វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3057 341347 341066 2026-09-30T00:25:24Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 341347 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកពួក | other_name = | native_name = Puok District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1707_Puok_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកពួក | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៧ | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពីស្រុកពួកបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Puok District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/puok-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៧០១ | [[ឃុំសសរស្តម្ភ]] | Sasar Sdam | ស្វាយ, សសរស្តម្ភ, គោកកណ្តាល, គោករុន, គោកចាស់, ពង្រថ្មី, គោកព្នៅ, គោកជ្រៃ, ខ្ជាយ, គោកត្នាត, ដំណាក់ស្លាញ, ប៉ាក់ប៉ាន់, ចាន់តាសាយ, ពង្រចាស់ |- | ១៧០៧០២ | [[ឃុំដូនកែវ]] | Doun Kaev | គោកព្នៅ, អន្តង្កន់, តាកាំ, ដូនកែវ, ល្បើក, ត្នោតជ្រុំ, ប្រាសាទចារ្យ, គោកពោធិ៍, ពាម, តាសែ្នហ៍, គោកថ្មី, រហាល, ដូនអុន |- | ១៧០៧០៣ | [[ឃុំក្តីរុន]] | Kdei Run | បង្កោង, ត្រពាំងវែង, ព្រៃយាង, តាប៉ាង, ល្បើក, គោកពោធិ៍, ក្តីរុន |- | ១៧០៧០៤ | [[ឃុំកែវពណ៌]] | Kaev Poar | កំភេម, ព្រៃដង្ហើម, ថ្មី, រកាយា, គោកឫស្សី, គោកពោធិ៍, ស្វាយចេក, ពាមតាអួរ |- | ១៧០៧០៥ | [[ឃុំខ្នាត]] | Khnat | ខ្នាត, ប្រឡាយ, គោកស្នួល, ត្រមេង, ស្វាយ, ព្រៃធ្លក, ជ្រលង, គោកត្រាច, អំពិលពាម, បឹងខ្នារ, ព្រៃកេ្មង, ទឹកថ្លា |- | ១៧០៧០៧ | [[ឃុំល្វា (ស្រុកពួក)|ឃុំល្វា]] | Lvea | គំរូ, ដូនទ្រ, ស្ទឹងព្រះស្រុក, គោកស្រម៉, ទួលរវៀង, គោកថ្មី, ប្រហូត, ជ្រាស់, ល្វា, រកា, ព្រះអង្គទ្រង់, ស្នោ |- | ១៧០៧០៨ | [[ឃុំមុខប៉ែន]] | Mukh Paen | តាត្រាវ, មុខប៉ែន, ត្រកៀត, គោករាំង, គោករុន, ស្វាហួល |- | ១៧០៧០៩ | [[ឃុំពោធិ៍ទ្រាយ]] | Pou Treay | ពោធិ៍, ទ្រាយ |- | ១៧០៧១០ | [[ឃុំពួក]] | Puok | ពួកចាស់, ប្រយុទ្ធ, គោកជួន, កំពង់តាយ៉ង, គោកស្រុក, តាទក, គោកដូង, គោកថ្មី, ពួកថ្មី, ចំបក់ហែរ, អូរតាប្រាក់ |- | ១៧០៧១១ | [[ឃុំព្រៃជ្រូក]] | Prey Chruk | ព្រៃជ្រូក, កិត្តិយស, ដូនតុក, ស្វាយចន្ទរ, ប្រាសាទ, ផ្លាំង, ប្របម៉ៃ, ជ្រេស, ប្រដាក់, ច្រនៀង, តាមោក, ពង្រ |- | ១៧០៧១២ | [[ឃុំរើល]] | Reul | គោកវាល, ទំរឹង, រើល, ត្រពាំងស្វាយ, ត្រពាំងឫស្សី, ព្រលឹត, កែ្អកទុំ, រំដួល, ក្បាលក្រពើ, ត្រពាំងធំ, គោកខ្នាំង, គោកត្រាច, ស្រះ, សំបួរ |- | ១៧០៧១៣ | [[ឃុំសំរោងយា]] | Samraong Yea | តាជេត, សំរោងយា, អំពិល, ប្រាសាទ, ដូនស្វា, ព្រៃវែង |- | ១៧០៧១៥ | [[ឃុំត្រីញ័រ]] | Trei Nhoar | ចំបក់ស, គោកដូង, ស្វាយ, តាហុក, ធិបតី, ជួយចក្រី, ឈូក, ត្រីញ័រ, ធ្វាស, ត្រពាំងព្រីង |- | ១៧០៧១៦ | [[ឃុំយាង]] | Yeang | សួនសា, ចុងថ្នល់, យាង, សុខសាន្ត, កញ្ចន់គុយ |- |} ==ឯកសារយោង== 393yk2cxhr003jom5xt5tj8lsxknxdc 0 10067 341345 341063 2026-09-30T00:16:05Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341345 wikitext text/x-wiki '''ឃុំស្នួល''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០៨០១ | ភូមិស្នួល | Snuol |- | ១៧០៦០៨០២ | ភូមិតាឡឹង | Ta Loeng |- | ១៧០៦០៨០៣ | ភូមិសំរោង | Samraong |- | ១៧០៦០៨០៤ | ភូមិតាពេជ | Ta Pech |- | ១៧០៦០៨០៥ | ភូមិសង្កែ | Sangkae |- | ១៧០៦០៨០៦ | ភូមិព្រៃល្ងៀង | Prey Lngieng |- | ១៧០៦០៨០៧ | ភូមិតាសែង | Ta Saeng |- | ១៧០៦០៨០៨ | ភូមិធាស្នា | Thea Sna |- | ១៧០៦០៨០៩ | ភូមិតាយិន | Ta Yin |- |} prwe6tzp35i8nlml5s803e9iv3psfs7 0 19382 341334 300858 2026-09-29T14:31:16Z BUNTHOEUN MAKARA 53069 ដកឃ្លា 341334 wikitext text/x-wiki '''របៀបសសេរគម្រោងឯកសារ (របៀបសសេរស្គ្រីប)''' របៀបសសេរគម្រោងឯកសារមួយ ក្រាហ្វិកដោយមានមនុស្សជាច្រើននិយាយថា ការសសេរគឺជាការងាយស្រួល ដោយគ្រាន់តែចាប់ផ្តើមជាមួយ ក្រដាសស ដោយគូសទាល់តែចេញឈាមពី បាតដៃរបស់អ្នក។ពិតមែនហើយប្រសិនបើការគូរ ធ្វើឲ្យឈាមហូរពីដៃរបស់អ្នកនោះ វាគឺជាការសសេរគម្រោងឯកសារ ដែលអស្ចារ្យខ្លាំងណាស់។ ==លំណែនាំ== ជាធម្មតានៅក្នុងជីវិតពិត គំនិត និង អារម្មណ៍ ចិត្ត និង តណ្ហា គឺទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅក្នុង កុន បើយើងឃើញសាកសព យើងនឹងមានប្រតិកម្ម យ៉ាងរហ័ស ជាមួយនឹងភាពរំជើបរំជួល ប្រហែលជាពេលខ្លះយើងពិចារណា ទៅលើខ្សែជីវិត និងមានសំនួរយ៉ាងច្រើនកើតមានចំពោះ ខ្លួនយើងផ្ទាល់ ។ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណា បើយើងមើលឃើញសាកសព នៅលើផ្លូវដែលយើងបានបើកបរនោះ ប្រតិកម្មភា្លមៗរបស់យើងគឺរន្ធត់ ប្តូរទៅជាការស្អប់ខ្ពើមយ៉ាងខ្លាំង ។ ការរំជួលចិត្ត បានចូលទៅក្នុងរូបភាព បន្ទាប់ពីពីព្រឹត្តិការណ៍មួយបានបញ្ចប់ទៅ។ ណៅក្នុងជីវិតពិត បទពិសោធន៍គឺមានអត្ថន័យ ជាមួយនឹងការជះត្រលប់នៃពេលវេលា។នៅក្នុងជីវិតពិត អត្ថន័យរបស់ពួកគេគឺ ស្ថិតនៅលើអ្វីដែលកើតឡើង។គម្រោងនៃការសសេរ កុន គឺជាឧបករណ៍ ដែលអាចឲ្យអ្នក បង្កើតនូវភាពរំជើបរំជួល និង អវសាន្តនៃជីវិត។ នោះគឺជាហេតុផលមួយដែល អ្នកទិតៀនស្ទើរតែទាំងអស់តបមកអ្នករៀបចំ ផលិតកុន។ គម្រោងគឺ ជាទូទៅមានការវាយតម្លៃទាប នៃដំណើរការឯកសារ ។ មតិជាច្រើន ដែលបានផ្តល់យោបល់មក ថា ដំណើរការនៃការបង្កើតឯកសារ រៀបចំទៅតាមបទពិសោធន៍របស់អ្នកដែលបានផលិតវា។ អ្នកផលិតកុនជាច្រើនអ្នក បានសសេរពី ការកាត់ ក្រដាស ”paper edit”។ បន្ទាប់ពីជ្រើសរើសពេលវេលា ក្នុងការសសេរគម្រោង។ ដំណើរការនេះត្រូវបានយកទៅប្រើនៅក្នុង ការថតកុនជាច្រើនបែបបទ។ ជាពិសេសនៅពេលដែលអ្នកផលិតកុន កំពុងតែថត នៅព្រឹតិ្តកាណ៍ ក្នុងការគ្រប់គ្រង របស់គាត់ដូចជា ការប្រជុំ នយោបាយ ព្រឹត្តិកាណ៍ គ្រោះធម្មជាតិ កុប្បកម្ម បាតុកម្ម ។ល។ ទោះបីជាយ៉ាងណា កុន ជាច្រើន ។អ្នកផលិតកុន បានស្វែងរក ឆ្លើយនូវសំនួរដោយខ្លួនឯង “តើខ្ញុំគួរធ្វើយ៉ាងណា?” នេះគឺជាអាជ្ញាបញ្ជា ដើម្បីបង្ហាញ នូវគម្រោងការសសេរល្អ គ្មានការផ្លាស់ប្តូរ ក្នុងពេលដំនើរការផលិតនោះទេ។ ជារឿយៗការរៀបចំគម្រោង មុនពេលថតកុនអាចធ្វើឲ្យមានភាព ខុសគ្នារវាងកុនមិនល្អ និង កុនល្អ ឬ កុនល្អ និងកុនដែលល្អជាង។ ==វិធីសសេរស្គ្រីប== មានពីរតំណាក់កាលនៃការសសេរគម្រោងឯកសារ (ការសសេរស្គី្រប). មុនពេលសសេរគម្រោង. ពេលសសេរគម្រោង ==មុនសសេរគម្រោង(មុនសសេរស្គ្រីប)== មុនពេលសសេរគម្រោង គឺហាក់ដូចជាផែនទីមួយ ពេលដែលយើងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ។ អ្នកអាចនឹងឆ្លងកាត់ នូវភាពស្រពិចស្រពិលមិនច្បាស់លាស់ គិតមិនដល់ពីភាពគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល។ អ្នកនឹងរកឃើញនូវភាពអស្ចារ្យ ដែលមិនធ្លាប់ដឹងពីមុនមក។ អ្នកនឹងសម្រេចចិត្តថា ទៅទីកន្លែងណាមួយ នៃគោលដៅរបស់អ្នក ឬក៏បន្ទាប់ពីនោះ ឬក៏ប្រហែលជា ព្រឹត្តិការណ៍ទី៣ ។ ផែនទី គឺជួយអ្នក ក្នុងការកំណត់រកផ្លូវ របស់អ្នក និងការពារអ្នកមិនឲ្យវង្វេង។ គម្រោងនៃការសសេរ គឺជាផែនទី សម្រាប់ការធ្វើដំណើរ របស់អ្នក។ វាហាក់ដូចជាការគូសវាស នៃការសសេរ គម្រោងរបស់យើង ផ្តល់ឲ្យនូវការបង្ហាញឲ្យឃើញ ផ្ទាល់ភ្នែក ។ វាប្រើប្រាស់ នូវទម្រង់ដូចគ្នា និង ធាតុផ្សំ នៃការសសេរតួរបស់គម្រោង ហើយអាចជាការងាយយល់ ឬក៏ផ្តោតសំខាន់ទៅលើ ព័ត៌មានដែលអាចទៅរួចទៅនឹង អ្នកសសេរគម្រោង នៅវគ្គណាមួយ។ គម្រោងការនៃការសសេរ គឺមិនត្រូវយល់ច្រឡំនិង ការសសេរតារាងទេ។ ការសសេរនូវតារាង គឺតម្រូវឲ្យយើងសសេរនូវ តួលេខ ការពិពណ៌នានិង ការតភ្ជាប់ទៅនឹង ព័ត៌មានលម្អិត ទោះបីជាមាននិពន្ធនាយក បានរួមផ្សំគ្នាជាមួយនិង ការសសេរគម្រោង ទៅនិង ការសសេរតារាងក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែផ្នែកទាំងពីនេះគឺ ចែកដាច់ពីគ្នា។ ការសសេរគម្រោងគឺ ជាការរុករកយ៉ាងពិបាកទៅលើ ព័ត៌មានលម្អិត លើទ្រង់ទ្រាយ នៃផលិតផល រហូតទាល់តែមាន ការទទួលស្គាល់។ វា គឺគួរតែមានការ គិតបែបធម្មជាតិ ការពិពណ៌នា ក៏ប៉ុន្តែក៏អាចឲ្យ អ្នកអាចធ្វើការ អត្ថាធិប្បាយបាន។ ==ពេលសសេរគម្រោង(តួស្គ្រីប)== តួគម្រោងនៃ ការសសេរអត្ថបទ( តួស្គ្រីប) គឺជាផ្នែកបញ្ចប់នៃ ការសសេរស្គ្រីប។ វាគឺ ជាការកែប្រែឬ ការសសេរឡើងវិញនៃ ការសសេរស្គ្រីប ហើយវាជា ការបង្កើតនៃ ការសសេរ និង ការបន្ថែមទៅលើឯកសារ។ តួស្គ្រីបគឺ បញ្ជូលនិង ធាតុផ្សំនៃគំនិត ព័ត៌មានដែលប្រសើរជាង វគ្គនៃផលិតកម្ម ហើយប្រហែលជា អាចរាប់បញ្ចូលទាំងគំនិតថ្មីៗ ស្របទៅតាមវិធីសាស្ត្រ របស់យើង។ វាជាការប្រឌិត ដែលរួមផ្សំភាពយន្ត ដែលផលិតករ កែវាទៅក្នុងឯកសារ។ តួនៃស្គី្របគឺ រាប់បញ្ចូលទាំង ការពិពណ៌នា សកម្មភាព និងការយល់ ឲ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ ជាថ្មីម្តងទៀត តួស្គី្របមិនគួរច្រឡំ នឹងក្រដាសកាត់តទេ ដែលផ្ទុកនូវព័ត៌មានលម្អិត និង ព័ត៌មានផលិតកម្ម។ ទោះបីជាមាន ការរួមបញ្ចូល ទាំងពីរនេះ របស់ ម្ចាស់ផលិតកម្ម និង អ្នកសសេរស្គី្រប វាត្រូវតែបំបែក ។ ក្រដាសកាត់តគឺជា ឧបករណ៍ម្យ៉ាង សម្រាប់កាត់ត ប្រវែង ហើយរាប់បញ្ចូលទាំង ធាតុផ្សំដូចជា ការរាប់ពេលវេលា ចំនួន និង ចំនុចក្នុង និងចំនុចក្រៅ។ រីឯស្គី្រប គឺជាគំនិត និងការពិពណ៌នា នៃសកម្មភាព ប៉ុន្តែគួរតែ រក្សាទុកនូវ កន្លែងទំនេរមួយ សម្រាប់ទុកនូវ ការកែប្រែនៃ ផ្នែកចុងបញ្ចប់ នៃអត្ថបទ។ ទាំងមុនសសេរស្គី្រប និង តួស្គី្រប គឺត្រូវតែ បញ្ជាក់ពីពេលវេលា ច្បាស់លាស់ ។ ធាតុផ្សំ​ និង វិធីសាស្ត្រ គឺ អាចយកទៅប្រើប្រាស់ទាំងពីរ តែអាស្រ័យទៅលើ ព័ត៌មានដែលមាន រយះពេលពិតប្រាកដ។ ==សសេររឿង និង ឯកសារ មានភាពខុសគ្នា== ការសសេររឿង ប្រឌិតឬ មិនប្រឌិត គឺមានលក្ខណះខុសគ្នាពី ការសសេរ ដើម្បីបោះពុម្ព។ ទាំងនេះ គឺជា ទម្រង់តែមួយ ដើម្បីសសេររឿងដែល [[អ្នកនិពន្ធ]] ត្រូវតែគិតដល់៖ រឿងគឺជា សោតទស្សន៍៖ ពាក្យពេចន៍ ដែលអ្នកនិពន្ធសសេរ គឺ មិនត្រូវបានគេអាន ទាំងអស់នោះទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែ បានឃើញ និងបានឮ ដូចជា រូបភាពនៅលើ អេក្រង់។ ជំនាញ ដែលសំខាន់បំផុត នៃអ្នកសសេរ គឺសសេរនូវ អ្វីដែលគេបានឮ ។ ទ្រឹស្ដី និង ការពន្យល់ គឺជា ផ្នែកដ៏តូចមួយនៃ ការសសេរស្គី្រប។ ប្រសិនបើ ប្រិយមិត្តមិនបានរកឃើញ នូវទ្រឹស្ដី វាមិនមែនជា ការសសេរដែល អាក្រក់នោះទេ។ អ្នកនិពន្ធ គួរតែគិតថា “”តើអ្វីដែល ខ្ញុំត្រូវតែសសេរនៅក្នុងការ យល់ឃើញពី ធម្មជាតិ”” ប្រសិនបើ វាមិនមែនទេ តើខ្ញុំគួរធ្វើរបៀបណា ដើម្បីរកឃើញសោតទស្សន៍? រឿងដែលបង្ហាញពីចលនា៖ រូបភាពភាគច្រើន ដែលអ្នកបានឃើញ តែងមានចលនា ។ វាជា ការបំបែកចលនា រូបភាពពីរូបថត។ រឿងជាច្រើនត្រូវបាន បកប្រែដោយអ្នកនិពន្ធ ក្នុងចលនានៃរូបភាព។ រឿងដែល មានបរិហារ ដែលមិនអាចមើលឃើញ ដោយភ្នែកទទេ៖ កោសិការតូចៗ នៅក្នុងរាង្គកាយរបស់យើង ប្រទេសណាមួយ ដែលយើងធ្លាប់ទៅ ព័ត៌មាន ដែលពេលខ្លះយើងភ្លេច។ អ្នកនិពន្ធគួរតែ ប្រមូលនូវរឿងរ៉ាវ ដែលកើតមាននៅក្នុងជីវិត ទៅកាន់ប្រិយមិត្តរបស់គេ ដែល ពួកគេគ្មាន បទពិសោធន៍នៅ អ្វីដែលពួកគេបានឃើញ នៅលើអេក្រង់។ <span style="font-family: Khmer OS battambang; font-size: 150%; Color: Blue;">ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ</span> គឺជា កាមឺរាដែលប្រើប្រាស់គ្រឿងម៉ាស៊ីន ដែលបានមកពីចលនារូបភាព កា​រអភិវឌ្ឍន៍ ដោយឧស្សាហកម្មទូរទស្សន៍ ប៉ុន្ដែវាមានអ្វីជាច្រើនទៀត ។​ ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ បង្កើតឡើង ដោយ'''លោក ចនលូគៀប៉ាអីអេរ''' ជាមូលដ្ឋានហើយប្រើប្រាស់ដោយ​ នៅ ក្នុងការផ្សាយសាកលមើល ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៣០ អគ្គិសនីទាំងអស់រចនាជាមូលដ្ឋាននៅលើកន្លែង រេធូប ដូចជា ហើយនិងបានដាក់ជំនូសដោយប្រព័ន្ទ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤០​ ហើយបាននៅសល់យ៉ាងធំទូលាយ ប្រើប្រាស់រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨០ ។​ នៅពេលនេះ[[camera]]ផ្អែក ទៅលើភាពមាំមួនដែលជាជោគេវាសនានៃ រូបត្រូវបានជំររុះចោល បញ្ហារួម ដែលមានជាភាគច្រើនក្នុងបច្ចេកវិជ្ជា ដូចជា រូបភាព​ហើយនិងការបង្កើតកាធ្វើការទូរទស្សន៍ អោយមានប្រយោជន៍ ។ [[រូបភាព:​ Camera.jpg]]វីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺប្រើប្រាស់លើកដំបូងក្នុងវិធីពីរយ៉ាងៈ'''វិធីទី១''' គឺបញ្ចាក់ភិនភាគនៃការផ្សព្វផ្សាយមុនពេលកំណត់កន្លែងទូរទស្សន៍​​ ដែលមានកន្លែងកាមឺរ៉ា​ ផ្ដល់ ជារូពភាពភ្លាមៗ តាមអេក្រង់​សំរាប់ ការពិនិត្យ មើលរហ័សទាន់ចិត្ដ ។ កាមឺរ៉ា​មួយចំនួនមានស្នាដៃនៃ​កន្លែងទូរទស្សន៍ ប៉ុន្តែជីវិតរស់នៅល្អបំផុតគឺការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង សំរាប់ សន្ដិសុខ យោធា ឬ យុទ្ឋវិធីហើយការប្រតិបត្ដិ ខាងវិជ្ជាជីវៈ ដែលធ្វើឲ្យមានការលាក់លៀម ឬ​ ទិដ្ឋភាព ដាច់ស្រយាល ។ '''វិធីទី២'''​ រូបភាពដូចជាឯកសារ ជាឧបករណ៍​សំរាប់ទុកបណ្ណ័សារដ្ឋាន ឬ ធ្វើចលនាតៗគ្នា ជាច្រើនឆ្នាំ នៃ បណ្ទៈវីឌីអូ​ ដែលមានទ្រង់ទ្រាយធំជាងសំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណង នេះបុន្ដែ opticalisea គឺជា ផ្សព្វផ្សាយ​ទាំងអស់នេះកាន់តែប្រើប្រាស់ ដូចជាឯកសារវីឌីអូគឺប្រើប្រាស់ក្នុងទូរទស្សន៍ និង ផលិតកម្មភាពយន្ដ ​ ហើយ មានបន្ថែមក្នុង ការមើល និងឧបករណ៍សង្កេតកិច្ចការ ជាកន្លែងដែលសំលេងថតហើយចូលរួមមិនបាន នៃទីតាំងមួយដែលបានពឹងផ្អែក សំរាប់ពិភាក្សា ។​ ==<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនថតមានលក្ខណៈតូច </span>== វីឌីអូកមឺរ៉ា មានលក្ខណៈទំនើប មានការរចនា និងប្រើប្រាស់ជាច្រើនអ្វីទាំងអស់មិនដូចវីឌីអូកាមឺរ៉ា ឡើយ ។​​ ពិសេសកាមឺរ៉ា​ ទាំងនេះប្រើប្រាស់ក្នុង​ ផលិតកម្មទូរទស្សន៍ ហើយពេលខ្លះ ដារធ្វើភាពយន្ដ ទាំងនេះប្រហែលជាស្ដូតឌីយោ ទូរទស្សន៍ ជាមូលដ្ឋានឬប្រែប្រួលក្នុងករណីនៃ​​ផលិតកម្ម អេឡិចត្រូនិច ។​​​​ ដូចនេះកាំមឺរ៉ាជាទូទៅផ្ដល់នៅប្រព័ន្ទ​ក្បួនច្បាប់និងមណ្ដាញដ៏ល្អសំរាប់ប្រតិបត្ដិការកាមឺរ៉ា ជារឿយៗ មិនត្រូវវបានអោយចូលដោយអ្នកប្រតិបត្ដិការអេឡិចត្រូមាទិច​ ។​​ Camcorders ដែលមានការលាយពីកាមឺរា និង​V C R ឬក៏សំលេងថតហើយក្នុងមាត្រា ឧបករណ៍ទាំងនេះមានសំលេង នៃផលិតកម្ម ទូរទស្សន៍ កន្លែងទូរទស្សន៍ ភាពយន្ដ ពត៌មាន(ការបញ្ជូនរលកសំលេង ) ហើយស្រដៀងនិងការចង់បានរបស់យើង ។ ឧបករណ៍ប្រើដោយដៃ ខ្លះគឺប្រើជាលក្ខណៈតូច ។ ការបឹទនៃ[[ទូរទស្សន៍]]ជាទូទៅប្រើប្រាស់camera សន្ដិសុខ មើលសា្ថនភាព ហើយគោលបំណងមើលការខុសត្រូវ​ ។​ កាំមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ងាយស្រូល ហើយមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់រហ័សទាន់ចិត្ដ ។ ទាំងនោះប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មឬក៏វិទ្យាសាស្រ្ដជារឿយ​ សំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងបរិស្ថានជាធម្មតាមនុស្សធ្វើដោយលំបាក​​ មិនសប្បាយចិត្ដ ហើយដូច្នេះ វាមានលក្ខណៈរឹង​ ជាមិនត្រូវគ្នាជាមួយបរិស្ថាន (​ ឧទាហរណ៍​ radiation, កំដៅខ្ពស់ ឬក៏មានការបះពាល់សារធាតុគីមី )​​ ។ វ៉ែបខេម គឺជាវីឌីអូកាមឺរ៉ាមួយstream កន្លែងវីឌីអូ ទៅ កុំព្យួទ័រ មានទំហំធំ ធេងវីឌីអូកាមឺរ៉ា (ជាពិសេស camcorder​ ហើយ CCTV កាមឺរ៉ា) អាចប្រហែលជាប្រើប្រាស់ គិតទៅពិតជាត្រូវការ ក្នុង​ទុកកន្លែងមួយទិន្ទផលនៅលើកុំព្យូទ័រ ឬក៏កាថតសំលេង ទូរទស្សន៍ ឬ​ក៏ផ្ញើរវាទៅប្រព័ន្វ នែកវើកវផ្សេងទៀត ។​​ នៅចុងស.វទី២១​​ វីឌីអូកាមឺរ៉ា គឺជាកាមឺរ៉ាប្រើដោយដៃ​ ដែលផ្លាស់ជាសញ្ញាយ៉ាងត្រង់ទៅលើទិន្ធផល ម្ដងហើយ កាមឺរ៉ាមានលក្ខណៈតូច ស្ដើងជាង CCTV សុវត្ដិភាពនៃកាមឺរ៉ា ហើយប្រើប្រាស់ វ៉ែបខេម ឬក៏កាមឺរ៉ាទំនើប .​ មានការរួមបញ្ចូលគ្នា នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ឬក៏ការទំនាក់ទំនងគ្រឿងដែក ​​ ជាពិសេសទូរស័ព្វថ្វីបើវីឌីអូដើរយឺត ប្រដាប់សល់ពីប្រើ​ប្រាស់ ។ ប្រព័ន្ធដែលពិសេស ចូលចិត្ដ ងការប្រើទាំងនោះ ប្រើសំរាប់ការស្រាវជា្រវវិទ្យាសាស្រ្ដ ឧទាហរណ៍ នៅលើប៉ដា ហើយរូបយន្ដ ក្នុងការស្រវជ្រាវ ។ camera ជារឿយៗ​ ក្នុងការប្រគុំនៃ ការគ្មានការមើលឃើញ ការចេញនៃដែលមានការថតរូប (សំរាប់ការឃើញជាប្រយោល ​​ ហើយមានការផ្ញើរ )​ ឬក៏ អិចសារេ (សំរាប់​ វិទ្យាពេទ្យ ហើយមានការប្រើប្រាស់ វីដីអូវិទ្យា ៕ [[រូបភាព:​ Camera.jpg]] ==<span style="font-family: khmer os​ battambang; font-size:150%;color:Green;">យើងឃើញផងដែរ</span>== *[http://en.wikipedia.org/wiki/FireWire_camera ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូស្រ៊ីឌី(3D)] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Professional_video_camera ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូល្អប្រណិត] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Radar_imaging ប្លង់ថតម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូ] *[http://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%92%E1%9E%B8%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%9A%E1%9E%91%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%93%E1%9F%8D ផលិតកម្មទូរទស្សន៍] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Three-CCD ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូCCD] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Video_camera_tube ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូtube] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Videotelephony ម៉ាស៊ីនថតវីឌីអូទូរស័ព្វ] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Digital_single-lens_reflex_camera lens កាមេរ៉ា] [[Image:Photographic lenses front view.jpg|thumb|upright=1.3|ប្រភេទកញ្ចក់កាមេរ៉ាមានច្រើនប្រភេទ, ប្រភេទមុំទូលាយ, និងប្រភេទកែវ​ យឺត]] កញ្ចក់ គឺជាធម្មតាត្រូវបានគេគិតថាជា "ភាពប្រសើរឡើង" "កញ្ចក់" ប្រហោងម្ជុល ។ ដូចដែលបានបង្ហាញ, មួយ "កញ្ចក់" ប្រហោងម្ជុលគឺគ្រាន់តែជំរៅតូចមួយដែលភាគច្រើនបំផុតនៃប្លុកកាំរស្មីពន្លឺកាំរស្មីឧត្ដមគតិជ្រើសមួយទៅវត្ថុសម្រាប់ចំណុចណាមួយនៅលើឧបករណ៍រូបភាព។ កញ្ចក់ប្រហោងម្ជុលមានកំរិតធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួន: * ការជាមួយនឹងកាមេរ៉ាប្រហោងម្ជុលធំ [[ជំរៅ]] ស្រវាំងដោយសារតែភីកសែលគ្នាគឺជាការសំខាន់ស្រមោលនៃការឈប់ជំរៅដូច្នេះទំហំរបស់វាគឺមិនមានទំហំតូចជាងទំហំនៃជំរៅ (ខាងក្រោមឆ្វេង) នេះ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាតំបន់មួយភីកសែលនៃឧបករណ៍ដែលបានប៉ះពាល់នឹងពន្លឺពីចំណុចនៅលើវត្ថុមួយ។ * ការធ្វើឱ្យមានភាពប្រសើរឡើងមានទំហំតូចប្រហោងម្ជុលដំណោះស្រាយ (ការឡើងទៅដែនកំណត់មួយ), ប៉ុន្តែការកាត់បន្ថយបរិមាណនៃពន្លឺចាប់យក។ * នៅចំណុចជាក់លាក់មួយដែលកំពុងធ្លាក់ចុះរន្ធមិនធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវដំណោះស្រាយនេះដោយសារតែ ដែនកំណត់ប្រាក់ស្យុង នេះ។ លើសពីដែនកំណត់នេះធ្វើឱ្យរន្ធទំហំតូចធ្វើឱ្យរូបភាព ព្រមទាំងងងឹត។ ពីមុខកាមេរ៉ាដែលជារន្ធតូចមួយនេះ (ជំរៅ) នឹងត្រូវបានគេមើលឃើញ។ នេះ រូបភាពនិម្មិត នៃជំរៅដូចដែលគេមើលឃើញពីពិភពលោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ច្រកចូលសិស្ស កញ្ចក់របស់; តាមឧត្ដមគតិ, កាំរស្មីនៃពន្លឺចាកចេញពីចំណុចលើវត្ថុដែលបានបញ្ចូលសិស្សច្រកចូលនឹងត្រូវបានផ្តោតទៅចំណុចដូចគ្នានៅលើឧបករណ៍រូបភាព / ខ្សែភាពយន្តនេះ ផ្ដល់ចំណុចវត្ថុគឺស្ថិតនៅក្នុងវាលនៃទិដ្ឋភាពនេះ ។ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់នៅខាងកាមេរ៉ា, នរណាម្នាក់អាចឃើញកញ្ចក់សម្ដែងជា បញ្ចាំងរូបភាព បញ្ចាំង ។ រូបភាពនិម្មិតនៃជំរៅពីក្នុងកាមេរ៉ានេះគឺជា សិស្សច្រកចេញ កញ្ចក់នេះ។ ក្នុងករណីសាមញ្ញនេះជំរៅ, សិស្សច្រកចូលនិងច្រកចេញទាំងអស់គ្នាជាសិស្សនៅកន្លែងដដែលនេះដោយសារតែធាតុអុបទិកតែមួយគត់គឺនៅក្នុងប្លង់នៃជំរៅនោះទេប៉ុន្តែនៅក្នុងការទូទៅទាំងបីនេះនឹងត្រូវបាននៅកន្លែងផ្សេងគ្នា។ កញ្ចក់រូបថតជាក់ស្តែងរួមមានធាតុកញ្ចក់បន្ថែមទៀត។ ធាតុបន្ថែមទៀតអនុញ្ញាតឱ្យអ្នករចនាកញ្ចក់ដើម្បីកាត់បន្ថយ aberrations បានជាច្រើនប៉ុន្តែគោលការណ៍នៃការប្រតិបត្ដិការនៅតែដដែល: ធ្នឹមខ្មៅដៃ ខ្មៅដៃនៃកាំរស្មី ត្រូវបានប្រមូលនៅឯសិស្សច្រកចូលនិងផ្តោតចុះពីសិស្សចេញលើយន្តហោះរូបភា សិស្សច្រកចូលនៃមនុស្ស [[ភ្នែក]], ដែលមិនមែនជាការពិតដូចគ្នានឹងរាងកាយ សិស្ស គឺជាធម្មតាប្រហែល 4 មមនៅក្នុងអង្កត់ផ្ចិត។ វាអាចមានជួរពី 2 មមនៅក្នុងកន្លែងភ្លឺ ណាស់ទៅ 8 នៅក្នុងភាពងងឹតបានបម្រុងទុកគ្រាន់តែក្នុងករណីដែលខ្ញុំបានខកខានជាអ្វីដែលសំខាន់: អាចទទួលយកពន្លឺ។ កាំរស្មីដែលឆ្លងកាត់សិស្សគឺអាចចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធអុបទិកនិងឆ្លងកាត់វាដើម្បីឱ្យការចាកចេញ មិនយកចិត្តទុកដាក់បាន។ នៅក្នុង [[កាមេរ៉ា]] ឈប់ជំរៅគឺជា ជំរៅសន្ទះ នៅក្នុងកាមេរ៉ាដែលជាអ្នកថតរូបដែលបានលៃតម្រូវដើម្បីត្រួតពិនិត្យអំពីរបៀបដែលពន្លឺខ្លាំងឈានដល់ខ្សែភាពយន្តនេះ។ ការកំណត់នៃជំរៅនេះត្រូវបានតំណាងជាធម្មតាដោយ ចំនួន ដែលជាសមាមាត្រនៃ ប្រវែងប្រសព្វ នៃមុំកែងដើម្បីអង្កត់ផ្ចិតនៃសិស្សច្រកចូលនេះ == ការចងក្រង == អត្ថបទដើមចំបូង: ការរចនាកញ្ចក់រូបថតនិងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការរចនាកញ្ចក់រូបថតកញ្ចក់កាមេរ៉ាមួយដែលអាចត្រូវបានធ្វើឡើងពីចំនួននៃធាតុមួយពីមួយទៅមួយដូចនៅក្នុងកញ្ចក់ប្រអប់នំប្រោននី meniscus របស់ទៅជាង 20 នៅក្នុងការពង្រីកស្មុគស្មាញបន្ថែមទៀត។ ធាតុទាំងនេះអាចដោយខ្លួនឯងរួមមានក្រុមមួយនៃកញ្ចក់មួយដែលបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគ្នា។ [[ឯកសារ:Telephoto.jpg|រូបភាពតូច|The [[zoom lens]] assembly of the [[Canon Digital IXUS|Canon Elph]]]] នៅក្នុងការថតរូប, ទំហំនៃសិស្សច្រកចូល (ជាជាងទំហំនៃជំរៅរាងកាយរបស់វា) គឺត្រូវបានប្រើដើម្បី calibrate បើកនិងបិទនៃ ជំរៅសន្ទះ ។ នេះ f ចំនួនជំរៅទាក់ទង ត្រូវបានកំណត់ដោយ , ដែលជាកន្លែងដែល '' ច '' ជាការ ។ បង្គោលប្រវែង និងជាអង្កត់ផ្ចិតនៃសិស្សច្រកចូលនេះ ការបង្កើនប្រវែងប្រសព្វនៃមុំកែងមួយ (ពោលគឺពង្រីក) ជាធម្មតានឹងបង្កឱ្យ f-ចំនួនដើម្បីបង្កើននិងទីតាំងសិស្សច្រកចូលដើម្បីផ្លាស់ទីអ័ក្សបន្ថែមទៀតត្រឡប់មកវិញនៅតាមបណ្តោយអុបទិកនេះ។ *[http://en.wikipedia.org/wiki/Videographer វីឌីអូភាពយន្ដ] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ាស៊ីនថត]] nejnwo9bppezlvzl0k8u34e394xz6ni 2 21051 341340 340854 2026-09-29T18:36:47Z Samproh 5488 ព្រោះខ្ញុំបានមានគេហទំព័រផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីផ្ជាប់ទៅកាន់កិច្ចការស្នូលចម្បងដែលបានរក្សាដោយខ្ញុំបាទផ្ទាល់តាម បិរបទបច្ចេកទេស អោយកាន់តែងាយក្នុងការធ្វើ បច្ចុប្បន្នភាពជាប្រចាំថ្ងៃ 341340 wikitext text/x-wiki សំប្រុស ភេទប្រុស កើតនៅថ្ងៃទី​ 25​ ឧសភា ១៩៨២ ស្រុកកំនើត ភូមិទ្រៀល ឃុំទ្រៀល ស្រុកបារាណ៏ ខេត្តកំពង់់ធំ ប្រទេស កម្ពុជា។​អាសយ័ដ្ឋានបច្ចុប្បន្ន ផ្ទះលេខ ៩៥សេ ផ្លូវ ២៣១ សង្កាត់ផ្សាដើមគរ ខណ្ឌ័ ទួលគក រាជធានី ភ្នំពេញ។មានម្តាយឈ្មោះ សំ គឹមហ៊ុន(ស្រុកកំនើត ភូមិ តាមល(ទួលខ្សាច់) ឃុំ ខ្ញូង ស្រុក កោះសុទិន ខេត្តកំពង់ចាម ) ឳពុក ឈ្មោះ លីវ លី (កន្លែងកំណើតដូច សំ ប្រុស ដែរ)ស្លាប់ នៅ អូរស្វាយ ក្រោយពីបែក ខ្មែរក្រហម ត្រូវរាបមង្គលការនៅក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ថ្ងៃទី 18 ខែ ធ្នូ ២០១០ ជាមួយ កញ្ញានិស្សិតពេទ្យ ផ្នែក វិជ្ជបណ្ឌិត នៅសាកលវិទ្យាលយ័អន្តរជាតិ ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ។ បានប្រសូត្រកូនស្រីទីមួយ ឈ្មោះថា លី អាលីហ្សា ក្នុងថ្ងែអង្គារទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១២​ត្រូវនឹងថ្ងើទី ១០រោចខែពិសាខ ពស ២៥៥៦​វាលាម៉ោង ២៣.៤៦ ក្រុងភ្នំពេញព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងកូនស្រីទីពីរ ឈ្មោះថា លី ចន្ទន៏មារីកា ក្នុងថ្ងៃពុធ ទី១៤ខែសីហាឆ្នាំ ២០១៣ ពេលរាត្រីម៉ោង​១០:០៦យប់(10:06PM)ត្រូវនឹង ថ្ងៃពុធ៨កើត ខែស្រាពណ៍ ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័ក, ព.ស. ២៥៥៧។ សំ​ ប្រុស មានបទពិសោធន៍ជាវិស្វករបំរើការងារក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយខាងទូរគមនាគមន៏ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺ អ៊ឹមហ្វូន អ៊ឹលភីធី. ជាសវនករ ជានិតិបុគ្គលសម្រមសម្រួលរវាងមេធាវីនៃតុលាការដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សំនុំរឿងពានិជ្ជកម្ម និងក្ស័យធន និងទទួលបានការកោតសរសើរ ផ្តល់ឥស្សរិយយសថ្នាក់មហាសិរីវឌ្ឍន៍ និងទទួលគោរម្យងារជា អគ្គចក្រវរ្ដិន៑វុឌ្ឍាចារ្យបណ្ឌិត សំ ប្រុស Sam Proh ។ [https://proh.club] គេហទំព័រផ្លូវការរបស់លោក អគ្គចក្រវរ្ដិន៑វុឌ្ឍាចារ្យបណ្ឌិត សំ ប្រុស Sam Proh [[ឯកសារ:មេដៃមហាសេនាសិរីវឌ្ឍនា.jpg|868x868ភីកសែល]] [[ឯកសារ:️️អគ្គចក្រវរ្ដិន៑វុឌ្ឍាចារ្យបណ្ឌិត សំ ប្រុស Sam Proh.jpg|alt=️️អគ្គចក្រវរ្ដិន៑វុឌ្ឍាចារ្យបណ្ឌិត សំ ប្រុស Sam Proh]] 69wx2iq2iz5fj370gks8978mehnsa03 0 27277 341333 340326 2026-09-29T14:15:18Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341333 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ជយសិង្ហវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Stone gate with columns and Buddhist reliefs leading to a clothed statue of the Buddha seated, Wat Phou temple, Champasak, Laos.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទវត្តភូ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] អតីតរាជធានី[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាសាក់]] ប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ។ | reign = ប្រ.៧៥៤ - មុន ប្រ.៧៩៩ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]] | successor = ព្រះបាទ[[ភូមី]] | spouse = ព្រះនាង[[ជយសិង្ហទេវី]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ជយសិង្ហវម៌្ម''' (គ.ស ?) រជ្ជកាល (គ.ស ?) ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចេនឡា​គោកហាក់​ដូច​ជា​ច្របូក​ឡូកឡំ​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស[[លាវ]] ហើយ​ដែល​គេ​នៅ​មិន​សូវ​ដឹង​ច្បាស់​នៅ​ឡើយ​ផង។ ក្នុង​ចំណោម​ព្រះរាជា​ទាំង​ឡាយ​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​នៅ​ចេនឡា​ដី​គោកនោះ មាន​ព្រះរាជា​មួយ​ព្រះអង្គដែល​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ជាង​គេព្រះនាម '''ជយសិង្ហវម៌្ម''' ដែល​បាន​ថែរក្សា​មិត្តភាព​ចំណង​ការទូត ហើយ​បាន​បញ្ជូន​រាជទូត​ទៅ​ប្រទេស[[ប្រវត្តិសាស្ត្រចិន|ចិន]]។ រីឯ​រាជធានី​[[ចេនឡាដីគោក|ចេនឡា​ដី​គោក]]<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gabel |first=Joachim |year=2022 |title=Earliest Khmer Stone Architecture and its Origin: A Case Study of Megalithic Remains and Spirit Belief at the Site of Vat Phu. |url=https://doi.org/10.34780/8a3v-k1ib |journal=[[Journal of Global Archaeology]]|pages=2–137 |doi=10.34780/8a3v-k1ib }}</ref> ទំនង​ជា​ស្ថិត​ត្រង់​មជ្ឈមណ្ឌល​នៃ​ចេនឡា​ដើមគឺ​ម្តុំ[[ប្រាសាទវត្តភូ|​វត្ត​ភូ]] [[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ|ចម្ប៉ាសក្ដិ]] ក្នុង​ប្រទេស​លាវ បច្ចុប្បន្ន​នេះ។<ref name=":0" /> ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]|years= ប្រ.៧៥៤ - មុន ប្រ.៧៩៩}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ភូមី]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} bs09jor6spc21fwpx4mmqwuph0o27dt 0 27293 341330 340262 2026-09-29T14:09:46Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341330 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ហឝ៌វម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Ak Yum 3.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = ប្រ.សតវត្សទី៧ - ប្រ.សតវត្សទី៨ | coronation = | full name = | posthumous name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]] | spouse = ព្រះនាង[[ហឝ៌ទេវី]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = ស្វាមិន[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = [[ស្រុកឧទង|ក្រុងឧទង]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} ព្រះបាទ'''ហឝ៌វម៌្ម''' (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៧-ដើមសតវត្សទី៨) [[អក្សរចារឹករិក្តស្ពាន់]]ដ៏ល្បីល្បាញមកពី[[ស្រុកឧទង|ឧទង]] (K.៩៦៤) ដែលវែកញែកស្ដេចមួយអង្គនាម [[រាជានិយមកម្ពុជា|ហឝ៌វម៌្ម]] ជាព្រះ[[នត្តា]]នៃព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឦឝានវម៌្ម]]ដែលគេបានរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់នៅទីនេះដោយលោកហ្សាក់ថាព្រះបានហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិ[[ខ្មែរ (ជនជាតិ)|ខ្មែរ]]ម្នាក់។ ==ប្រវត្តិតាមអក្សរចារឹករិក្តស្ពាន់== មួយក្នុងចំណោមបុរាណវត្ថុដ៏សំខាន់ៗដែលបានរកឃើញនៅឧទងគឺជារិក្តស្ពាន់ដែលគេបានចារិក (លោក[[ហ្សក សឺដេស|សឺដេស]] ១៩៥៨)។ [[បុរាណវត្ថុ]]នេះផ្ដល់ឱ្យយើងនូវចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងជ្រៅចូលទៅក្នុងបរិយាកាស[[សង្គមនយោបាយ]]នៅ[[ស្រុកឧទង|ឧទង]]នៅរង្វង់សតវត្សទី៧ និង ទី៨ នៃគ.ស។ ការចារលើស្ពាន់ត្រូវបានគេអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយនៅពេលនោះនៅ[[ឥណ្ឌាភាគខាងត្បូង]] ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវគេបានរកឃើញដូចគ្នាដោយចៃដន្យនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកដែរ។ អក្សរចារឹកដើមដំបូងបំផុតនៅអាងចៅព្រះញាត្រូវបានសរសេរជាភាសា[[បល្លវ]] ប៉ុន្តែរិក្តស្ពាន់នៅឧទងត្រូវបានសរសេរដោយរចនាបទផ្សេងប្លែកពីភាសាបល្លវ។ វាត្រូវបានធ្វើអោយក្លាយជាតួអក្សរល្អស្អាតបំផុតជាង អក្សរសម័យក្រោយ''បល្លវ'' គឺជា[[រចនាបថ]]មួយដែលត្រូវបានកែប្រែសម្រួលដោយអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ (ធិទ ១៩៩៩, ៩៩)។ រិក្តស្ពាន់កត់ត្រានូវវិភាគទាននៃលិង្គមួយដោយព្រះបានឝ្រីហឝ៌វម៌្ម ដែលតាមរយៈ[[អក្សរចារឹក]]នេះ ទ្រង់គឺជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឝ្រីឦឝានវម៌្មទី១។ ការប្រើប្រាស់ព្រះនាមក្សតមានបច្ច័យបទ -[[វម៌្ម]] គឺជាចំណាប់អារម្មណ៍ដ៏ខ្លាំងមួយ និងហាក់ដូចជាបង្ហាញនូវវត្តមាននៃបណ្ដាក្សត្រ[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]នៅឧទង។ កាន់តែសំខាន់ជាងនេះក្នុងទិដ្ឋភាពខ្លះគឺវាអាចទៅរួចដែលថាក្សត្រអង្គទាំងនោះក៏មានព្រះនាមដូចគ្នាដូចក្សត្រដែលសោយរាជ្យនៅ[[ចេនឡា]]ដ៏ឆ្ងាយ (កម្ពុជា) និង[[វៀតណាម]]តាមឆ្នេរសមុទ្រ។ មានបញ្ហាខ្លះក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណហឝ៌វម៌្មជាមួយចេនឡា ក៏ដូចជាបណ្ដាក្សត្រដែលមានព្រះនាមដូចនេះដែលបានគ្រងរាជ្យនៅ[[កម្ពុជា]]អញ្ជឹងដែរ ក្រោយកាលបរិច្ឆេទបានកំណត់លើអក្សរចារឹកនេះ (លោកប្រោន ១៩៩៦, ៤៩)។ យ៉ាងណាក៏ដោយវាអាចទៅរួចដែលថាព្រះបានឦឝានវម៌្មដែលត្រូវបានវែកញែកគឺជាក្សត្រដែលបានសោយរាជ្យនៅ[[ឦឝានបុរ]] ([[សម្បូរព្រៃគុហ៍]]) កំឡុង[[សតវត្ស]]ទី៧។ វាបានឱ្យយើងដឹងថាព្រះបាទឦឝានវម៌្មមានបុត្រមួយអង្គព្រះនាម[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ដែលត្រូវបានគេគិតថាបានគ្រប់គ្រងនៅ[[ជ្យេស្ថបុរ]] ទីក្រុងមួយដែលនៅកៀកនឹងឧទង។ លោកហ្សាក់ (១៩៨៦) បានស្នើថាហឝ៌វម៌្មក្នុងអក្សរចារឹកគឺជាបុត្រារបស់ឝិវទត្ត។ មានការបកប្រែដែលអាចទៅរួចមួយចំនួនអំពីអក្សរចារឹកនេះ។ ហឝ៌វម៌្មប្រហែលជាក្សត្រអង្គមុនដែលគេមិនស្គាល់នៅចេនឡាកាលពីសតវត្សទី៧ រឺ ព្រះអង្គប្រហែលជា[[ព្រះអង្គម្ចាស់]]មួយអង្គដែលត្រូវបានគេតែងតាំងជា[[ស្វាមិន]]នៃប៉ែក រឺ ក៏ស្វាមិននៃអាង[[ទន្លេចៅព្រះញា]]។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គអាចមិនមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងចេនឡា ហើយទ្រង់គឺជាក្សត្រជនជាតិដើមនៃទ្វារវតីនេះតែម្ដងក៏មិនដឹង។ ជាចុងក្រោយពិតជាសមរម្យណាស់ ដែលលោកវិតលី (១៩៨៣) បានបង្ហាញ ដែលបដិសេធចំពោះការពន្យល់ថាមានរាជបញ្ជាដ៏ឆ្ងាយពីចេនឡាឱ្យចារិកអក្សរលើវត្ថុធាតុដែលគេកម្រប្រើប្រាស់ក្នុងរដ្ឋនោះណាស់។ ឥទ្ធិពលមន អក្សរ ''សម័យក្រោយបល្លវ'' នាំឱ្យគេលើកឡើងថារិក្តស្ពាន់នេះត្រូវបានចារិកនៅស៊ីទូ (លោកសឺដេស ១៩៥៨)។ ដើមកំណើតនៃរិក្តស្ពាន់នេះ និងអត្តសញ្ញាណនៃបណ្ដាព្រះមហាក្សត្រដែលបានវែកញែកវាពិតជាសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការស្វែងយល់អំពី[[ទ្វារវតី]]របស់យើង។ គឺជារដ្ឋដែលទន់ខ្សោយនៅសតវត្សទី៧ បានដឹកនាំដោយបណ្ដាក្សត្រចេនឡា លោកប្រោន (១៩៩៦) ជឿជាក់ថា ហឝ៌វម៌្មមិនមែនក្សត្រចេនឡាឡើយ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ទ្រង់ជាក្សត្រនៃឧទងទៅវិញ ដែលទ្រង់ជាប់សាច់សារលោហិតទៅនឹងក្សតចេនឡា។ លោកគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងលើការកត់សំគាល់នៃ[[អង្គនយោបាយ]]ទាំងពីរក្នុងតំបន់នេះជាមួយទំនាក់ទំនងជំពាក់វាក់វិនរវាង[[វង្ស]][[ត្រកូល]][[ក្សត្រ]]នីមួយៗ ដោយលើកឡើងថារដ្ឋទាំងពីរនេះ គឺជា''[[មណ្ឌលអន្តរទំនាក់ទំនង]]'' (លោកប្រោន ១៩៩៦, ៥០)។ រិក្តស្ពាន់ឧទងសង្កត់ទៅលើការបដិបត្តិព្រហ្មញ្ញសាសនាដោយគ្មានមន្ទិល និង រាជភាពគឺជាព្រហ្មញ្ញសាសនិកយ៉ាងជាក់ជាមិនខាន ដោយប្រើប្រាស់នូវបច្ច័យបទនៃឈ្មោះថា ''-វម៌្ម'' រឺ អ្នកការពារ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយមកគេដឹងថាស្ថានីយ៍នេះ ឃើញថាមានការតាំងនៅនៃពុទ្ធសាសនិកដ៏ច្រើនកុះករទៅវិញ។ វាលេចឡើងនូវពេលកិត្យានុភាពរបស់ឧទងបានចុះដុនដាប និងប្រហែលវាបានធ្វើឱ្យ [[នគរបឋម]] លេចឡើងនៅកំឡុងពាក់កណ្ដាលនៃកន្លះសតវត្សទី៧ (លោកវេល ១៩៦៩)។<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអយ្យកា គឺព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] និងព្រះអយ្យកោព្រះនាម [[សករមន្ជរិ]] ** ព្រះបិតាព្រះនាម [[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]|years= ប្រ.សតវត្សទី៧ - ប្រ.សតវត្សទី៨}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} jtdhxsfycdnnjjhdogzv02lvfr99a7p 341331 341330 2026-09-29T14:11:03Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341331 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ហឝ៌វម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Ak Yum 3.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = ប្រ.សតវត្សទី៧ - ប្រ.សតវត្សទី៨ | coronation = | full name = | posthumous name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]] | spouse = ព្រះនាង[[ហឝ៌ទេវី]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = ស្វាមិន[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = [[ស្រុកឧទង|ក្រុងឧទង]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} ព្រះបាទ'''ហឝ៌វម៌្ម''' (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៧-ដើមសតវត្សទី៨) [[អក្សរចារឹករិក្តស្ពាន់]]ដ៏ល្បីល្បាញមកពី[[ស្រុកឧទង|ឧទង]] (K.៩៦៤) ដែលវែកញែកស្ដេចមួយអង្គនាម [[រាជានិយមកម្ពុជា|ហឝ៌វម៌្ម]] ជាព្រះ[[នត្តា]]នៃព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឦឝានវម៌្ម]]ដែលគេបានរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់នៅទីនេះដោយលោកហ្សាក់ថាព្រះបានហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិ[[ខ្មែរ (ជនជាតិ)|ខ្មែរ]]ម្នាក់។ ==ប្រវត្តិតាមអក្សរចារឹករិក្តស្ពាន់== មួយក្នុងចំណោមបុរាណវត្ថុដ៏សំខាន់ៗដែលបានរកឃើញនៅឧទងគឺជារិក្តស្ពាន់ដែលគេបានចារិក (លោក[[ហ្សក សឺដេស|សឺដេស]] ១៩៥៨)។ [[បុរាណវត្ថុ]]នេះផ្ដល់ឱ្យយើងនូវចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងជ្រៅចូលទៅក្នុងបរិយាកាស[[សង្គមនយោបាយ]]នៅ[[ស្រុកឧទង|ឧទង]]នៅរង្វង់សតវត្សទី៧ និង ទី៨ នៃគ.ស។ ការចារលើស្ពាន់ត្រូវបានគេអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយនៅពេលនោះនៅ[[ឥណ្ឌាភាគខាងត្បូង]] ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវគេបានរកឃើញដូចគ្នាដោយចៃដន្យនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកដែរ។ អក្សរចារឹកដើមដំបូងបំផុតនៅអាងចៅព្រះញាត្រូវបានសរសេរជាភាសា[[បល្លវ]] ប៉ុន្តែរិក្តស្ពាន់នៅឧទងត្រូវបានសរសេរដោយរចនាបទផ្សេងប្លែកពីភាសាបល្លវ។ វាត្រូវបានធ្វើអោយក្លាយជាតួអក្សរល្អស្អាតបំផុតជាង អក្សរសម័យក្រោយ''បល្លវ'' គឺជា[[រចនាបថ]]មួយដែលត្រូវបានកែប្រែសម្រួលដោយអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ (ធិទ ១៩៩៩, ៩៩)។ រិក្តស្ពាន់កត់ត្រានូវវិភាគទាននៃលិង្គមួយដោយព្រះបានឝ្រីហឝ៌វម៌្ម ដែលតាមរយៈ[[អក្សរចារឹក]]នេះ ទ្រង់គឺជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឝ្រីឦឝានវម៌្មទី១។ ការប្រើប្រាស់ព្រះនាមក្សតមានបច្ច័យបទ -[[វម៌្ម]] គឺជាចំណាប់អារម្មណ៍ដ៏ខ្លាំងមួយ និងហាក់ដូចជាបង្ហាញនូវវត្តមាននៃបណ្ដាក្សត្រ[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]នៅឧទង។ កាន់តែសំខាន់ជាងនេះក្នុងទិដ្ឋភាពខ្លះគឺវាអាចទៅរួចដែលថាក្សត្រអង្គទាំងនោះក៏មានព្រះនាមដូចគ្នាដូចក្សត្រដែលសោយរាជ្យនៅ[[ចេនឡា]]ដ៏ឆ្ងាយ (កម្ពុជា) និង[[វៀតណាម]]តាមឆ្នេរសមុទ្រ។ មានបញ្ហាខ្លះក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណហឝ៌វម៌្មជាមួយចេនឡា ក៏ដូចជាបណ្ដាក្សត្រដែលមានព្រះនាមដូចនេះដែលបានគ្រងរាជ្យនៅ[[កម្ពុជា]]អញ្ជឹងដែរ ក្រោយកាលបរិច្ឆេទបានកំណត់លើអក្សរចារឹកនេះ (លោកប្រោន ១៩៩៦, ៤៩)។ យ៉ាងណាក៏ដោយវាអាចទៅរួចដែលថាព្រះបានឦឝានវម៌្មដែលត្រូវបានវែកញែកគឺជាក្សត្រដែលបានសោយរាជ្យនៅ[[ឦឝានបុរ]] ([[សម្បូរព្រៃគុហ៍]]) កំឡុង[[សតវត្ស]]ទី៧។ វាបានឱ្យយើងដឹងថាព្រះបាទឦឝានវម៌្មមានបុត្រមួយអង្គព្រះនាម[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ដែលត្រូវបានគេគិតថាបានគ្រប់គ្រងនៅ[[ជ្យេស្ថបុរ]] ទីក្រុងមួយដែលនៅកៀកនឹងឧទង។ លោកហ្សាក់ (១៩៨៦) បានស្នើថាហឝ៌វម៌្មក្នុងអក្សរចារឹកគឺជាបុត្រារបស់ឝិវទត្ត។ មានការបកប្រែដែលអាចទៅរួចមួយចំនួនអំពីអក្សរចារឹកនេះ។ ហឝ៌វម៌្មប្រហែលជាក្សត្រអង្គមុនដែលគេមិនស្គាល់នៅចេនឡាកាលពីសតវត្សទី៧ រឺ ព្រះអង្គប្រហែលជា[[ព្រះអង្គម្ចាស់]]មួយអង្គដែលត្រូវបានគេតែងតាំងជា[[ស្វាមិន]]នៃប៉ែក រឺ ក៏ស្វាមិននៃអាង[[ទន្លេចៅព្រះញា]]។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គអាចមិនមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងចេនឡា ហើយទ្រង់គឺជាក្សត្រជនជាតិដើមនៃទ្វារវតីនេះតែម្ដងក៏មិនដឹង។ ជាចុងក្រោយពិតជាសមរម្យណាស់ ដែលលោកវិតលី (១៩៨៣) បានបង្ហាញ ដែលបដិសេធចំពោះការពន្យល់ថាមានរាជបញ្ជាដ៏ឆ្ងាយពីចេនឡាឱ្យចារិកអក្សរលើវត្ថុធាតុដែលគេកម្រប្រើប្រាស់ក្នុងរដ្ឋនោះណាស់។ ឥទ្ធិពលមន អក្សរ ''សម័យក្រោយបល្លវ'' នាំឱ្យគេលើកឡើងថារិក្តស្ពាន់នេះត្រូវបានចារិកនៅស៊ីទូ (លោកសឺដេស ១៩៥៨)។ ដើមកំណើតនៃរិក្តស្ពាន់នេះ និងអត្តសញ្ញាណនៃបណ្ដាព្រះមហាក្សត្រដែលបានវែកញែកវាពិតជាសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការស្វែងយល់អំពី[[ទ្វារវតី]]របស់យើង។ គឺជារដ្ឋដែលទន់ខ្សោយនៅសតវត្សទី៧ បានដឹកនាំដោយបណ្ដាក្សត្រចេនឡា លោកប្រោន (១៩៩៦) ជឿជាក់ថា ហឝ៌វម៌្មមិនមែនក្សត្រចេនឡាឡើយ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ទ្រង់ជាក្សត្រនៃឧទងទៅវិញ ដែលទ្រង់ជាប់សាច់សារលោហិតទៅនឹងក្សតចេនឡា។ លោកគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងលើការកត់សំគាល់នៃ[[អង្គនយោបាយ]]ទាំងពីរក្នុងតំបន់នេះជាមួយទំនាក់ទំនងជំពាក់វាក់វិនរវាង[[វង្ស]][[ត្រកូល]][[ក្សត្រ]]នីមួយៗ ដោយលើកឡើងថារដ្ឋទាំងពីរនេះ គឺជា''[[មណ្ឌលអន្តរទំនាក់ទំនង]]'' (លោកប្រោន ១៩៩៦, ៥០)។ រិក្តស្ពាន់ឧទងសង្កត់ទៅលើការបដិបត្តិព្រហ្មញ្ញសាសនាដោយគ្មានមន្ទិល និង រាជភាពគឺជាព្រហ្មញ្ញសាសនិកយ៉ាងជាក់ជាមិនខាន ដោយប្រើប្រាស់នូវបច្ច័យបទនៃឈ្មោះថា ''-វម៌្ម'' រឺ អ្នកការពារ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយមកគេដឹងថាស្ថានីយ៍នេះ ឃើញថាមានការតាំងនៅនៃពុទ្ធសាសនិកដ៏ច្រើនកុះករទៅវិញ។ វាលេចឡើងនូវពេលកិត្យានុភាពរបស់ឧទងបានចុះដុនដាប និងប្រហែលវាបានធ្វើឱ្យ [[នគរបឋម]] លេចឡើងនៅកំឡុងពាក់កណ្ដាលនៃកន្លះសតវត្សទី៧ (លោកវេល ១៩៦៩)។<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអយ្យកា គឺព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] និងព្រះអយ្យកោព្រះនាម [[សករមន្ជរិ]] ** ព្រះបិតាព្រះនាម [[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]|years= ប្រ.សតវត្សទី៧ - ប្រ.សតវត្សទី៨}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ត្សៀគីវ|ហឝ៌វម៌្មទី២]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} g75yc0yp5eyb5apyrcvjsiedgl6a8o9 0 27294 341329 340250 2026-09-29T14:03:08Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341329 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ភវវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Ak Yum 0009.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី) | successor = ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] | spouse = ព្រះនាង[[ភវទេវីទី១]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = [[ព្រាហ្មណ៍]] | mother = ប្អូនស្រីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] | birth_date = | birth_place = [[ទ្វារវតី]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} ព្រះបាទ'''ភវវម៌្ម''' នៃទ្វារវតី? (គ.ស សម័យ[[ជយវម៌្មទី១]]) រជ្ជកាល (ទំនងជាក្នុងសម័យនៃ[[ជយវម៌្មទី១]] ដែរ) តាម[[សិលាចារឹក]]ដែលត្រូវបានទិញមកដោយអ្នកប្រមូល[[ពន្ធ]]ម្នាក់នៅ[[បាងកក]] និង[[ប្រភពដើម]]របស់វាមិនបានបង្កជាចំណោទឡើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ វាផុសចេញពី[[ស្ថានីយ៍]]មួយនៅ[[ថៃ]] ហើយលោកហ្សាក់ផ្ដល់យោបល់ថា វាប្រហែលជាមកពីតំបន់[[ឧទង]]។ [[នាម]]នៃពួកមនុស្សដែលឧទ្ទិសដល់មនុស្សដែលសិលាចារឹកបានឧទ្ទិសដល់មិនមាន[[វត្តមាន]]ក្នុងផ្នែកណាមួយដែលមានក្នុងអត្ថបទឡើយ ប៉ុន្តែ[[ពង្សាវលី]]ត្រូវបានគេផ្ដល់អោយ។ អ្នកទាំងនោះគឺជាកូននៃ[[ព្រាហ្មណ៍]]ជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ បើតាមលោកហ្សាក់យល់ថា ជាព្រាហ្មណ៍មកពី[[ចិទម្ពរម]] ដែលស្ថិតនៅ[[ឥណ្ឌាខាងត្បូង]] និងព្រះ[[ភគិនី]]របស់ព្រះបាន[[ជយវម៌្មទី១]]។ ជយវម៌្មទី១ បានពិភាក្សាថាគឺជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបាន[[ភវវម៌្មទី២]] ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយយល់ច្រឡំថាជាបុត្ររបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ លោកហ្សាក់បច្ចុប្បន្នស្នើថាផ្អែកលើ K. ១១៤២ ជយវម៌្មទី១ជាបុត្រនៃបុត្រីរបស់កូនទីបីនៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១]] គឺព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និងអ្នកគ្រប់គ្រងតូចមួយដែលមាននាមថា[[ចន្ទ្រវម៌្ម]]។ វានាំអោយជយវម៌្មទី១ក្លាយជាបុត្រានៃក្មួយស្រីរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២ និងត្រូវជាចៅទួតនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ លោកហ្សាក់បានឈានមកដល់សេចក្ដីសន្និដ្ឋាននេះដោយសារការប្រៀបធៀប[[ពង្សាវលី]] ក្នុង K. ១១៤២ ទៅនឹងឈ្មោះដែលបានផ្ដល់អោយក្នុងសិលាចារឹកពីរដែលគេស្គាល់ស្រាប់មកពីភាគខាងត្បូង[[កម្ពុជា]] (K. ៤៨៣ និង K.២១) ដោយគេបានកំណត់ថាព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី២] ដោយមានការជំទាស់ថាក្សត្រនេះប្រហែលត្រូវបានជំនួសដោយក្សត្រដែលមិនត្រូវបានវែកញែកពីមុន ដែលមិនមែនភវវម៌្មទី២ និងដោយហេតុនោះហើយគឺព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី៣] ប្រាកដជាម្ចាស់នៃសិលាចារឹក K.១១៤២​ នេះដែរ។ ចំពោះយើង មកដល់ត្រង់នេះ ព្រះបានភវវម៌្ម[ទី៣] គឺជាខ្មែរ និងក៏ជាក្មួយប្រុសនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី១ផងដែរ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅថៃ ប្រហែលនៅឧទង ពេលណាមួយក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃ[[សតវត្ស]]ទី[[ប្រាំពីរ]]។ សិលាចារឹកចានស្ពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមកពីឧទង (K. ៩៦៤) ដែលវែកញែកអំពីស្ដេចមួយអង្គព្រះនាម[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] ជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឦសានវម៌្មទី១ ដោយមានការរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់ត្រង់នេះ លោកហ្សាក់យល់ថាហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិ[[ខ្មែរ]]។ សរុបមក យើងមានស្ដេចខ្មែរពីរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរាជវង្សសំខាន់បំផុតៗដែលកំពុងគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជា និង[[រាជវង្ស]]មួយទៀតកំពុងគ្រប់គ្រងនៅថៃកណ្ដាល ([[ទ្វារវតី]]) នៅពាក់កណ្ដាល និង ពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអយ្យកាព្រះនាម[[ចន្ទ្រវម៌្ម]] និង ព្រះអយ្យកោជាបុត្រីនៃព្រះ [[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] ** បិតាព្រាហ្មណ៍ និងមាតាជាព្រះភិគនីនៃព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] ** ព្រះបិតុលា ព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] *** ព្រះភិគនីអយ្យកាមួយ ព្រះនាម [[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= ព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី)}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]| years= សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} 6ujjl7apamd5lu27pen452cjv0r2k4j 341336 341329 2026-09-29T14:36:21Z Sreynaree1986 47227 /* សូមមើលផងដែរ */ 341336 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ភវវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Ak Yum 0009.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី) | successor = ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] | spouse = ព្រះនាង[[ភវទេវីទី១]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = [[ព្រាហ្មណ៍]] | mother = ប្អូនស្រីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] | birth_date = | birth_place = [[ទ្វារវតី]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} ព្រះបាទ'''ភវវម៌្ម''' នៃទ្វារវតី? (គ.ស សម័យ[[ជយវម៌្មទី១]]) រជ្ជកាល (ទំនងជាក្នុងសម័យនៃ[[ជយវម៌្មទី១]] ដែរ) តាម[[សិលាចារឹក]]ដែលត្រូវបានទិញមកដោយអ្នកប្រមូល[[ពន្ធ]]ម្នាក់នៅ[[បាងកក]] និង[[ប្រភពដើម]]របស់វាមិនបានបង្កជាចំណោទឡើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ វាផុសចេញពី[[ស្ថានីយ៍]]មួយនៅ[[ថៃ]] ហើយលោកហ្សាក់ផ្ដល់យោបល់ថា វាប្រហែលជាមកពីតំបន់[[ឧទង]]។ [[នាម]]នៃពួកមនុស្សដែលឧទ្ទិសដល់មនុស្សដែលសិលាចារឹកបានឧទ្ទិសដល់មិនមាន[[វត្តមាន]]ក្នុងផ្នែកណាមួយដែលមានក្នុងអត្ថបទឡើយ ប៉ុន្តែ[[ពង្សាវលី]]ត្រូវបានគេផ្ដល់អោយ។ អ្នកទាំងនោះគឺជាកូននៃ[[ព្រាហ្មណ៍]]ជាតិឥណ្ឌាម្នាក់ បើតាមលោកហ្សាក់យល់ថា ជាព្រាហ្មណ៍មកពី[[ចិទម្ពរម]] ដែលស្ថិតនៅ[[ឥណ្ឌាខាងត្បូង]] និងព្រះ[[ភគិនី]]របស់ព្រះបាន[[ជយវម៌្មទី១]]។ ជយវម៌្មទី១ បានពិភាក្សាថាគឺជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបាន[[ភវវម៌្មទី២]] ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយយល់ច្រឡំថាជាបុត្ររបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ លោកហ្សាក់បច្ចុប្បន្នស្នើថាផ្អែកលើ K. ១១៤២ ជយវម៌្មទី១ជាបុត្រនៃបុត្រីរបស់កូនទីបីនៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១]] គឺព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និងអ្នកគ្រប់គ្រងតូចមួយដែលមាននាមថា[[ចន្ទ្រវម៌្ម]]។ វានាំអោយជយវម៌្មទី១ក្លាយជាបុត្រានៃក្មួយស្រីរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២ និងត្រូវជាចៅទួតនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ លោកហ្សាក់បានឈានមកដល់សេចក្ដីសន្និដ្ឋាននេះដោយសារការប្រៀបធៀប[[ពង្សាវលី]] ក្នុង K. ១១៤២ ទៅនឹងឈ្មោះដែលបានផ្ដល់អោយក្នុងសិលាចារឹកពីរដែលគេស្គាល់ស្រាប់មកពីភាគខាងត្បូង[[កម្ពុជា]] (K. ៤៨៣ និង K.២១) ដោយគេបានកំណត់ថាព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី២] ដោយមានការជំទាស់ថាក្សត្រនេះប្រហែលត្រូវបានជំនួសដោយក្សត្រដែលមិនត្រូវបានវែកញែកពីមុន ដែលមិនមែនភវវម៌្មទី២ និងដោយហេតុនោះហើយគឺព្រះបាទភវវម៌្ម[ទី៣] ប្រាកដជាម្ចាស់នៃសិលាចារឹក K.១១៤២​ នេះដែរ។ ចំពោះយើង មកដល់ត្រង់នេះ ព្រះបានភវវម៌្ម[ទី៣] គឺជាខ្មែរ និងក៏ជាក្មួយប្រុសនៃព្រះបាទជយវម៌្មទី១ផងដែរ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅថៃ ប្រហែលនៅឧទង ពេលណាមួយក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃ[[សតវត្ស]]ទី[[ប្រាំពីរ]]។ សិលាចារឹកចានស្ពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមកពីឧទង (K. ៩៦៤) ដែលវែកញែកអំពីស្ដេចមួយអង្គព្រះនាម[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] ជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឦសានវម៌្មទី១ ដោយមានការរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់ត្រង់នេះ លោកហ្សាក់យល់ថាហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិ[[ខ្មែរ]]។ សរុបមក យើងមានស្ដេចខ្មែរពីរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរាជវង្សសំខាន់បំផុតៗដែលកំពុងគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជា និង[[រាជវង្ស]]មួយទៀតកំពុងគ្រប់គ្រងនៅថៃកណ្ដាល ([[ទ្វារវតី]]) នៅពាក់កណ្ដាល និង ពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអយ្យកាព្រះនាម[[ចន្ទ្រវម៌្ម]] និង ព្រះអយ្យកោជាបុត្រីនៃព្រះ [[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] ** បិតាព្រាហ្មណ៍ និងមាតាជាព្រះភិគនីនៃព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] ** ព្រះបិតុលា ព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] *** ព្រះភិគនីអយ្យកាមួយ ព្រះនាម [[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= ព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី)}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]| years= សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} aub3xjubp2fpi2sz0d1n6qoouogyk9h 0 27422 341332 340265 2026-09-29T14:11:42Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341332 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ត្សៀគីវ<br/>(ហឝ៌វម៌្មទី២) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Ak Yum 0001.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = ប្រ.៧១៧-ប្រ.៧៥៤ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ជយសិង្ហវម៌្ម (ចេនឡា)|ជយសិង្ហវម៌្ម]] | spouse = ព្រះនាង[[ហឝ៌ទេវីទី២]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] | death_date = | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ត្សៀគីវ''' (គ.ស ?-ប្រ.៧៥៤) រជ្ជកាល (គ.ស ប្រ.៧១៧-៧៥៤) ព្រះនាមរបស់ទ្រង់លេចឡើង តាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបុត្រានៃស្ដេចវឹនតាន់ (ចេនឡាដីគោក រីឯ​ចេនឡា​ដីគោក​វិញ ដែលជា​តំបន់​ព្រៃភ្នំ និង​មាន​ជ្រលង​ភ្នំ​ស្ថិតនៅ​ខាងជើង ជនជាតិ​ចិន​ហៅថា វេន​-​តាន ឬ ព​-​លូវ ដែល​ត្រូវ​នឹង​ឈ្មោះ​របស់​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរលើ​មួយក្រុម​ឈ្មោះ [[វ្នៅ]] ឬ [[វ្រៅ]]។) ចេនឡា​ដីគោក​វិញ អាណាចក្រ​នេះ មាន​ទំហំ​តែ ៧០០ លី​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយអង្គ មាន​ព្រះនាម​ថាត្សៀគី​វ។ ឯកសារ​ចិន​ដដែល​ខាងលើនេះ ក៏បាន​បញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា ព្រះរាជា​អង្គ​នេះបាន​បញ្ជូន​ប្រតិភូ​ទូត​របស់​ទ្រង់ទៅកាន់​ប្រទេស​ចិន​ជាច្រើនលើកជាពិសេស​នៅ​ឆ្នាំ ៧១៧ និង ៧៥៣ នៃ​គ​.​ស។ ម្យ៉ាងវិញទៀតគឺ​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដែល​បាន​យាង​ទៅកាន់​ព្រះបរមរាជវាំង​ចិននៅ​ឆ្នាំ ៧៥៤។ សូម​រំលឹក​ឡើង​ថា គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ​ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ពតទល់​នឹង​[[នគរ​ណាន​ចាវ]]។ បន្ទាប់មកមានគណៈទូតវឹនតាន់នៅឆ្នាំ ៧៧១ រជ្ជទាយាទ ភូមី 婆彌 បានមកដល់ក្នុងសវនការអធិរាជ ហើយនៅថ្ងៃទី ១៣ ធ្នូ ឆ្នាំ ៧៧១ ទ្រង់ក៏បានទទួលងារថា ខាយភ្វូកអ៊ីថុងសាន់ស៊្ហ្រឺក 開府儀同三司 (អ្នកបើកសវនការ ដែលពេញព្រះទ័យនឹងព្រះកិត្តិយសស្មើនឹងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំងបី)។ នៅឆ្នាំ ៧៩៩ បេសកជនម្នាក់មកពីវឹនតាន់មានឈ្មោះថា [[លីថូវជី|លីថ្រវ់ឈ្ហ្រីក]] 李頭及 ក៏បានទទួលគោរម្យងារចិនមួយដែរ។<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]]}} {{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]|years= ប្រ.៧១៧-ប្រ.៧៥៤}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ជយសិង្ហវម៌្ម (ចេនឡា)|ជយសិង្ហវម៌្ម]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} cub34wxkkq3cx2ea1qm4msmtoqo1uoh 0 27423 341335 340330 2026-09-29T14:34:41Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341335 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ភូមី | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | image = Vat Phu -Laos 01-2014 (9).jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទវត្តភូ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] អតីតរាជធានី[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ខេត្តចម្ប៉ាស័ក្តិ|ខេត្តចម្ប៉ាសាក់]] ប្រទេសឡាវសព្វថ្ងៃ។ | reign = ប្រ.ក្រោយឆ្នាំ៧៩៩ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ជយសិង្ហវម៌្ម (ចេនឡា)|ជយសិង្ហវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ពាលាទិត្យ]]<br/>([[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]]) | spouse = ព្រះនាង[[ភូមីទេវី]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] | death_date = | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ភូមី''' (ចិន:婆彌, ភិងអ៊ិង:Pómí) (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៨) រជ្ជកាល (គ.ស ប្រ.ក្រោយ ៧៩៩) ព្រះនាមរបស់ទ្រង់លេចឡើង តាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបុត្រានៃស្ដេចវឹនតាន់ (ចេនឡាដីគោក រីឯ​ចេនឡា​ដីគោក​វិញ ដែលជា​តំបន់​ព្រៃភ្នំ និង​មាន​ជ្រលង​ភ្នំ​ស្ថិតនៅ​ខាងជើង ជនជាតិ​ចិន​ហៅថា វេន​-​តាន ឬ ព​-​លូវ ដែល​ត្រូវ​នឹង​ឈ្មោះ​របស់​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរលើ​មួយក្រុម​ឈ្មោះ [[វ្នៅ]] ឬ [[វ្រៅ]]។) ចេនឡា​ដីគោក​វិញ អាណាចក្រ​នេះ មាន​ទំហំ​តែ ៧០០ លី​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយអង្គ មាន​ព្រះនាម​ថាត្សៀគី​វ។<ref name=":0" /> ឯកសារ​ចិន​ដដែល​ខាងលើនេះ ក៏បាន​បញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា ព្រះរាជា​អង្គ​នេះបាន​បញ្ជូន​ប្រតិភូ​ទូត​របស់​ទ្រង់ទៅកាន់​ប្រទេស​ចិន​ជាច្រើនលើកជាពិសេស​នៅ​ឆ្នាំ ៧១៧ និង ៧៥៣ នៃ​គ​.​ស។ ម្យ៉ាងវិញទៀតគឺ​ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដែល​បាន​យាង​ទៅកាន់​ព្រះបរមរាជវាំង​ចិននៅ​ឆ្នាំ ៧៥៤។ សូម​រំលឹក​ឡើង​ថា គឺ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ​ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ទ័ពតទល់​នឹង​[[នគរណានចូវ|នគរ​ណាន​ចាវ]]។ បន្ទាប់មកមានគណៈទូតវឹនតាន់នៅឆ្នាំ ៧៧១ [[ឧបរាជ|រជ្ជទាយាទ]] ភូមី 婆彌 បានមកដល់ក្នុងសវនការ[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|អធិរាជ]] ហើយនៅថ្ងៃទី ១៣ ធ្នូ ឆ្នាំ ៧៧១ ទ្រង់ក៏បានទទួលងារថា ខាយភ្វូកអ៊ីថុងសាន់ស៊្ហ្រឺក 開府儀同三司 (អ្នកបើកសវនការ ដែលពេញព្រះទ័យនឹងព្រះកិត្តិយសស្មើនឹងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំងបី)។ នៅឆ្នាំ ៧៩៩ បេសកជនម្នាក់មកពីវឹនតាន់មានឈ្មោះថា [[លីថូវជី|លីថ្រវ់ឈ្ហ្រីក]] 李頭及 ក៏បានទទួលគោរម្យងារចិនមួយដែរ។<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gabel |first=Joachim |year=2022 |title=Earliest Khmer Stone Architecture and its Origin: A Case Study of Megalithic Remains and Spirit Belief at the Site of Vat Phu. |url=https://doi.org/10.34780/8a3v-k1ib |journal=[[Journal of Global Archaeology]]|pages=2–137 |doi=10.34780/8a3v-k1ib }}</ref> ==ឯកសារយោង== {{reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ជយសិង្ហវម៌្ម (ចេនឡា)|ជយសិង្ហវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]|years= ប្រ.៧៥៤ - មុន ប្រ.៧៩៩}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ពាលាទិត្យ]]<br/>([[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} 0w78tyrm45xzpfqf2v0l7rmc134oo0k 0 27962 341337 340263 2026-09-29T15:03:21Z Sreynaree1986 47227 ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម 341337 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ភវទេវីទី១'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title =[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = Ak Yum 0003.jpg | caption = បុរាណស្ថាន[[ប្រាសាទអកយំ]] [[សិល្បៈខ្មែរ]] [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] [[ខេត្តសៀមរាប]] ប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]សព្វថ្ងៃ។ | reign = សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧ | coronation = | full name = | posthumous name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១|ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១]]<br/>(ផែនដីព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]) | successor = ព្រះនាង[[ហឝ៌ទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] | issue = | royal house = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ភវទេវីទី១''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ព្រះបាទភវវម៌្ម]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]៕<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=XtqpAybX7T&sig=sKxmtcbvScI38nxFgKjDDVsASeQ&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&q=harsavarman&f=false The Dvaravati Wheels of the Law and the Indianization of South East Asia]</ref><ref>[https://books.google.com.kh/books?id=eyHTschgg50C&pg=PA77&lpg=PA77&dq=harsavarman+thailand&source=bl&ots=PvwGkCLCYP&sig=Ci55eqoTmmyiEVw1ryTVON4GDdM&hl=en&sa=X&ei=_rrYVJqYJpWTuAT_94LgCg&ved=0CCAQ6AEwAg#v=onepage&q=harsavarman&f=false Early Civilization of Southeast Asia]</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * Briggs, Lawrence Palmer. ''The Ancient Khmer Empire''. Transactions of the American Philosophical Society 1951. * Higham, Charles. ''The Civilization of Angkor''. University of California Press 2001. == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] * [[រចនាបថកំពង់ព្រះ]] * [[ប្រាសាទអកយំ]] * [[រចនាបថនៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១|ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី១]]<br/>(ផែនដីព្រះនាង[[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= សតវត្សទី៧-ចុងសតវត្សទី៧}} {{s-aft|after= ព្រះនាង[[ហឝ៌ទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាដីគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡាគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលកម្វុជគោក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្ពុសុរិយវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} 651vaopp0vgiakyy5078hikx6093nw7 0 28817 341349 341325 2026-09-30T03:54:47Z TheRandomGoober 27248 /* ភូមិសាស្ត្រ */ 341349 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល | common_name = អ៊ីស្រាអែល | native_name = {{nobold|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל ([[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]])<br/>دَوْلَة إِسْرَائِيل ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}} | image_flag = Flag of Israel.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិអ៊ីស្រាអែល|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Emblem of Israel.svg | symbol_width = | symbol_type = [[វរលញ្ឆករអ៊ីស្រាអែល|វរលញ្ឆករ]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ហាទីកវ៉ា|הַתִּקְוָה]]''<br/>"ក្តីសង្ឃឹម"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Hatikvah instrumental.ogg|center]]</div> | image_map = Israel in its region (de-facto and Palestinian territory hatched).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (ក្រហម) នៅតំបន់[[មជ្ឈិមបូព៌ា]]<br/>[[ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] (ឆ្នូត) | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប៖ [[រុស្ស៊ី]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលិច]])<ref>{{cite web |title=Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement |url=http://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/2717182 |website=www.mid.ru |date=6 April 2017}}</ref> [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលច]])<ref>{{cite web|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Czech-Republic-announces-it-recognizes-West-Jerusalem-as-Israels-capital-517241|title=Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital|newspaper=Jerusalem Post|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref> [[អាហ្សង់ទីន]]<ref>{{cite web |title=Javier Milei on his first diplomatic visit to Israel as President of Argentina |url=https://www.gov.il/en/pages/javier-maili-on-his-first-diplomatic-visit-to-israel |access-date=3 September 2026}}</ref> [[ហុងឌូរ៉ាស]]<ref>{{cite news |title=Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital |url=https://www.timesofisrael.com/honduras-recognizes-jerusalem-as-israels-capital/ |work=The Times of Israel |date=29 August 2019}}</ref> [[ក្វាតេម៉ាឡា]]<ref>{{cite web|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2017/12/24/guatemala-se-suma-a-eeuu-y-tambien-trasladara-su-embajada-en-israel-a-jerusalen/|title=(ភាសាអេស្ប៉ាញ) Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén|website=Infobae|date=24 December 2017}} Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.</ref> [[ណូរូ]]<ref>{{cite news |title=Nauru recognizes J'lem as capital of Israel |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/268084 |work=Israel National News |date=29 August 2019 }}</ref> និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/12/06/world/middleeast/trump-jerusalem-israel-capital.html|title=Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move|work=The New York Times|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}}{{refn|group=ស|យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់អ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកវាថាជាតំបន់អ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់។<ref>{{citation|title=The Legal Status of East Jerusalem|publisher=Norwegian Refugee Council|date=December 2013|url=https://www.nrc.no/globalassets/pdf/reports/the-legal-status-of-east-jerusalem.pdf|pages=8, 29}}</ref> ប្រសិនបើមិនរាប់បញ្ចូលយេរូសាឡឹមខាងកើតទេនោះ [[តែលអាវីហ្វ]]គឺជាទីក្រុងធំបំផុតប្រចាំប្រទេសនេះ។}} | coordinates = {{coord|31|47|N|35|13|E|region:IL-JM_type:city(880000)}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]] | languages_type = ឋានៈពិសេស | languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់គឺមាន "ឋានៈពិសេស" ដោយអាស្រ័យតាម[[ច្បាប់មូលដ្ឋាន៖ អ៊ីស្រាអែលជារដ្ឋជាតិនៃជនជាតិជ្វីហ្វ|ច្បាប់មូលដ្ឋានក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]។<ref name=lang2>{{cite news |title=Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs |url=https://www.nytimes.com/2018/07/18/world/middleeast/israel-passes-national-home-law.html |work=The New York Times |date=19 July 2018 }}</ref><ref name=lang3>{{cite news |last1=Lubell |first1=Maayan |title=Israel adopts divisive Jewish nation-state law |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-politics-law/israel-adopts-divisive-jewish-nation-state-law-idUSKBN1K901V |work=Reuters |date=19 July 2018}}</ref> ដើមឡើយមុនពេលច្បាប់មូលដ្ឋាននោះបានអនុម័ត ភាសាអារ៉ាប់ធ្លាប់ជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។<ref name=lang1>{{cite web |title=Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge |url=http://mfa.gov.il/MFA/IsraelExperience/Culture/Pages/Arabic-in-Israel--an-official-language-and-a-cultural-bridge-18-December-2016.aspx |website=Israel Ministry of Foreign Affairs |date=18 December 2016|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |៧១.៩% [[ជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ីស្រាអែល|ជ្វីហ្វ]] |២១% [[ជនជាតិអារ៉ាប់នៅអ៊ីស្រាអែល|អារ៉ាប់]] |៧.១% [[ប្រជាសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} | ethnic_groups_year = ២០២៥ | ethnic_groups_ref = <ref name="population_stat2024">{{cite report |date=14 August 2025 |title=Population, by Population Group |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2025/yarhon0825/b1.pdf |work=Monthly Bulletin of Statistics |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | religion = {{unbulleted list |៧៣.៧% [[យូដាសាសនា]] |១៨.៣% [[ឥស្លាមសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|ឥស្លាមសាសនា]] |១.៩% [[គ្រិស្តសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|គ្រិស្តសាសនា]] |១.៦% [[ឌ្រុសនៅអ៊ីស្រាអែល|ឌ្រុស]] |៤.៥% [[សាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|សាសនាផ្សេងៗទៀត]] }} | religion_year = ២០២៣ | religion_ref = <ref>{{cite report |date=30 December 2024 |title=Population Of Israelis, by Religion |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2024/2.ShnatonPopulation/st02_02.pdf |work=Statistical Abstract of Israel |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភា]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[យីតសាក់ ហ៊ែរហ្សូក]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]] | leader_title3 = [[ប្រធានឃ្នេសេត]] | leader_name3 = [[អាមៀរ អូហាណា]] | legislature = [[ឃ្នេសេត]] | upper_house = | lower_house = | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|និម្មិតកម្ម]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសឯករាជ្យ]] | established_date2 = ១៤ ឧសភា ១៩៤៨ | established_event3 = | established_date3 = | established_event4 = | established_date4 = | established_event5 = | established_date5 = | established_event6 = | established_date6 = | established_event7 = | established_date7 = | established_event8 = | established_date8 = | area_size = 1 E7 | area_km2 = ២២,០៧២ ឬ ២០,៧៧០ | area_rank = ទី១៤៨ | area_footnote = {{ref label|area|a}} | percent_water = ២.៧១<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=18 មេសា 2022|publisher=OECD |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = ១០,១៤៧,២០០<ref>{{cite web |title=Time Series DataBank |url=https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | population_census = ៩,៦០១,៧២០<ref>{{cite web |title=Geographic Areas – Nationwide |url=https://census.cbs.gov.il/geographic-area?search=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99&type=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99 |website=2022 Population Census Data |publisher=[[ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ (អ៊ីស្រាអែល)|ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ]] |access-date=3 September 2026}}</ref>{{refn|group=fn|ចំនួនប្រជាជន និងទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីស្រាអែលបានគ្របដណ្តប់លើទឹកដីសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់អ៊ីស្រាអែលរួមមាន៖ [[កំពូលហ្កូឡាន]] [[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] និងទីតាំងលំនៅប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]។}} | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate_rank = ទី៩៣ | population_census_year = ២០២២ | population_census_rank = | population_density_km2 = ៤៦៤ | population_density_rank = ទី៣០ | GDP_PPP = {{increase}} ៦០៩.៤១១&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=3 September 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៦ | GDP_PPP_rank = ទី៥០ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៥៩,០៩៥ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៣៥ | GDP_nominal = {{increase}} ៧១៩.៨៤៨ ពាន់លានដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_year = ២០២៦ | GDP_nominal_rank = ទី២៥ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៦៩,៨០៤ ដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៤ | Gini = ៣៧.៩ | Gini_year = ២០២១ | Gini_change = {{increase}} | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260126001153/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |url-status=dead |archive-date=26 January 2026 |title=Gini Index coefficient |publisher=The World Factbook |access-date=3 កញ្ញា 2026 |archivedate=4 កុម្ភៈ 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204222738/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៩១៩ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=3 September 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី២៧ | currency = [[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល|ស៊ីគែលថ្មី]] (₪) | currency_code = ILS | time_zone = [[ម៉ោងស្ដង់ដាអ៊ីស្រាអែល|IST]] | utc_offset = +២ | utc_offset_DST = +៣ | DST_note = | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអ៊ីស្រាអែល|IDT]] | date_format = יי-חח-שששש (AM)<br/> ថ្ងៃ-ខែ-ឆ្នាំ / dd-mm-yyyy ([[សកលសករាជ|ស.ស]]) | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅអ៊ីស្រាអែល|+៩៧២]] | iso3166code = IL | cctld = [[.il]] | today = | footnote_a = {{note|area}} ២០,៧៧០&nbsp;គម^{២^{ឃ្លាជានិទស្សន្តន៍}} គឺជាទំហំផ្ទៃដីសរុបរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[បន្ទាត់បៃតង (អ៊ីស្រាអែល)|បន្ទាត់បៃតង]]។ ២២,០៧២&nbsp;គម^២ គឺរាប់បញ្ចូលទាំង[[កំពូលហ្កូឡាន]] (ប្រ. ១២០០ គម^២) និង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] (ប្រ. ៦៤ គម^២)។ | wikidata = Q801 }} '''ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល''' ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ יִשְׂרָאֵל និង[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ إِسْرَائِيل) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋអុីស្រាអែល''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[ឡឺវ៉ង់ខាងត្បូង]]នៃ[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយប្រទេស[[លីបង់]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅភាគឦសាន ប្រទេស[[ហ្សកដានី]]នៅភាគខាងកើត និងប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]នៅភាគនិរតី។ [[ទំនាបឆ្នេរអ៊ីស្រាអែល|តំបន់ឆ្នេរខាងលិច]]របស់អ៊ីស្រាអែលគឺជាប់នឹង[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] ចុងប៉ែកខាងត្បូងអ៊ីស្រាអែលគឺលាតសន្ធឹងដល់[[សមុទ្រក្រហម]] ហើយនៅផ្នែកខាងកើតមានជាប់នឹង[[សមុទ្រមរណៈ]]។ ទីក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]គឺជាទីអាសនៈនៃរដ្ឋាភិបាល និង[[រដ្ឋធានីទាមទារ]]<ref>Akram, Susan M., Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010.&nbsp;''International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace''.&nbsp;Routledge. p. 119: "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or&nbsp;corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future.&nbsp;This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967.&nbsp;To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law."</ref>{{refn|group=fn|[[ច្បាប់យេរូសាឡឹម]]បានចែងថា "ទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺជារដ្ឋធានីពេញលេញ និងតែមួយគត់នៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល" ហើយទីក្រុងនេះបម្រើជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ជាមូលដ្ឋាននៃគេហដ្ឋានប្រធានាធិបតី ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាល តុលាការកំពូល និង[[រដ្ឋសភា (អ៊ីស្រាអែល)|សភាជាតិ]]។ [[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៤៧៨]] (២០ សីហា ១៩៤០; ១៤–០, ដោយមានអាមេរិកបោះឆ្នោតអនុប្បវាទ) បានប្រកាសច្បាប់យេរូសាឡឹមថា "មោឃៈ និងគ្មានន័យ" ហើយ​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋ​សមាជិក អសប ទាំងអស់​ដក​បេសកកម្ម​ការទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ក្រុងយេរូសាឡឹម (សូមមើល {{Harvard citation no brackets|Kellerman|1993|p=140}})។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសូមមើល [[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម]]។}} ខណៈទីក្រុង[[តែលអាវីហ្វ]]គឺជា[[ហ្គូសដាំន|ទីតំបន់ប្រជុំជនដ៏ធំបំផុត]]ក្នុងប្រទេស​ ក៏ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ [[ដែនដីអ៊ីស្រាអែល]] ឬក៏អាចហៅបានថា [[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]] ឬ[[ដែនដីវិសុទ្ធ]] ធ្លាប់ជាជម្រកទីមាតុភូមិរបស់ពួក[[កណាអាន់]]បុរាណ និងក្រោយមកជា[[អ៊ីស្រាអែល និងយូដាបុរាណ|រដ្ឋនគរអ៊ីស្រាអែលនិងយូដា]] និង[[យូដាហាស្មូន]]។ ដោយមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្បែរចំណុចប្រសព្វនៃទ្វីប ដូច្នេះប្រជាសាស្ត្រនៃតំបន់ទឹកដីនេះបានប្រែប្រួលរហូតអាស្រ័យលើមហាអំណាចចក្រភពដែលគ្រប់គ្រងវា។ [[អរិសេមីតនៅអឺរ៉ុប|អរិសេមីតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]]ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ បានបញ្ឆេះឱ្យចលនា[[ហ្ស៊ីអននិយម|ហ្ស៊ីអន]]កកើតរស់រវើកឡើងដោយទាមទាររក[[មាតុភូមិសាសន៍ជ្វីហ្វ|មាតុភូមិឱ្យសាសន៍ជ្វីហ្វ]] ដែលក្រោយមកបានទទួលការគាំទ្រពី[[ចក្រភពប្រ៊ិថេន|ប្រ៊ិថេន]]តាមរយៈ[[សេចក្ដីប្រកាសបាល់ហ្វួរ]]។ ក្រោយចប់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] ប្រ៊ិថេនបានចូលគ្រប់គ្រងតំបន់នៃទឹកដីអ៊ីស្រាអែលសព្វថ្ងៃនេះ ហើយបានបង្កើត[[អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើង។ ក្រោមនឹមរបបប៊្រិថេន និង[[អាលីយ៉ា|អន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វ]]ចូលក្នុងតំបន់ ក៏ដូចជា[[ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា|មហាប្រល័យអូឡូកុស្ត]] បាននាំឱ្យ[[ជម្លោះអន្តរសហគមន៍នៅអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន|ភាពតានតឹងរវាងជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់]]កាន់តែមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិបានស្នើនូវ[[ផែនការអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន|ផែនការបែងចែក]]រដ្ឋអារ៉ាប់ និងរដ្ឋជ្វីហ្វដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយក្នុងនោះ ភាគីខាងរដ្ឋជ្វីហ្វនឹងត្រូវទទួលចំណែកទឹកដីភាគច្រើន ថ្វីបើសាមីខ្លួនមានចំនួនប្រជាជនតិចជាងអារ៉ាប់ក្ដី។ ថ្នាក់ដឹកនាំជ្វីហ្វបានទទួលយកសំណើនោះយ៉ាងដោយអំណរ ខណៈឯភាគីអារ៉ាប់វិញបានប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការ។ មិនយូរ [[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨|សង្គ្រាមស៊ីវិល]]ក៏បានផ្ទុះឡើង ហើយអ៊ីស្រាអែលក៏បាន[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសឯករាជ្យ]]នៅក្នុងថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨ ពោលគឺនៅមុនរបបអាណត្តិភាពត្រូវបានបិទបញ្ចប់បន្តិច។ ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីនមួយនោះក៏បានបន្តវិវត្តរហូតដល់មាន[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨|ការធ្វើអន្តរាគមន៍]]ពីបណ្ដា[[ពិភពអារ៉ាប់|រដ្ឋអារ៉ាប់]]ជិតខាង។ [[កិច្ចព្រមព្រៀងយុទ្ធសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៤៩|យុទ្ធសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៤៩]] បាននាំឱ្យអ៊ីស្រាអែលគ្រប់គ្រងលើទឹកដីច្រើនជាងអ្វីដែលអង្គការសហប្រជាជាតិបានចែងក្រោមផែនការបែងចែករបស់ខ្លួនកាលឆ្នាំ១៩៤៧។<ref name="Britannica">{{Cite web |date=19 October 2023 |title=Zionism {{!}} Definition, History, Examples, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Zionism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225204632/https://www.britannica.com/topic/Zionism |archive-date=25 December 2018 |access-date=9 September 2026 |website=www.britannica.com }}</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ រដ្ឋអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនឯករាជ្យមួយមិនត្រូវទាន់បានបង្កើតទៀត ដោយតំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវធ្លាក់ក្រោម[[ការត្រួតត្រាដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយសាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់រួម|ការគ្រប់គ្រងរបស់អេហ្ស៊ីប]] ហើយតំបន់វ៉េសប៊ែងត្រូវស្ថិតក្រោម[[ការកាត់យកវ៉េសប៊ែងដោយហ្សកដានី|ការគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសហ្សកដានី]]។<ref name="Britannica" /><ref>{{cite journal |last1=Meir-Glitzenstein |first1=Esther |date=Fall 2018 |title=Turning Points in the Historiography of Jewish Immigration from Arab Countries to Israel |journal=Israel Studies |publisher=Indiana University Press |volume=23 |issue=3 |pages=114–122 |doi=10.2979/israelstudies.23.3.15 |jstor=10.2979/israelstudies.23.3.15 |s2cid=150208821 }}</ref>{{sfn |Fischbach |2008 |pp=26–27}} ចំនួនប្រជាជនអារ៉ាប់មួយភាគធំត្រូវភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្ដេញចេញដោយបង្ខំ (គេនិយមស្គាល់ថា [[ណាក់បា]]){{sfn |Slater |2020 |pp=81–92, 350}}<ref>{{cite journal |last1=Ghanim |first1=Honaida |date=March 2009 |title=Poetics of Disaster: Nationalism, Gender, and Social Change Among Palestinian Poets in Israel After Nakba |url=https://www.jstor.org/stable/40608203 |url-status=live |journal=International Journal of Politics, Culture, and Society |volume=22 |pages=23–39 [25–26] |doi=10.1007/s10767-009-9049-9 |issn=0891-4486 |jstor=40608203 |s2cid=144148068 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106040944/https://www.jstor.org/stable/40608203 |archive-date=6 November 2021 |quote=Around 750,000–900,000 Palestinians were systematically expelled from their homes and lands and about 531 villages were deliberately destroyed. |number=1}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Cleveland |first1=William L. |url=https://books.google.com/books?id=CUhaDwAAQBAJ&pg=PT290 |title=A History of the Modern Middle East |last2=Bunton |first2=Martin |date=2016 |publisher=Westview Press |isbn=978-0-429-97513-4 |page=270 }}</ref> រីឯឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែលវិញបានជំរុញឱ្យមានកំណើន[[អរិសេមីតក្នុងពិភពអារ៉ាប់|អរិសេមីតនិយមក្នុងចំណោមប្រជាជនអារ៉ាប់]] និងការបណ្ដេញជនជាតិជ្វីហ្វចេញពីពិភពអារ៉ាប់ ដែលពួកគេភាគច្រើនបានផ្លាស់មករស់នៅលើទឹកដីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលថ្មី។<ref name=":05">{{Cite journal |last=Beker |first=Avi |date=2005 |title=The Forgotten Narrative: Jewish Refugees from Arab Countries |url=https://www.jstor.org/stable/25834637 |url-status=live |journal=Jewish Political Studies Review |volume=17 |issue=3/4 |pages=3–19 |issn=0792-335X |jstor=25834637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109013108/https://www.jstor.org/stable/25834637 |archive-date=9 January 2024 |access-date=9 September 2026}}</ref><ref name=":22">{{Cite book |last=Dinstein |first=Yoram |url=https://books.google.com/books?id=-cpKEAAAQBAJ&dq=650000+%2872%25%29+of+these+Jews+resettled+in+Israel.&pg=PA282 |title=Israel Yearbook on Human Rights, Volume 6 (1976) |date=11 October 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-42287-2 |page=282 |access-date=9 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521171644/https://books.google.com/books?id=-cpKEAAAQBAJ&pg=PA282&lpg=PA282&dq=650000+(72%25)+of+these+Jews+resettled+in+Israel.&source=bl&ots=F8PgTaUhaN&sig=ACfU3U0WsiDOJxluxSyPsNK60ypjp28O-A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjnzt69mZ-GAxUiweYEHeYlBh04ChDoAXoECAMQAw#v=onepage&q=650000%20(72%25)%20of%20these%20Jews%20resettled%20in%20Israel.&f=false |archive-date=21 May 2024 |url-status=live}}</ref> ក្រោយ[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]ឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តំបន់វ៉េសប៊ែង ហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]របស់អេហ្ស៊ីប ក៏ដូចជាបានកាត់យកទីក្រុង[[ការកាត់យេរូសាឡឹមខាងកើតដោយអ៊ីស្រាអែល|យេរូសាឡឹមប៉ែកខាងកើត]] និង[[ច្បាប់កំពូលហ្កូឡាន|កំពូលហ្កូឡាន]]របស់ប្រទេសស៊ីរីផងដែរ។ សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពត្រូវបានចុះជាមួយប្រទេស[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអេហ្ស៊ីប–អ៊ីស្រាអែល|អេហ្ស៊ីប]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ (ឧបទ្វីបស៊ីណៃបានប្រគល់ឱ្យអេហ្ស៊ីបវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៨២) និងជាមួយប្រទេស[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពហ្សកដានី–អ៊ីស្រាអែល|ហ្សកដានី]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤។ [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]ឆ្នាំ១៩៩៣ បានបើកសិទ្ធិឱ្យមានស្វ័យគ្រប់គ្រងមានកំណត់ដោយប៉ាឡេស្ទីននៅលើទឹកដីវ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សា រីឯ[[កិច្ចព្រមព្រៀងអាប្រាហាម]]ក្នុងឆ្នាំ២០២​០ បានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងបណ្ដារដ្ឋអារ៉ាប់មួយចំនួនមានស្ថេរភាពវិញ ប៉ុន្តែយ៉ាងណា [[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]នៅតែបន្តអូសបន្លាយគ្មានដំណោះស្រាយបញ្ចប់ច្បាស់លាស់។ [[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលត្រួតត្រា|ការត្រួតត្រាទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដោយខុសច្បាប់ពីអ៊ីស្រាអែល]]បានទទួលការរិះគុនពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ ខណៈអ្នកជំនាញខាងបញ្ហាតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាភាគច្រើនបានអះអាងថា សកម្មភាពដែលអ៊ីស្រាអែលប្រព្រឹត្តចំពោះជនជាតិប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់វ៉េសប៊ែងពិសេសទាក់ទិននឹង[[តំណាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែល|និគមជនអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីននោះ គឺមានលក្ខណៈត្រូវគ្នាទៅនឹង[[ការបំបែកពូជសាសន៍ដោយអ៊ីស្រាអែល|ប្រព័ន្ធបំបែកពូជសាសន៍]]។ បន្ទាប់ពី[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយប្រហារនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា]] ដែលដឹកនាំដោយក្រុម[[ហាម៉ាស់]] អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមប្រើកម្លាំង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា|វាយចូលហ្កាហ្សា]]ជាការសងសឹក និងបានប្រព្រឹត្តិសកម្មភាពដែលមនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកថាជា[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន]]នៅក្នុងតំបន់។<ref>ប្រភពច្រើនចំនួន៖ *{{Cite web |date=2024-11-19 |title=A genocide is unfolding before our eyes: History will not forgive our inaction, UN Special Committee warns General Assembly in report |url=https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inaction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251002205342/https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inaction |archive-date=2025-10-02 |access-date=2026-09-10 |website=OHCHR |quote=Our findings conclude that Israel's methods of war align with the characteristics of genocide}} *{{Cite web |date=2025-09-16 |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206074842/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |archive-date=2025-12-06 |access-date=2026-09-10 |website=OHCHR |quote=The Commission has been investigating the events on and since 7 October 2023 for the last two years, and concluded that Israeli authorities and Israeli security forces committed four of the five genocidal acts defined by the 1948 Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, namely killing, causing serious bodily or mental harm, deliberately inflicting conditions of life calculated to bring about the destruction of the Palestinians in whole or in part, and imposing measures intended to prevent births.}} *{{Cite web |date=2025-08-14 |title=Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel |url=https://docs.un.org/en/A/80/337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118125758/https://docs.un.org/en/A/80/337 |archive-date=2025-11-18 |access-date=2026-09-10 |website=UN Human Rights Council |quote=para. 76: ...Israeli authorities deliberately inflicted conditions of life on the Palestinians in Gaza calculated to destroy, in whole or in part, the Palestinians in Gaza, which is an underlying act of genocide...}} *{{Cite web |date=2025-09-16 |title=Legal analysis of the conduct of Israel in Gaza pursuant to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210152028/https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf |archive-date=2025-12-10 |access-date=2026-09-10 |website=UN Human Rights Council |quote=Para. 233: the Commission concludes that the 'direct and public incitement to commit genocide' under article III(c) of the Genocide Convention is established. Para. 252. The Commission concludes on reasonable grounds that the Israeli authorities and Israeli security forces have committed and are continuing to commit the following actus reus of genocide against the Palestinians in the Gaza Strip, namely (i) killing members of the group; (ii) causing serious bodily or mental harm to members of the group; (iii) deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part; and (iv) imposing measures intended to prevent births within the group}} *{{Cite web |date=2025-03-13 |title="More than a human can bear": Israel's systematic use of sexual, reproductive and other forms of gender-based violence since 7 October 2023 |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session58/a-hrc-58-crp-6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251019075921/https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session58/a-hrc-58-crp-6.pdf |archive-date=2025-10-19 |access-date=2026-09-10 |website=UN Human Rights Council |quote=Para. 175: The Commission concludes that the destruction of the Basma IVF clinic was a measure intended to prevent births among Palestinians in Gaza, which is a genocidal act under the Rome Statute and Genocide Convention. Para. 178: The Commission concludes that the ISF caused serious bodily and mental harm to members of this group, and deliberately inflicted conditions of life that were calculated to bring about the physical destruction of Palestinians in Gaza as a group, in whole or in part, which are categories of genocidal acts in the Rome Statute and the Genocide Convention. Para. 218: The Commission finds that the Israeli authorities have destroyed in part the reproductive capacity of the Palestinians in Gaza as a group, including by imposing measures intended to prevent births, one of the categories of genocidal acts in the Rome Statute and the Genocide Convention. Para. 219: The harm for pregnant, lactating and new mothers is of an unprecedented scale in Gaza...The underlying acts amount to crimes against humanity and deliberately inflicting conditions of life calculated to bring about the physical destruction of Palestinians as a group, one of the categories of genocidal acts in the Rome Statute and the Genocide Convention}} *{{Cite web |date=2024-10-18 |title=UN Independent International Commission of Inquiry, legal analysis and recommendations on the implementation of the International Court of Justice Advisory Opinion, Legal Consequences arising from the Policies and Practices of Israel in the Occupied Palestinian Territory |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/coiopt/2024-10-18-COI-position-paper_co-israel.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010022635/https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/coiopt/2024-10-18-COI-position-paper_co-israel.pdf |archive-date=2025-10-10 |access-date=2026-09-10 |website=UN Human Rights Council |quote=Para. 23: On the issue of genocide, the Commission notes the provisional measures orders issued by the Court in the Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip (South Africa v. Israel). The Commission finds that all States are on notice that Israel may be or is committing internationally wrongful acts in both its conduct in the military operations in Gaza and its unlawful occupation of the West Bank, including East Jerusalem. Thus, the Commission finds that, unless States cease their aid and assistance to Israel in the commission of these acts, those States shall be deemed to be complicit in those internationally wrongful acts.}} *{{Cite web |date=2024-01-26 |title=Application of the Genocide Convention (Order 26 I 24) |url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926134400/https://www.un.org/unispal/wp-content/uploads/2024/01/192-20240126-ord-01-00-en-1.pdf |archive-date=2025-09-26 |access-date=2026-09-10 |website=International Court of Justice |quote=Para. 54: In the Court's view, the facts and circumstances mentioned above are sufficient to conclude that at least some of the rights claimed by South Africa and for which it is seeking protection are plausible. This is the case with respect to the right of the Palestinians in Gaza to be protected from acts of genocide and related prohibited acts identified in Article III, and the right of South Africa to seek Israel's compliance with the latter's obligations under the Convention.}} *{{Cite web |date=2025-03-28 |title=Application of the Genocide Convention (Order 28 III 24) |url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240328-ord-01-00-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312091442/https://www.un.org/unispal/wp-content/uploads/2024/03/192-20240328-ord-01-00-en.pdf |archive-date=2025-03-12 |access-date=2026-09-10 |website=International Court of Justice |quote=Para. 25: ...The Court also sees no reason to revisit this conclusion [referring to para. 54 & 59 of Order of 26 January 2024 that there was/is a plausible case of genocide in Gaza]. Para. 30: The Court has already observed that the catastrophic humanitarian situation in the Gaza Strip that existed when it issued its Order of 26 January 2024 has deteriorated even further... Para. 34: ..."[t]he situation of hunger, starvation and famine is a result of Israel's extensive restrictions on the entry and distribution of humanitarian aid and commercial goods, displacement of most of the population, as well as the destruction of crucial civilian infrastructure"...}}</ref> អ៊ីស្រាអែល និងសម្ព័ន្ធមិត្តខ្លះរបស់ខ្លួនដូចជា [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ជាដើម បានបដិសេធការចោទប្រកាន់ទាំងឡាយដែលថាសាមីខ្លួនបានកំពុងប្រព្រឹត្តិអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។<ref>{{cite news|last1=Deutsch|first1=Anthony|last2=Sterling|first2=Toby|last3=Berg|first3=Stephanie van den|date=12 January 2024|title=Israel rejects genocide charges, tells World Court it must defend itself|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-counter-genocide-accusations-world-court-2024-01-12/|access-date=10 September 2026|work=Reuters|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260311010330/https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-counter-genocide-accusations-world-court-2024-01-12/|archive-date=11 មីនា 2026|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Biden: What's happening in Gaza is not genocide |url=https://www.reuters.com/world/biden-whats-happening-gaza-is-not-genocide-2024-05-20/|access-date=10 September 2026 |work=Reuters}}</ref> [[ច្បាប់មូលដ្ឋានអ៊ីស្រាអែល]]បានកំណត់ឱ្យ[[ឃ្នេសេត]] (សភាអ៊ីស្រាអែល) ជាសភាដែលត្រូវជ្រើសតាំងតាមប្រព័ន្ធតំណាងសមាមាត្រ។ សភាជាស្ថាប័នបង្កើត[[គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|រដ្ឋាភិបាល]]ដែលដឹកនាំដោយ[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] និងជ្រើសរើស[[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]]ដែលមានតំណែងតួនាទីចម្បងត្រឹមជាកិត្តិយសប៉ុណ្ណោះ។ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលមានសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំបំផុតមួយប្រចាំនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា<ref>{{Cite web |title=Israel datasets |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/ISR |access-date=10 September 2026 |website=www.imf.org}}</ref> មាន[[បញ្ជីរាយប្រទេសនៅអាស៊ី និងអូសេអានីតាមសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស|កម្រិតជីវភាពរស់នៅខ្ពស់បំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី]] ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២៥ នៅលើពិភពលោកសម្រាប់ [[បញ្ជីរាយប្រទេសតាម ផសស (មធ្យម)|ផសស ជាមធ្យម]] និង[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាម ផសស (មធ្យម) ក្នុងមនុស្សម្នាក់|ទី ១៤ ចំពោះ ផសស ក្នុងមនុស្សម្នាក់]]។<ref name="IMFWEO.IL" /><ref>{{Cite web |date=9 September 2023 |title=30 Wealthiest Countries by Per Capita Net Worth |url=https://finance.yahoo.com/news/30-wealthiest-countries-per-capita-111348314.html |access-date=10 September 2026 |website=Yahoo Finance }}</ref> ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលមានភាពជឿនលឿនបំផុតមួយខាង[[វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យានៅអ៊ីស្រាអែល|ផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា]]<ref>{{Cite web |title=Global Innovation Index (GII) |url=https://www.wipo.int/en/web/global-innovation-index |access-date=10 September 2026 |website=global-innovation-index }}</ref> [[សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្រាអែល|សេដ្ឋកិច្ច]]មួយចំណែកធំរបស់អ៊ីស្រាអែលគឺត្រូវបានទុកចំណាយសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍ ពោលគឺលើសពី[[បញ្ជីរាយរដ្ឋអធិបតេយ្យតាមការចំណាយស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍|ប្រទេសដទៃៗជាច្រើន]]<ref>{{Cite book |last1=Dutta |first1=Soumitra |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2023/index.html |title=Global Innovation Index 2023, 15th Edition |last2=Lanvin |first2=Bruno |last3=Wunsch-Vincent |first3=Sacha |date=2022 |publisher=World Intellectual Property Organization |isbn=978-92-805-3432-0 |doi=10.34667/tind.46596 |access-date=10 September 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Getzoff |first=Marc |date=9 August 2023 |title=Most Technologically Advanced Countries In The World 2023 |url=https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108044803/https://gfmag.com/data/non-economic-data/most-advanced-countries-in-the-world/ |archive-date=8 November 2023 |access-date=10 September 2026 |website=Global Finance Magazine }}</ref> ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ អ៊ីស្រាអែលក៏ត្រូវបានគេជឿថាមាន[[អាវុធនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីស្រាអែល|អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ]]កាន់នៅក្នុងដៃផងដែរ។ អ៊ីស្រាអែលជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលភាសាផ្លូវការរបស់ខ្លួនគឺជា[[ភាសារស់ឡើងវិញ]] ពោលគឺ[[ភាសាហេប្រឺ]] ចំណែកឯ[[វប្បធម៌អ៊ីស្រាអែល|វប្បធម៌ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល]]វិញគឺជាការរួមច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាង[[វប្បធម៌ជ្វីហ្វ|ប្រពៃណីជនជាតិជ្វីហ្វ]] និងលាយឡំ[[វប្បធម៌អារ៉ាប់|ឥទ្ធិពលពីអារ៉ាប់]]។ ==ឈ្មោះ== {{Further|អ៊ីស្រាអែល (ឈ្មោះ)}} ឈ្មោះថា [[ដែនដីអ៊ីស្រាអែល]] ជារឿយៗតាមបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ គេច្រើនសម្ដៅវាទៅលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល (សហរាជាធិបតេយ្យ)|ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល]]ដែលមានលើកឡើងនៅក្នុងគម្ពីរប៊ីប រីឯបុត្រធីតាអ៊ីស្រាអែលវិញគឺច្រើនសម្ដៅលើ[[ជនជាតិជ្វីហ្វ]]ទាំងមូល។ [[អ៊ីស្រាអែល (ឈ្មោះ)|ឈ្មោះ ''អ៊ីស្រាអែល'']] នេះ ([[ភាសាក្រិកបុរាណ]][[ស៊ីបតង់ត៍]]៖ Ἰσραήλ, ប្រែថា [[អ៊ែល (ព្រះ)]] ជំនះ/គ្រប់គ្រង) គឺសម្ដៅទៅលើអយ្យកោ[[យ៉ាកុប]] ដែលយោងទៅតាមព្រះគម្ពីរ[[ប៊ីបហេប្រឺ]] បានទទួលនាមថា អ៊ីស្រាអែល បន្ទាប់ពីរូបគាត់បានស៊ូប្រយុទ្ធចំបាប់ឈ្នះនឹង[[ទេវតារបស់ព្រះ]]។<ref>{{cite encyclopedia |title=Israel |encyclopedia=International Standard Bible Encyclopedia: E–J |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |url=https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907 |date=1995 |page=907 |isbn=978-0-8028-3782-0 |author=Geoffrey W. Bromiley}}</ref> វត្ថុបុរាណដែលមានអាយុកាលចំណាស់បំផុត ដែលបានលើកឡើងពីឈ្មោះ ''អ៊ីស្រាអែល'' ក្នុងន័យជាក្រុមមនុស្សមួយក្រុម គឺជាផ្ទាំង[[ថ្មចារឹកមេរ៉ុងផ្តា]]ពី[[អេហ្ស៊ីបបុរាណ]] (ដែលសន្មតថាមានអាយុកាលតាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៣ មុនគ្រិស្តសករាជ)។<ref>{{harvnb|Barton|Bowden|2004|p=126}}. "The Merneptah Stele ... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref><ref name="NollMerneptah">K.L. Noll, [https://books.google.com/books?id=hMeRK7B1EsMC&pg=PA139 ''Canaan and Israel in Antiquity: A Textbook on History and Religion,''] A&C Black, 2012, rev.ed. pp. 137ff.</ref><ref name="ThompsonMerneptah">Thomas L. Thompson, [https://books.google.com/books?id=RwrrUuHFb6UC&pg=PA275 ''Early History of the Israelite People: From the Written & Archaeological Sources,''] Brill, 2000 pp. 275–276</ref> នៅក្រោម[[អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន|អាណត្តិភាពប៊្រិថេន]] (១៩២០–១៩៤៨) តំបន់ទាំងមូលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ''ប៉ាឡេស្ទីន''។<ref>{{cite magazine |author=Noah Rayman |date=29 September 2014 |title=Mandatory Palestine: What It Was and Why It Matters |url=https://time.com/3445003/mandatory-palestine/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/ |archive-date=18 May 2019 |access-date=11 September 2026 |magazine=Time }}</ref> នៅពេលបាន[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|បង្កើតឡើង]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ប្រទេសមួយនេះបានសម្រេចរើសយកឈ្មោះផ្លូវការថា ''រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល'' ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ מְדִינַת יִשְׂרָאֵל​, {{audio|He-Medinat Israel.ogg|ស្តាប់}}; [[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ دَوْلَة إِسْرَائِيل) ក្រោយពីបានគិតគូរពិចារណាលើជម្រើសនាមផ្សេងៗទៀតដូចជា ''[[ដែនដីអ៊ីស្រាអែល]]'' [[ហ្ស៊ីអន]] និង[[យូដា]]។<ref>{{cite news |date=7 December 1947 |title=Popular Opinion |url=http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib%3ALowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text%2Fhtml&Locale=english-skin-custom&Path=PLS%2F1947%2F12%2F07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1 |archive-date=15 August 2012 |work=The Palestine Post |page=1}}</ref> ឈ្មោះ ''អ៊ីស្រាអែល'' នេះដែរត្រូវបានស្នើឡើងដោយលោក[[ដាវីដ ប៊ែនហ្គូរីយ៉ន]] ហើយបានទទួលសំឡេងគាំទ្រ ៦ ទល់ ៣ នៅក្នុង[[រដ្ឋាភិបាលបណ្ដោះអាសន្នអ៊ីស្រាអែល|ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ]]កាលនុះ។<ref>{{Cite web |last=Forman |first=Jacob |date=17 April 2023 |title=Jewish Word {{!}} Israel: What's in a Name? |url=https://momentmag.com/jewish-word-israel-whats-in-a-name/ |access-date=11 September 2026 |website=Moment Magazine }}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល}} {{Further|ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល (១៩៤៨–បច្ចុប្បន្ន)}} ===បុរេប្រវត្តិ=== {{Further|បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រឡឺវ៉ង់}} [[ស្ថានីយបុរេប្រវត្តិអ៊ូបីឌីយ៉ា]]ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលសព្វថ្ងៃ គឺជាភស្តុតាងនៃវត្តមានរបស់មនុស្សសម័យបុរាណកាលនៅពីប្រមាណ ១.៥ លានឆ្នាំមុន។ ភស្តុតាងចំណាស់ជាងគេទីពីរនៃមនុស្សដែលមានលក្ខណៈកាយវិភាគសាស្ត្រដូចមនុស្សសម័យបច្ចុប្បន្ន (នៅក្រៅទ្វីបអាហ្វ្រិក) គឺជាគ្រោងហ្វូស៊ីលមួយដែលមានអាយុកាល ២០០,០០០ ឆ្នាំ ដែលគេបានរកឃើញនៅ[[គុហាមីស្លីយ៉ា]]លើ[[ភ្នំការមែល]]។<ref>{{cite news |last=Wade |first=Lizzie |date=10 July 2019 |title=Skull fragment from Greek cave suggests modern humans were in Europe more than 200,000 years ago |url=https://www.science.org/content/article/skull-fragment-greek-cave-suggests-modern-humans-were-europe-more-200000-years-ago |access-date=14 September 2026 |journal=Science |publisher=American Association for the Advancement of Science |doi=10.1126/science.aay6927}}</ref> [[វប្បធម៌ណាទូភ្វ]] (ប្រមាណឆ្នាំ ១០,០០០ មុន គ.ស.) ត្រូវបានគេជឿថាអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយ[[ភាសាប្រូតូ-អាហ្វ្រូអាស៊ីអាទិក]]<ref>{{cite book |author=Roger Blench, Matthew Spriggs |url=https://books.google.com/books?id=NUvnqjutFmoC&pg=PT70 |title=Archaeology and Language IV: Language Change and Cultural Transformation |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-134-81623-1 |page=70}}</ref> ហើយត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ខ្លាំងត្រង់ថា ក្រុមមនុស្សនោះបានចាប់ផ្តើមរស់នៅជាលក្ខណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៅមួយកន្លែង មុនពេលដឹងស្គាល់ពីកសិកម្ម ក៏ដូចជាមុន[[បដិវត្តន៍យុគថ្មរំលីង]]។<ref>{{cite book |last1=Hershkovitz |first1=Israel |author-link1=Israel Hershkovitz |title=The Neolithic Demographic Transition and its Consequences |last2=Gopher |first2=Avi |author-link2=Avi Gopher |date=30 September 2008 |publisher=Springer Science+Business Media |isbn=978-1-4020-8538-3 |editor-last1=Bocquet-Appel |editor-first1=Jean-Pierre |page=465 |chapter=Demographic, Biological and Cultural Aspects of the Neolithic Revolution: A View from the Southern Levant |doi=10.1007/978-1-4020-8539-0_17 |access-date=14 September 2026 |editor-last2=Bar-Yosef |editor-first2=Ofer |editor-link2=Ofer Bar-Yosef |chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/225258426}}</ref> ===យុគសំរឹទ្ធ និងដែក=== {{Further|អ៊ីស្រាអែល និងយូដាបុរាណ}} [[File:Ruins atop Tel Megiddo with circular altar-like shrine and a series of temples on top of the other dating from the early bronze-age through the iron-age periods, Tel Meggido, Israel (19888642855).jpg|thumb|[[តែលមេហ្គីដ្ដូ]] ជាវិកិណ្ណដ្ឋាននៃបុរីកណាអាន់ និងក្រោយមកអ៊ីស្រាអែល]] កំណត់ត្រាអំពី[[កណាអាន់]] និង "ជនជាតិកណាអាន់" ដំបូងបង្អស់ត្រូវបានគេរកឃើញមាននៅក្នុងឯកសារអេហ្ស៊ីបបុរាណ និងតំបន់ជិតខាងនៃ[[ដើមបូព៌ាបុរាណ|ដើមបូព៌ា]] (ប្រមាណឆ្នាំ ២០០០ មុន គ.ស.)។ ពួកកណាអាន់នោះបានរស់នៅបណ្ដុំគ្នាជាលក្ខណៈ[[រដ្ឋបុរី]]ឯករាជ្យជាច្រើន។<ref>{{Cite web |last1=Killebrew |first1=Ann E. |title=Canaanites |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195393361/obo-9780195393361-0216.xml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403082451/https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195393361/obo-9780195393361-0216.xml |archive-date=3 April 2023 |access-date=14 September 2026 |website=obo |date=2016 |doi=10.1093/obo/9780195393361-0216 |isbn=978-0-19-785822-6 }}</ref> ក្នុងកំឡុង[[យុគសំរឹទ្ធ|យុគចុងសំរឹទ្ធ]] (១៥៥០–១២០០ មុន គ.ស.) ទឹកដីរដ្ឋកណាអាន់មួយភាគធំបានក្លាយជាសាមន្តរដ្ឋរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រអេហ្ស៊ីបថ្មី|អាណាចក្រអេហ្ស៊ីបថ្មី]]។ ពួកកណាអាន់ និងនឹមគ្រប់គ្រងរបស់អេហ្ស៊ីបបាន[[ការដួលរលំយុគចុងសំរឹទ្ធ|ដួលរលំ]]នៅកំឡុងចុងសតវត្សរ៍ទី១៣ និងដើមសតវត្សរ៍ទី១២ មុន គ.ស.<ref>S. Richard, "Archaeological sources for the history of Palestine: The Early Bronze Age: The rise and collapse of urbanism", ''The Biblical Archaeologist'' (1987)</ref> ដោយបើកផ្លូវឱ្យពួកអ៊ីស្រាអែលរំលេចខ្លួនឡើង ខណៈគេជឿថាបុព្វបុរសពួកអ៊ីស្រាអែលបុរាណនេះជាក្រុមជនជាតិក្នុងស្រុកមួយផងដែរ។<ref name="Miller1986">{{Cite book |last1=Miller |first1=James Maxwell |url=https://archive.org/details/historyofancient00mill |title=A History of Ancient Israel and Judah |last2=Hayes |first2=John Haralson |publisher=Westminster John Knox Press |year=1986 |isbn=978-0-664-21262-9}}</ref>{{rp|៧៨–៧៩}} ក្រុមពួកគេនិយាយ[[ភាសាហេប្រឺ]]មួយបែប ដែលគេតែងសម្ដៅថា [[ភាសាហេប្រឺទម្រង់ប៊ីប]]។ ដំណាលគ្នានេះដែរ ពួក[[ភីលីស្ទីន]]បានចូលមករស់នៅតាំងទីលំនៅលើតំបន់ទំនាបឆ្នេរភាគខាងត្បូង។{{sfn |Killebrew |2005 |p=230}} បច្ចុប្បន្ន គេនៅមានការជជែកវែកញែកនៅឡើយអំពីការកកើតដំបូងនៃ[[អ៊ីស្រាអែល និងយូដាបុរាណ|ក្រុមរដ្ឋនគរអ៊ីស្រាអែល និងយូដា]] ក៏ដូចជាវិសាលភាពទឹកដី និងអំណាចនៃនគរទាំងអស់នោះ។ ថ្វីបើមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់អំពីអត្ថិភាពនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល (សហរាជាធិបតេយ្យ)|សហរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល]]មែនក្ដី<ref name="lipschits">{{cite book |last1=Lipschits |first1=Oded |title=The Jewish Study Bible |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-997846-5 |editor1-last=Berlin |editor1-first=Adele |edition=2nd |chapter=The History of Israel in the Biblical Period |access-date=14 September 2026 |editor2-last=Brettler |editor2-first=Marc Zvi |chapter-url=https://books.google.com/books?id=yErYBAAAQBAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409160917/https://books.google.com/books?id=yErYBAAAQBAJ |archive-date=9 April 2023 |url-status=live}}</ref>ប៉ុន្តែក្រុមអ្នកប្រវត្តិវិទូនិងបុរាណវិទ្យូបានយល់ស្របឯកភាពគ្នាថា ពិតជាមានវត្តមាន[[ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល (សាម៉ា)|នគរអ៊ីស្រាអែល]]ខាងជើងមួយមែននៅប្រមាណឆ្នាំ ៩០០ មុន គ.ស. ហើយនិង[[ព្រះរាជាណាចក្រយូដា|នគរយូដា]]មួយទៀតនៅប្រមាណឆ្នាំ ៨៥០ មុន គ.ស.។<ref name="Pitcher">[https://books.google.com/books?id=tu02muKUVJ0C&pg=PA229 The Pitcher Is Broken: Memorial Essays for Gosta W. Ahlstrom, Steven W. Holloway, Lowell K. Handy, Continuum, 1 May 1995] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230409160404/https://books.google.com/books?id=tu02muKUVJ0C&pg=PA229 |date=9 April 2023 }} ឃ្លាស្រង់៖ "For Israel, the description of the battle of Qarqar in the Kurkh Monolith of Shalmaneser III (mid-ninth century) and for Judah, a Tiglath-pileser III text mentioning (Jeho-) Ahaz of Judah (IIR67 = K. 3751), dated 734–733, are the earliest published to date."</ref> រដ្ឋនគរទាំងពីរបានវិវត្តក្លាយជាមហាអំណាចតំបន់ជាមួយនឹងរាជធានីនៅ[[សាម៉ារី (បុរីបុរាណ)|សាម៉ារី]] ហើយក្រោម[[រាជវង្សអូមរ៉ែដ]] រដ្ឋអំណាចនោះបានគ្រប់គ្រងតំបន់[[សាម៉ារី]] [[ហ្កាលីឡេ]] [[ជ្រលងហ្សកដានី]]លើ [[ទំនាបឆារ៉ន]] និងមួយផ្នែកធំនៃ[[ត្រង់ហ្សកដានី]]។<ref name=":04">{{Cite book |last=Finkelstein |first=Israel |title=The Forgotten Kingdom: the archaeology and history of Northern Israel |year=2013 |isbn=978-1-58983-911-3 |pages=65–66; 73; 74; 78; 87–94 |oclc=880456140}}</ref> នគរអ៊ីស្រាអែលត្រូវបាន[[ចក្រភពអាស៊ីរីថ្មី|អាណាចក្រអាស៊ីរីថ្មី]][[សាមេរីណា|ត្រួតត្រា]]ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ៧០២ មុន គ.ស. រីឯនគរយូដាដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[យេរូសាឡឹម]]វិញត្រូវធ្លាក់ជារដ្ឋចំណុះរបស់អាណាចក្រអាស៊ីរី មុនពេលធ្លាក់ក្រោមនឹម[[ចក្រភពបាប៊ីឡូនថ្មី|អាណាចក្របាប៊ីឡូនថ្មី]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ ៥៨៧/៦ មុន គ.ស. ពោលបន្ទាប់ពីកើត[[ការបះបោរនៅយូដាប្រឆាំងបាប៊ីឡូន|ការបះបោរនៅយូដា]] ស្ដេចបាប៊ីឡូនព្រះនាម[[ណាប៊ូកូដូណូស័រទី២]] បានលើកទ័ព[[ការឡោមព័ទ្ធយេរូសាឡឹម (៥៨៧ ម.គ.)|ឡោមព័ទ្ធនិងកម្ទេចទីក្រុងយេរូសាឡឹម]] ក៏ដូចជាព្រះ[[ប្រាសាទសាឡូម៉ូន]]<ref>{{Cite journal |last=Lipschits |first=Oded |date=1999 |title=The History of the Benjamin Region under Babylonian Rule |url=https://archive.org/details/tel-aviv_1999_26_2/page/155 |journal=Tel Aviv |volume=26 |issue=2 |pages=155–190 |doi=10.1179/tav.1999.1999.2.155 |issn=0334-4355}}</ref> ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គក៏បានរំលាយនគរយូដាចោល និង[[ការចាប់បង្ខាំងបាប៊ីឡូន|ចាប់និរទេសឥស្សរជនយូដាភាគច្រើនមកទឹកដីបាប៊ីឡូន]]ទៀតផង។<ref>{{cite journal |last=Wheeler |first=P. |date=2017 |title=Review of the book Song of Exile: The Enduring Mystery of Psalm 137, by David W. Stowe |journal=The Catholic Biblical Quarterly |volume=79 |issue=4 |pages=696–697 |doi=10.1353/cbq.2017.0092 |s2cid=171830838}}</ref> ===តន្តីបុរាណ=== {{Further|សម័យប្រាសាទទីពីរ}} [[File:Monnaie - Prutah, bronze, Jérusalem, Judée, Mattathias Antigonos - btv1b8480202s (1 of 2).jpg|thumb|upright=0.8|[[កាក់ប្រាក់ហាស្មូន]]ក្នុងរជ្ជកាលព្រះ[[អង់ធីហ្កូនទី២ មត្តាធីយ៉ា]] ដែលមានរូបរចនា[[មេណូរ៉ាប្រាសាទ|មេណូរ៉ា]]]] បន្ទាប់ពីបាន[[ការដួលរលំនៃបាប៊ីឡូន|គ្រប់គ្រងបាប៊ីឡូន]]នៅក្នុងឆ្នាំ៥៣៩​ មុន គ.ស. ព្រះ[[ស៊ីរូសមហារាជ]] ព្រះស្ថាបនិកនៃ[[ចក្រភពអាគែមេនិដ]]​ បានចេញ[[រាជបញ្ញត្តិព្រះស៊ីរូស|សេចក្ដីប្រកាសមួយ]]ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិយូដាដែលធ្លាប់ត្រូវបានបាប៊ីឡូននិរទេសនោះត្រឡប់ទៅមាតុភូមិពួកគេវិញ។<ref name="rennert">{{cite web |title=Second Temple Period (538 BCE to 70 CE) Persian Rule |url=http://www.biu.ac.il/js/rennert/history_4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/19990116222939/http://www.biu.ac.il/js/rennert/history_4.html |archive-date=16 January 1999 |access-date=15 March 2014 |publisher=Biu.ac.il}}</ref> ព្រះ[[ប្រាសាទទីពីរ]]ត្រូវបានកសាងរួចរាល់នៅក្នុងប្រមាណឆ្នាំ៥២០ មុន គ.ស.។<ref name="rennert"/> ពួកអាគែមេនិដផងដែរបានគ្រប់គ្រងតំបន់នេះជាខេត្តមួយរបស់ខ្លួនដែលមានឈ្មោះថា [[យេហូដមេឌីណាតា]]។ រំលងមកដល់ក្នុងឆ្នាំ៣៣២ មុន គ.ស. ព្រះចៅ[[មហារាជអេឡិចសាន់ដឺ|អាឡិចសង់ដ៍មហារាជ]]បានដឹកនាំទ័ពត្រួតត្រាគ្រប់គ្រងតំបន់នេះក្នុងយុទ្ធនាការរបស់ព្រះអង្គ[[សង្គ្រាមនៃអាឡិចសាន់ដឺមហារាជ|ប្រឆាំងនឹងចក្រភពអាគែមេនិដ]]។ ក្រោយពីទ្រង់បានសោយទិវង្គតទៅ តំបន់នេះបានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះនគរក្រិកបុរាណ ហើយក្រោមនឹមរបស់ពួកក្រិក វប្បធម៌ក្រិកនិងវប្បធម៌ក្នុងស្រុកបានប៉ះទង្គិចនឹងគ្នារហូតដល់ព្រះរាជាក្រិកព្រះនាម[[អង់ធីអូខូសទី៤]] បានចេញក្រឹត្យប្រកាសចាត់ទុកការគោរពទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីជ្វីហ្វថាជាអំពើខុសនឹងច្បាប់ ហើយជាប្រតិកម្ម [[ការបះបោរម៉ាក្កាបេស៍]]ក៏បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៧ មុន គ.ស.។ ការបះបោរនោះបានធ្វើឱ្យនឹមត្រួតត្រារបស់ក្រិកធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយរហូតដល់បានពួក[[រាជវង្សហាស្មូន|ហាស្មូន]]អាចទាមទារស្វ័យភាពមកបាននៅក្នុងឆ្នាំ១៤២/១៤១ មុន គ.ស. និងក្រោយបន្តិចមកក៏បានបង្កើត[[យូដាហាស្មូន|ព្រះនគរជ្វីហ្វដ៏ឯករាជ្យមួយ]]ផ្ទាល់ខ្លួន។ នៅក្នុងឆ្នាំ៦៧ មុន គ.ស. ពួកហាស្មូនក៏ត្រូវប្រឈមនឹង[[សង្គ្រាមស៊ីវិលហាស្មូន|ជម្លោះសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង]]មួយ ដោយបានបញ្ចប់វិញនៅក្នុងឆ្នាំ៦៣ មុន គ.ស. ពោលគឺនៅពេលដែល[[សាធារណរដ្ឋរ៉ូម|ពួករ៉ូម]]បានចូល[[ការឡោមព័ទ្ធយេរូសាឡឹមឆ្នាំ​៦៣ ម.គ.|ឡោមព័ទ្ធក្រុងយេរូសាឡឹម]]។ [[File:Israel-2013-Aerial 21-Masada.jpg|thumb|upright=0.8|ទិដ្ឋភាពនៃបន្ទាយ[[ម៉ាសាដា]]បែរទៅ[[សមុទ្រមរណៈ]] វាត្រូវជាទីតាំងមួយដែល[[ការឡោមព័ទ្ធម៉ាសាដា|រ៉ូមបានឡោមព័ទ្ធ]]ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១ នៃ គ.ស.]] នៅក្នុងឆ្នាំ៣៧ មុន គ.ស. ព្រះ[[ហេរ៉ូដមហារាជ]]ត្រូវបានរ៉ូមចាត់តាំងឱ្យដឹកនាំតំបន់នេះក្នុងនាមជា[[រាជវង្សហេរ៉ូដ|សាមន្តរាជ]]ក្រោយពីចប់[[សង្គ្រាមរ៉ូម–ប៉ារ៍ធៀ]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ ៦ គ.ស. តំបន់នេះក៏ត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅជា[[យូដា (ខេត្តរ៉ូម)|ខេត្តមួយរបស់រ៉ូម]] ខណៈភាពតានតឹងនៅក្រោមនឹមត្រួតត្រារបស់រ៉ូមបាននាំឱ្យកើតផ្ទុះ[[សង្គ្រាមជ្វីហ្វ–រ៉ូម]]ជាច្រើនសារ និងបង្កជាវិនាសកម្មធ្ងន់ធ្ងរ។ ឧទាហរណ៍ដូចនៅក្នុង[[សង្គ្រាមជ្វីហ្វ–រ៉ូមលើកទីមួយ]] (គ.ស. ៦៦–៧៣) បានបង្ក​ឱ្យ[[ការឡោមព័ទ្ធយេរូសាឡឹម (គ.ស. ៧០)|បុរីយេរូសាឡឹម និងប្រាសាទទីពីររងការបំផ្លិចបំផ្លាញខូចខាត]]ស្ទើរទាំងស្រុង ហើយមួយភាគធំនៃប្រជាជនក្នុងស្រុកត្រូវបានស្លាប់ដោយវេទនា ឬត្រូវភៀសខ្លួនរត់ចោលស្រុក។<ref name=":8">{{Cite book |last=Schwartz |first=Seth |url=https://books.google.com/books?id=Y6pkAwAAQBAJ&pg=PA85 |title=The ancient Jews from Alexander to Muhammad |date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-04127-1 |pages=85–86 |oclc=863044259 |access-date=15 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403134300/https://books.google.com/books?id=Y6pkAwAAQBAJ&pg=PA85 |archive-date=3 April 2024 |url-status=live}}</ref> ក្រុងយេរូសាឡឹមត្រូវបានកសាងឡើងវិញជាដែន[[អាណានិគម (រ៉ូម)|អាណានិគម]]របស់រ៉ូម ([[អែលីយ៉ាកាពីតូលីណា]]) រីឯខេត្តយូដាត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះទៅជា [[ស៊ីរី-ប៉ាឡេស្ទីន]]។<ref name="Ariel Lewin p. 33">Ariel Lewin. ''[https://books.google.com/books?id=zlToSqE0k_cC&pg=PA33 The archaeology of Ancient Judea and Palestine]''. Getty Publications, 2005 p. 33. "It seems clear that by choosing a seemingly neutral name – one juxtaposing that of a neighbouring province with the revived name of an ancient geographical entity (Palestine), already known from the writings of Herodotus – Hadrian was intending to suppress any connection between the Jewish people and that land." {{ISBN|978-0-89236-800-6}}</ref> ជនជាតិជ្វីហ្វត្រូវបានអាជ្ញាធររ៉ូមបណ្ដេញចេញហាមមិនឱ្យរស់នៅក្នុងស្រុកតំបន់ជុំវិញក្រុងយេរូសាឡឹម<ref>Eusebius, ''Ecclesiastical History''. 4:6.3-4</ref> ប៉ុន្តែយ៉ាងណា សហគមន៍ជ្វីហ្វតូចមួយនៅតែមានវត្តមាននៅឯហ្កាលីឡេ។<ref>{{cite web |last=Lehmann |first=Clayton Miles |date=18 January 2007 |title=Palestine |url=http://www.usd.edu/erp/Palestine/palestin.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071110054258/http://www.usd.edu/erp/Palestine/palestin.htm |archive-date=10 November 2007 |access-date=15 September 2026 |website=Encyclopedia of the Roman Provinces |publisher=University of South Dakota}}</ref> ===ចុងបុរាណសម័យ និងមជ្ឈិមសម័យ=== {{Further|ប៉ាឡេស្ទីនប៊ីហ្សាស|ប៊ីឡាដអាល់ឆាម|ព្រះរាជាណាចក្រយេរូសាឡឹម}} [[File:Ruins of the Ancient Synagogue at Bar'am.jpg|thumb|[[ធម្មសាលាកហ្វារបារ៉ាម]]នៃសតវត្សរ៍ទី៣ នៅហ្កាលីឡេ]] ក្នុងកំឡុង[[ប៉ាឡេស្ទីនប៊ីហ្សាស|សម័យប៊ីហ្សង់តាំង]] [[គ្រិស្តសាសនាដើម|សាសនាគ្រិស្តដំបូង]]បានចូលជំនួសពួក[[សាសនានៅរ៉ូមបុរាណ|ពាហិរសាសនារ៉ូម]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៤ នៃ គ.ស. ដោយព្រះចៅ[[កុងស្តង់តាំងមហារាជ|កុងស្តង់តាំង]]បានផ្ដូរមកកាន់និងលើកកម្ពស់គ្រិស្តសាសនា ហើយព្រះចៅ[[ទីអូដូសទី១]] ក្រោយមកបានកំណត់គ្រិស្តសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ។ នីតិច្បាប់ជាច្រើនត្រូវបានអនុម័តឡើងដើម្បីរើសអើងប្រឆាំងនឹងជនជាតិជ្វីហ្វនិងសាសនាយូដា ហើយជនជាតិជ្វីហ្វវិញត្រូវបានធ្វើគេទុក្ខបុកម្នេញដោយទាំងស្ថាប័នសាសនា និងអាជ្ញាធររដ្ឋ។<ref name=":3">{{Cite book |last=הר |first=משה דוד |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) ארץ-ישראל בשלהי העת העתיקה: מבואות ומחקרים |publisher=יד יצחק בן-צבי |year=2022 |isbn=978-965-217-444-4 |editor-link=Moshe David Herr |volume=1 |publication-place=ירושלים |pages=210–212 |chapter=היהודים בארץ-ישראל בימי האימפריה הרומית הנוצרית }}</ref> គិតមកដល់ពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី៥ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់ភាគច្រើនជាគ្រិស្តសាសនិក។<ref>{{Cite journal |last=Bar |first=Doron |date=2003 |title=The Christianisation of Rural Palestine during Late Antiquity |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-ecclesiastical-history_2003-07_54_3/page/401 |journal=The Journal of Ecclesiastical History |volume=54 |issue=3 |pages=401–421 |doi=10.1017/s0022046903007309 |issn=0022-0469 }}</ref> មកដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី៥ [[ការបះបោរសាម៉ារី]]បានផ្ទុះឡើង និងបានបន្តរហូតដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី៦ ហើយជាលទ្ធផលបាននាំឱ្យចំនួនជនជាតិសាម៉ារីថយចុះជាខ្លាំង។<ref>{{cite book |last=Kohen |first=Elli |url=https://books.google.com/books?id=r-9qJRP20MIC&pg=PA26 |title=History of the Byzantine Jews: A Microcosmos in the Thousand Year Empire |publisher=University Press of America |year=2007 |isbn=978-0-7618-3623-0 |pages=26–31 |access-date=16 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219070638/https://books.google.com/books?id=r-9qJRP20MIC&pg=PA26#v=onepage&q&f=false |archive-date=19 December 2023 |url-status=live}}</ref> ក្រុងយេរូសាឡឹមបានធ្លាក់ក្រោម[[ការសញ្ជ័យយេរូសាឡឹមដោយសាសាន|ការត្រួតត្រារបស់ពួកសាសាន]]មួយរយៈពេលខ្លី ខណៈជនជាតិជ្វីហ្វបាន[[ការបះបោរជ្វីហ្វប្រឆាំងអេរ៉ាក្លៀស|ងើបបះបោរប្រឆាំងនឹងអេរ៉ាក្លៀស]]នៅក្នុងឆ្នាំ៦១៤ មុនពេលតំបន់ទាំងមូលត្រូវបានអាណាចក្រប៊ីហ្សង់តាំង[[សង្គ្រាមប៊ីហ្សង់តាំង–សាសានឆ្នាំ៦០២–៦២៨|ចូលគ្រប់គ្រងវិញ]]នៅក្នុងឆ្នាំ៦២៨។<ref>{{cite web |title=Roman Palestine |url=https://www.britannica.com/place/Palestine/Roman-Palestine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030111546/https://www.britannica.com/place/Palestine/Roman-Palestine |archive-date=30 October 2023 |access-date=16 September 2026 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> នៅចន្លោះឆ្នាំ៦៣៤–៦៤១ [[កាលីបចក្ររ៉ាឝ៊ីឌូន]]បាន[[ការសញ្ជ័យស៊ីរីរបស់មូស្លីម|ត្រួតត្រាតំបន់ឡឺវ៉ង់]]។<ref name=":102">{{Cite journal |last1=לוי-רובין |first1=מילכה |last2=Levy-Rubin |first2=Milka |date=2006 |title=The Influence of the Muslim Conquest on the Settlement Pattern of Palestine during the Early Muslim Period / הכיבוש כמעצב מפת היישוב של ארץ-ישראל בתקופה המוסלמית הקדומה |journal=Cathedra: For the History of Eretz Israel and Its Yishuv / קתדרה: לתולדות ארץ ישראל ויישובה |issue=121 |pages=53–78 |issn=0334-4657 |jstor=23407269}}</ref><ref name=":Ellenblum20102">{{Cite book |last=Ellenblum |first=Ronnie |title=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem. |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-511-58534-0 |oclc=958547332 }}</ref> ព្រះកាលីផ្វ[[អូម៉ារ អិបិន អាល់ខាត្តាប]] (រ.ជ. ៦៣៤–៦៤៤) បានលើកបម្រាបបើកឱ្យជនជាតិជ្វីហ្វចូលក្រុងយេរូសាឡឹមវិញ និងព្រមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេគោរពបូជាសាសនាខ្លួននៅទីនោះផងដែរ។<ref>{{cite book |last=Al-Fasi |first=D. |author-link=David ben Abraham al-Fasi |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) The Hebrew-Arabic Dictionary of the Bible, Known as 'Kitāb Jāmiʿ al-Alfāẓ' (Agron) |date=1936 |publisher=Yale University Press |editor=Solomon L. Skoss |volume=1 |location=New Haven |page=xxxix–xl (Introduction) }}</ref> នៅរយៈពេលប្រាំមួយសតវត្សរ៍បន្ទាប់ តំបន់នេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[កាលីបចក្រឧមយ្យ៉ាដ]] [[កាលីបចក្រអាប្បាស៊ីដ|អាប្បាស៊ីដ]] និង[[កាលីបចក្រផ្វាទីមីដ|ផ្វាទីមីដ]] និងក្រោយមកទៀតក្រោមពួក[[រាជវង្សសិលជុក|សិលជុក]] និង[[រាជវង្សអាយ្យូប|អាយ្យូប]]។<ref name="MosheGil2">{{cite book |last=Gil |first=Moshe |title=A History of Palestine, 634–1099 |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-59984-9}}</ref> ចំនួនប្រជាជនក្នុងស្រុកបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅប៉ុន្មានសតវត្សរ៍បន្ទាប់ ដោយធ្លាក់ពីចំនួនប្រមាណ ១ លាននាក់កំឡុងសម័យរ៉ូមនិងប៊ីហ្សង់តាំងមកនៅជុំវិញ ៣០០,០០០ នាក់ក្នុង[[ចក្រភពអូតូម៉ង់|ដើមសម័យអូតូម៉ង់]] ខណៈតំបន់ទាំងមូលត្រូវឆ្លងកាត់[[អារ៉ាប់នីយកម្ម]] និង[[ឥស្លាមនីយកម្ម]]។<ref name="auto">{{cite book |last=Gil |first=Moshe |url=https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC&dq=history+of+palestine+two+people&pg=PR13 |title=A History of Palestine, 634–1099 |publisher=Cambridge University Press |year=1992 |isbn=978-0-521-59984-9 |page=14 |access-date=16 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517102802/https://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=M0wUKoMJeccC&oi=fnd&pg=PR13&dq=history+of+palestine+two+people&ots=CMV1-8kJav&sig=C1Eh2oIUdicDWgg_Clo6yJgumUQ#v=onepage&q=history%20of%20palestine%20two%20people&f=false |archive-date=17 May 2024 |url-status=live}}</ref><ref name=":102" /><ref name=":Ellenblum20102" /> នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១១ [[កាកបាទសង្គ្រាម|បូជនីយសឹក]]បានផ្ទុះឡើង គាំទ្រដោយព្រះ[[សម្ដេចប៉ាប]]ក្នុងគោលបំណងវាយដណ្ដើមយកយេរូសាឡឹមនិង[[ដែនដីវិសុទ្ធ]]ពីការត្រួតត្រារបស់មូស្លីម។ ពួកអាយ្យូបបានរុញពួកបូជនីយសឹកនោះចេញមុនពេលនឹមរបបមូស្លីមត្រូវបានស្ដារពេញលេញវិញក្រោម[[ស៊ុលតង់ចក្រម៉ាម្លុក|ព្រះស៊ុលតង់ម៉ាម្លុកនៃអេហ្ស៊ីប]]នៅក្នុងឆ្នាំ១២៩១។<ref name="GudrunKramer">{{cite book |last=Kramer |first=Gudrun |url=https://archive.org/details/historyofpalesti00krea/page/376 |title=A History of Palestine: From the Ottoman Conquest to the Founding of the State of Israel |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-11897-0 |page=[https://archive.org/details/historyofpalesti00krea/page/376 376]}}</ref> ===សម័យទំនើប និងកំណើតនៃលទ្ធិហ្ស៊ីអន=== {{Main|ប៉ាឡេស្ទីនអូតូម៉ង់|យេស៊ូហ្វចាស់|ហ្ស៊ីអននិយម}} [[File:Jews at Western Wall by Felix Bonfils, 1870s.jpg|thumb|ជនជាតិជ្វីហ្វនៅឯ[[ជញ្ជាំងខាងលិច]]ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៧០ ដែលត្រូវជាទីកន្លែងដ៏វិសុទ្ធមួយក្នុង[[យូដាសាសនា]]]] នៅក្នុងឆ្នាំ១៥១៦ ចក្រភពអូតូម៉ង់បានចូលត្រួតត្រាតំបន់ទឹកដីនេះ និងបានកាត់វាចូលជាតំបន់រដ្ឋបាលរបស់ខ្លួនហៅថា [[ស៊ីរីអូតូម៉ង់]]។<ref name=":7">Joel Rappel, History of Eretz Israel from Prehistory up to 1882 (1980), vol. 2, p. 531. "In 1662 Sabbathai Sevi arrived to Jerusalem. It was the time when the Jewish settlements of Galilee were destroyed by the Druze: Tiberias was completely desolate and only a few of former Safed residents had returned...."</ref><ref name="auto" /> នៅក្រោមចក្រភពអូតូម៉ង់ តំបន់ឡឺវ៉ង់គឺមានលក្ខណៈជាតិសាសន៍ចម្រុះ ដោយសេរីភាពខាងសាសនាមានចំពោះ[[ប្រជាសៀវភៅ|គ្រិស្តបរិស័ទ មូស្លីម និងជ្វីហ្វ]]។<ref>Toby Green (2007). ''Inquisition; The Reign of Fear''. Macmillan Press {{ISBN|978-1-4050-8873-2}} pp. xv–xix.</ref> នៅក្រោមប្រព័ន្ធ[[មីល្យេត៍ (ចក្រភពអូតូម៉ង់)|មីល្យេត៍]]របស់អូតូម៉ង់ គ្រិស្តនិងយូដាសាសនិកត្រូវបានចាត់ទុកជា[[ឌីម្មី]] (ការពារ) ក្រោម[[ច្បាប់នៃចក្រភពអូតូម៉ង់|ច្បាប់អូតូម៉ង់]]ជាថ្នូរនឹងភក្ដីភាពចំពោះរដ្ឋ និងការបង់ពន្ធចូលក្នុងប្រព័ន្ធ[[ជីស្យ៉ា]]។<ref>{{Cite book |last=Kieser |first=Hans-Lukas |title=Turkey Beyond Nationalism: Towards Post-Nationalist Identities |date=27 October 2006 |publisher=I.B.Tauris |isbn=978-0-85771-757-3}}</ref> [[File:THEODOR HERZL AT THE FIRST ZIONIST CONGRESS IN BASEL ON 25.8.1897. תאודור הרצל בקונגרס הציוני הראשון - 1897.8.25.jpg|thumb|[[សមាជហ្ស៊ីអនលើកទីមួយ]] (១៨៩៧) ដែលបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[បាសែល]] ប្រទេស[[ស្វីស]]]] ទស្សនគំនិតនៃ[[ការវិលត្រឡប់ទៅហ្ស៊ីអន]]វិញនៅតែជានិមិត្តរូបមួយនៅក្នុងជំនឿសាសនារបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ ដោយវាបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការវិលត្រឡប់របស់ពួកគេគួរតែត្រូវបានកំណត់ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះទេវៈ ជាជាងសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ចំនួនប្រជាជនជ្វីហ្វនៅប៉ាឡេស្ទីន ពោលចាប់តាំងពីសម័យកាលក្រោមចក្រភពអូតូម៉ង់រហូតដល់ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃចលនាហ្ស៊ីអន គឺត្រូវបានគេសម្គាល់ហៅថា [[យេស៊ូហ្វចាស់]] ហើយពួកគេនេះដែរត្រូវជាជនជាតិភាគតិចក្នុងតំបន់ ខណៈចំនួនពួកគេតែងប្រែប្រួលឡើងចុះទៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ។ នៅកំឡុងសតវត្សរ៍ទី១៦ សហគមន៍ជ្វីហ្វមានមូលដ្ឋានចាក់ឬសគល់ចម្បងនៅក្នុង[[បុរីវិសុទ្ធទាំងបួន|ទីក្រុងវិសុទ្ធទាំងបួន]]គឺ យេរូសាឡឹម [[ទីបេរីយ៉ាដ]] [[អ៊ីប្រុង]] និង[[សាហ្វេដ]]។ [[វិបត្តិអំណាចឌ្រុស (១៦៥៨–១៦៦៧)|ការបះបោរដោយជនជាតិឌ្រុស]]ប្រឆាំងនឹងអូតូម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ១៦៦០ បានធ្វើឱ្យទីក្រុងសាហ្វេដ និងទីបេរីយ៉ាដរងការខូចខាតជាទម្ងន់។<ref name=":7"/> រលកជនជាតិជ្វីហ្វសម័យដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកមកប៉ាឡេស្ទីនដំបូង ដែលគេនិយមស្គាល់ថា[[អាលីយ៉ាលើកទីមួយ]]នោះ បានចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៨១ ដែលជាលទ្ធផលនៃ[[ប៉ូគ្រុម]]នៅអឺរ៉ុបខាងកើត (ហិង្សាប្រឆាំងសាសន៍ជ្វីហ្វ)។<ref>{{Cite book |last=Halpern |first=Ben |url=https://archive.org/details/zionismcreationn00halp |title=Zionism and the creation of a new society |publisher=Oxford University Press |others=Reinharz, Jehuda |year=1998 |isbn=978-0-585-18273-5 |pages=[https://archive.org/details/zionismcreationn00halp/page/n61 53]–54 |oclc=44960036 |url-access=limited}}</ref> គោលនយោបាយអរិសេមីតគួបផ្សំជាមួយប៉ូគ្រុមនិងគោលនយោបាយផ្សេងៗទៀតក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ីកាលសម័យនោះបានបង្ខំឱ្យជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណបីលាននាក់រត់ភៀសខ្លួនចេញនៅចន្លោះពីឆ្នាំ១៨៨២ ដល់ឆ្នាំ១៩១៤ ហើយក្នុងនោះមានតែ ១% ប៉ុណ្ណោះដែលបានរត់មកប៉ាឡេស្ទីន។ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកដែលបានសម្រេចរត់មកទឹកដីប៉ាឡេស្ទីននោះគឺច្រើនដោយសារជំនឿគំនិតនៃសិទ្ធិសម្រេចជោគវាសនាខ្លួនរបស់ពួកគេ ក៏ដូចជាអត្តសញ្ញាណនៃសាសន៍ជ្វីហ្វ ច្រើនជាជាងរត់គេចពីអំពើហិង្សា និងការរើសអើងនានាពីប៉ូគ្រុម។{{sfn |Avineri |2017}} ដំណាលគ្នានេះដែរ [[ហ្ស៊ីអននិយម|លទ្ធិហ្ស៊ីអន]]បានលេចឡើងជាចលនានយោបាយ ដោយមានគោលដៅបង្កើតមាតុភូមិជ្វីហ្វមួយនៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/social-sciences-and-humanities/zionism Zionism | Social Sciences and Humanities]</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ [[ភាសាហេប្រឺ]]ក៏ត្រូវបានគេចាប់ផ្ដើមសម្រង់ចងក្រងឡើងវិញជាភាសាសម័យថ្មីមួយផងដែរ ហើយបន្តិចម្តងៗ វាបានក្លាយជាភាសាចម្បងរបស់សហគមន៍ជ្វីហ្វនៅប៉ាឡេស្ទីន។<ref>[https://www.nationalgeographic.com/history/article/hebrew-wasnt-spoken-for-2000-years-heres-how-it-was-revived Hebrew wasn't spoken for 2,000 years. Here's how it was revived]</ref> [[អាលីយ៉ាលើកទីពីរ]] (១៩០៤–១៩១៤) បានកើតឡើងជាលទ្ធផលនៃ[[ប៉ូគ្រុមឈីស៊ីណូ]] ហើយជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណ ៤០,០០០ នាក់បានរត់មកជ្រកកោននៅប៉ាឡេស្ទីន យ៉ាងណា ពួកគេប្រមាណជិតពាក់កណ្ដាលបានចាកចេញវិញ។ អាលីយ៉ាលើកទីពីរនេះដែរបាននាំក្រុមពួកហ្ស៊ីអនសង្គមនិយមមកប៉ាឡេស្ទីន ដោយក្រុមនេះបានបង្កើតចលនា[[គីប៊ូតស៍]]ឡើងដោយផ្អែកលើគំនិតនៃការបង្កើតសេដ្ឋកិច្ចជ្វីហ្វដាច់ដោយឡែកមួយ ដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើកម្លាំងពលកម្មរបស់ជាតិសាសន៍ជ្វីហ្វ។<ref>{{cite book |last1=Moris |first1=Beni |title=Righteous victims: a history of the Zionist-Arab conflict, 1881 – 2001 |date=2001 |publisher=Vintage Books |isbn=978-0-679-74475-7 |edition=1. Vintage Books |location=New York, NY |quote=Many of these newcomers possessed a mixture of socialist and nationalist values, and they eventually succeeded in setting up a separate Jewish economy, based wholly on Jewish labor.}}</ref> នៅប៉ុន្មានទសវត្សរ៍បន្ទាប់ ក្រុមមនុស្សមួយចំនួនពីអាលីយ៉ាលើកទីពីរក៏បានក្លាយជាមេដឹកនាំនៃសហគមន៍[[យេស៊ូហ្វ]] ដោយពួកនេះជឿថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់និគមជនជ្វីហ្វមិនគួរខ្ចីពឹងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្មរបស់ជនជាតិអារ៉ាប់ឡើយ។ ទស្សនៈបែបនេះហើយដែលបានក្លាយជាប្រភពចម្បងនៃជម្លោះជាមួយប្រជាជនអារ៉ាប់ភាគច្រើនក្នុងស្រុក ហើយមនោគមវិជ្ជាជាតិនិយមថ្មីនេះដែរក៏បានក្លាយជាមនោគមវិជ្ជាចម្បងរបស់សហគមន៍យេស៊ូហ្វជំនួសឱ្យទស្សនៈសង្គមនិយមរបស់ខ្លួនពីមុន។<ref>{{cite book |last1=Moris |first1=Beni |title=Righteous victims: a history of the Zionist-Arab conflict, 1881 – 2001 |date=2001 |publisher=Vintage Books |isbn=978-0-679-74475-7 |edition=1. Vintage Books |location=New York, NY }}</ref> អ្នកអាលីយ៉ាទីពីរដំបូងឡើយមានបំណងគ្រាន់តែចង់បង្កើតតំណាំងលំនៅកសិកម្មសហគមន៍ជ្វីហ្វតែប៉ុណ្ណោះទេ​ តែយូរៗទៅក៏កើតមានគម្រោងចង់បង្កើតទីប្រជុំជនជ្វីហ្វដំបូងមួយនៅទីក្រុង[[តែលអាវីហ្វ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៩។ នៅកំឡុងសម័យនោះ កងជីវពលប្រដាប់អាវុធផ្ទាល់មួយរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វបានលេចខ្លួនឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៧ ដោយមានឈ្មោះថា[[បារហ្គីយ៉ូរ៉ា]]។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ក្រុម[[ហាស្យូម៊ែរ]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជំនួសឱ្យបារហ្គីយ៉ូរ៉ា។<ref>'''Goldstein, Yossi.''' ''Bar Giora and Ha'S̄homer, 1907-1918''. Jerusalem, 1994.</ref> ===អាណត្តិភាពប៊្រិថេននៅប៉ាឡេស្ទីន=== {{Main|អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន}} ជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់លោក[[ហាអ៊ីម វ៉ៃស្មាំន]] ប៊្រិថេន​ (ចក្រភពអង់គ្លេស) ក៏បានសម្រេចគាំទ្រចលនាហ្ស៊ីអនតាមរយៈការចុះហត្ថលេខាលើ[[សេចក្តីប្រកាសបាល់ហ្វួរ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩១៧<ref>{{Cite book |last=Gelvin |first=James |author-link=James L. Gelvin |url=https://books.google.com/books?id=wfIFVze1MqQC&pg=PA81 |title=The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War |publisher=Cambridge University Press |year=2014 |isbn=978-0-521-85289-0 |edition=3 |access-date=27 September 2026 |orig-year=2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009012922/https://books.google.com/books?id=wfIFVze1MqQC&pg=PA81#v=onepage&q&f=false |archive-date=9 October 2023 |url-status=live}}</ref> ដែលបានថ្លែងពីសេចក្ដីប្តេជ្ញារបស់ប៊្រិថេនក្នុងការជួយគាំទ្របង្កើត[[មាតុភូមិសាសន៍ជ្វីហ្វ|ជាតិមាតុភូមិជ្វីហ្វ]]មួយនៅប៉ាឡេស្ទីន។<ref name="macintyre">{{cite news |last=Macintyre |first=Donald |date=26 May 2005 |title=The birth of modern Israel: A scrap of paper that changed history |url=http://maof.rjews.net/english/37-english/19351-the-birth-of-modern-israel-a-scrap-of-paper-that-changed-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114031304/http://maof.rjews.net/english/37-english/19351-the-birth-of-modern-israel-a-scrap-of-paper-that-changed-history |archive-date=14 November 2012 |access-date=17 September 2026 |work=The Independent}}</ref> លោកវ៉ៃស្មាំនបានយល់ឃើញចំពោះសេចក្តីប្រកាសនោះថា រាល់កិច្ចចរចាទាំងឡាយស្ដីពីអនាគតស្រុកទេសជ្វីហ្វនឹងត្រូវធ្វើឡើងដោយផ្ទាល់រវាងតំណាងប៊្រិថេននិងជ្វីហ្វ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលជាតិសាសន៍អារ៉ាប់ឡើយ។<ref name="Avi Shlaim">{{cite book |author=Avi Shlaim |title=The Iron Wall |publisher=W.W. Norton |year=2001 |isbn=978-0-393-32112-8 |chapter=PROLOGUE: THE ZIONIST FOUNDATIONS |access-date=17 September 2026 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HBBbY9rMxSAC&pg=PA |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403134300/https://books.google.com/books?id=HBBbY9rMxSAC&pg=PA |archive-date=3 April 2024 |url-status=live}}</ref> [[File:Allenby Street.JPG|thumb|right|ទិដ្ឋភាពកំណាត់ផ្លូវមួយកន្លែងនៃទីក្រុងតែលអាវីហ្វក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០]] នៅដំណាច់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] ពោលគឺនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៨ [[កងទាហានជ្វីហ្វ]]បានចូលរួមជួយកងកម្លាំងប៊្រិថេនក្នុង[[យុទ្ធនាការស៊ីណៃ និងប៉ាឡេស្ទីន|ការវាយសញ្ជ័យយកប៉ាឡេស្ទីន]]ពីចក្រភពអូតូម៉ង់។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២០ តំបន់ទឹកដីនេះត្រូវបានកាត់ចែករវាងប៊្រិថេន និងបារាំងនៅក្រោម[[អាណត្តិភាពនៃអង្គការសង្គមប្រជាជាតិ|ប្រព័ន្ធអាណត្តិ]] ខណៈតំបន់ក្រោមរដ្ឋបាលប៊្រិថេន (រួមមានប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្ន) ត្រូវបានទទួលឈ្មោះថា [[អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន]]។<ref name="GudrunKramer" /> រាល់កិច្ចសម្រេចទាំងឡាយដែលធ្វើឡើងដោយមហាអំណាចអឺរ៉ុបនៅមជ្ឈិមបូព៌ាគឺមិនបានឆ្លងកាត់ការពិគ្រោះជាមុនជាមួយប្រជាម្ចាស់ស្រុកឡើយ រហូតដល់មានផ្ទុះ[[កុបកម្មណេប៊ីមូសាឆ្នាំ១៩២០]] ឡើង ដែលជាការតវ៉ាពីប្រជាជនអារ៉ាប់ក្នុងស្រុកប្រឆាំងនឹងអន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វនិងរបបអាណានិគមប្រ៊ិថេន ក៏ដូចជាស្ថាបនកម្មនៃ[[ហាហ្កាណា]]ជាកងជីវពលប្រដាប់អាវុធថ្មីជំនួសឱ្យហាស្យូម៊ែរ។<ref>{{harvnb|Scharfstein|1996|p=269}}. "During the First and Second Aliyot, there were many Arab attacks against Jewish settlements ... In 1920, Hashomer was disbanded and Haganah ("The Defense") was established."</ref> ដល់ដំណាក់កាលនេះ តំបន់ទាំងមូលគឺនៅតែមានប្រជាជនរស់នៅភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់និងមូស្លីម ខណៈជនជាតិជ្វីហ្វបានកើនឡើងដល់ ១១%<ref>{{cite book |last1=Shaw |first1=J. V. W. |url=http://www.palestine-studies.org/books.aspx?id=543&href=details |title=A Survey of Palestine: Prepared in December 1945 and January 1946 for the information of the Anglo-American Committee of Inquiry |publisher=Institute for Palestine Studies |year=1991 |isbn=978-0-88728-213-3 |edition=Reprint |volume=I |page=148 |chapter=Chapter VI: Population |oclc=311797790 |orig-date=1946 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827011258/http://www.palestine-studies.org/books.aspx?id=543&href=details |archive-date=27 August 2013}}</ref> ដោយលើសពីគ្រិស្តបរិស័ទអារ៉ាប់ទៅទៀត ដែលមានតែ ៩.៥% នៃប្រជាជនសរុបប៉ុណ្ណោះ។<ref>{{cite web |year=1937 |title=Report to the League of Nations on Palestine and Transjordan, 1937 |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/7BDD2C11C15B54C2052565D10057251E |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923061547/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/7BDD2C11C15B54C2052565D10057251E |archive-date=23 September 2013 |access-date=17 September 2026 |publisher=British Government}}</ref> [[អាលីយ៉ាលើកទីបី]] (១៩១៩–១៩២៣) និង[[អាលីយ៉ាលើកទីបួន|ទីបួន]] (១៩២៤–១៩២៩) បាននាំជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណ ១០០,០០០ នាក់បន្ថែមមកប៉ាឡេស្ទីន។ បន្ទាប់ពី[[កុបកម្មប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩២៩]] របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់[[ហូប ស៊ីមសុន]] (១៩៣០) បានកត់ត្រាទម្លាយថា ការទិញដីធ្លីដោយមូលនិធិជាតិជ្វីហ្វ និងអង្គការនិយមហ្ស៊ីអនផ្សេងទៀត បានធ្វើឱ្យប្រជាជនអារ៉ាប់ត្រូវបាត់បង់ដីធ្លីរស់នៅនិងប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិត ហើយជាលទ្ធផលបានបង្កើតនូវក្រុមមនុស្សដែលជាជនជាតិអារ៉ាប់មួយក្រុមដែលគ្មានដីធ្លីនិងអស់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ច។<ref>{{Cite web |last=Database |first=E. C. F. |title=Hope Simpson Report (1930) |url=https://ecf.org.il/issues/issue/1461 |access-date=2026-09-17 |website=ecf.org.il }}</ref> [[ការឡើងកាន់អំណាចរបស់អាដុលហ្វ៍ ហ៊ីទ្លែរ|ការរាលដាលនៃលទ្ធិណាស៊ី]]នៅអឺរ៉ុបក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ បានបង្កឱ្យកើតមាន[[អាលីយ៉ាលើកទីប្រាំ]] ដែលបានពាំនាំជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណ ២៥០,០០០ នាក់បន្ថែមទៀត។ ជាប្រតិកម្មនឹងអន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វលើកនេះ [[ការបះបោរអារ៉ាប់នៅប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៣៦–១៩៣៩|ការបះបោរដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ]]ដោយប្រជាជនអារ៉ាប់ក៏បានផ្ទុះឡើង (១៩៣៦–៣៩) ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្ក្រាបទៅវិញដោយកងកម្លាំងសន្តិសុខប៊្រិថេន និងកងជីវពលហ្ស៊ីអន។ កងអង្គភាពសន្តិសុខប្រ៊ិថេននិងជ្វីហ្វប្រមាណរាប់រយនាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិតជាលទ្ធផល ខណៈបាតុករតវ៉ាអារ៉ាប់វិញមានចំនួនអ្នកស្លាប់រហូតដល់ទៅ ៥,០៣២ នាក់ឯណោះ។<ref>{{cite journal |last1=Hughes |first1=M |year=2009 |title=The banality of brutality: British armed forces and the repression of the Arab Revolt in Palestine, 1936–39 |url=http://v-scheiner.brunel.ac.uk/bitstream/2438/7251/4/The%20banality%20of%20brutality.pdf |journal=English Historical Review |volume=CXXIV |issue=507 |pages=314–354 |doi=10.1093/ehr/cep002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160221163210/http://v-scheiner.brunel.ac.uk/bitstream/2438/7251/4/The%20banality%20of%20brutality.pdf |archive-date=21 February 2016}}</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ ជនជាតិអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនជាបុរសពេញវ័យប្រមាណ ១០ ភាគរយត្រូវបានសម្លាប់ រងរបួស ជាប់ពន្ធនាគារ ឬត្រូវនិរទេសខ្លួនចេញដោយបង្ខំ។<ref>Khalidi, Walid (1987). ''From Haven to Conquest: Readings in Zionism and the Palestine Problem Until 1948''. Institute for Palestine Studies. {{ISBN|978-0-88728-155-6}}</ref> [[File:"Jews and Arabs in Grim Struggle for Holy Land" article (1938).jpg|thumb|right|អត្ថបទក្នុងកាសែតសារព័ត៌មានស្ដីអំពីវិវាទជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៨]] ដើម្បីកាត់បន្ថយជម្លោះនៅប៉ាឡេស្ទីន ប៊្រិថេនក៏បានប្រកាសរឹតបន្តឹងអន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វបន្ថែមមកប៉ាឡេស្ទីនតាមរយៈ[[លិខិតសឆ្នាំ១៩៣៩]]។ ដោយមានប្រទេសជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកបានបដិសេធមិនទទួលយកជនភៀសសឹកជ្វីហ្វពី[[ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា|អូឡូកុស្ត]] ដូច្នេះ ចលនាសម្ងាត់មួយឈ្មោះថា [[អាលីយ៉ាប៊េត]] ក៏ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីនាំយកជនជាតិជ្វីហ្វមកទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។ ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ដែនដីប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[អំណាចអ័ក្ស]][[ការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់អ៊ីតាលីលើអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីនកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ|ទម្លាក់គ្រាប់បែក]]លើជាញឹកញាប់ ដែលបាននាំឱ្យប្រជាជនក្នុងស្រុកទាំងជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនិងរងរបួស។ នៅពេលសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ ប្រជាជនរស់នៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣១% នៃប្រជាជនសរុបគឺត្រូវជាជនជាតិជ្វីហ្វ។<ref>Government of Palestine, Department of Statistics, Village Statistics, 1945.</ref> បន្ទាប់ពីប៊្រិថេនបានរឹតបន្តឹងលំហូរអន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វមកប៉ាឡេស្ទីន សាមីខ្លួនក៏ត្រូវប្រឈមនឹង[[កុបកម្មជ្វីហ្វនៅអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន|កុបកម្មជ្វីហ្វ]]ចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ១៩៤៤។ ក្រុមកងជីវពលហាហ្កាណាជ្វីហ្វបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងចលនាតស៊ូនោះដូចជា កិច្ចប្រឹងប្រែងពាំនាំជនអន្តោប្រវេសន៍ជ្វីហ្វនិងអ្នករស់រានពីអូឡូកុស្តប្រមាណរាប់ម៉ឺននាក់តាមផ្លូវទឹកមកប៉ាឡេស្ទីន ដោយភាគច្រើនត្រូវបរាជ័យបន្ទាប់ពីកងកម្លាំងជើងទឹកប៊្រិថេនបានស្ទាក់ចាប់និងហាមឃាត់ រួចដាក់ឃុំខ្លួនពួកគេក្នុងនៅ[[ជំរុំឃុំឃាំងអាំតលីត|ជំរុំអាំតលីត]] និង[[ជំរុំឃុំឃាំងស៊ីប|ស៊ីប]]។<ref name="Golani2013">{{cite book |author=Motti Golani |url=https://books.google.com/books?id=Mp7BAgAAQBAJ&pg=PAPA130 |title=Palestine Between Politics and Terror, 1945–1947 |publisher=UPNE |year=2013 |isbn=978-1-61168-388-2 |page=130 |access-date=18 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219073858/https://books.google.com/books?id=Mp7BAgAAQBAJ&pg=PAPA130#v=onepage&q&f=false |archive-date=19 December 2023 |url-status=live}}</ref> នៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៦ អង្គភាព[[អៀរហ្គូន]]របស់ហាហ្កាណាបានដាក់[[ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅសណ្ឋាគារឃីងដេវីដ|គ្រាប់បែកបំផ្ទុះទីស្នាក់ការរដ្ឋបាលប៊្រិថេនប៉ាឡេស្ទីន]]នៅអគារប៉ែកខាងត្បូងនៃសណ្ឋាគារឃីងដេវីដដោយបានឆក់យកជីវិតមនុស្សចំនួន ៩១ នាក់។<ref>{{bulleted list| |{{cite book |last=Smith |first=Paul J. |title=The Terrorism Ahead: Confronting Transnational Violence in the Twenty-First |date=2007 |publisher=M. E. Sharpe |page=27}} |{{cite book |last=Louis |first=William Roger |date=1986 |title=The British Empire in the Middle East, 1945–1951: Arab Nationalism, the United States, and Postwar Imperialism |publisher=Oxford University Press |page=430}} |{{cite book |last=Kushner |first=Harvey W. |date=2003 |title=Encyclopedia of Terrorism |publisher=SAGE Publications |page=181}} }}</ref> គោលដៅនៃការវាយប្រហារភេរវកម្មនេះគឺដើម្បីកម្ទេចឯកសារភស្តុតាងរបស់ប្រ៊ិថេនដែលអះអាងថា[[ទីភ្ញាក់ងារជ្វីហ្វដើម្បីអ៊ីស្រាអែល|ទីភ្ញាក់ងារជ្វីហ្វ]]បានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងកុបកម្មហិង្សាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋបាលប៊្រិថេននៅប៉ាឡេស្ទីន។<ref name="bethell">{{Cite book |last=Bethell |first=Nicholas |title=The Palestine Triangle |publisher=Andre Deutsch |year=1979}}</ref> យ៉ាងណា កុបកម្មជ្វីហ្វនោះបាននៅបន្តសកម្មពេញមួយឆ្នាំ១៩៤៦ និងឆ្នាំ១៩៤៧។ ទោះជាប្រ៊ិថេនបានខិតខំសម្របសម្រួលយ៉ាងណាជាមួយតំណាងជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់ ក៏ពួកគេនៅតែមិនព្រមរារេចុះចាញ់ ដោយខាងតំណាងជ្វីហ្វបានបដិសេដរាល់ដំណោះស្រាយណាដែលមិនមានរួមបញ្ចូលការបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វមួយ ហើយបានស្នើឱ្យបែងចែកទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនទៅជារដ្ឋជ្វីហ្វនិងរដ្ឋអារ៉ាប់ ខណៈដែលភាគីអារ៉ាប់វិញនៅតែប្រកាន់ជំហរម៉ឺងម៉ាត់ថា ការបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វនៅលើផ្នែកណាមួយនៃទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនគឺជាការមិនអាចទទួលយកបានឡើយ ហើយដំណោះស្រាយតែមួយគត់គឺទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនគឺត្រូវតែស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋបាលអារ៉ាប់ជាដាច់ខាត។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៧ ពួកប៊្រិថេនបានបញ្ជូនបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងប៉ាឡេស្ទីនទៅកាន់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលទើបបានបង្កើតថ្មីថ្មោង។ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៧ [[មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]បានសម្រេចចិត្តបង្កើត[[គណៈកម្មាធិការពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីប៉ាឡេស្ទីន|គណៈកម្មាធិការពិសេស]]មួយ "ដើម្បីរៀបចំ... របាយការណ៍ស្តីពីបញ្ហាប៉ាឡេស្ទីន"។<ref>{{cite web |date=15 May 1947 |title=A/RES/106 (S-1) |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/F5A49E57095C35B685256BCF0075D9C2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072438/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/F5A49E57095C35B685256BCF0075D9C2 |archive-date=6 August 2012 |access-date=18 September 2026 |website=General Assembly resolution |publisher=United Nations}}</ref> របាយការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការនោះបានស្នើចេញនូវផែនការមួយដោយលុបបំបាត់របបអាណត្តិភាពប្រ៊ិថេន និងជំនួសមកវិញនូវ "រដ្ឋអារ៉ាប់ឯករាជ្យមួយ រដ្ឋជ្វីហ្វឯករាជ្យមួយ និងទីក្រុងយេរូសាឡឹម [...] ដែលទីក្រុងនេះនឹងស្ថិតនៅក្រោមប្រព័ន្ធអាណាព្យាបាលអន្តរជាតិ"។<ref>{{cite web |date=20 April 1949 |title=Background Paper No. 47 (ST/DPI/SER.A/47) |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/2248AF9A92B498718525694B007239C6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110103014616/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/2248AF9A92B498718525694B007239C6 |archive-date=3 January 2011 |access-date=18 September 2026 |publisher=United Nations}}</ref> ===សង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៤៨ និងកំណើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល=== {{Further|សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨|ជម្លោះអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល}} [[File:UN Palestine Partition Versions 1947.jpg|thumb|upright|[[ផែនការអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន|ផែនការបែងចែក]]ប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧ ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិរវាងអ៊ីស្រាអែលនិង[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]]] នៅថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៧ មហាសន្និបាត អ.ស.ប. បានអនុម័ត[[ផែនការអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន|សេចក្ដីសម្រេចលេខ ១៨១ (២)]] ដោយផ្អែកលើផែនការដែលខ្លួនបានស្នើនៅក្នុងរបាយការណ៍ចុះថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា នោះ ពោលគឺបែងចែកទឹកដីភាគច្រើន (៥៥–៥៦%) ទៅឱ្យទីភ្នាក់ងារជ្វីហ្វ ដែលជាតំណាងទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការរបស់សហគមន៍ជ្វីហ្វ ថ្វីបើប្រជាជនជ្វីហ្វមានចំនួនត្រឹមប្រមាណមួយភាគបីនៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្ដី (ហើយភាគច្រើនជាអ្នកទើបនឹងមកតាំងទីលំនៅថ្មីៗទៀត) ហើយពួកគេដែរបានកាន់កាប់ដីធ្លីត្រឹមតែប្រមាណ ៦–៧% ប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលនោះ ប្រជាជនអារ៉ាប់គឺជាក្រុមជនជាតិដែលមានចំនួនច្រើនជាងគេ និងកាន់កាប់ដីធ្លីប្រមាណ ២០% ខណៈដែលដីធ្លីនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានត្រូវបានកាន់កាប់ដោយអាជ្ញាធរអាណត្តិភាព ឬម្ចាស់ដីជាជនបរទេស។ ថ្នាក់ដឹកនាំជ្វីហ្វបានយល់ព្រមទទួលយកផែនការនេះ ប៉ុន្តែថ្នាក់ដឹកនាំអារ៉ាប់បានបដិសេធវា។<ref>{{bulleted list| |Avneri, Aryeh L. (1984). ''The Claim of Dispossession: Jewish Land-Settlement and the Arabs, 1878–1948.'' Transaction Publishers. ISBN 978-0-87855-964-0. Retrieved 2 May 2009, p. 224. |Stein, Kenneth W. (1987) [Original in 1984]. The Land Question in Palestine, 1917–1939. University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-4178-5. pp. 3–4, 247 |Nathan Thrall, [https://books.google.com/books?id=1oXZDAAAQBAJ&pg=PA227 ''The Only Language They Understand: Forcing Compromise in Israel and Palestine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231219070639/https://books.google.com/books?id=1oXZDAAAQBAJ&pg=PA227#v=onepage&q&f=false |date=19 December 2023 }}, Henry Holt and Company 2017 {{isbn|978-1-627-79710-8}} pp. 41,227 n.9. |{{harvnb|Imseis|2021|pp=13–14}}: "As to territorial boundaries, under the plan the Jewish State was allotted approximately 57 per cent of the total area of Palestine even though the Jewish population comprised only 33 per cent of the country. In addition, according to British records relied upon by the ad hoc committee, the Jewish population possessed registered ownership of only 5.6 per cent of Palestine, and was eclipsed by the Arabs in land ownership in every one of Palestine's 16 sub-districts. Moreover, the quality of the land granted to the proposed Jewish state was highly skewed in its favour. UNSCOP reported that under its majority plan "[t]he Jews will have the more economically developed part of the country embracing practically the whole of the citrus-producing area"—Palestine's staple export crop—even though approximately half of the citrus-bearing land was owned by the Arabs. In addition, according to updated British records submitted to the ad hoc committee's two sub-committees, "of the irrigated, cultivable areas" of the country, 84 per cent would be in the Jewish State and 16 per cent would be in the Arab State"." |{{harvnb|Morris|2008|p=75}}: "The night of 29–30 November passed in the Yishuv's settlements in noisy public rejoicing. Most had sat glued to their radio sets broadcasting live from Flushing Meadow. A collective cry of joy went up when the two-thirds mark was achieved: a state had been sanctioned by the international community." }}</ref> [[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]] និង[[គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់អារ៉ាប់]]នៃប៉ាឡេស្ទីនបានឆ្លើយតបថា ផែនការបែងចែកទឹកដីនោះគឺបង្កើតឡើងដើម្បីតែបម្រើផលប្រយោជន៍ភាគីខាងអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះ ជាជាងផលប្រយោជន៍របស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនក្នុងស្រុក ហើយដាច់ខាត ពួកគេនឹងមិនទទួលស្គាល់វាឡើយ។<ref>{{harvnb|Imseis|2021|pp=14–15}}</ref> នៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៧ គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់អារ៉ាប់បានប្រកាសធ្វើកូដកម្មរយៈពេលបីថ្ងៃ ហើយ[[កុបកម្មយេរូសាឡឹមឆ្នាំ១៩៤៧|កុបកម្មក៏បានផ្ទុះឡើងនៅក្រុងយេរូសាឡឹម]]<ref>{{cite book |last=Gelber |first=Yoav |title=Palestine 1948 |publisher=Sussex Academic Press |year=2006 |isbn=978-1-902210-67-4 |page=17}}</ref> ហើយក៏បន្តវិវត្តកើតជា[[សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧–១៩៤៨|សង្គ្រាមស៊ីវិល]]។ កងជីវពលនិងបាតុករអារ៉ាប់ត្រូវប្រឈមប៉ះគ្នានឹងកម្លាំងហាហ្កាណារបស់សហគមន៍ជ្វីហ្វ ហើយរំលងមកដល់ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៨ ហាហ្កាណាក៏បានសម្រេចប្ដូរយុទ្ធសាស្ត្រមកប្រយុទ្ធវាយបកវិញ ហើយ[[ការសម្លាប់រង្គាលឌែរយ៉ាស្សីន|ហេតុការណ៍សម្លាប់រង្គាលនៅភូមិឌែរយ៉ាស្សីន]]ក៏បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ដែលនាំឱ្យអ្នកភូមិប្រមាណជាង ១០០ នាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិតដោយក្នុងនោះមានទាំងស្ត្រីនិងកុមារផងដែរ។<ref>{{cite book |last=Tal |first=David |title=War in Palestine, 1948: Israeli and Arab Strategy and Diplomacy |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-0-7146-5275-7 |page=471}}</ref> [[File:Declaration of State of Israel 1948.jpg|thumb|right|លោក[[ដាវីដ ប៊ែនហ្គូរីយ៉ន]]កំពុងឈរប្រកាសពី[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ស្ថាបនកម្មនៃរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល]]នៅថ្ងៃទី១៤​ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨]] នៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨ មួយថ្ងៃមុនពេលអាណត្តិភាពប៊្រិថេននៅប៉ាឡេស្ទីនបានផុតកំណត់ លោក[[ដាវីដ ប៊ែនហ្គូរីយ៉ន]] ប្រមុខនៃទីភ្ញាក់ងារជ្វីហ្វ បានប្រកាសពី "[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ស្ថាបនកម្មនៃរដ្ឋជ្វីហ្វក្នុងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល]]"។ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ កងទាហាននៃប្រទេសអារ៉ាប់ចំនួនបួនរួមមាន អេហ្ស៊ីប ស៊ីរី ត្រង់ហ្សកដានី និងអ៊ីរ៉ាក់ បានរួមគ្នាវាយលុកចូលទឹកដីអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]] ឡើង។{{sfn |Ben-Sasson |1985 |p=1058}} គោលបំណងនៃការឈ្លានពាននេះគឺដើម្បីបញ្ឈប់ហាមឃាត់ដំណើរបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វ<ref>{{cite book |author=David Tal |url=https://books.google.com/books?id=Vs2PAgAAQBAJ&pg=PAPR4 |title=War in Palestine, 1948: Israeli and Arab Strategy and Diplomacy |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-1-135-77513-1 |page=469 |quote=some of the Arab armies invaded Palestine in order to prevent the establishment of a Jewish state, Transjordan... |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219070640/https://books.google.com/books?id=Vs2PAgAAQBAJ&pg=PAPR4#v=onepage&q&f=false |archive-date=19 December 2023 |url-status=live}}</ref> ខណៈសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានថ្លែងថាវាគឺដើម្បីស្ដារសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងទប់ស្កាត់ការបង្ហូរឈាមគ្នាតទៀត។<ref name="cablegram">{{cite web |date=9 September 2002 |title=PDF copy of Cablegram from the Secretary-General of the League of Arab States to the Secretary-General of the United Nations: S/745: 15 May 1948 |url=https://undocs.org/S/745 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112030519/https://undocs.org/S/745 |archive-date=12 November 2020 |access-date=22 September 2026 |publisher=un.org}}</ref> មួយឆ្នាំក្រោយ [[កិច្ចព្រមព្រៀងយុទ្ធសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៤៩|បទឈប់បាញ់មួយ]]ត្រូវបានប្រកាស ហើយព្រំដែនបណ្ដោះអាសន្នដែលគេនិយមស្គាល់ថា[[ខ្សែបៃតង (អ៊ីស្រាអែល)|ខ្សែបៃតង]]ត្រូវបានគូសឡើង។ ប្រទេសហ្សកដានីបាន[[ការកាត់យកវ៉េសប៊ែងដោយហ្សកដានី|កាត់យក]][[វ៉េសប៊ែង]]ដោយក្នុងនោះរួមមាន[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]]ផងដែរ ខណៈប្រទេសអេហ្ស៊ីបបាន[[ការត្រួតត្រាដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយសាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់រួម|ត្រួតត្រា]][[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាង ៧០០,០០០ នាក់ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ភៀសខ្លួន ឬត្រូវបណ្ដេញចេញដោយបង្ខំពីសំណាក់[[អំពើហិង្សានយោបាយហ្ស៊ីអន|កងជីវពលជ្វីហ្វ]]និង[[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល|យោធាអ៊ីស្រាអែល]] ដោយហេតុការណ៍នេះក្រោយមកត្រូវបានគេនិយមស្គាល់ថា [[ណាក់បា]] ('ហាយនភាព')។<ref>{{cite book |last=Morris |first=Benny |author-link=Benny Morris |title=The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=978-0-521-00967-6 |page=602}}</ref> ប្រជាជនអារ៉ាប់មួយចំនួនប្រមាណ ១៥៦,០០០ នាក់បានបន្តស៊ូរស់នៅក្រោមអ៊ីស្រាអែល ហើយពួកគេក៏ត្រូវក្លាយជា[[ជនជាតិអារ៉ាប់នៃអ៊ីស្រាអែល|ជនជាតិអារ៉ាប់សញ្ជាតិអ៊ីស្រាអែល]]។<ref name=":2">{{cite web |title=עיצוב יחסי יהודים – ערבים בעשור הראשון |url=https://lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=13336 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008065301/https://lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=13336 |archive-date=8 October 2022 |access-date=22 September 2026 |website=lib.cet.ac.il}}</ref> [[File:Raising the Ink Flag at Umm Rashrash (Eilat) (3x4).jpg|thumb|right|ការលើក[[ទង់ជ័យទឹកខ្មៅ]]នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលបញ្ជាក់ការបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៤៨]] ដោយអាស្រ័យតាម[[សេចក្ដីសម្រេចមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៧៣]] ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជារដ្ឋសមាជិកផ្លូវការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៩។ នៅដើមឆ្នាំដំបូងៗ [[នយោបាយនៅអ៊ីស្រាអែល|នយោបាយរបស់រដ្ឋ]]នេះច្រើនស្ថិតក្រោមចលនា[[ពលកម្មហ្ស៊ីអននិយម|ពលកម្មហ្ស៊ីអន]]ដែលដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីដាវីដ ប៊ែនហ្គូរីយ៉ន។<ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Mark A. |url=https://www.loc.gov/resource/gdcmassbookdig.israelcountrystu00metz_0/ |title=Israel: A Country Study |date=1990 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |editor-last=Metz |editor-first=Helen Chapin |edition=3rd |location=Washington, D.C. |pages=28–29 |chapter=Labor Zionism}}</ref> នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ អ៊ីស្រាអែលបានអនុវត្តគោលនយោបាយអន្តោប្រវេសន៍តាម[[ផែនការមួយលាននាក់]]របស់ខ្លួន ពោលគឺការអំពាវនាវកៀរគរជនជាតិជ្វីហ្វខាងក្រៅឱ្យផ្លាស់មករស់នៅក្នុងអ៊ីស្រាអែល។<ref>{{cite book |last=Shulewitz |first=Malka Hillel |title=The Forgotten Millions: The Modern Jewish Exodus from Arab Lands |publisher=Continuum |year=2001 |isbn=978-0-8264-4764-7}}</ref> លំហូរ[[អាលីយ៉ា#ភាពជារដ្ឋដំបូងៗ (១៩៤៨–១៩៦០)|អ្នករស់រានរួចជីវិតពីអូឡូកុស្ត]] ក៏ដូចជាជនជាតិជ្វីហ្វពីបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់និងមូស្លីមដទៃមកអ៊ីស្រាអែលបានបង្កើនចំនួនប្រជាជនជ្វីហ្វពី ៧០០,០០០ ទៅ ១,៤០០,០០០ នាក់ ហើយគិតមកត្រឹមឆ្នាំ១៩៥៨ ចំនួនប្រជាជនសរុបបានកើនដល់ពីរលាននាក់។<ref>{{cite web |date=2016 |title=Population, by Religion |url=http://www.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_02&CYear=2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918223343/http://www.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st02_02&CYear=2016 |archive-date=18 September 2016 |access-date=22 September 2026 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics}}</ref> នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៤៨ និងឆ្នាំ១៩៧០ ជនភៀសខ្លួនជ្វីហ្វប្រមាណ ១,១៥០,០០០ នាក់បានផ្លាស់មករស់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។<ref>{{cite book |last=Bard |first=Mitchell |title=The Founding of the State of Israel |publisher=Greenhaven Press |year=2003 |page=15}}</ref> ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនបន្ថែមត្រូវបាន[[ការបណ្ដេញជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៩–១៩៥៦|បណ្ដេញចេញ]]បន្តកន្ទុយគ្នាក្រោយរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបង្កើត ហើយក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ យុទ្ធជនប៉ាឡេស្ទីនបានបើកការវាយលុកជារឿយៗលើរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល ដោយភាគច្រើនចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា ហើយតែងសម្ដៅលើប្រជាជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល។<ref>{{cite book |author=Kameel B. Nasr |url={{Google books|QRXURzwdXS4C|page=PA40|keywords=|text=|plainurl=yes}} |title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936–1993 |publisher=McFarland |year=1996 |isbn=978-0-7864-3105-2 |pages=40– |quote=Fedayeen to attack...almost always against civilians}}</ref> ការបិទច្រក[[ព្រែកជីកស៊ុយអេ]]និង[[ច្រកទីរ៉ង់]]មិនឱ្យនាវាអ៊ីស្រាអែលឆ្លងកាត់ ក៏ដូចជាកំណើននៃការវាយលុកពីយុទ្ធជនប៉ាឡេស្ទីន​ អ៊ីស្រាអែលក៏បានសម្រេចចិត្តវាយប្រឆាំងនឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីប។<ref>{{cite book |author=Alan Dowty |url=https://books.google.com/books?id=9iFxq6NPPgEC&pg=PAPA102 |title=Israel/Palestine |publisher=Polity |year=2005 |isbn=978-0-7456-3202-5 |pages=102– |access-date=22 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219071150/https://books.google.com/books?id=9iFxq6NPPgEC&pg=PAPA102#v=onepage&q&f=false |archive-date=19 December 2023 |url-status=live}}</ref> អ៊ីស្រាអែលបានចូលរួមក្នុង[[ពិធីសារសេវ៉្រ|សម្ព័ន្ធភាពសម្ងាត់]]មួយជាងមួយបារាំង និងសហរាជាណាចក្រដើម្បីវាយសន្ធប់គ្រប់គ្រង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]] ដែលគេតែងស្គាល់ថា [[វិបត្តិស៊ុយអេ]] នោះឯង។<ref>{{cite web |last=Schoenherr |first=Steven |date=15 December 2005 |title=The Suez Crisis |url=http://sunnycv.com/steve/20th/suez.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140430091614/http://sunnycv.com/steve/20th/suez.html |archive-date=30 April 2014 |access-date=22 September 2026}}</ref> យ៉ាងណា កម្លាំងទ័ពនៃសម្ព័ន្ធភាពនោះត្រូវបង្ខំឱ្យដកចេញវិញក្រោយរងសម្ពាធពីអង្គការសហប្រជាជាតិ និងដើម្បីជាថ្នូរនឹងការផ្ដល់សិទ្ធិចេញចូលនាវាចរណ៍អ៊ីស្រាអែលនៅស៊ុយអេ។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ភាពតានតឹងរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងអារ៉ាប់បានកើនឡើង ពិសេសទាក់ទងនឹង[[សង្គ្រាមដើម្បីទឹក|ធនធានទឹក]]ក្នុងតំបន់និងការគំរាមកំហែងផ្ទួនៗគ្នាពីថ្នាក់ដឹកនាំអេហ្ស៊ីប<ref>"The Politics of Miscalculation in the Middle East", by Richard B. Parker (1993 Indiana University Press) p. 38</ref> ហើយមកដល់ឆ្នាំ១៩៦៦ ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធគ្នាតូចៗក៏បានផ្ទុះឡើង។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៧ អេហ្ស៊ីបបានប្រមូលទាហានមកផ្ដុំឈរជើងនៅក្បែរព្រំដែនជាមួយអ៊ីស្រាអែល បណ្ដេញ[[កងកម្លាំងអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិ|កម្លាំងរក្សាសន្តិភាព អ.ស.ប.]] ដែលមានវត្តមានឈរជើងនៅស៊ីណៃតាំងឆ្នាំ១៩៥៧ ចេញ និងរឹបអូសសិទ្ធិឆ្លងសមុទ្រក្រហមរបស់អ៊ីស្រាអែល។<ref>John Quigley, [https://books.google.com/books?id=0zEi3qGWLFIC&pg=PA32 ''The Six-Day War and Israeli Self-Defense: Questioning the Legal Basis for Preventive War''], Cambridge University Press, 2013, p. 32.</ref> ដំណាលគ្នានេះ បណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់នៅជុំវិញក៏ចាប់ផ្ដើមកំណែនទ័ពដូចគ្នា ហើយជាលទ្ធផល អ៊ីស្រាអែលក៏បានចោទថាវាជាអំពើសឹករួចសាមីខ្លួនក៏បានបើកការវាយប្រហារមុនទៅលើអេហ្ស៊ីបនៅក្នុងខែមិថុនា ([[ប្រតិបត្តិការផ្តោត]]) រីឯប្រទេសហ្សកដានី ស៊ីរី និងអ៊ីរ៉ាក់ក៏បានវាយអ៊ីស្រាអែលតាមក្រោយភ្លាមៗ។ ជម្លោះនេះត្រូវបានគេហៅថា [[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]] ហើយជាលទ្ធផល អ៊ីស្រាអែលបានវាយយកនិងត្រួតត្រាតំបន់វ៉េសប៊ែងពីប្រទេសហ្សកដានី ហ្កាហ្សានិងស៊ីណៃពីអេហ្ស៊ីប និងកំពូលហ្កូឡានពីស៊ីរី។<ref>{{harvnb|Smith|2006|p=126}}. "Nasser, the Egyptian president, decided to mass troops in the Sinai{{nbsp}}... ''casus belli'' by Israel."</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបាន[[ណាក់សា|បណ្ដេញប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន]]ប្រហែល ៣០០,០០០ នាក់បន្ថែមចេញពីវ៉េសប៊ែងនិងហ្កាហ្សាទៀតផង ខណៈយេរូសាឡឹមខាងកើតត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងផ្នែករបស់អ៊ីស្រាអែល។ ខ្សែបៃតងកាលឆ្នាំ១៩៤៩ ក៏បានក្លាយជាព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាងអ៊ីស្រាអែល និង[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលត្រួតត្រា|ទឹកដីទាំងប៉ុន្មាន]]ដែលខ្លួនទើបបានកាន់កាប់។{{sfn |Shlay |Rosen |2010 |pp=362–363}} [[File:Six Day War Territories.svg|thumb|ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល៖ {{legend|#ffffd0|នៅមុន[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]}} {{legend|#f7d3aa|ក្រោយសង្គ្រាម}} [[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]ត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យអេហ្ស៊ីបវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៨២។]] មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយបញ្ចប់សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ ជម្លោះថ្មីមួយទៀតក៏បានកើតឡើង ([[សង្គ្រាមសង្កៀត]], ១៩៦៧–១៩៧០) រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងរដ្ឋអារ៉ាប់ ក៏ដូចជាក្រុមប្រដាប់អាវុធថ្មីដែលបានបង្កើតឡើងតាំងឆ្នាំ១៩៦៤ ឈ្មោះថា [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.រ.ប.) ដែលក្រុមនេះបានប្ដេជ្ញានឹង "តស៊ូប្រយុទ្ធដើម្បីរំដោះជាតិមាតុភូមិ" ទាល់តែបាន។<ref>{{cite news |last=Bennet |first=James |date=13 March 2005 |title=The Interregnum |url=https://www.nytimes.com/2005/03/13/magazine/13PALESTINIANS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416021652/http://www.nytimes.com/2005/03/13/magazine/13PALESTINIANS.html |archive-date=16 April 2009 |access-date=23 September 2026 |work=The New York Times Magazine}}</ref> នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ [[អំពើហិង្សានយោបាយប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមអង្គការប៉ាឡេស្ទីនបានធ្វើការវាយប្រហារ]]ទៅលើប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាជនជាតិជ្វីហ្វឯទៀតនៅទូទាំងសកលលោក<ref>{{cite news |last1=Andrews |first1=Edmund |last2=Kifner |first2=John |author-link2=John Kifner |date=27 January 2008 |title=George Habash, Palestinian Terrorism Tactician, Dies at 82 |url=https://www.nytimes.com/2008/01/27/world/middleeast/27habash.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313121747/http://www.nytimes.com/2008/01/27/world/middleeast/27habash.html |archive-date=13 March 2013 |access-date=23 September 2026 |newspaper=The New York Times}}</ref> ឧទាហរណ៍ដូចជា[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅមុយនិច|ការសម្លាប់ក្រុមអត្តពលិកអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍[[កីឡាអូឡាំពិករដូវក្ដៅឆ្នាំ១៩៧២]] នៅទីក្រុងមុយនិចជាដើម។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៣ កងទ័ពអេហ្ស៊ីបនិងស៊ីរីបានបើក[[ប្រតិបត្តិការបាដ្រ|ការវាយប្រហារដោយភ្ញាក់ផ្អើលមួយ]]ទៅលើកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលនៅឧបទ្វីបស៊ីណៃនិងតំបន់ខ្ពង់រាបហ្កូឡាន ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមយមគីបពួរ]]ឡើង។ សង្គ្រាមនេះបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានវាយរុញច្រានកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីបនិងស៊ីរីចេញពីទឹកដីខ្លួនត្រួតត្រាវិញបាន តែត្រូវបាត់បង់ចំនួនទ័ពច្រើន។<ref>{{cite news |date=6 October 1973 |title=1973: Arab states attack Israeli forces |url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/6/newsid_2514000/2514317.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302064003/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/6/newsid_2514000/2514317.stm |archive-date=2 March 2026 |access-date=23 September 2026 |work=On This Day |publisher=BBC News}}</ref> ក្រោយសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ [[គណៈកម្មការអាក្រាណាត់|ការស៊ើបអង្កេតផ្ទៃក្នុងមួយ]]ត្រូវបានធ្វើឡើង ហើយជាលទ្ធផលបានកំណត់ថារដ្ឋាភិបាលគឺមិនមែនជាអ្នកត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការបរាជ័យនានានៅមុន និងកំឡុងពេលសង្គ្រាមនោះឡើយ ប៉ុន្តែដោយសារកំហឹងសាធារណជននៅពុះកញ្ជ្រោល ដូច្នេះ លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ហ្គោលដា មិអៀ]]ក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តលាលែងពីតំណែង។<ref>{{cite web |year=2008 |title=Agranat Commission |url=https://www.knesset.gov.il/lexicon/eng/agranat_eng.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229175926/http://knesset.gov.il/lexicon/eng/agranat_eng.htm |archive-date=29 December 2010 |access-date=23 September 2026 |publisher=Knesset}}</ref> [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិអ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៧៧|ការបោះឆ្នោតសភាឃ្នេសេតឆ្នាំ១៩៧៧]] គឺជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយអ៊ីស្រាអែល ពោលគឺនៅពេលដែលគណបក្សស្ដាំនិយម[[លីគុដ]]ដឹកនាំដោយលោក[[មេណាកហ៊ែម ប៊ិហ្គីន]]បានផ្ដួល[[គណបក្សពលកម្មអ៊ីស្រាអែល|គណបក្សពលកម្ម]]ដើម្បីក្ដោបអំណាចរដ្ឋាភិបាល។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោក[[អាន់វ៉ា សាដាត់]]បានធ្វើដំណើរមកប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងបានថ្លែងសុន្ទរកថាទៅកាន់[[ឃ្នេសេត]] ដោយលោកបានក្លាយខ្លួនជាប្រមុខនៃបណ្ដារដ្ឋអារ៉ាប់ដំបូងគេបង្អស់ដែលបានទទួលស្គាល់ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។{{sfn |Bregman |2002 |pp=171–174}} សាដាត់ និងប៊ិហ្គីនបានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងកាំដេវីដ]] (១៩៧៨) និង[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអ៊ីស្រាអែល–អេហ្ស៊ីប]] ជាថ្នូរនឹងការដកទ័ពពីឧបទ្វីបស៊ីណៃដោយអ៊ីស្រាអែល និងការចូលចរចាជុំវិញស្វ័យភាពប៉ាឡេស្ទីននៅវ៉េសប៊ែងនិងហ្កាហ្សា។{{sfn |Bregman |2002 |pp=186–187}} ក្រោយរងការលុកលុយពី អ.រ.ប. នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨ អ៊ីស្រាអែលក៏បានបើក[[ជម្លោះលីបង់ខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៧៨|ការឈ្លានពាន]]ចូលភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសលីបង់ដើម្បីកម្ទេចមូលដ្ឋាន អ.រ.ប.។ [[ច្បាប់យេរូសាឡឹម]]ឆ្នាំ១៩៨០ ត្រូវបានគេយល់ឃើញថាជាការកាត់បញ្ចូលក្រុងយេរូសាឡឹមទាំងមូលទៅក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលតាមផ្លូវច្បាប់ ហើយបានបង្កជាការជជែកវែកញែកដេញដោលជាថ្មីលើឆាកអន្តរជាតិជុំវិញស្ថានការណ៍របស់ទីក្រុងនេះ។ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនមានច្បាប់ណាមួយរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលបានកំណត់ទម្រង់ទឹកដីរបស់ខ្លួនបានច្បាស់លាស់ឡើយ ហើយក៏មិនមានច្បាប់ណាមួយដែលបានចែងជាក់លាក់អំពីការបញ្ចូលតំបន់យេរូសាឡឹមខាងកើតទៅក្នុងទឹកដីខ្លួននោះដែរ។<ref>{{cite journal |last=Lustick |first=Ian |year=1997 |title=Has Israel Annexed East Jerusalem? |url=https://www.sas.upenn.edu/polisci/sites/www.sas.upenn.edu.polisci/files/Lustick_Has%20Israel%20Annexed%20Jerusalem_1997.pdf |journal=Middle East Policy |volume=V |issue=1 |pages=34–45 |doi=10.1111/j.1475-4967.1997.tb00247.x |issn=1061-1924 |oclc=4651987544 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091120090306/http://www.mepc.org/journal_vol5/9701_lustick.asp |archive-date=20 November 2009 |access-date=23 September 2026}}</ref> នៅឆ្នាំ១៩៨១ អ៊ីស្រាអែលបានកាត់បញ្ចូលកំពូលហ្កូឡានទៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួនជាផ្លូវការ ខណៈសកម្មភាពនេះត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិភាគច្រើនបានប្រឆាំងបដិសេដ ដោយក្នុងនោះ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រកាសចាត់ទុកច្បាប់យេរូសាឡឹម ក៏ដូចជាច្បាប់កំពូលហ្កូឡានថាមោឃៈ។<ref>{{cite book |last=Hillier |first=T. |url=https://books.google.com/books?id=DmuPAgAAQBAJ&pg=PA242 |title=Sourcebook on Public International Law |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-135-35366-7 |access-date=23 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219071301/https://books.google.com/books?id=DmuPAgAAQBAJ&pg=PA242#v=onepage&q&f=false |archive-date=19 December 2023 |url-status=live}}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ អ៊ីស្រាអែលបានបើក[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ១៩៨២|ការឈ្លានពាន]]ចូលប្រទេសលីបង់ម្តងទៀតដើម្បីវាយកម្ទេចមូលដ្ឋាន អ.រ.ប. ជាថ្មី{{sfn |Bregman |2002 |p=199}} ហើយមកដល់ឆ្នាំ១៩៨៦ ទើបអ៊ីស្រាអែលបានដកទ័ពចេញពីទឹកដីលីបង់ភាគច្រើនលើកលែងតែនៅ[[ការត្រួតត្រាលីបង់ខាងត្បូងដោយអ៊ីស្រាអែល (១៩៨២–២០០០)|តំបន់រណបព្រំដែន]]នៃភាគខាងត្បូងលីបង់ ដែលអ៊ីស្រាអែលបន្តកាន់កាប់រហូតដល់ឆ្នាំ២០០០។ ការបះបោរប៉ាឡេស្ទីនប្រឆាំងនឹងនឹមត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល ដែលគេនិយមស្គាល់ថា[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]នោះបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧<ref>{{cite book |last=Tessler |first=Mark A. |url=https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0 |title=A History of the Israeli–Palestinian conflict |publisher=Indiana University Press |year=2009 |isbn=978-0-253-20873-6 |edition=2nd |page=[https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0/page/677 677] |ref={{harvid|Tessler|2009}} |orig-year=1994}}</ref> ដោយនាំមកនូវរលកបាតុកម្មនិងហិង្សានៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងហ្កាហ្សា។ នៅរយៈពេលប្រាំមួយឆ្នាំបន្ទាប់ ចលនាអ៊ីនធីហ្វាដាបានមានការរៀបចំប្រសើរជាងមុន​តាមរយៈការប្រើប្រាស់វិធានការសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ក្នុងគោលបំណងបំបែកការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល។ ជាលទ្ធផលនៃចលនាមហាបះបោរមួយនេះ មនុស្សសរុបជាង ១,០០០ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត។<ref>{{harvnb|Stone|Zenner|1994|p=246}}. "Toward the end of 1991 ... were the result of internal Palestinian terror."</ref> ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ]]ឆ្នាំ១៩៩១ អ.រ.ប. បានគាំទ្រលោក[[សាដាម ហ៊ូសេន]] និងការបាញ់ប្រហារមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ាក់មកលើអ៊ីស្រាអែល។ ថ្វីបើមានប្រតិកម្មខឹងសម្បារពីសាធារណជនក្ដី រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលបានគោរពតាមការអំពាវនាវរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងបន្តនៅស្ងៀមមិនធ្វើការវាយបកតបតវិញ។{{sfn |Mowlana |Gerbner |Schiller |1992 |p=111}} [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - Foreign Min. Peres and King Hussein.jpg|thumb|លោក[[ស៊ីម្មន ប៉េរ៉េស]] (ឆ្វេង) ជាមួយលោក[[យីតសាក់ រ៉ាប៊ីន]] (កណ្ដាល) និងព្រះបាទ[[ហ៊ូសេន (ព្រះមហាក្សត្រហ្សកដានី)|ហ៊ូសេននៃហ្សកដានី]] (ស្ដាំ) នៅមុនពិធីចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពហ្សកដានី–អ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤]] នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ លោក[[យីតសាក់ រ៉ាប៊ីន]]បាន[[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិអ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៩២|ឈ្នះឆ្នោត]]ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ខណៈលោកនិងគណបក្សរបស់លោកបានអំពាវនាវឱ្យមានការសម្របសម្រួលជាមួយប្រទេសជិតខាងរបស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ លោក[[ស៊ីម្មន ប៉េរ៉េស]] តំណាងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងលោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ តំណាង អ.រ.ប. បានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]] ដែលផ្តល់សិទ្ធិដល់[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន|អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.ជ.ប.) ក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្នែកខ្លះនៃ[[តំបន់វ៉េសប៊ែងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូទីពីរ|តំបន់វ៉េសប៊ែង]] និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។<ref>{{cite web |title=The Oslo Accords, 1993 |url=https://history.state.gov/milestones/1990-2000/Oslo |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122102530/http://history.state.gov/milestones/1990-2000/Oslo |archive-date=22 January 2010 |access-date=25 September 2026 |publisher=U.S. Department of State}}</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ អ.រ.ប. ក៏ថែមទាំងបានទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលផងដែរ ក៏ដូចជាបានសន្យាថានឹងបញ្ចប់សកម្មភាពភេរវកម្មរបស់ខ្លួន។{{sfn |Tessler |2009 |p=729}} នៅឆ្នាំ១៩៩៤ [[កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពហ្សកដានី–អ៊ីស្រាអែល]]ត្រូវបានចុះ ដែលធ្វើឱ្យហ្សកដានីក្លាយជាប្រទេសអារ៉ាប់ទីពីរដែលបានធ្វើនិយតកម្មទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៥ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីរ៉ាប៊ីនត្រូវបាន[[ឃាតកម្មយីតសាក់ រ៉ាប៊ីន|ធ្វើឃាត]]ដោយ[[យីហ្កាល់ អាមៀរ]] ដែលជាជនជាតិជ្វីហ្វមាននិន្នាការស្តាំនិយមជ្រុលនិងក៏ដូចជាទំនោរប្រឆាំងនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះ។<ref>{{cite news |date=12 November 2005 |title=Israel marks Rabin assassination |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4431728.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117220054/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4431728.stm |archive-date=17 January 2010 |access-date=15 September 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ក្នុងកំឡុងអាណត្តិនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]នាចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបាន[[ពិធីសារអ៊ីប្រុង|យល់ព្រម]]ដកទាហានចេញពីទីក្រុង[[អ៊ីប្រុង]] (ទោះបីជាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ន ឬអនុវត្តក៏ដោយ)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002002611/http://www.ijcv.org/index.php/ijcv/article/view/14/14 Hanne Eggen Røislien, "Living with Contradiction: Examining the Worldview of the Jewish Settlers in Hebron"], 2 October 2015 ''International Journal of Conflict and Violence'', Vol.1 (2) 2007, pp.169–184</ref> ហើយលោកក៏បានចុះហត្ថលេខាលើ[[អនុស្សរណៈទន្លេវ៉ាយ]]ផងដែរ ពោលជាកិច្ចព្រមព្រៀងពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងឡើងវិញបន្ថែមនៅវ៉េសប៊ែង និងបញ្ហាសន្តិសុខផ្សេងៗ។ លោក[[អេហ៊ូដ បារ៉ាក់]] ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី[[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិអ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៩៩|ជាប់ឆ្នោត]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ បានបញ្ជាដកទ័ពចេញពីប្រទេសលីបង់ និងបានធ្វើការចរចាជាមួយប្រធាន អ.ជ.ប. លោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក[[ប៊ីល គ្លីនតុន]] នៅក្នុង[[កិច្ចប្រជុំកំពូលកាំដេវីដឆ្នាំ២០០០]]។ ក្នុងនោះ លោកបារ៉ាក់បានដាក់ស្នើផែនការសម្រាប់បង្កើត[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]មួយ ដែលរួមបញ្ចូលតំបន់ហ្កាហ្សាទាំងមូល និងជាង ៩០% នៃវ៉េសប៊ែង ដោយមានយេរូសាឡឹមជារដ្ឋធានីរួម។{{sfn |Gelvin |2005 |p=240}} ភាគីទាំងពីរបានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះការបរាជ័យនៃកិច្ចប្រជុំនេះ។ ===សតវត្សរ៍ទី២១=== {{Further|ជម្លោះហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}} នៅចុងឆ្នាំ២០០០ ដំណើរទស្សនកិច្ចដ៏ចម្រូងចម្រាសដោយលោក[[អារីយ៉ែល ឆារ៉ន]]ទៅ[[ភ្នំប្រាសាទ]]បាននាំ​ឱ្យផ្ទុះ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ]]ឡើង។ ការបះបោរលើកនេះត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលព្យាយាមបង្ក្រាបយ៉ាងចាស់ដៃ ខណៈការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតប៉ាឡេស្ទីនបានកើតឡើងជារឿយៗ។<ref>Sela-Shayovitz, R. (2007). Suicide bombers in Israel: Their motivations, characteristics, and prior activity in terrorist organizations. ''International Journal of Conflict and Violence (IJCV)'', ''1''(2), 163. "The period of the second Intifada significantly differs from other historical periods in Israeli history, because it has been characterised by intensive and numerous suicide attacks that have made civilian life into a battlefront."</ref> លោកឆារ៉នបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ ហើយក្រោមរដ្ឋបាលលោក តំណាំងលំនៅដ្ឋានអ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានបញ្ជាឱ្យរុះរើចេញអស់ ហើយកសាង[[របាំងវ៉េសប៊ែង]]ឡើង និងទីបំផុតបានបញ្ចប់ចលនាអ៊ីនធីហ្វាដានោះ។<ref>ចូលពិនិត្យមើលជាឧទាហរណ៍៖<br/>* {{cite news |last1=Harel |first1=Amos |last2=Issacharoff |first2=Avi |date=1 October 2010 |title=Years of rage |url=https://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/years-of-rage-1.316603 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702094014/http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/years-of-rage-1.316603 |archive-date=2 July 2014 |access-date=28 September 2026 |newspaper=Haaretz}}<br/>* {{cite news |title=Losing Faith in the Intifada |first=Laura |last=King |date=28 September 2004 |newspaper=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-sep-28-fg-intifada28-story.html |access-date=28 September 2026 |archive-date=21 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921132644/http://articles.latimes.com/2004/sep/28/world/fg-intifada28 |url-status=live }}<br/>* {{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A52801-2004Sep26.html |title=From Jenin To Fallujah? |last=Diehl |first=Jackson |date=27 September 2004 |newspaper=The Washington Post |access-date=28 September 2026 |archive-date=3 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203212546/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A52801-2004Sep26.html |url-status=live }}<br/>* {{cite web |url=http://www.jcpa.org/text/Amidror-perspectives-2.pdf |title=Winning Counterinsurgency War: The Israeli Experience |last=Amidror |first=Yaakov |website=Strategic Perspectives |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |access-date=28 September 2026 |archive-date=11 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120811130134/http://www.jcpa.org/text/Amidror-perspectives-2.pdf |url-status=live }}<br/>* {{cite web |last=Frisch |first=Hillel |url=http://www.biu.ac.il/SOC/besa/perspectives57.html |title=The Need for a Decisive Israeli Victory Over Hamas |date=12 January 2009 |website=Perspectives Papers on Current Affairs |publisher=Begin-Sadat Center for Strategic Studies |access-date=28 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614054502/http://www.biu.ac.il/SOC/besa/perspectives57.html |archive-date=14 June 2012 }}<br/>* {{cite web |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA449421 |title=The "Defensive Shield" Operation as a Turning Point in Israel's National Security Strategy |last=Buchris |first=Ofek |date=9 March 2006 |website=Strategy Research Project |publisher=United States Army War College |access-date=28 September 2026 |archive-date=7 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007044643/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA449421 |url-status=live }}<br/>* {{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A50910-2004Jun17.html |title=Israel's Intifada Victory |last=Krauthammer |first=Charles |date=18 June 2004 |newspaper=The Washington Post |access-date=28 September 2026 |archive-date=19 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919235122/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A50910-2004Jun17.html |url-status=live }}<br/>* {{cite news |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3558676,00.html |title=2nd Intifada forgotten |last=Plocker |first=Sever |date=22 June 2008 |work=Ynetnews |access-date=28 September 2026 |archive-date=19 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819220413/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3558676,00.html |url-status=live }}<br/>* {{cite web |last=Ya'alon |first=Moshe |date=January 2007 |url=http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PolicyFocus64.pdf |title=Lessons from the Palestinian 'War' against Israel |website=Policy Focus |publisher=Washington Institute for Near East Policy |access-date=28 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120811130133/http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PolicyFocus64.pdf |archive-date=11 August 2012 }}<br/>* {{cite news |date=20 September 2010 |url=http://www.ynetnews.com/articles/1,7340,L-3957131,00.html |title=Letting the IDF win |last=Hendel |first=Yoaz |work=Ynetnews |access-date=28 September 2026 |archive-date=24 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120924144858/http://www.ynetnews.com/articles/1,7340,L-3957131,00.html |url-status=live }}<br/>* {{cite book |author1=Zvi Shtauber |author2=Yiftah Shapir |title=The Middle East strategic balance, 2004–2005 |url=https://books.google.com/books?id=t7C-ZDXrfOgC&pg=PAPA7 |access-date=28 September 2026 |year=2006 |publisher=Sussex Academic Press |isbn=978-1-84519-108-5 |page=7 |archive-date=19 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219072213/https://books.google.com/books?id=t7C-ZDXrfOgC&pg=PAPA7 |url-status=live }}</ref> នៅរវាងចន្លោះឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០៨ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចំនួន ១,០៦៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត រីឯជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនវិញមានរហូតដល់ទៅ ៥,៥១៧ នាក់ និងជនបរទេសមានចំនួន ៦៤ នាក់។<ref>{{cite web |title=Fatalities before Operation "Cast Lead" |url=http://www.btselem.org/statistics/fatalities/before-cast-lead/by-date-of-event |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120010413/https://www.btselem.org/statistics/fatalities/before-cast-lead/by-date-of-event |archive-date=20 January 2018 |access-date=28 September 2026 |publisher=B'Tselem}}</ref> នៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនៅលីបង់ឈ្មោះ[[ហេស្បុលឡា]]បានបំផ្លោងគ្រាប់ចូលទឹកដីខាងជើងអ៊ីស្រាអែលនិងចាប់ជំរិតទាហានអ៊ីស្រាអែលចំនួនពីររូប ដែលជាហេតុបង្កឱ្យកើតមាន[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០០៦|សង្គ្រាមលីបង់លើកទីពីរ]]រយៈពេលមួយខែ ដោយក្នុងនោះលីបង់ត្រូវរងការឈ្លានពានពីអ៊ីស្រាអែលផងដែរ។<ref name="UN1701">{{cite web |date=11 August 2006 |title=Security Council Calls for End to Hostilities between Hizbollah, Israel, Unanimously Adopting Resolution 1701 (2006) |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2006/sc8808.doc.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130025538/http://www.un.org/News/Press/docs/2006/sc8808.doc.htm |archive-date=30 January 2009 |access-date=28 September 2026 |website=[[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ១៧០១|United Nations Security Council Resolution 1701]] |quote=Escalation of hostilities in Lebanon and in Israel since Hizbollah's attack on Israel on 12 July 2006}}</ref> សង្គ្រាមនេះបានថមថយចុះវិញនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០០៦ បន្ទាប់ពីមានការអនុម័តលើ[[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ១៧០១|សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អ.ស.ប. លេខ ១៧០១]]។ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលភាគច្រើនបានដកខ្លួនចេញពីប្រទេសលីបង់នៅត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០០៦ ប៉ុន្តែនៅមានមួយចំនួនដែលបន្តកាន់កាប់ភូមិ[[រ៉ាដចារ]]នៅឯខាងទឹកដីលីបង់។<ref>{{cite news |date=1 October 2006 |title=UN peacekeepers: Israeli troops still in Lebanon |url=https://edition.cnn.com/2006/WORLD/meast/10/01/lebanon.withdrawal/index.html |access-date=28 September 2026 |work=CNN}}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ [[បទឈប់បាញ់ហាម៉ាស់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០០៨|បទឈប់បាញ់]]រវាង[[ហាម៉ាស់]]និងអ៊ីស្រាអែលបានដួលរលំ ហើយ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា (២០០៨–២០០៩)|សង្គ្រាមថ្មី]]ក៏បានផ្ទុះឡើងនៅហ្កាហ្សាដោយបានអូសបន្លាយរយៈពេលបីសប្តាហ៍។ ដោយអះអាងថាជាប្រតិកម្មនឹង[[បញ្ជីរាយការបាញ់ប្រហាររ៉ុក្កែតប៉ាឡេស្ទីនលើអ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០១២|ការបាញ់ផ្លោងមីស៊ីលប៉ាឡេស្ទីន]]មកលើបណ្ដាទីក្រុងក្នុងតំបន់ប៉ែកខាងត្បូងប្រទេស<ref name="pound">{{cite news |last1=Lappin |first1=Yaakov |last2=Lazaroff |first2=Tovah |date=12 November 2012 |title=Gaza groups pound Israel with over 100 rockets |url=https://www.jpost.com/Defense/Gaza-groups-pound-Israel-with-over-100-rockets |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414151101/https://www.jpost.com/Defense/Gaza-groups-pound-Israel-with-over-100-rockets |archive-date=14 April 2019 |access-date=28 September 2026 |newspaper=The Jerusalem Post}}</ref> យោធាអ៊ីស្រាអែលក៏បានបើក[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១២|ប្រតិបត្តិការសឹក]]មួយទៀតនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០១២ មានរយៈពេលប្រាំបីថ្ងៃ។ [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤|ប្រតិបត្តិការយោធាមួយ]]ទៀតនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ក្រោយពីត្រូវបានរងការវាយប្រហារដោយរ៉ុក្កែតហាម៉ាស់ក្នុងកំឡុងខែកក្កដានៃឆ្នាំនោះ។<ref>{{cite news |date=8 July 2014 |title=Israel and Hamas Trade Attacks as Tension Rises |url=https://www.nytimes.com/2014/07/09/world/middleeast/israel-steps-up-offensive-against-hamas-in-gaza.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222154524/http://www.nytimes.com/2014/07/09/world/middleeast/israel-steps-up-offensive-against-hamas-in-gaza.html |archive-date=22 February 2015 |access-date=28 September 2026 |work=The New York Times}}</ref> នៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ មាន[[វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២១|ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធមួយជុំ]]មួយទៀតនៅហ្កាហ្សានិងអ៊ីស្រាអែល ហើយបានអូសបន្លាយអស់ដប់មួយថ្ងៃ។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០១០ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់រវាងអ៊ីស្រាអែល និងបណ្តាប្រទេសនៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]បានមានការកើនឡើងជាលំដាប់រហូតឈានទៅដល់ការចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងអាប្រាហាម]]។ ដោយហេតុនេះ ស្ថានការណ៍សន្តិសុខអ៊ីស្រាអែលក៏បានផ្លាស់ពីការផ្តោតលើ[[ជម្លោះអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល]]តាមបែបប្រពៃណី មកផ្ដោតលើ[[ជម្លោះប្រយោលអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល|ជម្លោះដោយប្រយោលជាមួយអ៊ីរ៉ង់]]វិញ និងព្រមទាំង[[ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែលកំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី|ការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយផ្ទាល់ក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅស៊ីរី]]ផងដែរ។ [[File:Fires in Israel and the Gaza strip - 7 October 2023 (53245908850).jpg|thumb|រូបភាពផ្ដិតពីផ្កាយរណបបង្ហាញពីភ្លើងឆេះរាលដាលក្នុងតំបន់[[ក្រសោបហ្កាហ្សា]]នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣]] នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ពួកក្រុមប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីនពីតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលដឹកនាំដោយហាម៉ាស់ បានបើក[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយប្រហារជាបន្តកន្ទុយគ្នា]]លើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដោយនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]ឡើង។<ref>{{cite news |last1=Martínez |first1=Andrés R. |last2=Bubola |first2=Emma |date=10 October 2023 |title=What We Know About the Hamas Attack and Israel's Response |url=https://www.nytimes.com/article/israel-gaza-hamas-what-we-know.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008143358/https://www.nytimes.com/article/israel-gaza-hamas-what-we-know.html |archive-date=8 October 2023 |access-date=28 September 2026 |work=The New York Times}}</ref> នៅថ្ងៃនោះ ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលប្រមាណ ១,៣០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល ត្រូវបានបាញ់ឬចាប់សម្លាប់នៅក្នុងសហគមន៍នានាជិតព្រំដែនតំបន់ហ្កាហ្សា និងក្នុងកំឡុងពេល[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅមហាស្រពតន្ត្រីណូវ៉ា|មហោស្រពតន្ត្រី]]មួយកំពុងប្រារព្ធ។ មនុស្សជាង ២០០ នាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនជាចំណាប់ខ្មាំង ហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅហ្កាហ្សា។<ref name="Gillett">{{cite news |last1=Gillett |first1=Francesca |date=8 October 2023 |title=How an Israel music festival turned into a nightmare after Hamas attack |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67047034 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008143208/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67047034 |archive-date=8 October 2023 |access-date=28 September 2026 |agency=BBC News}}</ref> បន្ទាប់ពីបានបោសសម្អាតវត្តមានក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនចេញពីទឹកដីខ្លួនហើយអស់ អ៊ីស្រាអែលក៏បានបើក[[ការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែល|យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏ច្រើនមហិមាមិនធ្លាប់មាននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើប]]<ref>{{cite news |date=31 December 2023 |title=Israeli bombardment destroyed over 70% of Gaza homes: Report |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/31/israeli-bombardment-destroyed-over-70-of-gaza-homes-media-office |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423191214/https://www.aljazeera.com/news/2023/12/31/israeli-bombardment-destroyed-over-70-of-gaza-homes-media-office |archive-date=23 April 2024 |access-date=28 September 2026 |work=Al Jazeera}}</ref> ហើយក៏បានវាយចូលឈ្លានពានតំបន់ហ្កាហ្សានៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ក្នុងគោលដៅវាយកម្ទេចក្រុមហាម៉ាស់ និងរំដោះចំណាប់ខ្មាំង។ នេះគឺជាសង្គ្រាមលើកទីប្រាំក្នុង[[ជម្លោះហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]] ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨ មក ហើយវានេះផងដែរបានក្លាយជាសង្គ្រាមដ៏សាហាវឃោរឃៅបំផុតសម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅក្នុងចំណោម[[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]ផ្សេងៗ<ref>{{Cite web |last=Krauss |first=Joseph |date=14 May 2024 |title=Palestinians mark 76 years of dispossession as a potentially even larger catastrophe unfolds in Gaza |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-nakba-history-b5cea9556e516655c25598d5dbe54192 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613150349/https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-nakba-history-b5cea9556e516655c25598d5dbe54192 |archive-date=13 June 2024 |access-date=28 September 2026 |website=AP News }}</ref> ហើយក៏ជាការប៉ះទង្គិចយោធាដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងតំបន់ផងដែរ ចាប់តាំងពី[[សង្គ្រាមយមគីបពួរ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣។<ref name="El Deeb-2023">{{cite news |last=El Deeb |first=Sarah |date=9 October 2023 |title=What is Hamas? The group that rules the Gaza Strip has fought several rounds of war with Israel |url=https://apnews.com/article/hamas-gaza-palestinian-authority-israel-war-ed7018dbaae09b81513daf3bda38109a |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023140259/https://apnews.com/article/hamas-gaza-palestinian-authority-israel-war-ed7018dbaae09b81513daf3bda38109a |archive-date=23 October 2023 |access-date=28 September 2026 |work=AP News}}</ref> [[គណៈកម្មាធិការពិសេសដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើការអនុវត្តរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស|គណៈកម្មាធិការពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ]] រដ្ឋាភិបាលជាច្រើន ព្រមទាំងអ្នកជំនាញ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងៗ បានសន្និដ្ឋានថា អ៊ីស្រាអែលកំពុងប្រព្រឹត្ត[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ហ្គាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ដោយសារតែការបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងបរិមាណអ្នកបាត់បង់ជីវិតច្រើនជាងប្រមាណជាជនស៊ីវិលក្នុងកំឡុងសង្គ្រាម។<ref>{{bulleted list| {{harvnb|Dumper|Badran|2024|p=2}}: "In this context we should not overlook the latest turning point in the history of Palestine – the attack by Hamas on 7th October 2023 on Israeli settlements adjacent to Gaza and the subsequent genocidal war that the state of Israel has carried out in the Gaza strip" | {{cite news |last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |access-date=28 September 2026 |work=Guardian}} | {{cite news |last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |work=Vox |access-date=28 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241026082612/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=26 October 2024 |url-status=live }} | {{cite report |last1=Albanese |first1=Francesca |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |date=25 March 2024 |publisher=[[អ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនកាន់កាប់|United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories]] |page=1 |quote=By analysing the patterns of violence and Israeli policies in its onslaught on Gaza, the present report concludes that there are reasonable grounds to believe that the threshold indicating that Israel has committed genocide has been met }} | {{cite report |author=Amnesty International |author-link=Amnesty International |year=2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live |page=13 |quote=This report focuses on the Israeli authorities' policies and actions in Gaza as part of the military offensive they launched in the wake of the Hamas-led attacks on 7 October 2023 while situating them within the broader context of Israel's unlawful occupation, and system of apartheid against Palestinians in Gaza, the West Bank, including East Jerusalem, and Israel. It assesses allegations of violations and crimes under international law by Israel in Gaza within the framework of genocide under international law, concluding that there is sufficient evidence to believe that Israel's conduct in Gaza following 7 October 2023 amounts to genocide. }} | {{cite book |last1=Traverso |first1=Enzo |year=2024 |title=Gaza Faces History |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |isbn=978-1-63542-555-0 |publisher=Other Press |page=8 |quote=The only normative definition we have, codified at the United Nations Genocide Convention of 1948, accurately describes the current situation in Palestine ... describes exactly what is happening in Gaza today }} | {{cite web |author=<!-- not stated --> |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |website=[[សហព័ន្ធសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ|International Federation for Human Rights]] |access-date=28 September 2026 |quote=One year ago, the FIDH International Board, its governing body elected by all its member organisations, recognised, after extensive debate and examination, that Israel was carrying out genocide against the Palestinian people in Gaza }} | {{harvnb|B'Tselem|2025|p=86}}: "The review presented in this report leaves no room for doubt: since October 2023, the Israeli regime has been responsible for carrying out genocide against the Palestinians in the Gaza Strip. Killing tens of thousands of people; causing bodily or mental harm to hundreds of thousands more; destroying homes and civilian infrastructure on a massive scale; starvation, displacement, and denying humanitarian aid — all this is being perpetrated systematically, as part of a coordinated attack aimed at annihilating all facets of life in the Gaza Strip."}}</ref> នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសជាបន្តបន្ទាប់ទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហារលើអ៊ីស្រាអែល ដែលបានធ្វើឱ្យកើតជា[[ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤]] ឡើង ហើយនិងជាជម្លោះវាយប្រហារគ្នាដោយផ្ទាល់ដំបូងបង្អស់នៃប្រទេសទាំងពីរ។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ អ៊ីស្រាអែលបាន[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៤|ចូលឈ្លានពាន]]ប្រទេសលីបង់ក្នុងគោលដៅកម្ទេចក្រុមហេស្បុលឡា ដែលជាក្រុមកូនចៅរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅលីបង់។<ref>{{cite news |last1=Federman |first1=Josef |last2=Lee |first2=Matthew |last3=Sewell |first3=Abby |date=1 October 2024 |title=Israel begins ground offensive against Hezbollah in southern Lebanon |url=https://apnews.com/article/israel-lebanon-hezbollah-gaza-news-09-30-2024-83ea5f243688f309754ec74850de4238 |access-date=28 September 2026 |work=Associated Press}}</ref> នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសជាថ្មីលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយកំណត់គោលដៅលើប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស ឧបករណ៍បាញ់មីស៊ីល ថ្នាក់ដឹកនាំយោធា និងទីតាំង[[កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់]] រហូតដល់ផ្ទុះកើតជា[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ|សង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ]]ឡើង។<ref>{{Cite web |last=Gordon |first=Michael R. |date=13 June 2025 |title=In Twist, U.S. Diplomacy Served as Cover for Israeli Surprise Attack |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/in-twist-u-s-diplomacy-served-as-cover-for-israeli-surprise-attack-c79b2206 |access-date=28 September 2026 |website=WSJ }}</ref> នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ អ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានរួមគ្នាបើកការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសទ្រង់ទ្រាយធំទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយបានសម្លាប់មេដឹកនាំកំពូលរបស់អ៊ីរ៉ង់គឺលោក[[អាលី ហាមេនៃ]] និងបង្កផ្ទុះជា[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦]] និង[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦]]។ ការវាយប្រហារទាំងនេះមានគោលបំណងបំផ្លាញកងយោធា កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ និងព្រមទាំងប្តូររបបដឹកនាំនៅអ៊ីរ៉ង់។<ref>{{Cite news |last1=Jackson |first1=Lauren |last2=McCoy |first2=Lara |date=28 February 2026 |title=The United States and Israel Attack Iran |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/briefing/us-israel-strike-iran.html |access-date=28 September 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> ==ភូមិសាស្ត្រ== {{Main|ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល}} {{See also|កសិកម្មអ៊ីស្រាអែល|ជីវិតសត្វព្រៃអ៊ីស្រាអែល|បញ្ជីរាយព្រៃប្រឹក្សានៅអ៊ីស្រាអែល}} {{ផែនទីភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល}} {{multiple image | caption_align = center | total_width = 220 | image1 = Satellite image of Israel in January 2003.jpg | width1 = 727 | height1 = 1731 | image2 = Israel at night.jpg | width2 = 425 | height2 = 934 | footer = [[រូបភាពផ្កាយរណប]]នៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងតំបន់ជុំវិញកំឡុងពេលថ្ងៃនិងយប់ }} ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលស្ថិតនៅក្នុងអនុតំបន់[[ឡឺវ៉ង់]]នៃតំបន់[[អឌ្ឍចន្ទពហុពល]]។ ប្រទេសនេះស្ថិតនៅចុងខាងកើតនៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] ដោយមានព្រំដែនគោកជាប់នឹងប្រទេសលីបង់នៅភាគខាងជើង ប្រទេសស៊ីរីនៅភាគឦសាន ប្រទេសហ្សកដានីនិងវ៉េសប៊ែងនៅភាគខាងកើត និងប្រទេសអេហ្ស៊ីបព្រមទាំងដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅភាគនិរតី។ ប្រទេសនេះផងដែរស្ថិតនៅចន្លោះរយៈទទឹង [[ខ្សែស្របខាងជើងទី២៩|២៩°]] និង [[ខ្សែស្របខាងជើងទី៣៤|៣៤° ខាងជើង]] និងរយៈបណ្តោយ [[ខ្សែវណ្ឌខាងកើតទី៣៤|៣៤°]] និង [[ខ្សែវណ្ឌខាងកើតទី៣៦|៣៦° ខាងកើត]]។ ទឹកដីអធិបតេយ្យនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (យោងតាមខ្សែព្រំដែនដែលបានកំណត់ក្នុង[[កិច្ចព្រមព្រៀងយុទ្ធសន្តិភាពឆ្នាំ១៩៤៩]] និងមិនរាប់បញ្ចូលទឹកដីទាំងអស់ដែលអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមកាន់កាប់ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃឆ្នាំ១៩៦៧) គឺមានទំហំប្រមាណ ២០,៧៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៨,០១៩ ម៉ាយការ៉េ) ដែលក្នុងនោះ ២ ភាគរយជាផ្ទៃទឹក។<ref name="cia">{{cite web |title=Israel |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel |archive-date=10 January 2021 |access-date=29 September 2026 |website=The World Factbook |publisher=[[ទីភ្នាក់ងារកណ្ដាលស៊ើបការណ៍សម្ងាត់|Central Intelligence Agency]]}}</ref> ដោយសារតែប្រទេសអ៊ីស្រាអែលមានទម្រង់ទឹកដីរាងចង្អៀតខ្លាំង (ដោយមានទទឹងត្រឹមតែ ១០០ គីឡូម៉ែត្រនៅត្រង់ចំណុចធំទូលាយបំផុត បើធៀបនឹងប្រវែង ៤០០ គីឡូម៉ែត្រពីជើងទៅត្បូង) ហើយនេះជាមូលហេតុដែល[[តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ]]របស់ខ្លួននៅក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេគឺមានទំហំធំជាងផ្ទៃដីប្រទេសរហូតដល់ទៅពីរដង។<ref>{{cite news |last=Cohen |first=Gili |date=9 January 2012 |title=Israel Navy to devote majority of missile boats to secure offshore drilling rafts |url=https://www.haaretz.com/print-edition/news/israel-navy-to-devote-majority-of-missile-boats-to-secure-offshore-drilling-rafts-1.406203 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522081921/https://www.haaretz.com/print-edition/news/israel-navy-to-devote-majority-of-missile-boats-to-secure-offshore-drilling-rafts-1.406203 |archive-date=22 May 2020 |access-date=29 September 2026 |newspaper=Haaretz}}</ref> ផ្ទៃដីសរុបដែលស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់អ៊ីស្រាអែល ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើតនិងកំពូលហ្កូឡានគឺមានទំហំ ២២,០៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៨,៥២២ ម៉ាយការ៉េ)<ref>{{cite web |date=11 September 2012 |title=Area of Districts, Sub-Districts, Natural Regions and Lakes |url=http://www.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st01_01&CYear=2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004120711/http://www.cbs.gov.il/reader/shnaton/templ_shnaton_e.html?num_tab=st01_01&CYear=2012 |archive-date=4 October 2018 |access-date=29 September 2026 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics}}</ref> ហើយផ្ទៃដីសរុបដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងអ៊ីស្រាអែល ដោយរួមមានទាំងវ៉េសប៊ែង ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយយោធា និងដោយផ្នែកដោយអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីននោះ គឺមានទំហំសរុប ២៧,៧៩៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១០,៧៣៣ ម៉ាយការ៉េ)។។<ref name="loc-geo">{{Cite book |last=Avruch |first=Kevin |url=https://www.loc.gov/resource/gdcmassbookdig.israelcountrystu00metz_0/ |title=Israel: A Country Study |date=1990 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |editor-last=Metz |editor-first=Helen Chapin |edition=3rd |location=Washington, D.C. |page=85 |chapter=Geography}}</ref> ទោះបីជាមានទំហំទឹកដីតូចក្ដី អ៊ីស្រាអែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបច្រើន ដោយមានចាប់ពីវាលខ្សាច់[[ណេហ្គេវ]]នៅភាគខាងត្បូង រហូតដល់[[ជ្រលងយីស្រាអែល]]ដ៏សម្បូរជីជាតិនៃតំបន់ខាងក្នុង ព្រមទាំងជួរភ្នំ[[ហ្កាលីឡេ]] [[ភ្នំការមែល]] និងតំបន់ឆ្ពោះទៅកាន់[[កំពូលហ្កូឡាន]]នៅភាគខាងជើង។ តំបន់[[ទំនាបឆ្នេរអ៊ីស្រាអែល]] ដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ គឺជាទីកន្លែងសម្បូរមនុស្សរស់នៅច្រើនប្រចាំប្រទេសនេះ។<ref>{{cite web |title=The Coastal Plain |url=http://goisrael.com/Tourism_Eng/Tourist%20Information/Discover%20Israel/Geographic%20Regions/pages/The%20coastal%20plain.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107171405/http://goisrael.com/Tourism_Eng/Tourist%20Information/Discover%20Israel/Geographic%20Regions/pages/The%20coastal%20plain.aspx |archive-date=7 January 2017 |access-date=29 September 2026 |publisher=Israel Ministry of Tourism}}</ref> នៅភាគខាងកើតនៃតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលគឺជា[[ជ្រលងក្រហែងហ្សកដង់]] ដែលជាផ្នែកមួយតូចនៃ[[ជ្រលងមហាក្រហែង]]ប្រវែងសរុប ៦,៥០០ គីឡូម៉ែត្រ។ [[ទន្លេហ្សកដង់]]​ហូរតាមបណ្តោយជ្រលងក្រហោងហ្សកដង់ ដោយចាប់ផ្តើមពី[[ភ្នំអ៊ែរម៉ុង]]កាត់[[ជ្រលងហ៊ូឡា]]និង[[សមុទ្រហ្កាលីឡេ]] រហូតដល់[[សមុទ្រមរណៈ]] ដែលជាចំណុចទាបបំផុតនៅលើផ្ទៃផែនដី។<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/livingwatersmyth0000krei |title=The Living Dead Sea |publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs |year=1999 |isbn=978-0-8264-0406-0 |access-date=29 September 2026 |url-access=registration}}</ref> ដោយបន្តឆ្ពោះទៅភាគខាងត្បូងទៀតគឺតំបន់[[អារ៉ាបា]] ដែលលាតសន្ធឹងរហូតដល់[[ឈូងសមុទ្រអាកាបា|ឈូងសមុទ្រអេឡាត]] ដែលជាផ្នែកមួយនៃ[[សមុទ្រក្រហម]]។ ក្នុងចំណោមប្រទេសនានានៅតំបន់អាងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ អ៊ីស្រាអែលគឺមានចំនួនប្រភេទរុក្ខជាតិច្រើនជាងគេគិតក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ។<ref name="rinat">{{cite news |last=Rinat |first=Zafrir |date=29 May 2008 |title=More endangered than rain forests? |url=https://www.haaretz.com/print-edition/features/more-endangered-than-rain-forests-1.246839 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010225743/https://www.haaretz.com/print-edition/features/more-endangered-than-rain-forests-1.246839 |archive-date=10 October 2017 |access-date=29 September 2026 |newspaper=Haaretz}}</ref> ព្រៃឈើបានគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ៨.៥% នៃផ្ទៃដីសរុបគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៦ ដែលបានកើនឡើងពី ២% នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ដោយសារតែកម្មវិធីដាំព្រៃឈើទ្រង់ទ្រាយធំមួយដែលអនុវត្តដោយ[[មូលនិធិជាតិជ្វីហ្វ]]។<ref>{{cite book |last1=Tal |first1=Alon |title=All the Trees of the Forest |date=2013 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-18950-6 |pages=5, 66}}</ref><ref>{{Cite web |title=Forestry and Green Innovations |url=https://www.jnf.org/our-work/forestry-green-innovations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016185242/https://www.jnf.org/our-work/forestry-green-innovations |archive-date=16 October 2023 |access-date=29 September 2026 |publisher=Jewish National Fund }}</ref> ===អាកាសធាតុ=== {{Further|បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅអ៊ីស្រាអែល}} សីតុណ្ហភាពនៅអ៊ីស្រាអែលគឺមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងអាស្រ័យទៅតាមតំបន់និងរដូវ ជាពិសេសក្នុងរដូវរងា។ តំបន់ឆ្នេរដូចជាទីក្រុងតែលអាវីហ្វា និងហៃហ្វាមាន[[អាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ាណេ|អាកាសធាតុបែបមេឌីទែរ៉ាណេ]] ដែលមានរដូវរងាត្រជាក់និងមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន រីឯរដូវក្តៅវិញមានរយៈពេលវែងនិងក្តៅ។ ក្រុងបេអ៊ែលឆេវ៉ា និងភាគខាងជើងនៃតំបន់ណេហ្គេវគឺមានអាកាសធាតុពាក់កណ្តាលស្ងួតហួតហែង ដែលមានរដូវក្តៅខ្លាំង រដូវរងាត្រជាក់ល្មម និងមានភ្លៀងធ្លាក់តិចតួច។ តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃណេហ្គេវ និងតំបន់អារ៉ាបាគឺមានអាកាសធាតុបែបវាលលំហ ពោលមានរដូវក្តៅខ្លាំងនិងស្ងួតហួតហែង ហើយរដូវរងាត្រជាក់ស្រាល និងមានភ្លៀងធ្លាក់តិចតួចបំផុត។ សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតគឺ ៥៤ °C (១២៩ °F) ត្រូវបានកត់ត្រានៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤២ ក្នុងតំបន់សហគមន៍សាសនា[[ទីរ៉ាត់ស៊្វី]]។<ref name="watzman">{{cite news |last=Watzman |first=Haim |date=8 February 1997 |title=Left for dead |url=https://www.newscientist.com/article/mg15320684.400-left-for-dead.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114031306/http://www.newscientist.com/article/mg15320684.400-left-for-dead.html |archive-date=14 November 2012 |access-date=30 September 2026 |newspaper=New Scientist}}</ref><ref>{{cite web |title=WMO Region 6: Highest Temperature |url=https://wmo.asu.edu/content/wmo-region-vi-europe-highest-temperature |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913230418/https://wmo.asu.edu/content/wmo-region-vi-europe-highest-temperature |archive-date=13 September 2021 |access-date=30 September 2026 |website=World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive |publisher=Arizona State University}}</ref> តំបន់ភ្នំក្នុងប្រទេសនេះអាចមានខ្យល់បក់ខ្លាំង និងអាកាសធាតុត្រជាក់ ហើយតំបន់ដែលមានកម្ពស់ចាប់ពី ៧៥០ ម៉ែត្រឡើងទៅជាធម្មតាគឺមានព្រិលធ្លាក់យ៉ាងហោចណាស់ម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចាប់ពីខែឧសភាដល់ខែកញ្ញា ភ្លៀងគឺកម្រនឹងធ្លាក់ណាស់ក្នុងប្រទេសមួយនេះ។<ref>{{cite web |title=Average Weather for Tel Aviv-Yafo |url=http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120111750/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0026 |archive-date=20 January 2013 |access-date=30 September 2026 |publisher=The Weather Channel}}</ref><ref>{{cite web |title=Average Weather for Jerusalem |url=http://www.weather.com/outlook/events/weddings/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120111740/http://www.weather.com/outlook/events/weddings/wxclimatology/monthly/graph/ISXX0010 |archive-date=20 January 2013 |access-date=30 September 2026 |publisher=The Weather Channel}}</ref> ដោយសារតែមានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះតំបន់អាកាសធាតុកម្រិតមធ្យមនិងតំបន់ត្រូពិក ដូចនេះអ៊ីស្រាអែលគឺមានតំបន់[[រុក្ខភូគព្ភលេខន៍]]ចំនួនបួនផ្សេងៗគ្នា។ ហេតុនេះហើយ ទើបពពួកសត្វ និងរុក្ខជាតិនៅទីនោះមានភាពសម្បូរបែបយ៉ាងខ្លាំង។ ប្រភេទរុក្ខជាតិក្នុងប្រទេសនេះដែលគេស្គាល់គឺមានចំនួន ២,៨៦៧ ប្រភេទ ហើយក្នុងចំណោមនោះ មានយ៉ាងហោចណាស់ ២៥៣ ប្រភេទត្រូវបាននាំចូល និងមិនមែនជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានដើមកំណើតនៅទីនោះ។<ref>{{cite web |title=Flora of Israel Online |url=http://flora.huji.ac.il/browse.asp?action=browse&name=1070 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140430091717/http://flora.huji.ac.il/browse.asp?action=browse&name=1070 |archive-date=30 April 2014 |access-date=30 September 2026 |publisher=Flora.huji.ac.il}}</ref> ក្រៅពីនោះ អ៊ីស្រាអែលគឺមាន[[ឧទ្យានជាតិ និងតំបន់អភិរក្សនៃអ៊ីស្រាអែល|តំបន់អភិរក្សធម្មជាតិចំនួន ៣៨០ កន្លែង]]។<ref>{{cite web |title=National Parks and Nature Reserves, Israel |url=http://www.goisrael.com/Tourism_Eng/Articles/Attractions/Pages/National%20Parks%20and%20Nature%20Reserves.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019042219/http://www.goisrael.com/Tourism_Eng/Articles/Attractions/Pages/National%20Parks%20and%20Nature%20Reserves.aspx |archive-date=19 October 2012 |access-date=30 September 2026 |publisher=ក្រសួងទេសចរណ៍អ៊ីស្រាអែល}}</ref> ដោយសារធនធានទឹកមានកម្រិត ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាសន្សំសំចៃទឹកជាច្រើនរួមមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដំណក់ទឹកជាដើម។<ref>{{Cite news |last=Degani |first=Corin |date=14 August 2023 |title=How Israel achieved one of the most secure water economies, drip by drip |url=https://www.haaretz.com/science-and-health/nature-environment/2023-08-14/ty-article-magazine/.premium/as-the-world-struggles-to-prepare-for-water-shortages-israel-is-sitting-pretty/00000189-f3f1-d975-a9cf-fbf3eb930000 |access-date=30 September 2026 |work=Haaretz }}</ref> ដោយសារតែទទួលបរិមាណពន្លឺព្រះអាទិត្យច្រើនធ្វើឱ្យអំណោយផលខ្លាំងដល់[[ថាមពលព្រះអាទិត្យ]] ដូចនេះហើយបានជាអ៊ីស្រាអែលបានក្លាយខ្លួនជាប្រទេសឈានមុខគេក្នុងការប្រើប្រាស់ថាមពលព្រះអាទិត្យក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ ដោយស្ទើរតែគ្រប់ផ្ទះសម្បែងទាំងអស់គឺសុទ្ធតែប្រើប្រាស់បន្ទះស្រូបថាមពលព្រះអាទិត្យសម្រាប់កម្ដៅទឹកប្រើប្រាស់។<ref name="Solar energy">{{cite web |last1=Grossman |first1=Gershon |last2=Ayalon |first2=Ofira |last3=Baron |first3=Yifaat |last4=Kauffman |first4=Debby |title=Solar energy for the production of heat Summary and recommendations of the 4th assembly of the energy forum at SNI |url=http://www.neaman.org.il/Neaman2011/Templates/ShowPage.asp?DBID=1&TMID=581&LNGID=1&FID=646&IID=7974 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116083312/http://www.neaman.org.il/Neaman2011/Templates/ShowPage.asp?DBID=1&TMID=581&LNGID=1&FID=646&IID=7974 |archive-date=16 January 2013 |access-date=30 September 2026 |publisher=Samuel Neaman Institute for Advanced Studies in Science and Technology}}</ref> [[ក្រសួងការពារបរិស្ថាន (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងការពារបរិស្ថានអ៊ីស្រាអែល]]បានរាយការណ៍ថា បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ "នឹងជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្លាដល់គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតរស់នៅ" ជាពិសេសនឹងប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ប្រជាជន។<ref name="MEP 2020">{{cite web |date=2 November 2020 |title=Climate Change Trends and Impact in Israel |url=https://www.gov.il/en/departments/guides/climate_trends_and_impact_in_israel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210806015845/https://www.gov.il/en/departments/guides/climate_trends_and_impact_in_israel |archive-date=6 August 2021 |access-date=30 September 2026 |publisher=[[ក្រសួងការពារបរិស្ថាន (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងការពារបរិស្ថាន]] |newspaper=Gov.il}}</ref> ==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ== {{Main|ប្រព័ន្ធនយោបាយអ៊ីស្រាអែល|នយោបាយនៅអ៊ីស្រាអែល}} {{multiple image | total_width = 300 | caption_align = center | image1 = Isaac Herzog, July 2021 (D1233-049).JPG | caption1 = [[យីតសាក់ ហ៊ែរហ្សូក]]<br /><small>[[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]] </small> | image2 = Benjamin Netanyahu, February 2023.jpg | caption2 = [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]<br /><small>[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] </small> }} [[File:PikiWiki Israel 7260 Knesset-Room.jpg|thumb|[[ឃ្នេសេត]] ដែលជាសភានៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល]] ==កំណត់សម្គាល់== {{Reflist|group=ស}} {{Reflist|group=fn}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{ទំព័រគំរូ:ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីស្រាអែល| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] 7hzbfzfso20k5i6z1sefwycdbhqkbm6 0 36692 341350 337324 2026-09-30T09:42:31Z Makenzis 26951 José Mourinho 341350 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = រៀលម៉ាឌ្រីដ | image = | fullname = Real Madrid Club de Fútbol <!-- Real Madrid FC--> | nickname = ''Los Blancos (The Whites)'' ''Los Merengues (The Meringues)'' ''Los Vikingos (The Vikings)'' | motto = Més que un club | founded = {{Start date and years ago|1902|03|06}}<br />as ''Real Madrid Football Club'' | ground = [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ឺនណាប៊ូ]] (Santiago Bernabéu Stadium), [[រៀលម៉ាឌ្រីដ]] | capacity = ៨១០៤៤<ref name="info">{{cite web|url=http://www. |title=Information |publisher=Real Madrid |accessdate=27 November 2010}}</ref> | chrtitle = នាយក | chairman = [[ហ្វូរិនទីណូ ប៉េរ៉េស]] (Florentino Pérez) | manager = José Mourinho | topscorer = [[César Rodríguez Álvarez|César Rodríguez]] (235) | league = [[ឡា លីហ្គា]] | season = [[ឡា លីហ្គា ២០១៦–២០១៧|២០១៦–២០១៧]] | position = 1st<!-- DO NOT ADD OR REVERT INTO EARLIER VERSIONS: THE NIKE LOGO IS COPYRIGHTED AND MAY NOT BE USED--> | current = រៀលម៉ាឌ្រីដដូវកាល ២០១៦–២០១៧ | website = http://www.realmadrid.com | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_name2 = Away | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_name3 = Third | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''ក្លិប​បាល់​ទាត់​រៀលម៉ាឌ្រីដ ''' (Real Madrid FC) ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​'''រៀលម៉ាឌ្រីដ''' (Real Madrid) និង '''រៀល''' (Real)។ រៀលម៉ាឌ្រីដជា​ក្លិប​បាល់ទាត់​[[អេស្ប៉ាញ]]​មួយ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្រុង​[[ម៉ាឌ្រីដ]]​។ ក្លិប​រៀលម៉ាឌ្រីដលេង​នៅ​ក្នុង​[[ឡា លីហ្គា]] ដែល​ជា​លីក (League) កំពូល​របស់​អេស្ប៉ាញ ហើយ​ជា​ក្លិប​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ក្លិប​បី​​ដែល​មិន​ដែល​ធ្លាក់​ចេញ​ពី​លីក​កំពូល​នេះ　ដែល​ក្លិប​ពីរ​ទៀត​គឺ​[[អាតឺឡិតិកប៊ីបាវ]] (Athletic Bilbao) និង [[ក្លឹបបាល់ទាត់ប៉ារសេឡូណា|ប៉ារសេឡូណា]] (Barcelona)។បច្ចុប្បន្ន​ក្លិប​នេះ​ជា​ក្លិប​ជើងឯក​នៅ​អេស្ប៉ាញ​និង​នៅ​អ៊ឺរ៉ុប។ =ការប្រកួត= {{football box collapsible |date= <b>25/06/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion Lueage|UEFA]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ហង្សក្រហមលីវើភូល|Liverpool FC ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>26/03/2018</b> |time= <b>02:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayern Munich]] {{flagicon|GER}} |score= 1 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |goals1= គីមមីច {{goal|28}} |goals2= ម៉ាស់សេឡូ {{goal|44}} ម៉ាកូស អាសេនស៊ីអូ {{goal|57}} |stadium= [[អេឡេអារ៉េណា]] |location= [[ទីក្រុងម៉ូនិច]], [[អាឡឺម៉ង់]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>28/04/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 1 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ឡាហ្កានេស៍| Lagenes]] {{flagicon|ESP}} |goals1={{goal|8}} ប៊ែល {{goal|45}} បូចារ ម៉ូយ៉ូរ៉ល |goals2= {{goal|66}} ប្រាសាណាក់ |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>02/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayer Munich]] {{flagicon|GER}} |goals1= {{goal|11}} {{goal|46}} ប៊ែនស៊ីម៉ា |goals2= {{goal|3}} គីមីច {{goal|63}} ជែមស៍រ៉ូទ្រីហ្គែស |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោ ប៊ឺនអាប៊ូ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីដ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>07/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាសសេឡូណា| Barcelona]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>10/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់សេវីយ៉ា|Sevella ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} =ប្រវត្តិក្លឹប= ក្លឹបត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 6 ខែមីនាឆ្នាំ 1902 ជាក្លឹបបាល់ទាត់ម៉ាឌ្រីដក្លឹបនេះបានតុបតែងជាក្រុមសំលៀកបំពាក់ពណ៌សតាំងពីបុរាណមកម្ល៉េះ។ ពាក្យ Real គឺ[[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រហើយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យក្លឹបដោយស្ដេច[[អាលហ្វូសសូទី]](Alfonso XIII) នៅឆ្នាំ 1920 រួមជាមួយរាជបល្ល័ង្កនៅក្នុងនិមិត្តរូប។ ក្រុមនេះបានលេងការប្រកួតរបស់ខ្លួននៅឯកីឡដ្ឋាន Santiago Bernabeu ដែលមានចំនួន 81,044 ក្នុងទីក្រុងម៉ាឌ្រីតចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1947 ។ មិនដូចស្ថាប័នកីឡាអឺរ៉ុបទេសមាជិករបស់ក្លិប Real Madrid បានកាន់កាប់និងដំណើរការក្លិបនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ ក្លឹបនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថានឹងមានទឹកប្រាក់ចំនួន 3,24 ពាន់លានអឺរ៉ូស្មើនឹង 3,65 ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ 2015 ហើយនៅរដូវកាល 2016-17 វាគឺជាក្លឹបបាល់ទាត់ដែលរកបានប្រាក់ចំណូលលំដាប់លេខពីរនៅលើពិភពលោកជាមួយនឹងប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំចំនួន 674,6 លានអឺរ៉ូ។ 6] [7] ក្លិបនេះគឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ [8] Real Madrid គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំនោមបីរូបនៃក្រុម La Liga ដែលមិនដែលត្រូវបានគេទម្លាក់ពីកំពូលតារាងជាមួយនឹងក្រុម Athletic Bilbao និង Barcelona ។ ក្លឹបនេះមានការប្រកួតប្រជែងយូរអង្វែងជាច្រើនជាពិសេសក្លឹប El Clásicoជាមួយក្លឹប Barcelona និងអេលដ្រឺប៊ីជាមួយនឹងក្រុម Atletico Madrid ។ Real Madrid បានបង្កើតខ្លួនជាកម្លាំងសំខាន់ក្នុងកីឡាបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញនិងអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1950 ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់អឺរ៉ុបចំនួន 5 ជាប់គ្នានិងឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រចំនួន 7 លើក។ ជ័យជម្នះនេះត្រូវបានគេថតចម្លងនៅក្នុងលីកដែលជាក្លឹបទទួលបានប្រាំដងក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំ។ ក្រុមនេះដែលមានកីឡាករដូចជា Alfredo Di Stéfano, Ferenc Puskás, Francisco Gento និង Raymond Kopa ត្រូវបានអ្នកគាំទ្រខ្លះចាត់ទុកថាជាក្រុមដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល។ [9] [10] [11] នៅក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ក្នុងស្រុកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ចំនួន 64 លើក។ * ពានរង្វាន់ជើងឯក La Liga 33 លើក * ពានរង្វាន់ Copa del Rey 19 លើក * ពានរង្វាន់ Supercopa de España 10 * ពានរង្វាន់ Copa Eva Duarte និងពាន Copa de la Liga ។ នៅក្នុងការប្រកួតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនិងពិភពលោកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ 24 ពានរង្វាន់។ * ពានរង្វាន់ European Cup / UEFA Champions League ចំនួន 12 * ពានរង្វាន់ UEFA Cup និង UEFA Super Cup ចំនួន 4 ដង។ នៅក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់អន្តរជាតិពួកគេបានឈ្នះជើងឯកពិភពលោកចំនួន 6 ដង។ Real Madrid ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាក្លឹបបាល់ទាត់របស់ FIFA នៅសតវត្សទី 20 នៅថ្ងៃទី 11 ខែធ្នូឆ្នាំ 2000 [14] ហើយបានទទួលលំដាប់លំដោយនៃសតវត្សរ៍របស់ FIFA នៅថ្ងៃទី 20 ខែឧសភាឆ្នាំ 2004 ។ [15] ក្លិបនេះក៏ទទួលបានពានរង្វាន់អ៊ឺរ៉ុបល្អបំផុតនៅសតវត្សទី 20 ដោយ IFFHS នៅថ្ងៃទី 11 ខែឧសភាឆ្នាំ 2010 ។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 2017 ក្រុមនេះបានទទួលជោគជ័យក្នុងការក្លាយជាក្លឹបដំបូងដែលឈ្នះពានរង្វាន់ក្របខ័ណ្ឌ Champions Leagues ដែលកំពុងតែនាំមុខលើកំពូលតារាងនៃក្របខ័ណ្ឌ UEFA ។ =ប្រវត្តិរូបក្លឹប= =ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភសម្លៀកបំពាក់= {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ !style="background:#E32636;color:white;"|ឆ្នាំ !style="background:#E32636;color:white;"|ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភ !style="background:#E32636;color:white;"|ផ្លាកនៃអាវ !style="background:#E32636;color:white;"|គ្រូបង្វឹក |- |1980 - 1982 |rowspan="2" |Adidas |_ | |- |1982 - 1985 |Zanussi | |- |1985 -1989 |rowspan="4" |Humel |Parmalat | |- |1989 - 1991 |Reny Picot | |- |1991 - 1992 |Otaysa | |- |1992 - 1994 |Teka | |- |1994 - 1998 |Kelme |rowspan="2" |Taka | |- |1998 - 2001 |rowspan="7" |Adidas | |- |2001 - 2002 |realmadrid.com | |- |2002 - 2005 |Siemens Mobile | |- |2005 - 2006 |Siemens | |- |2006 - 2007 |BenQ Siemens | |- |2007 - 2013 |bwin |កាឡូស អែនសេឡូទី |- |2013 - បច្ចុប្បន្ន |Emirateas | |} =កីឡាករ= ==ជម្រើសទី១== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=1 |pos=GK |name=[[ខែលឺ ណាវ៉ាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=2 |pos=DF |name=[[ដានី ខាវ៉ាហាល់]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=3 |pos=DF |name=[[ជេស៊ូស វ៉ាល់លេចូ]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=4 |pos=DF |name=[[សឺជីអូ រ៉ាមូស]] ''[[Captain (association football)|^Captain]]'' |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=5 |pos=DF |name=[[រ៉ាវ៉អ៊ែល វ៉ារ៉ានេ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=6 |pos=DF |name=[[ណាឆូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=12 |pos=DF |name=[[ម៉ាស់សេឡូ]] ^{''[[Vice Captain (association football)|^{Vice Captain}]]''} |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=8 |pos=MF |name=[[តូនី គ្រូស]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=GER}} {{nat fs g player |no=10 |pos=MF |name=[[លូកា ម៉ូឌ្រិច]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=7 |pos=FW |name=[[គ្រីស្ទីណូ រ៉ូណាល់ដូ]] ^{''[[Captain (association football)|3^td Captain]]''} |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=9 |pos=FW |name=[[ការីម ប៊ែនហ្ស៊េម៉ា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=11 |pos=FW |name=[[ហ្គារ៉េដ ប៊ែល]] |age={{birth date and age|2003|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ © ]] |clubnat=WAL}} {{nat fs g end}} ==ជម្រើសទី២== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=13 |pos=GK |name=[[គីកូ កាស៊ីលឡាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=30 |pos=GK |name=[[លូកា ហ្ស៊ីដាន់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=15 |pos=DF |name=[[ធីអូ ហ៊ឺណាន់ដេស]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=19 |pos=DF |name=[[អាឆាស់ ហាគីមី]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=14 |pos=MF |name=[[កាស៊ីមីរ៉ូ]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} {{nat fs g player |no=18 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស លលូរ៉េនតេ]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=20 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស អាស៊េនស៊ីអូ]] |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=22 |pos=DF |name=[[អ៊ីសកូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=23 |pos=DF |name=[[ម៉ាទីអូ កូវ៉ាហ្ស៊ិច]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no= |pos=FW |name=[[លូកាស់ វ៉ាកេស]] |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=21 |pos=FW |name=[[បាចា ម៉ូយ៉ាឡា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g end}} =ការប្រកួត= {|class="wikitable" <!-- MLS All Star --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " | MLS All Star |- !style="background:#យ000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> |Thu 03/08/17 <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |MLS All-Stars <!-- លទ្ធិផល --> |1 - 1(P) <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |Real Madrid <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- FIFA Club World Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |FIFA Club World Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- International Champions Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |International Champions Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Super Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Champions League --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Champions League |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Laliga --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Laliga |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Copa del Rey --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa del Rey |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |} =បាល់ទាត់ពិភពលោក= *បាល់ទាត់ពិភពលោក ឆ្នាំ២០១៨ *[[ក្លឹបបាល់ទាត់ Cambodia all star បឹងកេតអង្គរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្លឹបបាល់ទាត់]] rztz6ijcaecbs57es17e7bezaw3sepe 341351 341350 2026-09-30T09:43:03Z Makenzis 26951 341351 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = រៀលម៉ាឌ្រីដ | image = | fullname = Real Madrid Club de Fútbol <!-- Real Madrid FC--> | nickname = ''Los Blancos (The Whites)'' ''Los Merengues (The Meringues)'' ''Los Vikingos (The Vikings)'' | motto = Més que un club | founded = {{Start date and years ago|1902|03|06}}<br />as ''Real Madrid Football Club'' | ground = [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ឺនណាប៊ូ]] (Santiago Bernabéu Stadium), [[រៀលម៉ាឌ្រីដ]] | capacity = ៨១០៤៤<ref name="info">{{cite web|url=http://www. |title=Information |publisher=Real Madrid |accessdate=27 November 2010}}</ref> | chrtitle = នាយក | chairman = [[ហ្វូរិនទីណូ ប៉េរ៉េស]] (Florentino Pérez) | manager = José Mourinho | topscorer = [[César Rodríguez Álvarez|César Rodríguez]] (235) | league = [[ឡា លីហ្គា]] | season = [[ឡា លីហ្គា ២០១៦–២០១៧|២០១៦–២០១៧]] | position = 1st<!-- DO NOT ADD OR REVERT INTO EARLIER VERSIONS: THE NIKE LOGO IS COPYRIGHTED AND MAY NOT BE USED--> | website = http://www.realmadrid.com | pattern_la1 = _realmadridcf2324h | pattern_b1 = _realmadridcf2324h | pattern_ra1 = _realmadridcf2324h | pattern_sh1 = _realmadridcf2324h | pattern_so1 = _realmadridcf2324hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_name2 = Away | pattern_la2 = _realmadridcf2324a | pattern_b2 = _realmadridcf2324a | pattern_ra2 = _realmadridcf2324a | pattern_sh2 = _realmadridcf2324a | pattern_so2 = _realmadridcf2324al | leftarm2 = 000030 | body2 = 000030 | rightarm2 = 000030 | shorts2 = 000030 | socks2 = 000030 | pattern_name3 = Third | pattern_la3 = _realmadridcf2324t | pattern_b3 = _realmadridcf2324t | pattern_ra3 = _realmadridcf2324t | pattern_sh3 = _realmadridcf2324t | pattern_so3 = _realmadridcf2324tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''ក្លិប​បាល់​ទាត់​រៀលម៉ាឌ្រីដ ''' (Real Madrid FC) ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​'''រៀលម៉ាឌ្រីដ''' (Real Madrid) និង '''រៀល''' (Real)។ រៀលម៉ាឌ្រីដជា​ក្លិប​បាល់ទាត់​[[អេស្ប៉ាញ]]​មួយ​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្រុង​[[ម៉ាឌ្រីដ]]​។ ក្លិប​រៀលម៉ាឌ្រីដលេង​នៅ​ក្នុង​[[ឡា លីហ្គា]] ដែល​ជា​លីក (League) កំពូល​របស់​អេស្ប៉ាញ ហើយ​ជា​ក្លិប​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ក្លិប​បី​​ដែល​មិន​ដែល​ធ្លាក់​ចេញ​ពី​លីក​កំពូល​នេះ　ដែល​ក្លិប​ពីរ​ទៀត​គឺ​[[អាតឺឡិតិកប៊ីបាវ]] (Athletic Bilbao) និង [[ក្លឹបបាល់ទាត់ប៉ារសេឡូណា|ប៉ារសេឡូណា]] (Barcelona)។បច្ចុប្បន្ន​ក្លិប​នេះ​ជា​ក្លិប​ជើងឯក​នៅ​អេស្ប៉ាញ​និង​នៅ​អ៊ឺរ៉ុប។ =ការប្រកួត= {{football box collapsible |date= <b>25/06/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion Lueage|UEFA]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ហង្សក្រហមលីវើភូល|Liverpool FC ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>26/03/2018</b> |time= <b>02:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayern Munich]] {{flagicon|GER}} |score= 1 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |goals1= គីមមីច {{goal|28}} |goals2= ម៉ាស់សេឡូ {{goal|44}} ម៉ាកូស អាសេនស៊ីអូ {{goal|57}} |stadium= [[អេឡេអារ៉េណា]] |location= [[ទីក្រុងម៉ូនិច]], [[អាឡឺម៉ង់]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>28/04/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 1 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់ឡាហ្កានេស៍| Lagenes]] {{flagicon|ESP}} |goals1={{goal|8}} ប៊ែល {{goal|45}} បូចារ ម៉ូយ៉ូរ៉ល |goals2= {{goal|66}} ប្រាសាណាក់ |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>02/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[UEFA Champion League 1/4|UEFA Champion League]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= 2 - 2 |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាយឺនម៉ូនីច|Bayer Munich]] {{flagicon|GER}} |goals1= {{goal|11}} {{goal|46}} ប៊ែនស៊ីម៉ា |goals2= {{goal|3}} គីមីច {{goal|63}} ជែមស៍រ៉ូទ្រីហ្គែស |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោ ប៊ឺនអាប៊ូ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីដ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>07/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់បាសសេឡូណា| Barcelona]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} {{football box collapsible |date= <b>10/05/2018</b> |time= <b>01:45 AM</b> |round= [[Laliga|LAL]] |team1= [[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ|Real Madrid]] {{flagicon|ESP}} |score= |report= |team2= [[ក្លឹបបាល់ទាត់សេវីយ៉ា|Sevella ]] {{flagicon|ESP}} |goals1= |goals2= |stadium= [[សាន់ទីអាហ្គោប៊ើនអាប៊ូ ]] |location= [[ទីក្រុងម៉ាទ្រីឌ ]], [[អេស្ប៉ាញ]] |attendance= |referee= ? |result= 0 }} =ប្រវត្តិក្លឹប= ក្លឹបត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី 6 ខែមីនាឆ្នាំ 1902 ជាក្លឹបបាល់ទាត់ម៉ាឌ្រីដក្លឹបនេះបានតុបតែងជាក្រុមសំលៀកបំពាក់ពណ៌សតាំងពីបុរាណមកម្ល៉េះ។ ពាក្យ Real គឺ[[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រហើយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យក្លឹបដោយស្ដេច[[អាលហ្វូសសូទី]](Alfonso XIII) នៅឆ្នាំ 1920 រួមជាមួយរាជបល្ល័ង្កនៅក្នុងនិមិត្តរូប។ ក្រុមនេះបានលេងការប្រកួតរបស់ខ្លួននៅឯកីឡដ្ឋាន Santiago Bernabeu ដែលមានចំនួន 81,044 ក្នុងទីក្រុងម៉ាឌ្រីតចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1947 ។ មិនដូចស្ថាប័នកីឡាអឺរ៉ុបទេសមាជិករបស់ក្លិប Real Madrid បានកាន់កាប់និងដំណើរការក្លិបនេះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ ក្លឹបនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថានឹងមានទឹកប្រាក់ចំនួន 3,24 ពាន់លានអឺរ៉ូស្មើនឹង 3,65 ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ 2015 ហើយនៅរដូវកាល 2016-17 វាគឺជាក្លឹបបាល់ទាត់ដែលរកបានប្រាក់ចំណូលលំដាប់លេខពីរនៅលើពិភពលោកជាមួយនឹងប្រាក់ចំណូលប្រចាំឆ្នាំចំនួន 674,6 លានអឺរ៉ូ។ 6] [7] ក្លិបនេះគឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក។ [8] Real Madrid គឺជាសមាជិកម្នាក់ក្នុងចំនោមបីរូបនៃក្រុម La Liga ដែលមិនដែលត្រូវបានគេទម្លាក់ពីកំពូលតារាងជាមួយនឹងក្រុម Athletic Bilbao និង Barcelona ។ ក្លឹបនេះមានការប្រកួតប្រជែងយូរអង្វែងជាច្រើនជាពិសេសក្លឹប El Clásicoជាមួយក្លឹប Barcelona និងអេលដ្រឺប៊ីជាមួយនឹងក្រុម Atletico Madrid ។ Real Madrid បានបង្កើតខ្លួនជាកម្លាំងសំខាន់ក្នុងកីឡាបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញនិងអឺរ៉ុបក្នុងអំឡុងទសវត្សឆ្នាំ 1950 ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់អឺរ៉ុបចំនួន 5 ជាប់គ្នានិងឈានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រចំនួន 7 លើក។ ជ័យជម្នះនេះត្រូវបានគេថតចម្លងនៅក្នុងលីកដែលជាក្លឹបទទួលបានប្រាំដងក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំ។ ក្រុមនេះដែលមានកីឡាករដូចជា Alfredo Di Stéfano, Ferenc Puskás, Francisco Gento និង Raymond Kopa ត្រូវបានអ្នកគាំទ្រខ្លះចាត់ទុកថាជាក្រុមដ៏អស្ចារ្យបំផុតគ្រប់ពេល។ [9] [10] [11] នៅក្នុងកីឡាបាល់ទាត់ក្នុងស្រុកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ចំនួន 64 លើក។ * ពានរង្វាន់ជើងឯក La Liga 33 លើក * ពានរង្វាន់ Copa del Rey 19 លើក * ពានរង្វាន់ Supercopa de España 10 * ពានរង្វាន់ Copa Eva Duarte និងពាន Copa de la Liga ។ នៅក្នុងការប្រកួតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនិងពិភពលោកក្លិបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ 24 ពានរង្វាន់។ * ពានរង្វាន់ European Cup / UEFA Champions League ចំនួន 12 * ពានរង្វាន់ UEFA Cup និង UEFA Super Cup ចំនួន 4 ដង។ នៅក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់អន្តរជាតិពួកគេបានឈ្នះជើងឯកពិភពលោកចំនួន 6 ដង។ Real Madrid ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាក្លឹបបាល់ទាត់របស់ FIFA នៅសតវត្សទី 20 នៅថ្ងៃទី 11 ខែធ្នូឆ្នាំ 2000 [14] ហើយបានទទួលលំដាប់លំដោយនៃសតវត្សរ៍របស់ FIFA នៅថ្ងៃទី 20 ខែឧសភាឆ្នាំ 2004 ។ [15] ក្លិបនេះក៏ទទួលបានពានរង្វាន់អ៊ឺរ៉ុបល្អបំផុតនៅសតវត្សទី 20 ដោយ IFFHS នៅថ្ងៃទី 11 ខែឧសភាឆ្នាំ 2010 ។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 2017 ក្រុមនេះបានទទួលជោគជ័យក្នុងការក្លាយជាក្លឹបដំបូងដែលឈ្នះពានរង្វាន់ក្របខ័ណ្ឌ Champions Leagues ដែលកំពុងតែនាំមុខលើកំពូលតារាងនៃក្របខ័ណ្ឌ UEFA ។ =ប្រវត្តិរូបក្លឹប= =ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភសម្លៀកបំពាក់= {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ !style="background:#E32636;color:white;"|ឆ្នាំ !style="background:#E32636;color:white;"|ម្ចាស់ឧបត្ថម្ភ !style="background:#E32636;color:white;"|ផ្លាកនៃអាវ !style="background:#E32636;color:white;"|គ្រូបង្វឹក |- |1980 - 1982 |rowspan="2" |Adidas |_ | |- |1982 - 1985 |Zanussi | |- |1985 -1989 |rowspan="4" |Humel |Parmalat | |- |1989 - 1991 |Reny Picot | |- |1991 - 1992 |Otaysa | |- |1992 - 1994 |Teka | |- |1994 - 1998 |Kelme |rowspan="2" |Taka | |- |1998 - 2001 |rowspan="7" |Adidas | |- |2001 - 2002 |realmadrid.com | |- |2002 - 2005 |Siemens Mobile | |- |2005 - 2006 |Siemens | |- |2006 - 2007 |BenQ Siemens | |- |2007 - 2013 |bwin |កាឡូស អែនសេឡូទី |- |2013 - បច្ចុប្បន្ន |Emirateas | |} =កីឡាករ= ==ជម្រើសទី១== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=1 |pos=GK |name=[[ខែលឺ ណាវ៉ាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[ក្លឹបបាល់ទាត់រៀលម៉ាឌ្រីដ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=2 |pos=DF |name=[[ដានី ខាវ៉ាហាល់]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=3 |pos=DF |name=[[ជេស៊ូស វ៉ាល់លេចូ]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=4 |pos=DF |name=[[សឺជីអូ រ៉ាមូស]] ''[[Captain (association football)|^Captain]]'' |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=5 |pos=DF |name=[[រ៉ាវ៉អ៊ែល វ៉ារ៉ានេ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=6 |pos=DF |name=[[ណាឆូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=12 |pos=DF |name=[[ម៉ាស់សេឡូ]] ^{''[[Vice Captain (association football)|^{Vice Captain}]]''} |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=8 |pos=MF |name=[[តូនី គ្រូស]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=GER}} {{nat fs g player |no=10 |pos=MF |name=[[លូកា ម៉ូឌ្រិច]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=7 |pos=FW |name=[[គ្រីស្ទីណូ រ៉ូណាល់ដូ]] ^{''[[Captain (association football)|3^td Captain]]''} |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=9 |pos=FW |name=[[ការីម ប៊ែនហ្ស៊េម៉ា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=FRA}} {{nat fs g player |no=11 |pos=FW |name=[[ហ្គារ៉េដ ប៊ែល]] |age={{birth date and age|2003|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ © ]] |clubnat=WAL}} {{nat fs g end}} ==ជម្រើសទី២== {{nat fs g start}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |អ្នកចាំទី |----- {{nat fs g player |no=13 |pos=GK |name=[[គីកូ កាស៊ីលឡាស់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=30 |pos=GK |name=[[លូកា ហ្ស៊ីដាន់]] |age={{birth date and age|2|01|25|df=y}} |caps=1 |goals=0 |club=[[®]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left"|ខ្សែការពារ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=15 |pos=DF |name=[[ធីអូ ហ៊ឺណាន់ដេស]] |age={{birth date and age|23|1|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} {{nat fs g player |no=19 |pos=DF |name=[[អាឆាស់ ហាគីមី]] |age={{birth date and age|24|10|1|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat= }} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែបម្រើ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no=14 |pos=MF |name=[[កាស៊ីមីរ៉ូ]] |age={{birth date and age|24|3|24|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=BRA}} {{nat fs g player |no=18 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស លលូរ៉េនតេ]] |age={{birth date and age|22|4|5|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=20 |pos=DF |name=[[ម៉ាកូស អាស៊េនស៊ីអូ]] |age={{birth date and age|2|8|19|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=22 |pos=DF |name=[[អ៊ីសកូ]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=23 |pos=DF |name=[[ម៉ាទីអូ កូវ៉ាហ្ស៊ិច]] |age={{birth date and age|23|5|20|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=HRV}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D300" align="left" |ខ្សែប្រយុទ្ធ |----- bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player |no= |pos=FW |name=[[លូកាស់ វ៉ាកេស]] |age={{birth date and age|24|3|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ @ ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g player |no=21 |pos=FW |name=[[បាចា ម៉ូយ៉ាឡា]] |age={{birth date and age|24|1|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[ ® ]] |clubnat=ESP}} {{nat fs g end}} =ការប្រកួត= {|class="wikitable" <!-- MLS All Star --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " | MLS All Star |- !style="background:#យ000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> |Thu 03/08/17 <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |MLS All-Stars <!-- លទ្ធិផល --> |1 - 1(P) <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> |Real Madrid <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- FIFA Club World Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |FIFA Club World Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- International Champions Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |International Champions Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Super Cup |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- UEFA Champions League --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |UEFA Champions League |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Laliga --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Laliga |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Copa del Rey --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa del Rey |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |- <!-- Super Cup --> !colspan="7" style="background:#000080;color:yellow; " |Copa |- !style="background:#000080;color:white;"|កាលបរិច្ឆេទ !style="background:#000080;color:white; "|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; "|លទ្ធិផល(ម៉ោងប្រកួត) !style="background:#000080;color:white;"|ក្លឹបបាល់ទាត់ !style="background:#000080;color:white; " |ទីលាន !style="background:#000080;color:white; " |អ្នកទស្សនា !style="background:#000080;color:white; " |កីឡាករសំរាច់គ្រាប់ប់បាល់(កាត) |- <!-- កាលបរិច្ឆេទ --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- លទ្ធិផល --> | <!-- ក្លឹបបាល់ទាត់ --> | <!-- ទីលាន --> | <!-- អ្នកទស្សនា --> | <!-- កីឡាករសំរេចទី(កាត) --> | |} =បាល់ទាត់ពិភពលោក= *បាល់ទាត់ពិភពលោក ឆ្នាំ២០១៨ *[[ក្លឹបបាល់ទាត់ Cambodia all star បឹងកេតអង្គរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បាល់ទាត់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្លឹបបាល់ទាត់]] hi37yq3x0co3kqd7cti228brbyd7rme 0 36813 341342 341060 2026-09-30T00:03:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341342 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០២០១ | ភូមិកំពង់ថ្កូវ ០១ | Kampong Thkov Muoy |- | ១៧០៦០២០២ | ភូមិកំពង់ថ្កូវ ០២ | Kampong Thkov Pir |- | ១៧០៦០២០៣ | ភូមិខ្សាច់ | Khsach |- | ១៧០៦០២០៤ | ភូមិអូរថ្កូវ | Ou Thkov |- | ១៧០៦០២០៥ | ភូមិគោកដូង | Kouk Doung |- | ១៧០៦០២០៦ | ភូមិដូរ្យតន្រ្តី | Dour Dantrei |- | ១៧០៦០២០៧ | ភូមិចំបក់ហែរ | Chambak Haer |- | ១៧០៦០២០៨ | ភូមិភ្នំទ្រង់បាត | Phnum Trong Bat |- |} 1t9gk0mtvqkr3knqnf50nmg762yox0a 0 37826 341344 341062 2026-09-30T00:12:47Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341344 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៦ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០៧០១ | ភូមិច្រនៀង | Chranieng |- | ១៧០៦០៧០២ | ភូមិព្រៃក្រឡាញ់ | Prey Kralanh |- | ១៧០៦០៧០៣ | ភូមិគោកកី | Kouk Kei |- | ១៧០៦០៧០៤ | ភូមិគោកភ្ងាស | Kouk Phngeas |- | ១៧០៦០៧០៥ | ភូមិគោកយាង | Kouk Yeang |- | ១៧០៦០៧០៦ | ភូមិស្មាច់ | Smach |- | ១៧០៦០៧០៧ | ភូមិអង្កោល | Angkaol |- | ១៧០៦០៧០៨ | ភូមិដំរីស្លាប់ | Damrei Slab |- | ១៧០៦០៧០៩ | ភូមិតាសុខ | Ta Sokh |- | ១៧០៦០៧១០ | ភូមិតាស្រី | Ta Srei |- | ១៧០៦០៧១១ | ភូមិខ្សី | Khsei |- | ១៧០៦០៧១២ | ភូមិស្វាយ | Svay |- | ១៧០៦០៧១៣ | ភូមិទ្រាស | Treas |- | ១៧០៦០៧១៤ | ភូមិក្រូច | Krouch |- | ១៧០៦០៧១៥ | ព្រៃថ្កូវ | Prey Thkov |- | ១៧០៦០៧១៦ | តាប៉ាង | Ta Pang |- |} af04x7115k50vj92wpau0mjfip71qfc 0 38040 341343 341061 2026-09-30T00:06:19Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341343 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០៣០១ | ភូមិតាច្រែង | Ta Chraeng |- | ១៧០៦០៣០២ | ភូមិត្រពាំងច្រាំង | Trapeang Chrang |- | ១៧០៦០៣០៣ | ភូមិអូរក្រឡាញ់ | Ou Kralanh |- | ១៧០៦០៣០៤ | ភូមិកោះក្របៅ | Kaoh Krabau |- | ១៧០៦០៣០៥ | ភូមិក្រឡាញ់ | Kralanh |- | ១៧០៦០៣០៦ | ភូមិពេជ្ជោរ | Pechchour |- | ១៧០៦០៣០៧ | ភូមិសំពៅលូន | Sampov Lun |- |} 7npzqllggk6s060ciutv5qh5o1q8d2i 0 42688 341346 341064 2026-09-30T00:20:20Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341346 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០៩០១ | ភូមិល្ហុង | Lhong |- | ១៧០៦០៩០២ | ភូមិស្រណាល | Sranal |- | ១៧០៦០៩០៣ | ភូមិគោកត្រុំ | Kouk Trom |- | ១៧០៦០៩០៤ | ភូមិរំដេង | Rumdeng |- | ១៧០៦០៩០៥ | ភូមិគំរូ | Kumru |- | ១៧០៦០៩០៦ | ភូមិតាំងយូ | Tang Yu |- | ១៧០៦០៩០៧ | ភូមិទម្លាប់ | Tonloab |- | ១៧០៦០៩០៨ | ភូមិស្លែង | Slaeng |- | ១៧០៦០៩០៩ | ភូមិគោកចាស់ | Kouk Chas |- | ១៧០៦០៩១០ | ភូមិផ្លាំង | Phlang |- | ១៧០៦០៩១១ | ភូមិមានជ័យ | Mean Chey |- | ១៧០៦០៩១២ | ភូមិគោកត្នោត | Kouk Tnaot |- | ១៧០៦០៩១៣ | ភូមិរវៀង | Rovieng |- |} rtt7qgkvxd6cktbhxwpy5vc5ptpl0ws 0 42689 341348 341065 2026-09-30T00:30:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341348 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកពួក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៧០២០១ | ភូមិគោកព្នៅ | Kouk Pnov |- | ១៧០៧០២០២ | ភូមិអន្តង្កន់ | Antangkon |- | ១៧០៧០២០៣ | ភូមិតាកាំ | Ta Kam |- | ១៧០៧០២០៤ | ភូមិដូនកែវ | Doun Kaev |- | ១៧០៧០២០៥ | ភូមិល្បើក | Lbaeuk |- | ១៧០៧០២០៦ | ភូមិត្នោតជ្រុំ | Tnaot Chrum |- | ១៧០៧០២០៧ | ភូមិប្រាសាទចារ្យ | Prasat Char |- | ១៧០៧០២០៨ | ភូមិគោកពោធិ៍ | Kouk Pou |- | ១៧០៧០២០៩ | ភូមិពាម | Peam |- | ១៧០៧០២១០ | ភូមិតាស្នេហ៍ | Ta Snae |- | ១៧០៧០២១១ | ភូមិគោកថ្មី | Kouk Thmei |- | ១៧០៧០២១២ | ភូមិរហាល | Rohal |- | ១៧០៧០២១៣ | ភូមិដូនអុន | Doun On |- |} ch6sypx61ebi9k4qnhw2m2ceyitnmbz 0 52189 341341 341059 2026-09-29T23:57:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 341341 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកក្រឡាញ់]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧០៦០១០១ | ភូមិត្រាំកង់ | Tram Kang |- | ១៧០៦០១០២ | ភូមិឈូករ័ត្ន | Chhuk Roat |- | ១៧០៦០១០៣ | ភូមិរុន | Run |- | ១៧០៦០១០៤ | ភូមិគោកត្នោត | Kouk Tnaot |- | ១៧០៦០១០៥ | ភូមិខ្នាជោ | Khnar Chou |- | ១៧០៦០១០៦ | ភូមិដំរីស្លាប់ | Domrei Slab |- | ១៧០៦០១០៧ | ភូមិតាមាឃ | Ta Meakh |- | ១៧០៦០១០៨ | ភូមិចន្លាស់ដៃ | Chanlas Dai |- | ១៧០៦០១០៩ | ភូមិព្រះលាន | Preah Lean |- | ១៧០៦០១១០ | ភូមិរលំស្វាយ | Rolum Svay |- | ១៧០៦០១១១ | ភូមិកំបោរ | Kambaor |- | ១៧០៦០១១២ | ភូមិដូនកាយ | Daun Kay |- |} mkksv8ioydcfqkphyy03xjk1ppft7yx 10 54899 341338 2026-09-29T15:23:20Z TheRandomGoober 27248 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ {{Image label begin|image=Israel relief location map.jpg|width=300|float=right|link=}} {{Image label |x=0.10|y=0.07|scale=300|text='''[[ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល]]'''}} {{Image label |x=0.03|y=1.79|scale=300|text={{navbar|Israel Geographical Map|mini=y}}}} {{Image label small|x=0.73|y=0.17|scale=300|text=[[Hula Valley|Hula]]}} {{Image label small|x=0.59|y=0.25|scale=3... 341338 wikitext text/x-wiki {{Image label begin|image=Israel relief location map.jpg|width=300|float=right|link=}} {{Image label |x=0.10|y=0.07|scale=300|text='''[[ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល]]'''}} {{Image label |x=0.03|y=1.79|scale=300|text={{navbar|Israel Geographical Map|mini=y}}}} {{Image label small|x=0.73|y=0.17|scale=300|text=[[Hula Valley|Hula]]}} {{Image label small|x=0.59|y=0.25|scale=300|text=[[Galilee]]}} {{Image label small|x=0.46|y=0.35|scale=300|text=[[Mount Carmel|Carmel]]}} {{Image label small|x=0.56|y=0.40|scale=300|text=[[Jezreel Valley|Jezreel]]}} {{Image label small|x=0.65|y=0.46|scale=300|text=[[Jordan Valley (Middle East)|Jordan<br />Valley]]}} {{Image label small|x=0.35|y=0.50|scale=300|text=[[Sharon plain|Sharon]]<br>([[Israeli coastal plain|Coastal<br>plain]])}} {{Image label small|x=0.38|y=0.81|scale=300|text=[[Shephelah|Shfela]]}} {{Image label small|x=0.52|y=0.77|scale=300|text=[[Judaean Mountains|Judaean<br />Mtns.]]}} {{Image label small|x=0.26|y=1.01|scale=300|text=[[Hevel Eshkol|Hevel<br>Eshkol]]}} {{Image label small|x=0.43|y=1.08|scale=300|text=[[Negev]]}} {{Image label small|x=0.49|y=1.18|scale=300|text=[[Arabah]]}} {{Image label small|x=0.35|y=1.31|scale=300|text=[[Negev Mountains|Negev<br>Mtns.]]}} {{Image label small|x=0.44|y=1.55|scale=300|text=[[Eilat Mountains|Eilat<br>Mtns.]]}} {{Image label small|x=0.65|y=0.30|scale=300|text=[[Sea of Galilee|Kinneret]]}} {{Image label small|x=0.14|y=0.25|scale=300|text=[[Levantine Sea]]<br />([[Mediterranean Sea|Mediterranean]])}} {{Image label small|x=0.65|y=0.89|scale=300|text=[[Dead Sea|Dead<br />Sea]]}} {{Image label small|x=0.23|y=1.75|scale=300|text=[[Gulf of Eilat]]<br>([[Red Sea]])}} {{Image label small|x=0.55|y=0.63|scale=300|text=''{{font color|gray|West<br />Bank|link=West Bank}}''}} {{Image label small|x=0.19|y=0.86|scale=300|text=''{{font color|gray|Gaza<br />Strip|link=Gaza Strip}}''}} {{Image label small|x=0.63|y=0.05|scale=300|text=''{{font color|gray|Lebanon|link=yes}}''}} {{Image label small|x=0.91|y=0.10|scale=300|text=''{{font color|gray|Syria|link=yes}}''}} {{Image label small|x=0.76|y=0.70|scale=300|text=''{{font color|gray|Jordan|link=yes}}''}} {{Image label small|x=0.16|y=1.30|scale=300|text=''{{font color|gray|Egypt|link=yes}}''}} {{Image label end}}<noinclude> {{clear}} ==See also== *{{tl|ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល}} – navbox. *{{tl|ផែនទីអ៊ីស្រាអែលមានស្លាក}} – districts. {{Documentation|Template:Image label begin/doc}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រគំរូអ៊ីស្រាអែល|ភូមិសាស្ត្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រគំរូផែនទីមានស្លាក|អ៊ីស្រាអែល]] </noinclude> 7bxglco7bd8a4fosdmgk7acter7b917 341339 341338 2026-09-29T15:43:32Z TheRandomGoober 27248 បកប្រែ label មួយចំនួន 341339 wikitext text/x-wiki {{Image label begin|image=Israel relief location map.jpg|width=300|float=right|link=}} {{Image label |x=0.10|y=0.07|scale=300|text='''[[ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល]]'''}} {{Image label |x=0.03|y=1.79|scale=300|text={{navbar|ផែនទីភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|mini=y}}}} {{Image label small|x=0.77|y=0.17|scale=300|text=[[ជ្រលងហ៊ូឡា|ហ៊ូឡា]]}} {{Image label small|x=0.59|y=0.25|scale=300|text=[[ហ្កាលីឡេ]]}} {{Image label small|x=0.46|y=0.35|scale=300|text=[[ភ្នំការមែល|ការមែល]]}} {{Image label small|x=0.56|y=0.40|scale=300|text=[[ជ្រលងយីស្រាអែល|យីស្រាអែល]]}} {{Image label small|x=0.65|y=0.46|scale=300|text=[[ជ្រលងហ្សកដង់|ជ្រលង<br />ហ្សកដង់]]}} {{Image label small|x=0.35|y=0.50|scale=300|text=[[ទំនាបឆារ៉ន|ឆារ៉ន]]<br>([[ទំនាបឆ្នេរអ៊ីស្រាអែល|ទំនាប<br>ឆ្នេរ]])}} {{Image label small|x=0.38|y=0.81|scale=300|text=[[ឈីហ្វីឡា]]}} {{Image label small|x=0.52|y=0.77|scale=300|text=[[ជួរភ្នំយូដា|ជួរភ្នំ<br />យូដា]]}} {{Image label small|x=0.26|y=1.01|scale=300|text=[[ហាវ៉ាល់អេឆ្កូល|ហាវ៉ាល់<br>អេឆ្កូល]]}} {{Image label small|x=0.43|y=1.08|scale=300|text=[[ណេហ្គេវ]]}} {{Image label small|x=0.49|y=1.18|scale=300|text=[[អារ៉ាបា]]}} {{Image label small|x=0.35|y=1.31|scale=300|text=[[ជួរភ្នំណេហ្គេវ|ជួរភ្នំ<br>ណេហ្គេវ]]}} {{Image label small|x=0.44|y=1.55|scale=300|text=[[ជួរភ្នំអេឡាត|ជួរភ្នំ<br>អេឡាត]]}} {{Image label small|x=0.65|y=0.30|scale=300|text=[[សមុទ្រហ្កាលីឡេ|គីន្នេរ៉េត]]}} {{Image label small|x=0.14|y=0.25|scale=300|text=[[សមុទ្រឡឺវ៉ង់]]<br />([[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ|មេឌីទែរ៉ាណេ]])}} {{Image label small|x=0.65|y=0.89|scale=300|text=[[សមុទ្រមរណៈ|សមុទ្រ<br />មរណៈ]]}} {{Image label small|x=0.23|y=1.75|scale=300|text=[[ឈូងសមុទ្រអេឡាត]]<br>([[សមុទ្រក្រហម]])}} {{Image label small|x=0.55|y=0.63|scale=300|text=''{{font color|gray|វ៉េស<br />ប៊ែង|link=វ៉េសប៊ែង}}''}} {{Image label small|x=0.21|y=0.87|scale=300|text=''{{font color|gray|ដ.ជ.<br />ហ្កាហ្សា|link=ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}''}} {{Image label small|x=0.63|y=0.05|scale=300|text=''{{font color|gray|ប្រទេសលីបង់|link=លីបង់}}''}} {{Image label small|x=0.91|y=0.10|scale=300|text=''{{font color|gray|ប្រទេស<br/><br/>ស៊ីរី|link=ស៊ីរី}}''}} {{Image label small|x=0.76|y=0.70|scale=300|text=''{{font color|gray|ប្រទេសហ្សកដានី|link=ហ្សកដានី}}''}} {{Image label small|x=0.16|y=1.30|scale=300|text=''{{font color|gray|ប្រទេស<br/><br/>អេហ្ស៊ីប|link=អេហ្ស៊ីប}}''}} {{Image label end}}<noinclude> {{clear}} ==See also== *{{tl|ភូមិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល}} – navbox. *{{tl|ផែនទីអ៊ីស្រាអែលមានស្លាក}} – districts. {{Documentation|Template:Image label begin/doc}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រគំរូអ៊ីស្រាអែល|ភូមិសាស្ត្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំព័រគំរូផែនទីមានស្លាក|អ៊ីស្រាអែល]] </noinclude> mdpxfeb234k7hht4hrtx2qjnxbyyj4k