Wikipedia
kncwiki
https://knc.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Shafi_kura
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Nasha
Taanas
Mana
Faidatema
Mana faidatǝma yǝ
Wikipedia
Mana kǝla Wikipedia yǝn
Liwuram
Mana liwuram yǝ
MediaWiki
Mana MediaWiki yǝ
Jiri
Mana jiri yǝ
Banatǝ
Mana banatǝ yǝ
Nakka
Mana nakka yǝ
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Hong Kong
0
1893
30191
21631
2026-10-06T05:08:53Z
MohammedBama123
36
30191
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Hong Kong]]
[e] də nasha cidaram [[China]] ye. Am miliyon 7.4 lardə'a gade-gade lan dasawuna sodə suro 1,104-square-square-kilomita (426 sq mi) yen, Hong Kong də shima nasha kən diyaume do am nguwu'a dunyalan.
Hong Kong də sha kərmai kərmaiyǝ [[British]] ye lan kokkada ngawo kərmai Qing ye Hong Kong Island yǝ 1841-1842 lan cezanayen dalil kəriwu Opium ye buro salak ye dəga fattəgə nankaro. Shi colonydə Kowloon [[Peninsula]] ro saa 1860lan tartəgəna kuru waltə ngalwotəgəna loktu United Kingdom yǝ haya saa 99-ye suro saa 1898yǝn səbandənadən. Hong Kongdə Japanye saa 1941lan səta 1945ro saadəna loktu kəriwu dunyabǝ kən indimiyen. Kalangaidə [[England|United Kingdom]] lan səta [[China]] ro saadəna suro saa 1997. Hong Kong ye nizam gade-gade kərmai-a razəwu-a cidi [[China]] ye cidiya kaida lardə falyen, nizam indi.[g]
Buro salakkin na am gana'a bəladiya bareye-a bənyi kənta-aye,[18][19] kalangaidə kərmadə na kungənaye zauro faida'a kuru nasha kasuwuye'a. Hong Kong də shima cidaram kungənaye dunyalan kən yakkəmewo (ngawo [[New York City|New York]] ye-a [[London]]-a lan), kən lagarmen lardə diyayero sutuluwuna, kuru awo lardə diyayero sutuluwuna kən uskuye. Kungənanzədə, [[dollar Hong Kong]] bedə, shima kungəna ngəwu dunyalan kasuwu sədinmawo. Fato do am biliyonna kən indimi bərni ndaso yayi dunyalan, Hong Kong də shima am nguwu do net-netth nguwu'a də.[20] Bərnidə shiro kungəna ngəwu səbandin yaye, amma fandi ngəwu badə kate jamayedən mbeji. Bərni do am kura'a dunyalan mbeji dəman, fatowa Hong Kong ye də sambisoro zauro məradətəna.
Hong Kong də nasha zauro fuwuzəna kuru [[Human Development Index]] (HDI) 0.956 ye mbeji, kən diyaume dunyalan kuru kərma dəro na Asia ye do suro 5 yen kara. Bərni də shima kənənga do zauro nguwuwo dunyalan, kuru letəram jamaye kashi 90% kozəna.
== Ilmu ==
Su kalangaidəyedə, buro salakkin "He-Ong-Kong" romaned suro saa 1780, [23] buro salakkin awo gana laa kate [[Aberdeen Island]]-a fəte Hong Kong Island-ayen kara. Aberdeen də shima buro salak ye kate mara njiye British ye-a bənyiwu fatoye-a.[24] Futu su romanisedbedə notənyi yaye, shidə kambosoro kasattəna kəla shidə shima buro salakkin [[Cantonese]] (au Tanka Cantonese) mana hēung góngben. Sudə shima "harbour karəgə kutta" au "kərmai zauro ngəla".[21][22][25] "Fragrant" də shima awo kəji fantəye harbour ye nji shawaye do Pearl River lan sədin ma au cidaram incense ye do ci kəmaduwu yala Kowloon ye lan fəlejin ma. Incense də karəngə Aberdeen Harbor yen gənatəna kawu Victoria Harbor tətandinro.[25] Sir John Davis (gomna kərmai kərmaiye kən indimi) asal gade suwudəna; Davis ye wono su də "Hoong-keang" lan gowotə ("red terrent"), launu kattiye kəla njiye kəla jaziradəyen fəlejin dəga fəlejin.[26]
Su kəske Hong Kong də nguwusoro saa 1810 lan faidatin.[27] Su də shima kalma fal Hongkong ro ruwotəna hatta saa 1926 ro, loktu gumnatiye su kalma indiye dəga gozənadən.[28] Kamfaniwa laa zaman kərmai kərmaiyedən koktənadə kuwami yaye su adə'a rozana, surodən cidi Hongkongye-a, kamfani lantarkiye Hongkong-a, Hongkong-a Shanghai-a Hongkong-a Shanghai-a (HSBC).[29][30]
== Lamintǝ ==
9mr3jftotsmffp8t2kuy7855z4asjsb
Salama bint Hamdan Al Nahyan
0
2335
30184
26748
2026-10-06T04:52:52Z
MohammedBama123
36
30184
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Salama Hamdan Al Nahyan''' də mairi Emiratibǝ. Shiga cidawanzə banabe-a kuru bana kisandibe-aro nozana. Shidə kamu Mohamed bin Zayed Al Nahyan, kura lardədəbe kuru mai Abu Dhabibǝ.
== Gargam ==
Salama bint Hamdan də shiye wakil fato kərmai [[Abu Dhabi]] ye, fato Nahyan ye. Babanzǝ, Sheikh Hamdan bin Mohammed Al Nahyan, shima banama waziri UAEbǝ kureyewo. Yanzə Maryam bint Abdullah bin Sulayem Al Falasi, shidoni kəntagə Fabarairuye kawunzə 9 saa 2023 lan bazənadə.
Shima karapka banaye suzə, Salama bint Hamdan Al Nahyan, Abu Dhabi lan karadə badizə kuru kuranza. Shidə kuru kura komiti kisandi Abu Dhabibe.<ref name=":0">https://www.thenationalnews.com/uae/government/2023/02/09/president-sheikh-mohameds-mother-in-law-dies/</ref> Shima kəmanzə fotowa faida'a kadaye shidoni Pablo Picasso-a Rudolf Ernst-aye sadənadə kuru, foto zamanbe Egyptbe kuru ceramics Islambe-a.<ref>https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01094882/file/AO_Volait%202011_author-version.pdf</ref> Suro saa 2010 lan cida Damien Hirstbe na fotowa White Cubeben dola miliyon 4 lan kaiyiwo.
* Cidanzə gade jamaye də suronzan kura kəlakəl kamuwaye, kura majalis kura kəla ya-a nəmtada-aye, kuru kura kəlakəl Family Development Foundationye.[6] Shima lamba nəmkam kamuye saa 2011 lan lamba lamba Middle East Excellence Awards Institute ye-a lamba cida kəlanzəye Sharjah ye saa 2012 lan səwandənama.<ref name=":0" /> Shidə suro majalla Canvassbe Power 50-nzəyen mbeji kəla cidanzə kisandi-a ada-a gədi daubeyen.[2]
Nyiya-a duli-a
Suro saa 1981 lan Salama bint Hamdan ye Mohamed bin Zayed Al Nahyan nyawono kuru shiye duli laar, tadawa diyau-a ferowa uwu-a satana. Sandiye kuru fero indi gozana mbeji, kuru diwowa 16 mbeji.[8]
Sheikha Mariyam
Sheik Khaled
sheikha shamsa
Sheikh Teyab
Sheikh Hamdan
sheikha fatima
sheikha shamma
Sheik Zayid
Sheikha Hassa
Amina - fero gozana
Salha - fero gozana
Tadanzə kura Sheikh Khaled də sha mairi Abu Dhabi ye ro suwudəna yim kawu kəntawu March ye kawunzə 30 saa 2023 lan.
== Nyiya-a duli-a ==
Suro saa 1981 lan Salama bint Hamdan ye Mohamed bin Zayed Al Nahyan nyawono kuru shiye duli laar, tadawa diyau-a ferowa uwu-a satana. Sandiye kuru fero indi gozana mbeji, kuru diwowa 16 mbeji.[8]
* Sheikha Mariyam
* Sheik Khaled
* sheikha shamsa
* Sheikh Teyab
* Sheikh Hamdan
* sheikha fatima
* sheikha shamma
* Sheik Zayid
* Sheikha Hassa
* Amina - fero gozana
* Salha - fero gozana
Tadanzə kura Sheikh Khaled də sha mairi Abu Dhabi ye ro suwudəna yim kawu kəntawu March ye kawunzə 30 saa 2023 lan.
== Lamintǝ ==
e1o7pxl5rczjek96fgnn619tql2gpii
Arwa bint Abd al-Muttalib
0
2661
30183
28715
2026-10-06T04:50:13Z
MohammedBama123
36
30183
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Arwa bint Abd al-Muṭṭalib''' (Arabic: أروى بنت عبد المطلب) də bawanzə Muhammadbe. Shidə saa 15 AH (636 CE) lan bawono loktu kərmai Umar ibn al-Khattabben.[1]
== Kǝnǝnga buroye ==
Shidə Makkalan saa 560-lan katambo, fero Abdul-Muttalib ibn Hashim-a Fatima bint Amr-aye, shidoni kaduwu Makhzumbe jili Qurayshbedə.[2]
Kwanzə buro salakbedə shima Umayr ibn Wahb, shilan tada Tulayb mbeji. Kwanzə kən indimidə shima Arta Sharahbil Hashim, shilan fero Fatima mbeji.[3]
== Islam ro waltǝgǝ ==
Tadanzə Tulayb də fato Al-Arqamben musləmmaro wallono. Arwa ye banazəgə yanzəgana Muhammad ro kasatsəna, shiye wono shi kamro waljiya, shiye balimiya gozə tadanzə nzəliwo nankaro. Tulayb ye daji awo shiga musləmmaro waltəro dabsənadə soworin, yanzəgana Humza dəma musləmma kasatsəna asuzəna. Shiye ja'auzəna kəla awo yanzəganawa feroye sadində kururo jejin, kuru shiga zəgayin. Tadanzəye, attəson, shiro njistəgəro wono, shiro Nabi Muhammadro lezə wono. Shiye asuzəna shiye tawadəro suro Islamben kasatcin shiro lejiya. Sawu adǝbero, shiye musulummaro wallono. Arwa ye warmatəgə imanibe sədəna kuru Muhammadro banatəro manazəna suro Makkaben.[3]
Sa tadanzə Kulayb dəga zauro musləmma nankaro zau fanzənadən, shiro gulzana, "Tadanzəye kəlanzəga Muhammadro sada'a sədənaro ruminba?" shi done mburshenzǝ fǝlezǝna dǝ - ja'au "Yim shiye ngǝla dǝ shima yim shiye yanzanzǝ faizǝna dǝ".[4]
Sa yanzəgana Abu Lahab ro kəla adinnzə faltə-a Muhammadro banatə-a gulzanadən, shiye shiga bowono, adin babanzaye kolzənadəro ajafsəna wono. Arwa ye ja'auzəna shidə musulumma kuru shiye Abu Lahab ro shawari cina kəla tadanza banazəro, sau awo indi bas mbeji. Dalilnzǝdǝ kǝnasartǝro waljiya, shiye fursa shiro kǝltǝbe mbeji kuru Muhammadbe cidanzǝdǝ faidazǝnyi yayi, Abu Lahabbe dalil shiye am fatobe basro nzǝliwo sǝwandǝna.[5]
Arwa də hijra Madinaro saa 622 lan kəllatə.[3]
== Elegies ==
Shidə nazəmuma, kuru nzundunzə faidatə Nabiga faizə kuru banazə. Kəla kərmu baanzə Abdul Muttalib-a, Nabi Muhammad-ayen zauro bowotəna.[6] Shidə Muhammad'a kozəna, shiro elegy gulzayin.
Ya Rasulullah Allahbe! Nyima tǝmandewo
kuru nyi andero ngǝla kuru nǝmzalǝm gǝnyi.
Shidə nəmngəla, kanjimalibe kuru Nabinde.
Ndu yayi kuro nyiro cirin ...
Manzo Allahbe nankaro yanǝmga kuru bawanyiga sada'a,
rawanyi bababe-a, rawanyi mamanyibe-a kuru ronyi kǝlanyibe-a...
Salama Allahbe nyiro salamtəgə,
kuru raksə Garden Adenbero kurnotəlan gayin.[7]
gpuaqy87s5um1rymgbscc37c18ioh8o
Tatjana Fomina
0
2700
30185
28838
2026-10-06T04:58:19Z
MohammedBama123
36
30185
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbe Estoniabe lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbe lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye Estonia ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
Suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
Suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me suro Elistaben (+6 -3 =2);
Suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
Suro saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
Saa 2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən 40thbe suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess ye Europe ye lan:[6]
Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
goqr88ivmb28yzh4htfv7dnn7t4xpr6
30186
30185
2026-10-06T05:02:28Z
MohammedBama123
36
/* Jaza chess kufube */
30186
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbe Estoniabe lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbe lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye Estonia ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
*Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
*suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me *Suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
*Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
*suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me *Suro Elistaben (+6 -3 =2);
*suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th *Suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
*Saa saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
Saa2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən 40thbe suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess ye Europe ye lan:[6]
Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
swusgbnrc96tvzoztdyv0hc4nuodd7m
30187
30186
2026-10-06T05:03:12Z
MohammedBama123
36
/* Jaza chess kufube */
30187
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbe Estoniabe lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbe lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye Estonia ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
*Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
*suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me *Suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
*Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
*suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me *Suro Elistaben (+6 -3 =2);
*suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th *Suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
*Saa saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
*Saa2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
*Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən Suro suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
*Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess yeurope ye lan:[6]
Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
li78ap3ot3o4f5rcrewvkfx4v4aijwd
30188
30187
2026-10-06T05:03:42Z
MohammedBama123
36
/* Jaza chess kufube */
30188
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbe Estoniabe lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbe lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye Estonia ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
*Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
*suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me *Suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
*Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
*suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me *Suro Elistaben (+6 -3 =2);
*suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th *Suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
*Saa saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
*Saa2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
*Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən Suro suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
*Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
*Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess yeurope ye lan:[6]
*Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
*Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
jw02gwkm2pf4s92aj8kft30w3zd9bqb
30189
30188
2026-10-06T05:04:37Z
MohammedBama123
36
/* Cida Chessbǝ */
30189
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbe Estoniabe lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbǝ lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye [[Estonia]] ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
*Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
*suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me *Suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
*Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
*suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me *Suro Elistaben (+6 -3 =2);
*suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th *Suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
*Saa saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
*Saa2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
*Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən Suro suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
*Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
*Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess yeurope ye lan:[6]
*Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
*Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
59loh7omrmqz8f030xma2xcdmho3aei
30190
30189
2026-10-06T05:05:06Z
MohammedBama123
36
/* Cida Chessbǝ */
30190
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tatjana Fomina''' <ref>http://www.esbl.ee/biograafia/Tatjana_Fomina</ref> (kəntagə Aprilye kawunzə 26, saa 1954 lan Tallinn lan katambo) də bikke chess ye [[Estonia]] ye dəwo ka'ala kamu kuraye rozəna kuru indiro kam kura Europe ye dəga gozəna.
== Cida Chessbǝ ==
Fomina ye fato kura Tallinn ye lan chess bikke badiwono. Suro saa 1969-a 1970-a lan indiro gasa chessbǝ [[Estonia]] bǝ lan zuwuna. Suro saa 1971 lan, gasa USSRbe juniorbe Rigalan zuwuna.<ref>http://al20102007.narod.ru/ch_urs/1971/ch_jun71.html</ref>
Loktu saa 1971 səta 1983 ro saadənan Fomina ye loktu laarro gasa chess kamuwa [[USSR]] ye dəro gagəna. Jaza shiro ngəlawo də - medal liwulabe saa 1975 lan. Suro saa 1976 lan, shiye Milunka Lazarević'a kən 8-9 ro sadəna suro gasa kamuwabe (Roosendaal) lan. Suro saa 1985-a, 1988-a 1990-a lan gasa chess kamuwa Balticbǝ lan zuwuna.
Tatjana Fomina də shima loktu mewu lan kənasartəna gasa kamuwa Estonia ye lan (1977-1978, 1983, 1989, 1992, 1998, 2002-2003, 2012-2013). Kuru shiye medal liwula uwu (1973-1974, 1988, 1997, 2007) kuru ngarkime usku (1975, 1982, 1984, 1990-1991, 1993-1995) gasa chess kamuwa Estoniabe lan. Fomina də ka'ala 12 kəla gasa chess ye Estonia ye lan sətana (1990, 1998-2000, 2003-2005, 2007-2009, 2011-2012) kuru ka'ala 8 kəla gasa chess ye [[Estonia]] ye lan (2004-2012). Awo ajabbadə, loktu shiye zauro ngəlanzən, jaza GMbe mbeji yaye – Fominadə raksə Women's Grandmaster Title səwandənyi. Ngawo saa kadayen ka'ala dəga səbandəna kəla gasa kamuwa kura'a dunyabe kənasartənayen.
Tatjana Fomina ye medal ngarkime ye zuwuna suro gasa chess ye kamuwa ye lan loktu uwuro (2005-a, 2006-a, 2008-a, 2009-a, 2010-a). Suro saa 2012 lan, gasa chess kamuwa [[Europe]] bǝ Kaunas lan zuwuna kuru medal liwulabe (2007)-a ngarkime (2006)-a suro gasa adəyen səbandəna. Shiye nasha saa 50+ ye lan zuwuna suro saa 2014 yen, sa buro salak ye lan gasa kura so də indiro yakkata (50+ kuru 65+).
== Jaza chess kufube ==
Fomina də Estonia ro bikke chess ye lan bikkezəna:[5]
*Suro saa 1992, buro salaklan suro gasa chessbe kən 30th suro Manilaben (+5 -3 =5);
*suro saa 1994, kən indimi suro gasa chessbe kən 31me *Suro [[Moscow]] bǝn (+5 -4 =3);
*Suro saa 1996, kəla kəltəram kən indimi suro gasa chessbe kən 32me suro Yerevanben (+7 -3 =3);
*suro saa 1998, kən indimi suro gasa chessbe kən 33me *Suro Elistaben (+6 -3 =2);
*suro saa 2000, kən indimi suro gasa chessbe kən 34th *Suro Istanbul bǝn (+8 -3 =2);
*Saa saa 2002, buro salaklan suro gasa chessbe kən 35th suro Bledben (+5 -7 =1);
*Saa2010 lan, buro salaklan suro gasa chessbe kən 39th suro Khanty-Mansiyskben (+1 -7 =0);
*Suro saa 2012, kən indimi suro gasa chessbe kən Suro suro Istanbul bǝn (+4 -3 =2);
*Saa 2014 lan, kəla diyaumen suro gasa chessbe kən 41st suro Tromsøben (+5 -3 =0).
*Fomina də Estonia ro bikkezəna suro gasa chess yeurope ye lan:[6]
*Saa 1992 lan, buro salaklan Debrecen lan (+3-5 =1);
*Saa 2007 lan, hukuma kən indimi Heraklion lan (+2-3=3).
== Kǝnǝnga kǝlanzǝbǝ ==
Tatjana Fomina də maranta secondary ye Tallinn lan tamozəna (1971), kəra sharaye Jamiya Tartu ye lan (1980) kuru kəra təlamma diyaye Jamiya Tallinn ye lan (2002). Shidə naptə allamtəma chessbe-a kuru cida sharabe-aro cidazəna.[7]
== Lamintǝ ==
jwwkdhqmzizg2uxzsp0cumj247dtca2
Namadi Sambo
0
3153
30169
2026-10-05T12:27:50Z
Ummusalmasuleiman2001
55
Created page with "Mohammed Namadi Sambo ListenR GCON (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan. Kǝnǝnga buroye Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye..."
30169
wikitext
text/x-wiki
Mohammed Namadi Sambo ListenR GCON (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.
Ilmu
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.
Cida buroye
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015)
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a.
g5r0yh19qd9i8j2e8zd93yczkepdo23
30170
30169
2026-10-05T12:29:19Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30170
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Namadi Sambo''' (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.
Ilmu
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.
Cida buroye
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015)
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a.
k0rsmx9egeansqwdm59w3o9zfci3o1a
30171
30170
2026-10-05T12:30:13Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30171
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Namadi Sambo''' (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.
== Ilmu ==
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.
== Cida buroye ==
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
== Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015) ==
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a
== Laminte ==
nma32llbp0oyf2p1k0p5dlpx6mfu5qi
30172
30171
2026-10-05T12:33:49Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30172
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Namadi Sambo''' (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.
== Ilmu ==
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.
== Cida buroye ==
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
== Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015) ==
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a
== Laminte ==
[[Nakka:Nigerian Muslims]]
[[Nakka:Nigerian politicians]]
nt2cu7jj3kvxw92lcwz6cdw8qqs0fhe
30174
30172
2026-10-05T12:35:55Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30174
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Namadi Sambo''' (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.<ref>https://web.archive.org/web/20071013231953/http://www.vanguardngr.com/articles/2002/north/nt227082007.html</ref>
== Ilmu ==
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.
== Cida buroye ==
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
== Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015) ==
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a
== Laminte ==
[[Nakka:Nigerian Muslims]]
[[Nakka:Nigerian politicians]]
99vpx492w23hvycs21y6jh9y05enqyv
30175
30174
2026-10-05T12:36:34Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30175
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Namadi Sambo''' (2 kəntawu Augustbe saa 1954lan katambo) siyasama Nigeriabe shidoni banama kura lardə Nigeriabe suro saa 19 kəntawu Maybe saa 2010lan səta kəntawu Maybe kawunzə 29 saa 2015ro saadənan.
Kǝnǝnga buroye
Mohammed Namadi Sambo də kəntawu August ye kawunzə 2 saa 1954 lan Zaria lan katambo, kuru nasha yalaye lan, maranta primary Baptist ye Kakuri, Kaduna lan kərawono, kawu maranta primary Kobi ye Bauchi lan kuru maranta bəlaye No. 1 Zaria lan kərawono. Saa 1967 lan səta 1971 ro saadənan, mowonti secondary gumnatibe (kərmadə mowonti Alhuda-Huda) Zaria lan kərawono.<ref>https://web.archive.org/web/20071013231953/http://www.vanguardngr.com/articles/2002/north/nt227082007.html</ref>
== Ilmu ==
Sambo də mowonti kəraye kəraye suro jami'a Ahmadu Bello ye suro Zaria ye dəro saa 1972 lan kara, ngawo adəyen fasal garye ro kara, suro saa 1976 yen degree bachelors ye daraja'a (BSc (Hons)) tamozəna. Shidə kuruson degree masterbe nasha fasal garben sətana.<ref>https://web.archive.org/web/20090303194904/http://kadunastate.gov.ng/governor.html</ref>
== Cida buroye ==
Sambo də cidazəna cidaram kəriye Oyo ye lan cidaram nəm zaye lardəye lan hatta saa August 1979 ro saadənan.[2] Daji cida kəlanzəye naptə fasal garbe ro lewono. Suro saa 1988 lan, shiga komishina cidawa-a, lenəmare-a fatowa-a Kaduna lan sha wallono. Suro saa 1990 lan, Sambo ye cida gumnati kəriye Kaduna ye dəga kolzə cida kəlanzəye ro wallono.
Gumna kəriye Kadunabe (2007-2010)
Suro kəntawu May saa 2007 yen, Sambo ye kərmai Gomna kəriye Kaduna ye dəga gozəna ngawo karno gomna kəriye Kaduna ye saa 2007 ye do kəntawu April ye kawunzə 14 lan tədəndən kənasartənayen. Kǝrmainzǝ kǝntawu Mayube kawunzǝ 19 sagǝ 2010-lan dawono, sa shiga banamanzǝ kura lardǝ Nigeriabero tǝdǝnadǝn. Sambo ye awo 11 sədinma mbeji naptə gomnayen shidoni hangalzə kəla nəm duno nəm zairoye-a kamuwa bəlaye-a kuru nəlefa kəriyedəye kaltəgə-aro.[2] Sokku kərmadəro gomnaro cidajindən, shiga kura lardə Nigeriabe loktudən, Goodluck Jonathan, banama kura lardəbero karzəna.
== Banama kura lardǝ Nigeriabe (2010-2015) ==
Muhri banama kura lardǝbe
Ngawo kərmu kura lardəye Umaru Yar'Adua yen, Goodluck Jonathan dəga kura lardəye ro sədəna kuru Sambo dəga banama kura lardəye ro karzəna. Watiyawanzə kərmaiye kəla karno Sambo'a banama kura lardəye ro fəlezənadə majalis lardəye yim kawu 15 kəntawu Mayye saa 2010 lan səbandəna. Yim kawu kəntawube 18 kəntawu May saa 2010 lan, majalis lardəye karnodə'a kasatsana.[3][4] Yim kawu kəntawube 19 kəntawu Maybe saa 2010, Namadi Sambodə banama kura lardə Nigeriabero sha sədəna, kərmaidən cidazəna har yim kawu kəntawube 29 kəntawu Maybe saa 2015 ro shawarimanzə kura Umar Sani'a
== Laminte ==
[[Nakka:Nigerian Muslims]]
[[Nakka:Nigerian politicians]]
iler0drtibu5l5evswcyrok0fqwu293
Nakka:Nigerian politicians
14
3154
30173
2026-10-05T12:34:16Z
Ummusalmasuleiman2001
55
Created page with "Nigerian politicians"
30173
wikitext
text/x-wiki
Nigerian politicians
irk27fzov7x835c0vq7th63u2h8p7of
Ngozi Okonjo-Iweala
0
3155
30176
2026-10-05T12:39:43Z
Ummusalmasuleiman2001
55
Created page with "Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan Nigerialan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.[2][3][4] Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Ci..."
30176
wikitext
text/x-wiki
Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan Nigerialan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.[2][3][4]
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha Africaye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu Nigeriaye buro salakye minista kungənaye Nigeriaye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye Olusegun Obasanjo yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
Kənənga-a ilmu-a buroye
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye Delta ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
Cida
Bank Dunyabe
Okonjo-Iweala, samno Springbe saa 2004be kəla kungəna dunyabe-a kuru kungiya banki dunyabe-ayen.
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
Suro gumnatiben
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.[28][29]
Foto Bank Dunyabe, 2008
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
grlc4nx7ecmc2vu2v7443tbrabkduev
30177
30176
2026-10-05T12:40:42Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30177
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan Nigerialan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.[2][3][4]
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha Africaye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu Nigeriaye buro salakye minista kungənaye Nigeriaye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye Olusegun Obasanjo yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
Kənənga-a ilmu-a buroye
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye Delta ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
Cida
Bank Dunyabe
Okonjo-Iweala, samno Springbe saa 2004be kəla kungəna dunyabe-a kuru kungiya banki dunyabe-ayen.
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
Suro gumnatiben
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.[28][29]
Foto Bank Dunyabe, 2008
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
bht9ziblv9psa05z9usfuj350glr2jm
30178
30177
2026-10-05T12:43:46Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30178
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan [[Nigeria]] lan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.[2][3][4]
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha Africaye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu Nigeriaye buro salakye minista kungənaye Nigeriaye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye Olusegun Obasanjo yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
== Kənənga-a ilmu-a buroye ==
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye Delta ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
== Cida ==
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
== Suro gumnatiben ==
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
=== Laminte ===
2t3z2a8u1ho8sii6pscc4t9bwk05nt0
30179
30178
2026-10-05T12:46:06Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30179
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan [[Nigeria]] lan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://www.un.org/africarenewal/magazine/march-2021/history-made-dr-ngozi-okonjo-iweala-picked-head-wto</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://theworld.org/stories/2021/04/22/wto</ref>
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha Africaye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu Nigeriaye buro salakye minista kungənaye Nigeriaye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye Olusegun Obasanjo yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
== Kənənga-a ilmu-a buroye ==
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye Delta ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
== Cida ==
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
== Suro gumnatiben ==
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
=== Laminte ===
j00ilhxye4j1jmey00nyim9ym15b3cd
30180
30179
2026-10-05T12:46:59Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30180
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan [[Nigeria]] lan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu Marchbe saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam Africabe buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://www.un.org/africarenewal/magazine/march-2021/history-made-dr-ngozi-okonjo-iweala-picked-head-wto</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://theworld.org/stories/2021/04/22/wto</ref>
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha Africaye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu Nigeriaye buro salakye minista kungənaye Nigeriaye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye Olusegun Obasanjo yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
== Kənənga-a ilmu-a buroye ==
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye Delta ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
== Cida ==
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
== Suro gumnatiben ==
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
=== Laminte ===
<references />
[[Nakka:List of Nigerian Politicians]]
[[Nakka:Living people]]
6remzw10an80d9s99tlnpvmbjgm8cbj
30181
30180
2026-10-05T12:49:21Z
Ummusalmasuleiman2001
55
30181
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan [[Nigeria]] lan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu March be saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam [[Africa]] be buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://www.un.org/africarenewal/magazine/march-2021/history-made-dr-ngozi-okonjo-iweala-picked-head-wto</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://theworld.org/stories/2021/04/22/wto</ref>
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha [[Africa]] ye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu [[Nigeria]] ye buro salakye minista kungənaye [[Nigeria]] ye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye [[Olusegun Obasanjo]] yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
== Kənənga-a ilmu-a buroye ==
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye [[Delta]] ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan United States ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
== Cida ==
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
== Suro gumnatiben ==
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done Nigeria'a lardə Africaye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ Nigeriabe Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
=== Laminte ===
<references />
[[Nakka:List of Nigerian Politicians]]
[[Nakka:Living people]]
03537utfgmdt7h6ylhonywhjc3wo0m9
30182
30181
2026-10-05T19:51:26Z
Umargana1
21
30182
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dr Ngozi Okonjo-Iweala GCON''' (/, Igbo lan bowotin: [ŋ5'zí auco'dʒ ìwáaeclà] P; katambo is 13 June11 lan [[Nigeria]] lan cidawono) darekta kura karapka kasuwu dunyabe tən kəntawu March be saa 2021. Shima kamu buro salakye kuru kam [[Africa]] be buro salakye karapka kasuwu dunyabe dəga darekta kuraro fuwuzənawo.<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://www.un.org/africarenewal/magazine/march-2021/history-made-dr-ngozi-okonjo-iweala-picked-head-wto</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-54903788</ref><ref>https://theworld.org/stories/2021/04/22/wto</ref>
Shidə buron kəla hukuma Danoneben kara, Bank Standard Charteredbe, MINDS: Cidaram Mandelabe Kəra Fuwutəbe-a, Carnegie Endowmentbe Nəlefa Dunyabe-a, Cidaram Georgetownbe Kamuwabe-a, Nəlefa-a Nzəliwo-a, Kamfani Fal, GAVI: Karapka Dunyabe Kalimi-a Kalimi-a, Rockefeller ReDC A African: R4: Raktə-a kuru lamba cidibe-a gadeso-a. Kuruson buron kəla Twitter Board of Directors yen napsəna, kuru suro kəntagə Februarybe saa 2021 lan kərmainzə kolzəna kəla shiga darekta kura karapka kasuwu dunyabero təkkənayen.[10]
Okonjo-Iweala də cidaram Brookings Institution yen cidajin naptə kam daraja'a nasha [[Africa]] ye wuratəyen suro faraskəramnza razəwu dunyabe-a fuwutəye-ayen.[11][12] Shidə Komishina Emeritus kuru Co-Chair komishina dunyabe kəla razəwu-a yanawu-ayen.[13] Bank dunyabe lan, cida saa 25 ye sədəna nasha razəwu fuwutəye lan; cizə manaja cidawu yero wallono saa 2007 lan səta 2011 ro saadənan. Okonjo-Iweala də shima kamu [[Nigeria]] ye buro salakye minista kungənaye [[Nigeria]] ye ro walzənadə; buro salakkin, cidiya kura lardəye [[Olusegun Obasanjo]] yen saa 2003 lan səta 2006 ro saadənan; kuru kən indimidə, cidiya kura lardəye Goodluck Jonathan yen saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan. Suro saa 2005 lan, Euromoney ye sha minista kungənaye dunyabe saa ye ro suwudəna.
== Kənənga-a ilmu-a buroye ==
Okonjo-Iweala də sha Ogwashi-Ukwu lan katambo, kəriye [[Delta]] ye lan, na do baanzə, Farfesa Chukwuka Okonjo də, shima Obi (mai) fato mairi Obahai ye do lardə Nigeria ye lan.
Shidə Dr. Ikemba Iweala'a nyazana kuru nduli diyau satana.[18]
Ganaro maaranta Queenbe, Enuguro kara; dare shiga naptəro kuru kəranzə gozəro mowonti St. Anne's, Molete, Ibadan, Oyo State lan; kuru kuru mowonti dunyabe, Ibadan, suro kəriye Oyoben kara. Suro saa 1973 lan [[United States]] ro lezə kəra jamiya Harvard ye lan kərawono kuru AB suro saa 1976 lan razəwu lan tamozəna. Shiye degree masterye kəla bərni yasayen saa 1978 lan səwandəna kuru PhD nzə kəla razəwu nashaye'a fuwutə'a yen saa 1981 lan Massachusetts Institute of Technology lan səwandəna kəla letəram kungənaye'a, kasuwu kungənaye bəladiyaye'a, kuru fuwutə bareye Nigeriaye'a.[21] Shiye kəlakəl dunyabe na karapka kamuwa jami'a Americabe (AAUW) lan səbandəna, shi done kəranzə doctoralbe banazənadə.[22]
== Cida ==
Okonjo-Iweala də cida saa 25 ye sədəna banki dunyabe suro Washington, D.C. yen, naptə ilmuma razəwuye fuwutəye lan kuru nasha kən indimi manaja director ye ro ciwudo. Namtə managing director yen, shiye kəla cida Bank Dunyabe dola biliyon 81 dolaye suro Africa-a, Anəm Asia-a, Europe-a, Central Asia-ayen sədin. Okonjo-Iweala ye fuwuma do World Bank ye lardə’a fandi gana’a banatəye loktu masifa kəmbuye saa 2008-2009 yen kuru dare loktu masifa kungənaye lan. Suro saa 2010 lan, shiye kura IDA ye waltəm bəlintəgəye, Bank Dunyaye kənasartəna kəla bana kungənaye dola biliyon 49.3 saptəyen kuru kungəna riba gana lardə talaa dunyaye dəro.[24] Loktu shiye Bank Dunyabedən, shidə kuru wakil komishin kəla fuwutəbe kəlakəl Africabe, shidoni Prime Minister Danishbe Anders Fogh Rasmussenbe koksənadə kuru samnowa kate April-a October-a 2008ben sədinma.[25]
== Suro gumnatiben ==
Okonjo-Iweala də indiro minista kungənaye Nigeriaye ro wallono (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru ganaro minista lardə diyaye ro wallono saa 2006 lan. Shima kamu buro salakye nasha indidə gozənawo. Loktu buro salakkin minister kungənaye kərmai kura lardəye Olusegun Obasanjo ye lan, shiye kəla kəltəram Paris Club ye dəga fuwuzəna shi done kusuwu dola biliyon 30 dola Nigeria ye dəga baro sədəna də, surodən dola biliyon 18 dolaye dəga baro sədəna.[26] Suro saa 2003 lan, kasadəwa ngalwotəgəbe cista arziyi Nigeriabe surodən doka kungənaye farashi kəndawu fetebe-a kəladən faidatəye mbeji. Kunguna do kungəna kəndawu feteye’a wuzəna madə, account taganasbe lan gənatəna, shiro “Excess Crude Account” gultin də, shi do banazəgə kungəna kasuwuye fulujin ma.[27] Okonjo-Iweala də zauro banazə Nigeria ye kungəna kəlanzəye buro salak ye sowondin (BB minus) na Fitch Ratings ye-a Standard & Poor ye-a lan saa 2006 lan. Shiye kuru kəndo kungəna gomnati kura lardəye-a, kəriye-a, kuru gomnati ganaye-a ləbtəye yitagatsəgəna. Kundo adəye zauro zahirro lezəna. n kərmai martawa gomnatiye sammason, musamman maro martawa lardəye.
Ngawo zamanzə buro salakyen minista kungənaye ro walzənayen, kəntagə indiro minista lamarra diyaye ro cidazəna suro saa 2006 yen. Bank dunyabero waltə managing director ro wallono suro saa 2007 yen.[23][30]
Suro saa 2011 yen, Okonjo-Iweala də waltə minista kungənaye Nigeria lan sha wallono, kuru minista kungənaye kəla kəljinma kura lardəye Goodluck Jonathan ye sha faraksəna. Loktu kən indimi minista kungənaye lan, Dr Okonjo-Iweala ye fuwuma ro walzəna kəla nəm zahir accounts gomnatiye’a kuru cidaramma kəla riswa kəmbuyen dunowaro sədin, surodən GIFMS (Gomnatiye nizam kungənaye kəltəye), IPPMS (Cidawu’a kuru Payroll TSUT Management System)’a. Suro kəntawu Februarybe saa 2015 yen, faraskəram IPPIS yedə cidawu shatanne 62,893 suro nizam dəyen baro sədəna kuru gomnatiye dola biliyon 1.25 səsangəna.[31][32]
Wartazəye suronzən nizam kungənaye lardəye dunotə-a kuru nasha fatowa gartəye'a banatə-a mbeji shi done kampani kungənaye Nigeriaye (NMRC) suro saa 2013 yen koktənadə.[33] Cidiya kərmaizəyen, cidaram isawuye lardəyedə waltəm awo lardəye fandoye (GDP) dəga waltəm ngalwotəgə badiwono, buro salakkin suro saa 24 yen, shi done [[Nigeria]] 'a lardə [[Africa]] ye arziyinzə kura ro walzənadə.[34] Shiye kuru kamuwa-a nəm zairo-a ro duno cina futu ferowa-a kamuwa-a Nigerialan wuratəye (GWIN), nizam kungənaye jinsi-ro jawawu cinma,[35] kuru nəmzaye zauro nowatadə shima faraskəram awo bəlin-a (YouWIN); kasuwuwu banatəro, adəye cidawa duwu kada suwudəna.[36][37] Nasha gomnati Goodluck Jonathan ye lan, shiro barazana kərmuye sowanda kuru yanzə ndaltəro kanadi gozəna sa bana kəndawu Nigeriaye kasuwuwu laaro 2012 lan biyatə badizənadən.[38]
Kura lardǝ [[Nigeria]] be Umaru Yar'Adua-a Okonjo-Iweala-a, kuru darekta kura banki dunyabe, suro saa 2008
Cidanzə gumnatiyedən nzəralan, Okonjo-Iweala də hukuma wuratə-a fuwutə-aye (2006-2009) lan cidazəna, shi do ne Farfesa Michael Spence lan jaja Nobel ye zuwuna də shima fuwuma wo. Shidə wakil komiti kungənaye dunyabe IMFbe (2003-2006 kuru 2011-2015) kuru Secretary-General United Nationsbe kəla awowa fuwutəbe ngawo saa 2015ben (2012-2013). Shidə kuru kəlakəl fuwutəbe dunyabe-a Secretary UKbe Justine Greening-a ye kuranza.[39] Suro saa 2012 lan, shidə kam kura banki dunyabe ro walzəna, minista kungənaye Colombiaye kureye Jose Antonio Ocampo-a kura koleji Dartmouthbe Jim Yong Kim-a kəla kəlzəna; kartəna maa, shidə kura karapkadəye kamu buro salakyero waljin.[40]
=== Laminte ===
<references />
[[Nakka:List of Nigerian Politicians]]
[[Nakka:Living people]]
je47qmdrybkeng2olrfapr14ea8w5el