ៤០០ ឆ្នាំនេះទាំងសំណង់ ចម្លាក់ គំនូរទាំងនោះត្រូវបានខូចខាតនិងបាត់បង់សោភ័ណដើមដោយអន្លើនៅកន្លែងខ្លះដោយសារអាកាសធាតុ អាយុកាល ការធ្វើថ្មី ការប្រេះស្រាំ ធូលី ផ្សែងធូបទៀន ការលាបពណ៌ថ្មី និង ការជួសជុលផ្សេងៗពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ជាដើម។ប៉ុន្តែសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]មួយនេះត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់សង្គ្រោះនិងអភិរក្សដោយ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសហការជាមួយអ្នកជំនាញ[[អ៊ីតាលី]]ដើម្បីជួសជុលព្រះវិហារនេះនៅក្នុងបំណងអភិរក្សនិងលើកតម្កើងតម្លៃវប្បធម៌នៃសិល្បៈរបស់[[ខ្មែរ]]នៅក្នុងសម័យបុរាណកាលឲ្យរស់រវើកឡើងវិញ។នៅតាមជញ្ជាំងសសររូបចម្លាក់នៅលើស៊ុមបង្អួចមានស្រទាប់ថ្នាំខុសៗគ្នាចន្លោះពី ០៧ ទៅ ០៣ ស្រទាប់ហើយរាល់ការសម្អាតឬជួសជុល ទាមទារខ្លាំងណាស់នូវការអត់ធ្មត់និងប្រិតព្រៀងបំផុតពិសេសត្រូវមានជំនាញលាយគ្រឿងផ្សំឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេសដើម្បីកុំឲ្យមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំចាស់។រយៈពេល ០២ ឆ្នាំមកនេះក្រុមការងារសម្រេចបានការសម្អាតជើងសសរ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក រូបចម្លាក់មួយចំនួន សន្លឹកបង្អួច ០៩ ផ្ទាំង រូបគំនូរ ០៣ ផ្ទាំងនៅក្នុងចំណោម ១៥៧ ផ្ទាំងខ្លះគូរត្រេលើរូបដែលបាត់មុខ ហើយបិទម្នាងសិលាលើកន្លែងចន្លោះប្រហោងធំៗជាដើម។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រគឺគំនូរបុរាណ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]គូរនៅរវាងឆ្នាំ ១៩២០-១៩២៤ ដោយជាងឈ្មោះ'''ប៉ិល'''និងក្មួយរបស់លោកឈ្មោះ'''ឌិត'''។ជាងគំនូរទាំង ០២ នាក់នេះគឺជាជាងធ្វើណាំងសម្រាប់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទើបគំនូរមានទម្រង់កាយវិការបែបដូច[[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួចដោយលោក'''កុសល'''បានបញ្ជាក់ថាព្រះវិហារដ៏ចំណាស់មួយនេះធ្លាប់មានការជួសជុលតាំងពី[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]មកម្ល៉េះ។<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=ដំណែល និងដំណាល "រាជបូណ៌" អារាមហ្លួង សៀមរាប រជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម |url=https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |access-date=2023-09-22 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2023-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211061150/https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Wat Bo 10.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 4.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 9.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 11.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 5.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 7.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 12.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 6.jpg|thumb]] ==ឯកសារយោង== ts8jgjy83t8kccwdsriysphodqdt1ru 0 52189 341059 336083 2026-09-26T14:30:10Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341059 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧០៦០១០១ |ភូមិត្រាំកង់ |Tram Kang |- |១៧០៦០១០២ |ភូមិឈូករ័ត្ន |Chhuk Roat |- |១៧០៦០១០៣ |ភូមិរុន |Run |- |១៧០៦០១០៤ |ភូមិគោកត្នោត |Kouk Tnaot |- |១៧០៦០១០៥ |ភូមិខ្នាជោ |Khnar Chou |- |១៧០៦០១០៦ |ភូមិដំរីស្លាប់ |Domrei Slab |- |១៧០៦០១០៧ |ភូមិតាមាឃ |Ta Meakh |- |១៧០៦០១០៨ |ភូមិចន្លាស់ដៃ |Chanlas Dai |- |១៧០៦០១០៩ |ភូមិព្រះលាន |Preah Lean |- |១៧០៦០១១០ |ភូមិរលំស្វាយ |Rolum Svay |- |១៧០៦០១១១ |ភូមិកំបោរ |Kambaor |- |១៧០៦០១១២ |ភូមិដូនកាយ |Daun Kay |} 5rq2qd7bhomdtgl9o6gwdlz6vdch2le 0 52194 341121 340426 2026-09-27T06:43:44Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341121 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។តំបន់រុនតាឯកត្រូវបាន[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]ធ្វើការអភិវឌ្ឍជាភូមិធម្មជាតិរុនតាឯកហើយប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះគឺជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរើលំនៅពី[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគឺដើម្បីបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌនៃការបន្តរក្សាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បតិ្តបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]។<ref>{{Cite web |title=Search Homes for Sale & Rent, Cambodia Real Estate {{!}} Harbor Property |url=https://www.harbor-property.com/km/news/detail/2250/%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%A2-%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%B6%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%BE%E1%9E%8F-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%93%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%8F%E1%9F%81%E1%9E%87%E1%9F%84%E1%9E%9F%E1%9F%82%E1%9E%93-%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94 |access-date=2026-06-14 |website=www.harbor-property.com |language=en}}</ref> {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងរុនតាឯក | official_name = | other_name = | native_name = Run Ta Aek City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = ប្រាសាទភ្នំបូក.jpg | border = | total_width = | image_style = | perrow = | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = | image_caption = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់រុនតាឯក]] [[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = អ៊ឹង សុភ័ណ | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_rank = | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៥ | website = | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពី[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]ហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅ[[សង្កាត់រុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Run Ta Aek Techo Sen District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/run-ta-aek-techo-sen-municipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៥០១ | [[សង្កាត់រុនតាឯក]] | Run Ta Aek Sangkat | តាឯក, ត្មាតពង, តានី, រុន, ជ័យ, ថ្នល់, ស្រែចង្ហូត |- | ១៧១៥០២ | [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] | Ballangk Sangkat | ធ្លកកំបុត, គោកឫស្សី, ស្នារសង្រ្កាម, ក្រពើ, តាកុយ, ព្រំកុដ្ឋ, ត្រាច, ពពេល, ស្នារតេជោ ៣១៧ |} ==ឯកសារយោង== mz7mju2rno7gr3s25sx08c5md5brwzw 0 53104 341093 334835 2026-09-27T04:37:50Z ~2026-52003-55 53167 341093 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #ECAA4D;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> ព្រះសុីសុវត្ថិ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Prince Sisawat.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៩០៤-១៩២៧ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' | ១៩០៤ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | សម័យកាលចតុមុខទី២ <br> សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអណានិគមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' | ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស ហរិរាជបរមិន្ទរភូវនា |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | ព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​ឧដុង្គ |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | ០៧ កញ្ញា ១៨៤០ ([[បាត់ដំបង]]) |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | ២៦អង្គ - មុនីវង្ស - |- |បិតា |[[រាមាធិបតីទី៤|អង្គដួង]] |- |មាតា |[[អ្នកម៉ែនាងពៅ|ពៅ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ០៩ សីហា ១៩២៧ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |ពុទ្ធសាសនា មហានិកាយ <br> ព្រហ្មញ្ញសាសនា |} '''ព្រះសុីសុវត្ថិ''' ឬ '''ព្រសុីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស ហរិរាជបរមិន្ទរភូវនា''' ([[អង់គ្លេស]]: Sisowath) or (Preah Sisowath chomchakravong baromindra bhuvana) (ប្រ.ស|គ.ស ១៨៤០-១៩២៧) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៩០៤-១៩២៧) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៅរាជធានីឧដុង្គ ព.សករាជ ២៤៤៨ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៩០៤ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៨២៧ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស''' ទ្រង់ជាបុត្រ ព្រះរាមាធិបតី [[អង្គឌួង]] ហើយទ្រង់ឡើងសោយរាជដោយមានការជ្រោមជ្រែងគាំទ្រពីសំណាក់ពួកមហាអំណាចបារាំងផងដែរ ។<ref> Joseph Laffan Morse (1950) [https://www.google.com.kh/books/edition/THE_NEW_FUNK_AND_WAGNALLS_ENCYCLOPEDIA_V/dTXMgc9x2iIC?hl=en THE NEW FUNK AND WAGNALLS ENCYCLOPEDIA VOLUME 30], Publisher: Unicorn, New York Original from Funk & Wagnalls was an American publisher known for its reference works.</ref> == ជីវិតចាប់ផ្ដើម == '''Early Life''' ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសូត្រនៅថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៤០ នា [[ខេត្តបាត់ដំបង]] ទ្រង់ជាបុត្រ ព្រះបាទអង្គឌួង ជាមួយនិងអ្នកម្នាងក្រចាប់ ទ្រង់ធំធាត់ និង បានរៀនសូត្រភាសាខ្មែរផងដែរ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៨ អំឡុងពេលពួកចាមងើបបះបោរក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ព្រះអង្គឌួង បានភៀសព្រះកាយទៅនគរសៀមជាមួយ និង ព្រះញាតិវង្សរបស់ព្រះអង្គ ។ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ដែលបានភៀសព្រះកាយទៅដល់នគរសៀម ទ្រង់បានបន្តការសិក្សារៀនសូត្រនៅទីក្រុងបាងកកផងដែរ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៤ ព្រះសុីសុវត្ថិ បានត្រឡប់មកដល់កម្ពុជាវិញអំឡុងពេល ដែលបារាំងបានបង្ខំឱ្យសៀមថ្វាយនូវគ្រឿងសម្រាប់ឡើងសោយរាជ្យដល់ព្រះរាជាខ្មែរវិញ ការមកដល់កម្ពុជាវិញ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានចាប់ផ្ដើមរៀនបន្ថែមភាសាបារាំងផងដែរ ហើយព្រះអង្គបានបន្តទៅសិក្សានាទីក្រុងសៃហ្គន រាជាណាចក្រអណ្ណាម ដោយសារទីនោះមានសាលាវិទ្យាល័យធំៗ ដែលសាងសង់ឡើងដោយពួកបារាំង ហើយអណ្ណាមពេលនោះស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំងផងដែរ ។ ក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សារៀនសូត្រនៅទីក្រុងសៃហ្គន ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៧ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ ហើយទ្រង់បានបើករកសុីជំនួញផ្ទាល់ខ្លួនផ្នែកកសិកម្មលើការប្រមូលផលកប្បាស ដែលផលិតជាគ្រឿងសំឡី លក់ទៅឱ្យពួកបារាំង ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់គ្រឿងសង្ហារឹម (គ្រែពូក - កៅអីពូក) ព្រះស៊ីសុវត្ថិ ទ្រង់ជាព្រះអង្គម្ចាស់ ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្ដុកស្ដម្ភជាងគេក្នុងពេលនោះ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៤ ពួកបារាំង បានបង្ខំឱ្យព្រះបាទនរោត្តម ឡាយព្រះហស្តលេខា (សុីញេរ) ដាក់ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្រោមអាណានិគមបារាំង ដែលមានន័យថាបារាំងលែងជាអាណាព្យាបាលដូចមុនហើយ ដោយបារាំងបានក្លាយជាម្ចាស់ត្រួតត្រាលើ កម្ពុជាវិញ ពេលនោះហើយដែល ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានសម្រេចព្រះទ័យចូលរួមបម្រើវិស័យយោធា ។ ការដាក់ប្រទេសកម្ពុជាក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង បានបណ្តាលឱ្យមានចលនាបះបោរប្រឆាំងបារាំង និង ប្រឆាំងទាំងព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ដែលចាប់ផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ ដល់ឆ្នាំ ១៨៨៦ ចលនាបះបោរទាំងនោះមានបំណងកំចាត់បារាំង និង កំចាត់ទាំងព្រះនរោត្តម ក្នុងចំណោមចលនាក្រុមបះបោរធំទាំងបួន មានក្រុមចលនាមួយដែលមានបក្សពួកច្រើនជាងគេ ដឹកនាំ ដោយលោក ឧកញ៉ា ក្រឡាហោមគង់ ។ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ បានចូលខ្លួនមកបង្ក្រាបចលនាបះបោរទាំងអស់នេះ នៅទីបំផុត ទ្រង់បានបង្ក្រាបយកឈ្នះចលនាទាំងអស់នេះ ក្នុងរយៈពេល១៨ខែ ក្រោយទទួលបានជោគជ័យ ព្រះបាទនរោត្តម បានតែងតាំងព្រះស៊ីសុវត្ថិ ជាសម្ដេចព្រះកែវហ្វា (Preah Keo Fa) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ ដែលមានសិទ្ធិឈរឈ្មោះ ជ្រើសតាងសម្រាប់រាជបល្ល័ង្ក ដោយបារាំងដកហូតអំណាច ព្រះនរោត្តម ដូចនេះទ្រង់មិនមានសិទ្ធតែងតាំងតំណែង ឧភយោរាជ សម្រាប់ការស្នងរាជបល្ល័ង្កនោះទេ ដែលការឡើងសោយរាជ្យត្រូវជ្រើសតាំងដោយក្រុមប្រឹក្សារាជសម្បត្តិ ។ ដូចនេះក្រោយការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះបាទនរោត្តម ក្រុមប្រឹក្សារាជាសម្បត្តិបានជ្រើសរើសយក សម្ដេចព្រះកែហ្វាស៊ីសុវត្ថិ ជាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានរាជាភិសេកឱ្យឡើងគ្រងរាជជាផ្លូវការណ៍នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩០៤ នៃគ.សករាជ ។<ref> Britannica (1983) [https://books.google.com.kh/books/about/The_New_Encyclopaedia_Britannica_Micropa.html?id=Hg88AAAAMAAJ&redir_esc=y The New Encyclopaedia Britannica: Micropaedia (10 v.)], Publisher: Encyclopaedia Britannica, Original from the University of Michigan p.1006 [[ISBN]]: 085229400X, 9780852294000 </ref> <ref> John H. Esterline, Mae H. Esterline (1990) [https://www.google.com.kh/books/edition/How_the_Dominoes_Fell/14y6AAAAIAAJ?hl=en How the Dominoes Fell Southeast Asia in Perspective], Publisher: Bloomsbury Academic Original from the University of California p.428 [[ISBN]]: 9780819179715, 081917971X </ref> == កម្ពុជាឈ្លានពានសៀម គ.សករាជ ១៩០៤ == '''Cambodia invades Siam, 1904 AD''' ក្រោយពេលព្រះបាទសុីសុវត្ថិឡើងគ្រងរាជភ្លាមទ្រង់បានធ្វើកំណែទម្រង់លើកងទ័ពកម្ពុជា ដោយចេញព្រះរាជឱង្ការ ឱ្យមន្ត្រីទ័ពទាំងអស់ហ្វឹកហ្វឺនកងទ័ពកម្ពុជា តាមរបៀបពួកបារាំងហើយព្រះអង្គបានបញ្ចេញប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការទិញសម្ភារវុធពីបារាំងដូចជា កាំភ្លើងវែង និង កាំភ្លើងធំ ដើម្បីត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមដណ្ដើមយកទឹកដីពីសៀមមកវិញ ក្នុងអំឡុង ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩០៤ ព្រះសុីសុវត្ថិ បានត្រាសបញ្ជារឱ្យលើកកងទ័ព ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) បើកការវាយប្រហារទៅលើពួកសៀម ដើម្បីដណ្ដើមយកខេត្តត្រាត ពីសៀមមកវិញ ដែលកម្ពុជាពេលនោះមានការចូលរួមពីកងទ័ពបារាំងចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) រយៈពេលត្រឹមតែ ២ថ្ងៃ ប៉ុនណោះ កងកម្លាំងកម្ពុជា-បារាំង បានចូលកាន់កាប់ខេត្តត្រាតទាំងមូល ក្រោយពីកំទេចទ័ពសៀមចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) នៅទីនោះ ។ កម្ពុជាបានចូលកាន់កាប់ខេត្តត្រាតអស់រយៈពេល៣ឆ្នាំ ទើបមានសន្ធិសញ្ញាដោះដូរទឹកដី រវាងបារាំង និង សៀមក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ ដែលថៃនិងប្រគល់ [[ខេត្តបាត់ដំបង]] [[សៀមរាប]] ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[បន្ទាយមានជ័យ]]) មកឱ្យកម្ពុជាវិញ ហើយបារាំងជំនួសឱ្យអាណាព្យាបាលកម្ពុជាត្រូវ ប្រគល់តំបន់ដនសៃ ខេត្តចន្ទបុរី និង ខេត្តត្រាត ទៅអោយសៀមវិញ។<ref> D. J. M. Tate (1971) [https://www.google.com.kh/books/edition/The_Making_of_Modern_South_East_Asia_The/46EcAAAAMAAJ?hl=en The Making of Modern South-East Asia: The European conquest], Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.582 </ref> <ref> E. D. Price, William Palmer, Hammond Hall, Thomas Allan Ingram (1917) [https://www.google.it.ao/books?id=m15PAAAAMAAJ&vq=%22For+every+%C2%A3100+and+also+for+any+fractional+part+of+%C2%A3100,+of%22&lr=&as_brr=0&source=gbs_navlinks_s The New Hazell Annual and Almanack Volume 32], Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Wisconsin - Madison p.768 </ref> == ឯកសារយោង == 1ydelsgxxg9ztis6vqbbu8aaf6oht7m 0 53115 341089 336167 2026-09-26T16:02:29Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341089 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១២០១០១ |ភូមិត្រុំខាងជើង |Trom Khang Cheung |- |១៧១២០១០២ |ភូមិឫស្សីសាញ់ |Ruessei Sanh |- |១៧១២០១០៣ |ភូមិត្រុំខាងត្បូង |Trom Khang Tboung |- |១៧១២០១០៤ |ភូមិយាយមុី |Yeah Mei |- |១៧១២០១០៥ |ភូមិស្ដៅពក |Sdau Pok |- |១៧១២០១០៦ |ភូមិអំពៅដៀប |Ampov Dieb |- |១៧១២០១០៧ |ភូមិជ្រោយនាងងួន |Chrouy Neang Nguon |} hj98z9o2s7qxf8re6aq3sjk56kwb8zq 0 53332 341097 336152 2026-09-27T05:19:16Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341097 wikitext text/x-wiki '''ឃុំប្រាសាទ''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៤០១០១ |ភូមិកញ្ចន់រុន |Kanhchan Run |- |១៧១៤០១០២ |ភូមិទំនាបស្វាយ |Tumneab Svay |- |១៧១៤០១០៣ |ភូមិកាប់ដៃ |Kab Dai |- |១៧១៤០១០៤ |ភូមិប្រាសាទ |Prasat |- |១៧១៤០១០៥ |ភូមិវៀន |Vien |} oxzufvlypwshyucpzkkmfwj6ivlbefb 0 53334 341102 336151 2026-09-27T05:50:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341102 wikitext text/x-wiki '''ឃុំស្វាយស''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១៤០៤០១ |ភូមិអូរ |Ou |- |១៧១៤០៤០២ |ភូមិស្វាយស |Svay Sa |- |១៧១៤០៤០៣ |ភូមិឫស្សីធំ |Ruessei Thum |- |១៧១៤០៤០៤ |ភូមិឫស្សីតូច |Ruessei Touch |- |១៧១៤០៤០៥ |ភូមិកំបោរ |Kambaor |- |១៧១៤០៤០៦ |ភូមិចារ |Char |} ml031khezm6kbdy7w2tsj7cey4n8o3r 0 53482 341092 335182 2026-09-27T03:53:04Z ~2026-51924-73 53165 341092 wikitext text/x-wiki '''ឃុនព្រះម៉ែម្នាងចៅចមសុជាតិបុប្ផានារីនួន''' ហៅកាត់ខ្លីថា '''ឃុន ថាន់''' (កើតឆ្នាំ ១៨២៥-១៩០៦ ? ) គឺជាចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនហ្លួងក្នុងរាជ្យព្រះបាទ [[នរោត្តម|សម្ដេច នរោត្តម]] នាងគឺជាគ្រូល្ខោនដែលមានអំណាច និងមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ ដែលជាទីសំណព្វព្រះទ័យរបស់ [[នរោត្តម|សម្ដេច នរោត្តម]] ។ នាងត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបុគ្គលជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមរាជវង្សខ្មែរ និងជាដៃគូប្រជែងជាមួយនឹង [[ឃុនព្រះញាតិ]] និង [[ម៉មសួន]] ដើម្បីគាប់ចិត្តដល់ហ្លួង នរោត្តម ។ នាងមានឪពុកជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់នៅឯក្រុងបាងកក និងមានបងស្រីម្នាក់ឈ្មោះ [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផល ទិព្វសុវណ្ណ]] ដែលជាព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទអង្គដួង ។ នៅឆ្នាំ ១៨៥៣ នាងបានអភិសេកជាស្នំនៃព្រះបាទអង្គដួង ក្រោយមកទៀត នាងបានក្លាយជាព្រះស្នំរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម តាំងពីឆ្នាំ ១៨៦១ ។<ref>{{Citation|title=ចំនួនមើល 155 ពាន់ · ប្រតិកម្ម 10 ពាន់ {{!}} « ប្រវត្តិ លោកឃុនព្រះម្នាង ចៅចមសុជាតិបុស្បានារីបុប្ផា នួន ឬ ឃុន ថាន់ អតីតចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនព្រះករុណា និងក៏ជាស្ថាបនិកា វត្តនួនមុនីរាម ហៅវត្ត ថាន់ » - រៀបរៀងស្រាវជ្រាវ និងផលិតជាវីដេអូដោយ ៖ អភិបាលគេហទំព័រ ក្រូច លីហ៊ន់ - សម្រាប់បងប្អូន ដែលមានបំណងចូលរួមលើកទឹកចិត្ត ABA: 004 191 801 Kroch Horn 🙏 {{!}} Colorise & Old Photos of Cambodia|url=https://www.facebook.com/CambodiaRecolorise2016/videos/-%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7-%E1%9E%9B%E1%9F%84%E1%9E%80%E1%9E%83%E1%9E%BB%E1%9E%93%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84-%E1%9E%85%E1%9F%85%E1%9E%85%E1%9E%98%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B8%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%95%E1%9E%B6-%E1%9E%93%E1%9E%BD%E1%9E%93-%E1%9E%AC-%E1%9E%83%E1%9E%BB%E1%9E%93-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%8B-%E1%9E%A2%E1%9E%8F%E1%9E%B8%E1%9E%8F%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%A0%E1%9F%92%E1%9E%9C%E1%9E%B6%E1%9E%84/1626818081071497/|accessdate=2026-03-28|language=km}}</ref> {{Infobox royalty | name = ឃុន ថាន់ | title = ចៅចមសុជាតិបុប្ផានួន | image = Af736a2624a908076b66b9454d311caf483cba9bNuon (cropped).jpg | caption = ឃុន ថាន់ ក្នុងវាំងខ្មែរ (?) | birth_date = ១៨២៥ | birth_place = បាងកក (?) | death_date = ១៩០៦ (?) | death_place = ភ្នំពេញ (?) | spouse = [[នរោត្តម]] | spouse-type = ព្រះស្វាមី | issue = [[នរោត្តម ឌួងចក្រ]]<br>[[នរោត្តម កុយ]]<br>[[នរោត្តម ខណ្ឋា]]<br>[[នរោត្តម មគ្គវណ្ណ]]<br>[[នរោត្តម សុម៉ាវតី]]<br>[[នរោត្តម មល្លិកា]]<br>[[នរោត្តម ផានុវង្ស]]<br>[[នរោត្តម យិផាន្ឋា]]<br>[[នរោត្តម ស្រីសុម៉ា]]<br>[[នរោត្តម ផាង៉ាម]] | house = [[រាជវង្សនរោត្តម]] <br> (ដោយរៀបអភិសេក) }} នាងមានដើមកំណើតជាជនជាតិសៀម ដែលចូលមករស់នៅស្រុកខ្មែរតាំងពីរជ្ជកាលព្រះបាទ [[រាមាធិបតីទី៤|អង្គដួង]] មកម្ល៉េះ (?) ដោយសារនាងមានក្រុមល្ខោនដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញពេញក្រុងឧត្ដុង្គ រហូតដល់ក្រុងភ្នំពេញ ។ នាងបានចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍ[[របាំព្រះរាជ្យទ្រព្យ|របាំព្រះរាជ្យទ្រព្យខ្មែរ]]ក្នុងរាជ្យ សម្ដេច នរោត្តម ។ នាងចេះនិយាយភាសាខ្មែរយ៉ាងស្ទាត់ ព្រោះនាងរស់នៅស្រុកខ្មែរយូរក្រែងដែរ មានវង់ល្ខោនបីក្រុមដែលមានដំណាលគ្នា នឹងក្រុមល្ខោនរបស់ហ្លួន នរោត្តម (?) ។ តាមលោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយ៉េ]] បានសរសេរថា ៖ ''ពេញមួយរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម មានក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជាស្ទើរតែទាំងស្រុងមានអ្នកសំដែងសៀម ដែលមានចំនួនប្រហែល ៥០០ នាក់ជាកូនរាំ និងគ្រូបង្ហាត់។  នៅពេលដែលព្រះបាទនរោត្តមសោយទិវង្គត កូនរាំសៀមជាង ៣០០ នាក់បានរស់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនៅភ្នំពេញ  មុនពេល ២/៣ នៃចំនួនអ្នករាំបានចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំង នៅពេលដែលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិត្រូវបានឡើងគ្រងរាជ្យនៅឆ្នាំដដែល។ អ្នកខ្លះបានបង្កើតក្រុមរាំឯកជន ខណៈពេលដែលអ្នកផ្សេងទៀតត្រូវបានជាប់ពន្ធនាគារដោយសារបំណុលដែលជំពាក់។  មានតែអ្នករាំប្រហែល ១០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាកូនរាំក្មេងជាងគេ បានស្នាក់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤។  ការត្រួតពិនិត្យ និងការចងក្រងពិធីសាររបស់ក្រុមត្រូវបានប្រគល់ឱ្យស្ត្រីសៀមតែម្នាក់គត់។''<ref>{{Cite web |title=King Norodom's actresses (reign 1860-1904), by Émile Gsell |url=http://www.soundsofangkor.org/english/dance-theater/king-norodom-actresses/ |access-date=2026-03-28 |website=Sounds of Angkor |language=fr-FR}}</ref> ក្រោយពីសម្តេច នរោត្តម សោយទិវង្គតទៅនាងត្រូវបានគេនិរទេសចាកចេញពីព្រះបរមរាជវាំងក្រុងកម្ពុជា ដោយមិនដឹងព័ត៌មានពីការស្លាប់របស់នាងថាស្លាប់នៅឆ្នាំណាឱ្យប្រាកដទេ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី [[ស៊ីសុវត្ថិ សុម្ភឌី]] បានក្លាយជាគ្រូនិងជាចាងហ្វាងក្រុមល្ខោនជំនួសឱ្យ ឃុន ថាន់ ។ នាងក៏ជាស្ថាបនិក [[វត្តថាន់|វត្តនួនមណីរាម]] ហៅថា វត្តថាន់ ដែលកសាងឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩០៦ មក ។<ref>{{Cite web |date=2012-10-10 |title=វត្តនួនមណីរាម ហៅវត្តថាន់ ក្រុងភ្នំពេញ |url=https://sroksrear.wordpress.com/2012/10/10/wat_thann/ |access-date=2026-03-28 |website=ស្រុកស្រែ |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == jqxgshh49ya957zc8zzzy5dqkm4blg2 0 54891 341095 2026-09-27T04:45:57Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ប្រាសាទគោគពោធិ]] ទៅ [[ប្រាសាទគោកពោធិ]] 341095 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ប្រាសាទគោកពោធិ]] 6tnwqmo2o5x73kgwikcrof3dil3xnwi 0 54892 341101 2026-09-27T05:50:24Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ប្រាសាទគោកពោធិ]] ទៅ [[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] 341101 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] b9pja6szsnk62xs5idfhzr0p15r76gv