Wikipedia kncwiki https://knc.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Shafi_kura MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Nasha Taanas Mana Faidatema Mana faidatǝma yǝ Wikipedia Mana kǝla Wikipedia yǝn Liwuram Mana liwuram yǝ MediaWiki Mana MediaWiki yǝ Jiri Mana jiri yǝ Banatǝ Mana banatǝ yǝ Nakka Mana nakka yǝ TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2996 29735 2026-07-26T12:26:49Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "Ilmu nzunduye də shima cida do nizam-a ilmu kimiyaye-a ilmu isauye-a faidatə nizam-a, kare-a cidaye-a, au duluwu do kaziyi-a galjinma kurtə-a ngalwotəgə-a ro. Shidǝ zaumaro mǝradǝwa adamganabe galtǝdǝ shima sǝkǝ, kuru awowa jili kotorowaso, injinnaso, waya kǝla kǝlzaso, pacemakerso, intanetso, mara samibeso, kuru injinna karewa tultaso sammaso suwudin. Ilmu nzunduye də muradə'a kalkaltəgə suronzən mbeji alamanna nəlefa'a, cida dio'a, nəm shawa'a, tam..." 29735 wikitext text/x-wiki Ilmu nzunduye də shima cida do nizam-a ilmu kimiyaye-a ilmu isauye-a faidatə nizam-a, kare-a cidaye-a, au duluwu do kaziyi-a galjinma kurtə-a ngalwotəgə-a ro. Shidǝ zaumaro mǝradǝwa adamganabe galtǝdǝ shima sǝkǝ, kuru awowa jili kotorowaso, injinnaso, waya kǝla kǝlzaso, pacemakerso, intanetso, mara samibeso, kuru injinna karewa tultaso sammaso suwudin. Ilmu nzunduye də muradə'a kalkaltəgə suronzən mbeji alamanna nəlefa'a, cida dio'a, nəm shawa'a, taman'a, doka'a, shara'a, kuru loktu'a, amma suro kaltəram faida'a alamanna doka physics ye lan cidajin. Fannuwa adabe ilmu nzunduye də sandima, nasha garre, mashinye, konnu lantarkiye, kuru kemikalle. Fannu ilmu nzunduye də suronzən fannu'a nguwu suronzən mbeji, kuru fal woso hangalnzə taganasbe kəla faidatə ilmu isawube-a ilmu kimiyabe-aro sədin. Cidawa nzunduye zamanbedə duluwu zaye nzunduye zayin[1] kuru fannuwa kada'a lezəna, suronzan awowa garye zayetə-a ngalwotəgə-a mbeji, mashinso, motoso, karewa konnuyeso, karewaso, kuru nizam konnuyeso.[2] Namtə kasadə adammanaye lan, ilmu nzunduye də zaman kureye lan mbeji, mashinna butu arakkə lan baditin. Misallo cida nzunduye kura-kura zaman kureye də suronzan garra shawa-shawa alamanna pyramid so, fatowa ibadaye shawa alamanna Parthenon so, kuru awo njiye yadoyeso alamanna maara njiyeso, celeso, kuru lai njiye Roman yeso. Mashinwa buroyedə amso-a dabbaso-a sha sha sunotin, ngawo daji kasamye sha dunon sadin. Mashinwa kəriwubedə nzundu kəriwube nankaro cetando. Lardəwa Europe lan, ilmu kimiyaye-a sanyaramye-aye fuwutə ilmu nzunduyeya fuwuzə sanyawa kimiyabero kalaksəna kuru adəye fuwutə nzunduye gozə kowodo. Steam engine də duno dabbawa ye'a kozənaro cin, adəye səkə injin so ye mara njiye'a zawal maara cidiye'a gəndojin. Fuwutə ilmu kimiyaye gadeye səkə ilmu nzunduye faidatə nasha konnu lantarkiye-a, kemikalye-a, samiye-a muradətəna, kuru kareya bərin faidatə faida nguwuro diwo nankaro. Kalima nzunduye də təlam Latin yen ingenium lan gowotə.[3] Ilmuwu nzunduye də doka halye do nəm jire-a nəm ngalwo-a banazəyin ma zasayin, kuru nəlefa-a nəlefa jama mewu yero hangalnza cedo. Cidawa nzunduye də suronzan sulhu matə kazəyiya ganaro, jarabtə-a ngaltə-a faidatin kawu tando baditinro. Sa kare laa təkkənadə faidajinbaro waljiya, nzundu forensicbedə faidatə awo kalkal gənyidə asutin yasa matəro. Kambo awowa anyiye kənənganzaro cistadə kərmadə software komfutaye banazəyin, zayetəlan səta jarabtə-a tando-aro saadəna. Ngaltəram kura lan, duluwu adə nguwusoro kampani, zar yikomaso nguwu, au gomnati, adə nankaro ilmu razəwu ye’a kasuwu ye’a məradətəna. lr1vonzhzzvdcfvo7lzdr51jt75o9wb 0 2997 29736 2026-07-27T04:35:01Z Abba Khaleel 1413 Created page with "{{Databox}} '''Aluminium''' (su Commonwealthbe-a kuru su IUPACbe-a) au aluminium (Nasara Yala Amerikabe) shidə awo kemikalbe; shilan alamaram Al mbeji kuru lamba atomicbe 13. Shidəbe nəmngəwunzə su gadesodəga gana, alamanna fal-yakkəlan suyedəga. Aluminum də zauro nəmkam oxygen ye mbeji, shi do ne kəladən awo oxide ye nzəliwo sədin ma loktu kasamro təkkiya. Shidə turin silver'a samun, laununzə-a kuru raktənzə nur fəletəbe-a indison. Shidə təlala, m..." 29736 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aluminium''' (su Commonwealthbe-a kuru su IUPACbe-a) au aluminium (Nasara Yala Amerikabe) shidə awo kemikalbe; shilan alamaram Al mbeji kuru lamba atomicbe 13. Shidəbe nəmngəwunzə su gadesodəga gana, alamanna fal-yakkəlan suyedəga. Aluminum də zauro nəmkam oxygen ye mbeji, shi do ne kəladən awo oxide ye nzəliwo sədin ma loktu kasamro təkkiya. Shidə turin silver'a samun, laununzə-a kuru raktənzə nur fəletəbe-a indison. Shidə təlala, magnetic gənyi, kuru ductile. Isotope fal mbeji, 27Al, shidə zauro ngəwu, shidonyi aluminum dəga awo kən 12th-ngəwu dunyalan. Radioactivity 26Al bedə shima faidatə loktu radiometricben faidatə badizə. Nasha kemikalben, aluminiumdə su ngawo faltəben suro karapka boronben; futə kufudəro nowata yeyi, aluminiumdə awowa kəltəram +3 kəndaram oxidationben sədin. Aluminium cation Al3+ də gana kuru zauro charged; Adəye səkə, duno polarizing ye nguwu mbeji, kuru kəltəram do aluminium ye sədəna də, halla covalent ye nguwu mbeji. Aluminum ye oxygen ro kəltə dunowa də shima awo do ne oxides lan bowotin ma dəga suwudin. Aluminumdə dunyalan təbandin badiyaramman suro kawuben suro cidiben, na shidə shima awo kənyakkəmiwo ngawo oxygen a kuru silicon aben, kəla mantleben gənyi, kuru ngaltema su freebe gənyi. Shiga sanyiyaramlan tuwandin bauxite lantəlan, kawudəwo suronzən aluminium ngəwu mbejidə. Fodutə aluminumbedə suro saa 1825ben ilmuma fiziyabe Danishbe Hans Christian Ørstedbe wormajiwo. Sanyaram aluminumbe tando buro salakbedə ilmuma kimiyabe Faransabe Henri Etienne Sainte-Claire Deville be badizəna saa 1856 lan. Aluminiumdə jama mewu soro təwandin futə Hall-Héroultbe tartiffanzəben shidonyi kəlanzəlaro injiniya Faransabe Paul Héroult a injiniya Americabe Charles Martin Hall bega sanyaram aluminumbega saa 1886 lan badiwono. kənənga. Saa 1954 lan, aluminium də shima su do ne zauro tətandin bawo, ngarkime a kozəna. Suro karnu kən 21th bedən, aluminium ngəwuso faidatin nasha lenəmareben, nzunduben, garlan, kuru karewa zaktəben lardəwa United Statesbe-a, Fəte Europebe-a, Japanbe-alan. Nəmkura atomicbe aluminiumbedə gana su gadeso’a gəretəlan, [b] adəbe nəmganazəga cin faidanzə kadalan. Nasha kəndaramlan ngəwuzəna yayi, awo ro'a ndasoma manda aluminiumbedəga faljinro notənyi, amma aluminiumdə kəskawa-a dabbawa-aye zauro kasatsayin. Dalil nəmngəwu manda anyibe nankaro, faida biologybe sandiro tədinmadə zaumaro hangal gənatəgə, kuru kəradə gozayin. Halwa zahirye Baye Ingot aluminiyambe Bullion ingots yakkə pound 1.0 (0.454 kg) ye aluminium yakkə laar, su, kuru copper lan bayanna ilmu kimiyabe mbeji. Su aluminiumbedə shiye zahirnzədə bəl liwulabelan səta tərməsro saadəna futu nəmkərawunzəben kara. Aluminum də shiye zauro faida’a kəla radiation kəngalbe lan, amma loktu kuruwuro kəngalro kasamlan fəletəye raksə su dəga bannajin; [16] adəga dabcin aluminum dəga anodized tədiya, shi donyi awo oxide ye kəladən sərayin.[18] Nəm kərau aluminumbedə shima 2.70 g/cm3, alamanna fal-yakkəlan suye, zaumaro su gadesodəga gana, adəbe səkə nasha aluminumbedəga kəskelan asutin nəm kambainzalan.[19] Aluminiumbe nəmgananzədə su gadeso'a gəretəlan dalil nəmkura cellbedə shima nəmkura nucleonsbewo. Su kambaidə sandima su donyi kufu 1 a 2 a, sandi donyi, beryllium a magnesium a dawun baro, zauro faidatəro faidajin (kuru beryllium də zauro summa).[20] Aluminum də dunowa au cibbu gənyi su yeyi, amma nəm gana nəm kərauzəyedə shima awo adəga suwudin nasha cidaram aerospaceben kuru faidawa gade kadaro nəmkərawu kambai-a duno ngəwu-adə faidajin.[21] Aluminium tahirdə zauro təlala kuru dunonzə ba. Kambo faidatəlan, alloys aluminumbe kada faidatin dalil dunonzabe kuru nəmcibbunzabe nankaro.[22] Duno awo aluminium tahirbedə shima 7-11 MPa, amma alloy aluminiumbedə duno awo sədinbedə 200 MPa lan səta 600 MPa ro saadəna.[23] Aluminum də ductile, nəm kuruwuzə kashi 50-70% ro saadəna, [24] kuru malleable də sha kolzə kəskelan gərtə kuru tutuluyin; Aluminiumdə zauro kawudo-a lantarki-a gojin, kuru nəmngəwu aluminumbedə shidonyi amperage faldəga copperlan nəmkuranzədə reta bas.[26] Aluminium də raksə awowa konnu gojin, nəm konnu 1.2 kelvin ye kuru nəm konnu suye alamanna gauss 100 (milliteslas 10) yeyi.[27] Shidə paramagnetic kuru adəye səkə shiga awoa magneticbe dəga lejin ba.[28] Son yaye, nəmngəwu konnu latərikiyedə maananzə shidə zaumaro lejin nasha magnetic fieldsbe faltəben futu eddy currentsben. dhs0zz86yl52ksoap65ja4s9gjhccxv 29737 29736 2026-07-27T05:35:29Z Abba Khaleel 1413 29737 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Aluminium''' (su Commonwealthbe-a kuru su IUPACbe-a) au aluminium (Nasara Yala Amerikabe) shidə awo kemikalbe; shilan alamaram Al mbeji kuru lamba atomicbe 13. Shidəbe nəmngəwunzə su gadesodəga gana, alamanna fal-yakkəlan suyedəga. Aluminum də zauro nəmkam oxygen ye mbeji, shi do ne kəladən awo oxide ye nzəliwo sədin ma loktu kasamro təkkiya. Shidə turin silver'a samun, laununzə-a kuru raktənzə nur fəletəbe-a indison. Shidə təlala, magnetic gənyi, kuru ductile. Isotope fal mbeji, 27Al, shidə zauro ngəwu, shidonyi aluminum dəga awo kən 12th-ngəwu dunyalan. Radioactivity 26Al bedə shima faidatə loktu radiometricben faidatə badizə. Nasha kemikalben, aluminiumdə su ngawo faltəben suro karapka boronben; futə kufudəro nowata yeyi, aluminiumdə awowa kəltəram +3 kəndaram oxidationben sədin. Aluminium cation Al3+ də gana kuru zauro charged; Adəye səkə, duno polarizing ye nguwu mbeji, kuru kəltəram do aluminium ye sədəna də, halla covalent ye nguwu mbeji. Aluminum ye oxygen ro kəltə dunowa də shima awo do ne oxides lan bowotin ma dəga suwudin. Aluminumdə dunyalan təbandin badiyaramman suro kawuben suro cidiben, na shidə shima awo kənyakkəmiwo ngawo oxygen a kuru silicon aben, kəla mantleben gənyi, kuru ngaltema su freebe gənyi. Shiga sanyiyaramlan tuwandin bauxite lantəlan, kawudəwo suronzən aluminium ngəwu mbejidə. Fodutə aluminumbedə suro saa 1825ben ilmuma fiziyabe Danishbe Hans Christian Ørstedbe wormajiwo. Sanyaram aluminumbe tando buro salakbedə ilmuma kimiyabe Faransabe Henri Etienne Sainte-Claire Deville be badizəna saa 1856 lan. Aluminiumdə jama mewu soro təwandin futə Hall-Héroultbe tartiffanzəben shidonyi kəlanzəlaro injiniya Faransabe Paul Héroult a injiniya Americabe Charles Martin Hall bega sanyaram aluminumbega saa 1886 lan badiwono. kənənga. Saa 1954 lan, aluminium də shima su do ne zauro tətandin bawo, ngarkime a kozəna. Suro karnu kən 21th bedən, aluminium ngəwuso faidatin nasha lenəmareben, nzunduben, garlan, kuru karewa zaktəben lardəwa United Statesbe-a, Fəte Europebe-a, Japanbe-alan. Nəmkura atomicbe aluminiumbedə gana su gadeso’a gəretəlan, [b] adəbe nəmganazəga cin faidanzə kadalan. Nasha kəndaramlan ngəwuzəna yayi, awo ro'a ndasoma manda aluminiumbedəga faljinro notənyi, amma aluminiumdə kəskawa-a dabbawa-aye zauro kasatsayin. Dalil nəmngəwu manda anyibe nankaro, faida biologybe sandiro tədinmadə zaumaro hangal gənatəgə, kuru kəradə gozayin. Halwa zahirye Baye Ingot aluminiyambe Bullion ingots yakkə pound 1.0 (0.454 kg) ye aluminium yakkə laar, su, kuru copper lan bayanna ilmu kimiyabe mbeji. Su aluminiumbedə shiye zahirnzədə bəl liwulabelan səta tərməsro saadəna futu nəmkərawunzəben kara. Aluminum də shiye zauro faida’a kəla radiation kəngalbe lan, amma loktu kuruwuro kəngalro kasamlan fəletəye raksə su dəga bannajin; <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Aluminium#cite_note-Hummel-1981-19</ref> adəga dabcin aluminum dəga anodized tədiya, shi donyi awo oxide ye kəladən sərayin.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Aluminium#cite_note-21</ref> Nəm kərau aluminumbedə shima 2.70 g/cm3, alamanna fal-yakkəlan suye, zaumaro su gadesodəga gana, adəbe səkə nasha aluminumbedəga kəskelan asutin nəm kambainzalan.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Aluminium#cite_note-FOOTNOTELide20044-3-22</ref> Aluminiumbe nəmgananzədə su gadeso'a gəretəlan dalil nəmkura cellbedə shima nəmkura nucleonsbewo. Su kambaidə sandima su donyi kufu 1 a 2 a, sandi donyi, beryllium a magnesium a dawun baro, zauro faidatəro faidajin (kuru beryllium də zauro summa).[20] Aluminum də dunowa au cibbu gənyi su yeyi, amma nəm gana nəm kərauzəyedə shima awo adəga suwudin nasha cidaram aerospaceben kuru faidawa gade kadaro nəmkərawu kambai-a duno ngəwu-adə faidajin.[21] Aluminium tahirdə zauro təlala kuru dunonzə ba. Kambo faidatəlan, alloys aluminumbe kada faidatin dalil dunonzabe kuru nəmcibbunzabe nankaro.[22] Duno awo aluminium tahirbedə shima 7-11 MPa, amma alloy aluminiumbedə duno awo sədinbedə 200 MPa lan səta 600 MPa ro saadəna.[23] Aluminum də ductile, nəm kuruwuzə kashi 50-70% ro saadəna, [24] kuru malleable də sha kolzə kəskelan gərtə kuru tutuluyin; Aluminiumdə zauro kawudo-a lantarki-a gojin, kuru nəmngəwu aluminumbedə shidonyi amperage faldəga copperlan nəmkuranzədə reta bas.[26] Aluminium də raksə awowa konnu gojin, nəm konnu 1.2 kelvin ye kuru nəm konnu suye alamanna gauss 100 (milliteslas 10) yeyi.[27] Shidə paramagnetic kuru adəye səkə shiga awoa magneticbe dəga lejin ba.[28] Son yaye, nəmngəwu konnu latərikiyedə maananzə shidə zaumaro lejin nasha magnetic fieldsbe faltəben futu eddy currentsben. == Lamintǝ == 9gkmnvod32onbkdrdik8gv92uhymxhm 0 2998 29738 2026-07-27T10:21:28Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "{{Databox}} Archaeology au archaeology[a] də shima kəra kəla awowa adammanabe sədinma kuru awowa adabe waltəm fando-a kuru kulastə-a men. Shi archaeological recorddə suronzən kareya adabe mbeji, fasal garbe, biofacts au ecofacts, naa, kuru adaa cidibe. Archaeologydə shiga ilmu naptəram jamabe-a kuru dalami adamganabe-aro gotin.[1][2][3] Nguwusoro shiga fannu ilmube kǝlanzǝbero gowotǝ, amma kuruson shiga nasha anthropologybero yaktin (suro yala Americaben –..." 29738 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Archaeology au archaeology[a] də shima kəra kəla awowa adammanabe sədinma kuru awowa adabe waltəm fando-a kuru kulastə-a men. Shi archaeological recorddə suronzən kareya adabe mbeji, fasal garbe, biofacts au ecofacts, naa, kuru adaa cidibe. Archaeologydə shiga ilmu naptəram jamabe-a kuru dalami adamganabe-aro gotin.[1][2][3] Nguwusoro shiga fannu ilmube kǝlanzǝbero gowotǝ, amma kuruson shiga nasha anthropologybero yaktin (suro yala Americaben – nasha diyauben), gargamma au geography.[4] Fandodə suronzən kulashi-a, latə-a, kuru darerammo bayanna təbandənadəga kulastə-a mbeji, awowa kozəna notəro. Futu faraklan, ilmu archaeologybedə kulashi nasha kadaben təngatəgəna. Archaeologistsdə gargam adammanabe-a gargamnza-a kərazayin, karewa cidabe kawuye buro salakbe Lomekwi suro gədi Africaben saa miliyon 3.3 kozənadən səta saa mewu karəngəro saadənan.[5] Shi ilmu archaeologybe dǝ shi palaeontology adǝ gade, shido kulashi kǝla awoa kawudowa kureye rowotǝna ma. Archaeologydə zauro faidaa nasha amma kureye kəratəro, shidoni, maananzədə, awo ruwoata badə. Prehistory də suronzən kashi 99% awowa amsoye kureye mbeji, zaman Paleolithic lan səta har kəra gultəye suro jamawa dunyabeyen sətanaro.[1] Archaeologydə awowa kada məradənzə mbeji, gargam adabe asutəlan səta kənənga kureye waltəm gartəro saadənadə, faltəwa naptəram adammanabe loktuben ruwotə-a bayantə-aro saadəna.[6] Greek lan gowotə, kalma archaeology də ma'ananzə "kəra gargam kureye".[7] Archaeologydə suro antiquarianismben fəlangzəna suro Europeben loktu karnu kən 19ben kuru tən buron ilmu dunya sammason tədinro wallono. Lardə-kəriyedə archaeology faidata awowa kureye kurunza sadəna.[8][9] Tun buro salakkin, fannuwa gade-gade kəla archaeologyben təbandəna, suronzan ilmu archaeology njibe-a, feminist archaeology-a, kuru archaeoastronomy-a, kuru nzunduwa ilmu kimiyabe kada tətandəna kəla kulashi archaeologyben. Attəson yayi, kuro, ilmuwu archaeologistsbedə kaziyi kada sətana, misallo pseudoarchaeology'a, kareya adabe luwata,[10][11] məradə jamabe ba, kuru awo adamganabe latəro kasattəba. === Laminate === 6ah6wmb4828hsdt3sizkt1hurnkca9q 0 2999 29739 2026-07-27T10:24:57Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "{{Databox}} '''Geography''' (Greek kureye lan γεωγραφία geographía; gê 'Dunya'-a graphō 'ruwo', lit. 'Ruwo Dunyabe') shima kəra cidibe-a, alamawanzə-a, am napsanabe-a, awowa dunyabe-a.[1][2] Geography də fannu do awo samma surodən mbeji shi done dunya'a awowa amsoye'a awowa alagəlaye'a asutə majinma--na awowa də'a dasa'ana bas gəyi, amma kuru futu sandiya faltana'a kuru isana'a də'a. Geography də dunyaro bas yaye, awowa kada awowa samibe gadero faid..." 29739 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geography''' (Greek kureye lan γεωγραφία geographía; gê 'Dunya'-a graphō 'ruwo', lit. 'Ruwo Dunyabe') shima kəra cidibe-a, alamawanzə-a, am napsanabe-a, awowa dunyabe-a.[1][2] Geography də fannu do awo samma surodən mbeji shi done dunya'a awowa amsoye'a awowa alagəlaye'a asutə majinma--na awowa də'a dasa'ana bas gəyi, amma kuru futu sandiya faltana'a kuru isana'a də'a. Geography də dunyaro bas yaye, awowa kada awowa samibe gadero faidatin fannu ilmu dunyabe lan.[3] Geography də sha "kotowo kate ilmu kimiya alagəlabe-a ilmu kimiya naptəram jamabe-a" lan bowotin.[4] Tarihi geography ye naptə fannu ye lan ada'a saa duwu'a ro lezəna, jami'a kadaye naptə kəlanzayen garzana kuru kasuwu katenzayen sabsana. Geography də naptə fannu yen badiwono, misal buroye map dunyabe də karnu 9th century BC lan Babylon kureye lan.[5] Futu asutəramma geography ye də Greek Eratosthenes Cyrene ye lan tuwandin, shi done kalma "geography" (c. 276 BC - c. 195/194 BC) də sutuluwuna ma.[6] Kalima γεωγραφία faidatə buro salakbedə shima su kitawube maləm Greekbe Claudius Ptolemybe (100-170 AD) lan.[1] Loktu zaman Middle Age yedən, ilmu geography ye də sha malumma adin islam ye'a bana, jiri jili Muhammad al-Idrisi ye so, taswira dinaye ngəlaro satuluwo. Sa zaman awowa bəlin notənayen taidazə bana nasha fuwutə ilmu geography ye dəro, sa am bəla'a europeye dina bəlin də'a kurzana də. Fuwutə zamanbe sodə geomatics'a ilmu hawar geographybe'a mbeji. Ma'ana geography ye do kataffa samma son kalkal də sandima na'a, na'a, loktu'a, ngal'a. Kudəro, kəra geographybedə fannu zauro farak diwalwa kada'a kuru duluwuwa kada'a. Dalami kəra geography ye də suro'a kəra awo cidiye fəska'a, kəra awo kənənga adammanaye'a, kəra nzundu nzunduye'a. Physical geography awo kənənga geography da'ataro hangal gənazəyin, kəra geography adammanabe kəla futu amsoye sidi'a letayin yen kuru ilmu geography nzunduye də kəla kareya cida geography asutuye kudoro yita gattəyin. Nzunduwa faidatənadə raktə yaktin futu quantitativebero [13] kuru qualitativebero [14], kəraa kadabe futu tuskaata gozana.[15] Nzunduwa nowatadə suronzan kartography-a, awo cintəro notə-a, intabiu-a, sofiyo-a. === Laminate === l9n7zcgnjv2kc5bvmg4vacf8gwxlpnx 0 3000 29740 2026-07-27T10:27:26Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "{{Databox}} '''Sociology''' də shima ilmu kimiyabe kəla naptəram jamabe shidoni hal naptəram jamabe-a, futu nəmkam ndikate jamabe-a, nəmkam ndikate jamabe-a, kuru lamarwa adabe kəndəga kullumye-aro hangal gənazəyinma.[1][2][3] Kalima sociology də dareram karnu kən 18th yen cowondo kəra ilmu kimiyaye kəla jamaye lan bayantəro.[4] Namtə ilmu naptəram jamaye lan, ilmu naptəram jamaye də duluwuwa kulashiye kada faidatin kuru kulashi kəla awo naptəram jam..." 29740 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sociology''' də shima ilmu kimiyabe kəla naptəram jamabe shidoni hal naptəram jamabe-a, futu nəmkam ndikate jamabe-a, nəmkam ndikate jamabe-a, kuru lamarwa adabe kəndəga kullumye-aro hangal gənazəyinma.[1][2][3] Kalima sociology də dareram karnu kən 18th yen cowondo kəra ilmu kimiyaye kəla jamaye lan bayantəro.[4] Namtə ilmu naptəram jamaye lan, ilmu naptəram jamaye də duluwuwa kulashiye kada faidatin kuru kulashi kəla awo naptəram jamaye’a wuzəna yen. Kulashi kəla ilmu naptəram jamabe faidatəyedə waneye letəgəram naptəram jamabe-a nəlefa-aro lejin, amma diwalwa kərabedə waneye hangalnza kəla futu naptəram jamabe-a kuru diwal phenomenologicalbe-aro kalakcin.[6] Ada’a ilmu nabtərammame hangal gənazəyin də suronzən daraja naptəram jamabe-a, daraja naptəram jamabe-a, letəgəram naptəram jamabe-a, adin-a, nəmgadetə-a, shara-a, jima’i-a, jinsi-a, kabila-a, adawa naptəram jamabe-a, nəmzaye-a. Kərawa karəngəye lamar nzundu-kəndarambe-a kəla digital divideben sərana.[7] Digital sociology də faida do nzundu zamanbe kəla hal naptəram jamabe-a cidaramma-ayen kulashin, suronzən gonyi-a, kulashi-a, nəm ngalwo-a, kuru awo jamaye-a mbeji.[8] Internet ye nəm kam kəltəram jamaye’a nəm kam kərmaiye’a falzəna, faida do ilmu naptəram jamaye digital ye də’a fəlejin.[9] Nashawa cidawa adammanabe sammaso nəmkam ndikate garno naptəram jamabe-a cidaram kamye-aye lezənadəga, ilmu naptəram jamabedə hangal-hangallin mauduwuwa gade-a cidaramma gade-aro kalaksəna, alamanna nəlewa-a kuru cidaramma kurunbe-a; razəgə; askər; azawu-a kuru nizamma njistəgəbe-a; intanet lan; sociology ilmube; capital naptəram jamabe; kuru faida cida naptəram jamabe suro ilmu kimiyabe fuwutəgəben. Futu ilmu kimiya naptəram jamabedəye tartəgəna, sau kulashiwu naptəram jamabedə nzunduwa nəmngalwobe-a nəmngəwube-a kada gozayin. Faltə təlammameya adayeya dawu karnu kən 20yeya, taganasmaro, diwalwa fasariyeya, fasalla bayantəyeya, kuru futudo nabtəramma ye kulasa yezoa. Nasha gadelan, badiyaram karnu kən 21st yedə citə nzunduwa bəlin nasha kulashiye-a, isawuye-a, kuru nzunduwa komfutaye-a, alamanna awowa agent-based modelling-a kuru social network analysis-a.[10][11] Kulashi naptəram jamabedə nashaa cidabe kadaa kuru nashaa kənəngabe kadaa lezəna, misallo ndikate siyasawuben, am letəgəram koktəmasoben, kuru majalisawuben; ilmuwu; dawariwu; cidawu; fuwutəwu; am kura’a kasuwu ye’a kuru manaja’a; cidawu jamabe; karafkawa gumnatibe gənyi; kuru karafkawa non-profit ye, kuru am do lamarra naptəram jamaye galtəro məradəzana so. === Laminate === 90fhdy1tmgfpd0kd57pdkce53j0v182 29741 29740 2026-07-27T10:28:32Z Ummusalmasuleiman2001 55 29741 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sociology''' də shima ilmu kimiyabe kəla naptəram jamabe shidoni hal naptəram jamabe-a, futu nəmkam ndikate jamabe-a, kuru lamarwa adabe kəndəga kullumye-aro hangal gənazəyinma.[1][2][3] Kalima sociology də dareram karnu kən 18th yen cowondo kəra ilmu kimiyaye kəla jamaye lan bayantəro.[4] Namtə ilmu naptəram jamaye lan, ilmu naptəram jamaye də duluwuwa kulashiye kada faidatin kuru kulashi kəla awo naptəram jamaye’a wuzəna yen. Kulashi kəla ilmu naptəram jamabe faidatəyedə waneye letəgəram naptəram jamabe-a nəlefa-aro lejin, amma diwalwa kərabedə waneye hangalnza kəla futu naptəram jamabe-a kuru diwal phenomenologicalbe-aro kalakcin.[6] Ada’a ilmu nabtərammame hangal gənazəyin də suronzən daraja naptəram jamabe-a, daraja naptəram jamabe-a, letəgəram naptəram jamabe-a, adin-a, nəmgadetə-a, shara-a, jima’i-a, jinsi-a, kabila-a, adawa naptəram jamabe-a, nəmzaye-a. Kərawa karəngəye lamar nzundu-kəndarambe-a kəla digital divideben sərana.[7] Digital sociology də faida do nzundu zamanbe kəla hal naptəram jamabe-a cidaramma-ayen kulashin, suronzən gonyi-a, kulashi-a, nəm ngalwo-a, kuru awo jamaye-a mbeji.[8] Internet ye nəm kam kəltəram jamaye’a nəm kam kərmaiye’a falzəna, faida do ilmu naptəram jamaye digital ye də’a fəlejin.[9] Nashawa cidawa adammanabe sammaso nəmkam ndikate garno naptəram jamabe-a cidaram kamye-aye lezənadəga, ilmu naptəram jamabedə hangal-hangallin mauduwuwa gade-a cidaramma gade-aro kalaksəna, alamanna nəlewa-a kuru cidaramma kurunbe-a; razəgə; askər; azawu-a kuru nizamma njistəgəbe-a; intanet lan; sociology ilmube; capital naptəram jamabe; kuru faida cida naptəram jamabe suro ilmu kimiyabe fuwutəgəben. Futu ilmu kimiya naptəram jamabedəye tartəgəna, sau kulashiwu naptəram jamabedə nzunduwa nəmngalwobe-a nəmngəwube-a kada gozayin. Faltə təlammameya adayeya dawu karnu kən 20yeya, taganasmaro, diwalwa fasariyeya, fasalla bayantəyeya, kuru futudo nabtəramma ye kulasa yezoa. Nasha gadelan, badiyaram karnu kən 21st yedə citə nzunduwa bəlin nasha kulashiye-a, isawuye-a, kuru nzunduwa komfutaye-a, alamanna awowa agent-based modelling-a kuru social network analysis-a.[10][11] Kulashi naptəram jamabedə nashaa cidabe kadaa kuru nashaa kənəngabe kadaa lezəna, misallo ndikate siyasawuben, am letəgəram koktəmasoben, kuru majalisawuben; ilmuwu; dawariwu; cidawu; fuwutəwu; am kura’a kasuwu ye’a kuru manaja’a; cidawu jamabe; karafkawa gumnatibe gənyi; kuru karafkawa non-profit ye, kuru am do lamarra naptəram jamaye galtəro məradəzana so. === Laminate === p1yscc6vh7id1evxxorekr0hd2oeimn 0 3001 29742 2026-07-27T10:30:28Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created blank page 29742 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 29743 29742 2026-07-27T10:31:45Z Ummusalmasuleiman2001 55 29743 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Bəlarodə shima amsoye kate na cintəyen letəwo. Bəlarodə shilan tədin, kekelan, motolan, maara cidiyen, maara njiyelan, boslan, maara samiyelan, maara njiyelan au diwalwa gaden; karewa mbeji au baro; kuru raksə diwal fal au bəlawuro kokortin.[1] Bəlarodə kuruson suronzən naptə gana laa mbeji kate bəlaro letəyen, futu bəladəriye yeyi. === Ilmu asalbe === Futu kalma "travel" də fəlangzənadə gargamlan fatsəgəna. Kalima "bəlawuro" də waneye kalma Faransaye kureye travail lan fəlangzəna, ma'ananzə 'cida'.[2] Futu kitawu Merriam-Websterbe bayanzənadə, kalma bəlawurodə faidatə buro salakbedə karnu kən 14th lan. Kuru kalmadə Nasara daubedən kedo travailen, travelen (maananzə azawu, cida, ngənəwu, bəlawuro) kuru buron suro Faransa kureben travailler (maananzə cida duno'a, ngənəwu). Nasaralan, amsoye yimlan kalma travail faidatayin, maananzə ngənəwu. Futu Simon Winchesterye kitawunzə The Best Travelers' Tales (2004) lan gulzənadə, kalma bəlawuro-a bəlawuro-adə indiso fərtənza kureye: kare azabtəye Romanbe shiro tripalium gultində (Latinlan maananzə "stakes yakkə", futu impale lan). Bəlaro zaman kərmabedə kəske au kəske gənyi, na dəwo letəyen kara. Mount Everestro bəlawurotə-a, karaa Amazonbe-a, bəlawurowa zauro ngəwu-a, kuru bəlawurowa kəla awowa bəlin-a sandima bəlawurowa zauro zauwo. Bəlarodə zauro zaujin futu bəlawurodəye lan, misallo bus lan, maara njiye lan, au bullock cart lan yayi.[3] === Laminate === oum0la89kocotuis00xen0pabsr7x30 0 3002 29744 2026-07-27T10:34:34Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "{{Databox}} Fartədə jili kisandibe, suronzən təgəndo tiyibe shawa-shawa-a ngəwusoro daraja alamabe-a, ngalwotəgə au nadin kartəna. Biske fartədə fasalnzə fartəye men yayaktin kuru bayantin, futu letəgəramzə men au loktunzə gargamye men au na gədinzə men. Biske fartədə ngəwusoro kaiyyalan tədin, kuru loktuwalaan bikke fartəmadə loktu fallan kare kaiyyabe faidatayin. Jili fartə kufube indidə sandima fartə bikke makkarbe-a fartə amsobe-a. Jili..." 29744 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Fartədə jili kisandibe, suronzən təgəndo tiyibe shawa-shawa-a ngəwusoro daraja alamabe-a, ngalwotəgə au nadin kartəna. Biske fartədə fasalnzə fartəye men yayaktin kuru bayantin, futu letəgəramzə men au loktunzə gargamye men au na gədinzə men. Biske fartədə ngəwusoro kaiyyalan tədin, kuru loktuwalaan bikke fartəmadə loktu fallan kare kaiyyabe faidatayin. Jili fartə kufube indidə sandima fartə bikke makkarbe-a fartə amsobe-a. Jili fartə indiso faidanza taganasbe mbeji, naptəram jamabe ya, kəlele ya, gaska ya, nəm shawa ya, kəriwu ya, darajaa au adin ya. Biske fartədə bikke makkarye basro dazənyi, sau bikke fartədə jili tiyi mazattəyero faidatin kuru yimlan bikkewa gadero allamtəyin. Biskewa fartəbe-a gasa fartəbe-adə dunya sammason təwandin futu gade-gade-a futu gade-gade-a fəlezayin. Fartǝdǝ raktǝ shi tilonzǝro tǝdin naptǝ tiyi mazaktǝben au kǝlanǝmma fǝletaben. Biske fartǝdǝ hal adammanabe nowata, kuru fasal fartə taganasbe mǝradǝtǝnyi. === Laminate === supr9ccz2tzl4qp6oo326j7c3lifg8c 0 3003 29745 2026-07-27T10:37:52Z Ummusalmasuleiman2001 55 Created page with "{{Databox}} Ilmu dabbawabe (zoh-OL-ə-jee, UK kuru /zu-/ zoo-)[1] shima ilmu kimiyabe dabbawabewo. Kǝra nzǝ ye suron tartif a, embryology a, yaktǝ a, hal a, tartǝram dabba be ya samma so, rowa so kuru baro walta so, kuru futu sandiye ecosystem nza letana so. Zoology du shima dalami kura donyi Biology be du. Kalmadə Greek kurebedən gowotə ζῷον (zôion) 'dabba' kuru λόγος (lógos) 'kəra'.[2] Adamgana sodə tamtam nza kəla gargam alagəla dabbaa kornzan..." 29745 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Ilmu dabbawabe (zoh-OL-ə-jee, UK kuru /zu-/ zoo-)[1] shima ilmu kimiyabe dabbawabewo. Kǝra nzǝ ye suron tartif a, embryology a, yaktǝ a, hal a, tartǝram dabba be ya samma so, rowa so kuru baro walta so, kuru futu sandiye ecosystem nza letana so. Zoology du shima dalami kura donyi Biology be du. Kalmadə Greek kurebedən gowotə ζῷον (zôion) 'dabba' kuru λόγος (lógos) 'kəra'.[2] Adamgana sodə tamtam nza kəla gargam alagəla dabbaa kornzan sorin yaye, kuru ilmu adə faidata jiliwa laa fatowaro kalaktao, kəra zoologyiya formalyedə Aristotle lan fidiyatə gultin. Shi dabba sodə awo rowa ro gozəna, tartipnza-a wuratənza-a kərazəna, kuru futu sandiya kornəm adaptayin-a faida nashawanzabe-a asuzəna. Ilmu dabbawaye zaman be du zaman renaissance be-a badiyaram zaman be-a lan tǝwondo, Carl Linnaeus-a, Antonie van Leeuwenhoek-a, Robert Hooke-a, Charles Darwin-a, Gregor Mendel-a sa gade kada-a. Kǝra dabba be du nguwu soro lezǝna kǝla siffanza a faidanza a, adaptanza a, alaka kate jami be a, halnza a ecologya. Ilmu dabba ye du ilmuwa ilmuye sha yakkata, ilmu tiyi dabba ye du, biochemistry a fanzǝ wuratu a. Kuduna kǝndaram DNA ye Francis Crick, James Watson, kuru Rosalind Franklin suro saa 1953, kulashi ilmu alagǝbe ro kǝla kǝlzǝna, adǝye futǝa ilmu alagǝbe cellbe-a, alagǝ wuratube-a kuru alagǝ alagǝbe wuratǝbe-a suwudǝna. === Laminate === 21exop3ilyt5hhbe9v0oq8ayfcoiy9m