ទេវកថា

Wiktionary kmwiktionary https://km.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 case-sensitive មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ Wiktionary ការពិភាក្សាអំពីWiktionary ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk ទេវកថា 0 2986 114626 107551 2026-06-04T02:00:01Z Trong Dang 5013 /* */ 114626 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ទេ-វៈ កៈ-ថា}} ===នាម=== {{km-noun}} '''ទេវកថា''' (ន.) អង់គ្លេស: '''mythology''' ជាសាច់រឿងឬបរិយាយណាមួយអំពីប្រវត្តិនៃអាទិទេពនៃសាសនាណាមួយឬមហាវិរៈបុរសក្នុងសម័យបុរាណកាល ។ ដូចជាទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូមានដូចជា៖ '''រឿងរ៉ាម៉ាយ៉ាណៈ''' ឬ '''រាមកេរ្តិ៍ (ខ្មែរ)''', '''មហាភារតៈ''' ។ល។ ដែលរៀបរាប់ពីភាពអស្ចារ្យនៃអង្គព្រះវិស្ណុក្នុងភាពជាអ្នកការពារលោកទាំងបី ។ ទេវកថារបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា៖ '''ព្រះត្រៃបិតក''' និយាយពីភាពអស្ចារ្យនៃអង្គព្រះពុទ្ធអង្គ។ 04r6os5ukp9btvywqlv5s6ul8ftf2cu ខ្សាច់ 0 5480 114561 92855 2026-06-04T01:04:59Z Trong Dang 5013 /* */ 114561 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} #( ន. ) ផង់គ្រាប់ល្អិតរឹងដូចថ្មមានពន្លឺខ្លះឥតពន្លឺខ្លះ ។ ខ្សាច់ដែលមានគ្រាប់ធំៗ លាយផង ហៅថា ខ្សាច់ពងកន្ធរ ។ #Aulopareia janetae scalycheek goby #ភូមិនៃឃុំអរិយក្សត្រ #ភូមិនៃឃុំកំពង់ថ្កូវ 3a7dj44n1bjbyen29x9gcc7xuolri3h គូទ 0 5860 114576 92897 2026-06-04T01:20:07Z Trong Dang 5013 /* */ 114576 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} សំ. បា. ( ន. ) (គុទ) អវយវៈត្រង់ចំណែកកាយខាងក្រោយជិតវច្ចទ្វារ : ដាក់គូទអង្គុយ ។ ប៉ែកអវយវៈនេះ បុរាណពីដើមហៅថា តពោក ឬ ត្រពោក; សូម្បីសព្វថ្ងៃនេះអ្នកបាត់ដំបង, អ្នកសៀមរាបជាដើម ក៏នៅប្រើពាក្យនេះដែរ : ដាក់តពោកអង្គុយ (ម. ព. នោះ) ។ ប្រើដោយច្រឡំសរសេរ គូថ, ត្រូវប្រើ គូទ វិញទើបត្រឹមត្រូវ ។ f8y93gfhycyz9bto5484m063w987cpp គោ 0 5897 114558 92904 2026-06-04T00:53:02Z Trong Dang 5013 /* */ 114558 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} សំ. បា. ( ន. ) (ប្រែបានច្រើនយ៉ាងគឺ “ឋានសួគ៌; រស្មី; ខ្សែផ្លេកបន្ទោរ; កាំរន្ទះ; ព្រះអាទិត្យ; ព្រះចន្ទ្រ; រោមតាមរាងកាយ; ប្រស្រីភ្នែក; ទឹក; សំដី; ទិស; សរ (ព្រួញ); ពេជ្រ; អារម្មណ៍; ផែនដី; គោ; មាតា...”) សត្វពាហនៈសម្រាប់ប្រើទឹមដឹកអូស ជាសត្វមានប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់របស់មនុស្ស (ម. ព. ក្របី ផង) ។ p9g65ip4o5rrfsdn6ygj0n1san23o5d ចង់ 0 6374 114596 111886 2026-06-04T01:32:07Z Trong Dang 5013 /* */ 114596 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ប៉ង, នឹកភ្នកដោយមានបំណង, ប្រាថ្នា, ត្រូវការ : ចង់បាន, ចង់ឲ្យ, ចង់ទៅ ។ល។ ( កិ. ) និយាយលោម, ល្បួងឲ្យព្រម, ឲ្យដោយតាម ដោយផ្លូវស្នេហា : មានគេលបចង់វាញយដែរ ប៉ុន្តែវាមិនព្រម ... ។ bzaee3xxcr6g82wj03g9nqmpuqlunk7 ចង្កា 0 6375 114572 92965 2026-06-04T01:17:20Z Trong Dang 5013 /* */ 114572 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ចង់កា}} ===នាម=== {{km-noun}} ចង់កា ( ន. ) សរីរាវយវៈត្រង់ខាងក្រោមមាត់ : ចង្កាមនុស្ស, ចង្កាគោ, ចង្កាក្របី ។ ព. ទ. បុ. ថ្ពាល់ខ្លា ចង្កាហ៊ីង ពោះទ្រពីង មាត់កំបែប, តើទាយថាម៉េច ? .... bsp2q0qz007d1r3y6som8n2ilzbr127 ចុយ 0 6657 114607 110890 2026-06-04T01:40:17Z Trong Dang 5013 /* */ 114607 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} សេពមេថុ នធម្ម (ពាក្យអាសគ្រាម); ពាក្យថ្លៃថ្លាថា ធ្វើមេថុនសេវនកិច្ច, រួមមេថុនសំវាស, រួមបវេណី, រួមដំណេក, រួមដំណេកបង្គុយ ។ (ពាក្យនេះពុំគួរសមសោះឡើយ ប៉ុន្ដែនឹងខានចុះសោះក៏ពុំកើត ព្រោះជា មេពាក្យ បង្គាប់ឲ្យយើងចុះ តាមលក្ខណសម្បត្តិនៃវចនានុក្រមរបស់យើង, ទោះពាក្យអាសគ្រាមឯទៀតខ្លះក្រៅពីនេះ ក៏ត្រូវតែចុះដូចគ្នាដែរ)។ phevdrk5vrduvxxrcgf9ufc27lf0r4p ឆ្លើយ 0 7197 114592 93101 2026-06-04T01:30:42Z Trong Dang 5013 /* */ 114592 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) តបសំដី, តបសំបុត្រ, ដីកា ។ ឆ្លើយឆ្លង តបពាក្យសំដីឆ្លងទៅឆ្លងមក ។ ncqugd8gbtnaz0obarsng61upusre2b ជួយ 0 7486 114603 93141 2026-06-04T01:36:03Z Trong Dang 5013 /* */ 114603 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} #( កិ. ) ធ្វើឲ្យអ្នកដទៃបានសម្រេចប្រយោជន៍តាមបំណង, ធ្វើឲ្យគេបានស្រួល, ទំនុកបម្រុង, ឲ្យកម្លាំង, ឲ្យគំនិត ... ។ #ភូមិនៃឃុំតាវែងលើ nghpkk3ry2ik42qjyxd33vuf2fcfb6h ជ្រូក 0 7680 114557 93167 2026-06-04T00:52:18Z Trong Dang 5013 114557 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទ ដែលគេចិញ្ចឹមក្នុងស្រុក ហៅថា ជ្រូកស្រុក, ដែលកើតអាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃ ហៅថា ជ្រូកព្រៃ ។ #wild yam (Dioscorea oryzetorum) #Pig fish (local people called) locate in mangrove forest of Tropeng Songkee fishery community and E-Co tourism at Tuek Chou commune, Kompot province iynftkncmtrtswy4k0bd699umf2p95l ឈរ 0 7732 114587 93172 2026-06-04T01:29:06Z Trong Dang 5013 /* */ 114587 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ឋិតពេញជំហរ ជើងជាន់ត្រង់, ជាឈ្មោះឥរិយាបថមួយ ក្នុងឥរិយាបថទាំង ៤ គឺ ដើរ, ឈរ, អង្គុយ, ដេក ។ ស្ថិតនៅ, នៅស្ដីទីរាជការ : រាជការត្រូវចាត់លោក...ឲ្យទៅឈរខែត្រស្វាយរៀង; ខ្ញុំបានឈរធ្វើរាជការទីអភិបាលខែត្រ នៅខែត្រកំពតអស់ ៥ ឆ្នាំ ។ នៅទ្រឹងមិនឡើងមិនចុះ, មិនគ្រាន់បើមិនរឹតឡើង (ជំងឺ) : ជំងឺឈរឲ្យមើលយូរណាស់ មិនគិតរកគ្រូមើលគ្នា ។ គុ. ឬ ន. អក្សរដែលមានតួរាងត្រង់ : អក្សរឈរ ។ 9cjj3oez9wu6o23r91u1y7xo3pr35uy ញ៉ាំ 0 7915 114577 93203 2026-06-04T01:22:01Z Trong Dang 5013 /* */ 114577 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ស៊ី; និយាយបានចំពោះតែកូនក្មេងតូច (ពាក្យទំយើ) : វាចេះញ៉ាំបាយខ្លួនវាហើយ) ។ aurde3eqksauzb23c8y1m18z50mlec1 ដើរ 0 8055 114588 93238 2026-06-04T01:29:24Z Trong Dang 5013 /* */ 114588 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) សម្រេចឥរិយាបថ ១ ផ្សេងអំពីឥរិយាបថ ៣ គឺ ឈរ, អង្គុយ, ដេក, គឺលើកជើងឈានទៅ : ដើរទៅ, ដើរមក ។ កម្រើកដោយកម្លាំងផ្សេងៗ មានចំហាយក្ដៅជាដើម : គ្រឿងចក្រដើរ, ម៉ាស៊ីនដើរស្រួល, នាឡិកានេះដើររហ័សណាស់ ។ ប្រព្រឹត្តទៅ : ការរបស់យើងឥឡូវដើរស្រួលជាងពីដើម ។ កាន់ការដោយគ្រឿងដឹកនាំផ្សេងៗ : ដើរទូក, ដើរកប៉ាល់ ។ ទទួលភារៈដឹកនាំគ្រឿងផ្ទុក ឬមនុស្សអ្នកជិះទៅមក : ផ្លូវនុ៎ះមានរថយន្តដើរឥតអាក់ ។ ចែកឋាន (ស្លាប់) ក៏ហៅដើរបានដែរ (ពាក្យរាបសាសម្រាប់ប្រជាជនសាមញ្ញ) : បើតាមការសង្កេតមើល ដង្ហើមរបស់គាត់ ឃើញថាគាត់មុខជានឹងដើរ ក្នុងពេលឆាប់ៗ នេះហើយ ។ល។ #(សិល្បៈ) ឈ្មោះក្បាច់រាំមួយប្រភេទដោយប្រើជើងឆ្វេងបោះទៅមុននិងជើងស្ដាំអូសឈូសបោះទៅមុខក្បែរជើងឆ្វេង ដោយឱ្យម្រាមជើងទាំងពីរខាងកាច់ងឡើងលើ។ eq25pd4vphmdetcy0be53rc9ktf2k7p ឋានៈ 0 8175 114608 15965 2026-06-04T01:42:03Z Trong Dang 5013 /* */ 114608 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ឋាណៈ}} ===នាម=== {{km-noun}} --ន៉ៈ បា.; សំ. ( ន. ) (ឋាន; ស្ថាន) ហេតុ, ដំណើរ, ទំនង : សេចក្ដីនេះមានឋានៈគួរឲ្យជឿបាន ។ ងារ, មុខងារ, ថ្នាក់ងារ, ថ្នាក់ស័ក្តិយស : លោកមានឋានៈជាអ្វី ? --មានឋានៈជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសង្គមកិច្ច; គួរកុំប្រកាន់ឋានៈពេក ។ 8ve533x8clzoqk7jq28oypg1o5zsfcs ត្រចៀក 0 8583 114571 93315 2026-06-04T01:16:57Z Trong Dang 5013 /* */ 114571 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) អាយតនៈសម្រាប់ត្រងរងនូវសំឡេង : ឮសំឡេងដោយត្រចៀក ។ ប៉ែកអវយវៈនៃអ្វីផ្សេងៗមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងត្រចៀក ដែលសម្រាប់យួរ, សម្រាប់ទ្រទប់បិទបើកបាន : ត្រចៀកកញ្ឆេ, ត្រចៀកទ្វារ ។ល។ 5ia43kp30z45baqkc2y02tfvoi0qaay ថវិកា 0 8807 114624 111044 2026-06-04T01:55:16Z Trong Dang 5013 /* */ 114624 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ថៈវិកា}} ===នាម=== {{km-noun}} ថៈ-- បា. ( ន. ) ថង់; យាម; ទៃ ។ សព្វថ្ងៃពាក្យនេះ ប្រើសំដៅយកបញ្ជីដែលគ្រោង ឬកត់ត្រាទុកនូវប្រាក់ចំណូលនិងចំណាយរៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រៀបដូចជាថង់សម្រាប់ដាក់ប្រាក់ : គ្រោងថវិកា, ចាយ វាយប្រាក់កុំឲ្យហួសលើសពីថវិការបស់ខ្លួន ។ ថវិកាខេត្ត ថវិកាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងខេត្ត ។ ថវិកាជាតិ ថវិការបស់ជាតិ គឺថវិកាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសជាតិទាំងមូល ។ ថវិកាប្រធួន សេចក្ដីសុំរួមគ្នាដែលក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុធ្វើជូនទៅរដ្ឋសភា ដើម្បីសុំនូវឥណទានបន្ថែម សម្រាប់ចាយវាយទប់ទល់ទម្រាំបានថវិកាដើម ។ ថវិកា គឺជាចំនួនទឹកប្រាក់ដែលត្រូវការ ឬមានសម្រាប់គោលបំណងណាមួយ។ aj53oeea3w0h8w33felcaslmlwc11a9 ថើប 0 8831 114581 93348 2026-06-04T01:27:39Z Trong Dang 5013 /* */ 114581 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ស្រូបខ្យល់ដោយច្រមុះដើម្បីយកក្លិន ឬឲ្យដឹងក្លិន... : ម្ដាយថើបកូនសំឡាញ់ ។ azlgjgluw1knq837ww4ltr50wv45fh5 ថ្គាម 0 8873 114574 93352 2026-06-04T01:18:32Z Trong Dang 5013 /* */ 114574 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ធ្មេញធំៗ ដែលដុះនៅខាងចុងឆ្អឹងចង្កាទាំងពីរខាង មានទាំងខាងលើខាងក្រោម : ថ្គាមមនុស្ស, ថ្គាមដំរី, ថ្គាមខ្លា ។ 8eq8ad3dw7kyycm026k1kwzady7qtzc ថ្នាល 0 8900 114619 16738 2026-06-04T01:51:47Z Trong Dang 5013 /* */ 114619 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ទីដីសម្រាប់សាបពូជស្រូវ ឬព្រោះពូជថ្នាំជាដើម : ថ្នាលសំណាប, កូនថ្នាំ ១ ថ្នាល ។ s5mwnl94583cn008vjfopm0lkazrmq8 ថ្ម 0 8920 114566 93367 2026-06-04T01:11:34Z Trong Dang 5013 /* */ 114566 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} #( ន. ) ធាតុដីដែលរឹងហើយជាប់ (ទីទៃពីលោហជាតិ) : ថ្មភ្នំ, ថ្មបាយក្រៀម; ថ្មកែវ, ថ្មខ្មៅ ។ល។ Thma #ភូមិនៃសង្កាត់ទៀន #ភូមិនៃសង្កាត់ឪឡោក g796mxssuukdb01xa1uhx4hwaqkkalr ទិញ 0 9202 114605 96079 2026-06-04T01:38:21Z Trong Dang 5013 មិនធ្វើវិញនូវកំណែប្រែ [[Special:Diff/96079|96079]] ដោយ [[Special:Contributions/175.100.13.211|175.100.13.211]] ([[User talk:175.100.13.211|ការពិភាក្សា]]) 114605 wikitext text/x-wiki ( កិ. ) បានអ្វីៗ មកជារបស់ខ្លួនដោយឲ្យថ្លៃជាប្រាក់ទៅអ្នកលក់ : ទិញសំពត់, ទិញសៀវភៅ ។ ទិញជឿ យករបស់គេមុនដោយទិញមិនទាន់សងថ្លៃ ព្រោះអ្នកលក់ជឿថាអ្នកទិញមុខជានឹងសងថ្លៃពុំខាន ។ n4qsodgbffnsrki2ay2tdc06e5ltjxt 114606 114605 2026-06-04T01:38:43Z Trong Dang 5013 /* */ 114606 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) បានអ្វីៗ មកជារបស់ខ្លួនដោយឲ្យថ្លៃជាប្រាក់ទៅអ្នកលក់ : ទិញសំពត់, ទិញសៀវភៅ ។ ទិញជឿ យករបស់គេមុនដោយទិញមិនទាន់សងថ្លៃ ព្រោះអ្នកលក់ជឿថាអ្នកទិញមុខជានឹងសងថ្លៃពុំខាន ។ c75drxe04qkzlgjj19q4anowj44c35n ទិន្នន័យ 0 9228 114616 114155 2026-06-04T01:49:54Z Trong Dang 5013 /* */ 114616 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ទិន-នៈនៃ}} ===នាម=== {{km-noun}} [[ទិ50|ទិ]]ន-នៈ នៃ បា. ( ន. ) (ទិន្នន័យប្រកាស+នយ) ន័យឬសេ ចក្ដីពន្យល់ដែលគេបានឲ្យហើយ, ចំណុចសំខាន់យ៉ាងពិតប្រាកដដែលបានពន្យល់រួចហើយ : គប្បីធ្វើតាមទិន្នន័យនេះចុះមិនខុសទេ ។ # (គណនាករណ៍) data ព័ត៌មានដែលប្រមូលបានសម្រាប់ធ្វើការពិនិត្យពិចារណា និង ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ធ្វើការសម្រេច។ #បណ្ដុំ អក្សរ លេខ និមិត្តសញ្ញា រូបភាព សំឡេង ដែលប្រើដោយកុំព្យូទ័រ។ោ 0qgavuswo097hvct02vx73ucilxgzq7 ទ្រឹស្ដី 0 9613 114623 93466 2026-06-04T01:54:57Z Trong Dang 5013 /* */ 114623 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ទ្រឹសស្ដី}} ===នាម=== {{km-noun}} ទ្រឹស-ស្ដី ជើង ដ ម. ព. ទ្រឹស្ដិ ។ #theory, théorie គំនិតដែលស្នើឡើងសម្រាប់ពន្យល់ឬបកស្រាយជាទូទៅនូវបាតុភូត ព្រឹត្តិការណ៍...។ 2a0cmjcozpy6j3pmx94nikkaihh9xsa ធាតុ 0 9729 114610 93476 2026-06-04T01:43:40Z Trong Dang 5013 /* */ 114610 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ធាត}} ===នាម=== {{km-noun}} ធាត សំ. បា. ( ន. ) (“សភាវៈ ឬធម្មជាតិទ្រទ្រង់ខ្លួនឯង,...”) ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់អាកាស : ធាតុដី, ធាតុទឹក ។ល។ អាការៈក្នុងខ្លួន ដូចយ៉ាង សក់, ធ្មេញ, សាច់, ឈាម ជាដើម ក៏ហៅថា ធាតុ ។ មាស, ប្រាក់, ដែក, ។ល។ ក៏ហៅថា ធាតុ ។ ឆ្អឹងរបស់បុគ្គលដែលគេគួរគោរព ក៏ហៅថា ធាតុ ឬ ហៅថា អដិ្ឋធាតុ ។ មូលដើមរបស់តន្តិភាសាមានភាសាសំស្ក្រឹត, បាលីជាដើម ក៏ហៅថា ធាតុ, ដូចយ៉ាង ធរណី “ផែនដី” មកពី ធរ-ធាតុ “ទ្រទ្រង់”; កម្ម “អំពើ” មកពី ករ-ធាតុ “ធ្វើ” ។ល។ ប្រើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. ធា-តុ ដូចជា ធាតុកថា (ធា-តុកៈថា) ន. (សំ. បា.) ឈ្មោះគម្ពីរព្រះអភិធម្មទី ៣ សម្ដែងអំពីធាតុផ្សេងៗ ។ ធាតុចេតិយ (--ចេតិយ៉ៈ ឬ-ចែដី) ន. (បា.) ចេតិយដែលបញ្ចុះធាតុ, តាមសេចក្ដីក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាសំដៅចំពោះតែចេតិយដែលបញ្ចុះព្រះសារីរិកធាតុព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ឬដែលបញ្ចុះធាតុព្រះអរហន្ត; មានន័យផ្សេងទៀតថា ទោះបីចេតិយដែលបញ្ចុះព្រះពុទ្ធរូបបាក់បែកក៏ហៅថា ធាតុចេតិយ ដែរ (ម. ព. ចេតិយ ផង) ។ ធាតុនិធាន ន. (បា.) ការតម្កល់, ការបញ្ចុះធាតុ, បុណ្យបញ្ចុះធាតុ ។ ធាតុប្បច្ចវេក្ខណៈ (ធាតុប-ប៉័ច-ចៈវ៉េក-ខៈណៈ) ន. (បា.--ណ) ការពិចារណានូវបច្ច័យ៤ មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ឲ្យឃើញថាគ្រាន់តែជាធាតុ ៤ ប៉ុណ្ណោះ : ធាតុប្បច្ចវេក្ខណៈ ជាករណីយកិច្ចរបស់បព្វជិត (ព. ពុ.) ។ ធាតុវិជ្ជា ឬ ធាតុវិទ្យា ន. (បា. ធាតុ + វិជ្ជា; សំ. ធាតុ + វិទ្យា) ចំណេះខាងការប្រកបឬផ្សំធាតុគ្រប់យ៉ាងឲ្យកើតបានជាអ្វីមួយឡើង ឬឲ្យប្រើការប្លែកៗ បាន ។ ធាតុវិភាគ (--វិភាក) ន. (សំ. បា.) ការញែកឬរំលែកធាតុ ។ ធាតុអន្តរធាន (--អន់-តៈរ៉ៈធាន ឬ-អន់-ដ--) ន. (បា.) ការសាបសូន្យឬបាត់បង់នៃព្រះធាតុរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ។ មានសេចក្ដីតំណាលថា កាលណាសាសនារបស់ព្រះពុទ្ធរោយរៀវបាត់សូន្យទៅ ដោយហេតុមនុស្សលោភលន់អស់សេចក្ដីគោរពហើយ, កាលនោះព្រះសារីរិកធាតុរបស់ព្រះអង្គ ទោះបីប្រតិស្ឋាននៅក្នុងទីណាក៏ដោយ សុទ្ធសឹងតែអណ្ដែតត្រសែតឯងៗមកប្រជុំគ្នាទាំងអស់នៅត្រង់ពោធិព្រឹក្ស គឺកន្លែងដែលព្រះអង្គត្រាស់ដឹងជាដំបូង ហើយតេជោធាតុបណ្ដាលឡើងឯងឆេះប្រល័យព្រះសារីរិកធាតុទាំងអស់នោះ សុសសោះសូន្យអស់ទៅ ឥតមានសេសសល់ឡើយ, ត្រង់នេះឯងហើយហៅថា ធាតុអន្តរធាន; ហៅម្យ៉ាងទៀតថា ធាតុបរិនិព្វាន ក៏បាន (តាមមនោរថបូរណីអដ្ឋកថា) ។ Theat 4380w91qt41qqnquz5lhkc2m1vbv60h ធ្វើ 0 9828 114594 93491 2026-06-04T01:31:09Z Trong Dang 5013 /* */ 114594 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) សម្រេចអំពើ គឺសម្រេចកិច្ចការធុរៈអ្វីៗ : ធ្វើបុណ្យ, ធ្វើស្រែ, ធ្វើការ ។ កិរិយាសព្ទ ធ្វើ នេះសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងសព្ទដទៃបានច្រើនជាអនេកតាមគួរដល់ការប្រើ, ដូចជា : ធ្វើជាមិនស្គាល់, ធ្វើជាមិនឃើញ ជាដើម ។ 6m7rwf3l5y5hd19qih7n8g2wi2teeaf និយាយ 0 10042 114598 93517 2026-06-04T01:32:41Z Trong Dang 5013 /* */ 114598 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} សំ. ( ន. ) (ន្យាយ ន. “សេចក្ដីសមគួរ, លំអដ៏សមគួរ; ការបញ្ចេញឧទាហរ-ណ៍”) នាំសម្ដីចេញ គឺពោលពាក្យ, ស្ដី, ថា : មាតាបិតាគួរប្រដៅកូនឲ្យរៀននិយាយស្ដីឲ្យត្រឹមត្រូវតាំងពីក្មេងតូចមក កុំបណ្ដោយឲ្យវាធ្លាប់និយាយខុស ។ 26q8zqu9sgjyyh3udndoy5zoz9ztu4a បញ្ហា 0 10371 114617 111869 2026-06-04T01:50:49Z Trong Dang 5013 /* */ 114617 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ប័ញហា|ប៉័ញហា}} ===នាម=== {{km-noun}} ប័ញហា ឬប៉័ញ-- បា.; សំ. ( ន. ) (បញ្ហា; ប្រឝ្ន) ពាក្យឬសេចក្ដីដែលមានអាថ៌កំបាំង លុះតែអ្នកមានប្រាជ្ញាវាងវៃទើបអាចដឹង ឬលុះតែសួរអ្នកចេះ ទើបអាចដឹងច្បាស់បាន; ប្រស្នា, ចំណោទ : ដោះបញ្ហា (ប្រើជា ប្រស្នា វិញក៏បាន) ។ d8j1rjimw1ncb7711t01ikuf8eq9lk6 បើក 0 10811 114599 93643 2026-06-04T01:33:46Z Trong Dang 5013 /* */ 114599 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ទីទៃពីបិទ, ពីគ្រប, ខ្ទប់, រាំង គឺធ្វើឲ្យច្រហ, ឲ្យមានផ្លូវ មានទំនង; ព្រមឲ្យ; ចេញចាយ; បញ្ចេញ; បណ្ដោយតាម : បើកទ្វារ, បើកផ្លូវ, បើករបង, បើកប្រាក់...។ បើកកប៉ាល់ ឬ បើករថយន្ត ធ្វើម៉ាស៊ីនកប៉ាល់ឬរថយន្តឲ្យដើរ កាន់ចង្កូតតម្រង់ឲ្យលឿនទៅតាមគន្លងតាមផ្លូវ ។ បើកក្ដោង លើកក្ដោងឲ្យជក់ខ្យល់ទាញនាំនាវាឲ្យលឿនទៅ ។ បើកដាក់ បើកប្រាក់ឬបើករបស់អ្វីៗដាក់ឲ្យប្រើមានកំណត់ ។ បើកដៃ បណ្ដោយឲ្យ... តាមត្រូវការ ។ បើកទឹក ទម្លាយផ្លូវឲ្យទឹកហូរ ។ បើកទូក ឬ បើកល្វែង ពង្រីកទូកឬល្វែងឲ្យរីកធំជាងពីមុន ។ បើកព្រះនេត្រ គូរឬឆ្លាក់សម្រេចឲ្យកើតបានជាភ្នែកទេវរូបឬជាព្រះនេត្រព្រះពុទ្ធរូប (មុខការសម្រាប់ជាងគំនូរឬជាងឆ្លាក់រូប) ។ បើកភ្នែក ព. ប្រ. យល់ជាក់ច្បាស់ ព្រមទាំងភ្ញាក់ខ្លួនប្រែគំនិត, មិនងងឹតដូចពីដើម ហាក់ដូចជាគេបើកភ្នែកមើលឃើញច្បាស់ ។ បើកឱកាស បើកវេលាទំនេរឲ្យ ។ បើកអំណាច បើកឲ្យធ្វើតាមអំណាចច្បាប់ ។ល។ #(គណនូបករណ៍វិទ្យា) open, ouvrir ទាញយកឯកសារដែលមានស្រាប់មកប្រើប្រាស់។ 5v4bc4yrknzs6yg9twjoc7tue2skbaj បោះ 0 10852 114582 95989 2026-06-04T01:27:53Z Trong Dang 5013 /* */ 114582 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ចាប់គ្រវែងឬចោលដោយដៃផ្ងារ : បោះឧស, បោះអង្គញ់ ។ វាយសំពងឲ្យមុតកប់ ឲ្យលិចចុះ : បោះបង្គោល, បោះស្នឹង, បោះដែកគោល ។ លក់ទំនិញលើកបូកបោះរួបរួមទាំងអស់ ដោយមិនគិតយកចំណេញច្រើន : យកសំពត់ហូល ៣០ ទៅបោះឲ្យហាង ។ ធ្វើឲ្យដិតជាប់ជាស្នាមឬជារូបភាព, ជាក្បាច់រចនា តាមស្នាមចម្លាក់ឬតាមពុម្ព : បោះត្រា, បោះពុម្ពអក្សរ, បោះពុម្ពក្បាច់ ។ បោះតម្រុយ ដោតតម្រុយ ។ បោះទង លូតទងឈោងវារចេញ : ត្រឡាចបោះទង ។ បោះទ័ព លើកទ័ពទៅឈប់ក្នុងទីណាមួយ ។ បោះពាក្យ ឬ បោះសម្ដី បញ្ចេញពាក្យសម្ដីទ្រគោះដូចគេបោះអ្វីៗចោល ។ល។ ព. ទ. បុ. បោះសន្ទូចរំលងភ្នំ រំលងអ្នកធំទៅរកឯអ្នកតូចមុនឬរំលងមុខក្រសួងមិនតាមលំដាប់ពីនេះទៅនោះ ។ 8rhuvti9lcwnkxg6vxi1b7yp99oso9n បាតុភូត 0 11251 114613 110662 2026-06-04T01:46:47Z Trong Dang 5013 /* */ 114613 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ប៉ាតុភូត}} ===នាម=== {{km-noun}} [ប៉ាភូត] បាលី ( ន. ) (បាតុ + [[ភូត]]) ហេតុដែលកើតមានឡើងយ៉ាងប្រាកដជាក់ស្ដែង ។ [[ហេតុ]]ដែលបណ្ដាលឡើងឯងៗដោយ[[ធម្មជាតិ]] ហើយដែលគួរឲ្យចង់មើលចង់ត្រិះរិះពិចារណាមើល ដូចជាការកក្រើកផែនដីជាដើម; សត្វ, មនុស្សឬវត្ថុផ្សេងៗដែលមាន[[អាការ]]ណាមួយចម្លែក[[អស្ចារ្យ]]ខុសពី[[ធម្មតា]] : ផ្កាយដុះកន្ទុយជាបាតុភូតមួយក្នុង[[សកលលោក]] ។ English: phenomenon. សូមអានពាក្យ [[អព្ភូត]] [[អភូត]] [[ភូត]] ផង ។ b3i4ud1gbwr11xdhps6luoimdc5zn2v ប្រយោជន៍ 0 11667 114625 111033 2026-06-04T01:55:50Z Trong Dang 5013 /* */ 114625 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ប្រយ៉ោច}} ===នាម=== {{km-noun}} អានថា ប្រយ៉ោច សំ.; បា. ( ន. ) (ប្រយោជន; បយោជន) ដំណើរដែលគួរប្រកប, អ្វីៗដែលគេត្រូវការ, ដែលគេប្រកបទៅកើតការ, ផលដែលសម្រេចអំពីការប្រកប : ប្រយោជន៍ក្នុងលោកនេះ, ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក; បុគ្គលគួរកុំធ្វើអំពើឥតប្រយោជន៍ គួរធ្វើតែអំពើណាដែលមានប្រយោជន៍ ។ bhc272abr1y4lcwvdovtqj9xztlhg5g ផឹក 0 11972 114578 93751 2026-06-04T01:24:39Z Trong Dang 5013 /* */ 114578 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) លេបទឹក : ផឹកទឹក, ផឹកថ្នាំ, ផឹកសុរា ។ ផឹកស៊ី ឬ ស៊ីផឹក ស៊ីនិងផឹក, ជប់លៀង ។ 81j2b6yg8a1bfmyccqtyvo1n2ha4r7b ផេះ 0 11996 114568 93754 2026-06-04T01:13:13Z Trong Dang 5013 /* */ 114568 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) សំណុសដែលភ្លើងឆេះសុសជាផង់, ផង់សំណល់នៃវត្ថុដែលភ្លើងឆេះ ។ ផេះ ! ឬ ផេះកណ្ដាលចង្ក្រាន ! ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយដោយសេចក្ដីអស់សង្ឃឹមប្រដូចទៅនឹងផេះ គឺថាមិនកើតជាការទេ ។ (ព. ប្រ.) មិនផេះទេ ! មិនកើតការទេ ! ។ ស៊ីផេះ ! ឬ ស៊ីតែផេះ ! គ្មានអ្វីស៊ីទេមានតែផេះ ស៊ីតែផេះចុះ ! (ព. សា.) ។ល។ 3og8qiqtdfdpqhltnhhvdz764nj3q0w ផ្សែង 0 12201 114563 93786 2026-06-04T01:09:44Z Trong Dang 5013 /* */ 114563 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ធម្មជាតិមួយប្រភេទ ដែលហុយចេញដោយអំណាចចំហាយ, ដោយអំណាចធាតុក្ដៅ : ផ្សែងហុយទ្រលោម, ផ្សែងភ្លើង, ផ្សែងហុយពីទឹកងងឹតពេញទន្លេ, ផ្សែងហុយចេញពីមាត់ ។ ព. ប្រ. ជជែកបែកផ្សែង ជជែកគ្នាខ្លាំងៗ បែកពីនេះពីនោះដណ្ដើមយកត្រូវតែរាល់ខ្លួន ។ ផ្សែងភ្នែក ព្រឹលភ្នែកឃើញជាផ្សែងដាសមើលអ្វីមិនច្បាស់ ។ ព. ទ. បុ. ថ្ពូតផ្សែងជាដុំ ឬ ថ្ពូតផ្សែងធ្វើជាដុំ មិនមែនសោះ ក្លែងនិយាយបង្កាច់គេឲ្យកើតជាពាក្យជាអង្គសេចក្ដីឡើង (ម. ព. ថ្ពូត និង បាត់ ផង) ព. ប្រ. ច. យប់បង្ហុយផ្សែងថ្ងៃឡើងភ្លឺព្រោង វេលាយប់ត្រិះរិះ, គិតគ្នេរ ដល់វេលាថ្ងៃធ្វើកិច្ចការឬស្ដីនិយាយតាមលំអានតម្រិះនោះ តាមគំនិតនោះ ។ ផ្សែងណាស់ ! ឧ. ហុយផ្សែងខ្លាំងណាស់ ! (ពាក្យត្អូញក្នុងវេលាដែលមានផ្សែងហុយខ្លាំងចូលភ្នែក) ។ nwdjyoael4v3gy4b2cx69zvzd4jg6rj ពពក 0 12367 114559 93802 2026-06-04T01:02:49Z Trong Dang 5013 /* */ 114559 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ព-ពក}} ===នាម=== {{km-noun}} #( ន. ) សំណុំផ្សែងទឹកក្រាស់ឬស្ដើង ដែលអណ្ដែតព្ធដ៏អាកាស ។ កប់ពពកជ្រកអាចម៍ជន្លេន ព. ប្រ. និយាយពីមនុស្សដែលមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ហាក់ដូចជាឋិតនៅនាផ្ទៃអាកាស ក៏ស្រាប់តែធ្លាក់ខ្លួនចុះដុនដាបក្រីក្រឬក៏ជាប់គុកច្រវាក់ព្រោះការភ្លាត់ស្នៀតឬព្រោះអំពើទុច្ចរិតណាមួយ ។ #ឃុំនៃស្រុកស្ទោង #ភូមិនៃឃុំពពក glrn5kk28t4prffeocw614mo7vqm3ps ពោះ 0 12785 114575 93866 2026-06-04T01:19:23Z Trong Dang 5013 /* */ 114575 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} abdomen ( ន. ) ប៉ែករាងកាយដែលមានក្រពះ ពោះវៀននៅខាងក្នុង : ឈឺពោះ, ហើមពោះ, ចុកពោះ, សៀតពោះ, ចម្អែតពោះ ។ ពោះគោពោះក្របី (ព. ប្រ.) និយាយពីមនុស្សល្មោភស៊ី ដែលបរិភោគអាហារញឹកញយពេកបន្តិចស៊ីនេះបន្តិចស៊ីនោះ ខុសពេលខុសទម្លាប់ឬមនុស្សដែលបរិភោគអាហារច្រើនហួសប្រមាណ (ព. ទ្រ. ម.) ។ ពោះគោ, ពោះជ្រូក ពោះវៀនឬក្រពះគោឬជ្រូក : បបរពោះគោ, បបរពោះជ្រូក ។ មានពោះពុង, ពពោះ, មានផ្ទែពោះ មានគ័ភ៌ ។ ដុះពោះ ដែលមានសាច់ពោះក្រាស់ឡើងខ្ពស់ទទុង ។ ប៉ែកផ្ទៃពីខាងក្នុងឬពីខាងក្រោមទល់គ្នានឹងខ្នង, បណ្ដូល : ពោះឫស្សី, ពោះធាងត្នោត; ពោះត្រឡាច ។ល។ (ម. ព. ផ្ទៃ ផង) ។ ផ្នែកនៃដងខ្លួនស្ថិតនៅចន្លោះទ្រូង និង ឆ្អឹងត្រគាក ដែលក្នុងនោះមានប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ប្រព័ន្ធទឹកមូត្រ និង សរីរាង្គដទៃទៀត។ tvpmsi1qjkb1iorte2ab0210382vdiy ព្យុះ 0 12845 114565 112291 2026-06-04T01:10:58Z Trong Dang 5013 /* */ 114565 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) (ពាក្យក្លាយមកពី សំ. វាយុ; បា. វាយ “ខ្យល់”) ខ្យល់ខ្លាំង គឺខ្យល់ដែលបក់បោកខ្លាំងក្រៃ ។ ព. ប្រ. សេចក្ដីក្រេវក្រោធច្រឡោតខ្លាំង : កំពុងត្រូវព្យុះខ្លាំងអង្វរយ៉ាងណាក៏ពុំស្គាប់ ។ ស្រុកកើតខ្យល់ព្យុះ ស្រុកកើតអាសន្នរោគខ្លាំង ។ ព្យុះសង្ឃរា (ន.)(--សង់-ឃៈរា) ឈ្មោះព្យុះយ៉ាងធំសម្បើម អាចរម្លើង រម្លំរុក្ខជាតិនិងគេហស្ថានបាន (ម. ព. ចក្រវាត ផង) ។ 7mdhm3uasnmsa5ytblq77fiwflcvo23 ភក់ 0 13033 114564 93892 2026-06-04T01:10:15Z Trong Dang 5013 /* */ 114564 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} #( ន. ) ធូលីទទឹកជ្រាយ ឬកករដីជ្រាយ, ខាប់ : ប្រឡាក់ភក់, កប់ភក់, ដីបែកភក់ ។ ភក់ល្បាប់ ភក់និងល្បាប់ឬភក់ដែលកកខាប់ជាល្បាប់ ។ ព័ណ៌ភក់ ព័ណ៌ដែលពភ្លក់ដូចសម្បុរភក់ ។ ភក់ល្បាប់ #ភូមិនៃឃុំមហាសាំង 210fu3040hylf9lccivihryphjjazbe ភ្នែក 0 13268 114569 106726 2026-06-04T01:15:02Z Trong Dang 5013 /* */ 114569 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ចក្ខុ គឺអាយតនៈមួយប្រភេទរបស់មនុស្ស, សត សម្រាប់មើលរូប, ឃើញរូប ។ ពកត្រង់ថ្នាំងឫស្សីខ្ចីទាំងពួងឬឈើខ្ចី, វល្លិខ្ចីពួកខ្លះដែលនឹងបែកពន្លកចេញជាដៃ, ជាមែក : ភ្នែកឫស្សី (ព. ប្រ.) ដែលមានតែភ្នែកមើលឃើញប៉ុន្តែឥតដឹងឥតយល់ : មនុស្សភ្នែកឫស្សី ។ d54a28fpnae8hrifp6lt7w8inno19mq ភ្នំ 0 13277 114562 93926 2026-06-04T01:08:47Z Trong Dang 5013 /* */ 114562 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} #( ន. ) ពំនូកដីឬថ្មខ្ពស់ត្រដែតផុតឡើងពីផ្ទៃដីប្រក្រតីដែលនៅជិតខាង, ខ្ពស់ត្រដែតជាងសូម្បីដំបូកយ៉ាងធំ ។ ខ្មែរយើងតាំងពីបុរាណកាលរៀងមកដល់សម័យឥឡូវ ហៅ ភ្នំ ថា បព៌ត (ច្រើនអានថា ប-រ៉ៈពត់) ។ បព៌ត “ភ្នំ” មាន ៣ ប្រភេទគឺ ភ្នំដីសុទ្ធ ហៅ សុទ្ធបំសុបព៌ត; ភ្នំថ្មសុទ្ធ (ឥតមានដើមឈើ) ហៅ សុទ្ធបាសាណបព៌ត; ភ្នំលាយថ្មនិងដី (មានដើមឈើ) ហៅ ឧភយមិស្សកបព៌ត ។ បណ្ដាភ្នំទាំង៣ ប្រភេទនេះ ភ្នំដីសុទ្ធនិងភ្នំលាយថ្មនិងដី មានប្រយោជន៍ច្រើនជាង ភ្នំថ្មសុទ្ធ : នៅខែត្ររតនគិរីមានភ្នំដីសុទ្ធច្រើន, ឯក្នុងខែត្រដទៃក្រៅពីនោះ ច្រើនតែភ្នំលាយថ្មនឹងដី, ជាភ្នំមានប្រយោជន៍ច្រើនណាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង, គួរកូនចៅខ្មែរខំប្រឹងរាវរកប្រយោជន៍ឲ្យបានច្រើនៗ តាមលំដាប់កាលតៗទៅឲ្យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសយើងលូតលាស់ចម្រើនត្រាតែដល់កម្រិតឡើង ។ ពាក្យបណ្ដៅលេងថា : ឯកអង្គទ្រង់នាមឯក ខ្ពស់អនេកទាបជាងស្មៅ (តើគឺអ្វី ? --គឺភ្នំ ។ ត្រូវហើយ !) ។ #ភូមិនៃឃុំបន្ទាយនាង។Phnum #ភូមិនៃឃុំព្រះធាតុ #ភូមិនៃឃុំទន្លេបិទ #ភូមិនៃឃុំផ្សារដែក #ភូមិនៃសង្កាត់យក្ខឡោម jrmnjmwwrabhgre0yoyrv8rr9x2crwd ភ្លៀង 0 13323 114560 93932 2026-06-04T01:04:14Z Trong Dang 5013 /* */ 114560 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ធ្នារទឹក ឬតំណក់ទឹកទាំងឡាយដែលធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស : មានភ្លៀងច្រើន ។ ( កិ. ) (ហៅ នាមកិរិយា) ធ្លាក់ទឹកពីអាកាសចុះមក, បង្អុរឲ្យធ្លាក់ទឹកគ្រាប់តូចៗល្មមឬថ្លោសៗ : ភ្លៀងហើយ, ចូលមកក្នុងរោងសិនទៅ !, ដើរទាំងកំពុងភ្លៀង ។ បើកុំប្រើជា កិ. គួរនិយាយថា ធ្លាក់ភ្លៀង, មេឃបង្អុរភ្លៀង, មានភ្លៀង ។ gjq1cvezby9yho9k9d0dzzern1cm2ct ភ្លេច 0 13325 114593 93934 2026-06-04T01:30:54Z Trong Dang 5013 /* */ 114593 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ចាំមិនបាន, នឹកមិនឃើញ : ភ្លេចអក្សរ, ភ្លេចធម៌ ។ ភ្លេចខ្លួន ភ្លាំងគំនិតមិនគិតពីដំណើរខ្លួន : មើលគេភ្លេចខ្លួន ។ ភ្លេចឈ្មោះ នឹកឈ្មោះគេពុំឃើញ ។ ភ្លេចត្រចៀក ធ្វេសស្មារតីមិនប្រុងត្រចៀកស្ដាប់ ឬមិនប្រុងប្រយ័ត្នថែរក្សា ។ ភ្លេចភ្លាំង ឬ ភ្លាំងភ្លេច ភ្លេចដោយភ្លាំងស្មារតី ។ ភ្លេចមុខ ចាំមុខគេពុំបាន ។ ភ្លេចរបស់ ចោលរបស់ដោយមិនបានចាប់ភ្លឹក ។ល។ ព. ផ្ទ. ចាំ, នឹកឃើញ, ស្គាល់ ។ 0a7myd6pky81day17ewoq838qgx88la មនសិការ 0 13420 114614 102989 2026-06-04T01:47:34Z Trong Dang 5013 /* */ 114614 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|មៈនៈសិកា|មៈនៈសិការ៉ៈ}} ===នាម=== {{km-noun}} មៈនៈសិការ៉ៈ ឬ--កា បា. ( ន. ) ការធ្វើទុកក្នុងចិត្ត, ការកំណត់ទុកក្នុងចិត្ត, ដំណើរយកចិត្តទុកដាក់ : ធ្វើមនសិការ, មានមនសិការ, រៀនសូត្រដោយមនសិការ ។ មនសិការោបាយ (មៈនៈ--) ន. (បា. < មនសិការ + ឧបាយ) ឧបាយដែលកំណត់ក្នុងចិត្ត ។ មនសិការ គឺជាធាតុក្នុងចិត្តដែលអាចបែកចែកអ្វីត្រូវ ឬខុសបាន។ jww03y4qu6dh15i732wd7omsh1vr5le មាត់ 0 13565 114573 93951 2026-06-04T01:17:47Z Trong Dang 5013 /* */ 114573 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) មុខទ្វារ, គឺរង្វះនៅត្រង់មុខ សម្រាប់បញ្ចេញវាចា, សម្រាប់បរិភោគ, ផឹក, ស្រូប : ហាមាត់, បិទមាត់ ។ ប្រឡោះ, ក្បែរ, ហាម, ខាង, ជាយខាង : មាត់ច្រក, មាត់ច្រាំង, មាត់ឆ្នាំង, មាត់ទន្លេ, មាត់ទឹក, មាត់ទ្វារ, មាត់ពាម, មាត់ព្រៃ, មាត់សមុទ្រ ។ល។ កិ. និយាយឮៗ, និយាយខ្លាំងៗ, និយាយឮៗ ដោយឥតរបប : មាត់កកោក ឬ មាត់កោកៗ, មាត់រអែករអោក, ហាមក្មេងកុំឲ្យមាត់ ...។ កុំមាត់ ! ស្ងៀម !, កុំនិយាយគ្នា ! ។ កុំមាត់ឮពេក ! កុំនិយាយឮពេក ! ។ មាត់ក ឈ្មោះប្រកែកគ្នាបន្តិចបន្តួច, ជជែកទាល់ពាក្យសម្ដីគ្នារអែករអោកបន្តិចបន្តួច ។ មាត់ខិល ឬ ខិលមាត់ ដែលខិលខាងនិយាយលេងសើចឥតបើគិត : មនុស្សមាត់ខិល ។ មាត់ចាបមាត់ព្រាប សម្ដីដែលអ្នកផងនិយាយដោយឮតៗគ្នាពុំប្រាកដ, សម្ដីរាត់រាយផ្ដេសផ្ដាស (ព. ទ. បុ.) ។ មាត់ច្រើន ឬ មាត់តិច ដែលមានចំនួនមនុស្សច្រើនឬតិចនៅបរិភោគអាហារក្នុងបន្ទុកមួយ : ផ្ទះអ្នកមាត់តិចសមគួរ, ផ្ទះខ្ញុំមាត់ច្រើនណាស់ ។ មាត់ឆៅ ដែលស្ដីថាឆ្អិនៗឆៅៗ គឺដែលហ៊ានស្ដីថាឲ្យគេម៉ាំងៗឥតមានសំចៃ : មនុស្សមាត់ឆៅ (ព. ប្រ.) ។ មាត់ជិត ឬ មាត់គត់ ឬក៏ មាត់មានគម្រប មាត់ជិតល្អ ការណ៍អ្វីមិនគួរនិយាយ មិននិយាយ ។ មាត់ដាច ឬ មាត់ឥតគម្រប មាត់បិទមិនជិត ការណ៍ដែលមិនគួរនិយាយក៏ចេះតែនិយាយប្រាប់គេដែរច្រើនតែបំផ្លើសពន្លើសផងទៀត ។ ម. ព. មួយក្លាយជាដប់ ទៀតផង ។ មាត់ទទេថា, និយាយ, សូត្រឥតមើលអក្សរឬឥតមានអក្សរនៅមុខ : ថាមាត់ទទេ, ទេស្នាមាត់ទទេ, សូត្រមាត់ទទេ, និយាយមាត់ទទេ (និយាយផ្ទាល់មាត់ឥតមានសំបុត្រ) ។ មាត់ធំ ស្ដីឬឆ្លើយឆ្លងខ្ជាំងៗ; និយាយថា : មាត់ធំមាត់តូច ឬ មាត់តូចមាត់ធំ ក៏មាន គឺស្ដីថាឬឆ្លើយឆ្លងតិចៗខ្លាំងៗ ។ មាត់ពាក្យ ការជជែកប្រកែកគ្នាតឹងសម្ដីរកខុសរកត្រូវ ឬការនិយាយថានាយថាអាយដោយយល់ទាស់ : ត្រូវប្រឹក្សាគ្នាឲ្យស្រេចទៅ កុំឲ្យមានមាត់មានពាក្យទៅខាងមុខ ។ មាត់រឥល ឬ រឥលមាត់ ដែលទប់មាត់មិនសូវបាន, ច្រើនរបូតមាត់និយាយតាមតែប្រទះ : មនុស្សមាត់រឥល (ព. ប្រ.)។ មាត់រឹង ដែលមានសម្ដីរឹង, ចចេស, ពូកែឆ្លើយឆ្លងមិនងាយព្រមទទួលខុស : មនុស្សមាត់រឹង ។ មាត់ស៊ីអំបិលព្រហក់ សម្ដីមនុស្សមិនចេះទាយដែលទាយថាដោយស្មាន ក៏ស្រាប់តែត្រូវដូចមាត់ថាពុំមានល្អៀង (ព. ទ. បុ.) ។ មាត់អណ្ដើក ឃែតទទេឥតបានអ្វី (ព. ទ. ប.) ។ មាត់អាក្រក់ ដែលមានសម្ដីអាក្រក់ គឺសម្ដីទ្រគោះច្រឡោះបោះខ្មោះខ្មួរទៅរកអ្នកដទៃ : មនុស្សមាត់អាក្រក់ ។ មាត់ឥតគ្រប ដែលនិយាយបើកចំហរតាមតែរួចពីមាត់ មិនលាក់មិនសំចៃទុក : មនុស្សមាត់ឥតគ្រប (ព. ប្រ.) ។ ខុសមាត់ និយាយស្ដីឲ្យខុសត្រណមឬខុសពីពាក្យប្ដេជ្ញា ។ ខូចមាត់ ដែលខូចខាងការស្ដីថាឲ្យគេឥតបើគិត : មនុស្សខូចមាត់ ។ ខាំមាត់ ខាំបបូរមាត់ផ្អឹបជិត ។ ព. ប្រ. ដែលទន់ឬជ្រាយហើយបែរជាហាប់ណែនគាំង : ដីហាប់ខាំមាត់, ម្សៅខាំមាត់ ។ ខាំមាត់សង្កត់ចិត្ត, ខាំមាត់ទប់កំហឹង, ខាំមាត់សង្កត់មិនឲ្យសេចក្ដីក្រោធស្ទុះឡើងបាន : ខំប្រឹងខាំមាត់សង្កត់ចិត្ត ។ ខ្ពុរមាត់ បៀមទឹកអង្រង់គ្រលុកៗ ក្នុងមាត់ (ម. ព. ខ្ពុរ ផង) ។ ខ្មាសមាត់ ឬអៀនមាត់ ញញើតមិនហ៊ានបញ្ចេញវាចាព្រោះនឹកខ្មាសអៀន ឬបញ្ចេញវាចារួចទៅហើយ ក៏នឹកខ្មាសអៀនជាខាងក្រោយ ។ ងាយមាត់ ដែលងាយស្ដីឲ្យគេ, ដែលងាយថាឥតបើគិតពីខុសពីត្រូវ : មនុស្សងាយមាត់ ។ ងាស់មាត់ ងាស់សម្ដី, គាំងរឹងមាត់ថាមិនកើត ។ ចាប់មាត់ ដែលមានរសឆ្ងាញ់ពិសាត្រូវមាត់, ដែលឆ្ងាញ់ឆ្អិត : អាហារមិនចាប់មាត់, ឆ្ងាញ់ចាប់មាត់ ។ ចាំមាត់ ចាំថាមាត់ទទេបានមិនបាច់មើលអក្សរ : ទន្ទេញចាំមាត់, ចាំមាត់សូត្របាន ។ ឆ្ងាញ់មាត់ ដឹងរសឆ្ងាញ់ ឬទទួលរសឆ្ងាញ់ដោយមាត់ ។ ឆ្ងាញ់ជាប់មាត់ ឆ្ងាញ់ឆ្អិតជាប់ចិត្តមិនចង់លែងបរិភោគ ។ ឆ្អាបមាត់ មាត់ដែលធុំក្លិនឆ្អាប, ក្លិនឆ្អាបដែលមាននៅមាត់ ។ បាបមិនឆ្អាបមាត់ ធ្វើគេឲ្យវិនាសហើយខ្លួនឥតបានទ្រព្យធនឬប្រយោជន៍អ្វីតិចតួចឡើយ បានតែបាប (ព. ទ. បុ.) ។ ជាន់មាត់ មកឋិតត្រង់មាត់នាំមាត់ឲ្យថា : ដូចជាមានទេវតាមកជាន់មាត់ឲ្យថា (ព. ប្រ.) ។ ជាប់មាត់ កំពុងជាប់និយាយមិនទាន់អស់មិនទាន់ហើយ : កំពុងនិយាយជាប់មាត់ ។ ជូរមាត់ មានក្លិនជូរក្នុងមាត់ ។ ជ្រលួសមាត់ ជ្រលួសពាក្យសម្ដី ។ ជ្រុលមាត់ ជ្រុលសម្ដី ។ ជ្រេញមាត់ ទ្រាន់មាត់មិនចង់និយាយពីដំណើរនុះទៀត ព្រោះបាននិយាយច្រើនដងហើយមិនកើតការ (ព. ប្រ.) ។ ឈ្លេមមាត់ មានរសឈ្លេមក្នុងមាត់ ។ ញញើតមាត់ ញញើតមិនហ៊ានហើបមាត់និយាយព្រោះខ្លាចអំណាចឬខ្លាចចិត្ត ។ ញ័រមាត់ ញ័រញាក់មាត់ព្រោះខឹងខ្លាំងឬព្រោះខ្លាចខ្លាំង : ខឹងញ័រមាត់, និយាយញ័រមាត់ ។ ញ័រមាត់ញ័រក ញ័រទាំងមាត់ញ័រទាំងក ។ ញាប់មាត់ បញ្ចេញវាចាយ៉ាងញាប់ : និយាយញាប់មាត់; ជេរញាប់មាត់ស្អេក ។ តមមាត់ តមឬប្រកាន់មិនស្ដីរកគ្នា (ម. ព. តម ផង) ។ ត្រីមាត់ ត្រីបង្ហើបមាត់ឡើងពីក្នុងទឹកមានលាន់ឮសូរផង ។ ត្រូវមាត់ ដែលមានរសឆ្ងាញ់គាប់នឹងមាត់, ចាប់មាត់ : អាហារត្រូវមាត់ ។ ត្រូវគេស្ដីថាឲ្យ, ត្រូវគេបន្ទោស : ទាល់តែត្រូវមាត់មួយម៉ាត់ពីរទៅទើបស្ងៀមឈឹង ។ ត្រូវមាត់គ្នា, ត្រូវមាត់ត្រូវកគ្នា ឬ ត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យគ្នា ដែលនិយាយត្រូវពាក្យសម្ដីគ្នា យល់ឃើញជាមួយគ្នា, មានគំនិតត្រូវគ្នា ។ ថ្នឹកមាត់ ស៊ាំមាត់, រត់មាត់ ។ ទក់មាត់ ថ្នឹកមាត់ (ព. ប្រ.) ។ ទន់មាត់ ងាយថា មិនទើសទាក់, មិនរអាក់រអួល, មិនទាស់មាត់ ។ ទប់មាត់ ឃាតមាត់ គឺរៀបនឹងនិយាយតែទប់ទាន់មិនចេញថា ។ ទាល់មាត់ ទើសទាល់រកនិយាយមិនកើតព្រោះខ្លាចចិត្តឬព្រោះយោគយល់ ។ ទាស់មាត់ ទាស់ខ្យល់សម្ដីថាពុំច្បាស់លាស់ ។ ទាស់មាត់ទាស់ពាក្យគ្នា ឈ្លោះប្រកែកដោយទាស់សម្ដីគ្នា ។ ទុកមាត់ពុំស្ងៀម ឬ នៅមាត់ពុំស្ងៀម ទប់មាត់ឲ្យនៅស្ងៀមខាននិយាយពុំបាន ។ ទើសមាត់ ឬ ទើសមាត់ទើសក ស្ដីថាមិនកើតព្រោះទើសនាយទើសអាយ (ព. ប្រ.) ទំនេរមាត់ មាត់នៅស្ងៀមមិនបញ្ចេញវាចា, ស្ងៀមមាត់ ។ ធុំមាត់ ធុំក្លិនអាក្រក់ពីមាត់ ។ ធ្ងន់មាត់ ស្ដីថាឲ្យធ្ងន់ៗខ្លាំងៗ ឬនិយាយច្រើនដង ។ ធ្លាប់មាត់ ថ្នឹកមាត់, ថាតាមទម្លាប់ដែលថ្នឹក ។ នឿយមាត់ រួយមាត់ឬលំបាកមាត់ ព្រោះនិយាយច្រើន ។ នាំមាត់ បណ្ដាលឲ្យចេញមាត់ថាទៅលើពាក្យផ្សេងៗ, បណ្ដាលឲ្យនិយាយទៅលើដំណើរផ្សេងៗដោយឥតមានបំណង ។ បាក់មាត់ ស៊ប់មាត់, ស៊ាំមាត់, រត់មាត់ (ព. ប្រ.) ។ បាត់មាត់ ឬ បាត់មាត់បាត់ក ស្ងៀមឈឹងលែងហើបហាចេញស្ដី ។ ស្វៀមស្ដូកស្ដឹង ដោយមានជំងឺដាបខ្លាំង ឬដោយមានជំងឺគ្រុនសន្ធំ ។ បាត់មាត់ ! ស្ងៀម ! ឬ ស្ងៀមទៅ ! (ពាក្យសម្រាប់គំរាមកូនក្មេងឲ្យស្ងៀមលែងយំ) ។ បានមាត់បានក ឬ បានមាត់បានពាក្យ ដែលចេះសម្ដីថ្វីមាត់ថានេះថានោះ សម្រួលកិច្ចការឲ្យងាយធ្វើងាយកើត ឬដែលមានពាក្យសម្ដីរួសរ៉ាវរាក់ទាក់ ។ បានតែមាត់ បានតែខាងថា ប៉ុន្តែយកជាការពុំកើត ។ បិទមាត់, បិទមាត់បិទក ឬ បំបិទមាត់ និយាយបំភ័យ ឬសូកប៉ាន់ឲ្យព្រមស្ងៀមស្ងាត់លែងបង្ហើបពីដំណើរនោះតទៅ (ព. ប្រ.) ។ បិទមាត់ត្រឡប់ភ្នែក កំហែងគំរាមបន្លំបំបិទមាត់ ឬសូកប៉ាន់នាយអាយបំបិទដំណើរអាក្រក់មិនឲ្យលេចឮឡើងបានហាក់ដូចគេបិទមាត់បិទភ្នែកបុគ្គលដែលទើបផុតរលត់ (ព. ទ. បុ.) ។ បូញមាត់, បូញមាត់បត់ដៃ (ម. ព. បូញ) ។ បំបាត់មាត់ ឬ បំបិទមាត់ ដូចគ្នានឹង បិទមាត់ ឬ បិទមាត់បិទក ដែរ ។ ផ្ទាល់មាត់ ផ្ទាល់មាត់និងមាត់ : និយាយផ្ទាល់មាត់ (ម. ព. ផ្ទាល់ ផង) ។ ផ្អែមមាត់ (ម. ព. ផ្អែម) ។ ពុលមាត់ ដែលនិយាយបែកសាមិនឈប់មាត់ ឬដែលនិយាយច្រើនដល់បែកពពុះមាត់ : និយាយពុលមាត់, ស្ដីថាឲ្យពុលមាត់ (ព.ប្រ.) ។ ពេញមាត់, ស៊ប់មាត់, មិនញញើតមាត់ : ស្ដីថាពេញមាត់ ។ ពេបមាត់ឲ្យ ឬ ពេបមាត់ពេបក ពេបមាត់ឲ្យដោយរិះគន់ ឬដោយចំអកឡកឲ្យ ព្រោះមើលងាយ ។ ភ្លាត់មាត់ ជ្រលួសឬរបូតសម្ដីដោយភ្លាត់ភ្លាំង ឬក៏លាន់មាត់ដោយភ្លាត់ ។ មូលមាត់គ្នា មូលពាក្យសម្ដីគ្នា, និយាយត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យហើយព្រមព្រៀងគ្នា ។ យកមាត់យកពាក្យ ព្រមយកតាមពាក្យសម្ដី, ជឿស្ដាប់យកតាមពាក្យសម្ដី ។ យន់មាត់ រួយមាត់ឬនឿយមាត់ ព្រោះនិយាយច្រើនហួសកម្លាំង ។ យឺតមាត់ ឬ យឺតមាត់យឺតក ដែលយឺតក្រស្ដីនិយាយ ឬដែលនិយាយយឺតៗរង្វើលៗបាត់ម្ដងៗ ។ រត់មាត់ ដែលចាំស្ទាត់អាចថារួសរាន់បានឥតទាក់ (ហាក់ដូចគេរត់) : ទន្ទេញចាំរត់មាត់ (ព. ប្រ.) ។ របូតមាត់ ចេញសម្ដីជ្រុលថាទៅដោយឥតបើគិត ដូចជារបូតពីមាត់ (ព. ប្រ.)។ រពឹសមាត់ ហៃបញ្ចេញវាចាមិនសូវស្ងៀមមាត់, ទុកមាត់មិនស្ងៀម (ព. ប្រ.) ។ រមាស់មាត់ ឬ រហ័សមាត់រហ័សក ឆាប់និយាយឆាប់ស្ដីមិនដំអក់ឬដែលមានវាចារួសរាន់ទាន់ការ ។ រឹងមាត់ ងាស់មាត់ ។ រួយមាត់ នឿយមាត់ព្រោះនិយាយឬថាដដែលៗ ។ រួសមាត់ ឬ រួសមាត់រួសក រហ័សមាត់រួសរ៉ាវមិនឆ្មើងកន្ទ្រើង ។ លាន់មាត់ លាន់ចេញវាចាដោយដំណើរប្លែកចិត្ត ។ ល្មមមាត់ ដែលចេះតែល្មមនឹងមាត់ ចង់ថាអ្វីក៏ថាតាមចិត្តឥតមានគិតពីខុសត្រូវ : មនុស្សល្មមមាត់ ។ ល្មមមាត់ឈ្លានពាន ដែលចេះតែល្មមមាត់ស្ដីថាឥតក្រែងរអែងច្បាប់ (ព. កា.) : ទឹកបាក់ទៅទាប បុណ្យបាត់ដ្បិតបាប លាភបាត់ដ្បិតឃោរ ទឹកថ្លាដ្បិតរលក ពុំយល់ស្រមោល ទោសកើតដ្បិតពោល ល្មមមាត់ឈ្លានពាន ។ (សាស្ត្រាច្បាប់ រាជនេតិ ជាព្រះនិពន្ធនៃព្រះរាជសម្ភារ) ។ វក់មាត់ បញ្ចេញវាចាប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោចឥតស្រាក, ថាមិនឈប់មាត់ ។ ស៊ប់មាត់ ស្និទ្ធមាត់, មិនញញើតមាត់ ។ សាបមាត់ ភ្នកនឹកចង់បរិភោគមមៃ; ភ្នកនឹកមមៃចង់បរិភោគអាហារមានរសប្រៃឬជូរ (ច្រើនតែមនុស្សដែលទើបនឹងងើបពីឈឺ) ។ ស៊ុនមាត់ ជ្រុលមាត់, ជ្រុលសម្ដី, លង់សម្ដី ។ ស៊ាំមាត់ ថ្នឹកមាត់ ។ ស្ងាត់មាត់ ស្ងាត់មិនមានសូរសម្ដី ។ ស្ងៀមមាត់ នៅស្ងៀមមិនបញ្ចេញវាចា ។ ស្លាប់ព្រោះមាត់ ព្រោះតែមាត់រឥលប៉ប្លូចក៏ខូចវិនាសដល់ស្លាប់ខ្លួន ដូចពួកត្រីកំភ្លាញលាញព្រោះតែមាត់កក្អិចដូចបាយពុះ មនុស្សគេជញ្ជាត់យកមកធ្វើជាអាហារ ។ ព. កា. ថា : កំភ្លាញស្លាប់ព្រោះមាត់ គេជញ្ជាត់ អស់រលីង ពុំនោះដូចសត្វហ៊ីង និងកង្កែបបែបគ្នាដែរ ។ ស្អុយមាត់ ធុំមាត់ស្អុយពីក្នុងមាត់ ។ អស់ពីមាត់ ដែលនិយាយលះ, អស់អាថ៌សេចក្ដី : និយាយមិនអស់ពីមាត់ ។ ឮមាត់ ឮសូរបញ្ចេញវាចា ។ ឮមាត់ឮក ឮសូរឈ្លោះទាស់ទែងគ្នារអែករអោកបន្តិចបន្តួច ។ ឮមាត់ឮពាក្យ ឮសូរសម្ដីរិះគន់បន្ទោសឬនិយាយដើម, ត្មះតិះដៀល ។ល។ iyxe7x1rff6ufp1wh0gjk66q6yzj3po មុខ 0 13682 114570 93966 2026-06-04T01:16:10Z Trong Dang 5013 /* */ 114570 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} #មុក សំ. បា. ( ន. ) (ប្រធាននៃសរីរប្រទេស គឺប៉ែករូបកាយត្រង់ទីប្រជុំនៃថ្ងាស, ចិញ្ចើម, ភ្នែក, ច្រមុះ, មាត់, ចង្កា ។ #មាត់; #ប្រធាន; #ទី; #នាទី; #លំអាន; #ធ្នារ; #ឡែក; #បែប, #យ៉ាង ... ។ មុខការ ការដោយមុខ គឺការដោយឡែកពីគ្នា ។ មុខក្រសួង ក្រសួងដោយឡែកពីគ្នា ។ មុខក្រោយ (ព. ប្រ.) មុខដែលមានទ្រង់ទ្រាយប្រៀបប្រដូចនឹងសណ្ឋានមុខត្រីក្រាយ ។ មុខក្រូចសើច (ព. ប្រ.) មុខដែលឡើងសាច់ពកតូចៗឃ្មឹល ស្រដៀងនឹងសំបកផ្លែក្រូចសើច ។ មុខក្រៀម ឬ ក្រៀមមុខ (ព. ប្រ.) មុខមិនស្រស់ឬមិនរីក ព្រោះមានព្រួយ ។ មុខងប់ ឬ ងប់មុខ ចចេសងប់មិនងាកតាម ។ មុខងាប់ ឬ មុខខ្មោច (ព. ប្រ.) ដែលមានទឹកមុខដូចជាមុខបុគ្គលស្លាប់ (ពាក្យជេរ, បង្អាប់ដោយមើលងាយ) : អាចោរមុខងាប់ ! ។ មុខងារ នាទីសម្រាប់ងារ ។ មុខឆ្កែ (ព. ប្រ.) ដែលជជ្រកមមករកគេដោយអាការអៀនខ្មាសដូចជាឆ្កែ : មនុស្សមុខឆ្កែ, ទៅរកគេទាំងមុខឆ្កែ (និយាយថា មុខឆ្កែស្រែជម្រៅ ក៏មាន...) ។ មុខជូរ (ព. ប្រ.) មុខដែលចេញអាការជ្រួញជ្រេញ ហាក់ដូចជាកំពុងបរិភោគវត្ថុជូរខ្លាំង ។ មុខឈ្មង មុខដែលមានទ្រង់ទ្រាយសមរម្យឥតឆ្គង, មុខស្រស់បំព្រង ។ មុខដាវមុខលំពែង (ព. ប្រ.) ទទួលភារៈចេញមុខតតាំងជាជំនួសគេ : រងមុខដាវមុខលំពែង ។ មុខតំណ កន្លែងឬស្នាមដែលត ។ មុខថ្លោះ ឬ ថ្លោះមុខ (ព. ប្រ.) ប្រែឈាមមុខស្រុតចុះហាក់ដូចជាថ្លោះ (ព្រោះភ័យឬព្រោះមានជំងឺ) ។ មុខទ័ព ឬ មុខសឹក ទីចំពីខាងមុខកងទ័ពដែលកំពុងលើក ។ ព. ប្រ. ទទឹងមុខទ័ព ទទឹងដំណើរអាជ្ញា ដែលមានអានុភាពស្រដៀងនឹងទ័ព ។ មុខទឹក ផ្លូវទឹក, ធ្នារទឹក ។ មុខបាទ (មុក-បាត) មុខនិងជើង គឺដើមចុង, ដើមទង, ទងគន្លង : រកឲ្យឃើញមុខបាទ ។ មុខពាប់ ឬ ពាប់មុខ (ព.ប្រ.) មុខដែលចេញអាការដូចជាពាប់ចុះ (ព្រោះភ័យឬព្រោះតូចចិត្តខ្លាំង) : ទម្លាក់មុខពាប់, ភ័យពាប់មុខ ។ មុខព្រហ្ម រូបមុខដែលបែកចេញជាបួន ភ្ជាប់នឹងកំពូលប្រាសាទឬកំពូលចេតិយ ។ មុខព្រះលាន ទីវាលឬផ្លូវធំត្រង់មុខព្រះរាជវាំង ។ មុខមន្ត្រី មន្ត្រីដែលជាប្រធានឬជាអធិបតីលើអស់មន្ត្រីទាំងពួង, អធិបតីនៃពួកសេនាបតី; ច្រើនប្រើថា នាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី ។ មុខមាត់ មុខនិងមាត់ គឺការចេញបង្ហាញមុខនិងការបញ្ចេញសម្ដីថ្វីមាត់ក្នុងទីប្រជុំជន : ចេញមុខមាត់ ។ អ្នកដែលមានអ្នកធំអ្នកតូចរាប់អានច្រើន : មនុស្សមានមុខមាត់ ។ មុខមាំ មុខដែលសម្ដែងអាការមាំសម្បើម : ធ្វើមុខមាំ ។ មុខយក្ស រូបមុខស្មាច់សម្រាប់ល្ខោនពាក់ធ្វើយក្ស ។ មុខរបរ របរដោយមុខ, របរផ្សេងៗដោយឡែក ។ មុខរាហុ៍ (ព. ប្រ.) មុខមនុស្សដែលមានទ្រង់ទ្រាយកំពាង ស្រដៀងនឹងរូបរាហូ : មនុស្សមុខរាហុ៍ ។ មុខរីក ឬ រីកមុខ មុខដែលចេញអាការរីករាយ ។ មុខរឹង (ព. ប្រ.) ដែលរឹងរូស, មានះ, ចចេស ទោះអ្នកដែលមានអំណាចលើ សម្លឹងសម្លក់ដាក់ក៏មិនជច់មុខ : មនុស្សមុខរឹង ។ មុខសស្ត្រ (--សាស់) មុខរបួសដែលមុតដោយសស្ត្រា ។ មុខស្ងួត ឬ ស្ងួតមុខ (ព. ប្រ.) មុខដែលចេញអាការក្រៀមក្រំហាក់ដូចជាស្ងួត ។ មុខស្មន់ នាទីឬដំណើរដែលមានព្រោះស្មន់អន្ធករឬសហាយស្មន់នឹងគ្នា : ទោសមុខស្មន់, ទោសទាស់នឹងមុខស្មន់, ពិន័យមុខស្មន់ ។ មុខស្មើ មុខជើយដោយអាការតោះតើយ មិនអើពើ : ធ្វើមុខស្មើ ។ មុខស្រងូត មុខមិនរីកដោយអាការក្រៀមក្រំ ។ មុខស្រពោន ឬ ស្រពោនមុខ (ព. ប្រ.) មុខមិនស្រស់, មិនរីករាយហាក់ដូចជាស្រពោន ។ មុខស្អុយ (ព. ប្រ.) មុខស្រពោនស្រពាប់ដោយហេតុទើសទាក់គំនិតឬតានតឹងចិត្ត ។ មុខអាករ នាទីដែលកើតអាករ កើតលាភ ។ មុខអុត មុខដែលមានស្នាមអុត ។ មុខអំណាច នាទីរបស់អំណាច ។ល។ កាត់មុខ កាត់ចំពីមុខ : ដើរកាត់មុខ ។ កាត់នាទីឬកាត់ប្រយោជន៍; កាត់លាភរបស់អ្នកដទៃ : កុំកាត់មុខគេ ។ កំបាំងមុខ ដែលកំបាំងគេមើលមិនឃើញ : ទីកំបាំងមុខ ។ ខាងមុខ ខាងនាយមុខ, ឯមុខ ។ ខុសមុខ ខុសបែបគ្នា; មិនត្រូវមុខ ។ ងងឹតមុខ វិលមុខងងឹតឈឹងមើលអ្វីពុំឃើញ ។ ព. ប្រ. ទញ់ទាល់គំនិតងងឹតឈឹង ។ ចេញមុខ ចេញទែងសម្ដែងមុខឲ្យគេឃើញ ។ ចេញមុខចេញមាត់ ចេញទាំងមុខទាំងសម្ដី ។ ចែកមុខ ចែកឲ្យដោយមុខ ដោយឡែកពីគ្នា ។ ចំពោះមុខ ដែលប្រាកដនៅមុខ ។ ចំមុខ ត្រង់ពីមុខ ។ ចាំមុខ មិនភ្លេចមុខគេ ។ ច្រើនមុខ ច្រើនបែប, ច្រើនយ៉ាង : ទំនិញច្រើនមុខ, ម្ហូបច្រើនមុខ ។ ជច់មុខ (ព. ប្រ.) ចុះទឹកមុខឬជ្រប់មុខហាក់ដូចជាជច់ព្រោះគេបន្តុះបង្អាប់ឬស្ដីថាឲ្យ ។ ជូរមុខ (ព. ប្រ.) បញេ្ចញអាការធ្វើមុខស្មូញ ព្រោះធុញ, ទ្រាន់ ។ ជ្រប់មុខ ទម្លាក់មុខជ្រប់ ។ ញាក់មុខ ឬ ញាក់មុខញាក់មាត់ កម្រើកចង្កាងើបងើយខ្វិចបន្តិចឡើងឬបិទមាត់ផ្អឹបកម្រើកចង្កាញាក់ខ្វើកឡើងលើ ។ ដាក់មុខ ឱនមុខចុះបន្ដិចស្រពោនស្រពាប់ព្រោះសេចក្ដីអៀនខ្មាសឬទញ់តុះ : ដាក់មុខជ្រប់ ។ នៅទីចំពោះមុខ, ផ្គើននៅមុខ : ស្ដីដាក់មុខ, ថាដាក់មុខ ។ ដាច់មុខ ផុតអស់មុខការ, ផុតនាទី; ដាច់នាទីឬមុខការដោយឡែក ។ ដឹងមុខ ដឹងដោយសារគេប្រាប់ថា ឈ្មោះនេះ ឈ្មោះនោះ ដែលជាសត្រូវ ... ។ ដោយមុខ ដោយឡែក, ដោយបែប, ដោយយ៉ាង : កាន់ការដោយមុខ, យល់ដោយមុខ ។ តូចមុខ ឬ ទាបមុខ (ព. ប្រ.) អាប់មុខ, មិនពេញមុខ ។ ទទឹងមុខ (ព. ប្រ. នៅទទឹងចំពីមុខ ។ ទុកមុខឲ្យ ឬ ទុកមុខទុកមាត់ឲ្យ ទុកនាទីឲ្យ, ទុកអំណាចឲ្យ, យោគយល់ ។ ទើសមុខ ឬ ទើសមុខទើសមាត់ (ព. ប្រ.) ទើសទាល់ដោយយល់មុខ, ដោយខ្លាចចិត្តឬដោយអៀនអន់ព្រោះមានគេនៅមុខ, នាំឲ្យធ្វើអ្វីមិនស៊ប់ ។ ទៅមុខ ទៅឯខាងមុខ, ទៅឯកាលខាងមុខ ។ ធំមុខ ពេញមុខ ។ ធ្វើមុខក្រញូវ សម្ដែងទឹកមុខឡើងក្រញូវ ។ ធ្វើមុខធ្វើមាត់ឲ្យ ញាក់មុខញាក់មាត់ក្រមាច់ក្រមើមឲ្យ ។ នៅមុខ ចំពោះមុខ ។ នាំមុខ ទៅពីខាងមុខ, នាំឲ្យតាម ។ បិទមុខ ភ្ជិតមិនឲ្យឃើញមុខ, មិនឲ្យឃើញលំអាន ។ បោរមុខ (ព. ប្រ.) អៀនខ្មាសមើលមុខគេមិនត្រង់ ហាក់ដូចជាមុខបោរឡើង : ស្ដីឲ្យបោរមុខ ។ បំបាក់មុខ (ព. ប្រ.) ធ្វើឲ្យអាប់ឱនហាក់ដូចជាធ្វើមុខឲ្យបាក់ ។ បំបាត់មុខ ធ្វើឲ្យបាត់មិនឲ្យឃើញមុខ, គេចលែងឲ្យឃើញមុខ, ចងបំបាត់មុខ, ដើរបំបាត់មុខ ។ ពេញមុខ (ព. ប្រ.) ចេញមុខពេញលេញមិនរលឹបរល, មានមុខមានឈ្មោះ ។ មានមុខ មានការរបរពេញទី; មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, មានអ្នកធំអ្នកតូចរាប់អានច្រើន : មនុស្សមានមុខ, អ្នកមានមុខ ។ យកមុខ, យកឈ្មោះ ឬ យកមុខយកមាត់ ចេញមុខខ្នះខ្នែងកិច្ចការម្ដងៗឲ្យមានឈ្មោះល្អ, វាតអាទិ៍ដណ្ដើមមុខការដែលជាសាធារណៈ ឲ្យបានមកលើខ្លួនចាត់ចែងយកកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ។ យល់មុខ យោគយល់ដោយមុខ, មិនប្រកាន់ទោសព្រោះយល់ថាមានមុខ ។ យារមុខ ស្រុងស្លុយខាងមុខជាងខាងក្រោយ ។ ព. ប្រ. ងងុលចូលមិនថយក្រោយ ។ យោងមុខ អន្ទងនាំផ្លូវពីមុខ, យោងមិនឲ្យឃ្លាតពីមុខ : ជិះសេះយោងមុខគោ, អុំទូក-ងយោងមុខទូកវ៉ែត ។ ស្មើមុខ ដែលមានមុខមានឈ្មោះស្មើគ្នា : មនុស្សស្មើមុខ ។ ស្អប់មុខ ស្អប់មិនចង់ឃើញមុខ ។ អាប់មុខ អាប់ឱនមិនពេញមុខ ។ ឯមុខ ខាងមុខ, ខាងនាយ ។ល។ ។ល។ #(គណិតវិទ្យា) face ផ្ទៃដែលខណ្ឌរូបសូលីដមួយ។ ឧ. ចតុមុខមានមុខ៤។ f667xo84tuezwa4jgqqu1a9o7ask7x6 ម៉ូត 0 13727 114620 21762 2026-06-04T01:52:16Z Trong Dang 5013 /* */ 114620 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទ មានសម្បុរ-សផ្លេកនាំមកពីប្រទេសក្រៅ ។ hwd0ljuhwzxlsdel9bl3a4yfg1flc8v យំ 0 14124 114579 94044 2026-06-04T01:27:06Z Trong Dang 5013 /* */ 114579 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) បញ្ចេញសូរសព្ទព្រមទាំងចេញទឹកភ្នែកព្រោះសេចក្ដីសោកស្តាយអាល័យ ឬព្រោះមានទោមនស្សអាក់អន់ចិត្ត ឬក៏ព្រោះឈឺចាប់ខ្លាំង ។ យំគោក ឬ យំស្ងួត យំគ្មានទឹកភ្នែក ។ យំគាំង យំគាំងលង់ បាត់សូរសព្ទម្តងៗ : ក្មេងយំគាំង ។ យំចុងជើង យំសោកជិតចុងជើងអ្នកដែលឈឺដាបឬបុគ្គលស្លាប់ ។ យំទារ យំទាររកចំណីជាដើម ។ យំទួញ យំរៀបរាប់បូរបាច់ដោយសោកស្តាយ ។ យំយប់ យំតែក្នុងវេលាយប់ៗ : ក្មេងយំយប់ ។ យំយាម ពោលពាក្យរលាក់រលែកតាមបទគ្វាម ដែលលើកចងជាសេចក្ដីរៀបរាប់ទៅ រកសពដែលតម្កល់នៅទីនោះ ក្នុងពេលយាមមានកំណត់, ច្រើនតែកំណត់ក្នុង ១ ថ្ងៃត្រឹម ៤ ដងគឺ វេលាអធ្រាត្រ, ជិតព្រឹក, ថ្ងៃត្រង់, ព្រលប់ (អ្នកយំយាមច្រើនតែពួកស្រ្តី, ប្រើចំពោះតែសពឥស្សរជន មានក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យជាដើម) ។ យំយែក (ម. ព. យែក) ។ យំរហាម យំហូរទឹកភ្នែករហាម ។ យំរំងាស់ (ព. ប្រ.) យំយូរក្រស្ងៀម : ក្មេងយំរំងាស់ ។ យំលំប៉ា ឬ យំរំអុក យំទទូចទាររឿយៗមិនលែង, យំមិនងាយស្ងៀមនាំឲ្យកើតអផ្សុក : ក្មេងយំលំប៉ា ឬ យំរំអុក ។ យំរ៉ាំរ៉ៃ យំជាប់ក្រស្ងៀម ។ យំសោក យំបូរបាច់ដោយសេចក្ដីស្តាយស្រណោះ ។ យំអណ្តឺតអណ្តក យំដោយដកខ្យល់ដង្ហើមលង់ៗ លិចៗអណ្តែតៗ ប៉ផ្តឺតប៉ផ្តក់ : ក្មេងយំអណ្តឺតអណ្តក ។ល។ ស្ករយំ (ព. ប្រ.) ស្ករដែលរឹងហើយប្រែជាជ្រាយជោរព្រោះត្រូវចំហាយក្តៅខ្លាំងឬត្រជាក់ខ្លាំង ។ #សត្វយំ ឬ សត្វចាំត្រពាំង ជាឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មានក្បាល ក ទ្រូង ចំពុះ ជើងភ្នែកពណ៌ក្រហមភ្លឺ ដងខ្លួនពណ៌ប្រផេះ ជុំវិញភ្នែកពណ៌ស្វាយ។ នៅពេលមិនទាន់ពេញវ័យ បក្សីនេះមានក្បាល និងដងខ្លួនប្រផេះក្រម៉ៅ។ បក្សីនេះច្រើនរស់នៅតាមព្រៃស្រោង ដំណុះព្រៃក្មេងជាដើម។ សត្វយំ ឬ សត្វចាំត្រពាំង គឺជាប្រភេទបក្សីកម្រមួយប្រភេទ ស្ថិតក្នុងកំណត់ត្រាចុងក្រោយ នៅតំបន់ភ្នំបូកគោ តាមរយៈម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិ។ ចំណែករដូវបន្តពូជគឺចាប់ពីខែឧសភា ដល់ខែសីហា។ p8uumjm2bvzot7fvvmxxg0vxvp0n6bb រង្វាន់ 0 14234 114615 94055 2026-06-04T01:47:51Z Trong Dang 5013 /* */ 114615 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===នាម=== {{km-noun}} ( ន. ) របស់ដែលថែមឲ្យដោយឡែកផ្សេងលើសពីកំណត់ដែលត្រូវបាន, របស់ជាបំណាច់ដែលថែមឲ្យ ព្រោះគាប់ចិត្តឬដើម្បីបំពេញ ចិត្ត : ឲ្យរង្វាន់, ទទួលប្រាក់រង្វាន់ ។ រង្វាន់ខាន់ខៅ រង្វាន់និងទ្រនឹប, របស់ដែលឲ្យដោយឡែកផ្សេងក្រៅពីទ្រនឹប ។ smr83v8xbyddy184o15nsqih4ul030c រស់ 0 14770 114583 94093 2026-06-04T01:28:05Z Trong Dang 5013 /* */ 114583 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) មានជីវិតនៅ, មិនទាន់ស្លាប់ : បុគ្គលរស់នៅមួយរយឆ្នាំ បើមានសេចក្ដីប្រមាទលោកហៅថា រស់នៅឥតអំពើ ទុកស្មើដូចស្លាប់ទៅហើយ (ព. ពុ.) ។ គុ. ដែលមានជីវិតនៅ : សត្វរស់ ។ រស់រាន មានជីវិតរានខែឆ្នាំតទៅ គឺមានអាយុវែងតទៅ : សូមឲ្យបានរស់រានមានជីវិតតវែងឆ្ងាយទៅ ! ។ ព. ប្រ. ស្ថិតនៅ, តាំងនៅ, មិនទាន់វិនាស, មិនទាន់រលំ : ជំនួញនៅរស់ ។ វេវ. ទ្រង់ព្រះជន្មនៅ, មានឬគង់ព្រះជន្មនៅ, ទ្រទ្រង់នៅ; មានជីវិតនៅ, មានអាយុនៅ ។ ព. ផ្ទ. បរិនិញ្វន; សោយទិព្វជង្គត, សោយទិវង្គត; សោយពិរាល័យ; សុគត; ក្ស័យ, ក្សីណក្ស័យ; ទទួលអសញ្ញកម្ម, ទទួលអសញ្ញភាព; ទទួលមរណភាព; ទទួលអនិច្ចធម្ម; ទទួលអនិច្ចកម្ម; ធ្វើកាលកិរិយា; រលត់, រលត់ខន្ធ, រំលាងខន្ធ, ធ្លាយខន្ធ, ធ្លាយសង្ខារ ឬ បែកធ្លាយសង្ខារ; បាត់បង់, ស្លាប់; ដើរ, ផុត, ផុតរលត់; ដាច់ខ្យល់, អស់ដង្ហើម; ងាប់; តាយសាក; តាយហោង; ស្មឹង, តាយស្មឹង, តេន (ប្រើតាមថ្នាក់ ខ្ពស់, អណ្ដាល, ទាប ឬ សាមញ្ញ) ។ 2t7o8akun0eg5nv19iuusdlobgrvxqf រុញ 0 15069 114600 94110 2026-06-04T01:34:20Z Trong Dang 5013 /* */ 114600 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ច្រានទៅមុខ, ច្រានជម្រុល : រុញឧស, ទឹកថ្មីរុញទឹកចាស់ ។ ព. ប្រ. រុញសម្ដី ពោលពាក្យស្ទាក់ផ្លូវស្ទាក់ដំណើរឬផ្ទញ់ផ្ទាល់ ។ 4l3emwkhc2cwyhgr9ob40n5ezeflbti លក់ 0 15354 114604 94138 2026-06-04T01:36:28Z Trong Dang 5013 /* */ 114604 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ចំណាយទំនិញ, ឲ្យរបស់ទៅអ្នកទិញដោយយកថ្លៃ : លក់ទំនិញ ។ ពិន័យតាមច្បាប់បញ្ញត្ត : ត្រូវគយលក់ ៣០ រៀល ។ លក់ខ្លួន ចំណាយខ្លួន ឲ្យជាអ្នកនៅបម្រើគេ ។ លក់ជឿ លក់ពុំទាន់យកថ្លៃដល់ដៃភ្លាមនៅឡើយដោយជឿថាអ្នកទិញនឹងចេញតម្លៃឲ្យពុំខាន ។ លក់ដូរ លក់ខ្លះដូរខ្លះ គឺលក់របស់រប៉ិចរប៉ីរាយរង ។ លក់ដុំ លក់ទាំងដុំៗ ទីទៃពីលក់រាយ ។ លក់រាយ លក់រាយៗ តាមតែគេទិញអ្វីៗប៉ុន្មានៗក៏ដោយ ទីទៃពីលក់ដុំ ។ លក់ព្នៃ ពិន័យលក់ទ្វេគុណ(ក្លាយមកពីពាក្យថា លក់ពិន័យ ឬ ពិន័យលក់; ម. ព. ព្នៃ និង ពិន័យ ទៀតផង)។ ពាក្យ លក់ នេះបើរបស់ដែលទាក់ទងខាងព្រះពុទ្ធសាសនា ត្រូវថា ជាវ, អ្នកលក់និងអ្នកទិញត្រូវថា ជាវ ដូចគ្នា : ជាវគម្ពីរ, ជាវបាត្រ, ជាវត្រៃចីវរ, ជាវសៀវភៅធម៌ ។ល។ បើបព្វជិតនិងអ្នកលក់ត្រូវថា ពិចារណា ដូចជាថា : លោកគ្រូឲ្យគេពិចារណាតែបាត្រមួយទេ ឬឲ្យគេពិចារណាគ្រឿងបរិក្ខារអ្វីទៀតដែរ ?..។ល។ ( កិ. ) ដេកស៊ប់ស្ងាត់អារម្មណ៍មិនដឹងខ្លួន : លក់មួយល្បក់ ។ លក់លង់ លក់ជ្រុលដំណេក ។ លក់លន់ ឬ លន់លក់ លក់ហួសប្រមាណ, លក់ជ្រៅមិនងាយភ្ញាក់ (ព. កា.) : លក់លន់លង់ជ្រៅ ទោះខ្លួនដេកនៅ ក្នុងគ្រឹហាឋាន មានចោរកំណាច អាចគាស់ទ្វារបាន លួចទ្រព្យហើយច្រាន ទ្វារបិទដូចដើម ។ លក់ស្វា លក់ពភ្លឹមពភ្លែត គឺស្ទើរលក់ស្ទើរភ្ញាក់ (បាលីហៅ កបិមិទ្ធ “លក់ស្វា”, ការយល់សប្នឃើញអ្វីៗ ទោះពិតក្តីមិនពិតក្តី ឃើញត្រង់ស្របក់នេះឯង ពុំមែនពេញជាលក់ពុំមែនពេញជាភ្ញាក់គឺត្រង់ចន្លោះលក់និងភ្ញាក់; ព. វិ. ពុ.) ។ ព. ប្រ. ដេកលក់ ឬ លក់ជានិច្ច ត្រាំគំនិតនៅក្នុងដំណើរមិនយល់ការខុសត្រូវឬប្រហែសធ្វេសជានិច្ច ។ pk0win1tqc6rvuyyb8y7nrmbhfpknjj លាង 0 15452 114589 94146 2026-06-04T01:29:50Z Trong Dang 5013 /* */ 114589 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ជម្រះ, សម្អាត ដោយវត្ថុរាវមានទឹកជាដើម : លាងដៃ, លាងចាន, យកប្រេងកាតលាងដៃឲ្យជ្រះម្រ័ក្សណ៍ ។ លាងមុខ ជម្រះមុខ, លុបមុខ ។ ព. ប្រ. លាងចិត្ត ជម្រះចិត្ត, សម្អាតចិត្ត ឲ្យបរិសុទ្ធ ។ លាងបាប ជម្រះឲ្យអស់បាប (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ជាដើម) ។ លាងពៀរ ជម្រះពៀរ គឺលែងចងពៀរតទៅទៀត ។ល។ 8kbb6qnawlfudlfwys4ygy56ck5ypt3 លេង 0 15589 114595 108609 2026-06-04T01:31:37Z Trong Dang 5013 114595 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|ល៉េង|លេង}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} # ( កិ. ) ប្រព្រឹត្តអំពើជាល្បែង, ប្រព្រឹត្តក្នុងល្បែងកម្សាន្តចិត្ត; ប្រព្រឹត្តក្នុងល្បែងភ្នាល់ឬប្រណាំង : លេងសី, លេងអង្គញ់, លេងចត្រង្គ, លេងចំបាប់; លេងបៀ ។ សម្រេចកិច្ចឬប្រព្រឹត្តបែបបទ ដោយកម្សាន្តសប្បាយ មិនយកជាការមែន : និយាយលេង; ដើរលេង, ដេកលេង, អង្គុយលេង; ស៊ីលេង ។ លេងកល ប្រើកលឧបាយជន្លជន្លេញ, ចេញកលឧបាយ ។ លេងកាព្យ ញៀនជាប់ចិត្តក្នុងការតែងកាព្យ ។ លេងកំណាព្យ ធ្វើសំបុត្រស្នាមជាកំណាព្យឆ្លើយឆ្លងផ្ញើទៅវិញទៅមករឿយៗ ។ លេងខ្លួន ស្អិតស្អាងតែងខ្លួន ឬធ្វើខ្លួនមិនសូវស្រាក ។ លេងភ្លេង វាយដេញដំផ្លុំកូតភ្លេងតន្រ្តីព្រមមូលគ្នា ។ លេងសម្ដី ប្រើសម្ដីម៉េតប្រាយឬលែបខាយ ។ លេងសំនួន ប្រើសំនួន ។ លេងឫក ប្រើឫកពាខ្ពស់ហួសបែបភាព ។ លេងឲ្យពេញដៃ ទរឲ្យពេញដៃ, ឲ្យអស់យ៉ាង ។ល។ 7wct8mepvszylafv4mwxkgtdavxykao លោត 0 15624 114585 94180 2026-06-04T01:28:34Z Trong Dang 5013 /* */ 114585 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ស្ទុះឡើងលើផុតពីទីប្រក្រតី : លោតតន្រ្តំ ។ ស្ទុះផ្លោះរំលង : លោតរំលងប្រឡាយ; ស្វាលោតពីដើមអម្ពិលទៅដើមស្វាយ ។ បោលផ្នាលៗ : បរគោបំបោលឲ្យលោតពេញកម្លាំង ។ ដាលខ្លាំង : គ្រុនក្តៅជីពចរលោតខ្លាំង ។ គុ. (ព. ប្រ.) ដែលស្ទុះខ្ពស់ជាងគេ; ដែលមានទ្រព្យច្រើនជាងគេ ឬដែលគ្រាន់បើជាងគេ : បណ្តាកូន ៥ នាក់ បានតែម្នាក់លោតជាងគេ ។ល។ លោតកញ្ឆាត់ លោតវាយកញ្ឆាត់ គឺលោតវាយកែងផ្ទប់នឹងកំប៉េះគូទ ។ លោតកព្ឆោង បោលលោតពីចិត្តឯងដោយអំណាចសេចក្ដីក្លាសប្បាយខ្លាំង : គោក្លាលោតកព្ផោង ។ ព. ប្រ. ខឹងច្រឡោតខ្លាំង ឬអរខ្លាំង បញ្ចេញ លំនាំស្ទុះលោតទាំងបង្គុយឬទាំងជំហរ : ខឹងច្រឡោតលោតកព្ឆោង; អរលោតកព្ឆោង ។ លោតឆ្តោលោតក្រមាល់ លោតច្រឡោតទាំងស្រុងទាំងក្រមាល់ : ខឹងលោតឆ្តោលោតក្រមាល់ ។ល។ gwf9qyjxklkslhtcde1kj0rwmnh0nq2 វាស់ 0 16060 114590 94230 2026-06-04T01:30:03Z Trong Dang 5013 /* */ 114590 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ស្ទង់ប្រមាណ, ស្ទង់ខ្នាត ដោយរង្វាស់ : វាស់ដី, វាស់ទទឹងបណ្ដោយ, វាស់កម្ពស់ ។ វាស់ព្រឹក ទាល់ព្រឹក, វាល់ព្រឹក ។ វាស់វែង វាស់ឲ្យដឹងប្រវែង; វាស់ឲ្យដឹងសព្វគ្រប់ ។ វាស់ល្ងាច ទាល់ល្ងាច, វាស់ល្ងាច ។ jvs7eltd40b7mx9v9glxf25dz4khw8j សួរ 0 17929 114591 94397 2026-06-04T01:30:24Z Trong Dang 5013 /* */ 114591 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ពោលពាក្យឆ្ពោះទៅរកអ្នកដទៃឲ្យគេឆ្លើយតប, ឲ្យគេប្រាប់ : សួរដំណឹង, សួរឲ្យដឹងការណ៍ ។ សួរនាំ សួរឲ្យណែនាំ ។ សួរមាត់សួរពាក្យ សួរបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថាបាននិយាយមែនឬទេ ? ។ សួរសាក (ម. ព. សាកសួរ) ។ សួរសុខទុក្ខ សួរឲ្យដឹងអំពីសុខទុក្ខ ។ល។ 6jvsacr8zi0d8zlkbc2zvrczkcuoc0g សើច 0 17945 114580 94399 2026-06-04T01:27:18Z Trong Dang 5013 /* */ 114580 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ហើបបបូរមាត់លាន់សូរសព្ទតិចឬខ្លាំងចេញរន្ថាន់រអឹកទប់មិនឈ្នះ ព្រោះមានទំនងនាំឲ្យរីករាយរំជួលជ្រួលឃឹកៗឡើងដោយហសិតុ-ប្បាទចិត្ត : សើចក្អាក សើចខ្លាំងឮសូរក្អាក ។ សើចចំអក បញ្ចេញសំឡេងធ្វើជាសើចឡកឡាយឲ្យគេ ។ សើចស្ងួត ពើធ្វើជាសើចសម្ដែងទឹកមុខស្មើ ។ល។ ព. ទ. បុ. ព្រឹកសើច ល្ងាចយំ សើចសប្បាយមិនយូរប៉ុន្មាន នឹងបានប្រទះយំវិញពុំខាន (ព្រោះសោមនស្សនិងទោមនស្សជាគូនឹងគ្នា) ។ ( ន. ) ឈ្មោះក្រូចមួយប្រភេទ ស្លឹកទ្រវែងឆែកស្ដួចមួយអន្លើ ក្លិនហាងប្រហើរ ប្រើធ្វើជាគ្រឿងផ្សំឲ្យម្ហូបមុខខ្លះមានរសឆ្ងាញ់, ផ្លែមានសំបកជ្រួញ ។ ក្លិនប្រហើរឆួល មានរសហាង ទឹកក្នុងផ្លែមានរសជូរ ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគខ្យល់ ឬប្រើជាគ្រឿងស្លបាន : ស្លម្ជូរបង់ស្លឹកក្រូចសើច ។ hbqoogy2gbszkzcond73ggnj860lf1f ស្រឡាញ់ 0 18836 114602 27188 2026-06-04T01:35:24Z Trong Dang 5013 /* */ 114602 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} (ម. ព. ស្រលាញ់) ។ ta80qllx3aoiouq3y3grmqs0ida50l2 ស្លាប់ 0 18983 114584 94523 2026-06-04T01:28:18Z Trong Dang 5013 /* */ 114584 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) អស់ខ្យល់ដង្ហើម, អស់ជីវិត ។ វេវ. បរិនិញ្វន; សោយទិព្វជង្គត, សោយទិវង្គត; សោយពិរាល័យ; សុគត ឬ សុរគត; ក្ស័យ, ក្សិណក្ស័យ; ទទួលអសញ្ញកម្ម ឬ ទទួលអសញ្ញភាព; ទទួលមរណភាព; ទទួលអនិច្ចធម្ម; ទទួលអនិច្ចកម្ម; ធ្វើកាលកិរិយា; រលត់, រលត់ខន្ធ, រំលាងខន្ធ, ធ្លាយខន្ធ, ធ្លាយសង្ខារ ឬ បែកធ្លាយសង្ខារ; បាត់បង់; ដើរ; ផុត, ផុតរលត់; ដាច់ខ្យល់, អស់ដង្ហើម; ងាប់; តាយសាក; តាយហោង; ស្មឹង, តាយស្មឹង; តេន (ប្រើតាមថ្នាក់ ខ្ពស់, កណ្ដាល, ទាបនិងសាមញ្ញ) ។ ព. ផ្ទ. រស់ ។ ស្លាប់ក្រឡា អស់ក្រឡាដើរទៅទៀត (សម្រាប់និយាយក្នុងល្បែងចត្រង្គជាដើម) ។ ព. ប្រ. អស់ផ្លូវអស់ដំណើរលែងរើតទៅទៀតបាន : ពាក្យស្លាប់ក្រឡា ។ ស្លាប់ចិត្ត អស់ចិត្ត, សុខចិត្ត ។ ស្លាប់ប្រយោជន៍ ខូចឬបង់ប្រយោជន៍ ។ ស្លាប់ព្រាយ ស្លាប់ដោយសម្រាលកូនពុំរួច ។ ស្លាប់សាច់ រាបសាច់ឬរំងាប់សាច់ខុសពីប្រក្រតីដើម លែងប្រែប្រួលទៅទៀត : សំពត់ស្លាប់សាច់ ។ល។ ទឹកស្លាប់ ទឹកដែលគេលត់ដែកឬលត់លោហជាតិណាមួយ ។ នាឡិកាស្លាប់ ឬ--ងាប់ នាឡិកាឈប់មិនដើរ ។ល។ ojkjt7v38amp5arjffpvv552kioutlr ស្អប់ 0 19093 114601 94536 2026-06-04T01:34:32Z Trong Dang 5013 /* */ 114601 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) មិនស្រឡាញ់, ទាស់ចិត្ត មិនចង់ឲ្យប៉ះអារម្មណ៍ : ស្អប់មិនចង់ឃើញមុខ ។ ព. ផ្ទ. ស្រឡាញ់ ។ ស្អប់ខ្ពើម ស្អប់ផងខ្ពើមផង, ណាយចិត្តជិនឆ្ងន់ ។ ព. ទ. បុ. ស្អប់កំពប់លើ ធ្លាក់សម្អប់មកត្រូវលើ, ប៉ះប្រទះទៅលើសម្អប់ ។ ស្អប់ប្រសព្វចូល ស្អប់ត្រង់ណា ចេះតែប្រទះត្រង់ណោះ, ត្រង់ដែលស្អប់ចេះតែចួបប្រទះគេចមិនផុត ។ល។ ពាក្យកាព្យថា : ខ្លៅរែងស្អប់ចេះ ខ្សត់ឥតចំណេះ ស្អប់អ្នកមានទ្រព្យ ស្រីស្រាលប្រចណ្ឌ រែងស្អប់ខ្ញុំគាប់ ពាលពិតឥតច្បាប់ រែងស្អប់ប្រដៅ ។ ... (សាស្រ្តាច្បាប់ រាជនេតិ ជាព្រះនិពន្ធនៃព្រះរាជសម្ភារ) ។ t9wg82di27du2ehgzqmlsjbxcbpd4qz ហោះ 0 19417 114597 94574 2026-06-04T01:32:20Z Trong Dang 5013 /* */ 114597 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) ទៅឯអាកាស, អណ្តែតទៅឯអាកាស: ទេវតាហោះ, យក្សហោះ ។ ព. ប្រ. ទៅមកភ្លែតចុះភ្លែតឡើងឬប៉ើចចុះប៉ើចឡើង : ក្នុងមួយថ្ងៃៗគ្មាននៅផ្ទះទេចេះតែហោះចុះហោះឡើងពីនេះទៅនុះពីនុ៎ះទៅឯណោះ ! ។ ហោះធ្យាន ទៅតាមផ្លូវអាកាសដោយអំណាចធ្យានឬដោយឫទ្ធិនៃធ្យាន (ម. ព. ធ្យាន ផង) ។ ហោះហើរ ហោះលឿនភ្លែតដូចបក្សីហើរ ។ គោមហោះ គោមធ្វើដោយក្រដាសស្តើងរាងធំច្រឡោបាតជិត មាត់ច្រហ, លឿនទៅឯអាកាសដោយកម្លាំងផ្សែងបំប៉ោងឡើងច្រានឲ្យអណ្តែតទៅ ។ យន្តហោះ យន្តមានមនុស្សជិះអណ្តែតលឿនទៅតាមអាកាស (អាកាសយាន) ។ល។ ov1g793re59qtyy4d8gyh7qigc1k40b អង្គុយ 0 19684 114586 94603 2026-06-04T01:28:51Z Trong Dang 5013 /* */ 114586 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA}} ===កិរិយាសព្ទ=== {{km-verb}} ( កិ. ) សម្រេចឥរិយាបថមួយ ដោយដាក់អង្គឲ្យគូទផ្ទាល់នឹងទីផ្ទៃឬលើអាសនៈណាមួយ : អង្គុយច្រហោង, អង្គុយបញ្ឈរជង្គង់, អង្គុយបត់ជើង, អង្គុយពែនភ្នែន ។ល។ អង្គុយធម៌ អង្គុយស្មិងស្មាធិ៍ចម្រើនធម៌ ។ល។ (ម. ព. ឥរិយាបថ ផង) ។ ( ន. ) ឈ្មោះសណ្តែកមួយប្រភេទ ស្លឹក, ផ្លែ, គ្រាប់ ស្រដៀងនឹងសណ្តែកទ្រើង ប៉ុន្តែដើមទាបៗ មិនវារមិនឡើងទ្រើង : គ្រាប់សណ្តែកអង្គុយសម្រាប់ប្រើការធ្វើនំចំណី ។ 90e28slpn6subh0m80y8331khw0xstt ឦសាន 0 21154 114621 94728 2026-06-04T01:52:54Z Trong Dang 5013 /* */ 114621 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|អីសាន|អ៊ីសាន}} ===នាម=== {{km-noun}} [ អ៊ី--] បា.; សំ. ( ន. ) (ឦឝាន) ព្រះ[[ឥសូរ]]; [[ពន្លឺ]]; [[លម្អ]] ។ [[ទិស]]ព្រះ[[ឥសូរ]] គឺ[[ទិស]]តូច ឬ ទិសជ្រុងត្រង់ចន្លោះទិស[[ឧត្ដរ]] និង ទិស[[បូព៌]] : ទិស[[ឦសាន]] ។ [[លទ្ធិ]][[ព្រាហ្មណ៍]] មានជំនឿថា មានទិសទាំងអស់ចំនួន ១០ ហើយទិសនីមួយៗ មាន[[អាទិទេព]]មួយចាំយាម ។ ព្រះ[[ឥសូរ]] ចាំយាមទិសស្ថិតនៅចន្លោះទិសខាងជើង និង ទិសខាងកើត ។ lioniabx3vbvnfmkdig1zwy1d496tin ឱកាស 0 21549 114609 94754 2026-06-04T01:42:59Z Trong Dang 5013 /* */ 114609 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|អោកាស|អោកាសៈ-}} ===នាម=== {{km-noun}} បា.; សំ. ( ន. ) (អវកាឝ) ហេតុ, ការណ៍; ស្ថាន, ទី, ទីទំនេរ, ចន្លោះ; វេលា, វេលាទំនេរ, ពេលស្រួល; ផ្លូវ, ទំនង; សិទ្ធិជោគ; ការនិយម, ការអនុលោម; សេចក្ដីអនុញ្ញាតឲ្យ; ការយល់ព្រមតាម : ឱកាសល្អ ពេលល្អ, ទំនងស្រួល (ព. កា. ប្រើជា អវកាស ក៏បាន) ។ ព. កា. ថា : យើងទៅរកគេកុំចូលផ្តាស ត្រូវសុំឱកាសគេជាមុន កុំស្រាប់តែចូលឲ្យហួសស៊ុន គេពុំដឹងមុនកុំអាលចូល ។ នេះគឺជាសុជីវធម៌ បវរដែលលោកតែងអនុកូល ឬអាចហៅថាច្បាប់ចេញចូល ដូច្នេះទៅវិញក៏សឹងបាន ។ បើកឱកាសឲ្យ បើកផ្លូវឬទំនងឲ្យ, អនុញ្ញាតឲ្យ; បើកកន្លែងឲ្យ, ឲ្យវេលា ។ មានឱកាស មានពេលទំនេរ, មានទីបន្លោះ ។ សូមឱកាស សូមពេល ។ល។ ឱកាសទាន (--សៈ--) ការឲ្យឱកាស, ការបើកឱកាសឲ្យ ។ ឱកាសប្បដិសេធ ការឃាត់ឬបិទឱកាស ។ ឱកាសលោក (--សៈ--) មើលក្នុងពាក្យ ត្រៃលោក ។ វរោកាស (បា. < វរ + ឱកាស) ឱកាសស្រួល ។ សុន្ទរោកាស (បា. សុន្ទរ + ឱកាស) ឱកាសល្អ ។ល។ 3ffwq4vicii622zxoqou165cr3f33b1 សមុទ្រ 0 22478 114567 94312 2026-06-04T01:12:18Z Trong Dang 5013 /* */ 114567 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|សៈម៉ុទ|សៈម៉ុទ្រៈ–}} ===នាម=== {{km-noun}} #សាគរដ៏ដែលធំជាងទន្លេហើយមានរសជាតិប្រៃវាមិនមែននៅក្នុងទ្វីបទេគឺនៅក្រៅទ្វីប ។ #ជាប្រភេទឈ្លើងដែលរស់នៅក្នុងសមុទ្រទាំងឡាយ ។ #មានសូន្យ ៥២ 279igftroca17rl9qizeisi63m4ss67 រដ្ឋធម្មនុញ្ញ 0 24018 114622 112218 2026-06-04T01:53:46Z Trong Dang 5013 /* */ 114622 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|រ័ត ធ័ម-មៈ-នុញ|រ័ត-ឋៈ ធ័ម-មៈ-នុញ}} ===នាម=== {{km-noun}} រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬ រដ្ឋធម្មនូញ្ញ : [[ច្បាប់]][[បញ្ញត្ត]]សម្រាប់[[ប្រទេស]]នីមួយៗ, [[ច្បាប់]]ទុកជា[[គោល]][[ចារឹក]]ក្នុងការ[[គ្រប់គ្រង]][[រដ្ឋ]]នីមួយៗ ដែល[[សភា]]បាន[[បញ្ញត្ត]][[តែងតាំង]]ឡើង ។ (ច្បាប់) constitution ច្បាប់កំពូលរបស់រដ្ឋ ដែលត្រូវបានប្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បង្កើតច្បាប់ផ្សេងៗ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរដ្ឋ។ ច្បាប់នេះកំណត់អំពីគោលការណ៍រួមនៃការបែងចែកអំណាចនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដំណើរប្រព្រឹត្តទៅនៃស្ថាប័នកំពូលរបស់រដ្ឋ និង សិទ្ធិនិងការទទួលខុសត្រូវជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប។ ឧ. រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើជា ផ្លូវការដោយព្រះបាទនរោត្តមសីហនុនៅឆ្នាំ១៩៤៧ បន្ទាប់ពីសភាជាតិបានអនុម័តរួចមក។ b7xbmalq9xqhywmp056c26f9tn90my5 វប្បធម៌ 0 29265 114611 94220 2026-06-04T01:44:52Z Trong Dang 5013 /* */ 114611 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|វ័ប-ប៉ៈ-ធ័រ}} ===នាម=== {{km-noun}} (វប្បធម៌) culture ការបណ្ដុះចំណេះវិជ្ជា ប្រាជ្ញាស្មារតី និង របៀបរស់នៅរបស់មនុស្ស ឱ្យបានលូតលាស់ចម្រើនដើម្បីសម្របសម្រួលទៅនឹងបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍសង្គមដោយវិទ្យាសាស្ត្រឬដោយសិល្បៈផ្សេងៗជាដើម។ (អក្សរសិល្ប៍) មែកធាងនៃអរិយធម៌ដែលទាក់ទងនឹងការបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាប្រាជ្ញាស្មារតីទំនៀមទំលាប់ សិល្បៈ វិទ្យាសាស្ត្រ អក្សរសាស្ត្រ... ឱ្យបានលូតលាស់រីកចម្រើន។ culture សង្កេត: បើយើងមិនបែងចែកវប្បធម៌ឱ្យដាច់ពីសង្គមធម៌ យើងអាចឱ្យនិយមន័យ តាមគណៈកម្មការវប្បធម៌ និង វិចិត្រសិល្បៈ ដូចនេះ <<ការបណ្ដុះចំណេះវិជ្ជា ប្រាជ្ញា ស្មារតី និងរបៀបរស់នៅរបស់មនុស្សឱ្យបានលូតលាស់ចម្រើន ដើម្បីសម្របសម្រួលទៅនឹងបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍសង្គម ដោយវិទ្យាសាស្ត្រឬដោយសិល្បៈផ្សេងៗជាដើម>>។ 6brvziy9ydkbz9hgnu36hekxpdz8swj អាកាសធាតុ 0 30491 114612 102279 2026-06-04T01:46:15Z Trong Dang 5013 /* */ 114612 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|អាកាសៈធាត}} ===នាម=== {{km-noun}} កម្ពុជា,ខ្មែរយើងដែលជាទីក្រុងភ្នំពេញឬតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដល់ទាំងអស់នេះគឺ(ភូមិសាស្ត្រ) climate, cloma លក្ខខណ្ឌបរិយាកាស និង បាតុភូតឧតុភូតមធ្យមនៃរដូវទាំងអស់របស់តំបន់ណាមួយដែលពិនិត្យឃើញរយៈពេលយូរឆ្នាំ។ លក្ខខណ្ឌបរិយាកាសមានសម្ពាធបរិយាកាស សីតុណ្ហភាព សូរ្យការ សំណើម ទឹកភ្លៀង ពពក ខ្យល់។ អ្នកជំនាញភូមិវិទ្យាបានបែងចែកអាកាសធាតុជាប្រាំក្រុមគឺ៖ ១-អាកាសធាតុក្ដៅ ២ អាកាសធាតុក្បែរត្រូពិច ៣ អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ ៤ អាកាសធាតុត្រជាក់ ៥ អាកាសធាតុ mhkrvegaxxq2bq69g0tkn9fgds8wfoq អនុសញ្ញា 0 43914 114618 108239 2026-06-04T01:51:11Z Trong Dang 5013 /* */ 114618 wikitext text/x-wiki ==ខ្មែរ== ===ការបញ្ចេញសំលេង=== {{km-IPA|អៈនុ-ស័ញ-ញ៉ា}} ===នាម=== {{km-noun}} អនុសញ្ញា គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ ដែលមានឋានានុក្រមភាពទាបជាង ដែលចែងពីស្តង់ដារមានការទទួលស្គាល់ជាសកលក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមួយចំនួនក្នុងសង្គម។ អនុសញ្ញា មានវិសាលភាពខ្លាំងជាងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិមួយប្រភេទហៅថា សេចក្ដីប្រកាស ។ ដោយហេតុថា កាលណាប្រទេសមួយផ្ដល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញានោះ វានឹងមានអានុភាពភ្ជាប់កាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់លើរដ្ឋនោះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសនានាស្តីអំពីរឿងមិនមែននយោបាយនិងហិរញ្ញវត្ថុ 8r9gb1f76k3etkjf6nbyfe1qxledu9o