ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 6056 1373455 1335250 2026-05-15T13:11:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373455 wikitext text/x-wiki {{ದ್ವಂದ್ವ|ಈ ಲೇಖನ '''ಅಮೇರಿಕ''' [[ದೇಶ]]ದ ಬಗ್ಗೆ.|ಇದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] ಎಂಬ [[ಖಂಡ]]ಗಳೂ ಇವೆ.}} {{Infobox Country |native_name = United States of America <br /> ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ'' |conventional_long_name=ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ |common_name= ಅಮೇರಿಕ ದೇಶ |image_flag=Flag of the United States.svg |image_coat=US-GreatSeal-Obverse.svg |length=1776–Present |symbol_type=ಚಿಹ್ನೆ |national_motto=<!--Please read the talk page before editing these mottoes:-->''ಈ ಪ್ಲುರಿಬಸ್ ಯುನಮ್'' (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)<br />''ಇನ್ ಗಾಡ್ ವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್'' (ಅಧಿಕೃತ, ೧೯೫೬ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) |image_map=United States (orthographic projection).svg |map_width=220px |national_anthem="ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪಾಂಗಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್" |official_languages=ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ;<br />[[ಅಮೇರಿಕದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]] ''ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ'' |languages_type=[[National language]] |languages=[[English language|English]] (''[[de facto]]''){{smallsup|2}} |capital=[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] |largest_city=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] |latd=38|latm=53|latNS=ಉ|longd=77|longm=01|longEW=ಪ |[[List of United States cities by population|largest_city]]=[[New York City]] |government_type=[[ಸಂಘಟಿತ ಗಣರಾಜ್ಯ]] |leader_title1=[[President of the United States|President]] |leader_name1=[[ಜೋ ಬೈಡನ್]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title2=[[Vice President of the United States|Vice President]] |leader_name2=[[ಕಮಲ ಹ್ಯಾರ್ರಿಸ್]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title3={{nowrap|[[Speaker of the United States House of Representatives|Speaker of the House]]}} |leader_name3=[[Nancy Pelosi]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4=[[Chief Justice of the United States|Chief Justice]] |leader_name4=[[John G. Roberts|John Roberts]] |sovereignty_type=[[American Revolutionary War|Independence]] {{nobold|from the [[Kingdom of Great Britain]]}} |established_event1=[[United States Declaration of Independence|Declared]] |established_date1=July 4, 1776 |established_event2=[[Treaty of Paris (1783)|Recognized]] |established_date2=September 3, 1783 |established_event3=[[United States Constitution|Current constitution]] |established_date3=June 21, 1788 |area_footnote=<ref name="WF"/> |area_sq_mi=3794066 |area_km2=9826630 |area_rank=3rd/4th{{smallsup|3}} |area_magnitude=1 E12 |percent_water=6.76 |population_estimate={{uspop commas}}<ref name="POP"/> |population_estimate_year={{CURRENTYEAR}} |population_estimate_rank=3rd{{smallsup|4}} |population_census=281,421,906<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_submenuId=population_0&_sse=on|title=Population Finder: United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-12-20|year=2000|archive-date=2020-02-12|archive-url=https://archive.today/20200212060450/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_submenuId=population_0&_sse=on|url-status=dead}}</ref> |population_census_year=2000 |population_density_km2=31 |population_density_sq_mi=80 |population_density_rank=180th |GDP_PPP_year=2008 |GDP_PPP=$14.264&nbsp;trillion<ref name=IMF_GDP>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=111&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=60&pr.y=9|title=United States|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}</ref> |GDP_PPP_rank=1st |GDP_PPP_per_capita=$46,859<ref name="IMF_GDP"/> |GDP_PPP_per_capita_rank=6th |GDP_nominal=$14.264&nbsp;trillion<ref name="IMF GDP"/> |GDP_nominal_rank=1st |GDP_nominal_year=2008 |GDP_nominal_per_capita=$46,859<ref name="IMF_GDP"/> |GDP_nominal_per_capita_rank=17th |HDI_year=2006 |HDI={{steady}} 0.950<ref>[http://hdrstats.undp.org/en/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_USA.html HDI of the US] The United Nations. Retrieved 10 July 2009.</ref> |HDI_rank=15th |HDI_category=<span style="color:#090;">high</span> |Gini=45.0<ref name="WF"/> |Gini_rank=38th |Gini_year=2007 |currency=United States dollar ($) |currency_code=USD |country_code=USA |utc_offset=-5 to -10 |utc_offset_DST=-4 to -10 |cctld=[[.us]] [[.gov]] [[.mil]] [[.edu]] |calling_code= [[North American Numbering Plan|+1]] |drives_on=Right |demonym=[[Names for U.S. citizens|American]] |footnote1=English is the official language of at least 28 states—some sources give a higher figure, based on differing definitions of "official".<ref name=ILW/> English and [[Hawaiian language|Hawaiian]] are both official languages in the state of Hawaii. |footnote2=English is the ''de facto'' language of American government and the sole language spoken at home by 81% of Americans age five and older. Spanish is the [[Spanish in the United States|second most commonly spoken language]]. |footnote3=Whether the United States or the People's Republic of China is larger is [[List of countries and outlying territories by total area|disputed]]. The figure given is from the U.S. [[Central Intelligence Agency]]'s ''[[World Factbook]]''. Other sources give smaller figures. All authoritative calculations of the country's size include only the 50 states and the District of Columbia, not the territories. |footnote4=The population estimate includes people whose usual residence is in the fifty states and the District of Columbia, including noncitizens. It does not include either those living in the territories, amounting to more than 4 million U.S. citizens (most in [[Puerto Rico]]), or U.S. citizens living outside the United States. }} '''ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''' ವು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''', '''ಯುಎಸ್''', '''ಯುಎಸ್‌ಎ''' ಅಥವಾ '''ಅಮೆರಿಕಾ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಐವತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ. ಬಹುತೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇಶದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೆಶಗಳು|ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿರುವ 48 ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮುಖ್ಯ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಪ್ರಧಾನ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]] [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ]], [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ]]ಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]] ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಡಿಗಳು|ಗಡಿ]]ಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]] ರಾಜ್ಯವು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆನಡಾವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ [[ಬೇರಿಂಗ್ ಜಲಸಂಧಿ]]ಯನ್ನು ಹಾದು [[ರಷ್ಯಾ]]ವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಹವಾಯಿ|ಹವಾಯ್]] ರಾಜ್ಯವು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ದ್ವೀಪಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹಾಗೂ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್|ಕೆರೆಬಿಯನ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ದೇಶದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು|ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] ಅಥವಾ [[ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ|ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ]]ಗಳಿವೆ. 3.79 ಚದರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (9.83 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಚ.ಕಿ.ಮೀ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 307 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ]] ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿಯೂ, ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ|ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ವಲಸೆಗಾರ]]ರಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜ|ಜನಾಂಗ ವೈವಿಧ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯುಳ್ಳ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="DD">ಆಡಮ್ಸ್, ಜೆ.ಕ್ಯೂ., ಅಂಡ್ ಪರ್ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾದರ್-ಆಡಮ್ಸ್ (2001). ''ಡೀಲಿಂಗ್ ವಿತ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ'' ಶಿಕಾಗೋ: ಕೆಂಡಾಲ್/ಹಂಟ್.ISBN 0-7872-8145-X.</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಬಹುದೊಡ್ದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ಜಿಡಿಪಿ]]ಯು 14.3 [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್]] ಆಗಿತ್ತು. (ಜಗತ್ತಿನ ನಾಮಾಂಕಿತ ಜಿಡಿಪಿ ಶೇಕಡಾ 23% ಮತ್ತು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮ್ಯತೆ]]ಯು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 21%)<ref name="IMF GDP">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|date=October 2008|year=2008|accessdate=2008-10-27}}</ref><ref>ದಿ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಹ್ಯಾಸ್ ಎ ಲಾರ್ಜರ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಎಕಾನಮಿ, ಬಟ್ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಎ ಸಿಂಗಲ್ ನೇಶನ್.</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ತೀರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ]] [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು|ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಂದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿತು. ಅವರು 4 ಜುಲೈ 1776ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಹಕಾರೀ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಚನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು]]. ಬಂಡುಕೋರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಥಮ ಯಶಸ್ವೀ [[ವಸಾಹಾತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸ|ವಸಾಹತುಷಾಹಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೆನಿಸಿದ [[ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ|ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವು.<ref>ಡಲ್, ಜೊನಾಥನ್ ಆರ್.(2003 "ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ ಆಫ್ ದಿ ರೆವೊಲ್ಯುಶನ್, ಟು 1783," ಪಿ.352, ಚಾಪ್ಟರ್ ಇನ್ ಎ ''ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವೊಲ್ಯುಶನ್'', ಎಡಿಶನ್. ಜ್ಯಾಕ್ ಪಿ.ಗ್ರೀನ್ ಅಂಡ್ ಜೆ.ಆರ್.ರೋಲ್. ಮೇಡನ್, ಮಾಸ್.: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಲ್,ಪಿಪಿ. 352-361ISBN 1-4051-1674-9.</ref> [[ಫಿಲಡೆಲ್‍ಫಿಯ ಒಪ್ಪಂದ|ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯು ಈಗಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 1787ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದೇ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಂಗಗಳಾದವು. ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿ, ಹತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡ್ಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯು 1791ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಲುಯಿಸಿಯಾನ ಖರೀದಿ|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಅಡಮ್ಸ್ - ಒನಿಸ್ ಒಂಪ್ಪದ|ಸ್ಪೇನ್]], [[ಓರೆಗಾನ್ ದೇಶ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಹಾಗೂ [[ಅಲಾಸ್ಕಾ ಖರೀದಿ|ರಷ್ಯಾ]]ಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಹವಾಯಿ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಹವಾಯ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು [[ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಸ್ವಾಧೀನ]]ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ದಕ್ಷಿಣ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉತ್ತರ]] ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು|ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿ|ಗುಲಾಮೀ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕುರಿತು ಉಂಟಾದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು 1860ರ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾದವು. ಉತ್ತರದ ವಿಜಯವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಹೋಳಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸಕ್ರಮ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕೊನೆ]]ಗೊಳಿಸಿತು. 1870ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen|year=2006|accessdate=2008-11-06|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205205145/http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|url-status=dead}}</ref> [[ಸ್ಪೇನ್-ಅಮೇರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ]] ಮತ್ತು [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ಗಳು ದೇಶದ ಸೈನಿಕ ಬಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿದವು. 1945ರಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದಿಂದ [[ಅಣುಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ವಾಗಿ ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತಿಹಾಸ (1985-1991)|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ವಿಲೀನ]]ವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿ|ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ]]ಯಾಗಿಸಿತು.ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾವೆಚ್ಚದ [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸೇನಾ ವೆಚ್ಚ|ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ50ರಷ್ಟನ್ನು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ]] ಈ ದೇಶ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Cohen, Eliot A.|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=July–August 2004|accessdate=2006-07-14}} {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=2008-04-22|accessdate=2008-05-18}}</ref> == ಹೆಸರು ಬಂದ ಬಗೆ == {{See also|Names for U.S. citizens}} 1507ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ [[ಭೂಪಟ ಶಾಸ್ತ್ರ|ನಕ್ಷೆಕಾರ]] [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವಲ್ಡ್‌‍ಸೀಮುಲ್ಲರ್|ಮಾರ್ಟಿನ್ ವಾಲ್ಡ್‌ಸೀಮುಲ್ಲರ್]] ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಕ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷೆಕಾರ [[ಅಮೆರಿಗೊ ವೆಸ್ಪುಚ್ಚಿ|ಅಮೆರಿಗೋ ವೆಸ್ಪುಸಿ]]ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂಗೋಳದ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|‘ಅಮೆರಿಕಾ’]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2007-04-24-america-turns-500_N.htm?csp=34|title=Cartographer Put 'America' on the Map 500 years Ago|work=USA Today|date=2007-04-24|accessdate=2008-11-30}}</ref> ಜುಲೈ 14, 1776ರಂದು ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಈ ಆಧುನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು “ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ" ಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ “[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಅಮೆರಿಕೆಯ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೊರಲಿನ ಘೋಷಣೆ]]" ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು.<ref>{{cite web|url=http://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html|title=The Charters of Freedom|publisher=National Archives|accessdate=2007-06-20}}</ref> ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು 15, ನವೆಂಬರ್ 1777ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಎರಡನೇ ಖಂಡಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ. ಅದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ, “ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿರಲಿದೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯುಳ್ಳ [[ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟದ ಲೇಖನಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಲಮಿನಲ್ಲಿ]] ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ''ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ'' ಎಂಬ ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವೂ ಮಾನ್ಯವೇ. ''ಯುಎಸ್'', ''ಯುಎಸ್‌ಏ '' ಮತ್ತು ''ಅಮೆರಿಕಾ '' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''ಯುಎಸ್ ಆಫ್ ಏ'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ''[[ಕೊಲಂಬಿಯಾ (ಹೆಸರು)|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] '' ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಿಂದಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌]]ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|“ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ"]] ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''[[ಅಮೇರಿಕನ್ (ಪದ)|ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]]'' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)ವು ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಾಗ ಯು.ಎಸ್., ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (“ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಯು.ಎಸ್.ಸೇನೆಗಳು). ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಜನರನ್ನು ''ಅಮೆರಿಕನ್ '' ಎಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ವಿಲ್ಸನ್, ಕೆನ್ನೆಥ್ ಜಿ.(1993). ''ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಗೈಡ್ ಟು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಕೋಲಂಬಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪಿಪಿ.27-28.ISBN 0-231-06989-8.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಎಂಬ ಬಹುವಚನದ ರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1865ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡ್ಡಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಾಗರಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದನಂತರ ಏಕವಚನದ- “ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ" ಎಂಬ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕಗೊಂಡಿತು. ಏಕವಚನದ ಬಳಕೆಯು ಈಗ ಸರ್ವಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. "ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು" ಎಂಬ ಬಹುವಚನದ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/002663.html|author=Zimmer, Benjamin|date=2005-11-24|title=Life in These, Uh, This United States|publisher=University of Pennsylvania—Language Log|accessdate=2008-02-22}}</ref> == ಭೂಗೋಳ, ವಾಯುಗುಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ == {{Main|Geography of the United States|Climate of the United States|Environment of the United States}} [[ಚಿತ್ರ:USATopographicalMap.jpg|left|thumb| ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ]] ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗ ಸುಮಾರು 1.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಲಾಸ್ಕಾವು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 365 ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವು ಕೇವಲ 4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Lubowski, Ruben, Marlow Vesterby, and Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=2006-07-21|accessdate=2009-03-09|archive-date=2006-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060808222823/http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|url-status=dead}}</ref> ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ನಂತರದ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ]]ದ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹೊಂದಿದೆ. ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ಗಳ ಗಡಿವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರವು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: CIA ''ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್'' ಪ್ರಕಾರ, {{convert|3794083|sqmi|km2|0|abbr=on}} ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಕಾರ,{{convert|3717813|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಮತ್ತು ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಪ್ರಕಾರ{{convert|3676486|sqmi|km2|0|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=2008-03-25|archive-date=2012-07-29|archive-url=https://archive.is/20120729115512/http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|url-status=bot: unknown}}</ref> ಕೇವಲ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಹಿಂದೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education|accessdate=2007-02-28}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Barns grand tetons.jpg|thumb|left|ಟೀಟನ್ ಶ್ರೇಣಿ, ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಭಾಗ]] ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಕರಾವಳಿಯು [[ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮರ|ಉದುರೆಲೆ]] ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌)|ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌]]ನ ರೋಲಿಂಗ್ ಹಿಲ್ಸ್‌‌ನ ಒಳನಾಡಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. [[ಅಪ್ಪಲೆಚಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಅಪಾಲೇಶಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು]] [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]]ದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉದ್ದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಗತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿ]]ಯಾದ [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ]]-[[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನದಿ]]ಯು ದೇಶದ ಹೃದಯಭಾಗವನ್ನು ಹಾದು ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌]]ನ ಸಮತಟ್ಟಾದ, ಸಂಪದ್ಭರಿತ [[ಪ್ರೈರೀ|ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಆಗ್ನೇಯದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಭಾಗದ ಮಲೆನಾಡುಗಳು|ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗ]]ಗಳನ್ನು ಹಾದು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳು|ಕಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] ದೇಶದ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ತನಕ ಹಬ್ಬಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೊಲೋರಡೋ|ಕೊಲರಾಡೋ]]ದಲ್ಲಿ 14,000 ಅಡಿ (4,300 ಮೀ)ಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮವು ಶಿಲಾವೃತವಾದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬಸಿನ್|ಮಹಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊಜಾವೆ ಮರುಭೂಮಿ|ಮೊಜಾವೆ]]ಯಂತಹ ಮರಳುಗಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಸಿಯಾರ ನವಾಡ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಸಿಯೆರ್ರಾ ನೆವಾಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್‌ಕೆಡ್ ಶ್ರೇಣಿ|ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್]] ಪರ್ವತಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ತೀರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. 20,320 ಅಡಿ (6,194 ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೌಂಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಿನ್ಲೇಯು ದೇಶದ ಅತೀ ಎತ್ತರವಾದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಅಲಾಸ್ಕಾದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲುಟಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಲ್ಯೂಶನ್ ದ್ವೀಪಗಳಾ]]ದ್ಯಂತ ಜೀವಂತ [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳು ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮತ್ತು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಜ್ವಾಲಾಮಖಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ.ರಾಕೀಸ್‌ನ [[ಎಲ್ಲೊಸ್ಟೊನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಎಲ್ಲೋಸ್ಟೋನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಮಹಾಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಯು ಈ ಖಂಡದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|title=Supervolcano: What's Under Yellowstone?|author=O'Hanlon, Larry|publisher=Discovery Channel|accessdate=2007-06-13|archiveurl=https://archive.today/20120525210051/http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|archivedate=2012-05-25|url-status=live}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Haliaeetus leucocephalus2.jpg|right|thumb|upright|ಬೋಳುತಲೆಯ ಹದ್ದು, 1782 ರಿಂದ ಯುನೈಟ್‌ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ]] ತನ್ನ ಅಗಾಧ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[೧೦೦ನೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮೆರಿಡಿಯನ್|100ನೇ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದ ತೇವ ಹವಾಗುಣ|ತೇವ]]ಗುಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ತೇವವಾದ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣ|ತೇವ ಉಷ್ಣವಲಯ]]ದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಂತೇ [[ಫ್ಲೊರಿಡಾ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೂ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ. 100ನೇ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪರ್ವತಗಳು [[ಅಲ್ಪೈನ್ ಹವಾಗುಣ|ಅಲ್ಪೈನ್‌]] ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್, ನೈರುತ್ಯದ ಮರಳುಗಾಡು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಕರಾವಳಿ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕರಾವಳಿ]]ಯ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಹವಾಗುಣ|ಮೆಡಿಟರ್ರೇನಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್|ಓರೆಗಾನ್]] ಕರಾವಳಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಹವಾಗುಣ|ಓಶಿಯಾನಿಕ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟ್‌ನ್|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಾಯುಗುಣವು ಶುಷ್ಕವಾಗಿದೆ.ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಉಪ ಉತ್ತರಧ್ರುವ ಅಥವಾ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅತೀಸಾಮಾನ್ಯ. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ|ಗಲ್ಫ್-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ|ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯು ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹಚ್ಚಿನ [[ಟಾರ್ನಡೋ|ತೂಫಾನಿ]]ಗೆ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ [[ಟೊರ್ನಾಡೋ ಕಾಲುದಾರಿ|ಟೋರ್ನಡೋ ಅಲೇಯ್‌]]ಗಳು ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Perkins, Sid|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=2007-07-01|title=Tornado Alley, USA|accessdate=2006-09-20|date=2002-05-11|work=Science News|url-status=live}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸರವು "[[ಮೆಗಾಡೈವರ್ಸ್ ದೇಶಗಳು|ಅತಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]"ಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅಲಾಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17,೦೦೦ ಜಾತಿಯ [[ನಾಳರಚನೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ನಾಳರಚನೆಯ (vascular) ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು 1,800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ [[ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯ|ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು]] ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|author=Morin, Nancy|url=http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|title=Vascular Plants of the United States|publisher=National Biological Service|work=Plants|accessdate=2008-10-27|archive-date=2013-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724222726/http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, 750 ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು 500 ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹಾಗೂ ಉಭಯವಾಸೀ ಜೀವಿಗಳ ತವರೂರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html|title=Global Significance of Selected U.S. Native Plant and Animal Species|publisher=SDI Group|date=2001-02-09|accessdate=2009-01-20}}</ref> ಸುಮಾರು 91,000 ಕೀಟಜಾತಿಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/buginfo/bugnos.htm|title=Numbers of Insects (Species and Individuals)|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=2009-01-20}}</ref>[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೀನು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸೇವೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಸುಪರ್ದಿಗೊಳಪಡುವ ಅಪಾಯ ಹಾಗೂ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಪಂಗಡಗಳ ಕಾಯಿದೆ|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ,1973]]ಯು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೆಂಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪಾರ್ಕುಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಜನಪ್ರದೇಶ|ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|title=National Park Service Announces Addition of Two New Units|publisher=National Park Service|date=2006-02-28|accessdate=2006-06-13|archive-date=2006-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20061001195645/http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದೇಶದ 28.8% ಭೂಭಾಗವು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="FL">{{cite web|url=http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|title=Federal Land and Buildings Ownership|publisher=Republican Study Committee|date=2005-05-19|accessdate=2009-03-09|archive-date=2009-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090309172818/http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು [[ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ|ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ]]. ಕೆಲಭಾಗಗಳು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2.4% ಭಾಗವು ಸೇನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="FL"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of the United States}} === ಮೂಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ನೆಲಸಿಗರು === {{seealso|Native Americans in the United States|European colonization of the Americas|Thirteen Colonies}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು|ಸ್ಥಳೀಯರು]] ಹಾಗೂ [[ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] [[ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಲಸೆಯ ಮಾದರಿಗಳು|ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರೆಂದು]] ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 12,000ದಿಂದ 40,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ವಲಸೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm|title=Peopling of Americas|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|date=June 2004|year=2004|accessdate=2007-06-19}}</ref> ಕೆಲವು, [[ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯನ್|ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ]] [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಂಥವು ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿಗಾರಿಕೆ, ವೈಭವದ ವಾಸ್ತುಕಲೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮದಾದ [[ಸಿಡುಬು|ಸಿಡುಬಿ]]ನಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತಿಹಾಸ|ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು]].<ref>{{Cite journal|author=Meltzer, D.J.|year=1992|title=How Columbus Sickened the New World: Why Were Native Americans So Vulnerable to the Diseases European Settlers Brought With Them?|journal=New Scientist|pages=38|url=http://www.newscientist.com/article/mg13618424.700-how-columbus-sickened-the-new-world-why-were-nativeamericans-so-vulnerable-to-the-diseases-european-settlers-brought-with-them.html}}</ref> --[[ವಿಶೇಷ:Contributions/37.8.71.121|37.8.71.121]] ೧೩:೦೭, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೩ (UTC)<ref>لفرصشطويست رف</ref> [[ಚಿತ್ರ:MayflowerHarbor.jpg|left|thumb| ಮೇಫ್ಲವರ್ ಹಡಗು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ 1620ರಲ್ಲಿ ರವಾನೆ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಲಿಯಮ್ ಹಲ್ಸಲ್ಸ್‌ರವರು 1882ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಮೌತ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] 1942ರಲ್ಲಿ [[ಜೆನೊವಾ|ಜಿನೋವಾದ]] ಅನ್ವೇಷಕ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌]]ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಗುತ್ತಿಗೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೆರೆಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರಥಮ ಸಂಪರ್ಕ(ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕ]] ಸಾಧಿಸಿದನು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2,1513ರಂದು ಸ್ಪಾನಿಷ್ [[ಕಾನ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟಾಡೊರ್|ದಿಗ್ವಿಜಯಕಾರ]] [[ಜುವಾನ್ ಪಾನ್ಸ್ ಡೆ ಲಿಯಾನ್|ಜಾನ್ ಪೋನ್ಸ್ ಡಿ ಲಿಯೋನ್]], ಯುರೋಪಿಯನ್ನನ ಆಗಮನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ, ಯು.ಎಸ್.ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ [[ಪ್ಲೊರಿಡಾದ ಇತಿಹಾಸ|“ಲಾ ಫ್ಲೋರಿಡಾ"]]ದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದನು.ಸ್ಪಾನಿಷ್ ನೆಲೆಗಳು ಇಂದಿನ [[ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮುಖಾಂತರ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ [[ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರ|ತುಪ್ಪುಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]]ನ ಸುತ್ತ [[ಹೊಸ ಫ್ರಾನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಳನಾಡಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು.ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳೆಂದರೆ, 1607ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಜೆಮ್ಸ್‌ಟವನ್,ವರ್ಜಿನಿಯಾ|ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಕಾಲೋನಿ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಕಾಲೊನಿ]] ಮತ್ತು 1620ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ [[ಯಾತ್ರಿಕ|ಪಿಲ್‌ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌]] [[ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಕಾಲೊನಿ]]. 1628ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಕಾಲೊನಿ|ಮಸಾಚುಯೆಟ್ಸ್ ಬೇ ಕಾಲೊನಿ]]ಯ ಸನದು ವಲಸೆಗಾರರ ಮಹಾಪೂರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; 1634ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಲವು 10,000 [[ಅತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ|ಪ್ಯುರಿಟನ್ನರಿಂದ]] [[ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು.ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು 1610ರ ಮಧ್ಯೆ ಸುಮಾರು 50,000 ಅಪರಾಧಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೊನಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web|DUPLICATE_work=Butler, James Davie|url=http://www.dinsdoc.com/butler-1.htm|title=British Convicts Shipped to American Colonies|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|work=American Historical Review 2|date=October 1896|year=1896|accessdate=2007-06-21}}</ref> 1614ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಹಡ್‌ಸನ್ ನದಿ|ಹಡ್ಸನ್ ನದಿ]]ಯ ಕೆಳಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜೊತೆಗೆ [[ಮ್ಯಾನ್ಹಟ್ಟನ್|ಮ್ಯಾನ್ಹಟನ್ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಂ|ನ್ಯೂ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್ಡಾಮ್]] ನ್ನು ಕೂಡಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 1674ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ ಅಮೆರಿಕಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಹೊಸ ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು.1630 ಮತ್ತು 1680ರ ಮಧ್ಯೆ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ|ದಕ್ಷಿಣದ]] ಕಡೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗದ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಕರಾರು ಕೂಲಿ]]ಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>ರಸ್ಸೆಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಲೀ (2005). ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವೊಲ್ಯುಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಸೌಥರ್ನ್ ಕಾಲೊನೀಸ್.'' ಜೆಫರ್ಸನ್, ಎನ್.ಸಿ.,ಅಂಡ್ ಲಂಡನ್: ಮೆಕ್‌ಫಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪಿ.12.ISBN 0-7864-0783-2.</ref> ಶತಮಾನ ಕಳೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು]], ಜೀತದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದರು. [[ಕರೊಲಿನ್ಸ್|ಕೆರೋಲಿನಾ]]ಗಳ 1729ರ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ 1732ರ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ)|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ವಸಾಹತೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷ ವಸಾಹತುಗಳು ಸೇರಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.[[ಆಂಗ್ಲರ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಆಂಗ್ಲರ ಪುರಾತನ ಹಕ್ಕು]]ಗಳೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಆರಾಧನಾಭಾವ ಮತ್ತು [[ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ|ಗಣರಾಜ್ಯತ್ವ]]ಕ್ಕೆ ಇಂಬುಕೊಡುವ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ಆಫ್ರಿಕದ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ|ಅಫಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ]]ವನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದವು.ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವಲಸೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವಸಾಹತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರುಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1730 ಮತ್ತು 1740ರ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯ ಚಳುವಳಿಯು [[ಮೊದಲ ಮಹಾಜಾಗೃತಿ|ಗ್ರೇಟ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಎರಡರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.[[ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಫ್ರೆಂಚರಿಂದ ಕೆನಡಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ [[ಫ್ರಾಂಕೋಫೋನ್]] ಜನರು ದಕ್ಷಿಣದ ವಸಾಹತಿನಿಂದ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದೂರವೇ ಉಳಿದರು. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಮೂಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ) ಆ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1770ರಲ್ಲಿ 2.6 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಬ್ರಿಟನ್ನರು ಮತ್ತು ಐದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಮೆರಿಕದ ಕಪ್ಪು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ನ್, ರಾಬಿನ್ (1998).''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾವೆರಿ: ಫ್ರಂ ದಿ ಬರೋಕ್ ಟು ದಿ ಮಾಡರ್ನ್, 1492–1800''. ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ವೆರ್ಸೋ, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.</ref>[[ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂದಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೋನಿಗಳು [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಂಸತ್ತು|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]]ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ === {{seealso|American Revolution|American Revolutionary War|Manifest Destiny}} [[ಚಿತ್ರ:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|ಜಾನ್ ಟ್ರುಮ್‍ಬುಲ್‌ನಿಂದ ಯುನೈಟೆ‌ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ,1817–18]] 1760 ಮತ್ತು 1770ರ ಅಮೆರಿಕಾ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮಧ್ಯದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ನಂತರ 1775 ರಿಂದ 1781ರವರೆಗಿನ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಜೂನ್ 4, 1775ರಂದು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಾ|ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸಿದ [[ಎರಡನೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]], [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್|ಜಾರ್ಜ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಒಂಡಬಡಿಕೆಯ ಸೈನ್ಯ|ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.[[ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ|"ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರೂ ಸಮಾನರು"]]ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳು|ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಕೀಯವಲ್ಲದ ಹಕ್ಕು]]ಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಕರಡನ್ನು ಜುಲೈ 4, 1776ರಲ್ಲಿ [[ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಈ ದಿನವನ್ನು ಈಗ ಪ್ರತೀವರ್ಷವೂ ಅಮೆರಿಕದ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ]] ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕ್ಷೀಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1777ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು|ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್]] 1789ರವರೆಗೂ ನಡೆಸಿತು. [[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌|ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಸಹಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು [[ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ನ ಮುತ್ತಿಗೆ|ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ]] ನಂತರ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (1783)|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡಿತು]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಡಳಿತವು [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಂದಾಯದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸಿದವರು 1787ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಾ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು 1788ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[1ನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಶಾಸನಸಭೆ]], ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಜಾರ್ಜ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ 1789ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡು, 1791ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಗುಲಾಮೀಪದ್ಧತಿ]]ಯೆಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು; [[: ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಚೇದ ಒಂದು#ಕಲಂ 9 : ಸೀಮಿತ ಸಮ್ಮೇಳನ.|ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ನಿಯಮ]]ವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮೀ ಮಾರಾಟವನ್ನು 1808ರ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸಿತು.1780 ಮತ್ತು 1804ರ ಮಧ್ಯೆ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದವು. ತಮ್ಮ [[ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ|"ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಾಜ"]]ವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯ|ಗುಲಾಮೀ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಇನ್ನೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.[[ಎರಡನೆ ಮಹಾ ಜಾಗೃತಿ|ಎರಡನೇ ಮಹಾ ಜಾಗೃತಿ (great awakening)]] 1800ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಸುಧಾರಣ ಚಳುವಳಿ|ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ [[ನಿರ್ಮೂಲನ|ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಚಳವಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ [[ಇವಾಂಗೆಲಿಕಲಿಸಂ|ಕ್ರಿಸ್ತೀಕರಣಕ್ಕೆ (evangelicalism)]] ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:U.S. Territorial Acquisitions.png|right|thumb|ದಿನಾಂಕಾನುಸಾರ ವಸಾಹತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ]] ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮಹಾತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಸಾಹತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ|ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದುದು]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮರ]]ದ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್ನರ ತೊಲಗಿಸುವಿಕೆ|ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ]] ಕಾನೂನು ಮೂಲ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನೆಲದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಅವರು 1803ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಲುಯಿಸಿಯಾನಾ ಖರೀದಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು ದೇಶದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟಾಗಿಸಿತು. ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ವಿರುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದ [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ವು ಯು.ಎಸ್. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸಿತು. ಫ್ಲೊರಿಡಾ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರಣಿ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಅಡ್ಯಮ್ಸ್‌- ಒನಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಸ್ಪೇನ್ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗಿ]] ಬಂತು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೊಲ್ಲಿ ತೀರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ 1819ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಟೆಕ್ಸಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು 1845ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮೆನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ|ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.<ref>ಮೊರಿಸನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಏ. (1999). ''ಸ್ಲ್ಯಾವೆರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ವೆಸ್ಟ್: ದಿ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್'' ಚ್ಯಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಥ್ ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್, pp. 13–21.ISBN 0-8078-4796-8.</ref> 1846ರ ಬ್ರಿಟನ್ ಜೊತೆಗಿನ [[ಓರೆಗಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವು [[ವಾಯುವ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಈಗಿನ ವಾಯವ್ಯ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 1848ರ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಸಮರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]]ವು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸ್ವಾಧೀನ|ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು]] ಮತ್ತು ಈಗಿನ [[ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ನೈರುತ್ಯ]] ಭಾಗಗಳು ವಶವಾದವು. 1848-49ರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಲಸೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಕ್ಕಿತು.[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ#ಇತಿಹಾಸ|ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]]ದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜೊತೆ ಸಂಘರ್ಷಗಳೂ ಜಾಸ್ತಿಯಾದವು.ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ರೇಲ್ವೇ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ 40ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ]] ಹಾಗೂ ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಹತವಾದವು. [[ಭಾರತೀಯ ಮೈದಾನಗಳು|ಇಂಡಿಯನ್ನರ]] ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಕೋಣಗಳ ವಿನಾಶವು ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿದವು. === ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮೀಕರಣ === {{seealso|American Civil War|Reconstruction era of the United States|Spanish-American War}} [[ಚಿತ್ರ:Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png|thumb|left| ಗೆಟ್ಯುಸ್‌ಬ‌ರ್ಗ್ ಯುದ್ಧ, ಕುರಿಯರ್ & ಇವೆಸ್‌ರಿಂದ ಶಿಲಾಮುದ್ರಣ1863]] [[ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯ|ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೂಲಿಗಳ ಮಧ್ಯದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಗಳು|ತಿಕ್ಕಾಟ]]ವು [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕು|ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಮಧ್ಯದ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೇ ಕೂಲಿಯ [[ರಕ್ತ ಹರಿಯುವ ಕ್ಯಾನ್ಸ್‌ಸ್|ದ್ವೇಷಯುತ ತಿಕ್ಕಾಟ]]ವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ(ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]] 1860ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಅಧಿಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಏಳು ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ [[ಬೇರ್ಪಡೆ|ವಿಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಂಬಲಿಗ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೆರಿಕದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಫೊರ್ಟ್ ಸಮರ ರಣಾಂಗಣ|ಫೋರ್ಟ್ ಸಮ್ಟರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕಾನ್ಫ್ಹೆಡರೇಟ್‌ನ ದಾಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಾನ್ಫೆಡರಸಿಯನ್ನು ಸೇರಿದವು. ಲಿಂಕನ್ನರ [[ದಾಸ್ಯಮುಕ್ತಿಯ ಉದ್ಘೋಷಣೆ]]ಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಕೂಟ (ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ)|ಯೂನಿಯನ್‌‌]]ನ್ನು ಬದ್ಧನಾಗಿಸಿತು. 1865ರ ಯೂನಿಯನ್ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೂರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್|ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸ್ವತಂತ್ರರನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು]].<ref>{{cite web|url=http://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1860a-02.pdf|title=1860 Census|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-06-10}} ಪೇಜ್ 7 ಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಎ ಟೋಟಲ್ ಸ್ಲೇವ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ 3,953,760.</ref> ಅವರನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆ ತಿದುಪಡಿ|ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿಸಿ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿನೈದನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು]]. ಈ ಸಮರ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲಿಸಂ|ಫೆಡರಲ್ ಶಕ್ತಿಯ]] ಸದೃಢ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>ಡೆ ರೋಸಾ, ಮಾರ್ಶಲ್ ಎಲ್. (1997). ''ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಸೊಲ್ಯುಶನ್: ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಎ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್''. ಎಡಿಸನ್, ಎನ್‌ಜೆ: ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್, p. 266ISBN 1-56000-349-9.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ellis island 1902.jpg|thumb|ಇಲ್ಲಿಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ನೆಲೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1902]] [[ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಹತ್ಯೆ|ಲಿಂಕನ್ನರ ಕೊಲೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ [[ತೀವ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದ|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ]]ದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುನರ್‍ರಚನೆಯ ಯುಗ|ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ]] ನಿಯಮವು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮುಕ್ತರಾದ ಗುಲಾಮರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ,1876|1876ರ ವಿವಾದಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನವಣೆ]]ಯು [[1877ರ ಸಂಧಾನ|1877ರ ಒಪ್ಪಂದ]]ದೊಂದಿಗೆ ಪುನ್‌ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. [[ಜಿಮ್ ಕ್ರೊ ಕಾನೂನುಗಳು|ಜಿಮ್ ಕ್ರೋವ್ ಕಾನೂನು]] ಹಲವು [[ಪುನರ್‍ರಚನೆ ಯುಗದ ನಂತರ ಪೌರಹಕ್ಕಿನ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‍)|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತು]]. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ]]ದಿಂದ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ#ವಲಸೆ 1850 ರಿಂದ 1930|ಹರಿದು ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಪ್ರವಾಹ]]ವು ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸ#ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ.|ದೇಶದ ಔದ್ಯಮೀಕರಣ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ವಲಸೆಗಾರ ಪ್ರವಾಹವು 1929ರ ವರೆಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. 1867ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಮಾಡಿದ [[ಅಲಸ್ಕ ಖರೀದಿ|ಅಲಾಸ್ಕಾ ಖರೀದಿ]]ಯು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 1890ರ [[ವೂಂಡೆಡ್ ನೀ ಕಗ್ಗೊಲೆ|ಗಾಯಗೊಂಡ ಮಂಡಿಯ ನರಮೇಧ]]ವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮರಗಳಲ್ಲೇ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸೈನಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಯು [[ಹವಾಯಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಹವಾಯಿಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿ|ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು 1893ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 1898ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಸ್ಪೈನ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ|ಸ್ಪಾನಿಷ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷವೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರ|ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ]] ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]], ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಮತ್ತು ಗುವಾಮನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|author=Gates, John M.|url=http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html|title=War-Related Deaths in the Philippines|work=Pacific Historical Review|publisher=College of Wooster|date=August 1984|accessdate=2007-09-27|archive-date=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629045949/http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html|url-status=dead}}</ref> ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಮತ್ತು ಗುವಾಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. === ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ. === {{seealso|American Expeditionary Force|Great Depression in the United States|Military history of the United States during World War II}} [[ಚಿತ್ರ:Dust Bowl - Dallas, South Dakota 1936.jpg|thumb|left|ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೊಟಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಕೃಷಿಭೂಮಿ, 1936]] [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|1914ರ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ಫಾನರ್, ಎರಿಕ್, ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಎ. ಗರೆಟಿ (1991). ''ದಿ ರೀಡರ್ಸ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಹೌಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್, p. 576.ISBN 0-395-51372-3.</ref> 1917ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ಸೇರಿತು. [[ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು|ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (1919)|ವರ್ಸೈಲ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವನ್ನು ಸಮರದ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ]] ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ [[ಏಕಪಕ್ಷೀಯತೆ]]ಯ ನಿಯಮವನ್ನು ದೇಶವು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು.<ref>ಮೆಕ್‌ಡಫೀ, ಜೆರೋಮ್, ಗ್ಯಾರಿ ವೇಯ್ನ್ ಪಿಗ್ರೆಮ್, ಅಂಡ್ ಸ್ಟೀವನ್ ಈ.ವುಡ್‌ವರ್ಥ್ (2005). ''ಯು.ಎಸ್.ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೂಪರ್ ರಿವ್ಯೂ''. ಪಿಸ್ಕ್ಯಾಟ್‌ವೇ, ಎನ್‌ಜೆ: ರೀಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಸೋಸಿಯೇನ್, p. 418. ISBN 0-7386-0070-9.</ref> 1920ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕು|ಸ್ತ್ರೀ ಹಕ್ಕು]] ಚಳುವಳಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದಹಕ್ಕು|ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮತದಾನ]]ದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು. [[1929ರ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ರಾಶ್|1929ರ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ರಾಶ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ [[ರೋರಿಂಗ್ ಟ್ವೆಂಟಿಸ್|ರೋರಿಂಗ್ ಟ್ವೆಂಟೀಸ್‌]] ಎಂಬ 1920 ರ ದಶಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕಮುಗ್ಗಟ್ಟು|ಮಹಾ ಅರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. 1932ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿ ಬಂದ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲಿನ್ ಡಿ.ರೂಸವೆಲ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] [[ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರ|ಹೊಸ ನಿಯಮ]]ಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. 1930ರ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್|ಡಸ್ಟ್ ಬೋವ್ಲ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತುಂಬಿತು. [[ಚಿತ್ರ:1944 NormandyLST.jpg|thumb|ಡಿ-ದಿನದಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಕಾಲ್ದಳದ ತುಕಡಿಯು ನೊರ್ಮಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 6, 1944ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತು.]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1939ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ|ನಾಝಿ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು [[ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ(1939)|ಪೋಲಾಂಡ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ]] ಬಂದ ನಂತರ 1941ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಲೆಂಡ್ -ಲೀಸ್|ಲೆಂಡ್-ಲೀಸ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಒಕ್ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ [[ಸಾಮಗ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ|ಪರ್ಲ್‌ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿಗಳು|ಅಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಿಸಿತು. ಸಮರದಲ್ಲಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಮೇರಿಕವೊಂದೇ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು.<ref>ಕೆನ್ನೆಡಿ, ಪಾಲ್ (1989). ''ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಾವರ್ಸ್'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಂಟೇಜ್, p. 358. ISBN 0670728197.</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಬ್ರೆಟನ್ ವುಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯಾಲ್ಟಾ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಯಾಲ್ಟಾ]]ನಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿತ್ ಯುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು. [[ಯುರೋಪ್ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಜಯ]]ದ ನಂತರ 1945ರಲ್ಲಿ [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ವು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ಕೊ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]] ದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಚಾರ್ಟರ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸನ್ನದ]]ನ್ನು ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಸಮರದ ನಂತರ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|title=The United States and the Founding of the United Nations, August 1941–October 1945|date=October 2005|year=2005|accessdate=2007-06-11|publisher=U.S. Dept. of State, Bureau of Public Affairs, Office of the Historian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051023164441/http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|archivedate=2005-10-23|url-status=live}}</ref> [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್ ಯೋಜನೆ|ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಪಾನಿನ [[ಹಿರೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿ ಮೇಲೆ ಅಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ|ಹಿರೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು. [[ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ|ಜಪಾನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಎರಡರಂದು ಶರಣಾಗತ]]ವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ (2006). ''ಜಪಾನ್ಸ್ ಲಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಡೇ'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.ISBN 4-7700-2887-3.</ref> === ಶೀತಲ ಸಮರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರಾಜಕೀಯ === {{seealso|Cold War|African-American Civil Rights Movement (1955–1968)|Vietnam War}} [[ಚಿತ್ರ:Martin Luther King - March on Washington.jpg|thumb|left|upright|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್, ಜ್ಯು. "ಏ ಹ್ಯಾವ್ ಎ ಡೀಮ್" ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದು, 1963]] ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೋಸದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಜೊತೆಗೆ ಇವು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ|ವಾರ್ಸಾ ಕರಾರಿ]]ನ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರಗತಿಪರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿರಂಕುಶ ಅಧಿಕಾರತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಕ್ಸಿ ಯುದ್ಧ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು 1950-53 ರ [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯನ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ]]ರ ಜೊತೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದವು. [[ಹೌಸ್ ಯುಎನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಮಿಟಿ|ಹೌಸ್ ಅನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಕಮಿಟಿ]]ಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುವ ಎಡಪಂಥೀಯವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್‍‌ತಿ|ಜೋಸೆಫ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]]ಯವರು ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ವಿರೋಧೀ ಸಂವೇದನೆಯ ಮುಖ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. 1961ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ [[ವೊಸ್ಟೋಕ್-1|ಮೊದಲ ಮಾನವಸಹಿತ ವ್ಯೋಮನೌಕೆ]]ಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನಡಿ]]ಯವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವೇ ಮೊದಲು [[ಅಪೊಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|"ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವ"]]ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಅದನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸೇನೆಯು ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ಕ್ಯೂಬಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು|ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ಕೆನಡಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಏನೇ ಆದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ (1955–1968)|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ [[ರೋಸಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌|ರೋಸಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, ಜು.|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್‌]]ರಂತಹ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಹೋರಾಡುವಂತಾಯಿತು. 1963ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಹತ್ಯೆ|ಕೆನಡಿಯವರ ಹತ್ಯೆ]]ಯನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್‌ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್‌|ಲಿಂಡಾನ್ ಬಿ.ಜಾನ್ಸನ್‌]]ರವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ [[1964ರ ಸಿವಿಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ|1964ರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾನೂನು]] ಮತ್ತು [[1965ರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ|1965ರ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾನೂನು‌]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸೊನ್‌|ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್‌]]ರವರು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮರವನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ವಿಯಾಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. [[ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]], [[ಕಪ್ಪು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ|ಸಮರ ವಿರೋಧ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ [[1960ರ ವಿರುದ್ಧಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]]ಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿತು. [[ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರಿಯಡನ್|ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರೀಡನ್]], [[ಗ್ಲೊರಿಯ ಸ್ಟೈನೆಮ್|ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಸ್ಟೀನೆಮ್]] ಮತ್ತಿತರರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾಪರ ಚಳುವಳಿಗಳು|ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದ]]ವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಇದು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. [[ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್ ಹಗರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ 1974ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅಧಿಕಾರದ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ [[ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ದೋಷಾರೋಪ]]ಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ [[ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಅವರ ತರುವಾಯ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ]]. [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್|ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್‌]]ರವರ 1970ರ ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಉಬ್ಬರಮಂದ ಸ್ಥಿತಿ|ಹಸಿವು-ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಯ]] ಎಂದು ಹಾಗೂ [[ಇರಾನ್ ಒತ್ತೆಯಾಳು ಬಿಕ್ಕಟು|ಇರಾನ್ ಒತ್ತೆಯಾಳು ಸಂದಿಗ್ಧ]]ತೆಯ ಸಮಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೆಗನ್|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ|ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತಂದ]] ರಾಯಭಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರೀಗನಾಮಿಕ್ಸ್|ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಬಳಕೆ]]ಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯು [[ಇರಾನ್ – ಕೊಂಟ್ರಾ ವ್ಯವಹಾರ|ಇರಾನ್-ಕಾಂಟ್ರಾ]] ಹಗರಣ ಮತ್ತು [[ಶೀತಲ ಸಮರ (1985–1991)|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮಹತ್ವದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಒಡಕಿನಿಂದ ಶೀತಲ ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. === ಸಮಕಾಲೀನ ಘಟನೆಗಳು === {{seealso|September 11 attacks|Iraq War|Late 2000s recession}} [[ಚಿತ್ರ:World-Trade-Center 9-11.jpg|thumb|right|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001]] [[ಜಾರ್ಜ್ ಹಾರ್‌ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಬುಶ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ|ಗಲ್ಫ್ ಸಮರ]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಯುಗೊಸ್ಲವ್ ಯುದ್ಧಗಳು|ಯುಗೋಸ್ಲಾವ್ ಸಮರ]]ದ ಸೂತ್ರಧಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಕ್ಕೂಟವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೀರ್ಘವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು (ಮಾರ್ಚ್ 1991 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2001) ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು [[ಡಾಟ್ -ಕಾಂ ಬಬ್ಬಲ್|ಡಾಟ್-ಕಾಂ ಬಬಲ್‌]]ನವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Voyce, Bill|url=http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1|title=Why the Expansion of the 1990s Lasted So Long|publisher=Iowa Workforce Information Network|date=2006-08-21|accessdate=2007-08-16|archive-date=2006-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1|url-status=dead}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪೌಲಾ ಜೋನ್ಸ್|ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೆವಿನ್‌ಸ್ಕಿ ಹಗರಣ|ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ರವರ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪಣೆ]] ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 2000|2000ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆ [[ಬುಷ್ ವಿ. ಗೋರೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿ]]ನಿಂದಾಗಿ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌ನ ಪುತ್ರರಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001]]ರಂದು [[ಅಲ್-ಕೈಯಿದಾ|ಅಲ್-ಖಾಯಿದಾ]] ಉಗ್ರರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡ|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆ]] ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿಯ ಹತ್ತಿರದ [[ದಿ ಪೆಂಟಗನ್|ಪೆಂಟಗಾನ್]] ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಜನರು ಪ್ರಾಣಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್ ನಿವಾಸ|ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ]]ವು "[[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ|ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರ]]"ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ತಾಲಿಬಾನ್]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಖಾಯಿದಾ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು [[ಅಫ್ಘಾ‌ನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (2001–)|ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿದವು. ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ತಾಲಿಬಾನ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾರರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತವು [[ಇರಾಕ್ ಸಮರದ ಸಕಾರಣತೆ|ವಿವಾದದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು]] ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ [[ಅಳ್ವಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆ|ಆಡಳಿತ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Many Europeans Oppose War in Iraq|work=USA Today|url=http://www.usatoday.com/news/world/2003-02-14-eu-survey.htm|date=2003-02-14|accessdate=2008-09-01}}{{cite web|author=Springford, John|title='Old' and 'New' Europeans United: Public Attitudes Towards the Iraq War and US Foreign Policy|publisher=Centre for European Reform|url=http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|date=December 2003|year=2003|accessdate=2008-09-01|archive-date=2004-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20040328182510/http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯಾಟೋ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲ ಇರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತವು ಸೈನಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ [[ನಂಬಿಕೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸಂಯೋಜಿತ ಸಮ್ಮತಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಪಡೆಗಳು [[ಸಮರ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ|ಪೂರ್ವಭಾವಿ]]ಯಾಗಿ, 2003ರಲ್ಲಿ [[2003 ಇರಾಕ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ|ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿದವು. ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ|ಗಲ್ಫ್‌ನ ಕರಾವಳಿ]]ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ, ನಂತರ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]] ವಿಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 4, 2008ರಲ್ಲಿ [[2000ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ]]ಯ ಮಧ್ಯೆ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇವರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು == {Main|[[:en:Federal government of the United States]]|[[:en:Elections in the United States]]} *[[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು]]--[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ]] [[ಚಿತ್ರ:Capitol Building Full View.jpg|thumb|right| ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತಿನ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಉಳಿದಿರುವ [[ಫೆಡರೇಶನ್|ಒಕ್ಕೂಟರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನಿಂ]]ದ ರಕ್ಷಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕು]]ಗಳು [[ಬಹುಮತ ಕಾಯ್ದೆ|ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಶೆಬ್, ಜಾನ್ ಎಮ್., ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಎಮ್. ಶೆಬ್ II (2002). ''ಎನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್'' ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್, ಕೆವೈ: ಡೆಲ್ಮರ್, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.</ref> ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಮಾದರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಾಗರಿಕರು ಫೆಡರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.<ref>ರಸ್ಕಿನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. (2003 ''ಓವರ್‌ರೂಲಿಂಗ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದಿ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ವರ್ಸಸ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೀಪಲ್'' ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ, ಸರ್ಕಾರವು [[ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿಭಜನೆ|ಚೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಫೆಡರಲಿಸಂ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಎಂಬ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು|ಮೂರು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರದ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕೆಲಸವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕೌಂಟಿ(ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದ ಮಧ್ಯೆ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಯ ನಾಗರಿಕರ [[ಬಹುಮತ ಪದ್ಧತಿ|ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಿ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಫೆಡರಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅನುಪಾತಾಧಾರಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ|ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವ]] ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಳ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ (ಸರ್ಕಾರ)|ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ]]ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾರ್ಯಾಂಗದಿಂದ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನರಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|left| ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ.]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: *[[ಶಾಸಕಾಂಗ]]: [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಪುಟ|ಸೆನೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆ|ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆ]]ಯಾದಂತಹ [[ಬೈಕ್ಯಾಮೆರಲಿಸಂ|ಉಭಯ ಸದನ]]ಗಳ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಮ್ಮಿಳನ]]ವು [[ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು]]ಗಳ ರಚನೆ, [[ಸಮರ ಘೋಷಣೆ|ಸಮರ ಸಾರುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಹಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಹಣಕಾಸಿನ ಶಕ್ತಿ]] ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತಹ [[ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ದೋಷಾರೋಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. *[[ಕಾರ್ಯಾಂಗ (ಸರ್ಕಾರ)|ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]: [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರು [[ಸೇನಾಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, [[ಬಿಲ್ (ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾನೂನು)|ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮಸೂದೆ]]ಗಳು ಕಾನೂನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್|ಸಂಪುಟ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. * [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]]: ಕಾನೂನಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಮತ್ತು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆ|ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದವುಗಳನ್ನು ಸರಿತಿರುಗಿಸುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ಮತ್ತು ಕೆಳ ಹಂತದಲ್ಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಪುಟದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:USSupremeCourtWestFacade.JPG|thumb|right| ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗ]] *ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆಯು 435 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಒಂದು [[ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌|ಕಾಂಗ್ರೆಶ್ಶನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ನಂತರ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪುನರ್‌ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ತೊಂಬತ್ತರಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಆರಿಸಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref name="twsSEPnn01">{{cite news | author = Perry Bacon Jr. | title = Post Politics Hour: Weekend Review and a Look Ahead | newspaper = Washington Post | date = August 31, 2009 | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2009/08/27/DI2009082703265.html | accessdate = 2009-09-20 }}</ref><ref name="twsSEP03">{{cite book | last = Huckabee | first = David C. | title = Reelection Rates of Incumbents | publisher = Novinka Books, an imprint of Nova Science Publishers | date = 2003 | location = Hauppauge, New York | pages = 21 | url = https://books.google.com/books?id=NSFntwPRYmUC&dq=congress%3F+re-election%3F+statistic%3F+(%2290%25%22+or+%2290+percent%22)&pg=PA21 | doi = | id = | isbn = 1-59033-5090-0}}</ref><ref name="twsSEPoo">{{cite document | url=http://74.125.113.132/search?q=cache:7vwfDnZQrecJ:https://www.policyarchive.org/bitstream/handle/10207/265/95-361_19950308.pdf%3Fsequence%3D1+congress%3F+re-election%3F+statistic%3F+(%2290%25%22+or+%2290+percent%22)&cd=7&hl=en&ct=clnk&gl=us&client=firefox-a | title=Reelection rate of House Incumbents 1790-1990 Summary (page 2) | version= | format=.PDF | publisher=Congressional Research Service -- The Library of Congress | author=David C. Huckabee -- Analyst in American National Government -- Government Division | date=1995-03-08 | accessdate=2009-09-20 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="twsSEPnn05">{{cite news | author = Janice Francis-Smith | title = Waging campaigns against incumbents in Oklahoma | publisher = The Oklahoma City Journal Record | date = 2008-10-22 | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4182/is_20081022/ai_n30925232/ | accessdate = 2009-09-20 }}</ref><ref name="twsSEPnn06">{{cite news | author = | title = How To Clean Up The Mess From Inside The System, A Plea--And A Plan--To Reform Campaign Finance Before It's Too | publisher = NEWSWEEK | date = Oct 28, 1996 | url = http://www.newsweek.com/id/103143 | accessdate = 2009-09-20 }}</ref> ಈ ಮನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಪಾಲು|ಪಾಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ]]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ, 2000|2000ದ ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದೇವೇಳೆ ಆತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವು ಐವತ್ಮೂರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *ಸೆನಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸೆನಟ್‌ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸದಸ್ಯರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ [[ದೊಡ್ಡದಾದ|ದೀರ್ಘ]] ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿ|ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ]] ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆ|ನೇರ ಮತಗಳಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ]]. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಮತಗಳ ಭಾಗಗಳಾದ ಪರೋಕ್ಷ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು|ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ]]ಗಳು ಒಂಭತ್ತು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]]ವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಬಹುಮುಖೀ|ಏಕಸದನ]]ಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯದ [[ಗವರ್ನರ್#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಗವರ್ನರ್]] ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್‌ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಅದನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಪಠ್ಯವು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಂದನೇ ಅಧಿನಿಯಮ|ಮೊದಲನೇ ಅಧಿನಿಯಮ‌]]ವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್|ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್‌]]ನ "ಮಹಾ ನಿರೂಪ"ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರನೇ ಅಧಿನಿಯಮ|ಮೂರನೇ ಆರ್ಟಿಕಲ್‌]] ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐದನೇ ಅದಿನಿಯಮ|ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ]] ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಬಾರಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೊದಲ ಹತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಬಿಲ್ ಆಪ್ ರೈಟ್ಸ್‌]]ಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯು ಅಮೆರಿಕದವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿದೆ. === ಪಕ್ಷಗಳು, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ === {{Main|Politics of the United States|Political ideologies in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Barack Obama - ITN.jpg|thumb|ಜನವರಿ 20, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾನ್ ಜಿ.ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ದ್ವಿ ಪಕ್ಷ ಪದ್ಧತಿ|ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತದ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆ]]ಯು, ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇಮಕಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ|ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆ]]ಗೆ ಆರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 1856|1856ರ ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆ]]ಯವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|1824]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ|1854]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ]]ವು ಕಂಡುಬಂತು. ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ [[ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಥಿಯೊಡರ್ ರೂಸ‌್ವೆಲ್ಟ್‌|ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] ರ [[ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, 1912)|ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್]] ಪಕ್ಷವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ,1912|1912]]ರಲ್ಲಿ 20% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ [[ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಬಲ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವಾದ|ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]]ಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಎಡ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧುನಿಕ ಉದಾರವಾದ|ಉದಾರವಾದ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. [[ಕೆಂಪು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು|ನೀಲಿ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ )|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾಯುವ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಈಶಾನ್ಯ]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದಾರವಾದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಲವೃದ್ಧಿ|ಕೆಂಪು ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಾದ [[ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌]]ನ ಭಾಗಗಳು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಕಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ|ದಕ್ಷಿಣ]]ದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ 2008|2008ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿರುವ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರವರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 44ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲದ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆಯ ಚುನಾವಣೆ, 2008|ಹೌಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಪುಟ ಚುನಾವಣೆ, 2008|ಸೆನೆಟ್]]ದಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯೂ ಕಂಡಿದೆ. [[111ನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 111ನೇ ಸಭೆ]]ಯು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಐವತ್ತೇಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು, ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ರ ಜೊತೆ ರಹಸ್ಯ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಇಬ್ಬರು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ(ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಸ್ವತಂತ್ರರು]] ಮತ್ತು 40 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಖಾಲೀ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 256 ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ರನ್ನು ಮತ್ತು 178 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಖಾಲೀ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೌಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು == {{Main|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು}} {{See|Territorial evolution of the United States|Territorial acquisitions of the United States}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 50 ರಾಜ್ಯಗಳ [[ಫೆಡರೇಶನ್|ಫೆಡರಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದ [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು|ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಂದ ಆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು (ರಾಜ್ಯದಾಚೆಗಿನ ಭೂಭಾಗಗಳು) ಫೆಡರಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು. [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಕೆಂಟುಕಿ]], [[ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನ|ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ]]ದಿಂದ [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸಿ|ಟಿನ್ನೀಸ್]], [[ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್|ಮೆಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [[ಮೈನೆ]] ಈ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು ಮೂಲರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌, ಸಮರದ ಮೂಲಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಅಪವಾದವೆಂದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು [[ವೆರ್ಮಾಂಟ್]], [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿ]] ಈ ಮೂರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ ಹವಾಯಿಯು ಅಗಸ್ಟ್ 21, 1959ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ [[ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದು|ಮುಕ್ತ]]ವಾಗುವ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿ.ವೈಟ್|ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ]]. ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಇನ್ನೆರಡು ಸಮಗ್ರ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಫೆಡರಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮಿರಾ ಅಟೊಲ್]] ಕೂಡಾ, ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲದ, ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಭಾಗವೇ]] ಆಗಿದೆ. ಐದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಮುದ್ರಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತದ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋ|ಪೊರ್ಟೋ ರಿಕೋ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೊಯ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೋವಾ]], [[ಗುವಾಮ|ಗುವಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನ ದ್ವೀಪಗಳು]]. ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು (ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೋವಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು|ಅಮೆರಿಕದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. {{USA midsize imagemap with state names}} == ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇನೆ == {{Main|Foreign policy of the United States|United States armed forces}} [[ಚಿತ್ರ:President Barack Obama meets Prime Minister Gordon Brown.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟ್‍ಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗೊರ್ಡೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ [[ನಿಯೋಗಿ(ಪ್ರತಿನಿಧಿ)|ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂತಾವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ [[ಕ್ಯೂಬಾ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಕ್ಯೂಬಾ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ - ಇರಾನ್ ಸಂಬಂಧ|ಇರಾನ್]], [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಭೂತಾನ್‌|ಭೂತಾನ್]], [[ಸುಡಾನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]] (ತೈವಾನ್) ಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆ ಔಪಚಾರಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ - ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡಾ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಕೆನಡಾ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಬಂಧ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ನ್ಯೂಝಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಜಪಾನ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಜಪಾನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ– ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಇಸ್ರೇಲ್]], ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಸದಸ್ಯತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ -ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಂಬಂಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ ಜೊತೆಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ|ಮುಕ್ತ ವಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಾದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಆಪ್ತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವು ಸುಮಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು [[ರಕ್ಷಣೆ (ಹಣಕಾಸು)|ಶೇರುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ,<ref>[http://www.reuters.com/article/bondsNews/idUSPEK16627420090820 ಚೀನಾ ಮಸ್ಟ್ ಕೀಪ್ ಬೈಯಿಂಗ್ ಯುಎಸ್ ಟ್ರೆಶರೀಸ್ ಫಾರ್ ನೌ-ಪೇಪರ್].ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌ಅಗಸ್ಟ್ 19, 2009.</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಲದ ಋಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತೀದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶೀ ಹಣಕಾಸುದಾರನಾಗಿದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/china_america_lender_respect.fortune/index.htm ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಲರ್ನ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೀಟ್ ಚಿನಾ ವಿತ್ ಕೇರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129072457/http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/china_america_lender_respect.fortune/index.htm |date=2014-01-29 }}.CNNMoney.com. ಜುಲೈ 29, 2009.</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 27$ ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಹಾಯ|ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನೆರವಿ]]ಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡಿದೆ. [[ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ|ನಿವ್ಹಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ]](ಜಿಎನ್ಐ) ದಲ್ಲಿ 0.22% ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದಾನಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗೀ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು $96 ಬಿಲಿಯನ್ ದಾನ ಮಾಡಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ $123 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವು ಜಿಎನ್‌ಐ ಶೇಕಡಾದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Americans Favor Private Giving, People-to-People Contacts|date=2007-05-24|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|url=http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070524165115zjsredna0.2997553|accessdate=2007-06-17}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:USS Abraham Lincoln(CVN 72).jpg|thumb|left|ಯಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ '' ವಿಮಾನ ವಾಹನ]] ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯ ದಂಡನಾಯಕನ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ|ಭೂಸೇನೆ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾದಳ|ನೌಕಾಸೇನೆ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಡಲಿನ ಸೈನ್ಯದಳ|ಜಲಾಂತರ್ಗತ ಸೇನೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ|ವಾಯುಸೇನೆಯ]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಕಾವಲುಗಾರರು|ಕರಾವಳಿ ಪಡೆ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂ ರಕ್ಷಣೆ ವಿಭಾಗ|ಗೃಹರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆ ವಿಭಾಗ|ನೌಕಾಸೇನಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿಯು 1.38 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf|title=Department of Defense Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)|date=2005-12-31|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೈನ್ಯದ ಮಿಸಲು ಘಟಕ|ಮೀಸಲು ಪಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಕಾವಲುಗಾರರು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಕ]]ರನ್ನು ಒಟ್ಟು [[ಒಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪಡೆ]]ಗಾಗಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಲಕ್ಷ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯು ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ|ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಹೊಂದಿದವರನ್ನು [[ಆಯ್ದ ಸೇವೆ ಪದ್ಧತಿ|ಆಯ್ದ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಡಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ವಿಮಾನಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳು ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಬಹುದು. ಹನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಮಾನ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಡಲ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯ ಘಟಕ|ಕಡಲತಡಿಯ ಪ್ರಯಾಣ ಘಟಕ]]ಗಳು ನೌಕಾಪಡೆಯ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಫ್ಲೀಟ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನೆಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿವೆ. [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆ|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ]] ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|770 ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf|title=Department of Defense Base Structure Report, Fiscal Year 2005 Baseline|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21}}</ref> ಈ ಜಾಗತಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು "ನೆಲೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ"ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Ikenberry, G. John|url=http://people.cas.sc.edu/rosati/ttp.ikenberry.empirereviews.fa.march04.htm|title=Illusions of Empire: Defining the New American Order|work=Foreign Affairs|date=March–April 2004|access-date=2009-11-18|archive-date=2012-05-25|archive-url=https://archive.today/20120525210055/http://people.cas.sc.edu/rosati/ttp.ikenberry.empirereviews.fa.march04.htm|url-status=dead}} {{cite web|author=Kreisler, Harry, and Chalmers Johnson|url=http://globetrotter.berkeley.edu/people4/CJohnson/cjohnson-con3.html|title=Conversations with History|publisher=University of California at Berkeley|date=2004-01-29|accessdate=2007-06-21|archive-date=2007-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610041016/http://globetrotter.berkeley.edu/people4/CJohnson/cjohnson-con3.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು $528 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ 46%ರಷ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ( ಈ ರೀತಿಯ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುರೂಪತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಂತರದ ಆರನೇಯ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.) 1,756 ರಷ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವು ಜಗತ್ತಿನ ಸರಾಸರಿ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚದ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು.<ref>{{cite web|url=http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download|title=The Fifteen Major Spender Countries in 2006|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|year=2007|accessdate=2007-06-20}}</ref> 4.06% ರ ಜಿಡಿಪಿಯು 172 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ 27ನೇ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|title=Rank Order—Military Expenditures—Percent of GDP|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2007-06-13|archive-date=2018-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120113336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಉದ್ದೇಶಿತ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಅಯವ್ಯಯ ಪತ್ರ|ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಆಯವ್ಯಯ]]ವು $515.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು 2008ಕ್ಕಿಂತ 7%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2001ರ ನಂತರ 74% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|title=Department of Defense|publisher=Office of Management and Budget|work=Budget of the United States Government, FY 2009|accessdate=2008-03-02|archive-date=2008-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306191929/http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|url-status=dead}}</ref> [[ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ|ಇರಾಕ್ ಸಮರ]]ದ ಖರ್ಚನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು $2.7 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Goldman, David|url=http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|title=Iraq War Could Cost Taxpayers $2.7 Trillion|publisher=CNNMoney|date=2008-06-12|accessdate=2009-03-10|archive-date=2008-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080717162004/http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 3, 2009ರವರೆಗೆ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 4,284 ಸೈನಿಕರು ಸಾವು-ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು 31,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|title=Iraq Coalition Casualties|publisher=Iraq Coalition Casualty Count|date=2009-05-03|accessdate=2009-05-03|archive-date=2011-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|url-status=dead}}</ref> == ವಾಣಿಜ್ಯ == {{Main|Economy of the United States}} {| class="wikitable sortable " border="1" style="border:1px black;float:right;margin-left:1em" |- ! style="background:#f99" colspan="2"|ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚಕಗಳು |- | [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] | 9.4%^{ಜುಲೈ 2009}<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/empsit.nr0.htm|title=Employment Situation Summary|publisher=U.S. Dept. of Labor|date=2009-08-07|accessdate=2009-08-09}}</ref> |- | GDP ಬೆಳವಣಿಗೆ | −1.0%^{2Q 2009} [0.4%²⁰⁰⁸]<ref>{{cite web |date=2009-07-31 |title=Gross Domestic Product |url=http://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826171407/https://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls |archive-date=2009-08-26 |accessdate=2009-08-06 |publisher=Bureau of Economic Analysis}}ಚೇಜ್ ಈಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ [[ಸರಣಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳು|ಚೈನ್‌ಡ್ 2005 ಡಾಲರ್ಸ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲೀ ಗ್ರೋತ್ ಈಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ಆಸ್ ಎನ್ ಆನ್ಯುವಲೈಸ್ಡ್ ರೇಟ್.</ref> |- | [[ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ|CPI]] ಹಣದುಬ್ಬರ | −2.1%^{{{as of|date=2009|June|alt=July 2008 – July 2009}}}<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm|title=Consumer Price Index: July 2009|publisher=Bureau of Labor Statistics|date=2009-08-14|accessdate=2009-08-23}}</ref> |- | [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ]] | $11.808 trillion^{ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2009}<ref>{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|title=Debt Statistics|publisher=U.S. Dept. of the Treasury|accessdate=2009-09-21|archive-date=2011-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110418203433/http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|url-status=dead}}</ref> |- | [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡತನ|ಬಡತನ]] | 13.2%²⁰⁰⁸<ref name="CBPR08">{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2009pubs/p60-236.pdf|title=Income, Poverty and Health Insurance Coverage in the United States: 2008|publisher=U.S. Census Bureau|date=2009-09-10|accessdate=2009-09-16}}</ref> |} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ|ಬಂಡವಾಳಗಾರ]]ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಇದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದಿದೆ.<ref>{{cite book|title=Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny|author=Lederman, Daniel, and William Maloney|publisher=World Bank|year=2007|isbn=978-0821365458|page=185}}</ref> [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಿಟರಿ ನಿಧಿ]]ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರ ದರದಲ್ಲಿನ 23% [[ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನ|ನಿವ್ಹಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ]]ವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 14.3% ಜಿಡಿಪಿಯು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುರೂಪತೆ]]ಯ ನಿವ್ಹಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸುಮಾರು 21% ಆಗಿದೆ.(ppp)<ref name="IMF GDP"/> ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಿಡಿಪಿಯು, 2007ರಲ್ಲಿನ pppಯಂತೆ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ ಜಿಡಿಪಿಯು 4%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=Rank Order—GDP (Purchasing Power Parity)|publisher=CIA|work=World Factbook|date=2008-10-09|accessdate=2008-10-21|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|url-status=dead}}</ref> [[ಜಿಡಿಪಿ ಮೇಲಿನ (ಪಿಪಿಪಿ) ತಲಾ ವರಮಾನದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|pppಯ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಜಿಡಿಪಿ]]ಯಂತೆ ಆರನೇಯ ಮತ್ತು [[ಜಿಡಿಪಿ ಮೇಲಿನ (ನಾಮಾಂಕಿತ) ತಲಾ ವರಮಾನದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ಆದಾಯದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಜಿಡಿಪಿ]]ಯಂತೆ ದೇಶವು ಹದಿನೇಳನೇ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದೆ.<ref name="IMF GDP"/> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ. ಆದರೂ [[ತಲಾ ವರಮಾನದ ರಫ್ತುಗಳ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ರಫ್ತು]] ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾಲುದಾರರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html|title=U.S. Top Trading Partners, 2006|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-03-26}}</ref> ಮುಖ್ಯ ರಫ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೆಂದರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಯಂತ್ರಗಳು. ಇದೇ ವೇಳೆ ವಾಹನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಆಮದು ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/foreign.pdf|title=Table 1289. U.S. Exports and General Imports by Selected SITC Commodity Groups: 2002 to 2005|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವರದಿ|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾಂಪಿಟಿಟಿವ್‌ನೆಸ್ ವರದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟು ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಝರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಈಗ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.<ref name="Rank2009">{{Cite web| url=http://www.weforum.org/pdf/GCR09/GCR20092010fullrankings.pdf|title = Table 4: The Global Competitiveness Index 2009–2010 rankings and 2008–2009 comparisons| author = World Economic Forum|accessdate=2009-09-09}}</ref> ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಿಂದ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಕುಸಿತ|ಹಿಂಜರಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2008/12/02/business/02markets.html|author=Grynbaum, Michael A.|title=Dow Plunges 680 Points as Recession Is Declared|work=New York Times|date=2008-12-01|accessdate=2008-12-01}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:NYC NYSE.jpg|thumb|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೆಂಜ್,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] 2009ರಲ್ಲಿ [[ಖಾಸಗೀ ವಲಯ|ಖಾಸಗೀ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಅಂದಾಜು 55.3%, ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು 24.1%, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು (ಫೆಡರಲ್ ವಿನಿಮಯವನ್ನೂ ಸೇರಿ) ಇನ್ನುಳಿದ 20.6%ರಷ್ಟನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.usgovernmentspending.com/index.php|title=Government Spending Overview|publisher=usgovernmentspending.com|accessdate=2009-05-09}}</ref> [[ಪೂರ್ವಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜ|ಪೂರ್ವ ಔದ್ಯಮಿಕ]]ವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿನ 67.8%ರಷ್ಟನ್ನು [[ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತೃತೀಯವಲಯ|ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Econ">{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|accessdate=2008-03-12|title=USA Economy in Brief|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs}}</ref> ನಿವ್ಹಳ ವ್ಯವಹಾರ ಜಮೆಯು ಸಗಟು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಮಾಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 726. Number of Returns, Receipts, and Net Income by Type of Business and Industry: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}</ref> ಇವೆರಡೂ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/manufact.pdf|title=Table 971. Gross Domestic Product in Manufacturing in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2000 to 2005 (2004)|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಮದು ದೇಶವೂ ಕೂಡಾ.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|title=Rank Order—Oil (Production)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2012-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512233445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|url-status=dead}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2013-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504153025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|url-status=dead}}{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/pub/oil_gas/petroleum/data_publications/company_level_imports/current/import.html|title=Crude Oil and Total Petroleum Imports Top 15 Countries|publisher=U.S. Energy Information Administration|date=2008-08-26|accessdate=2008-09-10}}</ref> ಲವಣ, ಫಾಸ್ಪೇಟ್ಸ್, ಸಲ್ಫರ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ದ್ರವ ಅನಿಲ, ಜೊತೆಗೆ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಯು ಜಿಡಿಪಿಯ<ref name="Econ"/> ಕೇವಲ ೧%ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸೋಯಾಬಿನ್<ref>{{cite web|url=http://www.worldwatch.org/node/5442|title=Soybean Demand Continues to Drive Production|publisher=Worldwatch Institute|date=2007-11-06|accessdate=2008-03-13|archive-date=2008-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ<ref>{{cite web|url=http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn|archivedate=2008-01-12|title=Corn|publisher=U.S. Grains Council|accessdate=2008-03-13|url-status=live}}</ref> ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿದೆ. ಡಾಲರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಶೇರು ವಿನಿಮಯ]]ವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight=|title=New Release/Ultra Petroleum Corp.|publisher=NYSE Euronext|date=2007-07-03|accessdate=2007-08-03|archive-date=2013-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409073623/http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight=|url-status=dead}}</ref> [[ಕೊಕಾ-ಕೊಲಾ|ಕೋಕಾಕೋಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‍ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್|ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್]], ಇವೆರಡೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2|title=Sony, LG, Wal-Mart among Most Extendible Brands|publisher=Cheskin|date=2005-06-06|accessdate=2007-06-19}}</ref> 2೦೦5ರಲ್ಲಿ 155ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಉತ್ತಮ ಆದಾಯವಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರಲ್ಲಿ 80%ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm|title=Labor Force and Earnings, 2005|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-05-29}}</ref> ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ 79%ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಜನರು ಕೆಲಸ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WF"/> ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಂಥ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಮಾರು 15.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 739. Establishments, Employees, and Payroll by Employment-Size Class and Industry: 2000 to 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನ 30%ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 12%ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘ|ಸಂಘಟಿತ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Fuller, Thomas|url=http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|title=In the East, Many EU Work Rules Don't Apply|date=2005-06-15|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050616015106/http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|archivedate=2005-06-16|url-status=live}}</ref> ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕು ನೀಡಿದೆ.<ref name="EDBI">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/ExploreEconomies/?economyid=197|accessdate=2007-06-28|title=Doing Business in the United States (2006)|publisher=World Bank}}</ref> 1997 ಮತ್ತು 2003ರ ಮಧ್ಯೆ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷದ ಕೆಲಸವು 199 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.usnews.com/usnews/opinion/articles/031110/10dobbs.htm|author=Dobbs, Lou|title=The Perils of Productivity|work=U.S. News & World Report|date=2003-11-02|accessdate=2007-06-30}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ 1950ರಿಂದ 1990ರವರೆಗಿನ ಪ್ರತೀ ಘಂಟೆಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನದಲ್ಲ. ನಾರ್ವೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಸಮ್‍ಬರ್ಗ್|ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್‌]]ನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|title=Highlights of Current Labour Market trends|publisher=International Labour Organization|work=Key Indicators of the Labour Market Programme|date=2005-12-09|accessdate=2007-12-20|archive-date=2008-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000018/http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|url-status=dead}}</ref> ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ|ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ದರ]]ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆದರೆ ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite magazine|author=Gumbel, Peter|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|title=Escape from Tax Hell|date=2004-07-11|magazine=Time|accessdate=2007-06-28|archive-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107005616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|url-status=dead}}</ref> === ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. === {{Main|Income in the United States}} {{seealso|Income inequality in the United States|Poverty in the United States|Affluence in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Chart showing inflation-adjusted percentage increase in mean after-tax household income in the United States 1979–2005.jpg|thumb|300px|1979 ಮತ್ತು 2005ರ ಮಧ್ಯೆ ಗೃಹ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ 1% ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕ್ವಿಂಟೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಯಿತು. (ಕೆಳಹಂತದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಕೆಯ ಗರಿಷ್ಠ 1%ರಷ್ಟು; ಗರಿಷ್ಠ ಹಂತದ ಮೂಲಕ ಕೆಳ ಕ್ವಿಂಟೈಲ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.)]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗ]]ದ ಆಧಾರದಂತೆ [[ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ|ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪೂರ್ವತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ]]ವು 2007ರಲ್ಲಿ $50,233 ಆಗಿದೆ. ಮದ್ಯಮವರ್ಗದ ಆದಾಯವು [[ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]]ಲ್ಲಿ $68,080ಯಿಂದ [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ $36,338ರ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref name="CBPR08"/> [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮಾನತೆಯ]] ವಿನಿಮಯ ದರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕುಟುಂಬದ ವರಮಾನ#ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ದೇಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವು ಸಮವಾಗಿದೆ. ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡತನ|ಬಡತನದ ದರ]]ವು 1970 ರಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಜೊತಗೆ 11-15% ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪ್ರತೀವರ್ಷ [[ಬಡತನದ ಪ್ರಾರಂಭ|ಬಡತನ ರೇಖೆ]]ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ 25 ಮತ್ತು 75ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 58.5%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷ ಬಡನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="USCB IP&HIC 2007">{{cite web|author=DeNavas-Walt, Carmen, Bernadette D. Proctor, and Jessica Smith|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/p60-235.pdf|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2007|publisher=U.S. Census Bureau|date=August 2008|year=2008|accessdate=2008-11-13}}</ref><ref>{{Cite book|last=Hacker|first=Jacob S.|year=2006|title=The Great Risk Shift: The New Economic Insecurity and the Decline of the American Dream|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=0195335341}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ 37.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದಾರೆ.<ref name="CBPR08"/> [[ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಬಡತನ ಸಂಬಂಧವಾದ]] ಮತ್ತು [[ಬಡತನದ ಪ್ರಾರಂಭ|ನಿಶ್ಚಿತ ಬಡತನ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಠೋರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಾಳಿವೆ.<ref name="Sme">ಸ್ಮೀಡಿಂಗ್, ಟಿ.ಎಮ್ ( 2005. "ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ: ಎಕಾನಮಿಕ್ ಇನ್‌ಈಕ್ವಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ಪಾವರ್ಟಿ: ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ ಕಂಪಾರಟಿವ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್"''ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲೀ'' 86, 955–983.</ref><ref>ಕೆನ್ವರ್ಥೀ, ಎಲ್. (1999). "Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? "ಡು ಸೋಶಿಯಲ್-ವೆಲ್ಫೇರ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್ ರೆಡೂಸ್ ಪಾವರ್ಟಿ? ಎ ಕ್ರಾಸ್-ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಸ್ಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್" ''ಸೋಶಿಯಲ್ ಫೋರ್ಸಸ್'' 77(3), 1119–1139. ಬ್ರಾಡ್ಲೀ, ಡಿ., ಈ.ಹಬರ್, ಎಸ್.ಮೋಲರ್, ಎಫ್.ನೀಲ್ಸನ್, ಎಂಡ್ ಜೆ.ಡಿ.ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ (2003). "ಡಿಟರ್ಮಿನಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಲೇಟಿವ್ ಪಾವರ್ಟಿ ಇನ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಕಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸೀಸ್" ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋಶಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ'' 68(1), 22–51.</ref> ಇದೇವೇಳೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವು ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಶಕ್ತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>ಓರ್, ಡಿ. (ನವೆಂಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್, 2004). ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಈಸ್‌ನಾಟ್ ಬ್ರೋಕನ್: ಸೋ ವೈ ದಿ ರಶ್ ಟು ’ಫಿಕ್ಸ್’ ಇಟ್ ? ಇನ್ ಸಿ.ಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಆರ್.ವಾಸುದೇವನ್, ಎಡಿಶನ್.2007''ಕರೆಂಟ್ ಎಕನಮಿಕ್ ಇಶ್ಯೂಸ್''. ಬೋಸ್ಟನ್: ಎಕಾನಮಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ.</ref> ಯುವಜನತೆಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|author=Starr, Paul|date=2008-02-25|title=A New Deal of Their Own|work=American Prospect|accessdate=2008-07-24|archive-date=2008-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505021735/http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|url-status=dead}}</ref> 2007ರ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|ಯುನಿಸೆಫ್‌]]ನ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ತಮ ಉನ್ನತಿಯ ಅವಲೋಕನವು, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕೊನೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/shared/bsp/hi/pdfs/13_02_07_nn_unicef.pdf|title=Child Poverty in Perspective: An Overview of Child Well-Being in Rich Countries|author=UNICEF|work=BBC|year=2007|accessdate=2007-09-10}}</ref> ಆದರೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತು ಕನಿಷ್ಠ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆಯು 1980ರ ನಂತರ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1947 ಮತ್ತು 1979ರ ಮಧ್ಯೆ [[ವಾಸ್ತವ ಆದಾಯ|ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ನಿಜವಾದ ಆದಾಯ]]ವು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ 80%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಸಿರಿವಂತರಿಗಿಂತ ಬಡ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದರು.<ref name="Bar">ಬರ್ಟ್ಲೆಸ್, ಎಲ್.ಎಮ್. (2008 ''ಯುನಿಕಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಏಜ್''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್, ಎನ್‌ಜೆ: ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|author=Hartman, C.|year=2008|title=By the Numbers: Income|accessdate=2008-07-24|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725230318/http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|url-status=dead}}</ref> 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[[131] ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ|ಮದ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯ]]ವು ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>{{cite web|author=Henderson, David R.|url=http://www.hoover.org/publications/digest/3522596.html|title=The Rich—and Poor—Are Getting Richer|work=Hoover Digest|year=1998|accessdate=2007-06-19}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಂಗ ಭೇದವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಗಳಿಸುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ತಾರಕಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು.(ಗ್ರಾಫನ್ನು ನೋಡಿ)<ref name="Sme"/><ref name="Bar"/><ref>{{cite web |author=Yellen, J. |year=2006 |title=Speech to the Center for the Study of Democracy 2006–2007 Economics of Governance Lecture University of California, Irvine |url=http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205221853/http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html |archive-date=2010-12-05 |accessdate=2008-07-24 |publisher=Federal Reserve Board |location=San Francisco}}{{cite web |author=Shapiro, Isaac |date=2005-10-17 |title=New IRS Data Show Income Inequality Is Again on the Rise |url=http://www.cbpp.org/10-17-05inc.htm |accessdate=2007-05-16 |publisher=Center on Budget and Policy Priorities}} ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್, ಡಿ. (1998). ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ''. ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್, ಸಿಏ: ವಾಡ್ಸ್‌ವರ್ಥ್. ISBN 0-534-50520-1.</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಪಾಲಿನ ಗರಿಷ್ಠ 1% ರಿಂದ 21.8%ರ ಒಟ್ಟು ವರದಿಯಾದ ಆದಾಯವು 1980ರಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/29/business/29tax.html?ex=1332820800&en=fb472e72466c34c8&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|title=Income Gap Is Widening, Data Shows|author=Johnston, David Cay|work=New York Times|date=2007-03-29|accessdate=2007-05-16}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Sme"/><ref>{{cite web|url=http://elsa.berkeley.edu/~saez/TabFig2005prel.xls|author=Saez, E.|title=Table A1: Top Fractiles Income Shares (Excluding Capital Gains) in the U.S., 1913–2005|publisher=UC Berkeley|date=October 2007|year=2007|accessdate=2008-07-24}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|title=Field Listing—Distribution of Family Income—Gini Index|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-06-14|accessdate=2007-06-17|archive-date=2014-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625144901/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|url-status=dead}}</ref> ಗರಿಷ್ಠ 1%ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಫೆಡರಲ್ ತೆರಿಗೆಯ 27.6%ರಷ್ಟನ್ನೂ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಟ 10%ರಷ್ಟು 54.7%ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಫೆಡರಲ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/ftpdocs/88xx/doc8885/EffectiveTaxRates.shtml|title=Shares of Federal Tax Liabilities, 2004 and 2005|publisher=Congressional Budget Office|accessdate=2008-11-02}}</ref> ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಆದಾಯವೆಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಯುವಕರು ಶೇಕಡಾ 69.8%ರಷ್ಟು ದೇಶದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ದೇಶವಾಗಿ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Domhoff, G. William|url=http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|title=Table 4: Percentage of Wealth Held by the Top 10% of the Adult Population in Various Western Countries|publisher=University of California at Santa Cruz, Sociology Dept.|work=Power in America|date=December 2006|year=2006|accessdate=2006-08-21|archive-date=2011-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20111020134522/http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|url-status=dead}}</ref> 33.4% ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು 1% ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Kennickell, Arthur B.|url=http://www.federalreserve.gov/pubs/oss/oss2/papers/concentration.2004.5.pdf|title=Table11a: Amounts (Billions of 2004 Dollars) and Shares of Net Worth and Components Distributed by Net Worth Groups, 2004|publisher=Federal Reserve Board|work=Currents and Undercurrents: Changes in the Distribution of Wealth, 1989–2004|date=2006-08-02|accessdate=2007-06-24}}</ref> === ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === {{Main|Science and technology in the United States}} {{seealso|Technological and industrial history of the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Buzz salutes the U.S. Flag.jpg|right|thumb| 1969ರ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬುಝ್ ಅಲ್ಡ್ರಿನ್]] 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಮುಖಂಡನಾಗಿದೆ. 1876ರಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌]]ನು [[ದೂರವಾಣಿಯ ಅವಿಷ್ಕಾರ|ದೂರವಾಣಿಗಾಗಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದನು.]] [[ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್]] ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು [[ಫೊನೊಗ್ರಾಫ್|ಬೆಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರ]], [[ತಾಪಜ್ವಲನ ದೀಪದ ಬಲ್ಬ್|ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್]], ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್|ಚಲನೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. [[ನಿಕೊಲ ಟೆಸ್ಲಾ|ನಿಕೊಲಾ ಟೆಸ್ಲಾ]]ರವರು [[ಎಸಿ ಮೋಟಾರು|ಎಸಿ ಮೋಟರ್]], [[ರೇಡಿಯೋ]]ಗಳಿಗೆ [[ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್|ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ತ]]ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೆನ್ಸನ್ ಈ.ಓಲ್ಡ್ಸ್|ರಾನ್ಸನ್ ಈ. ಓಲ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ರಿ ಫೊರ್ಡ್|ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್‌]]ರವರ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲೈನ್|ಸಂಯೋಜನಾ ರೇಖೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ರೈಟ್ ಸಹೋದರರು]] 1903ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲ ಹಾರುವ ಯಂತ್ರ|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದ, ತಾಳಿಕೆಯ ವಿಮಾನ]]ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite web|author=Benedetti, François|url=http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp|title=100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality|publisher=Fédération Aéronautique Internationale (FAI)|date=2003-12-17|accessdate=2007-08-15|archive-date=2007-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070912065254/http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp|url-status=dead}}</ref> [[ನಾಜಿತತ್ವ|ನಾಝಿಸಂ]]ನ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ 1930ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಮತ್ತು [[ಎನ್‌ರಿಕ್ ಫೆರ್ಮ್|ಎನ್ರಿಕೋ ಫೆರ್ಮಿ]]ಯಂತಹ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವಂತಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್ ಯೋಜನೆ|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]] ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಅಣುಶಕ್ತಿ ಯುಗ|ಅಣು ಸಮಯ]]ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಸ್ಪೇಸ್ ರೇಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು, [[ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ]]ಮತ್ತು ಕಂಫ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಅರ್ಪಾನೆಟ್|ARPNET]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌]] ಇದರ ಯಶಸ್ಸು. ಇಂದು 64%ರಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಣವು ಖಾಸಗೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/compendia/statab/tables/08s0775.xls | title = Research and Development (R&D) Expenditures by Source and Objective: 1970 to 2004 | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2007-06-19 | archive-date = 2008-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081031141104/http://www.census.gov/compendia/statab/tables/08s0775.xls | url-status = dead }}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಬಾವ ಅಂಶ|ಪರಿಣಾಮದ ಅಂಶ]]ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ್ಕನಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |author=MacLeod, Donald| title = Britain Second in World Research Rankings | date=2006-03-21 | work = Guardian | accessdate = 2006-05-14 }}</ref> ಅಮೆರಿಕವು ಗರಿಷ್ಠಮಟ್ಟದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_tel_percap-media-televisions-per-capita | title = Media Statistics > Televisions (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 | access-date = 2009-11-18 | archive-date = 2007-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070317112936/https://www.nationmaster.com/graph/med_tel_percap-media-televisions-per-capita | url-status = dead }} {{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_per_com_percap-media-personal-computers-per-capita | title = Media Statistics > Personal Computers (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 }} {{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_rad_percap-media-radios-per-capita | title = Media Statistics > Radios (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 | accessdate = 2007-06-03 | archive-date = 2006-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061222160715/https://www.nationmaster.com/graph/med_rad_percap-media-radios-per-capita | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂ‌ಡ್ ಅಂತರ್‍ಜಾಲ ಮಾರ್ಗ|ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ]].<ref>{{cite web | url = http://adage.com/digital/article?article_id=116136 | title = Download 2007 Digital Fact Pack | date=2007-04-23| work = Advertising Age | accessdate = 2007-06-10 }}</ref> [[ಜೈವಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ಆಹಾರ|ಆನುವಂಶಿಕ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆಹಾರ]]ವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಬೆಳೆಗಗಲನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.isaaa.org/Resources/Publications/briefs/35/executivesummary/default.html | title = ISAAA Brief 35-2006: Executive Summary—Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2006 | publisher = International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Applications | accessdate = 2007-06-19 }}</ref> === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Map of current Interstates.svg|thumb|ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಸ್ತಾರ [240][242]]] ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನದ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರಿಗೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 472 ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಂತೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 2003ರವರೆಗೆ 759 ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು 1,000 ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web | url =http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=STAT/06/125| title =Car Free Day 2006: Nearly One Car per Two Inhabitants in the EU25 in 2004| date=2006-09-19|publisher =Europa, Eurostat Press Office| accessdate = 2007-08-15 }}</ref> ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ನಲವತ್ತರಷ್ಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರ ವಾಹನ|ಖಾಸಗೀ ವಾಹನ]]ಗಳೆಂದರೆ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು, [[ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಾಹನ|ಎಸ್‌ಯುವಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಹಗುರ ವಾಹನಗಳು.<ref>{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|title =Household, Individual, and Vehicle Characteristics|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archive-date =2007-09-29|archive-url =https://web.archive.org/web/20070929125403/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|url-status =dead}}</ref> ಸರಾಸರೀ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಯಸ್ಕ ಚಾಲಕರು (ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಚಾಲಕರಲ್ಲದವರನ್ನೂ ಸೇರಿ) ಸುಮಾರು 55ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.{{convert|29|mi|km|0}}<ref>{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|title =Daily Passenger Travel|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archive-date =2007-09-29|archive-url =https://web.archive.org/web/20070929125646/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|url-status =dead}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮನಯಾನ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗೀಕಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇವೇಳೆ ಹಲವು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾನಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.. ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನೈರುತ್ಯ ವಾಯುದಾರಿಗಳು|ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|title=Scheduled Passengers Carried (2008 data)|publisher=International Air Transport Association (IATA)|accessdate=2009-06-27|archive-date=2010-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323213100/http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|url-status=dead}}</ref> ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫಿಲ್ಡ್-ಜಾಕ್‌ಸನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಜನದಟ್ಟಣೆ]]ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹದಿನಾರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__|title=Passenger Traffic 2006 Final|publisher=Airports Council International|date=2007-07-18|accessdate=2007-08-15|archive-date=2012-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120429000000/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__|url-status=dead}}</ref> ಇದೇವೇಳೆ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಾಟ ಮಾಡುವುದೂ ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಜನ ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರೈಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.gao.gov/products/GAO-07-15 | title = Intercity Passenger Rail: National Policy and Strategies Needed to Maximize Public Benefits from Federal Expenditures| date=2006-11-13| publisher = U.S. Government Accountability Office| accessdate = 2007-06-20 }}</ref> ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶೇಕಡಾ 9ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ|ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ]]ಯಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf | author = Renne, John L., and Jan S. Wells | title = Emerging European-Style Planning in the United States: Transit-Oriented Development (p. 2) | year = 2003 | publisher = Rutgers, The State University of New Jersey | accessdate = 2007-06-11 | archive-date = 2014-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140912143021/http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf | url-status = dead }}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಉಪಯೋಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಬೈಸಿಕಲ್ ಉಪಯೋಗದ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf | author = Pucher, John, and Lewis Dijkstra | title = Making Walking and Cycling Safer: Lessons from Europe | date = February 2000 | year = 2000 | publisher = Transportation Alternatives | work = Transportation Quarterly | accessdate = 2007-08-15 | archive-date = 2008-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080216000017/http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf | url-status = dead }}</ref> === ಶಕ್ತಿ === {{Main|Energy in the United States}} {{seealso|Energy policy of the United States}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪ್ರತೀವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨೯,೦೦೦ [[ವ್ಯಾಟ್-ಹವರ್|ಟೆರ್ರಾವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ]]ಗಳಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ 4.2ಟನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ 8.3 ಟನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯ]]ನಮೇಲೆ, ಪ್ರತೀ ವರ್ಷದ ತೈಲದ ಸರಿಸಮವಾಗಿ 7.8 ಟನ್ ಆಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 40ರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನಿಂ, ಶೇಕಡಾ 23 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 22ರಷ್ಟು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದವು ಅಣು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ|ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲ]]ಗಳಿಂದ ಪುರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/pdf/pages/sec1_3.pdf|title= Diagram 1: Energy Flow, 2007|work=EIA Annual Energy Review 2007 |publisher=U.S. Dept. of Energy, Energy Information Administration|accessdate=2008-06-25}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಗ್ರಾಹಕ.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2013-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504153025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಅಣು ಶಕ್ತಿ]]ಯು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತ ಪಾತ್ರ್ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಅಣು ಶಕ್ತಿಯ ಘಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=9762843|title= Atomic Renaissance|work=Economist|accessdate=2007-09-06}}</ref> == ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನ == {{Main|Demographics of the United States}} {{seealso|Immigration to the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County-1396x955.png|thumb|right|ಕೌಂಟಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಂಶಾವಳಿಯ ಗುಂಪು, 2000]] ಅಂದಾಜು 11.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸೆಗಾರರು|ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಗಾರ]]ರನ್ನೂ ಸೇರಿ,{{uspop commas}} <ref name="POP">{{cite web|url=http://www.census.gov/population/www/popclockus.html|publisher=U.S. Census Bureau|title=U.S. POPClock Projection}}ಫಿಗರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟೆಡ್ ಅಟೊಮೇಟಿಕಲಿ.</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cis.org/articles/2008/back808.pdf| author =Camarota, Steven A., and Karen Jensenius | title = Homeward Bound: Recent Immigration Enforcement and the Decline in the Illegal Alien Population | date =July 2008 | year =2008| publisher = Center for Immigration Studies | accessdate = 2008-08-06}}</ref> ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಂತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ನರ 0.16% ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರವು 0.89% ಆಗಿದೆ.<ref name="WF"/><ref>{{cite web| url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html| title = European Union| publisher = CIA| work = The World Factbook| date = 2007-05-31| accessdate = 2007-06-15| archive-date = 2020-06-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20200611111527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html| url-status = dead}}</ref> 1,000 ಜನರಿಗೆ [[ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ|ಜನನ ದರ]]ವು 14.16 ಆಗಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಸರಾಸರಿಯ ಶೇಕಡಾ ಮೂವತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿ]]ನಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html| title = Rank Order—Birth Rate| publisher = CIA| work = The World Factbook| date = 2007-05-31| accessdate = 2007-06-13| archive-date = 2013-03-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20130309174328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html| url-status = dead}}</ref> 2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1.1ಮಿಲಿಯನ್‌ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಖಾಯಂ ಗೃಹ ಚೀಟಿ|ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಸತಿ]]ಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/lpr_fr_2008.pdf "ಯು.ಎಸ್. ಲೀಗಲ್ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್: 2008"][[ವಲಸೆಗಾರರ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಛೆರಿ|ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]] ''ಎನ್ಯುವಲ್ ಫ್ಲೋ ರಿಪೋರ್ಟ್.''</ref> ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶವು ಹೊಸ ವಸತಿದಾರರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. 1998ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಚೀನಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಶಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡ, ಪ್ರತೀವರ್ಷ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm|title=Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status by Region and Country of Birth: Fiscal Years 1998 to 2007 (Table 3)|publisher=U.S. Dept. of Homeland Security|accessdate=2008-09-06}}</ref> ಅತೀಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶವೆಂದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವೊಂದೇ.<ref name="PRC">{{cite web|url=http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|title=Executive Summary: A Population Perspective of the United States|publisher=Population Resource Center|date=May 2000|year=2000|accessdate=2007-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|archivedate=2007-06-04|url-status=live}}</ref> ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸದಸ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮೂವತ್ತೊಂದು [[ಅಮೆರಿಕದ ವಂಶಾವಳಿ ನಕ್ಷೆ|ವಂಶ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತುಂಬಾ [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜ|ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="An2000">{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|title=Ancestry 2000|publisher=U.S.Census Bureau|date=June 2004|year=2004|accessdate=2007-06-13}}</ref> [[ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಬಿಳಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಬಹದೊಡ್ಡ [[ಜನಾಂಗ (ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಗಳ ವಿಂಗಡನೆ)|ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ]]ವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ [[ಜರ್ಮನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಜರ್ಮನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], [[ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರೆಂಬ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ದೇಶದ ಸಂತತಿಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="An2000"/> [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ದೇಶದ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು|ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="An2000"/><ref name="Cen2008">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/national/asrh/NC-EST2008-srh.html|title=Annual Estimates of the Population by Sex, Race, and Hispanic Origin for the United States: April 1, 2000 to July 1, 2008 (NC-EST2008-03)| publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date = 2009-05-01| accessdate = 2009-07-23}}</ref> [[ಏಷ್ಯಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ದೇಶದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಏಷ್ಯದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಚೀನಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಚೈನೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="An2000"/> 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಂದಾಜು, 4.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] ಜನರನ್ನೂ ಅಥವಾ [[ಅಲಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳಿಯರು|ಅಲಾಸ್ಕದ ಸ್ಥಳೀಯ]] ಸಂತತಿಯನ್ನೂ (3.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಂತತಿಯವರನ್ನು) ಮತ್ತು 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ [[ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ]] ಜನರನ್ನೂ ಅಥವಾ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪ]]ದ ಸಂತತಿಯನ್ನು (0.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ) ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Cen2008"/> <div style="font-size:90%"> {| class="wikitable sortable " border="1" style="border:1px black;float:right;margin-left:1em" |- ! style="background:#f99" colspan="2"|ಜನಾಂಗ/ಜನಾಂಗೀಯತೆ(2008)<ref name="Cen2008"/> |- | [[ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಬಿಳಿಯರು]] | 79.8% |- | [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ]] | 12.8% |- | [[ಏಷ್ಯಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] | 4.5% |- | [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು]] | 1.0% |- | [[ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳಿಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ ಹನರು ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು]] | 0.2% |- | [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ]] | 1.7% |- | [[ಹಿಸ್ಪನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಅಮೆರಿಕದವರು|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ರು]] (''ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ'' ) | 15.4% |} </div> [[ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಅಮೆರಿಕದವರು|ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ (ಈ ಪದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಕಾರಕವಾಗಿದೆ.) ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಲಾವಣೆ|ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಾ]]ಗಿದೆ. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ 46.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ <ref name="Cen2008"/> ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ "[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ|ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]"ಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌]]ನ 64% ಜನರು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="CB2007">{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304 | title = B03001. Hispanic or Latino Origin by Specific Origin | work = 2007 American Community Survey | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2008-09-26 | archive-date = 2020-02-12 | archive-url = https://archive.today/20200212040125/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304 | url-status = dead }}</ref> 2000 ಮತ್ತು 2008ರ ಮಧ್ಯೆ ದೇಶದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 32% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇವೇಳೆ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 4.3% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Cen2008"/> ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಲಸೆಯಿಂದಾದದ್ದು. 2007ರಂತೆ ೧೨.೪%ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕದ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಜೊತೆಗೆ 54%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು.<ref>{{cite web| url = http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html| archiveurl = https://web.archive.org/web/20071225193714/http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html| archivedate = 2007-12-25| title = Population: Native and Foreign-born Populations (Tables 42 and 43)| publisher = U.S. Census Bureau| work = 2009 Statistical Abstract| date = 2008-12-23| accessdate = 2009-01-21| url-status = live}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸರಾಸರಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯೂ ಒಂರು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಒಬ್ಬ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸ್ತ್ರೀಯು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ದರವು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 2.2ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಬಿಳಿ ಸ್ತ್ರೀರಲ್ಲಿ ಈ ದರವು 1.8ರಷ್ಟಿದೆ.(2.1 [[ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆಯ ದರ#ಬದಲಿ ದರಗಳು|ಬದಲಾವಣೆಯ ದರ]]ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ)<ref name="PRC"/> [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು]]( ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ, ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಬಿಳಿಯರಲ್ಲದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೇರಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ) 34% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2042ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/012496.html|title=An Older and More Diverse Nation by Midcentury|publisher=U.S. Census Bureau|date=2008-08-14|accessdate=2008-09-06}}</ref> ಸುಮಾರು 79% ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ. ([[ಉಪನಗರ]]ಗಳಂಥವನ್ನೂ ಸೇರಿಸ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಂತೆ). ಇವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು, 50,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url = http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en| title = United States—Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area (GCT-P1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000)| publisher = U.S. Census Bureau| date = 2000-04-01| accessdate = 2008-09-23| archive-date = 2020-02-12| archive-url = https://archive.today/20200212044207/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en| url-status = dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ 254 [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಸಂಘಟಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು 100,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು [[ಜಾಗತಿಕ ನಗರ]]ಗಳಾದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]], [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್|ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]], [[ಚಿಕಾಗೊ|ಚಿಕಾಗೋ]] ಮತ್ತು [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ನಗರಗಳು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="PopEstBigCities">{{cite web | url = http://www.census.gov/Press-Release/www/2007/cb07-91table1.pdf| title =Table 1: Population Estimates for the 25 Largest U.S. Cities Based on July 1, 2006, Population Estimates: April 1, 2000 to July 1, 2006 | work = 2006 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date =2007-06-28| accessdate = 2007-09-08}}</ref> ಐವತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾನಗರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="PopEstMSA">{{cite web | url = http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/cb07-51tbl2.pdf | title = Table 2. Population Estimates for the 100 Most Populous Metropolitan Statistical Areas Based on July 1, 2006, Population Estimates | work = 2006 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau| date =2007-04-05| accessdate = 2007-06-17}}</ref> ಐವತ್ತು ಅತೀವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌|ಡಲ್ಲಾಸ್]], ಹೌಸ್ಟನ್, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್, ಆರಿಜೊನ|ಫೊನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ [[ಒಳಪ್ರದೇಶ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ )|ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು 2000 ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/009865.html|title=50 Fastest-Growing Metro Areas Concentrated in West and South|publisher=U.S. Census Bureau|date=2007-04-05|accessdate=2007-01-26}}</ref> {{Largest cities of the United States}} {{-}} === ಭಾಷೆ === {{Main|Languages of the United States}} {{seealso|Language Spoken at Home (U.S. Census)}} <div style="font-size:90%"> {| class="wikitable sortable " border="1" style="border:1px black;float:right;margin-left:1em" ! style="background:#f99" colspan="2"|ಭಾಷೆಗಳು (2005)<ref name="USCB Lang">{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2007pubs/08statab/pop.pdf|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2006| title=Table 52—Languages Spoken at Home by Language: 2005|accessdate = 2008-10-18}}</ref> |- | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (''ಕೇವಲ'' ) | 216.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | ಸ್ಪಾನಿಷ್, [[ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೆಒಲ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸೇರಿ]] | 32.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | ಚೀನಿಯರು | 2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | ಫ್ರೆಂಚ್,[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೆಯೋಲ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸೇರಿ]] | 1.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | [[ಟ್ಯಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆ|ತಗಲೊಗ್]] | 1.4 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | [[ವಿಯೆಟ್ನಮೀಯರ ಭಾಷೆ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಗಳು]] | 1.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ |- | ಜರ್ಮನ್ | 1.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ |} </div> ನಿಜವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ]] [[ಅಮೆರಿಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]. ಫೆಡರಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು#ನೈಸರ್ಗಿಕತೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ]]ದಂಥ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 216ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಥವಾ 81% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕೇವಾಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಶ್|ಸ್ಪಾನಿಷ್]] ಭಾಷೆಯು 12%ರಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಮಾನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="USCB Lang"/><ref>{{cite web| url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf| title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning| date = Fall 2002| publisher = MLA| accessdate = 2006-10-16| archive-date = 2006-10-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20061005184348/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf| url-status = dead}}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಕೀಲರು ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ILW">{{cite web| author = Feder, Jody| url = http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf| title = English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress| date = 2007-01-25| publisher = ILW.COM (Congressional Research Service)| accessdate = 2007-06-19| archive-date = 2009-06-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20090618133418/http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf| url-status = dead}}</ref> ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಿನಂತೆ [[ಹವಾಯಿಯ ಭಾಷೆ|ಹವಾಯಿ ಭಾಷೆ]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|title=The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4|publisher=Hawaii Legislative Reference Bureau|date=1978-11-07|accessdate=2007-06-19|archive-date=2007-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070705235552/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|url-status=dead}}</ref> ಇದ್ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ಹೊಸ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಎರಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ಹಾಗೇ [[ಲುಯೀಸಿಯಾನಾ|ಲೂಸಿಯಾನಾ]]ವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ.<ref>{{cite book| author =Dicker, Susan J. | title = Languages in America: A Pluralist View |year=2003|pages=216, 220–25 | location =Clevedon, UK| publisher = Multilingual Matters|isbn=1853596515}}</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಂಥ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂಥ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/waisgate?WAISdocID=90544325063+0+0+0&WAISaction=retrieve|title=California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6)| publisher=Legislative Counsel, State of California|accessdate=2007-12-17}} {{cite web|url=http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm|title=California Judicial Council Forms| publisher=Judicial Council, State of California|accessdate=2007-12-17}}</ref> ಕೆಲವು ದ್ವೀಪದಂಥ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರ. [[ಸಮಾವೋ ಭಾಷೆ|ಸಮೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಶಮೊರೋ ಭಾಷೆ|ಚಮೊರ್ರೋ]] ಭಾಷೆಯು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮಾಓ ಮತ್ತು ಗುವಾಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ, [[ಕೆರೊಲಿನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕೆರೊಲಿನಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಚಮೊರ್ರೋ ಭಾಷೆಯು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. === ಧರ್ಮ === {{Main|Religion in the United States}} {{seealso|History of religion in the United States|Freedom of religion in the United States|Separation of church and state in the United States|List of religious movements that began in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:BrunswickWhiteChurch.jpg|thumb|right| ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೆರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್; ಬಹಳಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಜ್ಯ|ಜಾತ್ಯಾತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಮೊದಲ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮುಕ್ತ ಆಚರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಡಳಿತದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. 2002ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 59%ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, "ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವರ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://pewglobal.org/reports/display.php?ReportID=167|title=Among Wealthy Nations…U.S. Stands Alone in its Embrace of Religion|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2002-12-19|accessdate=2008-10-23|archive-date=2011-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822083255/http://pewglobal.org/2002/12/19/among-wealthy-nations/|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 78.4% ಯುವಕರು ತಮ್ಮನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯತೆ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯ]]<ref name="Pew">{{cite web|url=http://religions.pewforum.org/pdf/affiliations-all-traditions.pdf|title=Religious Composition of the U.S.| publisher=Pew Forum on Religion & Public Life|work=U.S. Religious Landscape Survey|year=2007|accessdate=2008-10-23}}</ref> ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣ 1990ರಲ್ಲಿ 86.4%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="ARIS">{{cite web|url=http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|title=American Religious Identification Survey|publisher=CUNY Graduate Center|year=2001|accessdate=2007-06-17|archive-date=2007-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320221156/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|url-status=dead}}</ref> 51.3%ರಷ್ಟು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಮ್|ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] ಪಂಗಡವಿದೆ. ಮತ್ತು ಅದೇವೇಳೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ವಾದ|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಪಂಗಡವು 23.9%ರಷ್ಟಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಅತೀ ದೊಡ್ದ ಅಂತರ್‌ಪಂಗಡಗಳು. ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳುವಂತೆ 26.3%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿ [[ಇವ್ಯಾಂಗೆಲಿಕಲಿಸಂ|ಇವಾಂಜೆಲ್‌]]ಗಳು ದೇಶದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Pew"/> ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ಇವಾಂಜೆಲ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 30-35%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|author=Green, John C|title=The American Religious Landscape and Political Attitudes: A Baseline for 2004|publisher=University of Akron|5=Ray C. Bliss Institute of Applied Politics|accessdate=2007-06-18|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930141512/http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೇತರ ಧರ್ಮವು 2007ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ 4.7%ರಷ್ಟಿದ್ದು 1990ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 3.3%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="ARIS"/> ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಷ್ಚಿಯನೇತರ ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ: [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಜ್ಯೂಸ್|ಜುದಾಯಿ ಧರ್ಮೀಯರು]] (1.7%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ ಧ್ರರ್ಮೀಯರು]](0.7%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೀಯರು(]]0.68%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರು]] (0.4%) ಮತ್ತು [[ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಜಾಗತಿಕತೆ|ಮುಕ್ತ ಧರ್ಮೀಯರು]](0.38%).<ref name="Pew"/> 1990<ref name="ARIS"/> ರಲ್ಲಿ 8.2%ರಷ್ಟಿದ್ದ [[ನಾಸ್ತಿಕತೆ|ದೈವತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದವರು]],[[ನಿರೀಶ್ವರವಾದ|ನಾಸ್ತಿಕರು]], ಅಥವಾ [[ಮತಧರ್ಮ ವಿರೋಧ|ಧರ್ಮ ಇಲ್ಲದವರೆಂ]]ದು ಕರೆದುಕೊಂಡವರು 2007ರಲ್ಲಿ 16.1%ರಷ್ಟಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Pew"/> === ಶಿಕ್ಷಣ === {{Main|Education in the United States}} {{seealso|Educational attainment in the United States|Higher education in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|thumb|right| ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಂಥಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 80%ರಷ್ಟು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾಲತಾಣ.]] ಅಮೆರಿಕದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]]ವು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್ ನಿಧಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗ|ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಆರು ಅಥವಾ ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಶಿಶುವಿಹಾರ|ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ|ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ]]ಗೆ) ಹದಿನೆಂಟನೇ ವರ್ಷದವರೆಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹನ್ನೆರಡನೆ ದರ್ಜೆ|ಹನ್ನೆರಡನೇ ದರ್ಜೆ]]ಯಿಂದ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ) ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಅಥವಾ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web |url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp |title=Ages for Compulsory School Attendance... |accessdate = 2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics}}</ref> ಸುಮಾರು 12%ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು [[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆ|ಪ್ರಾಂತೀಯ]] ಅಥವಾ [[ಪಂಥೀಯವಲ್ಲದ|ಅಸಂಘಟಿತ]] [[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ 2%ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಮನೆಶಾಲೆ|ಮನೆಯೇ ಶಾಲೆ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ed.gov/about/offices/list/oii/nonpublic/statistics.html |title=Statistics About Non-Public Education in the United States |accessdate = 2007-06-05 |publisher=U.S. Dept. of Education, Office of Non-Public Education}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೌಢ‌ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಮುಕ್ತ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮದಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸಮುದಾಯ ಶಾಲೆ|ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು]]ಗಳೂ ಇವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ 84.6% ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, 52.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದಾರೆ, 27.2%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಪ್ರಥಮ ಪದವಿ|ಪದವಿ]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 9.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/p20-550.pdf|title=Educational Attainment in the United States: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate = 2006-08-01}}</ref> ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ [[ಸಾಕ್ಷರತೆ‌#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ದರ]]ವು ಸರಿಸುಮಾರು 99% ಆಗಿದೆ.<ref name="WF"/><ref>ಫಾರ್ ಮೋರ್ ಡೀಟೇಲ್ ಆನ್ ಯು.ಎಸ್ ಲಿಟರಸಿ, ಸೀ [http://nces.ed.gov/NAAL/PDF/2006470.PDF ಎ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ದಿ ಲಿಟರಸಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ], ಯು.ಎಸ್.ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (2003).</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೂಚ್ಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಟ್ಟವು 0.97ಇದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=2008-01-14|url=http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070620235428/http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archivedate=2007-06-20|url-status=live}}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ === {{seealso|Health care in the United States|Health care reform in the United States|Health insurance in the United States}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ [[ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷೆ|ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು 77.8 ವರ್ಷವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf#027|title=Health, United States, 2006|date=November 2006 | year=2006|publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics|accessdate = 2007-08-15}}</ref> ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವಿಝರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Eberstadt, Nicholas, and Hans Groth|url=http://www.iht.com/articles/2007/04/19/opinion/edeber.php|title=Healthy Old Europe|date=2007-04-19|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070423013852/http://www.iht.com/articles/2007/04/19/opinion/edeber.php|archivedate=2007-04-23|url-status=live}}</ref> ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ದೇಶದ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ದರ್ಜೆಯು 11ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ 42ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|author=MacAskill, Ewen|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/aug/13/usa.ewenmacaskill |title=US Tumbles Down the World Ratings List for Life Expectancy|date=2007-08-13 |work= Guardian|accessdate = 2007-08-15}}</ref> ಸ್ಥಳಾಧಾರದ [[ಶಿಶು ಮರಣಪ್ರಮಾಣ|ಮೇಲೆ ಶಿಶು ಮರಣ ದರ]]ವು, 221ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 42ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವಿದು.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|title=Rank Order—Infant Mortality Rate|date=2007-06-14|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2007-06-19|archive-date=2018-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|url-status=dead}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref> {{cite news| first = Nicole| last = Martin| title = UK Cancer Survival Rate Lowest in Europe| url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1560849/UK-cancer-survival-rate-lowest-in-Europe.html | work = The Daily Telegraph| date = 2007-08-24}} {{cite journal| last = Gatta| first = Gemma | year = 2006| date = February 2006| title = Survival from Rare Cancer in Adults: A Population-Based Study| journal = The Lancet Oncology| volume = 7| issue = 2| pages = 132–140| doi = 10.1016/S1470-2045(05)70471-X| pmid = 16455477 |issn = 1470-2045 }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದ ಯುವ ಜನರು [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯ|ಬೊಜ್ಜು]] ಮೈಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಮೂರು ಭಾಗದ ಜನರು ಅತೀ ತೂಕದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/overweight/overwght_adult_03.htm |title=Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004 |accessdate = 2007-06-05 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics}}</ref> ಸ್ಥೂಲಕಾಯದ ದರವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | author= Schlosser, Eric | year = 2002 | title = Fast Food Nation | publisher = Perennial | location = New York| isbn = 0060938455 |page = 240 }}</ref> ಸ್ಥೂಲಕಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟುಸ್ 2ನೇ ಬಗ|ಎರಡನೇ ವರ್ಗದ ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]]ವು [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity|year=2005 |accessdate = 2007-06-17|work= [[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]]|publisher=American Heart Association}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಪಕ್ವ ವಯಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ದರವು ಪ್ರತೀ 1,000 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 79.8% ಆಗಿದೆ. ಈ ದರವು ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm |title=Adolescent Sexual Health in Europe and the U.S.—Why the Difference? |date=October 2001 |year=2001 |accessdate=2007-06-17 |publisher=Advocates for Youth |archive-date=2007-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520020329/http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm |url-status=dead }}</ref>[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತ|ಗರ್ಭಪಾತ]]ವು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು ಉಳಿದಂತೆ ಇದು ಅತೀ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ ಹಾಗೆಯೇ ತಡವಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಲು ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧಾರ ಪೂರ್ವ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಮಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನಾಗಿಸಿದೆ. ಇದೇವೇಳೆ ಗರ್ಭಪಾತದ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು 1,000 ಸಜೀವ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ 241 ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ. ಮತ್ತು ಹಲವು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗರಿಷ್ಠವಾದ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣವು 15-44 ವರ್ಷದ 1,000 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 15 ಇದೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/ss5511a1.htm|author=Strauss, Lilo T., et al.|title=Abortion Surveillance—United States, 2003|accessdate = 2007-06-17 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Reproductive Health|journal=MMWR|date=2006-11-24|volume=55 |issue=11 |pages=1–32 |pmid=17119534 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:FlightHoustontoDallas086.jpg|thumb|right|ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ[381]]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ [[ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು]] ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಲಾ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>''ಓ ಇಸಿಡಿ ಹೆಲ್ತ್ ಡಾಟಾ 2000: ಎ ಕಂಪಾರೆಟಿವ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ 29 ಕಂಟ್ರೀಸ್'' [CD-ROM] (OECD: Paris, 2000). ಸೀ ಆಲ್ಸೋ{{cite web|url=http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|title=The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive?|year=2001|accessdate=2006-11-29|publisher=University of Maine|archive-date=2010-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604233313/http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|url-status=dead}}</ref>[[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು 2000ದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೇ ಒಟ್ತಾರೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ 37ನೆಯದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮೇತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಯುರೋಪ್‌ನ ತಲಾ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚನ್ನು ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Groves, Trish| year=2008|date=February 2008 |title=Stronger European Medical Research |journal=British Medical Journal |volume=336 |pages=341–342| doi=10.1136/bmj.39489.505208.80 |pmid=18276671 |first1=T |issue=7640 | pmc=2244738|issn=0959-8138}}</ref> ಉಳಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶಗಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ]]ವಾಗಿಲ್ಲ. 2004ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಿಮೆಯಿಂದ 36%ರಷ್ಟನ್ನು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವೂ, 15% ಖಾಸಗಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕೇತರ ಹಣವೂ ಮತ್ತು ಉಳಿದ 44%ರಷ್ಟನ್ನು ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಾವತಿಸಿವೆ.<ref name="CDC H">{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf|title=Health, United States, 2006|accessdate = 2006-11-24 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Health Statistics}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 46.6 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ ಅಂದರೆ 15.9%ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಇದು 2001ರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 5.4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದುದು.<ref name="CBPP">{{cite web|url=http://www.cbpp.org/8-29-06pov.htm|title=Poverty Remains Higher, and Median Income for Non-Elderly Is Lower, Than When Recession Hit Bottom: Poor Performance Unprecedented for Four-Year Recovery Period|publisher=Center for Budget and Policy Priorities|date =2006-09-01|accessdate = 2007-06-24}}</ref> ವಿಮೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದದ್ದು ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Abelson, Reed|url=http://www.nytimes.com/2008/06/10/health/policy/10health.html|title=Ranks of Underinsured Are Rising, Study Finds|date= 2008-06-10|work=New York Times|accessdate=2008-10-25}} {{cite journal|author=Blewett, Lynn A. et al.|title=How Much Health Insurance Is Enough? Revisiting the Concept of Underinsurance|year= 2006|volume=63|issue=6|pages=663–700|doi=10.1177/1077558706293634|journal=Medical Care Research and Review|pmid=17099121|date=Dec 2006|first1=LA|first2=A|first3=TJ|s2cid=37099198 |issn=1077-5587}}</ref> [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕಾಗಿನ ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯತಾಲಿಕ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೂಲದ ಅದ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸಿರುವಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀವರ್ಷದ ಸುಮಾರು 45,000 ಮರಣವು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಜೊತೆಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.cnn.com/2009/HEALTH/09/18/deaths.health.insurance/index.html?eref=rss_latest 45,000 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಥ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್] CNN.com. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2009.</ref> 2006ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್|ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Fahrenthold, David A.|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/04/AR2006040401937.html|title= Mass. Bill Requires Health Coverage|date= 2006-04-05|newspaper=Washington Post|accessdate=2007-06-19}}</ref> === ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ === {{Main|Policing in the United States|Crime in the United States}} {{seealso|Law of the United States|Incarceration in the United States|Capital punishment in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Homicide rate2004.svg|right|400px]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಲೀಸರು ಮತ್ತು [[ಶೆರಿಫ್|ಶೆರಿಫ್‌]] ಇಲಾಖೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ರಾಜ್ಯ ಪೋಲಿಸ್|ರಾಜ್ಯ ಪೋಲೀಸ]]ರು ಕೂಡಾ ವಿಸ್ತ್ರತ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ತನಿಖೆಯ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೊ|ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್]] (ಎಫ್‌ಬಿಐ) ಮತ್ತು [[ಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾಮನದ ಮಾರ್ಶಲ್ಸ್ ಸೇವೆ|ಯು.ಎಸ್. ಮಾರ್ಶಲ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸ್‌]]ನಂತಹ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಫೆಡೆರಲ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು]] ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧೀ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಕೆಲವೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ [[ಮೇಲ್ಮನವಿ]] ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠಮಟ್ಟದ [[ನರಹತ್ಯೆ|ನರಹಂತಕರು]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರ|ಬಂದೂಕಿನ ಬಳಕೆ]] ಇದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.unodc.org/pdf/crime/eighthsurvey/8sv.pdf|title=Eighth United Nations Survey of Crime Trends and Operations of Criminal Justice Systems (2001–2002) |publisher=United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) |date = 2005-03-31|accessdate=2008-05-18}} {{cite journal |author=Krug, E.G, K.E. Powell, and L.L. Dahlberg |year=1998 |title=Firearm-Related Deaths in the United States and 35 Other High- and Upper-Middle Income Countries |journal=International Journal of Epidemiology |volume=7|issue=2 |pages=214–221 |url=http://ije.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/27/2/214 |doi=10.1093/ije/27.2.214 |pmid=9602401 |date=Apr 1998 |first1=EG |first2=KE |first3=LL |issn=0300-5771}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ 100,000 ಜನರಿಗೆ 5.6 ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref name="Crime 2007">{{cite web|url=http://www.fbi.gov/ucr/cius2007/data/table_01.html|title=Crime in the United States by Volume and Rate per 100,000 Inhabitants, 1988–2007|work=Crime in the United States 2007|publisher=FBI|date=September 2008|year=2008|accessdate=2008-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080916005702/http://www.fbi.gov/ucr/cius2007/data/table_01.html|archivedate=2008-09-16|url-status=live}}</ref> ಇದು ನೆರೆಯ ದೇಶವಾದ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/legal02.htm?sdi=crimes|title=Crimes by Type of Offence|publisher=Statistics Canada|date=2008-07-17|accessdate=2008-10-26}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನರಹತ್ಯೆಯ ದರವು 1991 ಮತ್ತು 1999 ರ ಮಧ್ಯೆ 42%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಈವರೆಗೆ ಅದೇ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Crime 2007"/> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಬಂದೂಕಿನ ಪರವಾನಗಿ ಕಾನೂನು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಬಂದುಕು ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರಾಗೃಹವಾಸ]]ದ ದರವನ್ನು <ref name="SP">{{cite web|url=http://www.sentencingproject.org/Admin/Documents/publications/inc_newfigures.pdf|title=New Incarceration Figures: Thirty-Three Consecutive Years of Growth|date=December 2006|year=2006|accessdate=2007-06-10|publisher=Sentencing Project|archive-date=2007-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20070611193444/http://www.sentencingproject.org/Admin/Documents/publications/inc_newfigures.pdf|url-status=dead}}</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಾಗೃಹವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Walmsley, Roy|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628215935/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf|archivedate=2007-06-28|title=World Prison Population List|year=2005|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}ಫಾರ್ ದಿ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಡಾಟಾ, ಸೀ {{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070804061423/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archivedate=2007-08-04|title=Prison Brief for United States of America|date=2006-06-21|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}ಫಾರ್ ಅದರ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ ಇನ್‌ಕಾರ್ಸೇಶನ್ ರೇಟ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಕೊರಿಯಾ ಸೀ{{cite web|author=Adams, Cecil|url=http://www.straightdope.com/columns/read/2494/does-the-united-states-lead-the-world-in-prison-population|title=Does the United States Lead the World in Prison Population?|date=2004-02-06|accessdate=2007-10-11|publisher=The Straight Dope}}</ref> 2008ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕಾರಾಗೃಹವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಪ್ರತಿ ನೂರು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pewcenteronthestates.org/news_room_detail.aspx?id=35912|title=Pew Report Finds More than One in 100 Adults are Behind Bars|date=2008-02-28|accessdate=2008-03-02|publisher=Pew Center on the States|archive-date=2008-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303025427/http://www.pewcenteronthestates.org/news_room_detail.aspx?id=35912|url-status=dead}}</ref> ಈಗಿನ ದರವು 1980ರ ಅಂಕಿ ಅಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಏಳು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ojp.usdoj.gov/bjs/glance/tables/incrttab.htm |title=Incarceration Rate, 1980–2005 |year=2006|accessdate = 2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Justice, Bureau of Justice Statistics}}</ref> ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪುರುಷರು, ಬಿಳಿಯ ಪುರುಷರ ದರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸೆರೆವಾಸ ಹಾಗೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಪುರಷರಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="SP"/> 2006ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪೊಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇದು [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಹಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಕೋ ಆಪರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌]] (OECD)ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/highest_to_lowest_rates.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070824173340/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/highest_to_lowest_rates.php|archivedate=2007-08-24|title=Entire World—Prison Population Rates per 100,000 of the National Population|year=2007|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}</ref> ದೇಶದ ಕಾರಗೃಹವಾಸದ ದರವು ಅತೀಹೆಚ್ಚಿರುವುದರ ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರ್ಲ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನೀತಿನಿಯಮಾವಳಿಗಳು|ಶಿಕ್ಷೆಯ ತೀರ್ಪು]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಔಷಧಗಳ ನೀತಿ|ಮದ್ಯವ್ಯಸನದ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref name="SP"/><ref name="HRW">{{cite web |url=http://www.hrw.org/reports/2000/usa/Rcedrg00-05.htm |title=The Impact of the War on Drugs on U.S. Incarceration |date=May 2000 | year=2000 |accessdate = 2007-06-10 |publisher=Human Rights Watch}}</ref> ಹಲವು ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ [[ಮರಣದಂಡನೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂವತ್ತಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಫೆಡರಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 1976ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧದ ನಂತರ [[ಗ್ರೆಗ್ ವಿ. ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ]]. 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007|title=Executions in the United States in 2007|accessdate=2007-06-15|publisher=Death Penalty Information Center|archive-date=2008-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907020938/http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಆರನೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಶಿರಚ್ಛೇದಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು [[ಸುಡಾನ್|ಸುಡಾನ್‌]]ನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/death-penalty-international-perspective |title=Executions Around the World|accessdate = 2007-06-15|year=2007 |publisher=Death Penalty Information Center}}</ref> [[ಹೊಸ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, 2007ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ|ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಯು 1976ರ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಶಾಸನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of the United States}} {{seealso|Social class in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತ: ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಪೈ, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಫ್ಲಾಗ್]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ದೇಶವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪುಗಳ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿಶಾಲ ವೈವಿಧ್ಯದ ತವರಾಗಿದೆ.<ref name="DD"/><ref name="Society in Focus">ಥಾಂಪ್ಸನ್, ವಿಲಿಯಮ್, ಅಂಡ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹಿಕೇ (2005). ''ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಫೋಕಸ್''. ಬಾಸ್ಟನ್: ಪೀಯರ್ಸನ್. ISBN 0-205-41365-X.</ref> ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ ಜನರು]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಅಥವಾ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರೂ ಕಳೆದ ಐದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>ಫಿಯೋರಿನಾ, ಮೊರಿಸ್ ಪಿ., ಅಂಡ್ ಪಾಲ್ ಈ. ಪೀಟರ್ಸನ್ (2000). ''ದಿ ನ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ''.ಲಂಡನ್: ಲಾಂಗ್‌ಮನ್, p. 97. ISBN 0-321-07058-5.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ (ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು) [[African American culture|ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೂಲಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂಥ]] ಹಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂಥ]] [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸೃತಿ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="DD"/><ref>ಹೋಲೋವೇ, ಜೋಸೆಫ್ ಈ. (2005.''ಆಫ್ರಿಕನಿಸಮ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಲ್ಚರ್'', 2d ed. ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್: ಇಂಡಿಯಾನಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, pp. 18–38. ISBN 0-253-34479-4. ಜಾನ್ಸನ್, ಫೆರ್ನ್ ಎಲ್. (1999). ''ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಚರಲಿ: ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್''. ಥೌಸಂಡ್ ಓಕ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಲಂಡನ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ದೆಲ್ಲಿ: ಸೇಜ್, p. 116. ISBN 0-8039-5912-5.</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ [[ಕರಗುವ ಮಡಿಕೆ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕುಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಸಿತರಕಾರಿಗಳ ಬೌಲ್ (ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ)|ಸಂಕರ ಕುಡಿಕೆ]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="DD"/> [[ಗೀರ್ಟ್ ಹೊಫ್‌ಸ್ಟೆ‌ಡ್|ಗೀರ್ಟ್ ಹಾಫ್‌ಸ್ಟೀಡ್]] ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕವಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇತರೆಲ್ಲ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಿಂತ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು [[ವಯಕ್ತಿಕವಾದ|ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದದ]]ಯ ಅಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.clearlycultural.com/geert-hofstede-cultural-dimensions/individualism/|title=Individualism| publisher = Clearly Cultural|accessdate=2009-02-28}}</ref> ಇದೇ ವೇಳೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ವರ್ಗರಹಿತ ಸಮಾಜ|ವರ್ಗವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜ]]ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Gutfield |first=Amon |year=2002 |title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience |publisher=Sussex Academic Press |location=Brighton and Portland |page=65 |isbn=1903900085}}</ref> ದೇಶದ [[ಸಾಮಾಜೀಕರಣ|ಸಾಮಾಜಿಕತೆ]], ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |last=Zweig |first=Michael |year=2004 |title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, NY |isbn=0801488990}} {{cite web |url=http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&_pageLabel=RecordDetails&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&objectId=0900000b800472a5 |title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech |publisher=Education Resource Information Center |accessdate=2007-01-27}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕದ ಮದ್ಯಮ ವರ್ಗ|ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗವು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾ‍ದನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಇತಿಹಾಸ|ಆಧುನಿಕ ಸ್ತ್ರೀವಾದ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿ|ಪರಿಸರವಾದ]] ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಯತೆಯಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Ehrenreich |first=Barbara |year=1989 |title=Fear of Falling, The Inner Life of the Middle Class |publisher=HarperCollins |location=New York |isbn=0060973331}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅವರ ಕೆಲಸಗಳ ಜೊತೆ ಅಸಹಜವಾದ ಸಮೀಪ ಹಂತದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Eichar |first=Douglas |year=1989 |title=Occupation and Class Consciousness in America |publisher=Greenwood Press |location=Westport, CT |isbn=0313261113}}</ref> ಅದೇ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಮಾಜೋಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳು, [[ಸರಾಸರಿ ಜೋ|ಸಾಧಾರಣ ಅಥವಾ ಸರಾಸರಿ]]ಯಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite book |last=O'Keefe |first=Kevin |year=2005 |title=The Average American |publisher=PublicAffairs |location=New York |isbn=158648270X}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅನುಭವಿಸುವ ಉತ್ತಮ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕನಸು]]ಗಳು ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/world/unitedstates/displayStory.cfm?story_id=3518560|title=Ever Higher Society, Ever Harder to Ascend: Whatever Happened to the Belief That Any American Could Get to the Top|work=Economist|date=2004-12-29|accessdate=2006-08-21}} {{cite web|url=http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author=Blanden, Jo, Paul Gregg, and Stephen Malchin|publisher=Centre for Economic Performance|date=April 2005|year=2005|accessdate=2006-08-21|archive-date=2006-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623094610/http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಹುಪಾಲು, ಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದುವುದು|ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |title=Women's Advances in Education |publisher=Columbia University, Institute for Social and Economic Research and Policy |year=2006 |accessdate=2007-06-06 |archive-date=2007-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609151527/http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |url-status=dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮಾಜ#ಗೃಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|28%ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು]] ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಬ್ರಿಯಾನ್, ಸ್ಟೇಸೀ ಸಿ. ಸಾಯರ್, ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್ ಎಂ.ವಾಲ್ಸ್‌ಟ್ರಾಮ್( 2005).''ಮ್ಯಾರೇಜಸ್, ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಟಿಮೇಟ್ ರಿಲೇಶನ್ಶಿಪ್ಸ್''. ಬೋಸ್ಟನ್: ಪೀಯರ್ಸನ್. ISBN 0-205-36674-0.</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ]]ಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ ಕಾನೂನು|ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ]] ಸಿವಿಲ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಲಿಯೂ ಆಫ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌ಗೆ]] ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. 2003ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮತದಾರರು ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದ ಆಚರಣೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು [[ವೆರ್ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ವೆರ್ಮಾಂಟ್]], [[ಮೈನೆಯಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ಮೈನೆ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿವಿಲ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು|ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಮಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಮತಿಸಿದೆ. === ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮ === {{Main|Cinema of the United States|Television in the United States|Music of the United States}} [[ಚಿತ್ರ:PB050006.JPG|thumb|ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿಹ್ನೆ]] ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್|ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್‌]]ನ [[ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್|ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್‌]]ನ್ನ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ 1894ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಾಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರ|ವಾಕ್‌‍ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಬೆಳಣಿಗೆಗೆ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಹಾಲಿವುಡ್, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಲಿವುಡ್‌]]ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ನೆಲೆಯಾಯಿತು. [[ಚಲಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ|ಚಲನಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಗ್ರಿಫ್ಫಿತ್|ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಗ್ರಿಫಿತ್‌]]ಕಾರಣರಾದರು ಮತ್ತು [[ಆರ್ಸನ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್|ಓರ್ಸನ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್‌]]ರ ''[[ಸಿಟಿಜನ್ ಕೇನ್]]'' (೧೯೪೧), ಎಲ್ಲ ಸಮಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.filmsite.org/villvoice.html "ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್": 100 ಬೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಮ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ 20ತ್ ಸೆಂಚುರಿ(2001)].Filmsite.org; [http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-long.html ''ಸೈಟ್ ಅಂಡ್ ಸೌಂಡ್'' ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ರೋಲ್ 2002]. BFI. ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ 2007-06-19.</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಚಿತ್ರತಾರೆಗಳಾದಂತಹ [[ಜಾನ್ ವೇಯ್ನ್|ಜಾನ್ ವಾಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ಲಿನ್ ಮನ್ರೆ|ಮರ್ಲಿನ್ ಮನ್ರೋ]]ರವರು ಪೂಜನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. ಅದೇವೇಳೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನೆ]] [[ಅನಿಮೇಶನ್|ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕೂ ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯಸರಕು|ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ]] ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ [[ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟು‌ಡಿಯೋ|ಮುಖ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ''[[:ಸ್ಟಾರ್ ಸಮರದ ಸರಣಿ IV: ಒಂದು ಹೊಸ ಭರವಸೆ|ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್]]'' (1977) ಮತ್ತು ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್]] '' (1997)ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವು. ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.unesco.org/bpi/eng/unescopress/2000/00-120e.shtml |title=World Culture Report 2000 Calls for Preservation of Intangible Cultural Heritage |date=2000-11-17 |publisher=UNESCO |accessdate=2007-09-14}} {{cite web |url=http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/thwart.html |title=Summary: Does Globalization Thwart Cultural Diversity? |publisher=World Bank Group |accessdate=2007-09-14}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nationmaster.com/graph/med_tel_vie-media-television-viewing |title=Media Statistics > Television Viewing by Country |publisher=NationMaster |accessdate=2007-06-03}}</ref> ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅವಧಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಾ 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಗಂಟೆಯಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1005003 |title=Broadband and Media Consumption |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=2007-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611081621/http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1005003 |url-status=dead }}</ref> ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೂಲದವು. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1004830 |title=TV Fans Spill into Web Sites |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=2007-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609155415/http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1004830 |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ|ಅಂತರಜಾಲ ದ್ವಾರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ|ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕುವ ಸಾಧನ]]ಗಳಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಜಲತಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌]], [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]], [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್]], [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್|ಕ್ರೇಗ್ಲಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಈಬೇ]]ಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="alexa-topsitesus">{{cite web |url=http://www.alexa.com/topsites/countries/US |title=Top Sites in United States |year=2009 |publisher=Alexa |accessdate=2009-05-01 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409001248/http://www.alexa.com/topsites/countries/US |url-status=dead }}</ref> [[ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಗೀತ|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತ]]ದ ಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.[[ಜನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜನಪದ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂಸ್|ಬ್ಲೂಸ್‌]]ಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಈಗ [[ಹಳೆ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕಾರ]]ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಜಾಝ್]] ಸಂಗೀತವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[ಲುಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್|ಲೂಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಡ್ಯುಕ್ ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟ‌ನ್|ಡ್ಯೂಕ್‌ ಎಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌]]ರವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು 1920 ಮತ್ತು 1950ರ ಮಧ್ಯೆ [[ದೇಶಿಯ ಸಂಗೀತ]]ವಾದ [[ಲಯ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ|ರಿದಮ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂ]], [[ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್]]ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.1960ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬಾಬ್ ಡೈಲಾನ್|ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] ಇವರು [[ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದ ಪುನಶ್ಚೇತನ|ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಮೂಲ]]ದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಹಾಗೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೌನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬ್ರೌನ್‌]] [[ಹೆದರಿಕೆ|ಫಂಕ್‌]] ಸಂಗೀತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಯೊಜಿಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ತಾರೆಗಳಾದ [[ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲಿ|ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲೇ]], [[ಮೈಕಲ್ ಜಾಕ್‌ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಡೋನಾ(ಮನೋರಂಜಕಿ)|ಮಡೋನ್ನಾ]]ರವರು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.<ref>ಬಿಡಲ್, ಜುಲಿಯನ್ (2001). ''ವಾಟ್ ವಾಸ್ ಹಾಟ್!: ಫೈವ್ ಡಿಕೇಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ ಕಲ್ಛರ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸಿಟಾಡೆಲ್, p. ix. ISBN 0-8065-2311-5.</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಲೆ === {{Main|American literature|American philosophy|Visual arts of the United States|Theater in the United States|American classical music}} [[ಚಿತ್ರ:Kerouac by Palumbo.jpg|thumb|ವ್ರೈಟರ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಕೆರೊವಾಕ್, ಬೀಟ್ ಜನರೇಶನ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದದ್ದು. [[ನ್ಯಾಥನೀಲ್ ಹಾಥೊರ್ಮ್|ನ್ಯಾಥನೀಲ್ ಹಾವ್‌ಥೊರ್ನ್‌]], [[ಎಡ್ಗರ್ ಅಲ್ಲೆನ್ ಪೊಯಿ|ಎಡ್ಗರ್‍ ಅಲೆನ್‌ ಪೋ]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ರಿ ಡೇವಿಡ್ ಥೊರಿಯು|ಹೆನ್ರಿ ಡೇವಿಡ್ ಥೋರಿಯೋ]]ರವರು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ದಶಕದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ವಿಶೇಷ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್‍ಮ್ಯಾನ್|ವಾಲ್ಟ್ ವೈಟ್‌ಮನ್‌]]ರವರು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. [[ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್|ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶೇಷವಾದ ಕವಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[[ಹರಾಲ್ಡ್‌ ಬ್ಲೂಮ್|ಬ್ಲೂಮ್, ಹೆರಾಲ್ಡ್]]. 1999. ''ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್''. ಬ್ರೂಮಾಲ್, PA: ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್. p. 9. ISBN 0-7910-5106-4.</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ [[ಹೆರ್‍ಮನ್ ಮೆಲ್‍ವಿಲ್ಲೆ|ಹರ್ಮನ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ]]ಯವರ ''[[ಮೊಬಿ-ಡಿಕ್|ಮೊಬಿಡಿಕ್]] '' (1851), ಟ್ವೈನ್‌ರವರ ''[[ಹುಕ್ಲೆಬೆರಿ ಫಿನ್‌ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು|ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಕ್ಲೆಬೆರ್ರಿ ಫಿನ್]]'' (1885), ಮತ್ತು [[ಎಫ್‌. ಸ್ಕಾಟ್‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್‌|ಎಫ್. ಸ್ಕಾಟ್ ಫಿಡ್ಜೆರಾಲ್ಡ್‌]]ರವರ ''[[ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್ ಬಿ|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗಾಟ್ಸ್‌ಬಿ]]'' (1925) ಇವುಗಳು [[ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿ|ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[ಟೊನಿ ಮಾರಿಸನ್|ಟೋನಿ ಮಾರಿಸನ್‌]]ರವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹನ್ನೊಂದು ನಾಗರಿಕರು [[ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬಲ್ ಬಹುಮಾನ|ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಭೂಷಿತ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೇಮಿಂಗ್ವೇ|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ]]ಯವರನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಲೇಖಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮೇಯರ್ಸ್, ಜೆಫ್ರಿ (1999). ''ಹಮಿಂಗ್ವೇ: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಡಾ ಕೆಪೋ, p. 139. ISBN 0-306-80890-0.</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿಯಾದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್‌ಬಾಯ್‌ಲ್ಡ್|ಅತಿರಂಜಿತ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. [[ಬೀಟ್ ಜನರೇಶನ್|ಸ್ಪಂದನ ಸಂತತಿ]]ಯ ಲೇಖಕರಾದಂತಹ [[ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಸಾಹಿತ್ಯ|ನವಪೂರ್ವಿಕ]] [[ಜಾನ್ ಬಾರ್ಥ್|ಜಾನ್ ಬಾರ್ತ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಪಿಂಕೊನ್|ಥಾಮಸ್ ಪಿನ್ಕಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಡಾನ್ ಡೆಲಿಲ್ಲೋ]]ರವರು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. [[ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾದ|ಅಜ್ಞೇಯವಾದಿ]]ಗಳಾದ ಥೊರಿಯೊ ಮತ್ತು [[ರಾಲ್ಪ್ ವಾಲ್ದೋ ಎಮರ್‌ಸನ್|ರಾಲ್ಫ್ ವಾಲ್ಡೋ ಎಮರ್ಸನ್‌]]ರವರು ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ [[ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿ|ತಾತ್ವಿಕ ಚಳುವಳಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪೀಯರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ತದನಂತರ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್ ಡೆವೆಯ್|ಜಾನ್ ಡೆವೆ]]ರವರು [[ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ [[ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು [[ವಿಲಾರ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಒರ್ಮನ್ ಕ್ವೈನ್|W.V.O ಕ್ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊರ್ಟಿ|ರಿಚರ್ಡ್ ರಾರ್ಟಿ]]ಯವರು ತಂದರು [[ಜಾನ್ ರಾಲ್ಸ್|ಜಾನ್ ರಾವ್ಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ನೊಜಿಕ್|ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಝಿಕ್]] [[ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಾದರು. ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ (ಕಲೆ)|ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದದ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಚಳುವಳಿಯು [[ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯ ಶಾಲೆ|ಹಡ್ಸನ್ ರಿವರ್ ಸ್ಕೂಲಾ]]ಗಿತ್ತು. 1913ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ಅಧುನಿಕ ಕಲೆ|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆ]]ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಆ[[ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಪ್ರದರ್ಶನ|ರ್ಮರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ವು ಜನರನ್ನು ದಂಗುಬಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲಾ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.<ref>ಬ್ರೌನ್, ಮಿಲ್ಟನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (1988 1963). '' ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಪ್ ದಿ ಆರ್ಮರಿ ಶೋ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಅಬ್ಬೆವಿಲ್ಲೆ. ISBN 0-89659-795-4.</ref> ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಒ'ಕೀಫ್ಫೇ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಓಕಿಫೀ]] ಹಾಗೂ [[ಮರ್ಸ್‌ಡೆ‌ನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಲೆ|ಮಾರ್ಸ್‌ಡನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಲೀ]] ಮತ್ತಿತರು ಮಾಡಿದರು. [[ಸಾರಾಂಶ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾದ|ಅಮೂರ್ತ ಪ್ರಕಟಣಾವಾದ]]ದ [[ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಪೊಲಾಕ್|ಜಾಕ್ಸನ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಲೆಂ ಡೆ ಕೂನಿಂಗ್|ವಿಲಿಯಮ್ ಡೆ ಕೂನಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಆ‍ಯ್೦ಡಿ ವಾರ್‌ಹಲ್|ಆಂಡಿ ವರ್ಹೋಲ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಯ್ ಲಿಶೆನ್‌ಸ್ಟೇಯ್ನ್|ರಾಯ್ ಲಿಶೆನ್ಸ್‌ಟೀನ್‌]]ರವರ [[ಪಾಪ್ ಕಲೆ]]ಯಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾ ಚಳುವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆಧುನಿಕವಾದ ಮತ್ತು ನಂತರದ [[ಅಧುನಿಕತೆಯ ನಂತರ|ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವವಾದ]]ದ ಗತಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾದ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಲ್ಲೋಯ್ದ್ ರೈಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಿಯಾಯ್ಡ್ ವ್ರೈಟ್]], [[ಫಿಲಿಪ್ ಜಾನ್‌ಸನ್|ಫಿಲಿಪ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೆಹ್ರಿ|ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೆಹ್ರೆ]]ಯವರಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. [[ಚಿತ್ರ:45th St theatres NYC.JPG|thumb|right| ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ವಿಶಾಲ ಹರವಿನ ರಂಗಭೂಮಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಲವು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು]] ಅಮೆರಿಕದ ನಾಟಕರಂಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೇ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದವನು ಸಂಚಾಲಕ [[ಪಿ.ಟಿ.ಬರ್ನಂ|ಪಿ.ಟಿ.ಬರುಮ್]]. ಇವರು ಸಣ್ಣದಾದ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್]] ಮನರಂಜನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1841ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು 1870ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹ್ಯಾರಿಗನ್|ಹ್ಯಾರಿಗನ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಟ್]] ಸಂಘವು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ|ಸಂಗೀತ]] ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಧುನಿಕ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರೂಪವು [[ವಿಶಾಲ ಹರವಿನ ರಂಗಭೂಮಿ|ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕದ ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಇರ್‍ವಿಂಗ್ ಬೆರ್ಲಿನ್|ಇರ್‌ವಿಂಗ್ ಬೆರ್ಲಿನ್]], [[ಕೂಲಿ ಪಾರ್ಟರ್|ಕೋಲ್ ಪೀಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಸೊಂಧೀಮ್|ಸ್ಟೀಫನ್ ಸೊಂಡಿಯಮ್‌]]ರವರು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ|ಪಾಪ್ ಗುಣಮಟ್ಟ]]ದವರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು ನಾಟಕಕಾರ [[ಯೋಜೀನ್ ಒ’ನೈಲ್|ಈಜೀನ್ ಓನೀಲ್‌]]ರವರು 1936ರಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್ ಪಾರಿತೊಷಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನೋಬೆಲ್ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಲವು [[ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪುಲಿಟ್‌ಜರ್ ಬಹುಮಾನ|ಪುಲಿಟ್ಝರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ ಇನ್ನುಳಿದವರೆಂದರೆ [[ಟೆನ್ನಿಸ್ಸೀ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್|ಟೆನ್ನೀಸ್ ವಿಲಿಯಂಸ್]], [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅಲ್ಬೀ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್‍ಸನ್|ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್]]. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಹರಿಸಿದಾಗ, 1910ರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇವಿಸ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇವ್ಸ್‌]]ರವರ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಯೋಜಕನೆಂದು ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕರಾದ [[ಹೆನ್ರಿ ಕೌವೆಲ್|ಹೆನ್ರಿ ಕೋವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಕೇಜ್|ಜಾನ್ ಕೇಗ್‌]]ರವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. [[ಆರೊನ್ ಕಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್|ಆರನ್ ಕೋಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಗೆರ್ಶ್ವಿನ್|ಜಾರ್ಜ್ ಗೆರ್ಶ್ವಿನ್‌]]ರವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು [[ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ|ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಕ]]ರಾದ [[ಇಸಡೊರ ಡಂಕನ್|ಇಸಾಡೊರಾ ಡಂಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಥ ಗ್ರಹಾಂ|ಮಾರ್ಥಾ ಗ್ರಹಮ್]] [[ಅಧುನಿಕ ನೃತ್ಯ|ಆಧುನಿಕ ನೃತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಅದೇ ವೇಳೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬಾಲನ್ಚಿನ್|ಜಾರ್ಜ್ ಬಲನ್‌ಶೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆರೊಮ್ ರಾಬ್ಬಿನ್ಸ್|ಜೆರೋಮ್ ರಾಬಿನ್ಸ್‌]]ರವರು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಬ್ಯಾಲೆಗೆ ಮುಂದಾಳುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ [[ಛಾಯಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ]]ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ತುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರೆಂದರೆ [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲಿಟ್ಝ್]], [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಯಿಚೆನ್|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಚಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ಸೇಲ್ ಆಡಮ್ಸ್|ಅನ್ಸೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]]. ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಕಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್|ಹಾಸ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ|ಹಾಸ್ಯದ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳೆರಡೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. [[ಸುಪರ್ ಮ್ಯಾನ್|ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಎಂಬ [[ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಾಯಕ|ಅತಿರಂಜಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯ ಹಾಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕವು ಅಮೆರಿಕದ ಲಾಂಛನದಂತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last=Daniels | first=Les | year=1998 | title=Superman: The Complete History | page=11 | edition=1st | publisher=[[Titan Books]] | isbn=1-85286-988-7 }}</ref> === ಆಹಾರ === {{Main|Cuisine of the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Strip Mall.jpg|thumb|right| ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮೂಲದ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಸುವ ಒಂದು ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ.]] ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಕಕಲೆ]]ಯು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಹುದು. [[ಗೋಧಿ]]ಯು ಮೂಲ [[ಧಾನ್ಯ|ಆಹಾರ]] ಧಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು [[ಟರ್ಕಿ (ಹಕ್ಕಿ)|ಕೋಳಿ]], [[ಬಿಳಿ- ಬಾಲದ ಜಿಂಕೆ|ಬಿಳಿಯಬಾಲವಿರುವ ಜಿಂಕೆ]], [[ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸ|ಜಿಂಕೆಯ ಮಾಂಸ]], [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ|ಬಟಾಟೆ]], [[ಗೆಣಸು|ಸಿಹಿ ಗೆಣಸು]], [[ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ|ಜೋಳ]], [[ಹಣ್ಣಿನ ರಸದ ಪಾನೀಯ (ನೆಡು ತೋಪು|ಚೌ ಚೌ ಕಾಯಿ]], [[ಮ್ಯಾಪಲ್ ಪಾನೀಯ|ಮೇಪಲ್ ರಸ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವದೇಶೀ ಆಹಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಲೋಹದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ಮತ್ತು ದನದ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸುವ [[ಬಾರ್‍ಬೆಕ್ಯೂ|ಮೋಜಿನ ಕೂಟ]], [[ಏಡಿಯ ಕೇಕ್|ಏಡಿಯ ಕೇಕ್‌]]ಗಳು, [[ಅಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಚಿಪ್|ಬಟಾಟೆಯ ಚಿಪ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್‌ನ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಅಡಿಗೆಯು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿಶೇಷ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸತ್ವಯುತ ಆಹಾರ]]ವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜೀತದಾಳುಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. [[ಸಿಂಕ್ರೆಟಿಸಂ|ಸಿಂಕ್ರೆಟಿಕ್]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಾದ [[ಲ್ಯೂಯಿಸಿಯಾನ ಕ್ರೆಯೊಲ್ ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನ|ಲುಯಿಸೀನಿಯಾ ಕ್ರಿಯೋಲ್]], [[ಕ್ಯಾಜುನ್ ಅಡುಗೆವಿಧಾನ|ಕಾಜುನ್]], [[ಟೆಕ್ಸ್-ಮೆಕ್ಸ್ ಆಡುಗೆ ವಿಧಾನ|ಟೆಕ್ಸ್-ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ತಿಂಡಿಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಪೈ|ಆಪಲ್ ಪೈ]], [[ಬೇಯಿಸಿದ ಕೋಳಿ|ಫ್ರೈಡ್ ಚಿಕನ್]], [[ಪಿಜಾ|ಪಿಝಾ]], [[ಹಾಮ್‍ಬರ್ಗರ್|ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಟ್ ಡಾಗ್|ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‌]]ಗಳು ವಿವಿಧ ವಲಸೆಗಾರರ ಪಾಕಸೂತ್ತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್|ಪ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್]], ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ತಿಂಡಿಗಳಾದಂತಹ [[ಬುರ್ರಿಟೋ]], [[ಟ್ಯಾಕೋ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಸ್ತಾ|ಪಾಸ್ಟಾ]] ತಿಂಡಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಉಪಯೋಗದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದ ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="IFT">{{cite web |url=http://www.ift.org/cms/?pid=1000496 |author=Klapthor, James N. |title=What, When, and Where Americans Eat in 2003 |publisher=Institute of Food Technologists |date=2003-08-23|accessdate=2007-06-19}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಫಿಗಿಂತ ಟೀಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಕಿತ್ತಳೆರಸವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಪೇಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹೊಣೆಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>ಸ್ಮಿತ್, ಆಡ್ರೂ ಎಫ್. (2004''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಿಂಕ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಪರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, pp. 131–32. ISBN 0-19-515437-1. ಲೆವೆನ್‌ಸ್ಟನ್, ಹಾರ್ವೇ (2003). ''ರಿವಾಲ್ಯುಶನ್ ಅಟ್ ದಿ ಟೇಬಲ್: ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಯೆಟ್'' ಬರ್ಕ್‌ಲೇ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಅಂಡ್ ಲಂಡನ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, pp. 154–55.ISBN 0-520-23439-1.</ref> 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ಮಧ್ಯೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಸೇವನೆಯು 24% ರಷ್ಟು ಏರಿದೆ.<ref name="IFT"/> ಪದೇ ಪದೇ [[ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್]] ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ "ಬೊಜ್ಜು ಹರಡುವಿಕೆ"ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅತೀ ಸಿಹಿಯಾದ [[ಮೃದು ಪಾನೀಯ|ಮೃದು ಪೇಯ]]ಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾನೀಯವು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ 9%ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಕ್ಯಾಲರಿ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity |publisher=American Heart Association |year=2005 |work=[[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]] |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |accessdate=2007-06-09 }} {{cite web |title=Let's Eat Out: Americans Weigh Taste, Convenience, and Nutrition |publisher=U.S. Dept. of Agriculture |url=http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf |accessdate=2007-06-09 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107114057/http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ರೀಡೆ === {{Main|Sports in the United States}} [[ಚಿತ್ರ:Shea Smith-edit1.jpg|thumb|ಒಂದು ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.]] ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್|ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]]ನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಅಮೆರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]]ಯು ದೇಶದ ಇತರ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕುಶಲವಾದ ಆಟವಾಗಿದೆ. [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲೇಜ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗಳು]] ಅಸಂಖ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂಥದು. ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಈಗ ಜನಪ್ರಿಯ [[ವೀಕ್ಷಕ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Krane, David K. |date=2002-10-30 |title=Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation's Favorite Sport |url=http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/index.asp?PID=337 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104143529/http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/index.asp?PID=337 |archive-date=2009-01-04 |accessdate=2007-09-14 |publisher=Harris Interactive}} ಮೆಕ್‌ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ಡ್, ಮೈಕೆಲ್ (2004). ''ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಗೇಮ್: ದಿ ಎಪಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಹೌ ಪ್ರೋ ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ಡ್ ಎ ನೇಶನ್''.ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೇಂಡಮ್ ಹೌಸ್. ISBN 0-375-50454-0.</ref> [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಕುದುರೆ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಕುದುರೆ ಜೂಜು]] ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದೀಗ [[ಗಾಲ್ಫ್‌|ಗಾಲ್ಫ್]], [[ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಸಿಎಆರ್|NASCAR]]ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದೆ. [[ಸಂಘಟಿತ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಸಾಕರ್]] ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹೀ ಜನರು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಆಡುವ ಆಟವಾಗಿದೆ. [[ಟೆನಿಸ್|ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದೇವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಟಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ವಿಕಸಿಸಿದ. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್, [[ವಾಲಿಬಾಲ್]], [[ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್]], [[ಸ್ನೊಬೋರ್ಡಿಂಗ್|ಸ್ನೋಬೋರ್ಡಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿಯರ್‌ಲೀಡಿಂಗ್|ಚೀರ್‌ಲೀಡಿಂಗ್‌]] ಆಟಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರಭಾವಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ [[ಲಕ್ರೊಸ್ಸ್|ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ತೆರೆನೊರೆಯಾಟ|ಸರ್ಫಿಂಗ್‌]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಎಂಟು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳು]] [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ]]. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಪಿಂಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, 2,301 ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ.<ref>{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1896–2004 | publisher = Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115108.html | accessdate=2007-06-14}} {{cite web|title=Distribution of Medals—2008 Summer Games| publisher = Fact Monster|url=http://www.factmonster.com/sports/olympics/2008/distribution-medals-summer-games.html| accessdate=2008-09-02}}</ref> ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಧಿಕವಾದ 216 ಪದಕಗಳನ್ನು [[ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಛಳಿಗಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1924–2006|publisher=Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115207.html|accessdate=2007-06-14}}ನಾರ್ವೆ ಈಸ್ ಫಸ್ಟ್; ದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಈಸ್ ಥರ್ಡ್, ಅಂಡ್ ವುಡ್ ಬಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಇಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ ಕೌಂಟ್ ವಾಸ್ ಕಂಬೈನ್‌ಡ್ ವಿತ್ ರಷ್ಯಾಸ್. </ref>{{clear}} == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರರೇಖೆಯಲ್ಲಿ]] * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೂಚಕ - ಸಂಬಂಧಿತ ಅದಿನಿಯಮಗಳು|ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಕಣಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೂಚ್ಯಾಂಕ]] *[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ]] *[[ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ 2016]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|United States}} ;ಸರ್ಕಾರ * ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ [http://www.usa.gov/ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್] * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮನೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ [http://www.house.gov/ ಹೌಸ್‌] ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [http://www.senate.gov/ ಸಂಪುಟ] ದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ [http://www.whitehouse.gov/ ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌] ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [http://www.supremecourtus.gov/ ಸರ್ವೋಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯ] ದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ;ಮೇಲ್ನೋಟ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ * {{CIA World Factbook link|us|United States}} * [http://usinfo.state.gov/infousa/index.html ಇನ್ಫೋ ಯುಎಸ್‌ಏ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112032831/http://usinfo.state.gov/infousa/index.html |date=2008-11-12 }} ಪೋರ್ಟಲ್ ಟು ಯು.ಎಸ್ ಇನ್‌ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಏಜನ್ಸಿಯ ಮೂಲಗಳು * [http://www.loc.gov/index.html ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್] ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಸೈಟ್ ಆಪ್ ದಿ ಯು.ಎಸ್ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಕೋಶ|ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] * [http://www.prb.org/Datafinder/Geography/Summary.aspx?region=72&region_type=2 ಡೆಮೊಗ್ರಫಿಕ್ ಹೈಲೈಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525084335/http://www.prb.org/Datafinder/Geography/Summary.aspx?region=72&region_type=2 |date=2009-05-25 }} ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ * [http://www.teacheroz.com/states.htm ಯು.ಎಸ್‌.ಎಯ 50 ರಾಜ್ಯಗಳು] ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. * [[ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್|ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್‌]]ನ [[:ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್ : ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೈಪಿಡಿ]] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ] ದ ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ದ ಪ್ರವೇಶ * {{dmoz|Regional/North_America/United_States}} * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ|ಯು.ಎಸ್‌. ಸೆನ್ಸ್‌ಸ್‌ ಬ್ಯೂರೊ]]ನಿಂದ ಪಡೆದ [http://www.census.gov/hhes/www/ ಯು.ಎಸ್‌ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌] ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಸ್ತ್ರತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು. * ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಣ, [http://www.uscis.gov/portal/site/uscis ಯು.ಎಸ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್‌ ಮತ್ತು ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ] * ಯು.ಎಸ್‌ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೇವೆ|ಎಕಾನಮಿಕ್‌‍ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌]]ನಿಂದ ಪಡೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್ಸ್‌, ವರಮಾನ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಕುರಿತಂತೆ ಇರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್]‌. * [http://tonto.eia.doe.gov/state/ ಯು.ಎಸ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೇಶನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}ನಿಂದ ಪಡೆದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ [http://tonto.eia.doe.gov/state/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}. ;ಇತಿಹಾಸ * [http://www.nationalcenter.org/HistoricalDocuments.html ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌] ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಡತಗಳು * [http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm ಯು.ಎಸ್‌.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೆಯೋದ್ದೇಶಗಳು:ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಕನ್ಸಲ್ಟಂಟ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20061212193931/http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm |date=2006-12-12 }}ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. * ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕುರಿತಾದಂತೆ [http://www.historicalstatistics.org/index2.html ಯುಎಸ್‌ಎ] ಕಲೆಹಾಕಿದ ಮಾಹಿತಿ ;ನಕ್ಷೆಗಳು * [http://nationalatlas.gov/ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720093336/http://nationalatlas.gov/ |date=2006-07-20 }}; ಯು.ಎಸ್‌. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ಇಂಟಿರಿಯರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆಗಳು. * [[ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ]]ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ [[ವಿಕಿಪಿಡೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ|ವಿಕಿಮಿಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]]ನ ಜೊತೆ ಅಂಗಿಕೃತವಲ್ಲದ) [http://www.wikimapia.org/#y=41771312&x=-99492187&z=4&l=0&m=a ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ] ದ ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ. * {{wikiatlas|the United States}} {{-}} {{Navboxes |title=Articles Related to the United States of America |list1= {{United States Template Group}} {{Anglophone states}} {{English official language clickable map}} {{United States topics}} {{National personifications}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಿ8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಿ20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೨೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]] neveb6b2vjqir5qzhcnybu0d6gqr2x8 0 13253 1373468 1340229 2026-05-15T18:07:54Z ~2026-29287-00 99426 ಔರಾದ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರು ಬರೆದಿದೆ. 1373468 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ಔರಾದ| type = city | latd = 18.25 | longd = 77.43| locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೀದರ್]] | leader_title = | [[Member of the Legislative Assembly (india)|MLA]] leader_name = | [[Prabhu chavan]] altitude = 542| population_as_of = 2011 | population_total = 19,849| population_density = | 226 area_magnitude= sq. km | area_total = | 14 area_telephone = | postal_code = | 585326 vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಔರಾದ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೀದರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಔರಾದ್ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸು.೪೨ ಕಿ.ಮಿ.ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸು.೭೧೨ ಕಿ.ಮಿ.ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಔರಾದ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಅದು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಔರಾದದ ಅಮರೇಶ್ಫರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತುಂಡು ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಅಮರೇಶ್ಫರ ಕನ್ಯಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಅವರವಾಡಿಯೇ ಅಮರೇಶ್ವರವಾಡಿ,ಅಮರವಾಡಿ,ಅವರವಾಡಿ, ಅವರಾದಿ, ಅವರಾದ, ಔರಾದ ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.census2011.co.in/data/town/803059-aurad.html</ref> == ಔರಾದ ತಾಲೂಕಿನ ಸಾಹಿತಿಗಳು== * ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ. ಸಿದ್ದರಾಮ ಶರಣರು ಬೆಲ್ದಾಳ. * ದಿ.ನರಸಿಂಗ ಮಾಸ್ತರ * ಬಿ.ಜಿ.ಸಿದ್ದಬಟ್ಟೆ * ಯಶೋದಮ್ಮ ಸಿದ್ದಬಟ್ಟೆ * ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ ಸೋನಕಾಂಬಳೆ. * ದಿ.ವಿಠಲರಾವ ಯೋಗಿ * ದಿ.ಗುರುನಾಥ ಬೇಂದ್ರೆ * ಕಾಶಿನಾಥ ಮಹಿಮಾಕರ್ * ಬಸವರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ * ಸಿದ್ರಾಮಪ್ಪಾ ಮಾಸಿಮಾಡೆ * ಸಮಧಾನ ಬಲ್ಲೂರ * ಹಂಶಕವಿ.(ಹಣಮಂತಪ್ಪಾ ವಲ್ಲೇಪೂರೆ) * ನಾಗನಾಥ ಚಿಟಮೆ * ಪರಮೇಶ್ವರ ಶೆಟಗಾರ. * ವಿಜಯಕುಮಾರ ಎಸ್.ಗೌರೆ * ಸೋಮನಾಥ ಮುದ್ದಾ * ಗುರುನಾಥ ವಡ್ಡೆ. * ಶಿವರಾಜ ಪಾಟೀಲ್ * ಡಾ.ಮನ್ಮತ ಎಚ್ ಡೋಳೆ * ವಿದ್ಯಾವತಿ ಬಿ ಬಲ್ಲೂರ್ * ರಮೇಶ ಬಿರಾದಾರ * ಸುನೀತಾ ಬಿರಾದಾರ * ಚನ್ನಮ್ಮಾ ವಲ್ಲೆಪೂರೆ * ಡಾ.ಸಂಜೀವಕುಮಾರ ಜುಮ್ಮಾ * ಶಿವಕುಮಾರ ಕಟ್ಟೆ * ಡಾ.ಬಸವರಾಜ ಬಲ್ಲೂರ * ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ ಉದಯಗಿರಿ * ಪ್ರಭು ಮಾಲೆ * ಡಾ.ಖಂಡೋಬಾ ಸಂಗಮ್ * ದಿ.ಪಂಚಶೀಲ ಮಾಂಜ್ರೇಕರ್ * ಶಾಂತಮ್ಮಾ ಬಲ್ಲೂರ್ * ಅನೀಲಕುಮಾರ ಪಾಟೀಲ್ * ಡಾ.ಶಿವಶರಣಯ್ಯಾ ಎಂ.ಮಠಪತಿ * ಬಿ.ಎಂ.ಅಮರವಾಡಿ * ನಾಗೇಶ ಸ್ವಾಮಿ * ಬಾಲಾಜಿ ಕುಂಬಾರ * ಸುರಬಿ (ಸುಧಾರಾಣಿ ಬಿರಾದಾರ) * ಅನೀಲ್ ಕುಮಾರ ಸೂರ್ಯವಂಶಿ ಕೃಪೆ: 'ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪರಿಚಯ' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುಲಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರು: ಮಚ್ಚೇಂದ್ರ ಪಿ ಅಣಕಲ್. ==ಇತಿಹಾಸ== ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆ : ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗ ಜನರಿಂದ ವಾಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಔರಾದ ತಾಲೂಕಿನ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳು, ಮಡಿಕೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಆಹಾರದ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಗ ಮನುಷ್ಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಡಿಕೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಅವಶೇಷಗಳೆಂದು [[ಸಂಶೋಧಕ|ಸಂಶೋಧಕರು]] ಧೃಢಪಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ( ಡಾ.ಎಲ್.ಆರ್.ಕುಲಕರ್ಣಿ) ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದ ಉಪಕರಣಗಳಾದ ಬೋರರ್ (ತೂತು ಮಾಡುವ ಆಯುಧ), ಬೈರಿಗೆ, ಸ್ಕೇಪರ್, ಪ್ಲೇಕ್‍ಗಳು (ಗಡಗಂಚಿ) ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಔರಾದ, ಕಮಲನಗರ, ಸಂಗಮ, ಕೌಡಗಾಂವ್, ಮುಂಗನಾಳ, ವನಮಾರಪಳ್ಳಿ, ಮಮದಾಪುರ,ತೇಗಂಪೂರ, ಎಕಲಾರ, ಶೆಂಬೆಳ್ಳಿ, ನಾಗೂರು, ಬೆಳಕುಣಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ( ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ) ==ಅಮರವಾಡಿ ಇಂದಿನ ಔರಾದ== ಔರಾದ ಹೆಸರಿನ ಉಗಮ : ಔರಾದದ ಅಮರೇಶ್ವರ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ದೊರೆತ ತುಂಡು ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ಅಮರೇಶ್ವರ ಕನ್ಯಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಡೆದ ಶಾಸನದ ಪೀಠದ ಕೆಳಗಿರುವ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿ “ವಿಖ್ಯಾತನಗರವರವಾಡಿ” ಎನ್ನುವ ಸಾಲು, ಔರಾದನ್ನು ‘ಅವರವಾಡಿ’ ಅಥವಾ "ಅಮರವಾಡಿ" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಔರಾದ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನದ ಲೇಖಕ ಶಿವಕುಮಾರ ಕಟ್ಟೆ ಯವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 10ನೇ ಶತಮಾನದ್ದೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತುಂಡು ಶಾಸನದಲ್ಲೂ “ಅವರವಾಡಿ ನೂರರ ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಭುಗಾವುಂಡರು ಅವರವಾಡಿಯ ಶ್ರೀ ಅಮರೇಶ್ವರ [[ದೇವರು|ದೇವರಿಗೆ]] ಖಂಡಸ್ಪುಟಿತ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ತನಾರ್ಥಂ ಧಾರಾಪೂರ್ವಕ ……………” ಎನ್ನುವ ಸಾಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ಔರಾದ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಈ ಹಿಂದೆ ಅಮರೇಶ್ವರವಾಡಿ, ಅಮರವಾಡಿ, ಅವರವಾಡಿ, ಅವರಾಡಿ, ಅವರಾದ, ಔರಾದ ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ. [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ನಾಂದೇಡ್]] ಹಾಗೂ ಭಿಮ್ರಾ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ‘ ಸಂತವೆನಿಪ್ಪ ಅವರವಾಡಿಯೊಳೆನ್ನ’ ಎನ್ನುವ ಸಾಲು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವರನ್ನು ‘ಸಂತ’ನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಔರಾದನಲ್ಲಿ 3 ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 1. ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನ. 2. ಅಮರೇಶ್ವರ ಕನ್ಯಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನ. 3. ಮುರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನ. ಅವರವಾಡಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೆ, ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ. ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೭೯ರಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ಆರನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಯಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಮಂಡಳೇಶ್ವರ ಕರ್ಕರಸ ಕರಡಿಕಲ್ಲು ( ದೆಗಲೂರಿನ ಕರಡಖೇಢ) ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಕರಡಿಕಲ್ಲು ಸಹಸ್ರಮಂಡಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರವಾಡಿ ಕೂಡ ಸಹಸ್ರಮಂಡಲದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಭಿಮ್ರಾ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಕರ್ಕರಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ, ಧೋರೇಶ್ವರ, ಮತ್ತು ಕಾಳಿಚೋರೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸನ್ನ ಭೈರವದೇವ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲ ದೆಗಲೂರು ಆಸುಪಾಸಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಂಡಿತ ಎನ್ನುವವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರವಾಡಿಯ ಕವಾಲಿಗಾಂವೆ, ಆಲೂರು, ಬೋರಿಗಾಂವೆ, ದಯಾಸವಲಿಗೆ, ಗೌಂಡಗಾಂವೆ, ಗುಕ್ಕಾವೆ, ಹಿಪ್ಪಳಗಾಂವೆ, ಭಾಯಿಗಾಂವೆ, ಎಕ್ಕಲಗಾಂವೆ, ತಡಕಲ್ಲು, ನೇರಿಲಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಅಂಗಭೋಗ, ರಂಗಭೋಗ, ಅನ್ನದಾನ, ವಿದ್ಯಾದಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ==ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ == ಔರಾದ ತಾಲೂಕು ಒಟ್ಟು ೬ ಹೋಬಳಿಗಳು, ೩೮ ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೧೪೯ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೭೭ ತಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇರೆಲ್ಲ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ತಾಲೂಕಿನ ೧೪೯ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ “ಚೋಂಡಿ ಮುಖೇಡ” ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಮವು ಪ್ರದೇಶ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣ, ಮೇಲ್ಮೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು == ಔರಾದ ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಂದೇಡ ಮತ್ತು ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣದ ನಿಜಾಮಾಬಾದ ಮತ್ತು ಮೆದಕ್ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾಂಜ್ರಾ ನದಿಯಾಚೆ ಬೀದರ ಮತ್ತು ಭಾಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ೧೭.೩೫ ಮತ್ತು ೧೮.೨೫ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ೭೬.೪೨ ಮತ್ತು ೭೭.೩೯ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತುತ್ತ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಔರಾದದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಔರಾದ ತಾಲೂಕು ೧೨೨೮.೬ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಔರಾದ ಪಟ್ಟಣ ಮಾತ್ರ ೧೯.೦೧ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಘನ ಲಾವಾ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ ಗಟ್ಟಿ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಾಕಷ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ಸಮತಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಾಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು, ಸಡಿಲ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಂತೆಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಆಮ್ಲತೆ ಹಲವೆಡೆ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಬನ್, ಪಾಸ್ಪರಸ್ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಪೋಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಈ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೪೨ ಮೀ. (೧೭೭೮ ಫೀಟ್) ನಿಂದ ೬೧೦ ಮೀ.(೨೦೦೧ ಫೀಟ್) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ನೀಲಗಾಯ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಇದೇ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಂದರೆ ಜೂನ್-೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಕಮಲನಗರ ತಾಲೂಕಿನ ನಂದಿ ಬಿಜಲಗಾಂವ್ ಅರಣ್ತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀಲಗಾಯ್ ಹಿಂಡು ಕಾಣಿಸಿವೆ. ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ೧೫ ನೀಲಗಾಯ್ ಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ೨೨, ಒಟ್ಟು ೩೭ ನೀಲಗಾಯ್ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ. ==ಭಾಷೆ == ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಈ ಭಾಗದ ಅಧಿಪತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡವೇ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಂದ ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕನ್ನಡ ಪ್ರೇಮಿಗಳು, ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯೂ ಸಹ ಕನ್ನಡವೇ ಆಗಿತ್ತು. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ದೊರಕಿದ್ದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕನ್ನಡದ ವಚನಗಳು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದುದು ಇತಿಹಾಸ. ನಂತರ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಪಾರ್ಸಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕನ್ನಡ ರಾಜಾಶ್ರಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ೧೮೮೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉರ್ದು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು. ಔರಾದ ತಾಲೂಕಿನ ಕಮಲನಗರದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ ಭಾಲ್ಕಿ ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಡಾ.ಚನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಉರ್ದು ನಾಮಫಲಕ ಹಾಕಿ ಒಳಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೇ ಭಾಗಶಃ ಇಲ್ಲಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ನಾ ಕಾಣೆ. ಅಂದು ಡಾ. ಚನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೆವರು ಹೊರಗಡೆ ಉರ್ದು ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಿ ಒಳಗಡೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸಿದ ದಿವಂಗತ ಗಳಂಗಳೆಪ್ಪ ಕೇದಾರೆ ಅವು ನೆಲೆಸಿದ ಮನೆ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಾಲೂಕಿನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮರಾಠಿಯೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆದಿದೆ. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಔರಾದ ತಾಲೂಕಿನ ಸುಮಾರು ೮೧ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮರಾಠಿ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಬೋರ್ಡ (ಎಂ.ಕೆ.ಬಿ.) ಏರಿಯಾ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಕೆಲ ಗ್ರಾಮಗಳು ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ತೆಲುಗು ಪ್ರಭಾವ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ತೆಲಂಗಾಣದ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಸುವ ಜನರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವ ತೆಲಂಗಾಣದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೂ ಔರಾದ ತಾಲೂಕು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೈದ್ರಾಬಾದ-ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶವು ಹೈದ್ರಾಬಾದಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳಾದ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಔರಾದದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರಿರುವುದರಿಂದ ಉರ್ದು ಕೂಡ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮಿಶ್ರಿತಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ತನ್ನತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಮಹಾಮಂಡಳೇಶ್ವರ ಎರೆಯಮರಸ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೩೦ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಮೂರನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಮಹಾಮಂಡಳೇಶ್ವರ ಎರೆಯಮರಸ ಎನ್ನುವವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈತನು ನಾಗರಹಾಳ (ನಾಗರಾಳ)ನ್ನು ರೇವಣೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರವಾಡಿಯ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ದತಿಯಡಿ ಅಧೀನನಾಗಿದ್ದ ಹೆಮ್ಮಡಿಯರಸನು ಆಲೂರು, ಗೌಡಗಾಂವೆ (ಗೌಡಗಾಂವ್) ಕಾವಲಿಗಾಂವೆ (ಕೌಡಗಾಂವ್) ದಯಾಸವಳಿಗೆ, ಗುಕ್ಕಾವೆ, ಬೋರಿಗಾಂವೆ (ಬೋರಾಳ), ನೇರಿಲಿಗೆ (ನೇರ್ಲಿ), ಹಿಪ್ಪಳಗಾಂವೆ (ಹಿಪ್ಪಳಗಾಂವ್), ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿರುತ್ತಾನೆಂದು ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ. ==ದಂಡನಾಯಕ ಶ್ರೀಧರಯ್ಯ == ಮಹಾಮಂಡಳೇಶ್ವರ ಎರೆಯಮರಸನ ನಂತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಬಂದವನು ದಂಡನಾಯಕ ಶ್ರೀಧರಯ್ಯ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೩೩ರಲ್ಲಿ ಅವರವಾಡಿಯು ಮೂರನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದ ದಂಡನಾಯಕ ಶ್ರೀಧರಯ್ಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಈತ ಪೋತನ (ಬೋಧನ) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ಈತನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರವಾಡಿಯ ಉಪವಿಭಾಗವಾದ ಸಕ್ಕರ್ಗೆ-80ರ ಭಾಯಿಗಾಂವೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ರಾಣಿ ಪಟ್ಟಮಹಾದೇವಿ ಸೋಮನಾಥ ದೇವರ (ಬಹುಶಃ ಕರಾಡಖೇಡದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವರು) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗುಡಿಗುಂಡಾರಗಳ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಗೆಂದು ದಾನ ನೀಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ನಾಂದೇಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾಡಖೇಡ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀಧರಯ್ಯಂಗಳು ಅವರವಾಡಿ-೭೦೦, ಪೋತನ-೭೦೦ನ ಸಾಮಂತಿಕೆಯನ್ನಾಳುತ್ತಿರೆ” ಎನ್ನುವ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಈತನು ಅವರವಾಡಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನಗಳ ಸಾಮಂತಿಕೆಯನ್ನಾಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಕರಡಿಕಲ್ಲ ಸ್ವಯಂಭೂ ಸೋಮನಾಥ ದೇವರ ಅಂಗಭೋಗ, ರಂಗಭೋಗಕ್ಕೆ, ವಿದ್ಯಾದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಖಂಡಸ್ಪುಟಿತ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆಂದು ಅವರವಾಡಿಯ ಉಪವಿಭಾಗವಾದ ಸಕ್ಕರ್ಗೆ-80ರ ಬಳಿಯ ಭಾಯಿಗಾಂವೆಯನ್ನು ಸಾಮಂತಭೋಗಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ==ರಾಣಿ ಮಚ್ಛಲದೇವಿ == ಮೂರನೆ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ನಂತರ ಆತನ ಮಗ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಜಗದೇಕ ಮಲ್ಲನ ರಾಣಿ ಮಚ್ಛಲದೇವಿ ಅವರವಾಡಿಯನ್ನು ಆಳಿದಳೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ==ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರ== ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಇನ್ನೋರ್ವ ಮಗ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಈ ಭಾಗದ ಅಧಿಪತ್ಯ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೮೪ ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨೦೦ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ==ಚೆಂದವೆಟ್ಟ== ಔರಾದ ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತುಂಡು ಶಾಸನದ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ‘ಚೆಂದವೆಟ್ಟದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ೧೫ ಘಳೆಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ವ ಸುಂಕಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ದಾನ ನೀಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ’ ಇದು ಭೂದಾನದ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭೂದಾನದ ಮೇರೆಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗಿವೆ. ==ಜೈನರ ವಸತಿ== ಔರಾದದ ಅಮರೇಶ್ವರ ಕನ್ಯಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಪೀಠದ ಕೆಳಗಡೆ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶಾಸನವೊಂದಿದ್ದು, “ನಾಗಾಂಬಿಕೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತನಗರಮರವಾಡಿಕೇ ಪಾಶ್ರ್ವ ಚನ್ದ್ರ ಜಿನೇಂದ್ರಸ್ಯ ಕೂಟಂ” ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಸನ ಕಾಲ ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನವೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿ, ‘ನಾಗಾಂಬಿಕೆ ಎನ್ನುವವಳು ವಿಖ್ಯಾತ ನಗರ ಅಮರವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಂತೆ’ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಔರಾದದ ಕೆರೆಯ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪಾಶ್ರ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ವಿಗ್ರಹವು ಬಹುಶಃ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಬಸದಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಮರವಾಡಿಯು ಜೈನರ ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ== *ಔರಾದ ತಾಲೂಕಿನ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನವು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮ ಶರಣರು ಬೆಲ್ದಾಳ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. *೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಯರನಾಳೆಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತ್ತು. *ಮೂರನೆ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಔರಾದ ಪಟ್ಟಣದ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ) ಶಿವಕುಮಾರ ಕಟ್ಟೆಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. *ನಾಲ್ಕನೇ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಕಮಲನಗರ ಸಾಹಿತಿ ಬಾ.ನಾ ಸೋಲಾಪುರೆ ಅವರ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. *ಐದನೇ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಸಂತಪೂರನ ಚನ್ನಬಸವ ಹೇಡೆ ಅವರ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. *ಆರನೇ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂತಪೂರನ ಸಂಜೀವಕುಮಾರ್ ಜುಮ್ಮಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. *ಏಳನೇ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ೦೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೨೬ ರಂದು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಡಾ. ಮನ್ಮತ ಡೋಳೆ ಅವರ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}}2. Shivakumar Katte book Aurad taluka Darshan.{{ಬೀದರ್ ವಿಷಯಗಳು}} {{ಬೀದರ್ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} sn10llliqw8lwkao7wxgj9we1vd70j3 0 16098 1373512 1359324 2026-05-16T05:38:42Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ದೇಟ್ 1373512 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> ಶ್ರೀ ಜಮೈಥ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದು, ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೊತ್ತು]] ಇದ್ದಾರೆ. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಪಾರ್ವತಿ: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *ಸುಮಿತ್ರಾ: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *ರಂಗಾಯಣ ರಘು: ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *ಶೋಬರಾಜ್: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಂಕರ ಭಟ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *ಗಿ ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್ : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] nx78jejotry12nqode4n8mkjnrt9ciy 1373514 1373512 2026-05-16T05:42:54Z Spoorthi Rao 39512 /* ಕಲಾವಿದರು * 1373514 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> ಶ್ರೀ ಜಮೈಥ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದು, ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೊತ್ತು]] ಇದ್ದಾರೆ. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] hk6notueb17d6lgyz0swecoteq9eyrx 1373515 1373514 2026-05-16T05:45:45Z Spoorthi Rao 39512 /* ಕಲಾವಿದರು * 1373515 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> ಶ್ರೀ ಜಮೈಥ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]. ಈ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದು, ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೊತ್ತು]] ಇದ್ದಾರೆ. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ 137 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100 ದಿನಗಳು, 7 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿವಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ 450 ದಿನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ <ref>[https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html ‘Prithvi’ 50 days, ‘Raam’ 25 weeks!-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html |date=26 August 2016 }}. M.indiaglitz.com (11 June 2010). Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130723045836/http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ bangalore365.com]}}. bangalore365.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>[http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html Kannada Chitraloka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611190827/http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html |date=11 June 2016 }}. Sandlewoodbuzz.blogspot.in (14 July 2006). Retrieved on 12 October 2016.</ref> . == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] bfbpoobt1s6wkrsd68q0mijo4jjm01i 1373518 1373515 2026-05-16T06:06:09Z Spoorthi Rao 39512 ಕೊಂಡಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆ 1373518 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> ಶ್ರೀ ಜಮೈಥ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಹ-ಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]], [[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ|ಸುಮಿತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2007 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 500 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [1] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{cite web |last=V |first=Vivek M |title=Puneeth Rajkumar, the multi-talented star |website=Deccan Herald |date=29 October 2021 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/puneeth-rajkumar-the-multi-talented-star-1045341.html |access-date=17 November 2024}}</ref>. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು <ref>{{cite web|title=Prithvi 50 days Raam 25 weeks!|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|website=Indiaglitz.com|access-date=24 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|archive-date=26 August 2016|date=11 June 2010}}</ref> <ref>{{cite news |title= Gulabi Talkies' is first best film |url= http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |newspaper= The Hindu |date= 12 January 2009 |access-date= 16 May 2015 |archive-date= 5 December 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205215850/http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |url-status= live }}</ref>. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗೆ]] '''ಇಷ್ಟಂ ಎನಿಕ್ಕಿಷ್ಟಂ''' ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|title=Prithvi to Malayalam - Kannada News|date=26 February 2010|website=IndiaGlitz.com|access-date=30 November 2021|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130214816/https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|url-status=live}}</ref> . ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ '''ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್''' ೨ ಎಂದು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ '''ಕಿ ಕೋರೆ ಟೋಕೆ ಬೊಲ್ಬೊ''' ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಹಿಂದಿಯೇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯೇತರ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{Cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | title=This Day, That Year: Puneeth Rajkumar-Parvathy Thiruvothu classic 'Milana' completes 14 years of its release | work=The Times of India | date=14 September 2021 | access-date=22 April 2024 | archive-date=2 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194316/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | url-status=live }}</ref>. ೨೦೧೩ ರ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಜಾ ರಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/raja-rani-remake-of-milana-522796.html|title='Raja Rani' remake of 'Milana'|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 October 2013 |access-date=30 November 2021|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108072842/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/Raja-Rani-remake-of-Milana-522796.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031180857/http://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|url-status=dead|archive-date=31 October 2018|title=Raja Rani|website=[[Sify]] }}</ref> . ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ 137 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100 ದಿನಗಳು, 7 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿವಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ 450 ದಿನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ <ref>[https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html ‘Prithvi’ 50 days, ‘Raam’ 25 weeks!-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html |date=26 August 2016 }}. M.indiaglitz.com (11 June 2010). Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130723045836/http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ bangalore365.com]}}. bangalore365.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>[http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html Kannada Chitraloka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611190827/http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html |date=11 June 2016 }}. Sandlewoodbuzz.blogspot.in (14 July 2006). Retrieved on 12 October 2016.</ref> . == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 8haes5hfumw5gg32syc50hh6wvfz3iy 1373519 1373518 2026-05-16T06:06:42Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ದೇಟ್ 1373519 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> ಶ್ರೀ ಜಮೈಥ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಹ-ಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]], [[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ|ಸುಮಿತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2007 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 500 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [1] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{cite web |last=V |first=Vivek M |title=Puneeth Rajkumar, the multi-talented star |website=Deccan Herald |date=29 October 2021 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/puneeth-rajkumar-the-multi-talented-star-1045341.html |access-date=17 November 2024}}</ref>. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು <ref>{{cite web|title=Prithvi 50 days Raam 25 weeks!|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|website=Indiaglitz.com|access-date=24 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|archive-date=26 August 2016|date=11 June 2010}}</ref> <ref>{{cite news |title= Gulabi Talkies' is first best film |url= http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |newspaper= The Hindu |date= 12 January 2009 |access-date= 16 May 2015 |archive-date= 5 December 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205215850/http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |url-status= live }}</ref>. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗೆ]] '''ಇಷ್ಟಂ ಎನಿಕ್ಕಿಷ್ಟಂ''' ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|title=Prithvi to Malayalam - Kannada News|date=26 February 2010|website=IndiaGlitz.com|access-date=30 November 2021|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130214816/https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|url-status=live}}</ref> . ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ '''ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್''' ೨ ಎಂದು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ '''ಕಿ ಕೋರೆ ಟೋಕೆ ಬೊಲ್ಬೊ''' ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಹಿಂದಿಯೇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯೇತರ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{Cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | title=This Day, That Year: Puneeth Rajkumar-Parvathy Thiruvothu classic 'Milana' completes 14 years of its release | work=The Times of India | date=14 September 2021 | access-date=22 April 2024 | archive-date=2 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194316/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | url-status=live }}</ref>. ೨೦೧೩ ರ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಜಾ ರಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/raja-rani-remake-of-milana-522796.html|title='Raja Rani' remake of 'Milana'|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 October 2013 |access-date=30 November 2021|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108072842/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/Raja-Rani-remake-of-Milana-522796.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031180857/http://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|url-status=dead|archive-date=31 October 2018|title=Raja Rani|website=[[Sify]] }}</ref>. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ 137 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100 ದಿನಗಳು, 7 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿವಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ 450 ದಿನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ <ref>[https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html ‘Prithvi’ 50 days, ‘Raam’ 25 weeks!-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html |date=26 August 2016 }}. M.indiaglitz.com (11 June 2010). Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130723045836/http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ bangalore365.com]}}. bangalore365.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>[http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html Kannada Chitraloka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611190827/http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html |date=11 June 2016 }}. Sandlewoodbuzz.blogspot.in (14 July 2006). Retrieved on 12 October 2016.</ref> . == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 6f0uebe8tcpntbvxoisi5xw1fx1or0r 1373520 1373519 2026-05-16T06:07:20Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ದೇಟ್ 1373520 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> [[ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಹ-ಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]], [[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ|ಸುಮಿತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2007 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 500 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [1] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{cite web |last=V |first=Vivek M |title=Puneeth Rajkumar, the multi-talented star |website=Deccan Herald |date=29 October 2021 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/puneeth-rajkumar-the-multi-talented-star-1045341.html |access-date=17 November 2024}}</ref>. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು <ref>{{cite web|title=Prithvi 50 days Raam 25 weeks!|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|website=Indiaglitz.com|access-date=24 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|archive-date=26 August 2016|date=11 June 2010}}</ref> <ref>{{cite news |title= Gulabi Talkies' is first best film |url= http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |newspaper= The Hindu |date= 12 January 2009 |access-date= 16 May 2015 |archive-date= 5 December 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205215850/http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |url-status= live }}</ref>. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗೆ]] '''ಇಷ್ಟಂ ಎನಿಕ್ಕಿಷ್ಟಂ''' ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|title=Prithvi to Malayalam - Kannada News|date=26 February 2010|website=IndiaGlitz.com|access-date=30 November 2021|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130214816/https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|url-status=live}}</ref> . ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ '''ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್''' ೨ ಎಂದು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ '''ಕಿ ಕೋರೆ ಟೋಕೆ ಬೊಲ್ಬೊ''' ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಹಿಂದಿಯೇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯೇತರ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{Cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | title=This Day, That Year: Puneeth Rajkumar-Parvathy Thiruvothu classic 'Milana' completes 14 years of its release | work=The Times of India | date=14 September 2021 | access-date=22 April 2024 | archive-date=2 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194316/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | url-status=live }}</ref>. ೨೦೧೩ ರ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಜಾ ರಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/raja-rani-remake-of-milana-522796.html|title='Raja Rani' remake of 'Milana'|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 October 2013 |access-date=30 November 2021|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108072842/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/Raja-Rani-remake-of-Milana-522796.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031180857/http://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|url-status=dead|archive-date=31 October 2018|title=Raja Rani|website=[[Sify]] }}</ref>. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ 137 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100 ದಿನಗಳು, 7 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿವಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ 450 ದಿನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ <ref>[https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html ‘Prithvi’ 50 days, ‘Raam’ 25 weeks!-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html |date=26 August 2016 }}. M.indiaglitz.com (11 June 2010). Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130723045836/http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ bangalore365.com]}}. bangalore365.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>[http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html Kannada Chitraloka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611190827/http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html |date=11 June 2016 }}. Sandlewoodbuzz.blogspot.in (14 July 2006). Retrieved on 12 October 2016.</ref> . == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 0quwaklza8q5nwkw9la4agkkxpxrfwe 1373521 1373520 2026-05-16T06:24:52Z Spoorthi Rao 39512 /* ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ * 1373521 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಲನ | image =Milanaposter.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಕಾಶ್ | producer = ಕೆ. ಎಸ್. ದುಶ್ಯಾಂತ್ | screenplay = ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | story =ಪ್ರಕಾಶ್<br />ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಭಿಶೆಕ್ | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]<br />[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]<br />[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | music = ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ | cinematography = ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ | editing = ಎಸ್. ಮನೊಹರ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ <br/> [[ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತಾ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] | distributor = | released = {{film date|2007|09|14|df=yes}} | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | budget = {{INR}}5 [[crore]]<ref name="Milana">{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019143828/http://www.indiaglitz.com/channels/hollywood/article/44081.html|dead-url=yes|archive-date=2013-10-19|title=Milana is a tremendous hit|publisher=IndiaGlitz}}</ref> | gross = {{INR}}25 [[crore]]<ref name="Milana"/> }} '''ಮಿಲನ''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಹ-ಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು|ಪಾರ್ವತಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]], [[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]], [[ಸುಮಿತ್ರಾ|ಸುಮಿತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವರು ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2007 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 500 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [1] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{cite web |last=V |first=Vivek M |title=Puneeth Rajkumar, the multi-talented star |website=Deccan Herald |date=29 October 2021 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/puneeth-rajkumar-the-multi-talented-star-1045341.html |access-date=17 November 2024}}</ref>. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು <ref>{{cite web|title=Prithvi 50 days Raam 25 weeks!|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|website=Indiaglitz.com|access-date=24 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html|archive-date=26 August 2016|date=11 June 2010}}</ref> <ref>{{cite news |title= Gulabi Talkies' is first best film |url= http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |newspaper= The Hindu |date= 12 January 2009 |access-date= 16 May 2015 |archive-date= 5 December 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205215850/http://www.thehindu.com/todays-paper/gulabi-talkies-is-first-best-film/article372894.ece |url-status= live }}</ref>. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗೆ]] '''ಇಷ್ಟಂ ಎನಿಕ್ಕಿಷ್ಟಂ''' ಎಂದು ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|title=Prithvi to Malayalam - Kannada News|date=26 February 2010|website=IndiaGlitz.com|access-date=30 November 2021|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130214816/https://www.indiaglitz.com/prithvi-to-malayalam-kannada-news-54785.html|url-status=live}}</ref> . ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಯಾದಲ್ಲಿ '''ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್''' ೨ ಎಂದು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ '''ಕಿ ಕೋರೆ ಟೋಕೆ ಬೊಲ್ಬೊ''' ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಅಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಹಿಂದಿಯೇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯೇತರ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೀಮೇಕ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{Cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | title=This Day, That Year: Puneeth Rajkumar-Parvathy Thiruvothu classic 'Milana' completes 14 years of its release | work=The Times of India | date=14 September 2021 | access-date=22 April 2024 | archive-date=2 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241202194316/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-day-that-year-puneeth-rajkumar-parvathy-thiruvothu-classic-milana-completes-14-years-of-its-release/articleshow/86193593.cms | url-status=live }}</ref>. ೨೦೧೩ ರ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಜಾ ರಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/raja-rani-remake-of-milana-522796.html|title='Raja Rani' remake of 'Milana'|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=3 October 2013 |access-date=30 November 2021|archive-date=8 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108072842/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2013/oct/03/Raja-Rani-remake-of-Milana-522796.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031180857/http://www.sify.com/movies/raja-rani-review--pcmbbzfhhhfii.html|url-status=dead|archive-date=31 October 2018|title=Raja Rani|website=[[Sify]] }}</ref>. ==ಕಥೆ== ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಆರ್‌ಜೆ ಆಕಾಶ್, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಆಕಾಶ್ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಅಂಜಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಅಂಜಲಿ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಪ್ರಿಯಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮದುವೆಯು ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಆಕಾಶ್ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವಳು ಆಕಾಶ್‌ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಆಕಾಶ್ ಹೇಮಂತ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಮಂತ್ ಒಬ್ಬ ಮೋಸಗಾರನೆಂದು ಮತ್ತು ತನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಣ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಅಂಜಲಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವಳ ಇಡೀ ಜೀವನವು ಈಗ ಹಾಳಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅಂಜಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಜಲಿಯ ಜೀವನವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಆ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಳ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಆಕಾಶ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರವಿಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಕಾಶ್‌ನ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅಂಜಲಿಗೆ ತಾನು ಆಕಾಶ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕಾಶ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಕಾಶ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅವಳು, ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರನ್ನು ಸಮನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ್ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದ ಕಾರಣ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಣಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಅಂಜಲಿ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂಜಲಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಆಕಾಶ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಷ್ಟದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಂಜಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು 'ಅಂಜಲಿ ಆಕಾಶ್' ಎಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ಆಕಾಶ್ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಕಾಶ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಮಂತ್ (ಆಕಾಶ್ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಆದ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ) ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕನ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಜಗಳದ ನಂತರ. ಆಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುತ್ತಾನೆ, ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಅವಳು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಕೊಡುವ ಬ್ರೆಡ್ ಜಾಮ್ ತಿನ್ನಬೇಕು. ==ಕಲಾವಿದರು== *[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]]: ಆಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]: ಆಕಾಶ್ ಪತ್ನಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]]: ಪ್ರಿಯಾ, ಆಕಾಶ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಕತೆ *[[ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ)|ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್]]: ಹೇಮಂತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ *[[ಸುಮಿತ್ರಾ]]: ಆಕಾಶ್‌ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ *[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] :ಆಕಾಶ್ ತಂದೆಯಾಗಿ *[[ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು]]: ಫ್ಲಾಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ *[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು|ರಂಗಾಯಣ ರಘು:]] ಕುಬೇರನಾಗಿ *ಅಪೂರ್ವಶ್ರೀ: ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ *[[ಶೋಬರಾಜ್ (ನಟ)|ಶೋಬರಾಜ್]]: ಗೂಂಡಾ *ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು, ಆಕಾಶ್ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ *ಸಂಚಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ: ರಘು ಅವರ ಪ್ರೇಮಪಾಶದಲ್ಲಿ *ಸುರೇಶ್ ಮಂಗಳೂರು: ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *ಶಂಕರ್ ರಾವ್ ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಯವನಾಗಿ *ಆಕಾಶ್ ನ ನೆರೆಮನೆಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಿ.ಜಯಾ *ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್: ವಿಚ್ಛೇದನದ ವಕೀಲರಾದ ಎ.ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಶಂಕರ ಭಟ್ ;ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]: ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು *[[ಕಿಶೋರಿ ಬಲ್ಲಾಳ್]] : ಅತಿಥಿಯಾಗಿ *[[ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ]]: ಪ್ರಿಯಾಳ ಪತಿಯಾಗಿ , ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ==ಧ್ವನಿಪಥ == ಧ್ವನಿಪಥವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:<ref>[http://www.raaga.com/channels/kannada/album/K0000097.html Songs, Download songs by. Raaga.com Kannada Songs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090812024716/http://www.raaga.com/channels/kannada/album/K0000097.html |date=12 August 2009 }}. Raaga.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref> {{Track listing | extra_column = Singer(s) | title1 = ನಿನ್ನಿಂದಲೇ | extra1 = [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]] | length1 = 4:53 | lyrics1 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title2 = ಕದ್ದು ಕದ್ದು | extra2 = ಸ್ಟೀಫನ್, [[ಚೈತ್ರಾ ಎಚ್. ಜಿ.|ಚೈತ್ರ ಎಚ್.ಜಿ]], ಸುರೇಶ್ ಪೀಟರ್ಸ್ | length2 = 6:41 | lyrics2 = [[ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] | title3 = ಮಳೆ ನಿಂತು ಹೋದ ಮೇಲೆ | note3 = ಡುಯೆಟ್ | extra3 = [[ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್]], [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]] | length3 = 6:04 | lyrics3 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title4 = ಅಂತು ಇಂತು | extra4 = [[ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್|ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ]] [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ|ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] | length4 = 4:55 | lyrics4 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title5 = ಕಿವಿ ಮಾತೊಂದು | extra5 = ಕುನಾಲ್ ಗಂಜಾವಾಲ | length5 = 4:53 | lyrics5 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title6 = ಮದರಂಗಿಯಲ್ಲಿ | extra6 = [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]] [[ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್]] | length6 = 5:39 | lyrics6 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title7 = ನಿನ್ನಿಂದಲೆ | note7 = ರಿಮಿಕ್ಸ್ | extra7 = [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]] | length7 = 4:31 | lyrics7 =[[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | title8 = ಮಳೆ ನಿಂತು ಹೋದ ಮೇಲೆ | note8 = ಸೋಲೋ | extra8 = [[ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್]] | length8 = 6:04 | lyrics8 = [[ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ]] | total_length = }} ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದ 137 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 50 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು 50 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 100 ದಿನಗಳು, 7 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 175 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪಿವಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ 450 ದಿನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 365 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ <ref>[https://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html ‘Prithvi’ 50 days, ‘Raam’ 25 weeks!-Kannada Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826144541/http://www.indiaglitz.com/prithvi-50-days-raam-25-weeks--kannada-news-57715.html |date=26 August 2016 }}. M.indiaglitz.com (11 June 2010). Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130723045836/http://www.bangalore365.com/actors/mungaru-male-sucessful-365-days/ bangalore365.com]}}. bangalore365.com. Retrieved on 12 October 2016.</ref><ref>[http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html Kannada Chitraloka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160611190827/http://sandlewoodbuzz.blogspot.in/2008/09/milana-completes-365-days.html |date=11 June 2016 }}. Sandlewoodbuzz.blogspot.in (14 July 2006). Retrieved on 12 October 2016.</ref> . == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{wikiquote|ಮಿಲನ (೨೦೦೭) }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 2zsxsxkqzdndd37e31g6ldxjz1cfedo 0 16991 1373453 1370668 2026-05-15T12:16:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373453 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Rembrandt Harmensz. van Rijn 035.jpg|thumbnail|right|250px|<Center>ಅಬ್ರಹಾಮನು ತನ್ನ ಮಗ [[ಇಸಾಕ್|ಇಸಾಕ್‌ನನ್ನು]] ಬಲಿಯರ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವುದು. ಅದನ್ನು [[ದೇವದೂತ|ದೇವದೂತನು]] ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] '''ಅಬ್ರಹಾಮ್''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ Abraham - ಅರೇಬಿಕ್ إبراهيم - ಹೀಬ್ರೂ אַבְרָהָם) [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮುಂತಾದ ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ ಧರ್ಮಗಳ ಪಿತಾಮಹ. [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ದೇವರು ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿಗಳ]] ನಡುವಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದ ಜನಕ. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಕಾರ ಇವರು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಯೇತರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ಮೂಲಪುರುಷರು. [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಕಾರ ಇವರು [[ಆದಮ್|ಆದಮ್‌ರಿಂದ]] ಆರಂಭವಾಗಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್|ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳು|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳ]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರು. '''ಅಬ್ರಹಾಂ''' ಕುರಿತಂತೆ [[ಪವಿತ್ರ ಬೈಬಲ್|ಪವಿತ್ರ ಬೈಬಲ್‌ನ]] [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ|ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ]] ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿಶದವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈತನನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]], [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಗಳು]] 'ಪಿತಾಮಹ'ನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಧರ್ಮಗಳು ಆತನನ್ನು [[ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆ|ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯ]] ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈತನ ಜೀವಿತ ಕಾಲವನ್ನು ಸುಮಾರು [[ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ]] ೨೦೦೦ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇವರು ಅಬ್ರಹಾಮನನ್ನು ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ಮೂಲಪಿತೃ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ದೇವರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲಪಿತೃ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಯಹೂದಿ ನಂಬಿಕೆ== [[File:Molnár Ábrahám kiköltözése 1850.jpg|thumb|right|A painting of Abraham's departure by [[József Molnár (painter)|József Molnár]].]] ಯೆಹೂದಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೀಬ್ರೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಏಬ್ರಹಾಂ ಎಂದರೆ ಹಲವರ ತಂದೆ ಎಂದು ಬೈಬಲಿನ ಅರ್ಥ. ಈತನನ್ನು ಏಬ್ರಾಂ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ತಂದೆ ಮಹೋನ್ನತ-ಎಂಬುದು ಏಬ್ರಾಂ ಪದವನ್ನು ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. ಐಸಾಕ್ ಇವನ ಸಂತಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈತ ಯೆಹೂದ್ಯರ ಆದ್ಯಪುರುಷ. ಇಸ್ಮಾಯೀಲ್ (ಇಷ್ಮೇಅಲ್) ಈತನ ಮಗನೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಈತ ಅರಬ್ಬರಿಗೂ ಹಿರಿಯ. ==ಜನನ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯದ ಕಾಲ್ಡೀಸಿನ ಅರ್ ನಲ್ಲಿ ಏಬ್ರಹಾಂ ಜನಿಸಿದ. ಇವನ ತಂದೆ ಟೆರಾ; ಒಬ್ಬ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕ. ಇವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು ಸಾರಾ. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಹಾರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಗ ದೇವರು ಇವನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ. ಆತನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಕ್ಯಾನಾನಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಮಗ ಐಸಾಕನನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾಗ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಈ ಬಲಿಯನ್ನು ತಡೆದನಲ್ಲದೆ ಈತನ ದೃಢಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ. ನಿನ್ನ ವಂಶಜರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಪುನೀತವಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ದೇವರು ಈತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವರ. ==ಇಸ್ಲಾಂ ನಂಬಿಕೆ== ಇಸ್ಲಾಂ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೂಹ್ ಪ್ರವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹಾಂ, ಸಾಂ ಮತ್ತು ಯಾಫುಸ್ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಏಬ್ರಹಾಂನದು ಸಾಂ ವಂಶ. ಈತನ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ದೇವರ ಮಿತ್ರ. ತಂದೆ ಅಜರ್, ರಾಜನಾದ ನಮ್ರೂದನ ನೌಕರ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಗ್ರಹ ತಯಾರಕ. ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜನ್ಮವಾಗುವುದೆಂದೂ ಅವನಿಂದ ಅವನೂ ಅವನ ರಾಜ್ಯವೂ ನಾಶವಾಗುವುದಾಗಿಯೂ ನುಡಿದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಿಂದ ಕಿಡಿಯಾದ ನಮ್ರೂದ್ ದೊರೆ ಎಲ್ಲ ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಏಬ್ರಹಾಂ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಊರ ಹೊರಗಿನ ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಎದೆ ಹಾಲು ಕೊಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದಳು. ಏಬ್ರಹಾಂ ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ದೊರೆಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಅವನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸಿರಿಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಾರಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಗೆ ಹೋದ. ಸುಂದರಿ ಪತ್ನಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಬಲು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದಲೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ದಾಸಿಯಾಗಿ ದೊರಕಿದ ಹಾಜರಾಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್. ಸವತಿ ಸಾರಾಳ ಮತ್ಸರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ದಾಸಿಯೂ ಆಕೆಯ ಪುತ್ರನೂ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ಮೆಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಾಯಾರಿದಾಗ ಇಸ್ಮಾಯಿಲನ ಕಾಲ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ ಸಿಕ್ಕಿತೆಂದೂ ಮುಂದೆ ಏಬ್ರಹಾಮನೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಮಗನನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಬಾ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟಿದನೆಂದೂ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಬಾದ ಕಡೆ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಬ್ರಹಾಂ ಯೆಹೂದ್ಯರ ತಂದೆಯೆಂದು ಇವರೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.chabad.org/112356/ "Abraham"] at chabad.org. * [http://www.azamra.org/Earth/mount-03.html Abraham smashes the idols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171222081225/http://www.azamra.org/Earth/mount-03.html |date=2017-12-22 }} (accessed 24 March 2011). * [http://www.wdl.org/en/item/2890 "Journey and Life of the Patriarch Abraham"]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, a map dating back to 1590. * [http://reference.bahai.org/en/t/b/KI/ki-1.html Kitáb-i-Íqán] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಏಬ್ರಹಾಂ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] safea0b2uyszjuf9gqsqdzvup6n1yw1 0 21952 1373459 1335637 2026-05-15T14:25:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373459 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ |nick = Governator |image = ArnoldSchwarzeneggerSDJun10.jpg |imagesize = 250px |caption = Schwarzenegger in June 2010 |order = [[List of Governors of California|38th]] |office = Governor of California |term_start = November ೧೭, ೨೦೦೩ |lieutenant = {{nowrap|[[Cruz Bustamante]] <small>(೨೦೦೩–೨೦೦೭)</small>}}<br />{{nowrap|[[John Garamendi]] <small>(೨೦೦೭–೨೦೦೯)</small>}} |predecessor = |predecessor = [[Gray Davis]] |successor = |order2 = Chairman of the [[President's Council on Physical Fitness and Sports]] |term_start2 = ೧೯೯೦ |term_end2 = January ೨೦, ೧೯೯೩ |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}} |birth_place = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria |death_date = |death_place = |nationality = Austrian/American |party = [[Republican Party (United States)|Republican]] |spouse = {{nowrap|[[Maria Shriver]] (೧೯೮೬–present)}} |relations = |children = |relations = |children = {{nowrap|Katherine <small>(born 1989)</small>}}<br /> {{nowrap|Christina <small>(born 1991)</small>}}<br /> {{nowrap|Patrick <small>(born 1993)</small>}}<br /> {{nowrap|Christopher <small>(born 1997)</small>}} |residence = [[Brentwood, Los Angeles, California|Brentwood]], [[Los Angeles, California|Los Angeles]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] |alma_mater = [[University of Wisconsin–Superior]] |occupation = ರಾಜಕಾರಣಿ |profession = [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] |religion = [[Roman Catholic]] |net worth = $೧೦೦-$೨೦೦ [[million]] [[USD]] |signature = Arnold Schwarzenegger Signature.svg |website = [http://gov.ca.gov/ gov.ca.gov]<br /> [http://www.schwarzenegger.com/ schwarzenegger.com] |footnotes = |branch=[[Austrian Army]] |serviceyears=೧೯೬೫ }} '''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್''' ({{IPA-en|ˈʃwɔrtsənɛɡər}}{{IPA-de|ˈaɐnɔlt ˈaloʏs ˈʃvaɐtsənˌʔɛɡɐ|lang}}ಜುಲೈ ೩೦, ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಅಮೇರಿಕದ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ]] ೩೮ನೇ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹದಿನೈದರ ಹರಯದಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೈಹಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮುಖ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ]] ಸಾಹಸಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]'' ಗಳಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಇವರಿಗೆ ಜನಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ದೊರೆಕಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಅವರು ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ "ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಓಕ್" ಮತ್ತು ದಿ "[[ಸ್ಟೆರಿಯನ್]] ಓಕ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮಾಡುವಾಗ "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್" ಮತ್ತು "ಅರೈನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ "ಗವರ್ನೇಟರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾದ ದಿ [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]] ಇವೆರಡರ [[ಮಿಶ್ರಣವಾದ]] ಹೆಸರು).<ref name="IMDb bio">{{cite web |title=Biography for Arnold Schwarzenegger |publisher=IMDb |url=http://www.imdb.com/name/nm0000216/bio |accessdate=2008-04-18}}</ref> [[ಗ್ಯಾರಿ ಡೇವಿಸ್]] ಅವರ ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ [[ಮರು ಚುನಾವಣೆ|ಮರು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಈತ ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್೭ ರಂದು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಡೇವಿಸ್‌ರವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೭ರಂದು ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ೨೦೦೬]] ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] ಪಕ್ಷದ [[ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌|ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌ರನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿಸರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೭ರ ಜನವರಿ ೫ರಂದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/05/AR2007010501386.html |title=Schwarzenegger Sworn in for Second Term |agency=Associated Press |accessdate=2008-04-23 |last=Kurtzman|first=Laura}}</ref> ವಿಶ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಎಂದು ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ಟೈಮ್ ೧೦೦]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರು ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=Time Magazine: Time 100: Heroes & Icons: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |accessdate=2008-04-18 |last=Sullivan |first=Andrew |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329062255/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Leaders & Revolutionaries: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |accessdate=2007-04-18 |last=Kennedy, Jr. |first=Robert F. |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725231631/http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್]] ಎಂಬುವವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಬಾಲ್ಯ == ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶದ ತಹಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಾಮವು [[ಸ್ಟ್ಯರಿಯಾದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಗ್ರಾಜ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಎಂದು [[ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು]].<ref name="lifeline">{{cite news |title=Time of His Life |url=http://schwarzenegger.com |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2007-04-18}}</ref> ಸ್ಥಳಿಯ [[ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ]] [[ಗುಸ್ತಾವ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]] (೧೯೦೭ – ೧೯೭೨) ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಅರೀಲಿಯಾ ಜಾರ್ಡನಿಯರು (೧೯೨೨ – ೧೯೯೮) ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ಪೋಷಕರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೧೯೪೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦{{ndash}}ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಗ ಗುಸ್ತಾವ್ ೩೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅರುಲಿಯಾ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ರಕಾರ ಈತನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರು ತುಂಬಾ ಶಿಸ್ತಿನವರಾಗಿದ್ದರು. "ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಅದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಖಂಡಿತಾ ಏಟು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು."<ref name="askarnold1" /> ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ.<ref name="tmas">{{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths of Arnold Schwarzenegger |year=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=1582344655}}</ref> ತನ್ನ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆಯೇ ಗುಸ್ತಾವ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವಿತ್ತು.<ref name="governG2">{{cite news |first=Xan |last=Brooks |title=The Governator |date=2003-08-08 |url=https://www.theguardian.com/film/2003/aug/08/usa.politicsandthearts |work=The Guardian |accessdate=2007-04-19}}</ref> ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ತನ್ನ ಮಗನಲ್ಲ ಎಂಬ ತಳಪಾಯವಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಸಂದೇಹದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತವು "ದೃಢವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತಿತ್ತು".<ref name="wl">{{cite book |last=Leigh |first=Wendy |title=Arnold: An Unauthorized Biography |year=1990 |isbn=0720719976 |publisher=Pelham}}</ref> "ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ತಾಳ್ಮೆಯೂ ಸಹ ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.... ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಡೆ ಇದೆ; ನಿಜವಾದ ಗೋಡೆ ಇದೆ," ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="tmas" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಆಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger: Mr. Olympia{{ndash}} ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦ |publisher=BodyBuild.com |url=http://www.bodybuildbid.com/articles/mrolympia/arnold-schwarzenegger.html |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}</ref> ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಸೈಮನ್ ವೈಸೆನ್‌ಥಾಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗೆ ವಹಿಸಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ|ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಎ|ಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ]] ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದನಾದರೂ ಆ ಪಕ್ಷಗಳ ಯಾವುದೇ ಘೋರಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="governG2" /> ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಈತನ ನಡುವಳಿಕೆಯು "ಉತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾದುದಾಗಿದ್ದು, ಆತ ವಿನೋದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಡಿದವನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ".<ref name="tmas" /> ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌ನ್ನು ತಂದದ್ದೇ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ದಿನಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು.<ref name="tmas" /> ಇವರ [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ತರಬೇತುದಾರರು ಇವರ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ, ಅಂದರೆ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌|ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌ನ್ನು]] ಎತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="lifeline" /> ತನ್ನ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯ|ದೇಹಧಾಡ್ಯವನ್ನೇ]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು.<ref name="katzfilm">{{cite book |last=Katz |first=Ephraim |title=Film Encyclopedia |year=2006 |publisher=HarperCollins |isbn=0060742143}}</ref><ref name="profilear">{{cite news |title=Profile: Arnold Schwarzenegger |date=2004-08-31 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3131155.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ರನ್ನು ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಿರಾ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು: "ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆರಂಭಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಂತಹ ಇತರೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಸದೃಢವಾಗುತ್ತಲಿದೆ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಜಿಮ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರ ಎತ್ತುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="askarnold1" /> ಆದರೂ, ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ: "ಡ್ಯಾನ್ ಫಾರ್‌ಮರ್ ಎನ್ನುವವನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತನ್ನ ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಆತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರು. ತನ್ನ ೧೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು(ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು) ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="mrever">{{cite news |title=Mr. Everything |url=http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&subsec=mreverything |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416234020/http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&subsec=mreverything |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ''"ನಾನು ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೆ"'' '' ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನಾನು ಅವನಂತೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿದ್ದಿತು. '' ''ನನ್ನ ತಾಯಿ ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು"'' <ref name="per">{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=ARNOLD'S "PERSPECTIVES" |date=2001-10-03 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204808/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&subsec=hiswords |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ [[ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌|ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌ರಂತಹ]] ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಮಾದರಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ''"ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್|ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ರಂತಹ]] ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಾನು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡೆ."'' <ref name="askarnold1" /> ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ರೀವಿಸ್ ನಿಧನರಾದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್: ''"ನಾನು ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್‌ರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದೆ"'' ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೆನಸಿಕೊಂಡರು. '' ಅವರ ಗುರುತರ ಜೊತೆಯು ನನಗೆ ಯಾವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿರುವ ಜನರು ನನ್ನ ಕನಸನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ... '' ''ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ ಅದೃಷ್ಟದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.'' <ref>{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=In his own words |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204803/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&subsec=hiswords |url-status=dead }}</ref> ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮಿ.ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಆಗಿದ್ದ ಕುರ್ಟ್ ಮರ್ನ್ಯಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="lifeline" /> ತನ್ನ ಯವ್ವನದಲ್ಲಿ ಆತ ಎಂತಹ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದವನೆಂದರೆ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ದೈಹಿಕ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.''"'' ''ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಾನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು... ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ನಾನೇನಾದರೂ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನೇ ಮರುದಿನ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."'' <ref name="askarnold1" /> ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿದ್ದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅನುಭವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''"ನಾನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದೆ, ಆದರೂ ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ಜೊತೆ ನನ್ನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು"'' ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ''ನಾನು ನೋಡಿದ ನಿಜವಾದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ, [[ಜಾನ್ ವೈನ್‌|ಜಾನ್ ವೈನ್‌ನ]] ಸಿನಿಮಾ ಇರಬಹುದು."'' <ref name="askarnold1">{{cite news |title=Ask Arnold |year=2000 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&subsec=askarnold |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203926/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&subsec=askarnold |url-status=dead }}</ref> ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.<ref name="lifeline" /> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಕುಡಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಫಘಾತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಮೃತಪಟ್ಟ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಣ್ಣನ ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="wl" /> ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್, ಎರಿಕಾ ನ್ಯಾಪ್ ಎನ್ನುವವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಎನ್ನುವ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗನಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ.<ref name="wl" /> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು|ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವು]] ಬಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದ.<ref name="lifeline" /> ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಾಲೀಮು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿನೆಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಿನೆಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಬ್ಬರೂ ತಾವು ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೆವು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಟಸ್ಥ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಇನ್‌''ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌{{ndash}} ೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಪುಟ'' ಡಿವಿಡಿ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌</ref> ಆತನ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಗೆಳತಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಬೇಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಆತ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಭಾವುಕತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಆತ ಯಾವತ್ತೂ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ<ref name="DT2">{{cite news |title=The girl who can't escape Arnie |date=2003-10-06 |url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2003/10/02/bfarni02.xml&page=1 |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610110901/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2003%2F10%2F02%2Fbfarni02.xml&page=1 |url-status=dead }}</ref>. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಆತ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಮೂರು ರೀತಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="wl" /> ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ "ಈಗ ಬಾಲ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದೋ ಅಂತಹುದನ್ನು" ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ:<ref>{{cite news |title=Arnie: 'I was abused as child' |date=2004-08-04 |url=http://news.scotsman.com/arnoldschwarzenegger/Arnie-I-was-abused-as.2551492.jp |work=The Scotsman |accessdate=2008-04-18}}</ref><ref>{{cite news |title=Arnie: I was abused as a child |date=2004-08-04 |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-312729/Arnie-I-abused-child.html |work=The Daily Mail |accessdate=2008-04-18}}</ref> {{quote|My hair was pulled. I was hit with belts. So was the kid next door. It was just the way it was. Many of the children I've seen were broken by their parents, which was the German-Austrian mentality. They didn't want to create an individual. It was all about conforming. I was one who did not conform, and whose will could not be broken. Therefore, I became a rebel. Every time I got hit, and every time someone said, 'you can't do this,' I said, 'this is not going to be for much longer, because I'm going to move out of here. I want to be rich. I want to be somebody.'}} === ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವರ್ಷದ ೧೮ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪುರುಷರು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ದುಡಿದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> ಅವರು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್‌ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref name="profilear" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು [[AWOL]] ಗೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದಿದ್ದರು: "ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಎನ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾನು ಬೇರೆ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ." ಅವರು ಗ್ರಾಜ್‌ನ ಸ್ಟೆರಿಯರ್‌ ಹಾಫ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ) ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. "[[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಬಿರುದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಂತಹ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ{{ndash}} ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ನಾನು ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು".<ref name="per" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಲಂಡನ್ನಿನ [[ನಬ್ಬಾ ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು, ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="mrever" /> ಅವರು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಜೇತ [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌|ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌ನ]] ದೈಹಿಕ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ ಎರಡನೆಯವರಾಗಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="mrever" /> ೧೯೬೬ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ "ವ್ಯಾಗ್‌" ಬೆನ್ನಟ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಹಣವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ನೆಟ್‌ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ದೇಶದ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌|ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಎರಡು ಜಿಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲಿದ್ದ ತನ್ನ ತುಂಬಿದ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಯಾರ್ಟನ್‌ನ ಕಾಲಿನ ಲಕ್ಷಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಮನವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌|ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಂಗಿದ್ದದ್ದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece ಸ್ಮರಣೆ:ವ್ಯಾಗ್‌ ಬೆನ್ನೆಟ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂಥ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525033754/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece |date=2010-05-25 }}, [[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌]], ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨, ೨೦೦೮. ಪುಟ ೧೫.</ref><ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ, [http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌: ಮೇಡ್‌ ಇನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817080410/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis |date=2010-08-17 }}, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]. ೨೦೦೭-೧೦-೨೦ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ. "ವ್ಯಾಗ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಡಿಯಾನ್ನೆ ಬೆನ್ನೆಟ್‌, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತಹ ಈಸ್ಟೆಂಡ್‌ ದಂಪತಿ,"</ref> ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಂಗೆಸ್ಟ್‌-ಎವರ್ ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="mrever" /> ಮುಂದೆ ಅವರು ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು<ref name="profilear" />. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಮುನಿಕ್‌|ಮುನಿಕ್‌ಗೆ]] ಮತ್ತೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು,ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿತ್ಯ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯವಹಾರ ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref name="mrever" /> ಅವರು "ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟನಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!" ಎಂದು ಮುನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ [[ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌|ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌ಗೆ]] ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. === ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ === [[ಚಿತ್ರ:Reagan+Schwarzenegger1984.jpg|thumb|right|1984ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ೨೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೮ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="lifeline" /><ref name="profilear" /> "ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ನಾನು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಡುಸಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ನಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು."<ref name="askarnold1" /> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]],[[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಜೋ ವೈಡರ್‌|ಜೋ ವೈಡರ್‌ನಿಂದ]] [[ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌|ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿನ ಗೋಲ್ಡ್‌’ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ ಲೊಗೊವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹ [[ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]]‌(ಮಲ್ಲ) ಆದ [[ರಿಕ್‌ ಡ್ರಾಸಿನ್]] ಅವರು ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರವರ ವೈಟ್‌ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಜೊತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, ರಾಂಡಿ (೨೦೦೩, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೧). [http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm ''ರಿಕ್‌ ಡಿಕ್ಸನ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಪಾರ್ಟನರ್‌!'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318015117/http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm |date=2010-03-18 }} ದ ಫಾರ್ಟಿಂಗ್‌ ಫ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಸ್‌. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೮, ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್ [["ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌" ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌|"ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌" ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಆ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="mrever" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ [[ವಿಸಾ|ವಿಸಾದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ೧೯೬೦ರ ನಂತರ ಅಥವಾ ೧೯೭೦ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ[[ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗ|ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು]].<ref name="Possible Visa Violations">{{cite news |first=Siskind |last=Bland |title=Schwarzenegger May Have Violated Terms Of Non-Immigrant Visa |date=2007-09-04 |url=http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |work=VISALAW.COM |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220094159/http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಉಪಾದ್ಯಾಯಿನಿಯಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಔಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.<ref name="arniememoir">{{cite news |title=Arnie's ex-girlfriend pens memoir |date=2003-09-09 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/showbiz/3092740.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ [[ಆತ್ಮಕತೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು: "ಮೂಲತಃ ಹೀಗೆ: ಅವಳು ತುಂಬ ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ ಬಯಸುವಂತಹ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ನಾನು ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿದ್ದೆ".<ref name="arniememoir" /> "ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರದು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಕರ್ಷಕ‌, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬೇಕರ್, "ಸಂಬಂಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯನಾದ{{ndash}} ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಸುತ್ತುವಂತೆ ದುರಹಂಕಾರವನ್ನು{{ndash}} ತುಂಬಿಕೊಂಡರು",<ref name="autogenerated1">{{cite news |title=Actor's old flame says he's a great guy |date=2003-09-15 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/09/15/MN272943.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2007-04-19 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526031215/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F09%2F15%2FMN272943.DTL |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮಿ: ಇನ್‌ ದ ಶಾಡೋ ಆಪ್‌ ದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಓಕ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="bakes">{{cite news |first=Catherine |last=Elsworth |title=Arnie puts his weight behind ex-lover's tell-all memoir |date=2006-09-14 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223225644/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಗಳಿಕೆಯಾಗಿರದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಆ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು ಸಹಾ.<ref name="bakes" /> ಅವರ ಆತನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಂತರ ಆತನ ವಿಶ್ವಾಸರಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ರಭಸದ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬೇಕರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bakes" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಆ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="bakes" /> ಈ ಜೋಡಿಗಳು ಆತ ಯುಎಸ್‌ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದರು,{{ndash}}ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಪೊಲೊ ಮೂನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌]] ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ [[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಅವರು ಬೀಚ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಔತಣ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DT2" /> ಆದರೆ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆತನನ್ನು ತಾನು ಮೊದಲು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, "ಆತನಿಗೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರುತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿದ್ದೆ". ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು, "ಆತನು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಆತನ ಪೋಷಕರು, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ{{ndash}}" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಆತ ಆ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಉನ್ನತವಾದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು... ನಾನು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ."<ref name="DT2" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌|ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌|ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ]] ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ,ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರೇಮಿ ಸು ಮೋರೇ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮೋರೇ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದಂಪತಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು:"ನಾವಿಬ್ಬರೂ [[ಎಲ್‌ಎ]] ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ನಂಬಿಕಸ್ತರಾಗಿದ್ದೆವು... ಆದರೆ ಆತ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ನಾವು ನಮಗೇನು ಬೇಕು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಕ್ತರಾದೆವು".<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ '''‍ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌''' ನಲ್ಲಿ ಮರಿಯಾ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಮೋರೆ (ಶ್ರೀವರ್‌ಳ ಜೊತೆಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿದಂತಹ) ತನ್ನ ಕಡೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಪಡಿಸುವವರೆಗೂ,೧೯೭೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.<ref name="wl" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಯು.ಎಸ್‌. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ತನ್ನ ೧೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದಂತಹ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕನಸಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="LAWarn">{{cite news |first=Bill |last=Bradley |title=Mr. California |date=2002-11-20 |url=http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |work=LA Weekly |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2010-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100816085006/http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ "ಕೃಷಿಭೂಮಿ"ಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ತನ್ನನ್ನು "ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಟಿಕೇಟ್‌" ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು: "ನಾನು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ".<ref name="LAWarn" /> ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''[[ಲಾ ವೀಕ್‌ಲೀ]]'' ಯು "ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ದಪ್ಪ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ನಟನಾಗಿರುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಲಸೆಗಾರ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="LAWarn" /> == ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == {{Infobox bodybuilder |name = Arnold Schwarzenegger |image_name = |image_size = 160px |image_caption = Arnold "The Austrian Oak" Schwarzenegger |nickname = The Austrian Oak |birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}} |birthplace = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria |deathdate = |deathplace = |height = {{height|ft=6|in=1.5}}<ref name="HeightArnold">{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger Height, Schwarzenegger's |publisher=celebheights.com |url=http://www.celebheights.com/s/Arnold-Schwarzenegger-177.html |accessdate=2008-04-18}}</ref> |weight = ೨೪೦ pounds (೧೧೩ kg) |firstproshow = NABBA Mr. Universe |firstproshowyear = ೧೯೬೮ |bestwin = IFBB Mr. Olympia |bestwinyear = ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦, Seven Times |predecessor = [[Sergio Oliva]] ('೬೯), [[Frank Zane]] ('೭೯) |successor = [[Franco Columbu]] ('೭೬, '೮೧) |yesorretiredyear = Retired ೧೯೮೦ }} {{See also|Bodybuilding competitions featuring Arnold Schwarzenegger}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ನ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮುಖ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಾದ ''[[ಮಸ್ಕಲ್‌ &amp; ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌]]'' ಗೆ ಮಾಸಿಕ ಅಂಕಣವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಎರಡು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕ|ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಈ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ $೨೫೦,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ''ಮಸ್ಕಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌, ಅವರ ಎರಡು-ಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ದ ಕಿಂಗ್‌" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೬೫ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /> ಅವರು ತನ್ನ ೧೯ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> ಅವರು ಅನೇಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಯಗಳಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಂತೆಯೇ ಐದು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌{{ndash}} [[ನಬ್ಬಾ]] [ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]{{ndash}},[[ಐಎಫ್‌ಬಿಬಿ]][ಯುಎಸ್‌ಎ] ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ ತನ್ನ ಏಂಟನೇ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದು ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಂತಹ [[ಲೀ ಹನಿ|ಲೀ ಹನಿಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದಾಖಲೆಯಾದ ಏಳು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಬಿರುದುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು [[ಫವರ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೂಕ: ೨೪೦&nbsp;lbs (ಉನ್ನತ ೨೫೦&nbsp;lbs) ಆಪ್‌ ಸೀಸನ್‌ ವೈಟ್‌: ೨೬೦&nbsp;lbs === ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮನುಷ್ಯ === ಮ್ಯೂನಿಕ್ ಸ್ಟೋನ್-ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಜೇತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ೫೦೮ [[ಜರ್ಮನ್ ಪೌಂಡ್]] ತೂಕ(೨೫೪ ಕೆ.ಜಿ/೫೬೦&nbsp;lbs.)ದ ಸ್ಟೋನನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಪಾದಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊರಿ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಆತ ಆ ಭಾರವನ್ನು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಎತ್ತಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೀನುಖಂಡಗಳು ೨೦ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ತೊಡೆಗಳು ೨೮.೫ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ಸೊಂಟ ೩೪ ಇಂಚುಗಳಿತ್ತು, ಎದೆ ೫೭ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತೋಳುಗಳು ೨೨ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು." ಪೂರ್ಣ ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಾಗ ೧೨ಬಾರಿ ೧೮೧ಕೆ.ಜಿ/೪೦೦&nbsp;lbs ತೂಕವನ್ನು ತೂಗುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. === ಮಿ. ಒಲಿಂಪಿಯಾ === ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ದೇಹಾದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಆಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಅವನ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /><ref name="mrever" /> [[ಸರ್‌ಜಿಯೊ ಒಲಿವ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರುಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸೋತವರ್ಷ ಅಂದರೆ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಗಾಗಿ ಮೂದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿಫಲನಾದ. ಆದರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೭೦ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನುಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಸಹ ಪಾತ್ರನಾದ, ಅಂದರೆ ಆತ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಹ ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೧ - ೧೯೭೪ರವರೆಗೂ ಸತತವಾಗಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬು|ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬುನನ್ನು]] ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸತತವಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ<ref name="mrever" /> ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಯೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಾನಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಘೋಷಿಸಿದ.<ref name="mrever" /> ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಂತ ಮೂದಲು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಬಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಿಯೋರೆ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಾವು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿನಯಿಸುವಂತೆ ಆತನ ಮನ ಒಲಿಸಿದರು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಯಾರಾಗಲು ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ''[[ಸ್ಟೆ ಹಂಗ್ರಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೆಫ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಿಯಿಸಿದ್ದ. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಲೂ ಫೆರಿಗ್ನೊ]] ಅಂತಹ ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಏನೂ ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿನ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾನೇ ಘೋಷಣೆಮಾಡಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ.<ref name="lifeline" /> ''[[ಕ್ಯಾನನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅವನ ಶರೀರ ಉತ್ತಮ ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿವರಸೆಯನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವು ಆತನ ದೇಹ ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆಗಾಗಿ ಆತ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಆತ ತನ್ನ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತ ಉಂಟಾದರೂ ತಾನು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಮುಖ ತೋರಿಸದಿರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನನ್ನು [[ಕಲರ್ ಕಮೆಂಟರಿ]] ಹೇಳಲು ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆ ತಾಸಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದ್ದಾಗ ಘೋಷಿಸಿದ: "ನಾನೂ ಏಕೆ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದು?". ಕೇವಲ ಏಳೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾಗಿದ್ದ. ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ. === ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಬಳಕೆ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವ [[ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌|ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ: "ನಾನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುವಾಗ ಡಯೆಟ್‌ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳು ನನಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು, ನಾನು ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ]] ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆತ "ಟಿಶ್ಯು ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="Arnold Steroids">{{cite web |title=Arnold & Steroids: Truth Revealed |publisher=get2net |url=http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031008172601/http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archivedate=2003-10-08 |accessdate=2008-04-18 |last=Theunissen |first=Steve}}</ref> ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುಗಳು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬಂದು ಅವರ ಸಾವು ಬೇಗನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ವೈದ್ಯ ಡಾ. ವಿಲ್ಲಿ ಹೀಪಿ ವಿರುದ್ಧ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದಾವೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೈದ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಎಂದೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ,[[ಮಿಥ್ಯಾರೋಪ]] ಮಾಡಿದ ಸಲುವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[DM]]೨೦,೦೦೦ ($೧೨,೦೦೦ USD) ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} ಯು.ಎಸ್.ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಆದಂತಹ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್‌ನ]]'' ವಿರುದ್ಧವೂ ಆತ ಸಹ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದ. ಅವರು ಸಹ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕೇಸು ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯ|ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೃದಯವು ಮೂರು ಕವಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ).<ref>{{cite news |title=Surgery Leaves Star Undimmed |url=http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |work=The Free Library |publisher=Farlex |date=1997-04-18 |accessdate=2008-07-29 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024054528/http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |url-status=dead }}</ref><ref name="Surgery">{{cite web|last = Starnes|first = Dr. Vaughn A.|title = Renowned Cardiac Surgeon Proclaims Medical "Facts" In Article "Represent No Facts At All"|date = March 8, 2001|url = http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp?sec=news&subsec=uptotheminute|doi = |accessdate = March 3, 2009|archive-date = ಮೇ 23, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080523203941/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp%3Fsec%3Dnews%26subsec%3Duptotheminute|url-status = dead}}</ref> ೧೯೯೬ರ ನಂತರ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು]] ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ [[ಹೃದಯ ಕವಾಟ|ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು]] [[ಮಾನವ ಹೊಮೊಗ್ರಾಫ್ಟ್ ಕವಾಟ]]<ref name="Surgery" /> ದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ, ತಾನು ಸ್ಟಿರಾಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web |title=Conan the Politician |publisher=ESPN |url=http://espn.go.com/columns/farrey_tom/1655597.html |accessdate=2008-04-18 |last=Farrey |first=Tom}}</ref> == ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು == {{See also|Arnold Schwarzenegger filmography}} {{Infobox actor |image =SchwarzeneggerJan2010.jpg |othername = Arnold Strong<br />Arnie |yearsactive = 1970-2004, 2009-present <small>(acting)</small> |occupation = Actor, [[Film director|Director]], [[Film producer|Producer]]}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಭಿನಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದಿದ್ದ. ಆತನನ್ನು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಟನಾಗಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಉಚ್ಚರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗಿ ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ [[ಡಬ್ಬಿಂಗ್]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="profilear" /> [[ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌ನ]] ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್ ಗುಡ್‌ಬೈ]]'' (೧೯೭೩) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಿವುಡ]] ಮತ್ತು [[ಮೂಗ|ಮೂಗನಾಗಿ]] ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾಗಶಃ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಮೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಂತಹ ''[[ಸ್ಟೇ ಹಂಗ್ರಿ]]'' (೧೯೭೬) ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗದಂತೆ ಇತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಅಭಿನಯದ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತಾನು ಹಿಂದೆ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒದ್ದಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ{{ndash}} ನನಗೆ ನಟನೆಯು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ನನ್ನ ದೇಹವು ’ಬಹಳ ಭಯಂಕರ’ವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯು ಬಹಳ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ನನ್ನ ಎಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನನಗೆ ನಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. ಮೂಲತಃ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು."<ref name="askarnold1" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' (೧೯೭೭) ಎನ್ನುವ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ|ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೈಭವಿಕರಿಸಿಕೊಂಡನು.೨/}<ref name="profilear" /> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು, ಚಿತ್ರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದನು.<ref name="autogenerated2">{{cite web |title=The Smoking Gun: Archive |publisher=TheSmokingGun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldpump1.html |accessdate=2007-05-11}}</ref> ''[[ದಿ ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್ ಹಲ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ [[ಲೌ ಫೆರಿಂಗೋ]] ಡಾ.ಡೇವಿಡ್‌‍ ಬ್ಯಾನರ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ವಿಲನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಹ್ಯಾಸ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕ್ ಡಗಲಸ್]] ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌ನ್-ಮಾರ್ಗೇಟ್]] ಜೊತೆಗೆ ಶ್ವಾಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ನಟಿಯಾದ [[ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌|ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌ಳ]] [[ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಫಿಲ್ಡ್‌ನ ಗಂಡನಾಗಿ [[ಮಿಕ್ಕಿ ಹರ್‌ಗೀಟೆ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ತಿರುವ ಕೊಟ್ಟಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವಾರ್ಡ್-ಅಂಡ್-ಸಾರ್ಸರಿ]], ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಹತ್ವದೆಂದರೆ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್‌]]'' ಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.<ref name="katzfilm" /> ಇದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯರ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಆದರೂ ಅದರ ಬಾಕ್ಸ್-ಆಫೀಸ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯು ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref name="tessay">{{cite news |first=Clark |last=Collis |title=EMPIRE ESSAY: The Terminator |url=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=132648 |work=Empire magazine |accessdate=2008-04-18}}</ref> ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ "[[ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಇನ್ ರಿಯೊ]]" ಎನ್ನುವ ಪ್ರಚಾರಿ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger's star on the Hollywood Walk of Fame.jpeg|thumb|right|240px|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಸ್ಟಾರ್ ಆನ್‌ ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವಾಕ್‌ ಆಪ್‌ ಫೇಮ್‌]] ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌ರ]] [[ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾದಂಬರಿ]] ಆಧಾರಿತ ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="katzfilm" /><ref name="profilear" /><ref name="fanleam">{{cite book |last=Leamer |first=Laurence |title=Fantastic: The life of Arnold Schwarzenegger |year=2005 |publisher=St Martin’s Press}}</ref> ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ರೆಡ್ ಸಾನ್‌ಜಾ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ, ಆದರೆ ಅದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೋಯಿತು."<ref name="tessay" /> ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]] ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="profilear" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವನ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ(ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಟ್ಟ [[ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ|ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು]] ಸಹ), ಗಂಭೀರವಾದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನ ಪರ್ಯಾಯವಾದ-ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯ/ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದ ''[[ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ನಿಜವಲ್ಲದ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಪಂಚದಂತಿರುವ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ೨: ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು, [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]]‌ನನ್ನು ತನ್ನ ನಟನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಕಮ್ಯಾಂಡೋ]]'' (೧೯೮೫), ''[[ರಾ ಡೀಲ್]]'' (೧೯೮೬), ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' (೧೯೮೭) ಮತ್ತು ''[[ರೆಡ್ ಹೀಟ್]]'' (೧೯೮೮). ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪ್ರಿಡೇಟರ್]]'' (೧೯೮೭) ಎನ್ನುವ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿನ್ನಿಸೊಟ|ಮಿನ್ನಿಸೊಟದ]] [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗುವ]] [[ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ|ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರನ]] ಜೊತೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ (ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯು ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ) ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ಚ್ಯುಕೆಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] ಹುದ್ದೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌|ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌ನ]] ಜೊತೆ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ರಾಬಿನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ. ''[[ಟ್ವಿನ್ಸ್]]'' (೧೯೮೮), ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ|ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊನ]] ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಚಿತ್ರವು ಹೊಸ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಕಂಡಿತ್ತು. ''[[ಟೊಟಲ್ ರೀಕಾಲ್]]'' (೧೯೯೦) ಚಿತ್ರವು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹಣದಲ್ಲಿ ೧೫% ಹಣವನ್ನು ಸಹಾ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೌಲ್ ವರ್‌ಹೊಈವನ್ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌|ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌ರವರ]] "[[ವಿ ಕೆನ್ ರಿಮೆಮ್‌ಬರ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ ಯು ಹೋಲ್‌ಸೇಲ್]]" ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್]]'' ಚಿತ್ರದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯದ ''ಟ್ವಿನ್ಸ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಆರಿಸಲಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು]]'' ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು [[ದಿ ಸ್ವಿಚ್]] ಎನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು [[ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌|ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌ವೊಂದನ್ನು]] ಆರಂಭಿಸಿದ. ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾ|ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾವೊಂದನ್ನು]] ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಇದುವರೆಗೂ ಸಹ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Chth arnold schwarzenegger.jpg|240px|left|thumb| ಫುಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಇನ್‌ ಪ್ರಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ದ ಗೌಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಚೈನೀಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]] ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲು ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ೧೯೯೧''[[Terminator 2: Judgment Day]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡ, ೧೯೯೧ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಥಿಯೆಟರ್ ಒನರ್ಸ್]] ಸಂಘದವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನನ್ನು "ಈ ದಶಕದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಟ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="lifeline" /> ಅವನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ [[ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಕಾಮಿಡಿ]] [[ಠಕ್ಕುತನದ]] ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ. ''[[ಜ್ಯುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ''[[ಟ್ರೂ ಲೈಸ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಗೂಢಚಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮರಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಯಾದರು ಹಾಗೂ [[ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌|ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌ನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲೇ ''[[ಜೂನಿಯರ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ]] ಸಹ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಈ ಮೂವರ ಮೂರು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬಾರಿಯ [[ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ|ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ{{ndash}}]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. '' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''[[ಇರೇಸರ್]]'' (೧೯೯೬) ಎನ್ನುವ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. [[ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್]] ಆಧಾರಿತ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ರಾಬಿನ್]]'' (೧೯೯೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಿ. ಫ್ರೀಜ್]] ಎಂಬ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಬೆನ್ನಿಗಾದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಇದೇ ಅವನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ & ರಾಬಿನ್'' ಚಿತ್ರವು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಲಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿನಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಘೋಷಿತವಾದವು, ''[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಪ್ಸ್]]'', ''[[ಐ ಅಮ್ ಲೆಜೆಂಡ್]]'' ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಂಟೆನ್ ಟರ್ನ್ಟಿನೋ]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]] ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಆಗಿ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ (''ಜೂನಿಯರ್'' ಮತ್ತು ''ಕೈಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್'' ಇವೇ ಆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು). ಇದರ ನಂತರ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಡೇಸ್]]'' (೧೯೯೯) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್‌ಥ್ ಡೇ]]'' (೨೦೦೦) ಮತ್ತು ''[[ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್]]'' (೨೦೦೨) ಎನ್ನುವ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ, ಆದರೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚಿತ್ರದ ಟೈಟಲ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[Terminator 3: Rise of the Machines]]'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ಗೌರವಸೂಕವಾಗಿ ಸ್ಟೆಡ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನ ೨೫-ಮೀಟರ್(೮೨-ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಾಂಸೃತಿಕ ಸಂಘವೊಂದು ಆಲೋಚಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾವಿ ಒಪ್ಪಿದನು, ಆದರೆ ಅದೇ ಹಣವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌|ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌ಗಾಗಿ]] ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.<ref>{{cite web |title=Arnold wants 'Terminator' statue killed |publisher=Killoggs |url=http://www.killoggs.com/news/?news=609 |date=2002-09-27 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223210646/http://www.killoggs.com/news/?news=609 |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ''[[ದಿ ರನ್‌ಡೌನ್]]'' (ಅಥವಾ ''ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ದಿ ಜಂಗಲ್'' ) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ದಿ ರಾಕ್‌|ದಿ ರಾಕ್‌ನ]] ಜೊತೆ ಮೂರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಆರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ 80 ಡೇಸ್]]'' ಎನ್ನುವ ರಿಮೇಕ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ''[[ಲಿಬರ್ಟಿ’ಸ್ ಕಿಡ್ಸ್]]'' ([[ವ್ಯಾಲಿ ಫಾರ್ಜ್]]) ಎನ್ನುವ ಅನಿಮೆಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾರನ್ ವಾನ್ ಸ್ಟ್ಯೂಬಿನ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ೨೪ನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಕಿಡ್ &amp; ಐ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಷನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾದ T-೮೦೦ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ಕಿಕ್ಕಿಂಜರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನಗಳು ಕೇಳಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದನು,<ref>{{cite web |url=http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |title=Arnold downplays a Terminator Salvation cameo |publisher=SCI FI Wire |date= |accessdate=2009-03-11 |archive-date=2009-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313234133/http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ, ಆತ ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹೊರತಾಗಿ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ತೆಗೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url =http://movies.tvguide.com/Movie-News/Arnold-Schwarzenegger-Terminator-1005894.aspx|title=Arnold Schwarzenegger (Virtually) Back in Terminator Salvation|publisher=TVGuide.com|accessdate=2009-05-08}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == {{Main|Political career of Arnold Schwarzenegger}} [[ಚಿತ್ರ:Arnold-Cheney.jpg|thumb|right|ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನಿ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.]] === ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಟರಾಗಿದ್ದಂಥ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು,[[ಲಿಬರೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್]]‌-ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ನಟರಿಗಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರು. [[2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌|2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ತಾನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಏಕಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು:<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/08/31/gop.schwarzenegger.transcript/ |date=August 31, 2004 |title=Schwarzenegger: No country more welcoming than the USA |publisher=CNN.com |accessdate=2008-04-18}}</ref> {{quote|I finally arrived here in 1968. What a special day it was. I remember I arrived here with empty pockets but full of dreams, full of determination, full of desire. The [[United States presidential election, 1968|presidential campaign]] was in full swing. I remember watching the [[Richard Nixon|Nixon]]-[[Hubert Humphrey|Humphrey]] presidential race on TV. A friend of mine who spoke German and English translated for me. I heard Humphrey saying things that sounded like [[socialism]], which I had just left. But then I heard Nixon speak. He was talking about free enterprise, getting the government off your back, lowering the taxes and strengthening the military. Listening to Nixon speak sounded more like a breath of fresh air. I said to my friend, I said, "What party is he?" My friend said, "He's a Republican." I said, "Then I am a Republican." And I have been a Republican ever since.}} ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌|ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನಿಂದ]] ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಡ್ರಗ್‌]] ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ''[[ಸ್ಟಾಪ್‌ ದ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಚಳುವಳಿ ಜಾಥಾವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ವೈಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ಅವರ]] ಜೊತೆಗೂಡಿ, [[1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದರು.<ref name="Noonan">{{cite book | last = Noonan| first = Peggy| authorlink =Peggy Noonan | title = What I Saw at the Revolution: A Political Life in the Reagan Era| publisher = Random House| date = October 14, 2003| location = New York| page = 384 | isbn = 9780812969894}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು ೧೯೯೦ರಿಂದ ೧೯೯೩ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಂಥ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌|ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ರಾಜಕೀಯ ನೇಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="lifeline" /> "[[ಕಾನನ್‌]] ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌" ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಟ್ಟಂತಹ ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬೂಷ್‌ರವರಿಂದ ಅವರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಪೀಟ್ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೌರ್ವನರ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಎಡ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವರಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಲಿಬರಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.<ref name="White">{{cite web |url=http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |title=''Arnold Schwarzenegger, California's Newest Democrat'' |accessdate=2008-04-18 |last=White |first=Deborah |date=2006-01-14 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621125244/http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೩ರಿಂದ ೧೯೯೪ರ ಮಧ್ಯೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿ (ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಔಪಚಾರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ) ಆಗಿದ್ದರು, ಅನೇಕ ದೂರದರ್ಶನ/ರೇಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು]] ಸಹಾ ಮಾಡಿದರು. ಆತನ ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ಇರುವ ಬಿಳಿ ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ ಧರಿಸಿದ ಬಳುಕಲ್ಪಟ್ಟ ತೋಳುಗಳಿದ್ದ ಭಂಗಿಯ ಕಾರಣ ಒಂದಿಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ''[[ಟಾಕ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. "ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ."<ref name="governtalk">{{cite news |title=Arnold cast as Governor? |date=1999-10-04 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=90 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203946/http://www.schwarzenegger.com/news.asp%3Fid%3D90 |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಲು]] ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸ ಬಯಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.<ref name="governtalk" /> ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಾತುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ನಾನು ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ಮತ್ತು ಈ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಿಂದ ನಾನೇಕೆ ದೂರವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆಯದರಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕು?"<ref name="governtalk" /> ಎಂದಿದ್ದರು. === ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Schwarzenegger Bush.jpg|thumb|left| ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ''[[ದ ಟುನೈಟ್‌ ಶೋ ವಿತ್‌ ಜೇ ಲೆನೊ]]'' ಕಂತಿನ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗಾಗಿ [[2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆ|2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ತಾನು ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="profilear" /> ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು ಅಧಿಕ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯನ್‌ ದೇಶದ ಜನಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತವೆನಿಸಿದ್ದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು "ಗೌರ್ವನೇಟರ್‌" (''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟ‍ರ್‌'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ) ಮತ್ತು "ದ ರನ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌"(ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು) ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ" ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಉಮೇದುಗಾರಿಕೆಯು ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ‌೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಗ್ರೇ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ ಅವರು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಪರವಾದ ೫೫.೪% ''ಯೆಸ್‌'' ಮತಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೆ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ಗೆ ೪೮.೬%ಮತ ಬಂದಿದ್ದು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ [[ಕ್ರುಜ್‌ ಬಸ್ಟಾಮಾಂಟೆ]],ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಟಾಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲಿಂಟೊಕ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ೩೧% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಬಸ್ಟಾಮಂಟೆ ಅವರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನದ]] ನಿಯಮಗಳಂತೆ, ಚುನಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಜಾನ್‌ ಜಿ.ಡೋವ್ನೇ]] ಅವರು ಐರೀಷ್‌-ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪ್ರಥಮ ವಿದೇಶಿ-ನಿವಾಸಿಗರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, [[ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌|ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌ರವರು]], ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಚಾಲನೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಗ್ರಿಡ್‌ಲಾಕ್‌]] ಸರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಲು ಅವರು ಏನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದರು. ಆತನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಲೊಂದನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು "[[ಗರ್ಲೀ ಮೆನ್]]‌" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.(''[[ಸಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್‌ ಲೈವ್‌]]'' ನ ಚಿತ್ರಣವಾದ "[[ಹಾನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫ್ರಂಜ್]]‌" ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ).<ref name="SFGirlieMen">{{cite news |title=Schwarzenegger deems opponents 'girlie-men' |date=2004-07-18 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/07/18/MNGH57NKAF1.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504060359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F18%2FMNGH57NKAF1.DTL |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:CaliforniaStateCapitolGovernorOffice.JPG|thumb|left|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಕಛೇರಿ ಇದೆ.]] ವಾಹನ ನೊಂದಣಿ ಫೀಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು, ಅಂತೆಯೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ - ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಾಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ವಿಜಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು, ಫವರ್‌ಪುಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ ಅವರ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರ [[ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆ|ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಾಲ್ಕು ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಿಂದ ಸೋತಿದ್ದುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಸೋಲುಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು " ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೬೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಯಾರೊಬ್ಬರು ಜಯಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾನೆಗ್ಗರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಯೋಜನಾ ಚತುರರ ಜೊತೆಗಾರನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪುನಃ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ ಸೂಸಾನ್‌ ಕೆನ್ನಡಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|title=Press Release|url=http://gov.ca.gov/press-release/1191/|accessdate=2008-04-18|archive-date=2009-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901104721/http://gov.ca.gov/press-release/1191/|url-status=dead}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದರು, ಮುಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವಂತಹ ಅಲ್ಪ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ {0}ಅರೌಂಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ೮೦ಡೇಸ್‌{/0}ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಂತಹ ಸಹನಟ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌|ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌ನ]] ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ]] ಹೋರಾಡುವಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Jackie Chan and Arnold vs Piracy |publisher=Google Video |url=http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&q=Jackie+Chan&pr=goog-sl |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520070327/http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&q=Jackie+Chan&pr=goog-sl |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೬ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ೨೦೦೬ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]]‌, [[ಫಿಲ್‌ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಜೆಲಿಡೆಸ್]]‌,ದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಟ್ರೆಜರರ್‌]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮರುಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಆಂಜೆಲಿಡೇಸ್‌ನ ೩೮.೯% ಮತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೫೬.೦% ಮತವನ್ನು ಪಡೆದು, ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=General Election{{ndash}} Governor |publisher=California Secretary of State |url=http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2007-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219111658/http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಬಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲುಥರ್ ಕಿಂಗ್‌, ಜೆಆರ್‌.ಬ್ರೆಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ್ಕೋದ ಮೇಯರ್ [[ಗೇವಿನ್‌ ನ್ಯೂಸಮ್‌]] -ಅವರುಗಳು ಹೇಳಿದ್ದೆನೆಂದರೆ, " ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ [... ]ಅವರು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಮಧ್ಯದ-ಎಡಕ್ಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ". ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಅವಧಿಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/22/AR2006122201476.html|title=Schwarzenegger Remakes Himself as Environmentalist |publisher=The Washington Post|accessdate=2008-07-13|first=John |last=Pomfret}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2009/03/22/MNJH16KC5G.DTL| title = Predictions for Schwarzenegger's Next Big Role| author = Marinucci, Carla| date = 2009-03-22| accessdate = 2009-03-23| publisher = SFgate| archive-date = 2009-03-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20090326025246/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2009%2F03%2F22%2FMNJH16KC5G.DTL| url-status = dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Visit wildfires 2007.jpg|thumb|right| ವಿತ್‍‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್‌ ಸೆನೆಟಾರ್‌ ಡಿನ್ನೈ ಫೈನ್ಸ್‌ಟಿನ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಹಿಮ್‌, ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ಫೈರ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫೈರ್‌ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಎಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ವೆಂಡಿ ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಆತ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ]] ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಒಳಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು, ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="governG2" /> ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಬಲದ ಕುರಿತು ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ, "ನಾನು ನಾಯಕರುಗಳಾದಂತಹ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರ ಭಾಗವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಬೃಹತ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ೧೦೦%ನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ನಾಯಕರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ನಾನು ಇತರೆ ಜನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ."<ref name="governG2" /> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು, [[ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು "ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿರಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು, ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು. ನಾನು ಜನಸೇವಕನಾಗುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್‌]]-ಅವರು ನನ್ನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="LAWarn" /> ಯುನೈಸ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಶ್ರೀವರ್ [[ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ|ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿಯ]] ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಅತ್ತೆ|ಅತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು]], ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರು ಯುನೈಸ್‌ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ [[ಮಾವ|ಮಾವನಾಗಿದ್ದರು]]. ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ೨೦೦೫ರ ವರ್ಷದ ವಿಮರ್ಶಾ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು [[ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕರಲ್ಲ]]. ''[[ದ ಸಿಂಪಾಸ್‌ ಮೂವೀ]]'' ಯಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಮತು ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೋನ್ ''[[ಡೆಮೊಲಿಷನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]'' ಆಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಿದಂತಹ ಜಾರಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ/ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಉಭಯ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DamageAustria">{{cite news |title=BBC News: Schwarzenegger 'damages Austria' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4198633.stm |publisher=BBC News |date=2005-01-22 |accessdate=2008-04-18 |quote=He said Mr Schwarzenegger, who has dual nationality...}}</ref> ಅವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಯು.ಎಸ್‌.ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದವರಾಗಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ [[2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌|2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವಿರುದ್ದ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೭ರ [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ನ]] ಚಳುವಳಿಗಾರ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯುಎಸ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಮಿಷನ್ಸ್‌ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೀಮ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="EV50">{{cite web |title=Schwarzenegger wins European Voice campaigner of the year award |publisher=European Voice |url=http://www.europeanvoice.com/page/the-evawards-europeans-of-the-year/784.aspx |date=2007-11-27 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಈಗಲೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದೆಡೆಗೆ ಉತ್ತಮ ನಂಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಸಂಬಳ $೧೭೫,೦೦೦ ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Taxformsre">{{cite web |last=Nelson |first=Soraya |title=News: Schwarzenegger releases tax returns |publisher=OCRegister.com |url=http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |date=2006-04-15 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413151328/http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |url-status=dead }}</ref> [[2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿ|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು; [[ರುಡಿ ಗಿಲೈನಿ]] ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ [[ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೭ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ತಟಸ್ಥತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಗಿಲಾನಿ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳ ಕಾರಣ ಜನವರಿ ೩೦, ೨೦೦೮ರಂದು ನಡೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆ ರಾತ್ರಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿ|ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ|ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ]] ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ದಿನ, ಅವರು ಮ್ಯಾಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ "ಇದು ರುಡಿಯವರ ತಪ್ಪು!" ಎಂದು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದರು. (ಇಬ್ಬರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮನಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ).<ref>{{cite web|publisher=The Baltimore Sun|url=weblogs.baltimoresun.com/news/politics/blog/2008/01/arnold_opens_flood_of_mccain_e.html|title=Arnold opens 'flood' of McCain endorsements|accessdate=2008-05-07}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲವು ಸೆನೆಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗಾಗಿರುವಂತಹ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ==== ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ==== ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66|ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66ನನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದು ನವೆಂಬರ್ ‌೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ [[ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿ|ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿನ]] ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅದು ತೀರಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ೨೫ ವರ್ಷದಿಂದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಮೂರನೇ ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಕೊನೆ ವಾರಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌‍ ೬೬<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7F6PBldQxZc&amp;feature=related ಟಿವಿ-ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ದ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಆಗನೆಷ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66 ]</ref> ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://articles.latimes.com/2004/nov/01/local/me-campaign1 ಮೇಗಾನ್‌ ಗಾರ್ವೇ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸಲ್ಲಾಡೇ "ಪ್ರೊಪಿಸಿಷನ್‌. 66 ಇನ್‌ ಟಫ್‌ ಫೈಟ್‌", LAtimes.com]</ref> "ಅದು ೨೬,೦೦೦ ಅಪಘಾತಕಾರಿ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. === ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸ === {{Election box begin|title=California gubernatorial recall election, 2003}} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (US) |candidate = Arnold Schwarzenegger |votes = 4,206,284 |percentage = 48.6 |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Democratic Party (US) |candidate = [[Cruz Bustamante]] |votes = ೨,೭೨೪,೮೭೪ |percentage = ೩೧.೫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (US) |candidate = [[Tom McClintock]] |votes = ೧,೧೬೧,೨೮೭ |percentage = ೧೩.೫ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Green Party (US) |candidate = [[Peter Miguel Camejo]] |votes = ೨೪೨,೨೪೭ |percentage = ೨.೮ |change = }} {{Election box end}} {{Election box begin|title=California Gubernatorial Election 2006}} {{Election box candidate with party link |party = Republican Party (United States) |candidate = Arnold Schwarzenegger<br />(Incumbent) |votes = 4,850,157 |percentage = 55.9 |change = +7.3 }} {{Election box candidate with party link |party = Democratic Party (United States) |candidate = [[Phil Angelides]] |votes = ೩,೩೭೬,೭೩೨ |percentage = ೩೯.೦ |change = }} {{Election box candidate with party link |party = Green Party (United States) |candidate = [[Peter Miguel Camejo]] |votes = ೨೦೫,೯೯೫ |percentage = ೨.೩ |change = -೦.೫ }} {{Election box end}} === ಪರಿಸರದ ದಾಖಲೆ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭,೨೦೦೬ ರಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಲ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಯುಟಿಲಿಟಿಗಳು, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊರಬಿಡಬಹುದಾದ ಅನಿಲದ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡನೇ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಬಿಲ್‌ಗೂ ಸಹ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸದಿದ್ದಂತಹ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಬಿಲ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೯೯೦ ನಲ್ಲಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ೨೫ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ನ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ೨೦೫೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೮೦ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಡಳಿತಾಂಗ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೊರಸೂಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊರಸೂಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅಧಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.foxnews.com/wires/2006Oct17/0,4670,GlobalWarmingSchwarzenegger,00.html "ಕಾಲ್‌ ಜಾಯಿನ್ಸ್‌ ನಾರ್ಥೆಸ್ಟ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಫೈಟ್‌"] ''ಫಾಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೭, ೨೦೦೬. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮</ref> ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡುವ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ [[ಹಮ್ಮರ್]] ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಯೋಪ್ಯುಯೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಡಲು ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm "ದ ಗೌರ್ನರ್‌’ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಅಜೆಂಡಾ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106005149/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm |date=2013-11-06 }} ''ಫಾರ್ಚುನ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೩, ೨೦೦೭ ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮.</ref> ಯುಎಸ್‌ ಮೋಟಾರ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦, ೨೦೦೯ರಂದು [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌|ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೯ರ [[ಎಸ್‌ಎಇ]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sae.org/servlets/pressRoom?OBJECT_TYPE=PressReleases&amp;PAGE=showRelease&amp;RELEASE_ID=970 "ಎಸ್‌ಎಇ 2009 ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಓಪನಿಂಗ್‌ ಸೆರೆಮೊನೀಸ್‌ ಟು ಫ್ಯುಚರ್‌ ಗೌರ್ವನ್ಮೆಂಟ್‌.ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌"] ''ಎಸ್‌ಎಇ''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೦, ೨೦೦೯. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬, ೨೦೦೯.</ref> === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''ಫಕ್‌ ಯು'' ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಪತ್ರ === ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ [[ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌|ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಫಂಡ್‌ರೈಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರಾಂತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಅವರು ಸಂಘಟಕರಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ಟಾಮ್‌ ಅಮ್ಮೈನೊ]] ಬಣ್ಣಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು,"ಕಳಪೆ ಪ್ರಚಾರದ ತಂತ್ರ" ಎಂದು ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಅಮ್ಮೈನೊ "ನೀನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ" ಎಂದು ಕಿರುಚಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅವಧಿಯ ಭಾಷಣದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅನುಕರಣಕಾರನಾದ [[ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌|ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌ನ]] ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು "ಕಿಸ್ ಮೈ ಗೇ ಆ‍ಯ್‌ಸ್" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಹೊರನಡೆದರು. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಫಂಡ್ರೈಸರ್ ಆದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮ್ಮೈನೊಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ೧೧೭೬ಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರು. ಅದು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೪೦-೦ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೭೮-೦ಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&entry_id=49163 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201152928/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&entry_id=49163 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214230512/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |url-status=dead }}</ref><ref>[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703363704574503572762274170.html ]</ref> ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಂದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಪದ ಸಂಯೋಜನೆ]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರವೂ,ಪ್ರಥಮ ಪತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ [[ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ]] ಸಂದೇಶವುಳ್ಳ "[[ಯು ಫಕ್]]‌‌" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122052955/http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಮಾನಕರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿದುದ್ದನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರದಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದವು. ಅದೇನೆಂದರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿನ "ಫಕ್ ಯು"ಅರ್ಥವು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger and Maria Shriver-mod.jpg|thumb|right|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮಾರಿಯಾ ಶ್ರೀವಾರ್‌ರೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು.]] ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್: ದಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಅ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡರ್'' ಎನ್ನುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ/ದೇಹದಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="lifeline" /> ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕದಲ್ಲಿನ]], [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] [http://latimesblogs.latimes.com/thehomeroom/2008/05/great-ad-for-st.html ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಇದಾದ ನಂತರ] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ <ref name="lifeline" /> ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.<ref name="lifeline" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬, ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಟಿವಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌|ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌ಳನ್ನು]] ಮ್ಯಾಸೆಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಹ್ಯಾನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಆಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ]] [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯ]] ಸೋದರಸೊಸೆ. ಸಂತ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ ಎಕ್ಸೈವರ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೆ. ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ರೈರ್ಡಾನ್ ಮದುವೆಯ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="MariaOwings">{{cite web |title=Maria Owings Shriver Wed To Arnold Schwarzenegger |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE3DF103DF934A15757C0A960948260 |date=1986-04-27 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳು: ಕ್ಯಾಥಾರೀನ್ ಯುನೈಸ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ ಮರಿಯ ಆರೊಲಿಯ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೧ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಜನನ);<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE0DD1E3DF937A15754C0A967958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1991-07-24 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಪ್ಯಾಟ್‌ರಿಕ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ಜನನ);<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE6DB1430F932A1575AC0A965958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1993-09-21 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತೋಪರ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಜನನ).<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E3D8103AF933A0575AC0A961958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1997-09-30 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೧,೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ (೧ ೦೨೨ m²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ,[[ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌|ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Next Stop – Governor's Mansion? |publisher=Forbes |url=http://www.forbes.com/2003/06/27/cx_bs_0627movers.html |date=2003-06-27 |accessdate=2008-04-18 |last=Schiffman |first=Betsy}}</ref><ref>{{cite news |title=The Mind Behind the Muscles |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Lacayo |first=Richard |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725002123/http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ಯಾಲಿಸೇಡಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಂತಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು.<ref name="NewHome">{{cite web |title=Schwarzenegger, Shriver selling home in Palisades |publisher=San Francisco Chronicle |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/07/06/RE54354.DTL |date=2003-07-06 |accessdate=2008-04-18 |last=Ryon |first=Ruth |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004211359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F07%2F06%2FRE54354.DTL |url-status=dead }}</ref> [[ಇದಾಹೋನ ಸನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌|ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವು ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="CatchingUp">{{cite web |title=Catching Up With Maria Shriver |publisher=[[Sacramento Magazine]] |url=http://www.sacmag.com/media/Sacramento-Magazine/May-೨೦೦೪/Catching-Up-With-Maria-Shriver/ |month=May |year=೨೦೦೪ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Dunteman |first=Dayna }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ|ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊನಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಾಧಾನಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, [[ಹಯಾತ್ ರೆಜೆನ್ಸಿ]] ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕೊಠಡಿಯ ಬಾಡಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="SuiteCost">{{cite web |title=Nonprofit subsidizes Schwarzenegger travel frills |publisher=[[National Committee for Responsive Philanthropy|NCRP]] |url=http://www.ncrp.org/AR-೦೭೦೫೦೭-LATimes-NonprofitsubsidizesSchwarzeneggertravelfrills.asp |date=೨೦೦೭-೦೭-೦೫ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Pringle |first=Paul }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾನುವಾರದಂದು ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವರ್ಗವು ಸಂತ ಮೋನಿಕ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ|ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Maria Shriver Ends Her Silence On Husband's Campaign |publisher=NBC |url=http://www.knbc.com/politics/2463270/detail.html |date=2003-09-08 |accessdate=2008-04-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಪ್ರೀತಿ]] ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ]] ನೀಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ [[ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ|ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ]] ರಹಸ್ಯ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref name="askarnold1" /> '' "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವಳು ಸಹ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಜೀವನವಾಗುತ್ತದೆ... ಆದರೆ ಹಾಗಂತ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. '' ''ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತೀರಿ.'' <ref name="askarnold1" /> ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪಿತೃತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದನು: ''"ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗ ಆಟವಾಡುವುದು. '' ''ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಹಳ ಪೆದ್ದನಂತೆ ಆಡುತ್ತೇನೆ. '' '' ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ನಾನು ಸಹ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ಪಾತ್ರಾಭಿನಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. '' ''ನಾವು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು."'' <ref name="askarnold1" /> ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವಾದ ೬'೨" (೧೮೮&nbsp;cm)<ref name="IMDb bio" /><ref name="mrever" /><ref>{{cite web |title=Ask Arnold |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&subsec=askarnold |year=1999 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204814/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&subsec=askarnold |url-status=dead }}</ref> ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ೬'೧.೫" ಎತ್ತರವಿತ್ತು, ಎಂದು ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HeightArnold" /><ref>{{cite web |title=Schwarzenegger Measured |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/article5.html |access-date=2009-12-15 |archive-date=2011-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204058/http://www.arnoldheight.com/article5.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರು ''ಡೈಲಿ ಮೈಲ್'' ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್ ಔಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಕ್ಷಣ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಕುಳ್ಳನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.<ref>ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂವ್ಸ್‌,ಎನ್‌: "ಟ್ರು ಮೈತ್ಸ್‌: ದ ಲೈಫ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌," ಪುಟ ೧೫೭. ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರ್ರಿ, ೨೦೦೩</ref> ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕುರಿತು [[ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌|ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Poor Recall |publisher=Chicago Reader |url=http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |date=2003-09-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Miner |first=Michael |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423133904/http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್, ತನ್ನ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ಹರ್ಬ್ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಅವನ ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರೆದ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾತಾನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಒಂದು ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ''" ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸೋಣ, ಅವರು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ "''.<ref>{{cite web |title=Incoming governor's mantra: 'Action' |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/10/23/MNG2C2HG8R1.DTL |date=2003-10-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Salladay |first=Robert |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328131723/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F10%2F23%2FMNG2C2HG8R1.DTL |url-status=dead }}</ref> ಟೈಲರ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಅಳತೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ಮುಗಿಸಲೇಬೇಕಾ?"ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಲಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ದಿಂಬಿನಿಂದ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಐದು-ಅಡಿ-ಐದು ಇಂಚಿ(೧೬೫ ಸೆ.ಮೀ)ನ ವೆಸ್ಸೆನ್‌ನ ಕುರ್ಚಿ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger Blinked |publisher=National Conference of State Legislators |url=https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |accessdate=2008-04-18 |last=Weintraub |first=Daniel |format=PDF |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604204415/https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಬಾಬ್‌ ಮುಲ್ಹೊಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಅವರು ಸಹ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ರವರು ೫'೧೦" ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಅವರು ತನ್ನ ಬೂಟುಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525190758/http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದೇ ಒಂದು ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದುದು,<ref>{{cite web |title=Arnold Height |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2010-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211143647/http://www.arnoldheight.com/ |url-status=dead }}</ref> ಶಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಎತ್ತರದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು.<ref name="HeightArnold" /> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ]] [[ಪೀಟರ್ ಪಿಲ್ಜ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಒತ್ತಾಯವು ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನ ೩೩ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಂತೆ: ''ವಿದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ನಾಗರೀಕನು, ಅವನು ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಆತನ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು''.<ref name="DamageAustria" /> ಪಿಲ್ಜ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ([[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ನ]] ನಿಯಮಾವಳಿ ೧೩ರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವು ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮೂಲಸ್ಥಳವಾದ [[ಗ್ರೇಜ್‌]] ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನ [[ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ '''ದ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದೆ. ಅದು [[ಗ್ರೇಜರ್ ಎಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರಮ್‌ ಗ್ರೇಜ್‌]] ಎರಡೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌ನ]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂದುವರೆದ ನಂತರ ಆತನ ಮೂಲಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು,ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಂತೆ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು, ''"ಗ್ರೇಜ್‌ ನಗರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ, ಲೈಬೆನೌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಂದ ನಾನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ"'' ಮತ್ತು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಗ್ರೇಜ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news |title=Graz removes Schwarzenegger name |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4560182.stm |date=2005-12-26 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅದು ಈಗ ಅನಧಿಕೃತವಾದ [[ಯುಪಿಸಿ-ಅರೇನಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ ಸಣ್ಣದಾದ ಜಾರುವಂತಹ ಜಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ರನ್‌'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ(ಅದನ್ನು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು)<ref>{{cite web|url=http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|title=And … here’s Arnold’s Run|accessdate=2008-07-13|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.is/20120905042105/http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|url-status=dead}}</ref> ಆ ಜಾಡು ಕಪ್ಪು ವಜ್ರ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} {{Citation needed|date=July 2009}} ಅವರು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ‍]] ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [[ಹಮ್ಮರ್‌]] ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು, ಆ ಮಾದರಿಯು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು, ೬,೩೦೦&nbsp;lb (೨೯೦೦&nbsp;kg) ಮತ್ತು ೭ಅಡಿ (೨.೧ m)ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಅದನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಸಾಗಣೆಗಾಡಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಇಂಧನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗವರ್ನರ್ ಮರುಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಹಮ್ಮರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕ ಇಂದನದ ವಾಹನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಯುಎಸ್‌ನ $ ೨೧,೦೦೦ಗಳವರೆಗೆ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ ಹೈವೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌‌ನ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಮರುಇಂಧನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಯು.ಎಸ್‌. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ಎನರ್ಜಿ]] ಅನುದಾನವನ್ನು,ಅದರ ಯುಎಸ್‌$೯೧,೦೦೦,೦೦೦ ಯೋಜನೆಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=Thanks to Arnold, California to Pave the Hydrogen Highway |publisher=BMW World |url=http://www.usautoparts.net/bmw/hydrogen/schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್‌೨ಹೆಚ್‌ (ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ ಹಮ್ಮರ್‌ನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=HUMMER H2H Hydrogen Powered Experimental Vehicle |publisher=About.com |url=http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Wickell |first=Dale |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525024014/http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಥಾಲ್‌|ಥಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಜನರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ೬೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜುಲೈ೩೦, ೨೦೦೭ರಂದು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಥಾಲ್ ೧೪೫ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಯು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಜನಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವತ್ತೂ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news |title=Strudel, schnitzel shower Schwarzenegger at 60th birthday bash |publisher=USATODAY.com |url=http://www.usatoday.com/life/people/2007-07-30-schwarzenegger_N.htm?csp=34 |accessdate=2008-04-18 |agency=Associated Press |year=2007}}</ref> === ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯಗಳು === ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩,೨೦೦೬ರಂದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ [[ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ|ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿಗೆ]] ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ಬಲ [[ತೊಡೆಯ ಎಲುಬ|ತೊಡೆಯ ಎಲುಬನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Calif. Gov. Schwarzenegger Breaks Leg in Skiing Accident in Idaho |publisher=FOX News |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,238562,00.html |date=2006-12-24 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಬಾಲ್ಡ್‌‍ ಮೌಂಟೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋವರ್ ವಾರ್ರ್ಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ರನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈಪೋಲ್‌‌ನಿಂದ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಸುಲಭವಾದ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೆವೆಲ್ ರನ್‌ನಿಂದಲೇ ಹೊರಬಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರಿಣಿತ ಲೆವೆಲ್‌ ಜಾರಾಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೬ ರಂದು, ಅವರು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಳೆಗೆ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಹ ೯೦-ನಿಮಿಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೦೬ ರಂದು [[ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌|ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು.<ref>{{cite news|title=Schwarzenegger cleared to resume duties after surgery |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=೨೦೦೬-೧೨-೨೬ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}</ref> ಜನವರಿ ೫, ೨೦೦೭ರಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ,ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ೮, ೨೦೦೬ರಂದು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಹಾರ್ಲೀ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌]] [[ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸೈಡ್‌ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿಗೆ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತಮ್ಮ ತುಟಿಗಳಿಗೆ ಆದ ಅಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕೆ ೧೫[[ಹೊಲಿಗೆಗಳ|ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. "ಘಟನೆಗೆ ಆಧಾರಗಳೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ]] <ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/10811025/|title=No Charges Against Schwarzenegger|accessdate=2008-07-13}}</ref> ವಕ್ತಾರನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾಸನ್‌ ಲೀ ಹೇಳಿದರು. [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ ಚಿತ್ರಗಳ|''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌'' ಚಿತ್ರಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿ|ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಎಮ್‌-೧ ಅಥವಾ ಎಮ್‌-೨ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಡ್‌ ಕಾರು ಇಲ್ಲದೇ ಮೋಟಾರುಸೈಕಲ್‌ ಅನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೧ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅವರು ಆರು [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು|ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತವಾದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="MotorAccident">{{cite news |agency=Associated Press|title=Schwarzenegger, son get in motorcycle accident |publisher=USA Today |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2006-01-09-schwarzenegger-accident_x.htm |date=2006-01-09 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಆದ ಅಂಗ ಕಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು; ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವಾಟ ಡಿಗ್ರೇಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಕವಾಟ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕವಾಟ ಬೇಡ ಅಂದುಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಶಾರೀರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="ElectHeart">{{cite web |title=Schwarzenegger Has Elective Heart Surgery |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E6D9113FF93BA25757C0A961958260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |date=1997-04-18 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೪ರ ಹವಾಯಿಯ ವಿರಾಮಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಜು ಬಾರದೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಅವನನ್ನು ದಡಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger saves stricken swimmer in Hawaii |publisher=Sify |url=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13450922 |date=2004-04-10 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವನ್ನು ಜೂನ್‌ ೧೯, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ತುರ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪೈಲಟ್‌ ವರದಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|first=Nicole|last=Santa Cruz| coauthors= |authorlink= | title=Governor's plane makes emergency landing in Van Nuys | date=2009-06-19| publisher=|url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2009/06/governors-plane-makes-emergency-landing-in-van-nuys.html|work =The Los Angeles Times| pages = | accessdate = 2009-06-20|language =}}</ref> == ವ್ಯವಹಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="governG2" /><ref name="LAWarn" /> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದ ನಂತರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು "ಫಲಭರಿತ ಗುರಿಯ ನೇತಾರ" ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳ|ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕಾರನ್ನು {{ndash}}ಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DT2" /> ೩೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಮಿಲೇನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ, ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಾದ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲಂಬು]] ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯ ಜಾಣತನದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೯೭೧ರ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಬೃಹತ್ತಾದ [[ಭೂಕಂಪ|ಭೂಕಂಪದ]] ತರುವಾಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="Millionaire Magazine">{{cite web |title=Real Life Action Hero |publisher=Millionaire Magazine |url=http://www.millionaire.com/interviews_schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Morgan |first=Kaya}}</ref><ref>{{cite web |title="Working" Out |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&subsec=didyouknow |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204758/http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&subsec=didyouknow |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬು ಅವರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸದಿಂದ ಮೇಲ್‌ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಲಾಭವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು, ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾರಿದರು.<ref name="lifeline" /><ref name="Millionaire Magazine" /> ಅವರು ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಹದಾಢ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಗೆಲುವಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು: ಅವರು $೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಹೋಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger reveals pumped-up finances |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Williams |first=Lance |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318192048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=The Best Salesman in America? |publisher=Selling Power |url=http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |accessdate=2008-04-18 |last=Fleschner |first=Malcolm |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080224112746/http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ ಆನ್‌ ಮೈನ್‌'' ಎಂಬ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ತೆರೆದರು. ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ'' ಎಂದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ "ಪುಟ್ಟ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು" ಅಥವಾ ಆಡುಭಾಷೆಯ "ಮಧು" ಅಥವಾ "ಪ್ರಿಯತಮೆ/ಮ" ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಮಾರಿದರು.<ref>{{cite web |title=The foundation for taxpayer and consumer rights is in the wrong in its junk fax lawsuit where it falsely blames Arnold Schwarzenegger for faxes sent to promote a restaurant he doesn't own |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&subsec=uptotheminute |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204836/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&subsec=uptotheminute |url-status=dead }}</ref> ಅವರು [[ಕೊಲಂಬಸ್‌‍]]‌ನ [[ಓಹಾಯೊ|ಓಹಾಯೊದ]] ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು:"ನಾನು, [[ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]] ರಿಂದ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌|ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ರವರೆಗೆ]]... ಮತ್ತು ಈಗ [[ಲೆಸ್‌ ವ್ಯಾಕ್ಸೆನರ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫ್ಫೆಟ್‌]] ರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ... ನಾನು ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಎರೆಡು ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಯಾವಾಗ ಹೊರಬೀಳಬೇಕು ಎಂಬುದು! ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೇ ಮಾಡಿದೆ!"<ref name="per" /> ಅವರು ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌|ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="DoggedPath">{{cite web |last=Weinraub |first=Bernard |title=Schwarzenegger's Next Goal On Dogged, Ambitious Path |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B06E5D81230F934A2575BC0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2 |date=2003-08-17 |accessdate=2008-04-18}}</ref> === ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ === {{See also|Planet Hollywood}} ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು,[[ಬ್ರುಸಿ ವಿಲ್ಸ್]]‌,[[ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೊನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಿ ಮೋರ್‌]] ಅಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ([[ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಕೆಫೆ]] ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದು) [[ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref name="planetar">{{cite news |title=Arnold leaves planet |date=2000-01-25 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2006-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061231121119/http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |url-status=dead }}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಆ ಕಂಪನಿ ಲಾಭಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು "ಹೊಸದಾದ ಯುಎಸ್‌ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಹಸ"ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಿನಿಮಾ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಲು ಬಯಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="planetar" /> === ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭ === ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ $೧೦೦–$೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="100million">{{cite news |last=Williams |first=Lance |title=Schwarzenegger worth $100 million, experts say |date=2003-08-17 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |work=[[San Francisco Chronicle]] |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328121715/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |url-status=dead }}</ref> ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಿನೆಮಾ|ಸಿನೆಮಾದಿಂದ]] ಬಂದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು [[ಸ್ಟಾಕ್ಸ್‌]], [[ಬಾಂಡ್ಸ್‌]], ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕಂಪೆನಿ|ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಒಟ್ಟೂ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕ, ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೆಟ್ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಕಷ್ಟದಾಯಕ. ಜೂನ್‌ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆಗ್ಗರ್‌‍ $೩೮ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಗಲ್ಫ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಜೆಟ್‌ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite book |last=Fleming |first=Charles |title=High Concept: Don Simpson and the Hollywood culture of excess |publisher=Bloomsbury |year=1999|isbn=0747542627}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಭವಿಷ್ಯಕಾರನೊಬ್ಬ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ''"ಹಣ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಖುಷಿಯಾಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನಂತೆ. ''ಈಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ $೫೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು $೪೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವಿದ್ದಾಗ ಎಷ್ಟು ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೆನೋ ಅಷ್ಟೇ ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ,'' ಎಂದರು<ref name="governG2" /> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ''"ನಾನು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="per" /> == ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ ಆರೋಪಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger sexual harassment protestors750.jpg|thumb|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ದ ಕೋಡ್‌ ಪಿಂಕ್‌ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು]] ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವರು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು (''ಗ್ರೊಪೆಗೇಟ್‌'' ಎಂದು ಕರೆದು)<ref name="grope1">{{cite news |title=Sex scandal draws Arnie apology |date=2004-03-10 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3159122.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಚುನಾವಣೆಗೆ ಐದು ದಿನ ಮೊದಲು, ''[[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಸುದ್ಧಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರಂತೂ ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="behaving badly">{{cite news |title=Schwarzenegger sorry for behaving 'badly' toward women |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/10/02/recall.schwarzenegger/index.html |date=2003-10-03 |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅವನು ತಮ್ಮ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಅವನು ತನ್ನ ಪೃಷ್ಠದೊಳಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದಳು. ಐದನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಲಿಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಸ್ನಾನದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಆತ ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.<ref name="grope1" /> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ಕೆಲವು ಸಮಯ "ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿರುವುದು" ನಿಜ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರು ಆದರೆ, ''"ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರರಷ್ಟು ನಿಜ ಅಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ''[[Oui]]'' ಎಂಬ ವಯಸ್ಕ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಕೇಳಿ ಬಂದವು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲೈಂಗಿಕ ಉನ್ಮತ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು [[ಮರಿಜುವಾನಾ|ಮರಿಜುವಾನಾದಂತಹ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=Schwarzenegger's Sex Talk |publisher=The Smoking Gun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಸೇದುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಓಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದನಂತರ ತೆಗೆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್]]‌'' ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಜಿಕ್ಯೂ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌'' "ಮರಿಜುವಾನಾ ಡ್ರಗ್ಸ್‌ ಅಲ್ಲ"'' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ. ''ಅದೊಂದು ಎಲೆ ಅಷ್ಟೆ. '' "ನಾನು ಬಳಸುವ ಔಷಧಿ ಎಂದರೆ ದೇಹದಾಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ನನ್ನ ನಂಬಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="Cannabis">{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2007/oct/29/local/me-arnold29 |title=Governor says marijuana is not a drug, 'it's a leaf' |date=2007-10-29 |work=Los Angeles Times }}</ref> ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಕ್ತಾರ, ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಮೆಂಟ್‌ ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ.<ref name="Cannabis" /> ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ತಾರೆ [[ಅನ್ನಾ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌‍]] ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌, ಅವರ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಸೀನ್‌ ವಾಲ್ಷ್ ಮತ್ತು ನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಪ್ರಚಾರಕರ್ತೆ ಶೆರ್ಲಿನ್‌ ಮೈನ್‌ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದಳು.<ref name="AR">{{cite news |title=Schwarzenegger libel 'settled' |date=2006-08-26 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/5288194.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ನಂತರ ಹೊರಬಿದ್ದ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ: ''ಎರೆಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಡಲು ತಯಾರಿದ್ದು ಈ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಯು ಈಗ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ."'' <ref name="AR" /> ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ (''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್ತ್‌ ಡೆ ಸಿನೆಮಾ]]'' ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಪತ್ರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತನ್ನ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಧೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂದು ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ಹಕ್ಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="AR2">{{cite news |title=UK judge allows Arnie libel case |date=2005-03-23|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/4375679.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಅದಲ್ಲದೆ ವಾಲ್ಷ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನ್‌ ಅವರು ''ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾ ಅವರು ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕುರಿತು ಮಾನಹಾನಿಕರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="AR" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |title=Arnold: Developing a Mr. Universe Physique |year=1977 |publisher=Schwarzenegger}} * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold: The Education of a Bodybuilder |year=೧೯೭೭ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೨೮೭೯-X}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold's Bodyshaping for Women |year=೧೯೭೯ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೪೩೦೧-೨}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with [[Bill Dobbins (photographer)|Bill Dobbins]] |title=Arnold's Bodybuilding for Men |year=೧೯೮೧ |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೫೬೧೩-೦}} * * {{ndash}} {{cite book |author=with Bill Dobbins |title=The New Encyclopedia of Modern Bodybuilding |year=1998 |edition=rev. |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=0-684-84374-9}} * {{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths: The Life and Times of Arnold Schwarzenegger: From Pumping Iron to Governor of California |year=2003 |edition=rev. |publisher=Bloomsbury |location=New York |isbn=1-58234-465-5}} * {{cite book |last=Blitz |first=Michael |coauthors=and Louise Krasniewicz |title=Why Arnold Matters: The Rise of a Cultural Icon |year=2004 |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=0-465-03752-6}} * {{cite book |last=Borowitz |first=Andy |authorlink=Andy Borowitz |title=Governor Arnold: A Photodiary of His First 100 Days in Office |year=2004 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=0-7432-6266-2}} * {{cite book |last=Brandon |first=Karen |title=Arnold Schwarzenegger |year=2004 |publisher=Lucent Books |location=San Diego |isbn=1-59018-539-0}} * {{cite book |last=Saunders |first=Dave |title="Arnie": Schwarzenegger and the Movies |year=2008 |publisher=I. B. Tauris |location=London}} * {{cite book |last=Sexton |first=Colleen A. |title=Arnold Schwarzenegger|year=2005 |publisher=Lerner Publications |location=Minneapolis |isbn=0-8225-1634-9}} * {{cite book |last=Zannos |first=Susan |title=Arnold Schwarzenegger |year=2000 |publisher=Mitchell Lane |location=Childs, Md. |isbn=1-883845-95-5}} === ಸಂದರ್ಶನಗಳು === * [http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ಇನ್‌ ''ಓಯು'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, ಆಗಸ್ಟ್‌ 1977] at thesmokinggun.com * [https://archive.is/20121217214758/www.time.com/time/nation/printout/0,8816,483264,00.html ಎಕ್ಸ್‌ಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ''ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌'' (ಲಂಡನ್‌) ಸಂದರ್ಶನ, 1977] at time.com * [http://www.cbc.ca/thehour/index.html ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌] ಆನ್‌ [[ದ ಅವರ್‌]] ವಿತ್‌[[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟ್ರಂಬೊಲೊಪೊಲೊಸ್‌]] === ಸಿನಿಮಾ === * "ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌{{ndash}} ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಹೀರೊ" ಡಿವಿಡಿ ~ [[ಟಾಡ್ಡ್‌ ಬೇಕರ್]] * "[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]" (೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ವಿಶೇಷ ಸಂಪುಟ) ಡಿವಿಡಿ ~ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌ * {{imdb|0000216}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks|Arnold Schwarzenegger|wikt=no|b=no|s=no|v=no}} ;ಅಧಿಕೃತ * [http://gov.ca.gov/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಪ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ{{ndash}} ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] * ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] * * [http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619172008/http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp |date=2010-06-19 }} (ನಾನ್‌-ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌) * [http://www.joinarnold.com/ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌] * [http://twitter.com/schwarzenegger ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ] ಆನ್‌ [[ಟ್ವಿಟರ್‌]] * [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅಟ್‌ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೌರ್ನರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629023625/http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD |date=2011-06-29 }} * [http://www.americanrhetoric.com/speeches/convention2004/arnoldschwarzenegger2004rnc.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ 2004 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್‌] AmericanRhetoric.com * [http://www.americanrhetoric.com/speeches/arnoldschwarzeneggerunitednations.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌ ಟು ದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌] AmericanRhetoric.com * [http://kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger/ 3ಡಿ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524074847/http://www.kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger |date=2009-05-24 }} ;ಚುನಾವಣಾ ಜಾಲತಾಣಗಳು * [http://www.votecircle.com/candidate.php?id=679 ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೊಟ್‌ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915032356/https://votecircle.com/candidate.php?id=679 |date=2015-09-15 }} ;ನಾನ್‌ಪಾರ್ಟಿಸನ್‌ {{GovLinks | natgov = 1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD | followmoney = | votesmart = 29556 | ontheissues = Arnold_Schwarzenegger.htm | nyt = s/arnold_schwarzenegger/index.html | washpo = Arnold+Schwarzenegger | findagrave = }} * http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=418101 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111141700/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=418101 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ * http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=431509 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111074620/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&c=431509 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ ;ಅನಧಿಕೃತ * {{imdb|0000216}} * [http://www.builtreport.com/schwarzenegger.html ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ] (ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Gray Davis]]}} {{s-ttl|title=[[Governor of California]]|years=೨೦೦೩–present}} {{s-inc}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Bill Simon (politician)|Bill Simon]]}} {{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican Party]] nominee for [[Governor of California]]|years=[[California gubernatorial recall election, 2003|2003]], [[California gubernatorial election, 2006|2006]]}}<br /> {{s-inc|recent}} {{s-prec|usa}} {{succession box |before = [[Joe Biden]]<br /><small>Vice President of the United States</small><br />[[Jill Biden]]<br /><small>Second Lady of the United States</small> |title = [[United States order of precedence]] |years = ''while in California'' |after = All city mayors in California (if present)<br />followed by [[Nancy Pelosi]]<br /><small>Speaker of the U.S. House of Representatives</small> }} {{succession box |before = [[Jim Doyle]]<br /><small>Governor of Wisconsin</small> |title = [[United States order of precedence]] |years = ''while outside California'' |after = [[Tim Pawlenty]]<br /><small>Governor of Minnesota</small> }} {{s-end}} {{Persondata |NAME = Schwarzenegger, Arnold |ALTERNATIVE NAMES = Schwarzenegger, Arnold Alois |SHORT DESCRIPTION = Bodybuilder, actor, California politician |DATE OF BIRTH = {{birth date|1947|7|30|mf=y}} |PLACE OF BIRTH = [[Thal, Austria]] |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Schwarzenegger, Arnold}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೆಲ್ತ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಹಿತೈಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಯೋಧರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್‌ಎಬಿಲಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನ್ನಡಿ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಲಾರೆಯಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ನಾಗರೀಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಜ್‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸಿನ್‌-ಸೂಪಿರಿಯರ್‌ ಅಲುಮ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣದ ಅಂಕಿ ಅಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀವರ್ ಕುಟುಂಬ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಪತಿನಿಧಿಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] t58mj3tax5yzahs943vxhup3vxm1zqj 0 22032 1373504 1339816 2026-05-16T04:42:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name = iPod |image = [[ಚಿತ್ರ:IPod family.png|300px]] |caption = The current iPod line. From left to right: [[iPod Shuffle]], [[iPod Nano]], [[iPod Classic]], [[iPod Touch]].</small> |manufacturer = [[Apple Inc.]] |type = [[Portable Media Player]] (PMP) |service = [[iTunes Store]] (iPod touch only)<br />[[App Store]] (iPod touch only) |unitssold = Over 220,000,000 worldwide<br />as of September 2009 |cpu = [[Samsung]] [[ARM architecture|ARM]] }} '''ಐಪಾಡ್''' ಎಂಬುದು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ‌]]ಗಳ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಆಪಲ್]] ಕಂಪನಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ{{start date|2001|10|23}}. ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]], ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆ ಶೈಲಿಯ [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]], ವಿಡಿಯೊ-ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೊ]], ಮತ್ತು ಅಡಕ ಗಾತ್ರದ [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಬಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಐಫೋನ್‌]] ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲುದಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉತ್ಪನ್ನದಂತೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]] ಮತ್ತು ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ]] (ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ). ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಆಂತರಿಕವಾದ [[ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌]] ಒಂದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿದರೆ, ಇತರೆಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ [[ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮರಿ]]ಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ (ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಿನಿ ಮಾದರಿಯು [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] ಮಿನಿಯೇಚರ‍್ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು). ಇತರ ಅನೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಬಾಹ್ಯ [[ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಮಾದರಿಯಿಂದ ಮಾದರಿಗೆ ಇವುಗಳ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್ [[ಮೆಕಿಂಟೋಶ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌]] [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.apple.com/itunes/download/ | title=iTunes system requirements. Apple iTunes software currently runs on Mac OS X 10.3.9 or OS X 10.4.9 or later and on Microsoft Windows XP (Service Pack 2) or Vista | author=Apple Inc. | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಯಾರು ಆಪಲ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಯಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂಥವರಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತಮೂಲಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.simplehelp.net/2007/07/08/10-alternatives-to-itunes-for-managing-your-ipod/ | title=Alternatives to iTunes for managing your iPod | author=Ross McKillop, simplehelp.net | accessdate=2008-05-28}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು, [[ಆಟಗಳು]], ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ, [[ಇ-ಮೇಲ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವೆಬ್‌ ಓದುಗುರುತುಗಳು, ಹಾಗೂ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಲೂಬಹುದು. [[ಆರ್ಕೋಸ್]] ಕಂಪನಿಯ ಆಯ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಆಪಲ್‌ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಯು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 220,000,000ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಮಾರಾಟದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಶ್ರವಣ ಸಾಧನ]] ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/09/liveblog-rock-and-roll-apple-ipod-event.ars | title=Liveblog: "Rock and Roll" Apple iPod Event | date=9 September 2009 | publisher=[[Ars Technica]] | accessdate=2009-09-09}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:IPod 5-6 Gen side-by-side.jpg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 5G (ಬಲಭಾಗ) ಮತ್ತು 6G (ಎಡಭಾಗ) ಸುಧಾರಿತ ಸಂಪುಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಉಪಕರಣಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅದರ "ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್‌" ವರ್ಗದಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ ಸರಣಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="straight">ಕಾಹ್ನೆ, ಲಿಯಾಂಡರ್‌.[https://www.wired.com/news/columns/cultofmac/0,71956-0.html ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್ ಆನ್‌ ದಿ ಐಪಾಡ್'ಸ್‌ ಬರ್ತ್‌], ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್]]'', 2006-10-17. 2006-10-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಕಾಮ್‌ಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಗನೈಜರ್‌ಗಳಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ "ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಒಡ್ಡೊಡ್ಡಾಗಿರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು "ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಹನೀಯವಾಗಿದ್ದವು" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ CEO [[ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರ ಆದೇಶದಂತೆ, ಆಪಲ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಜಾನ್ ರೂಬಿನ್‌ಸ್ಟೀನ್]], ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಒಟ್ಟುಮಾಡಿದರು. ಯಂತ್ರಾಂಶ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಾದ [[ಟೋನಿ ಫೆಡೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕೇಲ್ ಧುಯೆ]],<ref>"[http://www.designnews.com/article/CA6478178.html 2007 ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ‍್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಮೈಕೇಲ್ ದುಹೆ’ಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌‌ವೇರ‍್ ನಾಲೆಜ್‌ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಬ್ರೀದ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ಟು ಐಪಾಡ್‌, ಟೆಲಿಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012084944/http://www.designnews.com/article/CA6478178.html |date=2007-10-12 }}", ''ಡಿಸೈನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'', 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24.</ref> ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಎಂಜಿನಿಯರ‍್ [[ಜೋನಾಥನ್ ಐವ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="straight"/> ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 23ರಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌-ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು 5 GBಯಷ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌‌ಡ್ರೈವ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಜಾನ್‌, "1,000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>[http://lowendmac.com/orchard/05/origin-of-the-ipod.html ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಐಪಾಡ್: 2000 ಟು 2004]</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, 2 [[ARM]] ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್‌]]ನ ಅನುರೂಪತೆಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಿರುಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫೋರ್ಟಲ್‌ ಪ್ಲೇಯರ‍್ ಕಂಪನಿಯು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ IBM-ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ MP3 ಸಾಧನವೊಂದರ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತ್ತು.<ref name="straight"/> ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ನೇರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು [[ಪಿಕ್ಸೊ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="straight"/> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಹಜಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಅಥವಾ ನಾಜೂಕುಗೊಳಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. [[ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, [[ಚಿಕಾಗೋ]] ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಎಸ್ಪಿ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು [[ಪೋಡಿಯಂ ಸ್ಯಾನ್ಸ್‌]] ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಇದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಮಿರಿಯಡ್‌]]ನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಕ್ವಾ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌ ಬಾರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ತಿಜೋರಿಯ [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಬೀಗ]]ದ ನೆನಪನ್ನು ತರುವ [[ಬ್ರಷ್ಡ್‌ ಮೆಟಲ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು [[Mac OS X]] ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಆರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಇವುಗಳ ಅಕ್ಷರ ಮಾದರಿಯು [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಬಹುತೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಭಜಿಸಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಸಂಗೀತ ಸಂಪುಟದ ಕಲಾಕೃತಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾದರಿಗೆ ಯಾವುದು ಸೂಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೋ ಆ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು) ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿ]]ಯಾದ Burst.comನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1979ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ಥರದ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಗಮನಹರಿಸಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ "ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ"ಯೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ [[ಕೇನ್ ಕ್ರಾಮರ‍್]] ಎಂಬಾತ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ IXI ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದ.<ref name="DailyMail">ಬೊಫೆ, ಡೇನಿಯಲ್‌ [http://www.dailymail.co.uk/news/article-1053152/Apple-admit-Briton-DID-invent-iPod-hes-getting-money.html ಆಪಲ್ ಅಡ್ಮಿಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್ DID ಇನ್ವೆಂಟ್ ಐಪಾಡ್, ಬಟ್‌ ಹಿ ಈಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ನಾಟ್‌ ಗೆಟಿಂಗ್ ಎನಿ ಮನಿ] ''[[ಡೇಲಿ ಮೇಲ್‌]]'', 2008-09-08. 2008-09-08ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ 120,000 [[US$]] ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಆತ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅದು ಆತನ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕ್ರಾಮರ್‌ ಎಂದಿಗೂ ಲಾಭಗಳಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="DailyMail"/> === ಸರಕುಮುದ್ರೆ === ''ಐಪಾಡ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವಿನ್ನೀ ಚೀಕೋ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ-ವೃತ್ತಿಗ ಜಾಹೀರಾತು ಬರಹಗಾರ ಸೂಚಿಸಿದ. ಹೊಸ ಸಾಧನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲೆಂದು ಆತನನ್ನು (ಇತರರೊಂದಿಗೆ) ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಕರೆದಿತ್ತು. ಮೂಲಮಾದರಿಯೊಂದನ್ನು ಚೀಕೋ ಕಂಡ ನಂತರ, ಅವನಿಗೆ ''[[2001: A Space Odyssey (film)|2001: ಎ ಸ್ಪೇಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ನೆನಪಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಒನ್]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಬಿಳಿಯ [[EVA ಪಾಡ್‌]]ಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುವ, "ಓಪನ್ ದಿ ಪಾಡ್ ಬೇ ಡೋರ‍್, [[ಹಾಲ್]]!" ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಅವನ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದವು.<ref name="straight"/> ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯ ಜೋಸೆಫ್ ಎನ್. ಗ್ರಾಸ್ಸೊ ಎಂಬಾತ, [[ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡು‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ (ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಕಿಯಾಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ) 2000ದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ "ಐಪಾಡ್" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ. 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2000ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ USPTOನಿಂದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಸ್ಸೋ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ.<ref>ಅನುಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ. 78018061, ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ. 2781793, U.S. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿಯ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳು. ಇನ್‌ಪಬ್‌, LLC, "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶ"ಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು "IPOD" ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು 1999ರ ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2000ರ ಮೇ 18ರಂದು, ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು.</ref> == ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಪಾಡ್ ಸರಣಿಯು ಹಲವಾರು [[ಶ್ರವಣ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪ]]ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[MP3]], [[AAC]]/[[M4A]], [[ಸಂರಕ್ಷಿತ AAC]], [[AIFF]], [[WAV]], [[ಶ್ರವಣಗೋಚರ]] [[ಶ್ರವ್ಯ ಪುಸ್ತಕ]], ಮತ್ತು [[ಆಪಲ್ ಲಾಸ್‌ಲೆಸ್‌]]. [[JPEG]], [[BMP]], [[GIF]], [[TIFF]], ಮತ್ತು [[PNG]] ಬಿಂಬದ ಕಡತ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಐಪಾಡ್ ಫೋಟೋ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ನ್ಯಾನೋಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[MPEG-4]] ([[H.264/MPEG-4 AVC]]) ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಕ್‌ಟೈಮ್]] [[ವಿಡಿಯೋ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು]] ನುಡಿಸಬಲ್ಲವು ಅಥವಾ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ವಿಡಿಯೋ ಆಯಾಮಗಳು, ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ವೇಗಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>[http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ಸ್‌]</ref> ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಮೂಲತಃ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು; [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.apple.com/itunes/download/ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು]</ref> ಇತರ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಆಪಲ್, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[WMA]] ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, [[ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ (DRM) ಇರದ WMA ಕಡತಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[MIDI]] ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ "ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌" ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಮ್‌ ಫೈರ್‌ವೇರ‍್ನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ರಾಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌]]) ಅಳವಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿಸದಿದ್ದರೆ, [[ಓಗ್‌ ವೋರ್ಬಿಸ್]] ಮತ್ತು [[FLAC]]ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ, ಮುಕ್ತ-ಮೂಲದ ಶ್ರವ್ಯ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅದು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅತಿಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದಾಗಲೂ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತದ ಚಾಲನಾಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಮನ್ವಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಹಾಡಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿಯೂ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಮನ್ವಯದ ಆಯ್ಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಲಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಸಂಗೀತದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಚಾಲಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೇರಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:IPod_wheel.svg|thumb|ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕುರುಹಾದ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರ]] ಬಣ್ಣದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜಾರುವ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ [[ಆಂಟಿ-ಅಲಿಯಾಸ್ಡ್]] ಶೈಲಿಯ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ([[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಐದು ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರದೊಳಗೆ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾವೀನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌]]ಗೆ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿಲ್ಲದ, ಕನಿಷ್ಟಗಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸೇವಾಪಟ್ಟಿ, ಚಾಲನೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡುವು, ಮುಂದಿನ ಪಥ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪಥ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಿಕ್‌ ಚಕ್ರವನ್ನು ಆವರ್ತನೀಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರುಳಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. [[ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌]] ಮಾದರಿಯು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಅದರ ಕರ್ಣವಾಣಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತಿಯ ಮೇಲೆ (ಇಯರ್‌ಫೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಮೇಲೆ) ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಕವಿದ್ದು, ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಾಲಿಸುವಿಕೆ/ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮ, ಮುಂದಿನ ಪಥ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಇರುವ ಒಂದು ಏಕ ಗುಂಡಿ ಆ ನಿಯಂತ್ರಕದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಪಾಡ್ ಟಚ್]] ಮಾದರಿಯು ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ವಿಶ್ರಾಂತ/ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಗುಂಡಿ ಮತ್ತು (ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ) ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇದು 3.5" ಅಳತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಪರದೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ಗಾಗಿರುವ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌, [[ಐಫೋನ್‌]]ನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ವಸ್ತುತಃ ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಉಪಕರಣಗಳು [[ಐಫೋನ್ OS]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. === ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ === {{Main|iTunes|iTunes Store}} ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯು (2003ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29ರಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು) ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ [[DRM]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸಂಗೀತವಸ್ತುವನ್ನು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಐಟ್ಯೂನ್‌ ಮಳಿಗೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಯಿತು<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2004/aug/10itms.html ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸ್ಟೋರ‍್ ಕೆಟಲಾಗ್ ಟಾಪ್ಸ್‌ ಒನ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾಂಗ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2004-08-10. 2006-12-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮಾರಾಟವೂ ಇರುವುದರ ಕುರಿತು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 12ರಂದು ಘೋಷಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗದೊಂದಿಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 12ರಂದು ಲಭ್ಯವಾದವು.<ref>ಸ್ಕಾಟ್‌-ಜಾಯ್‌ನ್ಟ್‌‌, ಜೆರೆಮಿ. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5339470.stm ಆಪಲ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್ TV ಅಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-09-12. 2006-09-12ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಖರೀದಿಸಲಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಕಡತಗಳು, ಸೇರಿಸಲಾದ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ AAC ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ]] DRM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಐದರವರೆಗಿನ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಈ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಶ್ರವ್ಯ CDಯ ಮೇಲೆ ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಿಂದ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ-ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, DRM ರಹಿತ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯ ಕಂಪನಿಯ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ DRMನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಪಲ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ "ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ವರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ DRM-ಮುಕ್ತ, ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[EMI]] ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ DRM ಹಾಡಿನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುವ 1.29 US$, 30¢ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಪುಟಗಳು ಅದೇ ಬೆಲೆಗೆ, ಅಂದರೆ 9.99 US$ಗೆ, DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪುಟಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದವು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿಗೆ 0.99 US$ ದರದಂತೆ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ DRM ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ಪಥಗಳ ದರದಲ್ಲೇ ಹಾಡುಗಳು ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು, ಸಂಗೀತದ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ 80%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ DRMನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]]ನ [[ಸಂರಕ್ಷಿತ WMA]] ಅಥವಾ [[ರಿಯಲ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]]ನ [[ಹೆಲಿಕ್ಸ್‌]] DRMನಂತಹ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-DRM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಲಾರವು. ಇಂಥ ಮಳಿಗೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[MSN ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುವಂತೆ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನಗೆ ತಾನೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ<ref>ಕನೆಲ್ಲೊಸ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌. [https://archive.is/20120713232422/http://news.com.com/2100-1025_3-5177914.html ರಿಯಲ್‌'ಸ್‌ ಗ್ಲೇಸರ್‌ ಎಗ್ಸಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಆಪಲ್‌ ಟು ಓಪನ್ ಐಪಾಡ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-03-23. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂದು ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಹಾಡುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2003/11/07/your_99c_belong/ ಯುವರ‍್ 99c ಬಿಲಾಂಗ್ ಟು ದಿ RIAA – ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್]]'', 2003-11-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> DRMನ್ನು ಬಳಸದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬರುವ, [[ಇ-ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಅಥವಾ [[ಅಮೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಯೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಕಂಪನಿಯು 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು 'ಇಚ್ಛಾನುಸಾರದ' ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಿದೆ.<ref>ಎವಾನ್ಸ್‌, ಜಾನಿ. [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ ಛೇಂಜ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064440/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=18459 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2007-07-04. 2007-07-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು ನಡೆದ "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್‌..." ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊತ್ತ ಸಂಗೀತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ವೈ-ಫೈ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಐಫೋನ್‌ನಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ನ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಲೀ ಸಂಗೀತದ ಮಳಿಗೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲ ಉಪಕರಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಆಟಗಳು ==== {{Main|iPod game|App Store}} ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ಗಳನ್ನು ಆಡಬಹುದು. ''[[ಬ್ರಿಕ್‌]]'' ಆಟವನ್ನು (ಮೂಲತಃ ಈ ಅಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು ಆಪಲ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಸ್ಟೀವ್ ವೊಝ್ನಿಯಾಕ್]]) ಮೂಲ ಐಪಾಡ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ಈಸ್ಟರ‍್ ಮೊಟ್ಟೆ]] ಮುಚ್ಚಿಡಲಾದ ಲಕ್ಷಣದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ನಂತರದ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]] ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನೊಂದು ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದವು. ಐಪಾಡ್‌ನ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''ಬ್ರಿಕ್‌'' ನ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್]]'', ''[[ಸಾಲಿಟೇರ‍್]]'', ಮತ್ತು ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕ್ವಿಝ್‌''. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7]]ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಖರೀದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ನೀಡಲು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ]]ಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಐಪಾಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶ 1.2 ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಆಟಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಬೆಜೆವೆಲೆಡ್‌]]'', ''ಕ್ಯುಬಿಸ್‌ 2'', ''[[ಮಹ್ಜಾಂಗ್‌]]'', ''[[ಮಿನಿ]] [[ಗಾಲ್ಫ್‌]]'', ''[[ಪ್ಯಾಕ್-ಮನ್‌]]'', ''[[ಟೆಟ್ರಿಸ್‌]]'', ''[[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹೋಲ್ಡ್‌ ’ಎಮ್‌]]'', ''[[ವರ್ಟೆಕ್ಸ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝುಮಾ]]''. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಆಟಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ [[ನ್ಯಾಮ್ಕೋ]], [[ಸ್ಕ್ವೇರ‍್ ಎನಿಕ್ಸ್‌]], [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಸೇಗಾ]], ಮತ್ತು [[ಹಡ್ಸನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌]]ನಂತಹ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಕೈನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಆಪಲ್‌ನ MP3 ಸಾಧನವು ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿದೆ.{{POV-statement|date=January 2009}} [[ಗೇಮ್‌ಪ್ರೊ]] ಮತ್ತು [[EGM]]ನಂತಹ ವಿಡಿಯೋ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಅವುಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಹುತೇಕ ಆಟಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |title=ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ ರಿವ್ಯೂ ರೌಂಡಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607151141/http://www.gamepro.com/article/features/81588/ipod-games-review-roundup/ |url-status=dead }}</ref> ಆಟಗಳು [[.ipg]] ಕಡತಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗಿರುವ [[.zip]] ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಲಿಸಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಂಬದ ಕಡತಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಡತಗಳನ್ನೂ ಅವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, [[ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಟಗಳ]] ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಐಪಾಡ್-ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಿಟ್‌]] (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌-SDK) ಒಂದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game "ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಗೇಮ್‌?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907165721/http://bensinclair.com/article/whats-inside-an-ipod-game |date=2008-09-07 }} bensinclair.com, 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14.</ref> [[ಐಫೋನ್ SDK]]ಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾದ ಆಪಲ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ ಮೇಲಿನ [[ಐಫೋನ್ OS]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದು, ಅದು ಕ್ಲಿಕ್‌-ಚಕ್ರ ಆಧರಿತ ಆಟಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಲಾರದು. === ಕಡತ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ === ಐಪಾಡ್ ಟಚ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ದತ್ತಾಂಶದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ "ಡಿಸ್ಕ್‌ ಮೋಡ್‌"ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್‌ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಉಪಕರಣಗಳ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು.<ref>{{Cite web |url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |title=ಐಪಾಡ್ ಟಚ್: ಅಪಿಯರ‍್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಬಟ್‌ ನಾಟ್‌ ಇನ್‌ ಫೈಂಡರ‍್ ಆರ‍್ ವಿಂಡೋಸ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2008-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418104003/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306414 |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು [[HFS+]] ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಒಂದು [[ಬೂಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಐಪಾಡ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |title=ಹೌ ಟು: ಬೂಟ್‌ ಅಪ್ ಯುವರ‍್ ಮ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಂ ಯುವರ‍್ ಐಪಾಡ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090222011051/http://lifehacker.com/software/how-to/boot-up-your-mac-from-your-ipod-260157.php |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, [[FAT32]] ಸ್ವರೂಪವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಐಪಾಡ್‌ನ ಉದಯವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು HFS+ ನಿಂದ FAT32ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ FAT32ಆಗಿರುವ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಮರು-ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ವಿಂಡೋಸ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು FAT32ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು HFS+ನೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108053753/http://ipod.about.com/od/restoreandreformatipod/a/ipod_format_a.htm |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಅನೇಕ MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡತ ನಿರ್ವಹಣಾ]] ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗಿನ ಡ್ರೈವ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ನಕಲು ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿವೆಯಾದರೂ, ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯ ಖರೀದಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಒಂದು ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ 7 ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಲ್ಲವು. ಆದರೆ, ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ DRM ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈ ಸಂಗೀತ ಕಡತವನ್ನು ಚಾಲಿಸುವ ಅನುಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಗೋಚರ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ಫೋಲ್ಡರಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮ್ಯಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡತವೊಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗುಪ್ತ ಕಡತಗಳನ್ನು]] ತೋರಿಸುವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅತಿಥೇಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಹೋಸ್ಟ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಮೇಲಿನ ಗುಪ್ತ ಹುರುಳನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಕಡತಗಳು ಅಥವಾ ಫೋಲ್ಡರುಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ನಂತರ ನಾವೇ ಸ್ವತಃ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೃತೀಯ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೂ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. == ಯಂತ್ರಾಂಶ == {| class="wikitable sortable " |+ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರ !ಉತ್ಪನ್ನ(ಗಳು) !ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ(ಗಳು) |- | rowspan="4"|ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಮೂರನೆಯವರೆಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು | 90 MHzನಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, [[ARM]] 7TDMI-ನಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಎರಡು [[CPUಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆ | ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು 80 MHzನಷ್ಟು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, ಚಂಚಲ-ವೇಗದ [[ARM]] 7TDMI CPUಗಳು. |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆ | [[ARM ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌]] ಒಂದರ ಸುತ್ತ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]] [[ಸಿಸ್ಟಂ-ಆನ್-ಎ-ಚಿಪ್]].<ref>ಕ್ಯಾಸ್ಸೆಲ್, ಜೋನಾಥನ್. [http://www.isuppli.com/markech/default.asp?id=360 ಆಪಲ್ ಡೆಲಿವರ್ಸ್‌ ಮೋರ‍್ ಫಾರ‍್ ಲೆಸ್ ವಿತ್ ನ್ಯೂ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ], ಐ ಸಪ್ಲೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, 2006-09-20. 2006-10-21ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>{{cite web |title=mobile SoC |url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/products/mobilesoc/Products_MobileSoC.html |publisher=Samsung Group |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮೊದಲನೆ ಪೀಳಿಗೆ | ಸಂಗೀತದ ವಿಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆ (ಡಿಕೋಡಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಜಾಲವೆರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ಸಿಗ್ಮಾಟೆಲ್‌]] STMP3550 ಚಿಪ್‌.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಟಿನ್. [http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html ಹೌ ಮಚ್ ಷುಡ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಕಾಸ್ಟ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303153350/http://www.pcworld.com/article/119799-1/article.html |date=2009-03-03 }}, ''[[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-02-24. 2006-08-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> |- | rowspan="2"|ಶ್ರವಣ ಚಿಪ್‌ | ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು (ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌, 6G ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು 2G ಟಚ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) <ref>[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]] [http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&amp;NewsID=20818 ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್ ಲೂಸಸ್ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610175720/http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?RSS&NewsID=20818 |date=2011-06-10 }}</ref> | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್‌ಗಳು]] |- | ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | [[ಸಿರಸ್ ಲಾಜಿಕ್]] ಶ್ರವಣ ಕೋಡೆಕ್ ಚಿಪ್ |- | rowspan="4"|ಶೇಖರಣಾ ಮಾಧ್ಯಮ | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 45.7&nbsp;ಮಿಮೀ (1.8&nbsp;ಇಂಚು) ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ([[ATA-6]], 4200&nbsp;rpm ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿರುವುದು) [[ತೋಷಿಬಾ]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ | 25.4&nbsp;ಮಿಮೀ (1&nbsp;ಇಂಚು) [[ಮೈಕ್ರೋಡ್ರೈವ್]] [[ಹಿಟಾಚಿ]] ಅಂಡ್ [[ಸೀಗೇಟ್‌]] ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆ |- | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್]], [[ತೋಷಿಬಾ]], ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಫ್ಲಾಷ್ ಮೆಮರಿ]] |- | ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ | [[ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿ]] |- | rowspan="2"|ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ, ಷಫಲ್‌ | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ ಪಾಲಿಮರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ 3G ನಂತರದ್ದು, ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ, ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ, ಐಪಾಡ್ ಟಚ್, | ಆಂತರಿಕ [[ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]] |- | rowspan="3"|ಪ್ರದರ್ಶನ | ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ | 2.2-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 204 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod nano Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodnano/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ | 2.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ಬಣ್ಣದ LCD]] [[LED ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನದು, [[320x240 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod classic Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodclassic/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |- | ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ | 3.5-ಇಂಚು (ಓರೆಯಾದ್ದು) [[ವಿಶಾಲತೆರೆ]] [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]], [[480x320 ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌]], 163 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ]]<ref>{{cite web |title=iPod touch Technical Specifications |url=http://www.apple.com/ipodtouch/specs.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=04 Aug 2009}}</ref> |} === ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Apple iPod Chargers.jpg|thumb|right|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್‌ ಛಾರ್ಜರ್‌ಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು.ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ (ಎಡಭಾಗ) ಮತ್ತು USB (ಬಲಭಾಗದ ಮೂರು) ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸಾಧನಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಛಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಐಪಾಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿಕಣಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದವುಗಳು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ.]] ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಥವಾ [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ (ರೀಚಾರ್ಜ್‌) ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತೀಥೇಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮೂಲತಃ ಒಂದು [[ಫೈರ್‌ವೈರ್‌]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪವರ್‌ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಅಥವಾ [[USB]] ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಗಾಗಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಂದು 30-ಪಿನ್‌ [[ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕ]]ವನ್ನು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ, ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಫೈರ್‌ವೈ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ USB ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫೈರ್‌ವೈರ‍್ನೊಂದಿಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂದಿನಿಂದ, ದತ್ತಾಂಶದ ವರ್ಗಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು (ಆದರೆ, ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮರುಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ನ ಬಳಕೆಗೆ ಈಗಲೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ). ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಆಕಾರವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಬಂದಂದಿನಿಂದ, ಫೈರ್‌ವೈರ್‌ ಮರುಭರ್ತೀಕರಣದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸೇರಿದ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಒಂದು ಏಕ [[3.5&nbsp;ಮಿಮೀ ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಒಂದು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ನಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಡಾಕ್‌ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಯಂತೆಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಪಾಡ್ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಲೂ ಸಹ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಐಪಾಡ್‌ನ ಸಂಗೀತ, ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಪುನರ್‌ಚಾಲನಾ (ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌) ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]]ನಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು [[ಬೆಲ್ಕಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರಿಫಿನ್‌]]ನಂತಹ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು (ಪೆರಿಫೆರಲ್ಸ್‌) ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಇತರವು ಐಪಾಡ್‌ನದೇ ಪರದೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಡಾಕ್ ಸಂಬಂಧಕವು ಒಂದು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಯಧನವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.<ref>{{cite news |first= Joel |last= Johnson |authorlink= |coauthors= |title= How the "Apple Tax" Boosts Prices on iPod & iPhone Accessories |url= http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |work= |publisher= [[Popular Mechanics]] |date= 2008-07-10 |accessdate= 2008-09-09 |archive-date= 2008-08-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080817114656/http://www.popularmechanics.com/technology/industry/4272628.html?page=1 |url-status= dead }}</ref> === ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === ಐಪಾಡ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, [[ಐಪಾಡ್ ಹೈ-ಫೈ]] ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕಗಳು, FM ರೇಡಿಯೋ ಟ್ಯೂನರ್‌ಗಳು, ತಂತಿಸಹಿತ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ಮತ್ತು TV ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಶ್ರವಣ/ದೃಶ್ಯ ಕೇಬಲ್‌ಗಳಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ನೈಕ್‌+ಐಪಾಡ್]] ಪಾದಮಾಪಕ (ಪಿಡಾಮಿಟರ‍್) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಂಬಂಧಕದಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಇತರ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಪೀಕರುಗಳು, ನಿಸ್ತಂತು ದೂರನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚಗಳು/ತೆಳು ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಸ್ತಂತು ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳು (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳು) ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx ಇನ್-ದಿ-ಇಯರ‍್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಇಯರ್‌ಫೋನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220103013/http://www.etymotic.com/ephp/er88.aspx |date=2009-02-20 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 0}ಗ್ರಿಫಿನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, [[ಬೆಲ್ಕಿನ್]], [[JBL]], [[ಬೋಸ್‌]], [[ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ‍್ ಕೇಬಲ್]], ಮತ್ತು [[ಸೆಂಡ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.[[ಚಿತ್ರ:IPod Earbuds.JPG|thumb|ಐಪಾಡ್ ಕರ್ಣವಾಣಿಗಳ (ಇಯರ್‌ಫೋನುಗಳ) ಎರಡು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು. ಸದ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಐಪಾಡ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು<ref>[http://www.ipodyourbmw.com/ ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ BMW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070423230915/http://www.ipodyourbmw.com/ |date=2007-04-23 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ‌[[BMW]] ಕಂಪನಿ, ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ BMW ವಾಹನಗಳ ಚಾಲಕರು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್‌-ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಹೆಡ್‌-ಯುನಿಟ್‌ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11mercedes.html ಆಪಲ್ &amp; ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆಂಝ್‌ ಅನ್‌ವೇಲ್‌ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಕಿಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ವೋಲ್ವೋ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11volvo.html ಆಪಲ್ &amp; ವೋಲ್ವೊ ಅನೌನ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಫಾರ‍್ ಎಂಟೈರ‍್ 2005 US ಮಾಡೆಲ್ ಲೈನ್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ನಿಸಾನ್‌]], [[ಟಯೋಟಾ]],<ref>http://www.gizmag.com/go/7945/</ref> [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ]], [[ಫೆರಾರಿ]],<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/jan/11cars.html ಆಪಲ್ &amp; ಲೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ‍್ ಕಂಪನೀಸ್ ಟೀಮ್‌ ಅಪ್‌ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಇನ್ 2005], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'', 2005-01-11. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಅಕ್ಯುರಾ]], [[ಆಡಿ]], [[ಹೋಂಡಾ]],<ref>[http://automobiles.honda.com/models/audio_accessories.asp?ModelName=Accord%20Coupe&amp;PHOTO=0 ಹೋಂಡಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಲಿಂಕ್ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಹೋಂಡಾ]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ರೆನಾಲ್ಟ್‌]], [[ಇನ್ಫಿನಿಟಿ]]<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration/#car_browser_infiniti ಆಪಲ್ ಕಾರ‍್ ಇಂಡಿಗ್ರೇಷನ್ ಪೇಜ್‌]</ref> ಮತ್ತು [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]]- ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ವಾಹನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಎಂದು 2005ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2005/sep/07ipod_auto.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಅಕ್ಯುರ, ಆಡಿ, ಹೋಂಡ &amp; ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2005-09-07. 2006-06-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಸಯಾನ್‌]] ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಐಪಾಡ್‌ ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[JVC]], [[ಪಯನೀರ‍್]], [[ಕೆನ್‌ವುಡ್‌]], [[ಆಲ್ಪೈನ್‌]], [[ಸೋನಿ]], ಮತ್ತು [[ಹರ್ಮನ್ ಕಾರ್ಡಾನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಐಪಾಡ್‌-ಉದ್ದೇಶದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಕಿಟ್‌ಗಳು (ಇವು ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ ಡೆಕ್ ಅಥವಾ ಚೇಂಜರ‍್ ಸಂಪರ್ಕಕುಳಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ), ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು (ಆಡಿಯೋ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳು) ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಐಟ್ರಿಪ್‌]]ನಂತಹ FM ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು ಸದರಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಶ್ರವಣ ಪ್ರದಾನ ಜ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನಕಗಳಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಿವೆ.<ref>[http://www.apple.com/ipod/carintegration.html ಕಾರ‍್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್: ಐಪಾಡ್ ಯುವರ‍್ ಕಾರ‍್], ''[[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌]], [[ಡೆಲ್ಟಾ]], ಮತ್ತು [[ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಐಪಾಡ್‌ ಆಸನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಐಪಾಡ್‌ವೊಂದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿನ ಉಚಿತ ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/nov/14ipod.html ಆಪಲ್ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್ ವಿತ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್, ಡೆಲ್ಟಾ, ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, &amp; ಯುನೈಟೆಡ್ ಟು ಡೆಲಿವರ‍್ ಐಪಾಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2006-11-14. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೂಲತಃ [[KLM]] ಮತ್ತು [[ಏರ‍್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ತಾವು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಅವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=2240 ಟು ಆಫ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸೇ ದೇರ‍್ ಈಸ್ ನೋ ಇಂಕ್‌ ಆನ್ ಐಪಾಡ್ ಡೀಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಆಪಲ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌'', 2006-11-15. 2006-12-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ಶ್ರವಣ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಶ್ರವಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="playertest">ಮ್ಯಾಕ್ರೋನ್, ಬಿಲ್‌. [http://home.comcast.net./~machrone/playertest/playertest.htm ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121220045904/http://home.comcast.net/~machrone/playertest/playertest.htm |date=2012-12-20 }}, ''[[PC ಮ್ಯಾಗಝೀನ್]]'', 2005. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html ಐಪಾಡ್ ಆಡಿಯೋ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225073415/http://members.chello.nl/~m.heijligers/ipod/Performance/measurements.html |date=2009-02-25 }}. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ DC-ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ]]ಗಳು (ಕಪ್ಯಾಸಿಟರ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳ (ಹೆಡ್‌ಫೋನುಗಳ) ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಡಿಮೆ-[[ಪ್ರತಿರೋಧತ್ವ]]ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು, ಒಂದು [[ಉನ್ನತ-ಹಾಯ್ಕೆಯ ಶೋಧಕ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ಆವರ್ತನದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿಯು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹೀಜ್‌ಲಿಗರ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. [https://web.archive.org/web/20060505034356/http://homepage.mac.com/marc.heijligers/audio/ipod/engineering/engineering.html ಐಪಾಡ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ಡಿಸೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್], 2006ರ ಮೇ. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ ಶಿರಶ್ರವಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[ಶಿರಶ್ರವಣಕ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ]]ದಂಥ (ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಆಂಪ್ಲಿಫಯರ‍್) ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿರೋಧಕತ್ವದ (ಸಾಲಿನ ಮಟ್ಟದ) ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸುವಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಧಾರಕ-ಸಂಯೋಜಿತ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ, [[ಜೋಡಿ-ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ‍್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವೇದಿಕೆ]]ಯನ್ನು <ref name="playertest"/> ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ಷಫಲ್‌ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಷ್ಟೇ ಹೊರೆಯಿದ್ದರೂ ಇಳಿಕೆಯಾದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 5ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ ಬಂದಾದ ನಂತರ, ಶ್ರವಣನಷ್ಟದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು, ಬಳಕೆದಾರನೇ-ರೂಪಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣ ಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು (ಯೂಸರ‍್-ಕಾನ್ಫಿಗರಬಲ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಲಿಮಿಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="volumelimit">ಕೊಹೆನ್, ಪೀಟರ‍್. [http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html ಐಪಾಡ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಲಿಮಿಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330191622/http://www.macworld.com/article/50101/2006/03/ipodupdate.html |date=2010-03-30 }}, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2006. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 6ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು EU ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ 100&nbsp;dB ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="ipodsfrance">ಫ್ರೀಡ್, ಇಯಾನ್. [http://news.cnet.com/2100-1040-960211.html ಆಪಲ್ ಪುಲ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]. 2008-11-07ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾದರಿಗಳು == {{Main|List of iPod models}} {{List of iPod models}} {{timeline of iPod models}} == ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ವಿವಾದಗಳು == 2005ರಲ್ಲಿ, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ<ref>[http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ ಆಪಲ್ ಫೇಸಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಲಾಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಓವರ‍್ ಇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195329/http://www.channelregister.co.uk/2005/03/10/apple_ipod_patent_lawsuits/ |date=2007-09-27 }}, ''ಚಾನೆಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ‍್'', 2005-03-10. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ]]ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೂಡಲಾದ ಎರಡು ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಎದುರಿಸಿತು. "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ತನ್ನ [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ‌]]ವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&amp;id=oawMAAAAEBAJ&amp;dq=6,587,403 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,587,403] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205181049/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6587403&id=oawMAAAAEBAJ&dq=6,587,403 |date=2011-12-05 }} — ‌ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್' "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜೂಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ಎಂದು ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಡಿವೈಸಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದ್ದುದು ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವಾದರೆ, [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]-ಮೂಲದ ಪ್ಯಾಟ್‌-ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು [[IP]] ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಕಂಪನಿಯು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿ, ಹೊ ಕ್ಯುಂಗ್ ತ್ಸೆ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧಕನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ ಫೇರ್‌ಪ್ಲೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&amp;id=QrR2AAAAEBAJ&amp;dq=6,665,797 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ 6,665,797] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205185736/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6665797&id=QrR2AAAAEBAJ&dq=6,665,797 |date=2011-12-05 }} — "ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಎಗೇನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಅನ್‌ಆಥರೈಸ್ಡ್ ಯೂಸ್" (ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ಟು "ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಆಪರೇಟಸ್/ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ‍್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್").</ref> ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವು [[ಸೋನಿ]], ರಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌, [[ನ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟರ್‌]], ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಮ್ಯಾಚ್‌ ಕಂಪನಿಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಂಗೀತ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 ಆಪಲ್, ಸೋನಿ ಅಮಾಂಗ್ ದೋಸ್ ನೇಮ್ಡ್‌ ಇನ್ ನ್ಯೂ DRM ಲಾಸ್ಯೂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311185337/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1235 |date=2007-03-11 }}, ''ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್'', 2005-08-16. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವಂತೆ, "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್‌"ನ<ref>[http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&amp;u=/netahtml/PTO/search-bool.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;co1=AND&amp;d=PG01&amp;s1=%2260/346,237%22&amp;OS=%2260/346,237%22&amp;RS=%2260/346,237%22 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ 20030095096] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130713033627/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=%2260%2F346%2C237%22&OS=%2260%2F346%2C237%22&RS=%2260%2F346%2C237%22 |date=2013-07-13 }} [[ಆಪಲ್ ಇಂಕ್.]]'ಸ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಆನ್ "ರೊಟೇಷನಲ್ ಯೂಸರ‍್ ಇನ್‌ಪುಟ್ಸ್".</ref> ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪೇಟೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿ]]ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂರನೇ "ಅಂತಿಮವಲ್ಲದ-ನಿರಾಕರಣ"ವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಫೈನಲ್ ರಿಜೆಕ್ಷನ್-NFR) ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿಬಂತು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, MP3 ಸಂಗೀತ ಸಾಧನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಆಯ್ಕೆಯ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು<ref>[http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&amp;id=sJoVAAAAEBAJ&amp;dq=6,928,433 U.S. ಪೇಟೆಂಟ್‌ 6,928,433] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205183104/http://www.google.com/patents?vid=USPAT6928433&id=sJoVAAAAEBAJ&dq=6,928,433 |date=2011-12-05 }} [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯ "ಝೆನ್‌" ಪೇಟೆಂಟ್‌.</ref> ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 9ರಂದು ತನಗೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದ ಈ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಕ್ಕೆ ತಾನು "ಝೆನ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4198360.stm ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ವಿನ್ಸ್ MP3 ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-08-30. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಮೇ 15ರಂದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಸ್ಯೂಸ್ ಆಪಲ್ ಓವರ‍್ ಪೇಟೆಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064513/http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14646 |date=2009-09-16 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-05-16. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಂದು, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಹಾಡಲು ಒಂದು ಉದಾರವಾದ ವಿವಾದ-ಪರಿಹಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾವತಿಸಲಾದ ಪರವಾನಗಿಗಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಂಪನಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ US$ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಪರವಾನಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ''ಮೇಡ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್'' ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೂಲಕ, ಐಪಾಡ್ ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2006/aug/23settlement.html ಆಪಲ್ &amp; ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಅನೌನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌...],, ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಮಾರಾಟಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Ipod sales per quarter.svg|thumb|right|400px|ಐಪಾಡ್‌ನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳು.ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ.ರಜಾ ಕಾಲವಾದ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮೂಲಕವಿರುವ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ Q1 ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] {{See also|iPod advertising}} 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ ತಿಂಗಳಿಂದ, ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್-ಆಧರಿತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 90%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 70%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಮರ್ಸಾಲ್, ಕೇಟೀ. [http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 ಐಪಾಡ್: ಹೌ ಬಿಗ್ ಕೆನ್ ಇಟ್ ಗೆಟ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207173327/http://www.appleinsider.com/article.php?id=1770 |date=2006-12-07 }}, ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2006-05-24. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2004ರ ಜನವರಿಯಿಂದ 2005ರ ಜನವರಿವರೆಗಿನ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾರಾಟದಿಂದಾಗಿ, U.S. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ಪಾಲು 31%ನಿಂದ 65%ವರೆಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 74%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 72.7%ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಲಾಷ್-ಆಧರಿತ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ‌ಐಪಾಡ್ ಮಿನಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌]] (HP) ಕಂಪನಿಯು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು HP-ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ 2004ರ ಜನವರಿ 8ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳ ಪೈಕಿ 5%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ HP ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>[http://www.appleinsider.com/articles/05/07/29/hp_to_stop_selling_apples_ipods.html HP ಟು ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಲಿಂಗ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌]]'', 2005-07-29. 2007-08-06ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಎನ್ನಬಹುದಾದ 7.1 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 48%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/01/17results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್‌], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಒಂದು-ನೂರು ದಶಲಕ್ಷದನೇ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಅದನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, 5.2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 32%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಕೇವಲ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/04/25results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]''. 2007-04-25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಂಥ ಐಪಾಡ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಐಪಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಒರ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ‌ಆಂಡ್ರೂ. [http://www.theregister.co.uk/2005/10/11/apple_q4_2005/ ಫಾರ‍್ ಆಪಲ್, ಹ್ಯಾಲೊ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸಸ್ ಓಸ್‌ಬೋರ್ನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-10-11. 2006-07-13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾರಾಟದ ಮಟ್ಟವು 110 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5ರಂದು "ದಿ ಬೀಟ್ ಗೋಸ್‌ ಆನ್" ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 22ರಂದು, 6.22 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿತು. ಇದರ ಪೈಕಿ 30.69%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಆಪಲ್‌ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, 19.22%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಮತ್ತು 26%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ 2007ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು 24.01 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಏರಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಲಾಭವು 3.5 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. 15.4 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ನಗದು ಹಣ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಾಲವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅಂತ್ಯಹಾಡಿತು.<ref>[http://www.apple.com/pr/library/2007/10/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋಟ್ಸ್‌ ಫೋರ್ತ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್], ''[[ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]]'', 2007-10-22. 2007-10-22ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಇದುವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾರ್ಹ ನಿವ್ವಳ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಲಾಭಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 9.6 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಹಾಗೂ 1.58 ಶತಕೋಟಿ US$ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಆಪಲ್‌ನ ಆದಾಯದ 42%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿ, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 21%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ 16%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಂದವು.<ref>ಆಪಲ್ ಇಂಕ್. (2008ರ ಜನವರಿ 22). [http://www.apple.com/pr/library/2008/01/22results.html ಆಪಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ‍್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್‌]. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2008-1-23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2008ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 14.21%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 21ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>ಆಪಲ್ ಇನ್‌ಸೈಡರ್‌ (2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 27). [http://www.appleinsider.com/articles/08/10/27/ipods_accounted_for_just_14_2_of_apples_sales_in_q4_2008.html ] 2008-10-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref>. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 9ರಂದು ಜರುಗಿದ ಆಪಲ್‌ನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಷಯ-ಮಂಡನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ಫಿಲ್ ಷಿಲ್ಲರ‍್, ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟಗಳು 220 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್ ಆಪಲ್. (2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9). [http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ ಲೈವ್ ಕವರೇಜ್ ಫ್ರಂ ಆಪಲ್’ಸ್‌ “ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್” ಇವೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227124346/http://news.worldofapple.com/category/world-of-apple-events/ |date=2007-12-27 }}. ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ. 2009-9-9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref> == ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವ == ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಿಂದ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4605881.stm ಐಪಾಡ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಲೂಟೂತ್ ಲೀಡ್ ಟು ಪ್ರೈಜಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-06-03. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅತಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಶ್ರವಣ ಉತ್ಪನ್ನ<ref name="pcworld25">{{cite web| coauthors = PC World Editors| title = The 25 Most Innovative Products of the Year| publisher = [[PC World (magazine)|PC World]]| date = 2007-08-03| url = http://www.pcworld.com/article/id,123942-page,2/article.html| accessdate = 2007-02-17| archive-date = 2007-01-29| archive-url = https://web.archive.org/web/20070129142217/http://www.pcworld.com/article/id%2C123942-page%2C2/article.html| url-status = dead}}</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2006ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಉತ್ಪನ್ನ<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/05/31/top.100.products.announced/ ಆಪಲ್ ವಿನ್ಸ್ 5 'ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸ್' ಅವಾರ್ಡ್ಸ್], ''ಮ್ಯಾಕ್NN''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಎಂಬುದರವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯನೋಟಗಳು, ಚೊಕ್ಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸರಾಗತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಹೊಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಆಗಾಗ ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿಯು "ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಶ್ರವಣ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದೆ" ಎಂದು [[PC ವರ್ಲ್ಡ್‌]] ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pcworld25"/> ಐಪಾಡ್ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ AAC ಶ್ರವಣ ಸ್ವರೂಪಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. CD ನಕಲು-ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು,<ref>[http://www.macrumors.com/pages/2004/07/20040720124549.shtml ಆಪಲ್, ಐಪಾಡ್, ಅಂಡ್ CD ಕಾಪಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್], ''ಮ್ಯಾಕ್ ರೂಮರ್ಸ್‌''. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಮತ್ತು [[ಸೋನಿ ಎರಿಕ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೋಕಿಯಾ]]ದಂಥ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಫೋನುಗಳಂಥ, WMAಗೆ ಬದಲಾಗಿ AAC ಕಡತಗಳನ್ನು ಚಾಲಿಸಿ ಕೇಳಿಸುವ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನರಂಜನಾ ಸಾಧನಗಳೆಂಬ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂವಹನೆ-ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ರಾಯಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮರೀಸ್]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4859302.stm ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟಾಫ್ ವಿತ್ ಐಪಾಡ್ಸ್‌], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2006-03-29. 2007-06-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಯೂ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಪಾಠದ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>[http://www.apple.com/education/teachers-professors/mobile-learning.html ಮೊಬೈಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]</ref> ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಶ್ರೂಷಾ ವೃತ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣ<ref name="Maag2006">{{cite journal | author = Maag, M.E.D. | year = 2006 | title = Podcasting and MP3 Players: Emerging Education Technologies. | journal = CIN: Computers, Informatics, Nursing | volume = 24 | issue = 1 | pages = 9–13 | url = http://www.cinjournal.com/pt/re/cin/fulltext.00024665-200601000-00005.htm | accessdate = 2008-02-08 | doi = 10.1186/1742-5581-3-1 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ K-16 ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Slykhuis2006">{{cite journal | author = Slykhuis, D. | year = 2006 | title = Have an iPod? Then you need to know this about how to use it in your classroom. | url = http://www.aace.org/newdl/index.cfm?fuseaction=Reader.ViewAbstract&paper_id=22435 | accessdate = 2008-02-08 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2004ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಡ್ಯೂಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು, ಪ್ರವೇಶ ಗಳಿಸಿದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಐಪಾಡ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |title=ಡ್ಯೂಕ್‌’ಸ್‌ ಎವರ‍್-ಇವಾಲ್ವಿಂಗ್ ಐಪಾಡ್ ಇನಿಷಿಯಿಟಿವ್ |access-date=2009-12-21 |archive-date=2009-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215125247/http://www.insidehighered.com/news/2006/04/28/ipod |url-status=dead }}</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == {{Criticism section|date=September 2009}} === ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಬಹುತೇಕ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅವಧಿಗೂ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಅವಧಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ 30&nbsp;GB ಐಪಾಡ್, 14 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮರುಚಾಲಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ-ಬಳಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಸ್ತುತಃ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಂಶ ಎಂದು MP3.com ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರಿಂದ ಸರಾಸರಿ 8 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯು MP3.comಗೆ ಬರೆಯುವ ಓರ್ವ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ವರದಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶ.<ref>[http://www.mp3.com/features/stories/3646.html MP3 ಇನ್‌ಸೈಡರ‍್: ದಿ ಟ್ರುತ್ ಎಬೌಟ್ ಯುವರ‍್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಲೈಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060604141041/http://www.mp3.com/features/stories/3646.html |date=2006-06-04 }}, ''mp3.com'', 2006-03-13. 2006-07-10ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಕ್ಕೇ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3477497.stm ಆಪಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ಸ್ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್], ''[[BBC ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2004-02-10. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ರೀತಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 50 US$ನಷ್ಟು ಮಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿಫಲ ಅಥವಾ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಡುವ ವಾಗ್ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಹೋರ್ವಿಟ್ಸ್, ಜೆರೆಮಿ. [http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ ಆಪಲ್’s ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್, ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113081439/http://www.ilounge.com/index.php/articles/comments/apples-ipod-battery-settlement-explained/ |date=2009-01-13 }}, ''ಐಲಾಂಜ್‌'', 2005-06-10. 2006-08-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗದಂತೆ ಅಥವಾ ಬದಲಿಸಲಾಗದಂತೆ ಐಪಾಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಐಪಾಡ್‌ನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತೆರೆಯಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಐಪಾಡ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ, ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದು ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಬಳಸಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸತಾದ ಐಪಾಡ್‌ ಒಂದರ ಬೆಲೆಗೆ ಸಮನಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನವೀಕೃತ ಬದಲಿ ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಗ್ರಾಹಕನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ<ref>[http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html ದಿ ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಲಿಥಿಯಂ ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308055855/http://www.mp3newswire.net/stories/6002/li_ion.html |date=2009-03-08 }}, ''[[MP3 ನ್ಯೂಸ್‌ವೈರ‍್]]'', 2006-01-06. 2006-11-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ([[ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಸುದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುವ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ) ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. [[ನೀಸ್ಟಾಟ್‌ ಸೋದರರು]] ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಚಾರದ ಕಸರತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ,<ref>[http://ipodbatteryfaq.com/#18 ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303110450/http://www.ipodbatteryfaq.com/#18 |date=2009-03-03 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಅಂದರೆ, 2003ರ ನವೆಂಬರ‍್ 14ರಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>ನೀಸ್ಟಾಟ್, ಕೇಸಿ. [http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html ಎ ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ದಿ ನೀಸ್ಟಾಟ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303205243/http://www.ipodsdirtysecret.com/message.html |date=2009-03-03 }}, 2003-11-20. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚವು 99 US$ನಷ್ಟಿತ್ತು<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery ಆಪಲ್ ಆಫರ್ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ರೀಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022041812/http://www.macminute.com/2003/11/14/ipodbattery |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-14. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref>. 2005ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 59 US$ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, 59 US$ನಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಐಪಾಡ್‌ನ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತ ಖಾತರಿ ಕರಾರನ್ನು (ವಾರಂಟಿಯನ್ನು) ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare/ ಆಪಲ್‌ಕೇರ್‌ ಫಾರ‍್ ಐಪಾಡ್‌ ನೌ ಅವೈಲಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041022032309/http://www.macminute.com/2003/11/21/ipodapplecare |date=2004-10-22 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿನಿಟ್‌]]'', 2003-11-21. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, [[ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವ]] ಸಾಧನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಂಟುಪದಾರ್ಥದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಇಕರ‍್, ಕ್ಲಿಂಟ್. [https://arstechnica.com/reviews/hardware/video-ipod.ars/6 ವಿವಿಸೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್], ''[[ಆರ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ]]'', 2005-10-19. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>[http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm ಡಿಸ್‌ಅಸೆಂಬಲ್ ಗೈಡ್ ಫಾರ‍್ ವಿಡಿಯೋ ಐಪಾಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116134427/http://www.ipodmods.com/guides/Video/videodisassemblyguide.htm |date=2007-11-16 }}. 2006-11-26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> === ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ === ತಮ್ಮ ಕಿರು ಜೀವಿತಾವಧಿ ಹಾಗೂ ನಾಜೂಕಾದ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಐಪಾಡ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯು 13.7%ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು (ಆದರೂ, "ಐಪಾಡ್‌ನ ನಿಜವಾದ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದವರು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅದು ಗಮನಿಸಿತ್ತು). ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಅದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html ಐಪಾಡ್ ರಿಲಯಬಿಲಿಟಿ ಸರ್ವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219003252/http://www.macintouch.com/reliability/ipodfailures.html |date=2009-02-19 }}, ''ಮ್ಯಾಕ್ಲ್‌ನ್‌ ಟಚ್‌'', 2005-11-28. 2006-10-29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 20%ಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿದ್ದರೆ, ಫ್ಲಾಷ್‌ ಮೆಮರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಐಪಾಡ್‌ಗಳದ್ದು 10%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಹಾರ್ಡ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಗೀಚುವಿಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈಡಾಗುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಪರದೆಯು ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪಾದಿಸಿದರು<ref>[http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php ಆಪಲ್ ರೆಸ್ಪಾಂಡ್ಸ್ ಟು ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517174305/http://www.macworld.com/news/2005/09/27/nanoscreen/index.php |date=2008-05-17 }}, ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'', 2005-09-27. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>ಅರ್ಥರ‍್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌. [http://www.theregister.co.uk/2005/09/23/ipod_nano_scratching/ ಐಪಾಡ್ ನ್ಯಾನೋ ಓನರ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಟ್ರೌಮಾ], ''[[ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌]]'', 2005-09-25. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಉನ್ನತ ಕ್ರಮದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಯೊಂದನ್ನೂ ಹೂಡಲಾಯಿತು.<ref>ಫ್ರೀಡ್, ಐನಾ. [https://archive.is/20120715150223/http://news.com.com/Suit+filed+over+Nano+scratches/2100-1047_3-5906399.html ಸ್ಯೂಟ್ ಫೈಲ್ಡ್ ಓವರ‍್ ನ್ಯಾನೋ ಸ್ಕ್ರಾಚಸ್], ''[[CNet ನ್ಯೂಸ್‌]]'', 2005-10-21. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸೋಲಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. === ಕೆಲಸಗಾರರ ಶೋಷಣೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳು === ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 50 US$ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸದ ಮತ್ತು 15-ಗಂಟೆ ಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐಪಾಡ್‌ಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ''[[ದಿ ಮೇಲ್ ಆನ್ ಸಂಡೆ]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು 2006ರ ಜೂನ್ 11ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?NewsID=14915 ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಆಪಲ್'ಸ್‌ ಐಪಾಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್], ''[[ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ UK]]'', 2006-06-12. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿ, ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಆಪಲ್‌ನ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ; ನೌಕರರು ಸಮಯದ 35%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ 60 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸಮಯದ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ನಿರಂತರ ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌, ಎಲಿಝಬತ್. [http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&amp;page=2 ಈಸ್ ಇಟ್ ಎಥಿಕಲ್ ಟು ವಿನ್ ಆನ್ ಐಪಾಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916064933/http://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=13100EV85O19&page=2 |date=2009-09-16 }}. 2007-03-20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆಪಲ್‌ನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ 0}ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌, ಮೊದಮೊದಲು ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.macnn.com/articles/06/06/19/ipod.sweatshop.claims/ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಡಿನೈಸ್ ಐಪಾಡ್ 'ಸ್ವೆಟ್‌ಷಾಪ್' ಕ್ಲೇಮ್ಸ್‌], ''ಮ್ಯಾಕ್‌NN'', 2006-06-19. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ಆದರೆ, ಚೀನೀ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದುದು ಆಪಲ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರ ತಂಡದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನೌಕರರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸದರಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ವೆರೈಟೆ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಪಾಠಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕೋಡ್‌ ಆಫ್ ಕಂಡಕ್ಟ್‌ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ‍್ 31ರಂದು, ಲೊಂಘುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಷೆನ್‌ಝೆನ್‌]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯ (ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿತ್ತು) ಕೆಲಸಗಾರರು ಒಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ವೃತ್ತಿಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ [[ಆಲ್‌-ಚೀನಾ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್‌ ಯೂನಿಯನ್ಸ್‌]]ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವು ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಬೊದೀನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಫರ‍್. [http://www.forbes.com/feeds/ap/2007/01/17/ap3334400.html ‌ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಅಟ್ ತೈವಾನೀಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'', 2007-01-17. 2007-02-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಐಪಾಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಹೋಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|iPod}} {{wikiquote|iPod}} * [http://www.apple.com/itunes/ ಆಪಲ್ ಐಪಾಡ್]—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ * [http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 ಐಪಾಡ್ ಟ್ರಬಲ್‌ಶೂಟಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080406030638/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=32222 |date=2008-04-06 }}—ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2001/11/12/313342/index.htm ''ಆಪಲ್'ಸ್‌ 21ಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ವಾಕ್‌ಮನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020602035407/http://www.fortune.com/indext.jhtml?channel=print_article.jhtml&doc_id=204903 |date=2002-06-02 }}—ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಷ್ಲೆಂಡರ‍್, ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'', 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ * [http://www.newsweek.com/id/54529 ಐಪಾಡ್ ನೇಷನ್]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌]]'', 2004ರ ಜುಲೈ * [https://www.wired.com/wired/archive/14.11/ipod.html ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್‌ ಥಿಂಗ್‌]—[[ಸ್ಟೀವನ್ ಲೆವಿ]], ''[[ವೈರ‍್ಡ್‌]]'', 2006ರ ನವೆಂಬರ್‌ {{iPod}} {{iPhone}} {{Apple hardware since 1998}} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Ipod}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:2001ರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್ OS ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] kha971pw1mcqtl69qf4tesf48kmu4dv 0 22393 1373505 1339821 2026-05-16T04:46:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373505 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name=iPhone |image=[[ಚಿತ್ರ:Smartphone.png|300px|iPhone]] |caption=The iPhone 15 is the most recent of [[List of iPhone and iPod Touch models|generations]] of the iPhone. |manufacturer=[[Apple Inc.]] |type=[[Bar (form)|Candybar]] [[smartphone]] |releasedate='''Original:''' June 29, 2007<ref name=Original_release>{{cite news|url=http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iphone-line.html|title=Steve iPhone: Hundreds Come, Lines Orderly|publisher=[[MP3 Newswire]]|date=June 29, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408093309/http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iPhone-line.html|url-status=dead}}</ref><br />'''3G:''' July 11, 2008<ref name="tuaw">{{cite web|url=http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|title=iPhone 3G announced&nbsp;— The Unofficial Apple Weblog (TUAW)|accessdate=2008-06-10|date=June 9, 2008|author=Robert PalmerFiled|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131132526/http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' June 19, 2009<ref name=3G_S_PR/> |unitssold=21.17 million {{as of|2009|04|22|alt=(as of [[Fiscal year#United States|Q2]] 2009)}}<ref name=2009_Q2_PR/> |os=[[iPhone OS]]<br />[[iPhone OS version history|3.1.2 (build 7D11)]], released October 8, 2009 |power='''Original:''' 3.7&nbsp;[[Volt|V]] 1400&nbsp;m[[Ampere-hour|Ah]]<br />'''3G:''' 3.7&nbsp;V 1150&nbsp;mAh<br />'''3GS:''' 3.7&nbsp;V 1219&nbsp;mAh<ref name="3GS teardown">{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPhone-3G-S/817/2|title=iPhone 3GS Teardown|date=2009-06-19|publisher=iFixit.com|pages=2|accessdate=2009-06-19}}</ref><br />Internal rechargeable non-removable [[lithium-ion polymer battery]]<ref name=battery_specs>{{cite web|url=http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|title=iPod and iPhone Battery and Power Specifications|publisher=iPodBatteryFAQ.com|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207054030/http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|url-status=dead}}</ref> |cpu='''Original & 3G:''' [[Samsung]] [[32-bit]] [[Reduced instruction set computer|RISC]] [[ARM architecture|ARM]] 1176JZ(F)-S v1.0<ref name="Processor">{{cite web|url=http://toucharcade.com/2008/07/07/under-the-hood-the-iphones-gaming-mettle/|title=Under the Hood: The iPhone’s Gaming Mettle|last=Patterson|first=Blake|date=2008-07-07|publisher=touchArcade|accessdate=2009-03-20}}</ref><br />620&nbsp;M[[Hertz|Hz]] [[underclocking|underclocked]] to 412&nbsp;MHz<ref>{{cite web|url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|title=iPhone 2.0 SDK: Video Games to Rival Nintendo DS, Sony PSP|last=Dilger|first=Daniel Eran|date=2008-03-20|publisher=RoughlyDrafted Magazine|accessdate=2009-05-12|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DybFwlU?url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|url-status=dead}}</ref><br />[[PowerVR]] [[PowerVR#MBX|MBX]] Lite 3D [[Graphics processing unit|GPU]]<ref name="GPU">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml?articleID=200900740|title=Update: U.K. graphics specialist confirms iPhone design win|publisher=[[EE Times]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DyboxOh?url=http://eetimes.com/electronics-news/4188648/IPhone-code-trail-points-to-MBX-graphics-core|url-status=dead}}</ref> <br />'''3GS:''' Samsung S5PC100 ARM Cortex-A8<ref name="3G_S_Processor">{{cite web|url=http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|title=The iPhone 3GS Hardware Exposed & Analyzed|last=Shimpi|first=Anand|date=2009-06-10|publisher=AnandTech|accessdate=2009-06-10|archive-date=2010-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308085851/http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|url-status=dead}}</ref><br />833&nbsp;MHz underclocked to 600&nbsp;MHz<br />PowerVR [[PowerVR#Series5 (SGX)|SGX]] GPU<ref name="3G_S_Processor2">{{cite web|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/iphone-teardown-reveals-underclocked-833mhz-cpu/|title=IPhone Teardown Reveals Underclocked 833MHz CPU|last=Sorrel|first=Charlie|date=2009-06-19|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|accessdate=2009-11-20}}</ref> |storage=[[Flash memory]]<br />'''Original:''' 4, 8, & 16&nbsp;[[gigabyte|GB]]<br />'''3G:''' 8 & 16&nbsp;GB<br />'''3GS:''' 16 & 32&nbsp;GB |memory='''Original &amp; 3G:''' 128&nbsp;[[megabyte|MB]] [[eDRAM]]<ref name="DRAM">{{cite web|url=http://www.semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|title=Apple (Samsung S5L8900) applications processor with eDRAM|publisher=Semiconductor Insights|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207204820/http://semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' 256&nbsp;MB eDRAM<ref name="3G_S_Processor"/> |display=320 × 480&nbsp;[[pixel|px]], {{convert|3.5|in|mm|0|abbr=on}}, 2:3 [[aspect ratio (image)|aspect ratio]], 18-bit (262,144-color) [[liquid crystal display|LCD]] with 163 [[pixels per inch]] (ppi) |audio=Two [[loudspeaker|speakers]], [[TRS connector#Aircraft headsets|TRRS headphone jack]], 20&nbsp;Hz to 20&nbsp;kHz [[frequency response]] (internal, headset), [[microphone]] |input=[[Multi-touch]] [[touchscreen]] display, [[#Audio|headset controls]], proximity and [[low-key lighting|ambient light]] sensors, 3-axis [[accelerometer]]<ref name="High Technology">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/high-technology.html|title=Apple&nbsp;- iPhone&nbsp; - Learn about high-tech features like Multi-Touch.|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref><br />'''3GS also includes:''' digital [[compass]]<ref name=Compass/> |camera='''Original & 3G:''' 2.0 [[pixel#Megapixel|megapixels]] with [[geotagging]]<br />'''3GS:''' 3.0 megapixels with [[camcorder|video]] ([[Video Graphics Array|VGA]] at 30&nbsp;[[frame rate|fps]]), geotagging, and automatic [[focus (optics)|focus]], [[color balance|white balance]], & [[exposure (photography)|exposure]] |connectivity=[[Wi-Fi]] ([[802.11b/g]]), [[Bluetooth#Bluetooth 2.0|Bluetooth 2.0+EDR]] ('''3GS:''' [[Bluetooth#Bluetooth 2.1|2.1]]), [[Universal Serial Bus|USB 2.0]]/[[Dock connector]]<br />[[Quad band]] [[GSM]] [[GSM frequency ranges|850 900 1800 1900]] MHz [[General Packet Radio Service|GPRS]]/[[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|EDGE]]<ref name="Original_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714051039/http://www.apple.com/iphone/specs.html|archivedate=2007-07-14|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Tech Specs|date=July 14, 2007|publisher=Apple and the [[Internet Archive#Wayback Machine|Wayback machine]]|accessdate=2009-01-19}}</ref><br />'''3G also includes:''' [[Assisted GPS|A-GPS]]; [[Tri band]] [[Universal Mobile Telecommunications System|UMTS]]/[[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] [[UMTS frequency bands|850, 1900, 2100]] MHz<ref name=3G_tech_specs /><br />'''3GS also supports:''' 7.2&nbsp;[[Megabit|Mbps]] [[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] |service=[[iTunes Store]], [[App Store]], [[MobileMe]] |dimensions='''Original:'''<br />{{convert|115|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|61|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|11.6|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)''<br />'''3G & 3GS:'''<br />{{convert|115.5|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|62.1|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|12.3|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)'' |weight='''Original & 3GS:''' {{convert|135|g|oz|abbr=on}}<br />'''3G:''' {{convert|133|g|oz|abbr=on}} |related=[[iPod Touch]] ([[List of iPhone and iPod Touch models|Comparison]]) }} '''ಐಫೋನ್‌''' ಎಂಬುದು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌]]ಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. [[ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ [[ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿ ಸಂದೇಶ]] ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫೋನ್‌]], [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] (ಇದು ವೀಡಿಯೊ [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗೆ ಸಮವೆನಿಸಿದೆ) ಹೊಂದಿದೆ. [[ಇ-ಮೇಲ್‌]], [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ವೈ-ಫೈ]] ಸಂಪರ್ಕವುಳ್ಳ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಫೋನ್‌ ಭೌತಿಕ ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಪರದೆಯು ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ [[ಕೀಲಿಮಣೆ]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ [[EDGE]] ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ವಾಡ್‌-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ [[GSM]] ಆಗಿತ್ತು; ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ 3.6 Mbps [[HSDPA]] ಹೊಂದಿರುವ [[UMTS]] ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನದು 7.2 Mbpsರಷ್ಟು HSDPA ಇಳಿಸಿ(ಪಡೆದು)ಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಪೆಲ್‌ [[HSPA]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿರದ ಕಾರಣ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 384 Kbpsಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld 3GS HSPA upload">{{cite web|url=http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|title=iPhone 3GS upload limited to 384 Kbps upstream|date=2009-06-09|publisher=Macworld.co.uk|accessdate=2009-07-31|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713185423/http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ [[ವದಂತಿ ಮತ್ತು ಊಹಾಪೋಹ]] ಗಳ ನಂತರ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು <ref>{{cite news|url=http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|title=Apple unveils iPhone|date=2007-01-09|accessdate=2008-04-06|author=Honan, Mathew|publisher=[[Macworld]]|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415223141/http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|author=Dolan, Brian|title=Timeline of Apple "iPhone" Rumors (1999–Present)|url=http://www.fiercewireless.com/story/timeline-apple-iphone-rumors-1999-present|accessdate=2008-02-17}}</ref> ತಕ್ಕುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕಿಯಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೆಸರುಳ್ಳ(ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬ್ರಾಂಡ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು 2007ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2007ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news|author=Grossman, Lev|title=Invention Of the Year: The iPhone|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1678581,00.html|date=2007-10-31|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615155450/http://www.time.com/time/business/article/0%2C8599%2C1678581%2C00.html|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಐಫೋನ್‌ 3G''' ಹೆಚ್ಚಿನ [[3G]] ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನೆರವಿನ [[GPS]] ಒಟ್ಟಾರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="3G_PR" /> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 17ರಂದು, ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]])ಗಾಗಿ, [[ಐಫೋನ್‌ OS]]ನ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2009ರ ಜೂನ್‌ 17ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.nbcsandiego.com/around_town/shopping/Apple-to-Announce-Version-3-of-iPhone-OS.html|publisher=[[NBC]] [[San Diego]]|work=Around Town|title=Apple Shows Off New iPhone 3.0|author=Weber, Scott|date=2009-03-17|accessdate=2009-03-20}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು '''ಐಫೋನ್‌ 3GS''' ಘೋಷಿತವಾಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ [[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತೋರಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಿಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌]] ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ [[ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/compare-iphones/|title=Compare iPhone 3GS and iPhone 3G|publisher=[[Apple Inc.]]|date=August 18, 2009}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 19ರಂದು U.S., ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನ ಆರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3G_S_PR">{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08iphone.html|title=Apple Announces the New iPhone 3GS—The Fastest, Most Powerful iPhone Yet|date=2009-06-08|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ 26ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3GS Aus">{{cite news|last=Dudley-Nicholson|first=Jennifer|url=http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|title=Apple unveils iPhone 3GS, says 'S' stands for speed|date=2009-06-09|accessdate=2009-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090611184239/http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|archivedate=2009-06-11}}</ref> ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಡೆಯಿತು. == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Iphone sales worldwide.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಐಫೋನ್‌ ಮಾರಾಟಗಳು.ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. Q1 ರಜಾ ಋತುವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:iPhone 3G Availability.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಐಫೋನ್‌ ಲಭ್ಯತೆ:]] ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ [[CEO]] [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]] ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಐಪಾಡ್‌‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="keynoteMacworld">{{cite news|last=Cohen|first=Peter|url=http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|title=Macworld Expo Keynote Live Update|publisher=[[Macworld]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-02-01|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|url-status=dead}}</ref> [[AT&amp;T ಮೊಬಿಲಿಟಿ]](ಅಂದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ವಯರ್ಲೆಸ್‌) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಈ ಉಪಕರಣ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮೂವತ್ತು ತಿಂಗಳು ನಡೆದು US$150 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೊಟೊರೊಲಾ ROKR E1]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ 'ಡಿಸೈನ್‌ ಬೈ ಕಮಿಟಿ' ಯತ್ನವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಹಯೋಗವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ, ಆಪೆಲ್‌ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಐಫೋನ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ-ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ಆಪೆಲ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="CNN secrets">{{cite web|url=http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|title=How Apple kept its iPhone secrets|last=Lewis|first=Peter|date=January 12, 2007|publisher=[[CNN|CNN Money]]|accessdate=2009-01-11|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210110636/http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Vogelstein|first=Fred|title=The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry|url=https://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone|work=[[Wired News]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=January 9, 2008|accessdate=2008-01-10}}</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು [[ಪ್ರಸ್ತಾವಿಕ ಭಾಷಣ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಪೆಲ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ [[FCC]]ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆರ್ಜಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಕಾರಣ, ಐಫೋನ್‌ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲ ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007 ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಜನ ಗ್ರಾಹಕರು ಐಫೋನ್‌ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="Original_release" /><ref name="AppleQ32007">{{cite web|url=http://images.apple.com/pr/pdf/q307data_sum.pdf|title=Apple Inc. Q3 2007 Unaudited Summary Data|accessdate=2008-06-06|date=July 25, 2007|format=PDF|publisher=[[Apple Inc.]]|quote=Consists of iPhones and Apple-branded and third-party iPhone accessories.}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ ಉಗಮವು [[UK]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ 2008ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಕಂಡಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನ್ನುವಂತೆ ಇವು ಆರು ದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="iPhone 3G launch countries">{{cite web|url=http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|title=Initial iPhone 3G Country Availability List|last=Costello|first=Sam|publisher=about.com|accessdate=2009-01-11|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605024205/http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿನಿಂದಲೂ, ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತು ದೇಶ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref name="3G_countries">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/countries/|title=iPhone 3G Coming to countries everywhere|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-04-12}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಜೂನ್‌, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ U.S., ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="3G_S_PR" /> ಐಪೋನ್‌ನ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಅತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇವರಲ್ಲಿ 40%ರಷ್ಟು 100,000 [[USD]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ವಿಸ್ತೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ 8 GB ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯ ಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ, ಮೂಲತಃ 8 GB ಐಫೋನ್‌ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಯ ಆರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಲೆ $599ರಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬಂದು ಈಗ $99 ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಐದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಪೆಲ್‌ 6.1 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="2009_Q1_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/01/21results.html|title=Apple Reports First Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-01-21}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ 2009ರ [[ಅರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ]]ದ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ 3.8 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ 3G ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. 3G ಮತ್ತು 3GS ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಇದುವರೆಗೂ 12.6 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ 33.75 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟಕಂಡಿವೆ. (Q4 2009).<ref name="2009_Q2_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/04/22results.html|title=Apple Reports Second Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-04-22}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ [[:File:iPhone sales per quarter.svg#Data and references|ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ.</ref> 2008ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವ್ಯವಹಾರ [[RIM]]ನ ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು. ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, [[ನೊಕಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್‌]] ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್‌ ಉತ್ಪಾದಕನಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕೆಲ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/10/21/apple_iphone_3g_sales_surpass_rims_blackberry.html|title=Apple iPhone 3G sales surpass RIM's Blackberry|publisher=[[AppleInsider]]|date=October 21, 2008}}</ref> U.S. ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 6.4 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದ್ದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲು. ಈ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಮುಂದುವರೆದ]]ಭವಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನಲಾದ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="2009_Q2_PR" /> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಪೋಗ್‌]] <ref name="NYT Pogue">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/27/technology/circuits/27pogue.html?|title=The iPhone Matches Most of Its Hype |last=Pogue|first=David|date=2007-06-27|publisher=New York Times|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಮೊಸ್ಬರ್ಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="Mossberg 3G">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g/?mod=ATD_search|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|last=Mossberg|first=Walter|date=2008-07-08|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref><ref name="Mossberg 3GS">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20090617/new-iphone-is-better-model-or-just-get-os-30/?mod=ATD_search|title=New iPhone Is Better Model–Or Just Get OS 3.0|last=Mossberg|first=Walter|date=2009-06-17|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಐಫೋನ್‌ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> == ಯಂತ್ರ ಸಾಧನ (ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣ) == [[ಚಿತ್ರ:iphonesensors.jpg|thumb|150px|left|ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇಧಕಗಳ ನೋಟ.]][[ಚಿತ್ರ:iPhone & iPhone 3G.jpg|thumb|right|ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯ ನೋಟ (ಎಡ), ಹಾಗೂ ಇಡಿಯಾಗಿ ದೃಢ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಐಫೋನ್‌ 3G.<ref name="iPhone back">[62]</ref>]][[ಚಿತ್ರ:iphone3gsensors.jpg|thumb|150px|left|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ (ತೋರಿಸಲಾದ) ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕಗಳು ಐಫೋನ್‌‌ 3GSನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ.]][[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G and 3G S backs.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ಹಿಂಬದಿ (ಎಡ) 3GSನಂತೆ ತದ್ರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. 3GSನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಳಪಿನ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 3Gಯ ನರೆಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಆಪೆಲ್ ಲೊಗೊವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.]] === ಭಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಂಶ (ಪರದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ಪುಟ್‌ ) === ಐಫೋನ್‌ನ [[ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ]] ಆಗಿದೆ. ಇದು 6.3 px/mm ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ 320 #480 px ಆಗಿರುತ್ತದೆ. 160 160 [[ppi]], [[HVGA]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೀಚುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಗಾಜನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 18-ಬಿಟ್‌ ರಂಗ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಇದು 262,144 ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು). [[ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, [[ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್‌]] ಸಂವೇದನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೂಲತಃ [[ಫಿಂಗರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{Citation|title=iGesture Game Mode Guide|last=Fingerworks, Inc.|date=2003|publisher=www.fingerworks.com|url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03|access-date=2009-04-30}}</ref> ಕೈಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ರೆಕಾರ್ಡರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಚಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.1/}<ref name="pogueFAQ">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/11/the-ultimate-iphone-frequently-asked-questions/|title=The Ultimate iPhone Frequently Asked Questions|publisher=New York Times|date=January 11, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref name="pogueFAQ2">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/13/ultimate-iphone-faqs-list-part-2/|title=Ultimate iPhone FAQs list, Part 2|publisher=New York Times|date=January 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://electronics.howstuffworks.com/iphone2.htm|title=How the iPhone's touchscreen Works|publisher=[[How Stuff Works]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗುವ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಜಿಡ್ಡನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲ ಒಂದು [[ಒಲಿಯೊಫೊಬಿಕ್‌]] ಲೇಪನ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|first=Eric |last=Slivka |url=http://www.macrumors.com/2009/06/10/more-wwdc-tidbits-iphone-3g-s-oleophobic-screen-find-my-iphone-live/ |title=More WWDC Tidbits: iPhone 3G S Oleophobic Screen, "Find My iPhone" Live |publisher=Mac Rumors |date=2009-06-10 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ಮೂರು ಯುಕ್ತ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರದೆಯು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ [[ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕ]]ವು ಪರದೆ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಖ ಅಥವಾ ಕಿವಿಗೆ ತಗುಲಿದಾಗ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಟಚ್‌‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕವು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಶಕ್ತಿಯ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 3-ಅಕ್ಷೀಯ [[ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ (ಪ್ರತಿಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಭೂಚಿತ್ರಣ)ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]] ನಡುವೆ ಬದಲಿಸಿ ಸುಲಭದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Johnson|first=R. Collin|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|title=There's more to MEMS than meets the iPhone|publisher=[[EE Times]]|date=July 9, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929095647/http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|url-status=dead}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹುಡುಕಾಟ, ವೀಕ್ಷಣ, ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವುದು - ಇವು ನೇರ ಅಥವಾ ಎಡ-ಬಲ ಅಗಲ ಪರದೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಿಸಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/ipodtouch/guidedtour/tour/medium.html|title=iPod touch&nbsp;— A Guided Tour|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-09-23}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ (ಪರಿಷ್ಕರಣೆ) ಇ-ಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ತನ್ನ ನೆರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಫೋನ್‌ನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಬದಲಾಯಿಸುವದನ್ನು ಸಹ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಇನ್ಪುಟ್‌ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="3.0 official" /><ref name="3.0 Macworld" /> ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಗೆ [[ತೃತೀಯ ಬಲದ ಅಳವಡಿಕೆ]] ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌<ref name="Update 1.1.3" /> [[GPS]] ಯಂತ್ರಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ವೈ-ಫೈ ಜಾಲ [[ಟ್ರೈಲ್ಯಾಟರೇಷನ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.howardforums.com/printthread.php?t=1383413&|title=Memo: iPhone does not use triangulation|last=XFF [[List of Latin phrases: E|et al.]]|date=2008-06-13|publisher=HowardForums|accessdate=2009-06-01}}</ref> ಗಳ ಬಳಸುವಂತೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS [[A-GPS]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕಾಂಪಾಸ್‌]] ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Compass" /> ಐಫೋನ್‌ನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಿವೆ. ವೇಕ್‌/ಸ್ಲೀಪ್‌, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ ಹಿಗ್ಗಿಸು/ಕುಗ್ಗಿಸು, ರಿಂಗರ್‌ ಆನ್‌/ಆಫ್‌. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಲೋಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಏಕೈಕ 'ಹೋಮ್‌' ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀ ಒತ್ತಿದಾದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ [[ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]]ನ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಮತ್ತು 3GSನ ಹಿಂಬದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ GSM ಸಂಕೇತದ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10012420-37.html?tag=mncol;title|title=Apple, AT&T mum on iPhone 3G issues|publisher=[[CNET Networks]]|accessdate=2008-09-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 8 GB ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ.ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ 16 GB ಮಾದರಿಯು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮಾಹಿತಿ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಎರಡೂ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === (ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಪುಟ್‌) ಶ್ರವಣಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು === [[File:IPhone-bottom.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (ಎಡ) ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ (ಬಲ) ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು. ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಒಂದನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಧ್ವನಿಯು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.]] ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಲೌಡ್‌ಸ್ಪೀಕರ್‌]] ಉಂಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಫೋನ್‌ನ ತಳದಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಬಲಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಇದೆ. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಫೋನ್‌ನ ಎಡಭಾಗ ಹಾಗೂ ಐಪಾಡ್‌ ಅಳವಡಿಕೆ ಸ್ಲೈಡರ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳನ್ನು [[ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಫ್ರೀ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ 3.5&nbsp;mm [[TRRS ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಮೇಲಬದಿಯ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="TRRS">{{cite web|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Tip+and+ring|title=tip and ring|work=Computer Desktop Encyclopedia|publisher=The Computer Language Company Inc.|accessdate=2009-03-15}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಕವಚದ ಒಳಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಇಲ್ಲದ ಹಲವು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡದು.<ref name="Original Cnet review" /><ref>{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|title=That damned recessed iPhone headphone jack|publisher=[[ZDNet]]|accessdate=2008-06-06|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629052413/http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|url-status=dead}}</ref> ಫ್ಲಷ್‌-ಮೌಂಟೆಡ್ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಜೊಡಣೆ ಹೊಂದಿರುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡನ್ನು ಬೇಕಾದ ಹಾಗೆ ಬದಲಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ ಮುಟ್ಟದೆಯೇ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು/ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಬಳಿಯಿರುವ ಬಹುಉದ್ದೇಶಿತ ಬಟನ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕೀಲಿಮಣಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Review: iPhone headsets">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/133445/2008/05/iphoneheadsets.html|title=Review: iPhone headsets|last=Frakes|first=Dan|date=May 14, 2008|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-10}}</ref> ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳುಳ್ಳ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Earbuds with volume">{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB770G/A?fnode=MTY1NDA0Ng&mco=MjE0NDgxMg|title=Apple Earphones with Remote and Mic|publisher=Apple Store|accessdate=2009-05-19}}</ref> [[HSP]] [[ಪ್ರೊಫೈಲ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಸ್ತಂತು ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ 2.x+EDR]] ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[A2DP]]ಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ]] ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3.0 official"/> ಅನುಮೋದನೆಯಾಗದ ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಐಫೋನ್‌ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[OBEX]] [[ಫೈಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್‌]] [[ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್‌]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/01/ibluetooth-team-achieves-obex-file-transfer.ars|title=iBluetooth team achieves OBEX file transfer|last=Sadun|first=Erica|date=2009-01-26|publisher=Ars Technica|accessdate=2009-05-12}}</ref> ಇಂತಹ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ಸಂಗೀತ, ವೀಡಿಯೊಗಳಂತಹ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರೆ ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ ಯುಳ್ಳ ಸಕ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. [[576i]] ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ ವರೆಗಿನ ಕಾಂಪೊಸಿಟ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್‌ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಮೂಲಕ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|title=Apple Component AV Cable|publisher=[[Apple Inc.]]|work=[[Apple Store (online)|Apple Online Store]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231025407/http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಫೋನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭ್ಯವಾಗುವವರೆಗೂ, ಐಫೋನ್‌ [[ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ]]ಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="3.0 official"/> === ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ವಿದ್ತ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನದ ವಸ್ತು) === [[File:IPhone 3G S sides.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3GSನ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಭಾಗಗಳು ಐಫೋನ್‌ 3Gಯಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಮೂಲತಃ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುವಿನದ್ದಾಗಿದ್ದವು.ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ: ಆನ್‌/ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಚ್‌, SIM ಕಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಜಾಗ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌, ನಿಃಶಬ್ದ ಸ್ವಿಚ್‌, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು. ಮೇಲ್ಭಾಗ: ಸ್ಪೀಕರ್‌, ಪರದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪುನರ್ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವಿದೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆ, ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದು.<ref name="Original Cnet review">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/smartphones/apple-iphone-8gb-at/4505-6452_7-32309245.html|title=Apple iPhone - 8GB (AT&T)|last=German|first=Kent|coauthors=Donald Bell |date=June 29, 2007|publisher=Cnet review|pages=1 and 2|accessdate=2009-01-10}}</ref><ref name="Mobile Burn review">{{cite web|url=http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=3526|title=Review: Apple iPhone, In-Depth|last=Oryl|first=Michael|date=July 3, 2007|publisher=Mobile Burn|accessdate=2009-01-10}}</ref> [[ಐಪಾಡ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡುವ ರೀತಿ]]ಯಂತೆಯೇ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ USB ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಐಫೋನ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, 'USB ಟು AC ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌' (ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌,' ಸಹಿತ) ತಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (ವಿದ್ಯುನ್ನೆಲೆ)]]ಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಉಪಕರಣೆಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ(ಸ್ಟೀರಿಯೊಗಳು, ಕಾರ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌, ಸೌರ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು) ಸಹ ಲಭ್ಯ.<ref>{{Citation|title=Hit the Road, Mac: iPod Power Aid|newspaper=Mac<nowiki>|</nowiki>Life|pages=32–33|year=2009|date=June 2009|issue=29}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ (ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ) ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆ-ಪ್ರಯೋಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು 400 ಬಾರಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್‌ ಆದ ನಂತರ ತನ್ನ ಆವರ್ತನೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 80%ರಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ'<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/batteries/iphone.html|title=Batteries—iPhone|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ನ ಜಾಲತಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಮೂಲತಃ ಐಪೋನ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಟಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌), 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ 250 ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗಿನ 'ಸನ್ನದ್ಧ' ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="jun18PressRelease" /> ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="3G_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs-3g.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3GS ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗೂ ವೀಡಿಯೊ, ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), 30 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ, ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="3G_S_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಹಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/reviews/2008/07/iphone3g-review.ars/6|title=The Second Coming: Ars goes in-depth with the iPhone 3G|publisher=Ars Technica|author=Cheng, Jacqui|coauthors=Chartier, David; Ecker, Clint|date=2008-07-14|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gizmodo.com/5024412/iphone-3g-review|title=iPhone 3G Review|author=Lam, Brian|publisher=Gizmodo|date=2008-07-11|2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/09/AR2008070900177.html|title=First iPhone 3G Reviews: Mossberg: Battery 'Significant Problem'; Pogue: Limited 3G, Good Audio|author=Kramer, Staci D.|publisher=MocoNews|work=The Washington Post|date=2008-07-09|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|author=Mossberg, Walter S.|publisher=The Wall Street Journal|date=2008-07-08|accessdate=2009-06-23}}</ref> ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು [[ಜೆ. ಡಿ. ಪಾವರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಸೊಷಿಯೆಟ್ಸ್‌]] ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಗೆಡಹಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು: 5 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 2.<ref name="JD_Power">{{cite web|url=http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?id=2008240|title=2008 Business Wireless Smartphone Customer Satisfaction Study|date=2008-11-06|publisher=[[J. D. Power and Associates]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090528180840/http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?ID=2008240|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|title=Apple's iPhone wins J.D. Power award|last=Krazit|first=Tom|date=2008-11-06|publisher=CNET|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210347/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|url-status=dead}}</ref> [[ಖಾತರಿಯ (ವಾರಂಟಿ) ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವಧಿಗೂ ಮುಂಚೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೆ, ಫೋನ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/support/iphone/service/faq/|title=iPhone Service Frequently Asked Questions|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಖರೀದಿಯ ಅವಧಿಯಿಂದ ವಾರಂಟಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಸಿಂಧುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಪೆಲ್‌ಕೇರ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕನ್ಸ್ಯುಮರ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಗ್ರಾಹಕರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು, ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರು ತೆರಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಕರಾರೊಂದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.<ref name="LeeEllen">{{cite news|last=Lee|first=Ellen|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|title=Will a Cheaper iPhone click before Christmas?|publisher=San Francisco Chronicle|date=July 11, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612160048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ವರೆಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಳ್ಳುಗರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ,<ref name="LeeEllen" /><ref>{{cite news|last=Wong|first=May|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/08/AR2007070800562_pf.html|title=Apple Issues Battery Program for IPhone|publisher=Washington Post|date=2007-07-08|accessdate=2007-07-08}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದವರು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಗೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇದು ಸಮನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 2007ರಿಂದಲೂ, ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಕಿಟ್‌ಗಳು ಸುಲಭ ಬೆಲೆಗೆ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/07/31/iphones-first-sketchy-battery-replacement-kit-appears/|title=iPhone's first sketchy battery replacement kit appears|publisher=[[Engadget]]|date=July 31, 2007}}</ref> ಇದು ಆಪೆಲ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಯೋಜನಾ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಿಟ್‌ ಸಣ್ಣ ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಂತೆಯೇ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ [[ಬೆಸೆ-ಜೋಡಿಸ]]ಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹೊಸದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಕಬ್ಬಿಣ ಲೋಹದ [[ಬೆಸುಗೆ ಉಪಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3Gಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಜೋಡಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಲ್ಲಿ ವಾರಂಟಿ ಅಸಿಂಧುವಾಗುವುದು.<ref name="3G quasi-replaceable battery">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|title=The iPhone 3G Battery Is Quasi-Replaceable|last=Wilson|first=Mark|date=July 10, 2008|publisher=Gizmodo|accessdate=2009-01-10|archive-date=2009-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129230612/http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|url-status=dead}}</ref> === ಕ್ಯಾಮೆರಾ(ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ) === ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಫಿಕ್ಸೆಡ್‌-ಫೊಕಸ್‌ (ಸ್ಥಿರತೆಯ) 2.0 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌]] [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಥಿರ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಲೀ, ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಅಥವಾ ಆಟೊಫೊಕಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಮುದ್ರಣ ಇರುವದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, [[ಆಪಲ್ ನ ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಮೀರಿ(ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ) ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ತರಹದ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ(ಎಡಭಾಗದ ಕೀಲಿಮಣೆ)ಯುಳ್ಳ ವರ್ಷನ್‌ 2.0ರಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು]] ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಜಿಯೊಕೊಡೆಡ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ತೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ನಿವಿಷನ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ 3.2 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಟೊಪೊಕಸ್‌, ಆಟೊ ವೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆಟೊ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ (10 ಸೆ.ಮೀ. ವರೆಗೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/12/apple-may-bump-camera-in-next-gen-iphone-to-5-megapixels.ars|title=Apple may bump camera in next-gen iPhone to 5 megapixels|date=2009-12-23|first=Chris|last=Foresman|publisher=[[Ars Technica]]|accessdate=2009-12-23}}</ref> ಇದು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ 30 ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ [[VGA]] ವೀಡಿಯೊ<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/video-recording.html|title=Apple - iPhone - Record, edit, and shoot video.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/photos.html|title=Apple - iPhone - Take photos with a 3-megapixel camera.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಆಧುನಿಕ [[CCD]] ಆಧಾರಿತ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು [[ರೊಲಿಂಗ್‌ ಷಟರ್ಸ್‌]] ತರಹದ ಪ್ರಭಾವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ನಂತರ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ [[ಕ್ರಾಪ್‌]] ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್]]‌, [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಅಥವಾ ಇತರೆ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. === ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು SIM === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 4 GB ಅಥವಾ 8 GB ಆಂತರಿಕ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 4 GB ಮಾದರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|title=Apple kills 4 GB iPhone, cuts 8 GB price to $399 - iPhone Atlas|date=September 5, 2007|publisher=iPhone Atlas|access-date=ಜನವರಿ 28, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2012|archive-url=https://archive.is/20120905050935/http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 16 GB ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಇತರ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{cite news|http://www.macworld.com/article/131959/2008/02/iphoneipodtouch.html|publisher=[[Macworld]]|title=Apple offers 16GB iPhone, 32GB iPod touch|date=February 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯು 16 GBಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. 8 GB ಮಾದರಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಯು 16 GB ಮತ್ತು 32 GB ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಆಂತರಿಕ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಲಾಟ್‌,ಅಥವಾ SIM ಕಾರ್ಡ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತೃರಿತ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G box contents.jpg|thumb|ಐಫೋನ್ 3Gಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ; ಐಫೋನ್‌ 3G, ಬಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಪಿಡಿ (ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ), SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ; ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು,USB ತಂತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌.]] ಉಪಕರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಟ್ರೇನಲ್ಲಿ [[SIM ಕಾರ್ಡ್‌]]ನ್ನು ಕೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಥವಾ SIM ತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯ (ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನೊಂದಿಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಲೋಹ ಸಲಕರಣೆ) ಮೂಲಕ SIM ಟ್ರೇಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1438|title=Removing SIM card|publisher=Apple|date=2008-07-10|accessdate=2009-06-11}}</ref><ref>{{cite news|last=Diaz|first=Jesus|title=iPhone 3G's New SIM Ejector Tool Makes It Instant Must-Buy|language=[[ಆಂಗ್ಲ|English]]|publisher=[[Gawker Media]]|work=[[Gizmodo]]|date=June 9, 2008|url=http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|accessdate=2008-06-24|archive-date=2008-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080618031423/http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದೇಶ.<ref name="Carrier unlocking list" /> === ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು (ಆರ್ದ್ರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಕಗಳು) === ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಉಪಕರಣ [[ನೀರಿನಿಂದ ಹಾನಿ]]ಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ [[ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಬಳಿಯಿರುವ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Charlie Sorrel|title=IPhone Water Sensor Revealed|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|date=October 16, 2007|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2007/10/iphone-water-se/|accessdate=November 5, 2009}}</ref> ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿಯಡಿ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪಕರಣವು ತೇವವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂವೇದಕಗಳು ತಿಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆಬರಬಹುದು. ಆದರೂ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ'ಟ್ರಿಪ್‌' ಆಗಬಹುದು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲುಂಟಾಗುವ [[ಬೆವರು]] ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=David Martin|title=Sweaty workouts killing iPhones?|publisher=[[Cnet]]|date=April 8, 2009|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|accessdate=November 5, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028002902/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|url-status=dead}}</ref> ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಲವು ಇತರೆ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ]]ದ ಕವಚದ ಹಿಂದೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ನೇರಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿನ [[ಹಬೆ]] ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಲ್ಪಮಟ್ಟದ [[ಪರಿಸರೀಯ ತೇವ]]ವೂ ಸಹ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವೇದಕಗಳ ಅಳವಡಿಸಿದ ತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಯೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Lisa Respers|title=Moisture, cold irritate some smart phone users|publisher=[[CNN]]|date=April 14, 2009|url=http://edition.cnn.com/2009/TECH/04/14/smart.phones.buggy/index.html|accessdate=November 5, 2009}}</ref> === ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಶಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೈಪಿಡಿ, [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಹಾಗೂ [[USB]] ತಂತಿ ಸೇರಿ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ 3G ಐಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ([[ಇಯರ್‌ಬಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಸಹಿತ), ಹಾಗೂ, ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಕವಚ ಇತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯೂ ಇದೆ (ಮೂಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ (ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಬಟನ್‌ಗಳ ಸಹಿತ) ಇವೆ.<ref name="Earbuds with volume" /> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದೇ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡಣೆ)ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಡಾಕ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB484G/A?fnode=MTY1NDAzOQ&mco=MjE0NjMxOA|title=Apple iPhone 3G Dock|publisher=Apple Store|accessdate=2009-06-14}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌' ಉಂಟು. ಇದರಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌]]ನಿಂದ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]], ಅಥವಾ [[ಪೆರು]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಉಂಟು. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]]) [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ಎಂಬ [[ಕಾರ್ಯಾನುಕೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌)]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5 ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ 'ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌|ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5]] ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ '[[ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌]]]]'ನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪಾವರ್‌VR]] ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ (ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಒಪನ್‌GL ES]] 2.0),<ref name="3G_S_PR" />, ಇದು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ [[ಮೋಷನ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್‌]]ಗೆ (ಚಲಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಪಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (4 to 32 GB) ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ಅರ್ಧ [[GB]]ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="VersatileFlash">{{cite web|last=Haslam|first=Karen|url=http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=16927|title=Macworld Expo: Optimised OS X sits on 'versatile' flash|publisher=[[Macworld]]|date=January 12, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ, ಆಪೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗದು. ಬದಲಿಗೆ ಅವನ್ನು ಬರೆದು ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌‌ನಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ನಿಭಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ [[ವರ್ಷನ್‌ 7.3 ಅಥವಾ ಆನಂತರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ]] ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿ 10.4.10 ಟೈಗರ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಹಾಗೂ 32-ಬಿಟ್‌ ಅಥವಾ 64-ಬಿಟ್‌ [[ವಿಂಡೋಸ್‌ XP]] ಅಥವಾ [[ವಿಸ್ಟಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|title=iPhone: Minimum system requirements|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-07-13|archive-date=2007-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070903231507/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7.6ನ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ XP ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟಾದ 64-ಬಿಟ್‌ ಅವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title="Apple's iTunes 7.6 plays nice with 64 bit Vista"|url=http://www.engadget.com/2008/01/15/apples-itunes-7-6-plays-nice-with-64-bit-vista/|publisher=[[Engadget]]|date=January 15, 2008|accessdate=2008-01-22}}</ref> 64-ಬಿಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೂ'ಸಹ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|title=iTunes is now 64-bit|publisher=PlanetAMD64|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412033719/http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ಉಚಿತ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳುಂಟು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|title=To Upgrade or Not: the iPhone 3G S Dilemma|publisher=Macworld Canada|date=June 24, 2009|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626094545/http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 8.2ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="3G_S_PR" /> ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಾ ತುಣುಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news|laste=Kharif|first=Olga|url=http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2007/07/coming_soon_iph.html|title=Coming Soon: iPhone Software Updates|publisher=[[BusinessWeek]]|date=July 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವ ತನಕ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಬಳಕೆದಾರರು ಮೊದಮೊದಲು ಕರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="2.1">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135515/2008/09/iphone21.html|title=Apple releases iPhone 2.1 update|last=Cohen|first=Peter|date=2008-09-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|title=iPhone 3G Connection Issues Caused by Immature Infineon Chipset?|last=Aviv|date=August 12, 2008|publisher=MacBlogz|accessdate=2008-12-17|archive-date=2008-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908131836/http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|url-status=dead}}</ref> === ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌) === [[ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]] ಮುಖಪುಟವನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರ-ರೂಪದ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತವನ್ನಾಲಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀಲಿಮಣಿ ಒತ್ತಿ ಮುಖಪರದೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಾದರೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="home screen">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/homescreen.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Home screen|year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖಪರದೆಯು ಕೆಳಕಂಡ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಸಂದೇಶಗಳು ([[SMS]] ಮತ್ತು [[MMS]] ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ), ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌, ಫೋಟೋಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]], ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳೂ, ನಕ್ಷೆಗಳು ([[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]), ಹವಾಮಾನ, ಧ್ವನಿ ಮೆಮೊಗಳು, ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಗಡಿಯಾರ, ಗಣಕ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ (ಮಳಿಗೆ)]], [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಹಾಗೂ (ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾತ್ರ) [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ]]. ಪರದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ದೂರವಾಣಿ]], [[ವಿ-ಅಂಚೆ]], [[ಸಫಾರಿ]] (ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ([[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]]) ಐಫೋನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ‌ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|title=iPhone Applications|publisher=[[Apple Inc.]]|date=July 11, 2007|accessdate=2007-11-04|archive-date=2008-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311142319/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 15ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ 1.1.3 ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರು 'ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌' (ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮುಖಪುಟ ಐಕನ್‌ಗಳು) ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ನಂತರ, ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂಬತ್ತು ಇತರೆ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಆ ಮುಖಭಾಗದ ಪರದೆಗಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Update 1.1.3">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/15iphone.html|title=Apple Enhances Revolutionary iPhone with Software Update|date=January 15, 2008|publisher=Apple|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡನೆಯಿಂದ)ನಿಂದ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟವೂ ಗರಿಷ್ಠ ಹದಿನಾರು ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಡಾಕ್‌ ಗರಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಐಕನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ನ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಶಾಲಮಟ್ಟದ'ಹುಡುಕು' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಮುಖಪುಟದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[ಸ್ಪಾಟ್ಲೈಟ್‌]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="3.0 official"/> ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಇನ್ಪುಟ್‌ನ್ನೂ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾದ ಜಟಿಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆರಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ನ [[ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯಾ ತಂತ್ರ]]ವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎರಡು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಅಗಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜಾಲ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಹತ್ತಿರ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ 'ಪಿಂಚಿಂಗ್‌' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬೆರಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತರುವುದರಿಂದ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಮೆನುವಿನ ಸುರುಳಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಪಟ್ಟಿಯು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಘರ್ಷಣೆ]]ಗೊಳಗಾದಂತೆ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ ನೈಜ ವಸ್ತುವೊಂದರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ [[ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ]] [[ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬರುವ ಉಪ-ಆಯ್ಕೆ (ಸಬ್‌-ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌), ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹಾಯುವ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ (ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌) ಮೆನು, ಹಾಗೂ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗೆಲ್ಲ ಮೆನು ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಸ್ಥಿರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆನು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಹಿಂದೆ (ಬ್ಯಾಕ್‌)' ಬಟನ್‌ ಫೊಲ್ಡರಿನ ಹೆಸರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. === ದೂರವಾಣಿ === [[ಚಿತ್ರ:iPhone Calling.png|thumb|ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಹಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಪರದೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಆಡಿಯೊ [[ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]], ಕರೆಯನ್ನು ಕೆಲಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕರೆ ಒಳಬರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, [[ಕರೆಯುವವರ ID]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕರೆಯೊಂದು ಒಳಗೆ ಬಂದಾಗ ಹಾಡೊಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕರೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ, ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಪರದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂವೇದನಾ ಸರ್ಕ್ಯುಟನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಈ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಐಫೋನ್‌ [[ವೀಡಿಯೊ ಕರೆ]] ಅಥವಾ [[ವೀಡಿಯೊಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]] ಗೆ ನೆರವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಉಪಕರಣದ ಎದುರು-ಬದುರಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/08/13/mirror-based-video-conferencing-developed-for-iphone/|title=Mirror-based video conferencing developed for iPhone|first=Donald|last=Melanson|publisher=[[Engadget]]|date=2007-09-13|accessdate=2009-12-20}}</ref> ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ [[ಧ್ವನಿ ಡಯಲಿಂಗ್‌]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137421/2008/12/voicedialers.html|title=Review: iPhone voice dialers|last=Tessler|first=Franklin|date=2008-12-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-09}}</ref> ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಡಯಲ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Voice_Control">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/voice-control.html|title=iPhone: Make calls and play music using voice control|date=2009-06-10|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ [[ವಿಷುಯಲ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ ಮೇಲ್‌]] <ref name="VV_abroad">{{cite web|url=http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail/|title=iPhone 3G carriers, Apple vary on Visual Voicemail|last=Starrett|first=Charles|date=2008-06-11|publisher=[[iLounge]]|accessdate=2009-05-24|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613074505/http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail|url-status=dead}}</ref> ಲಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸದ್ಯದ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದವರ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಳಬಂದ ಸಂದೇಶ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು (ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಆಲಿಸಿ, ಅಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಸಂಗೀತ [[ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಡಿನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು 3ರಿಂದ 30 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಏರಬಹುದು; ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಧ ಸೆಕೆಂಡಿನಿಂದ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವರೆಗೆ ತಡೆಯಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ಸತತವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸ]]ಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ 'ಗಿರಾಕಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ'ಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಗ್ಯಾರಿಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ('ಗರಾಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌?') ಆವೃತ್ತಿ 4.1.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ (ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಕೇವಲ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]])<ref name="GarageBand1">{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|title=How to create custom ringtones in GarageBand 4.1.1|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-12-15|archive-date=2007-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20071215060626/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ<ref name="third party ringtones">{{cite news|last=Gilbertson|first=Scott|title=How to Make Custom IPhone Ringtones Without Paying Apple $2|url=https://www.wired.com/software/coolapps/news/2007/09/ringtone_hacks|work=[[Wired magazine]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=September 12, 2007|accessdate=2008-03-08}}</ref>). === ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ === ಸಂಗೀತದ ಸಂಕಲನದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಅಥವಾ ಸದ್ಯದ [[ಸಿಂಬಿಯನ್‌]] [[S60]] ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಹಾಡು]]ಗಳು, [[ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದ]]ರು, [[ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳು, [[ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳು, [[ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌]]ಗಳು (ನುಡಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿ), [[ಗಾಯನ ಶೈಲಿ]]ಗಳು, [[ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ]]ರು, [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌]]ಗಳು, [[ಆಡಿಯೊಹೊತ್ತಿಗೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗ್ರಹಣ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಕವರ್‌ ಫ್ಲೊ]] ನೋಡಲು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಗೆ ತರಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ, ಈ ಲಕ್ಷಣವು ವಿವಿಧ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಕವಚಗಳನ್ನು ಸುರುಳಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳು ಹಾಯಿಸಿ ಸುರುಳಿ ದೃಶ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾಡುಗಳ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ನುಡಿಸಲು, ಮುಂದೂಡಲು ಅಥವಾ ಪುನಾವತಿಸಲು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಆಪೆಲ್‌ ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ [[ಜೀನಿಯಸ್‌ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]] ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="Voice_Control" /> [[ಚಿತ್ರ:iPhone Image Viewer.jpg|thumb|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರತೆಯ]] ನ್ನು ಐಫೋನ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1797|title=What is Gapless Playback?|accessdate=2008-05-13|publisher=[[Apple Inc.]]}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ [[ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಪಾಡ್‌]]ಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅಗಲ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ [[TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಗಲ ಪರದೆ ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ಣಪರದೆ]]ಗಳ ನಡುವೆ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಡಬಲ್‌-ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]]ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://daringfireball.net/linked/2007/september#thu-27-wifi|title=The Reason It’s Called the Wi-Fi Music Store|date=September 30, 2007|accessdate=2008-01-06|first=John|last=Gruber|publisher=[[Daring Fireball]]|authorlink=John Gruber|work=Linked List}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು, ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಫಾರಿಯಂತೆಯೇ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸುರುಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಫೊಟೊಸ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಐಫೋಟೊ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಫೋಟೊ]] ಅಥವಾ [[ಅಪೆರ್ಚೂರ್‌]] ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವ [[ಫೊಟೊಷಾಪ್‌]] ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಧ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. === ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಜೋಡಣೆ ಅಥವಾ ಕೊಂಡಿ === [[ಚಿತ್ರ:Wikipedia Main Page on iPhone.png|thumb|240px|ಐಫೋನ್‌ ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟವು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ವೈ-ಫೈ]] ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[GSM]] ಅಥವಾ [[EDGE]] ಜಾಲಕ್ಕೆ (ಇವೆರಡೂ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ([[2G]]) ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು) ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ [[UMTS]] ಮತ್ತು [[HSDPA]] 3.6,<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|title=Apple's Joswiak: iPhone 3G Runs Fast HSDPA 3.6, Not Slower 1.8|publisher=Gearlog|accessdate=2008-10-12|archive-date=2008-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081004215201/http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|url-status=dead}}</ref> ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[HSUPA]] ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GS HSDPA 7.2ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld_3G_S">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141031/2009/06/iphone3gs.html?lsrc=top_1|title=iPhone 3GS offers speed boost, video capture|last=Michaels|first=Philip|coauthors=Jason Snell|date=2009-06-08|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-08}}</ref> AT&amp;T ಜುಲೈ 2004ರಲ್ಲಿ [[3G]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="3G rollout">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2004/07/20/at-t-wireless-introduces-3g-wireless/|title=AT&T Wireless introduces 3G wireless|last=Rojas|first=Peter|date=July 20, 2004|publisher=[[Engadget]]|accessdate=2008-12-17}}</ref> ಆದರೆ, USನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವಷ್ಟು ದಕ್ಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ 2007ರ ಅವಧಿಗೆ ಅಂದರೆ ತಡವಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು.<ref name="pogueFAQ" /><ref>{{cite web|url=http://www.macnn.com/articles/07/09/18/jobs.uk.cell.carrier.qa/|title=Jobs: battery life issues delaying 3G iPhone|publisher=MacNN|accessdate=2008-06-06}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ದೃಢೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[802.1X]]ಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="802.1x">{{cite web|url=http://www.apple.com/au/iphone/enterprise/|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Enterprise|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-11}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಐಫೋನ್‌ ಕೋರುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ ನೀಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸೀಮಿತ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಕೈಬೆರಳಿಂದ ಸೇರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|title=iPhone: About Connections Settings|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071019015540/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಜಾಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯತೆ ಮೇರೆಗೆ EDGE ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|title=iPhone: Connecting to the Internet with EDGE or Wi-Fi|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011042909/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿ, ಐಫೋನ್‌‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು 2Gಯ ಬದಲು 3G ಗೆ, ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="3GSpeeds">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/wireless.html|title=Apple -iPhone&nbsp;— Features - 3G |year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನಲ್ಲಿರುವ ವೈ-ಫೈ, [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಮತ್ತು 3Gಯನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏರ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ ರೀತಿಯು ಇತರೆ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಗರಿಷ್ಠ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ದರ 1.4 [[Mbps]]ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=25791|title=AT&T to Offer Next-Generation iPhone on Its High-Performance 3G Network|date=2008-06-09|publisher=AT&T|accessdate=2009-06-09}}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಆದ ಕಡತಗಳು 10 MBಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು. ಇ-ಮೇಲ್‌ ಲಗತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡತದ ಗಾತ್ರ ಮಿತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಒಂದು [[ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರ]] ಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref name="iPhone: Beat 10MB 3G download limit">{{cite web|url=http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|title=iPhone: Beat 10MB 3G download limit|access-date=2010-01-28|archive-date=2010-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216173216/http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಸಫಾರಿ]] ಐಫೋನ್‌ನ [[ಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನ]]ವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಜಾಲ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು; ಬೆರಳಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|title=iPhone: Zooming In to See a Page More Easily|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225113959/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://solution.allthingsd.com/20070626/the-iphone-is-breakthrough-handheld-computer/|title=The iPhone Is a Breakthrough Handheld Computer|author=Mossberg and Boehret|quote=The iPhone is the first smart phone we’ve tested with a real, computer-grade Web browser, a version of Apple’s Safari. It displays entire Web pages, in their real layouts, and allows you to zoom in quickly by either tapping or pinching with your finger.|date=June 26, 2007}}</ref> ಐಫೋನ್‌ [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌]] ಆಗಲೀ [[ಜಾವಾ]] ಆಗಲೀ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.ericklein.com/2008/03/btw-i-love-apple.html|title=BTW, I love Apple!|date=March 9, 2008|accessdate=2008-05-07}}</ref> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, [[UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು 'ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.|UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು '[[ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು]]' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="asaiphoneban">{{cite web|url=http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|title=ASA Adjudications: Apple (UK) Ltd|date=2008-08-27|accessdate=2009-03-10|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420040228/http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|url-status=dead}}</ref>]] ಐಫೋನ್‌ [[SVG]], [[CSS]], [[HTML]] [[ಕ್ಯಾನ್ವಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾನ್ಜೊ]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="iPhone Atlas OS 2.0">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10115415-233.html?tag=mncol;title|title=iPhone OS 2.0 will include Bonjour, full-screen Safari mode, more|last=Wilson|first=Ben|date=March 8, 2008|publisher=iPhone Atlas|accessdate=2009-01-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="riactant">{{cite web|url=http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|title=Apple iPhone Tech Talk Debriefing&nbsp;— Part 2 (Vector graphics and animation)|last=riactant|date=August 27, 2007|publisher=The General Theory of RIAtivity|accessdate=2009-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071108221705/http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|archivedate=2007-11-08|url-status=dead}}</ref> ನಕ್ಷೆಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]ನ್ನು ನಕ್ಷೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಐಚ್ಛಿಕತೆ ಮೇರೆಗೆ ನಿಗದಿತ [[ಸಂಚಾರ]] ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸನಿಹದ [[ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌]] ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ನಂತರ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಯಾರಿಗೋ [[ಆಕಸ್ಮಿಕ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಕರೆ]] ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="keynoteMacworld" /><ref name="keynoteEngadget">{{cite web|last=Block|first=Ryan|url=http://www.engadget.com/2007/01/09/live-from-macworld-2007-steve-jobs-keynote/|title=Live from Macworld 2007: Steve Jobs keynote|publisher=[[Engadget]]|date=January 9, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಬೀದಿ ನೋಟ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಷನ್‌ 2.2 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ದೇಶನವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="2.2" /> ಐಫೋನ್‌ 3GS ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ದಿಕ್ಸೂಚಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಬಹುದು.<ref name="Compass">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/maps-compass.html|title=Apple - iPhone - Get directions with GPS maps and a new compass.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]] ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[H.264]] ಕೊಡೆಕ್‌ ಬಳಸಿ ಎನ್ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾದಾ[[ಹವಾಗುಣ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಕ್‌]] (ಷೇರು ಮಾಹಿತಿ)ತುಣುಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧೆಡೆ ವೀಕ್ಷಿಸುವರು. [[ಗೂಗಲ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಐಫೋನ್‌ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕು, ವಿಷಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="GoogleSearches">{{cite web|last=Lane|first=Slash|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/02/14/google_iphone_usage_shocks_search_giant.html|title=Google iPhone usage shocks search giant|publisher=[[AppleInsider]]|date=February 14, 2008|accessdate=2008-02-18}}</ref> [[ಡಾಯಿಚ್‌ ಟೆಲೆಕಾಮ್‌]] [[CEO]] ರೆನೆ ಒಬರ್ಮನ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, 'ಐಫೋನ್‌ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರ ಸರಾಸರಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆಯು 100 [[ಮೆಗಾಬೈಟ್‌]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರಾರು-ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ 30 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.'<ref name="iPhoneDataBoom">{{cite web|url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|title=iPhone Data Booms at T-Mobile|publisher=Unstrung|date=January 30, 2008|accessdate=2008-02-18|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207070137/http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ 98%ರಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು 88%ರಷ್ಟು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು [[ನೀಲ್ಸೆನ್‌]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Nielsen demographics">{{cite web|url=http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think/|title=iPhone Users Watch More Video… and are Older than You Think|date=2009-106-10|publisher=The [[Nielsen Company]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614082958/http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think|url-status=dead}}</ref> === ಪಠ್ಯಾಂಶ (ಪಠ್ಯ ಇನ್ಪುಟ್‌) === [[ಚಿತ್ರ:iPhone keyboard unblured.jpg|thumb|ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಚುಯಲ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌.]] ಪಠ್ಯ ನಮೂದಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಕೀಲಿಮಣೆ]]ಯನ್ನು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಪದ ಪರಿಶೀಲನೆ]] ಹಾಗೂ ತಿದ್ದುವ ಸಾಧನ, [[ಮೂಡಬಹುದಾದ ಪದವನ್ನು ಮುಂಬರುವ]] ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಿಘಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಪದವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಮನಗಂಡು ಕೀಲಿಮಣೆಯು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪಕ್ಕದ ಕೀಲಿಯನ್ನೊತ್ತಿ ಮೂಡಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="hasAKeyboard">{{cite news|authorlink=John Markoff|last=Markoff|first=John|url=https://www.nytimes.com/2007/06/13/technology/13phone.ready.html|title=That iPhone Has a Keyboard, but It’s Not Mechanical|publisher=New York Times|date=June 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು ತುಸು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೇ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಕ್ಷಣ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಸೂರ]] ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಕರ್ಸರ್‌]]ನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಪಠ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಚೀನೀ]] ಭಾಷಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ವರ್ಚುಯಲ್‌(ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ) ಕೀಲಿಮಣೆಯು 21 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Keyboard">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/keyboard.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Keyboard|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref>. ಪಠ್ಯವನ್ನು [[ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಟಿಸುವ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ತಂದಿತು.<ref name="3.0 official"/> === ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು === ಐಫೋನ್‌ [[ಇ-ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[HTML ಇ-ಮೇಲ್‌]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದ [[PDF]], [[ವರ್ಡ್‌]], [[ಎಕ್ಸೆಲ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪವರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌]] ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="3G_tech_specs" /> ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ [[ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಾಧನದಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ಹಣ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. [[ಯಾಹೂ!]] ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಪುಷ್‌-ಮೇಲ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/enterprise/|title=Apple - iPhone - Enterprise|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೀರಿಯೊ ಮೇಲ್‌ಸರ್ವರ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ [[IMAP]] ([[ಪುಷ್‌-IMAP]] ಅಲ್ಲ) ಹಾಗೂ [[POP3]] ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|first=Anthony|last=Frausto-Robledo|url=http://www.architosh.com/news/2007-07/2007a0724_an-kerioiphone.html|title=Analysis: Kerio MailServer delivers email to Apple iPhone|date=July 24, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಪರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ IMAP ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಡೇರಿಸಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಆಕ್ಟಿವ್‌ಸಿಂಕ್‌]]ಗೂ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಐಫೋನ್‌ 2.0 ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಗ ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸೇರಿ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://blogs.barrons.com/techtraderdaily/2008/03/06/apple-iphone-sdk-event/|title=iPhone to support Exchange|date=March 6, 2008|publisher=[[Barron's Magazine|Barron's]]|work=TechTraderDaily}}</ref><ref name="releasedate" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಔಟ್‌ಲುಕ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಎಂಟೂರೇಜ್‌]] ಇಂದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಏಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇ-ಮೇಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ IMAP ಅಥವಾ POP3 ಖಾತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/mail.html|title=iPhone—Features—Mail|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಚಿರಪರಿಚಿತ [[ಮೇಲ್‌]]ನಂತೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಹಿತ ಇ-ಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರ ಹೆಸರಿನಡಿ 'ವಾಕ್‌ಗುಳ್ಳೆ'ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದು ([[ಐಚ್ಯಾಟ್‌]]ನಂತೆ). ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ಕರಡುಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ-ಇ-ಮೇಲ್‌ ಚಿತ್ರ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. 1.1.3 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಗಾಗಿ [[SMS]] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="1.1.3">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/131616/2008/01/iphone_update.html|title=First Look: iPhone 1.1.3|last=Moren|first=Dan|date=2008-01-16|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[MMS]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="3.0 official">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/preview-iphone-os/|title=The most advanced mobile OS. Now even more advanced.|date=2009-03-17|work=Scott Forstall's presentation ([[QuickTime]] video)|publisher=Apple|accessdate=2009-04-01}}</ref><ref name="3.0 Macworld">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/139438/2009/03/iphone30user.html|title=Cut and paste, MMS highlight iPhone 3.0 improvements|last=Cohen|first=Peter|date=2009-03-17|publisher=Macworld|accessdate=2009-04-01}}</ref> ಹಾಗೂ U.S.ನಲ್ಲಿ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 25ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AT&T_MMS_tethering">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|title=AT&T tight-lipped on MMS, tethering|last=Mies|first=Ginny|date=2009-06-09|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612202643/http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ComputerATT">{{cite news|url=http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|title=AT&T slates iPhone MMS launch for Friday|date=2009-09-24|publisher=ComputerWorld|accessdate=2009-09-25|archive-date=2014-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811020225/http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|url-status=dead}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು(ಬಾಹ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು) === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಐಫೋನ್‌ SDK]] ಮತ್ತು [[ಅಪ್‌. ಸ್ಟೋರ್‌]]'' 2007ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು [[WWDC 2007]]ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಐಫೋನ್‌ [[ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ 'ಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕೆ'ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಐಫೋನ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ."<ref name="Web apps">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/11iphone.html|title=iPhone to Support Third-Party Web 2.0 Applications|date=June 11, 2007|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17ರಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಆಪೆಲ್‌ನ 'ಹಾಟ್ ನ್ಯೂಸ್‌' [[ವೆಬ್‌ಲಾಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌]] (SDK) ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು' ಎಂದು ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, ಆಪೆಲ್‌ ಟೌನ್‌ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ SDKಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2008/03/06/live-from-apples-iphone-press-conference/|title=Live from Apple's iPhone SDK press conference|publisher=[[Engadget]]|date=March 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿನಿಯೋಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಾಂಶ ರಚನಾಕಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ 'ಐಫೋನ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್‌'ನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, [[ಆಪೆಲ್‌ ಡೆವೆಲಪರ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌‌]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುವ ತಮ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ತಂತ್ರಾಂಶಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 70%ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |first=Michelle |last=Quinn |title=Apple will open App Store in bid to boost iPhone sales |url=http://www.latimes.com/business/la-fi-iphone10-2008jul10,0,3798678.story |work=[[Los Angeles Times]] |date=July 10, 2008 |accessdate=2008-07-10}}</ref> ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಇಚ್ಛಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸುವರಷ್ಟೆ. SDKಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಯಿತು. ಆದರೆ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/06/09iphone.html|title=Apple Introduces the New iPhone 3G|quote=iPhone 2.0 software will be available on July 11 as a free software update via iTunes 7.7 or later for all iPhone customers|work=[[Apple Inc.]]|date=June 9, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಉಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ OSನ 1.x ಆವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ ಉಪಕರಣದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, $10 ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಐಫೋನ್‌ OSನ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/134502/2008/07/ipodtouch.html|title=Is the iPod touch 2.0 update worth $10?|last=Breen|first=Christopher|date=2008-07-15|publisher=[[Macworld]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿರ್ಮಾಕರೊಬ್ಬರು ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ವಿತರಣೆ ಮೇಲೆ ಆಪೆಲ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ, ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆನುಚಿತ ಅಳವಡಿಕೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. [[US$1000 ಮೌಲ್ಯದ ಮಾದರಿ]]ಯೊಂದು ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="wsj_article">{{cite web|url=http://wsj.com/article/SB121842341491928977.html| title=IPhone Software Sales Take Off: Apple's Jobs |accessdate=2008-09-03 |archiveurl=http://justamp.blogspot.com/2008/08/iphone-software-sales-take-off-apples.html|archivedate=2008-08-11}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯಾಸೌಲಭ್ಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಐಫೋನ್‌ ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಕರ್ಯ ಹೊಂದುವುದು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌]]ನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತೆ ಎಂಬುದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135527/2008/09/appstore.html|date=2008-09-12|title=Podcasting app rejected from App Store|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-23}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಟೇಟ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="2.2">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|title=Apple releases iPhone 2.2 update|last=Snell|first=Jason|date=2008-11-21|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622084518/http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|url-status=dead}}</ref> ನೆಟ್‌ಷೇರ್‌ ಇನ್ನೊಂದು ಬೇಡದ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಂತೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ ಬಳಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅಥವಾ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.<ref name="Banned apps">{{cite web|url=http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|title=Apple App Store Ban: Android, Here's Your Chance|last=Raphael|first=JR|date=September 15, 2008|publisher=[[PC World (magazine)|PC World]]|accessdate=2008-12-13|archive-date=2008-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207035309/http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|url-status=dead}}</ref> SDK ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ, 'ಸಫಾರಿ' ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ 'ವೆಬ್‌ ಆಪ್ಸ್‌'ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ)ದವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/webapps/whatarewebapps.html|title=Apple - Web apps|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ರುಜುಮಾಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite news|last=Healey|first=Jon|title=Hacking the iPhone|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=August 6, 2007|url=http://www.latimes.com/news/opinion/la-oew-healey6aug06,0,3456267.story|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಖರೀದಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಮೂಲ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, SIM ಅನ್ಲಾಕಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|title=Apple's Joswiak: We Don't Hate iPhone Coders|date=September 2007|publisher=gearlog.com|access-date=2010-01-28|archive-date=2007-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070914203243/http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|url-status=dead}}</ref> === ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಕೈಗಟುಕುವಂತಹದು === ದೃಷ್ಟಿ ತೊಂದರೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಪಠ್ಯದೃಶ್ಯ ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="access vision">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/vision.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Vision|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಂದ್ಯತೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ [[ಶ್ರವ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ]] ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[TTY]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="access hearing">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/hearing.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Hearing|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ವಾಯ್ಸ್‌ಒವರ್‌]] ([[ಪರದೆಯ ವಿವರ]]), ದೃಷ್ಟಿದೋಸ ತೊಂದರೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಪರದೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ, [[ಸೀಮಿತ ಶ್ರವಣ]]ವುಳ್ಳವರಿಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಕಿವಿಯ ಮೊನೊ ಆಡಿಯೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/accessibility.html|title=Apple - iPhone - Accessibility|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> US ನಿಯಮ '[[ಸೆಕ್ಷನ್‌ 508]]'ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರವೇಶದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿಯತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/resources/|title=Apple - Voluntary Product Accessibility Templates|date=2009-07-18|publisher=Apple|accessdate=2009-07-18}}</ref> == ಬೌದ್ಧಿಕ ಒಡೆತನ == ಐಫೋನ್‌ ರಚಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌]]ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Ishimaru|first=Heather|url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news/business&id=4920783|title=Apple Options Not An Issue At Macworld|publisher=[[KGO-TV|abc7news.com]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-11|archive-date=2009-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206203752/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Fbusiness&id=4920783|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/index.html#technology|publisher=[[Apple Inc.]]|title=iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— High Technology|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[LG ಪ್ರಾಡಾ]]ದಿಂದ ಐಫೋನ್‌‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು [[LG ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]] ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. 'ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, iF ಡಿಸೈನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಾಗ, ಪ್ರಾಡಾ ಫೋನನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆ' ಎಂದು LG ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಯ R&amp;D ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವೂ-ಯಂಗ್‌ ಕ್ವಾಕ್‌ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="am">{{cite news|url=http://www.applematters.com/article/the-iphone-lawsuits/|title=The iPhone Lawsuits|publisher=Apple Matters|first=Aaron|last=Wright|date=February 20, 2007|accessdate=2007-06-25}}</ref> 1993ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3ರಂದು, [[ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು "I PHONE" ಕುರಿತು U.S. [[ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]] ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 1996ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು 'ಐಫೋನ್' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver">{{cite news|last=Berlind|first=David|url=http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|title=On the eve of a new phone, Apple appears to want in on Cisco’s “iPhone” trademark|date=January 7, 2007|accessdate=2009-01-10|archive-date=2007-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070210041453/http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|url-status=dead}}</ref> 'I Phone'ನ್ನು 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಐಫೋನ್‌'ನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver" /> ಅಂದಿನಿಂದಲೂ I PHONE ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂವಹನಾ ಸಾಧನಗಳು' - ಇವು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (1993 ದಾಖಲಾತಿ).<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಚಾಲಿತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ' (1996 ದಾಖಲಾತಿ)<ref>{{cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&entry=75076573|title=Trademark Applications and Registrations Retrieval, serial number 75076573 (IPHONE)|publisher=[[United States Patent and Trademark Office]]|date=July 31, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಸಮಗ್ರ[[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಹೊಂದಿರುವ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="InfoGearUpgradesPhone">{{cite news|last=Needle|first=David|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9906/10/iphone.idg/index.html|title=InfoGear upgrades phone of the future|publisher=CNN|date=June 10, 1999|accessdate=2007-01-27}}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ iphones.com ಜಾಲತಾಣ ಹೆಸರಿನ ಮಾಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿಕ್ರಮದ ದಾವೆ ಹೂಡಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="InfogearTechnologyV">{{cite web|url=http://www.arb-forum.com/domains/decisions/94369.htm|title=InfoGear Technology Corporation v iPhones|publisher=National Arbitration Forum|date=April 13, 2000|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಜೂನ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ, [[ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಹಿತ ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="CiscoFacesiPhone">{{cite news|last=Kawamoto|first=Dawn|url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|title=Cisco faces iPhone trademark challenge in Canada|publisher=[[ZDNet]]|date=January 26, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424032521/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾದ [[ವಾಯ್ಸ್‌ ಒವರ್‌ IP]] (VoIP) ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Tony|url=http://www.theregister.co.uk/2006/12/18/linksys_launches_iphone/|title=iPhone launched... but not by Apple|publisher=The Register|date=December 18, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2002ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] ನಂತರ 'ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಮತ್ತು [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 'ಐಫೋನ್‌' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ipo.gov.uk/tm/t-find/t-find-number?detailsrequested=C&trademark=E5341301|title=Case details for Community Trade Mark E5341301|publisher=[[UK Intellectual Property Office]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶಬ್ದ-ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆಪೆಲ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|title=Apple filing for iPhone trademarks worldwide|publisher=10layers.com|date=October 17, 2006|accessdate=2007-01-28|archive-date=2007-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070113014820/http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಮ್ವೇವ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಸ್ವತಃ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿತು. ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಯು 2004ರಿಂದಲೂ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ VoIP ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="CiscoFacesiPhone" /> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ, ವಹಿವಾಟಿನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರವಾನಗೆ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="AppleHelloiPhone">{{cite news|authorlink=Owen Thomas (journalist)|last=Thomas|first=Owen|url=http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|title=Apple: Hello, iPhone|publisher=[[CNN|CNN Money]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-27|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127044959/http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅತಿಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಸಮರ ಹೂಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="CiscoTrademark">{{cite press release|url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2007/corp_011007.html|title=Cisco Sues Apple for Trademark Infringement|publisher=[[Cisco Systems]]|date=January 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 'ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆ'ಯಷ್ಟೆ, ಅದು ಹಣದ ಬದಲಾಗಿ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/2100-1047_3-6153339.html|title=Report: Cisco CEO calls iPhone suit 'minor skirmish'|publisher=[[News.com]]|author=[[Reuters]]|date=January 25, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಉಭಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003552200_iphone02.html|title=Cisco, Apple decide to talk over iPhone|first=May|last=Wong|agency=Associated Press|publisher=Seattle Times|date=February 2, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ನಂತರ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ತಮ್ಮ ಭದ್ರತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ, 'ಐಫೋನ್‌' ಹೆಸರನ್ನು<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB117211001262715655.html|title=Apple, Cisco Reach Accord Over iPhone|first=Nick|last=Wingfield|publisher=Wall Street Journal|format=fee required|date=February 22, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಬಳಸಲು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/02/21iphone.html|title=Cisco and Apple Reach Agreement on iPhone Trademark|publisher=[[Apple Inc.]]|date=February 21, 2007|accessdate=2008-04-01}}</ref> ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಧುನಿಕ ತದ್ರೂಪಿಗಳಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|title=Send in the iClones|last=Gikas|first=Mike|date=2008-04-08|publisher=[[Consumer Reports]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609115114/http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref name="cad">{{cite news|url=http://www.prweb.com/pdfdownload/1349134/pr.pdf|title=Cashing In on the Outdated iPhone|publisher=[[Vocus]]|work=[[PRWeb]]|date=2008-09-01|last=Perepelkin|first=Plato|format=PDF|accessdate=2009-04-08}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2009ರಲ್ಲಿ [[ನೊಕಿಯಾ]] ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಕಾರಣ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ GSM, UMTS ಮತ್ತು WLAN ಗಳಿಂದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ. ಕೆಲವು ವರದಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಐಫೋನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಆಪೆಲ್‌ ನೊಕಿಯಾದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="nokia-lawsuit">{{Cite web|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1349562|title=Nokia sues Apple in Delaware District Court for infringement of Nokia GSM, UMTS and WLAN patents|publisher=Nokia|date=2009-10-22|accessdate=2009-10-24}}</ref> == ಪರಿಮಿತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:iPhone unlock v3.png|thumb|ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಆವೃತ್ತಿ 3.0. ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ವ-ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಆಗಿದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ತನ್ನ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಹ್ಯಾಕರ್‌]] ಸಮುದಾಯವು ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಪಕರಣದ ವಾರಂಟಿ ಶೂನ್ಯವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಪೆಲ್‌ ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|title=Do iPhone Hacks Void Your Warranty?|last=Johnston|first=Michael|date=2007-10-20|publisher=iPhone Alley|accessdate=2009-05-14|archive-date=2010-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607043644/http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ಗಳು (ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ [[ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ) ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು. "ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ"ಅಥವಾ ಸೀಮಾತೀತ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆ-ಸೌಲಭ್ಯ ಬದಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/132675/2008/03/iphone_sdk_jailbreak.html|title=iPhone hackers look to an uncertain future|last=Moren|first=Dan|date=2008-05-28|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25}}</ref> === ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ(ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವುದು,ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು) === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯರೂಪಗಳತ್ತ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ಮೀರಿ, ಗ್ರಾಹಕರ-ಇಚ್ಚೆ-ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಲಾದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ದ್ವಿಮಾನ (ಬೈನರಿ) ಬದಲಾವಣೆಯ ಜೋಡಣೆ ಮೂಲಕ, ಐಫೋನ್‌ನ ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು [[ಜಾನ್‌ ಲೆಕ್‌ ಜೊಹಾನ್ಸೆನ್‌]] 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇತರರು ಬಳಸಲೆಂದು ಅವರು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಆಫ್ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://nanocr.eu/2007/07/03/iphone-without-att/|title=iPhone Independence Day|publisher=nanocr.eu|first=Jon Lech|last=Johansen|authorlink=Jon Lech Johansen|date=July 3, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಮೂಲ ಮಾದರಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸ್ಟೋರ್‌ ಮೂಲಕವೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.maclife.com/article/iphone_3g_in_store_activation_only|title=iPhone 3G&nbsp;— In-Store Activation Only|publisher=[[MacLife]]|first=Roberto|last=Baldwin|date=June 9, 2008|accessdate=2008-06-13|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319013736/http://mos.futureplc.com/Mac_life_landing_page.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಸಂಗ್ರಹಾರಅಥವಾ ತಯಾರಾದ ಉಗ್ರಾಣದಿಂದಲೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ, ಹಾಗೂ, ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] ಬಳಕೆದಾರರು ಅಗಾಧ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0ಗೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಪೆಲ್‌ [[ಸರ್ವರ್‌]]ಗಳು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯದ ಹೊರೆಗೆ ಒಳಗಾದವು. ಇದೇ ದಿನ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ ನಂತರ,ಇವುಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/07/12/business/12iphone.html?_r=1&ref=technology&oref=slogin|title=iPhone Users Plagued by Software Problems.|publisher=New York Times|first=John|last=Markoff|date=July 12, 2008|accessdate=2008-07-13}}</ref> ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಆಪೆಲ್‌ 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[O2]] ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಯಂತೆ, ಆನ್ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ದೂರವಾಣಿ ಖರೀದಿಸಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುಗರ ಅನುಕೂಲದ ಮೇರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. USನಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ (ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ) iPhone 3GS ಎರಡಕ್ಕೂ ಉಚಿತ ಸಾಗಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. [[ಬೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಯ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Buy iPhone">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/buy/|title=Apple - iPhone - Buy iPhone 3G|publisher=Apple|accessdate=2009-06-14}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ("ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ") === ಕೇವಲ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ಮಂಜೂರಾದ [[ಗೂಢಲಿಪಿಯ ರುಜುವಾತು]] ಹೊಂದಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತೆ ಐಫೋನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು "[[ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ]]" ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದ ಪಾರಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-9806428-37.htm|title=iPhone jailbreak for the masses released|last=Krazit|first=Tom|date=2007-10-19|publisher=CNET news|accessdate=2009-05-14}}</ref> ಇದರ ಅರ್ಥ, ಐಫೋನ್‌ನ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]]ನ್ನು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರುಜು ತಪಾಸಣೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದು ಆಪೆಲ್‌ನ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ]] ಸೀಮಾ ವಲಯ ದಾಟಿ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|title=Legal or Not, IPhone Hacks Might Spur Revolution|last=Granick|first=Jennifer|date=2007-08-28|publisher=Wired|accessdate=2009-05-14|archiveurl=https://archive.today/20120530045655/http://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|archivedate=2012-05-30|url-status=live}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ DMCA ವಿನಾಯಿತಿಗಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಆಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ [[EFF]] ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅದರಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ತಿದ್ದುವುದರಿಂದ ಇದು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ [[ವರ್ಮ್‌]](ಸೋಂಕು)ಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಆಷ್ಲೇ ಟೌನ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ 21 ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನು. ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯದ ಜಾಗೃತಿಗೆ ತಾನು ಈ ವೈರಸ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆನೆಂದು ಆಷ್ಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm ತಾನು ಮೊದಲ ಐಫೋನ್‌ ವೈರಸ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ], ಬ್ರಿಜಿಡ್‌ ಆಂಡರ್ಸೆನ್‌, [[ABC ಆನ್ಲೈನ್‌]], 2009-11-09, ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2009-11-10</ref><ref>{{cite web | url=http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | title=Jailbreaking puts iPhone owners at risk, says researcher | access-date=2010-01-28 | archive-date=2011-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516101021/http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | url-status=dead }}</ref> ಕಂಪೆನಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಉಪಕರಣಗಳ [[SSH]]ನಲ್ಲಿರುವ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ನ್ನು ಈ ವೈರಸ್‌ ಶೋಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು '[[ಸೋಂಕಿತ]]'ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದು === [[ಚಿತ್ರ:iPhone SIM Slot.jpg|thumb|right|SIM ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಈಚೆ ಬಂದಂತೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಸಾಚಾ ಐಫೋನ್‌.]] ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು [[SIM ಲಾಕ್‌]]{{Citation needed|date=August 2009}}ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುವ GSM ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಇದೇ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು GSM ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಡ್‌ ನಮೂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. [[IMEI]] ಪ್ರಕಾರ ಐಫೋನ್‌ನ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿ ಸೆಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ SIM ಲಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು AT&amp;T ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದಾಗ, ಹಲವು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾಲದಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು '[[ಅನ್ಲಾಕ್‌]]' ಮಾಡಲು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|title=Unlocking an iPhone|last=Farivar|first=Cyrus|date=2007-11-14|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618041336/http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ AT&amp;T ಅಧಿಕೃತ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಜಾಲವಾಹಕದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="bw">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2008/tc2008091_106953.htm?chan=top+news_top+news+index_news+++analysis|title=What's Hot: Used Apple iPhones: After the iPhone 3G launch, consumers want the original, hackable iPhone, and vendors are springing up to sell them—for a premium|last=Kharif|first=Olga|publisher=[[BusinessWeek]]|date=2008-09-02|accessdate=2009-03-17}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ 25%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು AT&amp;Tಯೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ದೇಶದಾಚೆ ಒಯ್ದು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಊಹಿಸಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಇದರದು ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7214873.stm|publisher=BBC News|date=January 28, 2008|title=Quarter of US iPhones 'unlocked'}}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲ ವಾಹಕವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವರು; ಅಥವಾ AT&amp;T ವಿಧಿಸುವ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕವು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="NPD demographics">{{cite web|url=http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|title=iPhone 3G Price Decrease Addresses Key Reason Consumers Exhibit Purchase Resistance|date=2009-06-22|publisher=[[NPD Group]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626074446/http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು, ಜರ್ಮನಿಯ [[T-ಮೊಬೈಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು T-ಮೊಬೈಲ್ ಕರಾರಿಲ್ಲದೇ ಮಾರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] T-ಮೊಬೈಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಭಂದ ಹಾಕಿಸಿದ್ದು T-ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSWEB918820071121|title=T-mobile to sell Iphone without contract|publisher=Reuters|date=November 21, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4ರಂದು ಜರ್ಮನ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ನಿರ್ಭಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು SIM ಲಾಕ್‌ ಸಹಿತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು T-ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/T-Mobile-Germany-stops-selling-unlocked-iPhones/2100-1039_3-6221306.html?tag=nefd.top|title=T-Mobile Germany stops selling unlocked iPhones|publisher=[[CNET]]|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕರಾರು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ,ಕಂಪೆನಿ T-ಮೊಬೈಲ್‌ ಗ್ರಾಹಕರ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.betanews.com/article/Hamburg_court_relocks_iPhone_in_Germany/1196796105|title=Hamburg court re-locks iPhone in Germany|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಕರಾರು]] ಗಳ ಗಡಿ ಆಚೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸುತರಾಂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿದೆ.<ref name="bw" /><ref>{{cite web|url= http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|title= Answer Center: What is the unlock code for my iPhone?|publisher= AT&T|accessdate= 2009-05-13|archive-date= 2009-06-15|archive-url= https://web.archive.org/web/20090615215349/http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|url-status= dead}}</ref> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 26ರಂದು, AT&amp;T ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ SIM ಅವರ ಜಾಲಕ್ಕೇ ಮಾತ್ರ ಲಾಕ್‌ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|title=AT&T: No-contract iPhones coming next week|last=Krazit|first=Tom|date=2009-13-19|publisher=CNET News|accessdate=2009-05-14|archive-date=2009-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729033537/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಐಫೋನ್‌ ಉಪಕರಣಗಳು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಎರಡರಷ್ಟು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಭವನೀಯ ಆದಾಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವು.<ref>{{cite news|url=http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|title=Orange to sell iPhone SIM-free for €749|date=November 29, 2007|accessdate=2008-01-06|publisher=PC Retail Magazine|archive-date=2008-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117165605/http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಜುಲೈ 17ರಂದು, ಕರಾರುಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌, ಇಟಲಿ, ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಾಗಾಟದ ಬದ್ಧವಾಗಿರದೆಯೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Carrier unlocking list">{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1937|title=About activating iPhone 3G with a wireless carrier|date=December 13, 2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆಗಳಾದ [[ತ್ರೀ]], [[ಆಪ್ಟಸ್‌]], [[ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref name="Carrier unlocking list" /><ref name="Apple Store Australia">http://store.apple.com/au/browse/home/shop_iphone‌/family/iphone?mco=MTE2OTU{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 10ರಿಂದಲೂ, O2 UK ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಫೋನ್‌ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="O2 iPhone unlocking form">http://shop.o2.co.uk/update/unlockmyiphone.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳು]] * [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ** [[ಐಫೋನ್‌ OS ಆವೃತ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಐಫೋನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ನ್ಯೂಟನ್‌]] * [[ಐಪಾಡ್‌]] ** [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.apple.com/iphone/ ಆಪೆಲ್‌ನ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲತಾಣ] * [http://support.apple.com/specs/#iphone ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು (ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು)] * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Smartphones/iPhone|iPhone}} * [http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2007 ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ವೀಡಿಯೊ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090803064342/http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 |date=2009-08-03 }} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Iphone}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1991 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌. ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆಡಿಯೊ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌ OS]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] 1dlneoo1hhwxt3g852xotd813a3wlqh 0 22864 1373531 1340853 2026-05-16T07:47:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373531 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Kabir Bedi | image =Kabir Bedi.jpg | image_size = 140px | caption = Kabir Bedi at the launch of a film in 2009. | birthdate = {{Birth date and age|1946|01|16}} | location = [[Punjab (India)|Punjab]], India | yearsactive = 1971–present | spouse = [[Protima Bedi]] (divorced)<br />[[Susan Humphreys]] (divorced)<br />[[Nikki Bedi]] (divorced) | occupation = [[Actor]], [[Television presenter]] | }} '''ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ''' (ಜನನ 1946ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದಿರುವ [[ಭಾರತ]]ದ ಓರ್ವ ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ. ಅವನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂಬಂಧಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಭಾರತ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌‌]]ನ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.....''[[Taj Mahal: An Eternal Love Story]]'' ನಲ್ಲಿನ [[ಷಹಜಹಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಟ]]ನ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಆತ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಿರು TV ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ''[[ಸಂದೋಕನ್‌]]'' ಎಂಬ ಕಡಲುಗಳ್ಳನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು 1983ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬಾಂಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಆಕ್ಟೋಪಸಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಆತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ [[ಗೋಬಿಂದ]]ನ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಆತ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅವನು [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆತ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತಾಡಬಲ್ಲ. ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ ಈಗಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ === [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಪಂಜಾಬಿ]] ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನ ತಾಯಿಯಾದ [[ಫ್ರೇದಾ ಬೇಡಿ]]ಯು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಬೌದ್ಧಮತ]]ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಳು.<ref>[http://www.payer.de/neobuddhismus/neobud0701.htm ಫ್ರೇದಾ ಬೇಡಿ]</ref> ಅವನ ತಂದೆಯಾದ ಬಾಬಾ ಪ್ಯಾರೆ ಲಾಲ್‌ ಬೇಡಿ, [[ಸಿಖ್‌]] ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಓರ್ವ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶವು ಸಿಖ್ಖರ ಮೊದಲ ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.filmreference.com/film/46/Kabir-Bedi.html ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ (1946-)]</ref> ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ನೈನಿತಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಷೇರ್‌ವುಡ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ಪಡೆದ. ===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ=== ಬೇಡಿಯು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವರೆಂದರೆ, [[ಪೂಜಾ]], ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ ಮತ್ತು [[ಆಡಂ]]. ಓರ್ವ [[ಒಡಿಸ್ಸಿ]] ನೃತ್ಯಪಟುವಾಗಿದ್ದ [[ಪ್ರೊತಿಮಾ ಬೇಡಿ]]ಯನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗಳಾದ [[ಪೂಜಾ ಬೇಡಿ]]ಯು [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಳು. ಈಗ ಅವಳು ಒಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕ/ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. USAಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಅವರ ಮಗನಾದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌, [[ಸ್ಕೀಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]]ದ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 26ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಪ್ರೊತಿಮಾಳೊಂದಿಗಿನ ಅವನ ವಿವಾಹ ಬಂಧನವು ಮುರಿದುಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆತ [[ಪರ್ವೀನ್‌ ಬಾಬಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಅವರೆಂದೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಆತ ಸುಸಾನ್‌ ಹಂಫ್ರೇಸ್‌ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಂಜಾತೆ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗನಾದ ಆಡಂ ಬೇಡಿ ಓರ್ವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆಡಂ ಬೇಡಿ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು: ''ಹಲೋ? '' ''ಕೌನ್‌ ಹೈ!''.<ref>[http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=13045 ದೀಕ್ಷಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಡಂ ಬೇಡಿ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುಸಾನ್‌ಳೊಂದಿಗಿನ ಈ ಮದುವೆಯೂ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ನಿಕ್ಕಿ ಬೇಡಿ]] ಎಂಬ TV ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ನಿರೂಪಕಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಯು ಮದುವೆಯಾದ. ಅವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪರ್ವೀನ್‌ ದುಸಾಂಜ್‌ ಎಂಬ ಲಂಡನ್‌-ಮೂಲದ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಡಿಯು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/City_Supplements/Pune_Times/Another_Parveen_is_Kabir_Bedis_love/articleshow/2008184.cms|title=Another Parveen is Kabir Bedi's love|publisher=The Times of India|accessdate=}}</ref> ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ [[ಬರ್ಮಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಓರ್ವ ಅಚಲ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು [[UKಯ ಬರ್ಮಾ ಆಂದೋಲನ]]ದ ಓರ್ವ ಅಧಿಕೃತ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1103940|title=Kabir Bedi’s voice for Burma’s Mandela|publisher=Daily News & Analysis|accessdate=}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶುರುಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ. ಒಂದೆರಡು [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನು ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. === ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿನಯ === ಓರ್ವ [[ರಂಗಮಂಚ]]ದ ನಟನಾಗಿ, ಕಬೀರ್‌ ಬೇಡಿಯು [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌]]ನ ''[[ಒಥೆಲೋ]]'' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''ತುಘಲಕ್‌'' ಎಂಬ ಭಾರತದ ಓರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹುಚ್ಚುದೊರೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ''ದಿ ವಲ್ಚರ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಆತ್ಮಘಾತುಕ ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿಯಾಗಿ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಲಂಡನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಆತ ''[[ದಿ ಫಾರ್‌ ಪೆವಿಲಿಯನ್ಸ್‌‌]]'' ನಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದು [[M. M. ಕಾಯೆ]]ಯ ಕಾದಂಬರಿಯ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌]] ವಲಯದ ಒಂದು ಸಂಗೀತಮಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದ್ದು, [[ಷಾಫ್ಟ್ಸ್‌ಬರಿ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. === ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ === [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬಾಂಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಆಕ್ಟೋಪಸಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ, [[ಗೋಬಿಂದ]] ಎಂಬ, ಖಳನಾಯಕನ ಸಹಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ [[ರೋಜರ್‌ ಮೂರ್‌‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸುವುದು ಅವನ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ನಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ.....''[[Taj Mahal: An Eternal Love Story]]'' ದಲ್ಲಿ, [[ಷಹಜಹಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಟ]]ನಾಗಿ ಕಬೀರ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ರಾಜ್‌ ಖೋಸ್ಲಾ]]ನ ''ಕಚ್ಚೆ ಧಾಗೆ'', [[ರಾಕೇಶ್‌ ರೋಷನ್‌‌]]ನ ''ಖೂನ್‌ ಭರೀ ಮಾಂಗ್‌'' ಮತ್ತು [[ಫರಾಹ್‌ ಖಾನ್‌‌]]ಳ ''[[ಮೈ ಹೂಂ ನಾ]]'' ಚಿತ್ರಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ TVಯಲ್ಲಿನ ''ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಕಟ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇದು ದೇಶದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ 13-ಭಾಗಗಳ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, [[ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌]] (''[[ಕೈಟ್ಸ್‌]]'' ), [[ಗೋವಿಂದಾ]] (''ಷೋಮನ್‌'' ), ಮತ್ತು [[ಅಕ್ಷಯ್‌ ಕುಮಾರ್‌]] (''[[ಬ್ಲೂ]]'' ) ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಕಬೀರ್‌ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.zimbio.com/Kabir+Bedi/articles ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿಯ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ]</ref> ''[[ಕಾಮಗಾಟ ಮಾರು]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ]]ಳ ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ [[ಅಮಿತಾಭ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]]ರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾನೆ. [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌‌]]ನ ''[[ದಿ ಬೀಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಕೆವಿನ್‌ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಂಟಿ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಆಂಡಾಟಾ ರಿಟೊರ್ನೊ'' ಎಂಬ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಿ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲೋ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. === ದೂರದರ್ಶನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಅಮೆರಿಕಾದ ದೂರದರ್ಶನದ ಪರಮಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ದಿನದ ಅವಧಿಯ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಹಾಲ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ''ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಟೆರಿಟರಿ'' ಹಾಗೂ [[ಕೆನ್‌ ಫೊಲೆಟ್‌]]ನ ''ಆನ್‌ ವಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಗಲ್ಸ್‌'' ಹಾಗೂ ''ರೆಡ್‌ ಈಗಲ್‌‌'' ಕೂಡಾ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[NBC]]ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಎಂಪೈರ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಆತ ಫ್ರೈಯಾರ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ''[[ಡೈನಾಸ್ಟಿ]]'', ''[[ಮರ್ಡರ್‌ ಷೀ ರೋಟ್‌]]'', ''[[ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್‌, P.I.]]'', ''[[ಹಂಟರ್‌]]'', ''[[ನೈಟ್‌ ರೈಡರ್‌]]'' ಮತ್ತು...''[[Highlander: The Series]]'' ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಆತ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇತರ ಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ''[[ಸಂದೋಕನ್‌]]'' ಪಾತ್ರವು ಅವನಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿನ ಅವಧಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ಓರ್ವ ಸಾಹಸ ಪ್ರಣಯಶೀಲ ಕಡಲುಗಳ್ಳನ ಸುದೀರ್ಘ ಕಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಇದು ಒಂದು ಇಟಲಿ-ಜರ್ಮನ್‌-ಫ್ರೆಂಚ್‌ TV ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ವೀಕ್ಷಕವೃಂದದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅದು ಮುರಿಯಿತು‌.{{Citation needed|date=September 2008}}. ಇಟಲಿ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸಾರಕನಾದ [[RAI]] TVಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ''ಅನ್‌ ಮೆಡಿಕೊ ಇನ್‌ ಫೆಮಿಗ್ಲಿಯಾ'' ಎಂಬ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಮಾವಧಿಯ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಬೀರ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಬ್ರಹಾಂ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಮಾನವ ಕುಲಜನಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಆತನ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳದಿದ್ದ ಅವನ ಅಭಿನಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅಬ್ರಹಾಂನ ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸಾದವನ ಪಾತ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅವನು ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಭಾರತದ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1995ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ '''''ಬೈಬಲ್‌ ಕಿ ಕಹಾನಿಯಾ'' ''' ಎಂಬ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ. ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ನಡುವೆ ತಲೆದೋರಿದ ತೊಂದರೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಸರಣಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ''[[ದಿ ಬೋಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌‌]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಗೊಳಗಾದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 149 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು === [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಮೋಷನ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌]] ಎಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್‌ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸದಸ್ಯರು [[ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಸಾದರಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌]]ಗೂ ಸಹ ಅವನು ಓರ್ವ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿರುವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರ, ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಆತ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.kabir-bedi.com/facts/awards/awardsmain.asp ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ: ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪುಟ]</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== *''[[ಬ್ಲೂ]]'' (2009) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಕೈಟ್ಸ್‌]]'' (2008) (ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) *''[[ಷೋಮನ್‌]]'' (2008) (ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) *''[[Ch@t]]'' (2007-08) (ರೇಡಿಯೋ ಡ್ಯೂ - ಇಟಲಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿ) *''[[ದೋ ರಾಹಾ]]'' (2006) (ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) *''[[ಜಾನ್‌ಲೇವಾ]]'' (2006) (ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)... ರಾಕೇಶ್‌ ಖುಲ್ಲರ್‌ *''[[ಎ ಆಲ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಹರ್‌]]'' (2006) (ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದೆ/ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ) *''[[ಟೇಕ್‌ 3 ಗರ್ಲ್ಸ್‌]]'' (2006) (ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದೆ/ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ)... ಮೋ *''[[ತಾಜ್‌ಮಹಲ್‌ - ಆನ್‌ ಎಟರ್ನಲ್‌ ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ]]'' (18 ನವೆಂಬರ್‌ 2005) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಬೇವಫಾ]]'' (25 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2005) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಅಂಜಲಿಯ ತಂದೆ *''[[ಮೈ ಹೂಂ ನಾ]]'' (30 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2004) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಜನರಲ್‌ ಅಮರ್‌ಜೀತ್‌ ಬಕ್ಷಿ *''[[A/R ಆಂಡಾಟಾ &amp; ರಿಟೊರ್ನೊ]]'' (2 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2004) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)...ಟೋಲ್‌ಸ್ಟಾಜ್‌ *''[[ಕಿಸ್ಮತ್‌]]'' (20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2004) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ರಾಜ್‌ ಮಲ್ಯ *''[[ರುದ್ರಾಕ್ಷ್‌]]'' (13 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2004) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ವೇದ್‌ ಪೂಜನ್‌ *''[[ದಿ ಹೀರೋ]]'' (11 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2003) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಜಕಾರಿಯಾ *''[[ತಲಾಶ್‌]]'' (3 ಜನವರಿ 2003) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಛೋಟೆ ಪಠಾಣ್‌ *''[[ಮೈನೆ ದಿಲ್‌ ತುಝ್‌ಕೋ ದಿಯಾ]]'' (23 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2002) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ವರ್ಮಾ (ಆಯೇಷಾ's ತಂದೆ) *''[[ಕ್ರಾಂತಿ]]'' (15 ಮಾರ್ಚ್‌ 2002) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಮಹೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್‌ ರಾಣಾ *''[[ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಎಂಪೈರ್‌]]'' (11 ಮಾರ್ಚ್‌ 2001) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಫ್ರೈಯಾರ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ *''[[ಕೊಹ್ರಾಂ]]'' (13 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1999) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್‌ ಬೇಡಿ *''[[ಮಶಾಮಲ್‌ - ರಿಟೊರ್ನೊ ಅಲ್‌ ಡೆಸೆರ್ಟೊ]]'' (19 ಜೂನ್‌ 1998) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಫಿಗ್ಲಿಯೋ ಡಿ ಸಂದೋಕನ್‌, II]]'' (ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದೆ/ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ) (1998)... ಸಂದೋಕನ್‌ *''[[ಆತಂಕ್‌ ಹೀ ಆತಂಕ್‌]]'' (4 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1995) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಆರಕ್ಷಕ ನಿರೀಕ್ಷಕ *''[[OP ಸೆಂಟರ್‌]]'' (26 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1995) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಅಬ್ದುಲ್‌ *''[[ಕಿಸ್ಮತ್‌]]'' (16 ಜೂನ್‌ 1995) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ರಾಜನ್‌ *''[[ಲೈ ಡೌನ್‌ ವಿತ್‌ ಲಯನ್ಸ್‌]]'' (12 ಜೂನ್‌ 1994) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಕಬೀರ್ *''[[ಸಲಾಮಿ]]'' (18 ಮಾರ್ಚ್‌ 1994) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ *''[[ದಿ ಮಹಾರಾಜಾಸ್‌ ಡಾಟರ್‌]]'' (1994) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ *''[[ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ]]'' (29 ಮಾರ್ಚ್‌ 1993) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಠಾಕುರ್‌ ಗಂಗಾ ಸಿಂಗ್‌ (ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿ) *''[[ಯುಗಂಧರ್‌]]'' (1993) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ದಿಲ್‌ ಆಶ್ನಾ ಹೈ]]'' (25 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1992) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ದಿಗ್ವಿಜಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ *''[[ಯಲ್‌ಗಾರ್‌]]'' (23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1992) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ರಾಜ್‌ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಘಾಲ್‌ *''[[ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಜಸ್ಟೀಸ್‌]]'' (1992), (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಮೌಲೆಟ್‌ *''[[ಲಂಬು ದಾದಾ]]'' (1992) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಕುರ್ಬಾನ್‌]]'' (31 ಮೇ 1991) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ ಸೂರಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ *''[[ಯೇ ಆಗ್‌ ಕಬ್‌ ಬುಝೇಗಿ]]'' (19 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1991) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ವಿಷ್‌ಕನ್ಯಾ]]'' (1991) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ವಿಕ್ರಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌ *''[[ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌]]'' (11 ಮೇ 1990) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಹಿರಿಯ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ ಷಾ ನವಾಝ್‌ ಖಾನ್‌ *''[[ಹಾರ್‌ ಜೀತ್‌]]'' (1990) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಶೇರಾ ಷಂಶೇರಾ]]'' (1990) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಖೂನ್‌ ಭರೀ ಮಾಂಗ್‌]]'' (12 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1988) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಸಂಜಯ್‌ ವರ್ಮಾ *''[[ಮೇರಾ ಶಿಕಾರ್‌]]'' (1988) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಅಸಂಭವ್‌]]'' (1984) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಆಕ್ಟೋಪಸಿ]]'' (1983) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಗೋಬಿಂದಾ *''[[ಅಶಾಂತಿ]]'' (1979)... ಮಲಿಕ್‌ *''[[ಯುವರಾಜ್‌]]'' (5 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1979) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಆಖ್ರೀ ಕಸಂ]]'' (1979) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಕಿಶನ್‌/ಬಾದಲ್‌ *''[[ದಿ ಥೀಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]'' (1978) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[La tigre è ancora viva: Sandokan alla riscossa!]]'' (1977) *''[[ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಕೋರ್ಸೇರ್‌]]'' (1976 - ಇಟಲಿ) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಡಾಕು ಔರ್‌ ಮಹಾತ್ಮಾ]]'' (1977) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಬುಲೆಟ್‌]]'' (1977) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ದುರ್ಗಾ ಪ್ರಸಾದ್‌/D.P. *''[[ನಾಗಿನ್‌]]'' (22 ಜನವರಿ 1976) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಉದಯ್‌ *''[[ಡಾಕು]]'' (1976) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಹರ್ಫಾನ್‌ ಮೌಲಾ]]'' (1976) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ವಿಶ್ವಾಸ್‌ಘಾತ್‌]]'' (1976) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಉದಯ್‌ *''[[ಅನಾರಿ]]'' (1975) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಮಂಝಿಲೆ ಔರ್‌ ಭೀ ಹೈ]]'' (1974) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಮಾ ಬಹೆನ್‌ ಔರ್‌ ಬೀವಿ]]'' (1974) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಇಷ್ಕ್‌ ಇಷ್ಕ್‌ ಇಷ್ಕ್‌]]'' (1974) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ದಿವಾನಾ/ರವಿಕಾಂತ್‌ ವ್ಯಾಸ್‌ *''[[ಕಚ್ಚೆ ಧಾಗೆ]]'' (1973) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ರೂಪಾ *''[[ಯೌವನ್‌]]'' (1973) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ರಾಖೀ ಔರ್‌ ಹತ್‌ಕಡಿ]]'' (1972) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಸೂರಜ್‌ *''[[ಸಝಾ]]'' (1972) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಅನೋಖಾ ದಾನ್‌]]'' (1972) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) *''[[ಹಲ್‌ಚಲ್‌]]'' (1971) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ)... ಮಹೇಶ್‌ ಜೆಟ್ಲಿ *''[[ಸೀಮಾ]]'' (1971) (ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) ===ಕಿರುತೆರೆ=== *''[[ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಕಟ್‌]]'' (2007) (TV ವಿಶೇಷ ಸರಣಿ) *''[[ಅನ್‌ ಮೆಡಿಕೊ ಇನ್‌ ಫೆಮಿಗ್ಲಿಯಾ]]'' (2007) (ಇಟಲಿಯ TV ಸರಣಿ) *''[[ದಿ ಬೋಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌]]'' (4 ಮೇ 2005) (TV ಸರಣಿ)... ರಾಜಕುಮಾರ ಓಮರ್‌ *''[[ಟೀಮ್‌ ನೈಟ್‌ ರೈಡರ್‌]]'' (9 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998) (TV ಸರಣಿ)... ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಡ್ರಾಗೋ *''[[Forbidden Territory: Stanley's Search for Livingstone]]'' (7 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1997) (TV ಸರಣಿ)... ಖಾಮಿಸ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ *''[[ನೋಯಿ ಸಿಯಾಮೊ ಏಂಜೆಲಿ]]'' (16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1997) (TV ಕಿರು ಸರಣಿ)... ಜನರಲ್‌ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ *''[[ರಿಟೊರ್ನೊ ಡಿ ಸಂದೋಕನ್‌, II]]'' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1996) (TV ಕಿರು ಸರಣಿ)... ಸಂದೋಕನ್‌ *''[[ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್‌]]'' (20 ನವೆಂಬರ್‌ 1995) (TV ಸರಣಿ)... ಕಮೀರ್‌ *''[[ಮಿಸ್ಟರಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಜಿಯುಂಗ್ಲಾ ನೆರಾ, ಐ]] - [[ದಿ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ ಜಂಗಲ್‌]]'' (1991) ಎಂದೂ ಇದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ (TV ಕಿರು ಸರಣಿ)... ಕಮ್ಮಾಮುರಿ *'''''ಬೈಬಲ್‌ ಕಿ ಕಹಾನಿಯಾಂ'' ''' (ದೂರದರ್ಶನ ಭಾರತ,1995)(TV ಸರಣಿ).... ಕುಲಜನಕನಾದ ಅಬ್ರಹಾಂ ==ಮತದಾನದ ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು== * ದಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಮೋಷನ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌]] (ಆಸ್ಕರ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂದು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನಜನಿತ) * ದಿ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌]] * ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] * ದಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಇಕ್ವಿಟಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{imdb name|0001934}} * [http://www.kabirbedi.com ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kabir-bedi.com ಅಭಿಮಾನಿ ತಾಣ] * [http://www.thestage.co.uk/features/feature.php/9517 ವಿಶೇಷ ರೂಪಕ - "ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಪೀಲ್‌ - ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ" ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಟೇಜ್‌] * [http://www.rohpress.com/sandokan.htm 1976ರ ಸಂದೋಕನ್‌ ಕಿರುಸರಣಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704082501/http://www.rohpress.com/sandokan.htm |date=2008-07-04 }} * [http://www.cybernoon.com/DisplayArticle.asp?section=fromthepress&amp;subsection=inbombay&amp;xfile=August2007_inbombay_standard13758 2007ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿಯೊಂದಿಗಿನ ಬಿಚ್ಚುಮನದ ಸಮಗ್ರವಾದ ಸಂದರ್ಶನ ] * [http://downloads.movies.indiatimes.com/site/oct2001/ivw8.html?/site/oct2001/ivw8.html 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನೊಂದಿನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060205000844/http://downloads.movies.indiatimes.com/site/oct2001/ivw8.html?%2Fsite%2Foct2001%2Fivw8.html |date=2006-02-05 }} * [http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990204/ile04123.html 1999ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು] {{Persondata |NAME= Bedi, Kabir |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=[[Actor]] |DATE OF BIRTH= 1946-01-16 |PLACE OF BIRTH= [[Punjab (India)|Punjab]], India |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Bedi, Kabir}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸಿಖ್ಖರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಿಖ್ಖರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] kfciewaxr7ksu9bmh2gsz69vbss40wn 0 23023 1373484 1338971 2026-05-16T01:29:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373484 wikitext text/x-wiki '''ಎಚ್ಎಎಲ್ ತೇಜಸ್''' ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ (HAL) ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೈನ್ ಸೆಂಟರ್ (ARDC) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ADA) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಲೈಟ್ ಫೈಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಲೈಟ್ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ (LCA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು 1980 ರ ದಶಕದಿಂದ ಭಾರತದ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಳೆಯದಾದ MiG-21 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ, LCA ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ತೇಜಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. {|{{Infobox aircraft begin | name = ತೇಜಸ್ | image = File:IAF Tejas full size (32941198511).jpg | alt = | caption = Tejas in flight }}{{Infobox aircraft type | type = [[Multirole combat aircraft|Multirole]] [[light fighter]] | national origin = [[ಭಾರತ]] <!-- Please DON'T add flag icons, as they limit horizontal space. --> | manufacturer = [[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] | design group = [[Aeronautical Development Agency]], Aircraft Research and Design Centre ([[Hindustan Aeronautics Limited|HAL]]), [[Defence Research and Development Organisation]], [[National Aerospace Laboratories]] | first flight = 4 January 2001<ref name="FirstFlight">{{cite web |url=https://www.tejas.gov.in/first_flights.html |title=Tejas First Flights |publisher=Tejas.gov.in |accessdate=28 June 2020 |archive-date=5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905110347/https://www.tejas.gov.in/first_flights.html |url-status=dead }}</ref> | introduced = 17 January 2015<ref name="auto1">{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/after-32-years-india-finally-gets-lca-tejas-aircraft/articleshow/45921356.cms?imageid=45757544#slide1 |title=After 32 years, India finally gets LCA Tejas aircraft |date=17 January 2015 |accessdate=17 January 2015 |last=PTI |newspaper=Economic Times |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170329234640/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/after-32-years-india-finally-gets-lca-tejas-aircraft/articleshow/45921356.cms?imageid=45757544#slide1 |archivedate=29 March 2017}}</ref> | status = In service<ref>{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/photos/business-gallery/302851/tejas-iaf-induction-light-combat-aircraft-hal-lca-indian-air-force/2/ |title=Tejas: IAF inducts HAL's 'Made in India' Light Combat Aircraft – 10 special facts about the LCA |work=financialexpress.com |accessdate=1 July 2016 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160816033246/http://www.financialexpress.com/photos/business-gallery/302851/tejas-iaf-induction-light-combat-aircraft-hal-lca-indian-air-force/2/ |archivedate=16 August 2016}}</ref> | primary user = [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ]] | more users = <!-- Limited to THREE (3) 'more users' here (4 total users). Separate users with <br />. Please DON'T add flag icons, as they limit horizontal space. --> | produced = 2001–present | number built = 33{{refn|A total of 33 aircraft have been produced. This includes: 2 technology demonstrators (TD); 5 prototypes (PV); 8 limited series production (LSP); 2 naval prototypes (NP); 16 initial operational clearance production aircraft (IOC); 1 final operational clearance production aircraft. The official Tejas government website lists all the TD, PV, LSP and NP models and their first flight details.<ref name="FirstFlight"/> 16 IOC aircraft have been delivered to the first Tejas squadron (No 45).<ref name="ET16thTejasProduced"/> The first FOC aircraft has also been received and the second Tejas squadron (No 18) raised.<ref name="HinduTejasSqn2"/>|group=N}} | program cost = {{INRConvert|11096|c}}(LCA total in March 2020)<ref name="ProgramCost">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/11096-cr-spent-on-lca-and-kaveri-engine-projects-so-far-says-govt/article30982412.ece |title=₹11,096 cr. spent on LCA and Kaveri engine projects so far, says govt. |date=4 March 2020 |work=thehindu.com |publisher= |location=New Delhi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200624234703/https://www.thehindu.com/news/national/11096-cr-spent-on-lca-and-kaveri-engine-projects-so-far-says-govt/article30982412.ece |archivedate=24 June 2020 |url-status=live |accessdate=14 July 2020 |quote=Of the specified amount, ₹9063.96 crore was spent on LCA and ₹2032 crore on the Kaveri Engine.}}</ref> | unit cost = {{INRConvert|162|c}} for IOC Mk. 1 (2014)<ref>{{cite news |last1=Shukla |first1=Ajai |title= HAL pegs price of Tejas fighter at Rs 162 crore|url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/hal-pegs-price-of-tejas-fighter-at-rs-162-crore-114011100829_1.html |work=Business Standard |date=11 January 2014}}</ref><br/>{{INRConvert|299.45|c}} for FOC Mk. 1 (2010)<ref name="FOCTejasOrder">{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/iaf-commits-to-324-tejas-fighters-provided-a-good-mark-2-jet-is-delivered/articleshow/63306776.cms |title=Another 20 Tejas in their FOC (final operational clearance) |author=Rajat Pandit |date= |publisher= |accessdate=15 July 2020|quote=Another 20 Tejas in their FOC (final operational clearance) or combat-ready configuration were to be delivered by December 2016, as per the second Rs 5,989 crore contract inked in December 2010.}}</ref><br/>{{INRConvert|275|c}} for Mk. 1A (2020)<ref>{{cite news |last1=Bhalla|first1=Abhishek|title=Breakthrough for IAF: Cost for advanced version of indigenously made LCA Tejas slashed by Rs 18,000 crore |url=https://www.indiatoday.in/india/story/breakthrough-for-iaf-cost-for-advanced-version-of-indigenously-made-lca-tejas-slashed-by-rs-18-000-crore-1657171-2020-03-18 |work=India Today |date=18 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319191801/https://www.indiatoday.in/india/story/breakthrough-for-iaf-cost-for-advanced-version-of-indigenously-made-lca-tejas-slashed-by-rs-18-000-crore-1657171-2020-03-18 |archivedate=19 March 2020 |url-status=live |quote=The Ministry of Defence on Friday gave the go-ahead for the purchase of 83 Tejas Mark 1A aircraft for the Indian Air Force at a cost of Rs 38,000 crore bringing down the price from earlier R. 56,000 quoted by the Hindustan Aeronautics Limited (HAL).}}</ref> | developed into = [[HAL Tejas Mk2]] }} |} '''ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್ ತೇಜಸ್''' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ]] ತೇಜಸ್ ಅಂದರೆ "ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ" ಎಂದು, ಇದು [[ಭಾರತ |ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಹಗುರವಾದ ಕದನ/ಯುದ್ದ ವಿಮಾನ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಾಲವಿಲ್ಲ,<ref>ಟೇಲ್‌ಲೆಸ್ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ವಿಮಾನ ಸಮತಟ್ಟಾದ ವಾಯುಫಲಕ ಹೊಂದಿರದೆ; ಒಂದೇ ಲಂಬವಾದ ಟೇಲ್‌ಫಿನ್ ಹೊಂದಿರುವುದು.</ref> ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ನಡೆಯುವಂತೆ [[ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆ |ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ '''ಲೈಟ್ ಕಂಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ (ಎಲ್‌ಸಿಎ)''' ಎನ್ನುವರು, ಈ ಹೆಸರು ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು- ೦೪ ಮೇ ೨೦೦೩ರಂದು ಆಗಿನ [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ |ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ]] [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ |ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಯವರಿಂದ]] ಈ ವಿಮಾನವು "''ತೇಜಸ್'' "<ref>ಆನೋನ್. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೮, ೨೦೦೭ [http://news.indiainfo.com/2003/04/27/27lca.html ಪಿಎಮ್ ಟೂ ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತ್ ನೇಮ್ ಫಾರ್ ಎಲ್‌ಸಿಎ ಆನ್ ಮೇ 4 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927110059/http://news.indiainfo.com/2003/04/27/27lca.html |date=2011-09-27 }}'. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ ಡಾ.ವಾಸುದೇವ್ ಕೆ.ಅತ್ರೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್‌ಸಿ‍ಎಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ "''ತೇಜಸ್'' " ಹೆಸರು ಆರಿಸಲಾಯಿತು; "''ಸಾರಂಗ್'' " ಎಂಬ ಬೇರೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.</ref> ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು.<ref>ಆನೋನ್. ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೯೯೯ [http://news.indiainfo.com/2003/08/21/21lca.html ಎಲ್‌ಸಿಎ ಫಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಟು ಫೈ ನೆಕ್ಟ್ ಮಂಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927110114/http://news.indiainfo.com/2003/08/21/21lca.html |date=2011-09-27 }}. '' Indiainfo.com''.</ref> ''ತೇಜಸ್'' ‌ನ ಸೀಮಿತ ಸರಣಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎರಡು ಆಸನದ ಟ್ರೇನರ್ ವೇರಿಯಂಟ್ ನ್ನು ಸಹ ವಿಕಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆ), ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನೇವಲ್‌ ವೇರಿಯಂಟ್‌ನಂತೆ [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ |ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ]] [[ವಿಮಾನ ವಾಹಕ|ವಿಮಾನ ವಾಹಕಗಳಿಂದ]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ೨೦೦ ಏಕ-ಆಸನದ ಮತ್ತು ೨೦ ಎರಡು-ಆಸನದ ರೂಪಾಂತರ ಟ್ರೇನರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಐಎಎಫ್ ಹೇಳಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಅದರ [[ಸೀ ಹರಿಯರ್ ಎಫ್ ಆರ್ ಎಸ್.51]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಯರ್ ಟಿ.60]] ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ೪೦ ಏಕ-ಆಸನಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಕೊಡಬಹುದು.<ref name="Janes2005-06">ಜಾಕ್ಸನ್, ಪೌಲ್; ಮುನ್ಸೊನ್, ಕೇನ್ನೆತ್; &amp; ಪಿಕಾಕ್, ಲಿಂಡ್ಸೆ(ಎಡಿಎಸ್.) (೨೦೦೫) “ಎಡಿಎ ತೇಜಸ್” ಇನ್ ''ಜೆನ್ಸ್ ಆಲ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ೨೦೦೫-೦೬''. ಕೌಲ್ಸ್‌ಡೊನ್, ಸುರೆಯ್, ಯುಕೆ: ಜೆನ್ಸ್ ಇನ್‌ಫಾರ್‌ಮೇಶನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್,ಪು. ೧೯೫. ISBN ೦-೭೧೦೬-೨೬೮೪-೩.</ref> ಎಲ್ ಸಿಎ ನೇವಲ್‌ ವೇರಿಯಂಟ್ ನ್ನು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2008/11/26/stories/2008112651981400.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-06 |archive-date=2011-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917062113/http://www.hindu.com/2008/11/26/stories/2008112651981400.htm |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನವನ್ನು ೨೦೧೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ೨೦೧೧ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www. hindu.com /2009 /05/18/stories/2009051855041200.htm ಎಲ್‌ಸಿಎ ಇಂಡಕ್ಷನ್ ಇನ್‌ಟು ಐಎ ಎಫ್ ಲೈಕ್‌ಲೀ ಬೈ 2010: ಏರ್‌ಚೀಫ್]</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಗೋವಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತೇಜಸ್ ಘಂಟೆಗೆ ೧.೩೫೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವೇಗವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿ ವೇಗಾಧಿಕ (ಸೂಪರ್‌ಸೋನಾರ್) ಕದನ ವಿಮಾನ ಇದಾಗಿದೆ.<ref name="tejas_fastest">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/fighter-aircraft-tejas-clocks-fastest-speed-during-testing/551536/|title=Fighter aircraft Tejas clocks fastest speed during testing|publisher=Indian Express}}</ref> == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == === ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್ -ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ೨೦೧೩-೨ನೆ ಹಂತ === {| class="wikitable sortable " |- | ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ತೇಜಸ್ ೨ನೇ ಹಂತದ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಹಾರಾಟವನ್ನು ದಿ ೨೦-೧೨-೨೦೧೩ ರ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿತು. ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. '''ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ'''.ಈ ತೇಜಸ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹಾಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಎ.ಕೆ. ಆಂಟನಿ, ವಾಯು ಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎನ್.ಎ.ಕೆ.ಬ್ರೌನ್, ವೈಮಾನಿಕ ಅಭಿವೃದಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ದೇಶಕ (ಎಡಿಎ) ಪಿ.ಎಸ್. ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ. ಅವಿನಾಶ ಚಂದರ್, ಎಚ್,ಎ,ಎಲ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ಆರ್.ಕೆ.ತ್ಯಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಉನ್ನತ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜಿ.ಸಿ ಪತಿ ಮೊದಲಾದವರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಸತತ ಪರಿಶ್ರಮದ ನಂತರ ೨೦೧೧ ರ ಜನವರಿ ೧೦ ರಂದು ತೇಜಸ್ ಗೆ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಈಗಿನದು ಎರಡನೆಯ ಹಾರಾಟ. ಮಿಗ್ ವಿಮಾನಗಳು ಹಳೆಯದಾಗಿ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಈವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವುದು ಉದ್ದೇಶ. ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್. ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವೈಮಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ (ಸಿಎಸ್ ಐಆರ್) ಮತ್ತು ಹಲವು ಖಾಸಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ತೇಜಸ್, ಹಗುರ ವಿಮಾನ, ಒಂದೇ ಇಂಜಿನ್; ಒಂದೇ ಆಸನ; ಉತ್ತಮ '''ಶಬ್ದ ವೇಗ ಮೀರಿದ ವೇಗವುಳ್ಳದ್ದು; ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲೂ ಬಳಸಬಹುದು''' ; ಈ ಎರಡನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುನ್ನ ೨೪೫೦ ಬಾರಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದೆ. ನಾನಾ ವಿಧದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ '''ಗಂಟೆಗೆ ೧೩೫೦ ಕಿ.ಮೀ.ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ೩೦೦೦ ಕೆ.ಜಿ. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬಲ್ಲದು.''' ಮತ್ತು ೧೭೦೦ ಕಿಮೀ. ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ದ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇಂಜಿನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್.ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸ ಬಹುದು/ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದು. '''ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವದೇಶೀ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ'''.. ಇದು ೨೦೧೪ ರಿಂದ ವಾಯು ಪಡೆಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೮ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಅದನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೬ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆಯೆಂದು ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ತ್ಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಎ.ಕೆ ಅಂಟನಿಯವರು, ಸರ್ಕಾರವು ಈಗ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ೨೦೦ ತೇಜಸ್ಸ್ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವುದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ೧೬೦ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ೧೨೦ ನ್ನು ವಿಮಾನದಳಕ್ಕೂ, ೪೦ ನ್ನು ನೌಕದಳಕ್ಕೂ ನೀಡುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ರೂ. ೧೭,೨೬೯/- ಕೋಟಿ ಯೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ರೂ.೫೦,೦೦೦/- ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ೧೬೦ ವಿಮಾನಗಳೂ ಸೇರಿರುವುದು. ಪ್ರತಿ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ರೂ.೨೨೦/- ರಿಂದ ೨೫೦/- ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಉತ್ಪದನಾ ವೆಚ್ಚ ಬೀಳಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ರಷ್ಯಾದ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ತಲಾ (ಒಂದಕ್ಕೆ) ಸುಮಾರು ೪೫೦ ರಿಂದ ೫೦೦ ಕೋಟಿ ಬೀಳಬಹುದೆಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ. ಈ ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆಯೆಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು. ೧೯೮೩ ರಿಂದ ಅನೇಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತವು ತನ್ನ ತಾತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಸುವ ದೇಶಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತಾಗಿದೆ.** (ಆಧಾರ -ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ**([[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಎಚ್ಎಎಲ್ ತೇಜಸ್|ಚರ್ಚೆ]] ) ;ಎಚ್‌ಎಎಲ್ ಪರಿಶ್ರಮ:ಸೇನೆಗೆ ತೇಜಸ್ಸು: :ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಎಎಲ್) ಸತತ ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ರೂಪಿಸಿದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ 'ತೇಜಸ್' ಸರಣಿಯ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗೆ (ಐಎಎಫ್) ಶನಿವಾರ ದಿ.17-01-2015 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. :ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅನೂಪ್ ರಹಾ ಅವರಿಗೆ ತೇಜಸ್ ಸರಣಿ ವಿಮಾನ-1ನ್ನು (ಎಲ್‌ಸಿಎ-ಎಸ್‌ಪಿ1) ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಮನೋಹರ್ ಪರಿಕರ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. :ಎಲ್‌ಸಿಎ-ಎಸ್‌ಪಿ1 ವಿಮಾನವು 2014ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (ಇನಿಷಿಯಲ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕ್ಲಿಯರನ್ಸ್ - ಐಒಸಿ) ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಅಂತಿಮ ಅನುಮತಿಯು (ಫೈನಲ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ - ಎಫ್‌ಒಸಿ) ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. :ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಎಎಲ್ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ತೇಜಸ್ ಸರಣಿಯ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೊದಲು 30,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಾಯುಪಡೆ, ಸೇನಾಪಡೆಗೆ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ಸುಮಾರು 55 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. 2017-18ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 20 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. :ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೌಕಾದಳದಿಂದಲೂ ತೇಜಸ್ ಸಮರ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಒಂದು ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 220ರಿಂದ 250 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ. 37,440 ಕೋಟಿ ರೂ. ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸುಮರು 120 ತೇಜಸ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಎಚ್‌ಎಎಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊಡಲಿದೆ. ( ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ | Jan 18, 2015,) |} === ಎಬಿಐ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:HAL Tejas AeroIndia-2009.JPG|thumb|2009ರ ಏರೋ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌‌ ಎ ಎಲ್ ತೇಜಸ್.]] ಎಲ್‌ಸಿ‌ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಹಳೆಯ [[ಮೈಕೊಯನ್-ಗುರೆವಿಚ್ ಎಮ್ ಆಯ್ ಜಿ-21]] ('ಫಿಶ್ ಬೆಡ್' ಎಂದು [[NATO ಹೆಸರಿಸಿದೆ]])ಕದನ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬದಲಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೭೦ ರ ದಶಕಗಳಿಂದ ಎಮ್ ಆಯ್ ಜಿ-೨೧ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆ |ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ೧೯೮೩ರಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ೧೯೮೧ರ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ರಿ-ಇಕ್ವಿಪ್ ಮೆಂಟ್ ಯೋಜನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಮ್ ಆಯ್ ಜಿ-೨೧ ರ ಸೇವೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಕೊನೆ ಹಂತ ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ೧೯೯೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ ಎ ಎಫ್ ಗೆ ಇದರ ಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ೪೦% ವಿಮಾನಗಳ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಆನೋನ್. ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೯೯೯ [http://www.globalsecurity.org/military/world/india/lca.htm ತೇಜಸ್ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್(ಎಲ್‌ಸಿಎ)]. ''ಜಾಗತಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ''. ದಿನಾಂಕ ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಉದ್ದೇಶ ಭಾರತದ ದೇಶೀಯ [[ಏರೋಸ್ಪೇಸ್]] ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ವಾಹನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಐಯ್ಯರ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಆರ್. (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೧). [http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/sukumar.html ಎಲ್‌ಸಿಎ: ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011160703/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/sukumar.html |date=2012-10-11 }}. ''ಭಾರತ್ ರಕ್ಷಕ್ ಮಾನಿಟರ್''.</ref> ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಭಾರತದ ಮುಖಂಡರು ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬೆಲೆ "ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಸ್ವ ಪ್ರೇರಣೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಲೆಯ]] ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ |ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳು]] ತಯಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್, ಭಾರತದ ದೇಶೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಮಾನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು.<ref>ಆನೋನ್. ೨೦೦೪ [http://vayuaerospace.in/Selected_articles/Vayu%20special/remembrance.htm ರಿಮೆಬ್ರನ್ಸ್ ಆಫ್ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಮಾಟರ್ಸ್ ಪಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307014828/http://vayuaerospace.in/Selected_articles/Vayu%20special/remembrance.htm |date=2009-03-07 }}. ''ವಾಯು ಏರ‍ೋಸ್ಪೇಸ್ &amp; ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ ''. ಮಾರ್ಚ್ ೩೧,೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರ ವಿವಿಧ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್ ಮೆಂಟ್ ಏಜನ್ಸಿ]](ADA)ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ''ತೇಜಸ್'' [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]](ಎಚ್ ಎ ಎಲ್) ನ ಉತ್ಪನ್ನ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ''ತೇಜಸ್'' ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಡಿಎಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="DRDO-LCA">ಆನೋನ್. ಜನವರಿ ೨೦೦೭ [http://www.drdo.org/products/lca.htm ಲೈಟ್ ಕಾಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410024936/http://drdo.org/products/lca.htm |date=2009-04-10 }}. ಡಿಆರ‍್‌ಡಿಒ ಜಾಲತಾಣ. ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಎಡಿಎ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿಸ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಎಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಶನ್]](ಡಿ ಆರ್ ಡಿ ಓ) ದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ "ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ" ಉದ್ದೇಶಗಳು, ಮೂರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ- ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ದೇಶೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಫ್ಲೈ ಬೈ ವೈರ್ (ಎಫ್ ಬಿ ಡಬ್ಲು) [[ಫ್ಲೈಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] (ಎಫ್ ಸಿ ಎಸ್), ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ [[ಪಲ್ಸ್-ಡಾಪ್ಲರ್ ರೇಡಾರ್]], ಮತ್ತು ಆಫ್ಟರ್ ಬರ್ನಿಂಗ್ [[ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನ್ ಎಂಜಿನ್]].<ref name="Reddy2002">ರೆಡ್ಡಿ, ಸಿ. ಮನಮೋಹನ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೨). [http://www.hinduonnet.com/thehindu/biz/2002/09/16/stories/2002091600190300.htm ಎಲ್‌ಸಿಎ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317030448/http://www.hinduonnet.com/thehindu/biz/2002/09/16/stories/2002091600190300.htm |date=2009-03-17 }} ''ದ ಹಿಂದೂ''.</ref> ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಸೀಮಿತ ಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳು ಮುಖ್ಯ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ಎ ಡಿ ಎ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಉಪಯೋಗಕರ ವಿದೇಶಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿದೆ. ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ರಡಾರ್‌ಗಳು ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕರಗಳಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಡಿಎ ವಿದೇಶಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭದ ಎಲ್‌ಸಿಎ ವಿಮಾನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ ಬಹು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಎಲ್‌ಸಿಎದ ''[[ಕಾವೇರಿ]]'' ಪವರ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ೩೫ [[ಅವಿಯಾನಿಕ್ಸ್]] ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು [[ಲೈನ್-ರಿಪ್ಲೆಸೆಬಲ್ ಯುನಿಟ್]] (ಎಲ್ ಆರ್ ಯು)ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ವಿದೇಶಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೂಲಕ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ವೈಮಾನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ [[ಮಲ್ಟಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಡಿಸ್ ಪ್ಲೆ]] (ಎಮ್ ಎಫ್ ಡಿ)ಗಳು ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಂತ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಮತ್ತು [[ಎಲ್ಬಿತ್]] (ಇಸ್ರೇಲ್)ನ ಮೂಲಕ, ಹೆಲ್ಮೆಟ್-ಮೌಂಟೆಡ್ ಡಿಸ್ ಪ್ಲೆ ಎಂಡ್ ಸೈಟ್ (ಎಚ್ ಎಮ್ ಡಿ ಎಸ್)ಗಳು ಎಲ್ಬಿತ್ ಸೂಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಪಾಡ್ ನ್ನು [[ರಾಫೆಲ್]](ಇಸ್ರೇಲ್) ನ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಉತ್ಪಾದನಾ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಎಮ್ ಎಫ್ ಡಿ ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪಕರಣದ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು (ಮಾರ್ಟಿನ್-ಬೇಕರ್ ನಿಷ್ಕಾಸ ಪೀಠದಂತಹ)ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಮೇ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ|ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ]] ನಂತರ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿರ್ಬಂಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂಲತಃ ಆಮದು ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಯೋಜಿಸಲಾದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್ ನಂತಹ ಬಹಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಎಲ್‌ಸಿಎ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಡಿಎ ಗುರುತಿಸಿದ ಐದು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ’ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ’ ಫೈಟರ್ ವಿಮಾನವವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಬನ್-ಫೈಬರ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ (ಸಿಎಫ್‌ಸಿ), ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿನ್ಸ್‌(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಅಳತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ [["ಗ್ಲಾಸ್ ಕಾಕ್‍ಪಿಟ್"]] ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಎಡಿಎ ಆಟೋಲೆ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಅಟೋಮೆಟೆಡ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ೩-D ಲ್ಯಾಮಿನೇಟೆಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Reddy2002" />(ಇದರ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು [[ಏರ್‌ಬಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇನ್‌ಫೋಸಿಸ್‌]] ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.) ಬೇರೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾರದೆ ಹೋದವು. ಏನೇ ಇರಲಿ, ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಾಧನೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಈಗ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಯ ೭೦% ಉಪಕರಣಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಆಮದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2008/08/04/stories/2008080452510500.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-06 |archive-date=2008-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080808011046/http://www.hindu.com/2008/08/04/stories/2008080452510500.htm |url-status=dead }}</ref> === ಮೂಲ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ === ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಟಿ-೨ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಅನುಭವದ <ref>೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, ಎಚ್ ‌ಎ ಎಲ್ ದೇಶಿಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಕ್ ಟ್ರೇನರ್ ಮಾದರಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಿತು, HT-೨, ಆಗಸ್ಟ್ ೫,೧೯೫೧ ರಂದು ಮೊದಲ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿತು.</ref> ಮತ್ತು [[ದೆ ಹೆವಿಲೆಂದ್ ವಂಪಯರ್ ಟಿ.55 ಮತ್ತು ಎಫ್ ಬಿ.52]] ಗಳ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್, ಏರ್ ಸ್ಟಾಫ್ ರಿಕ್ವಯರ್ ಮೆಂಟ್ ನ ಸವಾಲನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿತು ದ್ವಿಪಾತ್ರದ ಕದನ ವಿಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಅಡೆ ತಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಹಂತದ ದಾಳಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ತರಬೇತಿಯಂತೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಡಗಿನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಎ ಎಸ್ ಆರ್ ಗೆ ಸಹ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು, ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಜೆಟ್ ಕದನವಿಮಾನ ಉಪಧ್ವನಿಕ [[ಎಚ್ ಎಫ್-24 ಮಾರುತ್|ಎಚ್ ಎಫ್-24 ''ಮಾರುತ್'']] ದ ಮೊದಲ ಉಡಾವಣೆ ೧೯೬೧ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]] ಎಂಜಿನ್ ನನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ''ಮಾರುತ್ '' ೧೯೬೭ರವರೆಗೆ ಆಯ್ ಎ ಎಫ್ ಜೊತೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಫಾಲೆಂಡ್ ಗ್ನತ್ ಎಫ್.1]] ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ೧೯೬೨ -೧೯೭೪ ರ ಅನುಮತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು, ಇದರ ನಂತರ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ವೇರಿಯಂಟ್, [[ಗ್ನತ್ ಎಮ್ ಕೆ]] ನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. [[II ಅಜೀತ್|II ''ಅಜೀತ್'']] ಮತ್ತು [[ಎಚ್ ಜೆ ಟಿ-16 ಕಿರಣ್|ಎಚ್ ಜೆ ಟಿ-16 ''ಕಿರಣ್'']] ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಟ್ರೇನರ್ ಗಳು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧ ಎಂಜಿನ್ನಿನೊಳಗೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕದನ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸ್ಸನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. 'ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಏರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಏರ‍್ಕ್ರಾಫ್ಟ್' ಎ‍ಎಸ್‍ಆರ್ ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ''ಮಾರುತ್'' ಗೆ ಹೋಲುವುದು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯವಾಗಿದೆ,<ref>ಚಟರ್ಜಿ, ಕೆ. (ಎನ್.ಡಿ.). [http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Aircraft/Marut1.html ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಫೈಟರ್ ಎಚ್‌ಎಫ್-24 ಮರುತ್;ಪಾರ್ಟ್ I: ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728144222/http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Aircraft/Marut1.html |date=2013-07-28 }}. ದಿನಾಂಕ ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೆ ವಿದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಆಯ್ದ "ಸಿದ್ಧ ಇಂಜಿನ್" ನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹಿಂದುಳಿಯಿತು. ''ಅಜಿತ್'' ವಿಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆ, ಇದು ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ನ ಇಂಜನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು, ದ್ವಿತೀಯ ವಾಯು ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಐಎ‍ಎಫ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕದನ ವಿಮಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಡಿಆರ‍್ಡಿಒ, ''ಲೈಟ್ ಕೊಂಬಾತ್ ಏರ‍್ಕ್ರಾಫ್ಟ್'' ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು, ಈ ಸಲ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಸಿಎ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಏರೊನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಎಜನ್ಸಿ|ಏರೊನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಎಜನ್ಸಿಯನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿ ತು. ಎ ಡಿ ಎ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ" ವಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರ. ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಮುಖ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಿ ಎ ವಿನ್ಯಾಸ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏಕೀಕರಣ, ವಿಮಾನದ ತಯಾರಿಕೆ, ವಿಮಾನದ ಅಂತಿಮ ಸಂಯೋಜನೆ, ವಿಮಾನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅನುಮೋದನೆ ಇಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="DRDO-LCA"/> ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಯ ಅವಿಯೋನಿಕ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆ ಇದರ ಏಕೀಕರಣ, ವಾತಾವರಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿಮಾನೋಪಯೋಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಎ ಡಿ ಎ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರೇಡಾರ್, ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಿ ಎಗೆ ಇಂಜಿನನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲೆಬೊರೆಟರಿ (ಎನ್‍ಎ‍ಎಲ್) ಈಗಿನ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೊಸ್ಪೇಸ್ ಲೆಬೊರೆಟರೀಸ್]] ನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ [[ಏರೊನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‍ಮೆಂಟ್ (ಎಡಿಇ)]] ಎಫ್ ಸಿ ಎಸ್ ಏಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದ ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಜವಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಮತ್ತು ರೆಡಾರ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‍ಮೆಂಟ್ (ಎಲ್‍ಆರ‍್ಡಿಇ)<ref name="lektra">ಸೂಚನೆ: LRDE ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ERDE" ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. "ವಿದ್ಯುತ್" ಮತ್ತು "ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ"ಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ನಂತರದ್ದನ್ನು ಅದರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮೂಲದಂತೆ (''lektra'' ) ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. DLRL ಗೂ ಸಹ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿ ''ತೇಜಸ್ '''ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೆಡಾರ್ (ಎಮ್‍ಎಮ್‍ಆರ್)''' '' ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. '''''ತೇಜಸ್‍ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ [[ಜಿಟಿಎಕ್ಸ್-35ವಿಎಸ್]] ಕಾವೇರಿ ''ಆಫ್ಟರ್ ಬರ್ನಿಂಗ್'' ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನ್ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ [[ಗ್ಯಾಸ್ ಟರ್ಬೈನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‍ಮೆಂಟ್]] ([[ಜಿಟಿಆರ‍್ಇ]]) ನ ಮೇಲಿದೆ''' '' - '''''''ಇದು ಕಾವೇರಿ ತಯಾರಾಗುವವರೆಗೆ [[ಜನರಲ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಎಫ್404]] ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನನ್ನು'' ಮಧ್ಯಂತರ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲದಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.'' ''' ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೫ರವರೆಗೆ ಐಎಎಫ್ ನ ನೌಕರ ವರ್ಗದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಳಂಬ ಮೂಲ ಅನುಸೂಚಿಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಉಡ್ಡಯನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಒಂದು ವರವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಎ ಡಿ ಎಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ R&amp; ದ ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಜ್ಜು ಗೊಳ್ಳಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಮುಂದುವರೆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ವರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್]] (ಪಿಡಿ) ನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ [[ದಸೌಲ್ಟ್ ಅವಿಯೇಶನ್|ದಸೌಲ್ಟ್ ಅವಿ ಯೇಶನ್‌ನ್ನು]] ಪಿಡಿಯ ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಇದರ ವಾಯುಯಾನದ ಪರಿಣಿತಿಯ ಆಧಾರದಿಂದ ಸಲಹೆ ಕೊಡಲು ಸಲಹಾಕಾರರಂತೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿ ಹಂತ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಂಶ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸ, ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಟ್ಟೂ ಖರ್ಚುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು, ದಕ್ಷತೆ, ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಅವರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. === ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತಿಹಾಸ === ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ LCA ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು, ಪರಿವರ್ತನಶೀಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಚಿಕ್ಕ [[ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ]] ಯಂತ್ರವನ್ನು "ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ" (RSS) ಜೊತೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. ಕೃತಕ ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಧುನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ರಚನಾಕ್ರಮ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಭಾರತ ಇಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೂ ಎಂದು ಐ ಎ‍ ಎಫ್ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿತು. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಗಳನ್ನು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಫುಲ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ (ಎಫ್‍ಎಸ್‍ಇಡಿ) ಹಂತವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳ ಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತ "[[ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪುರಾವೆ]]" ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ವಿಮಾನಗಳ (ಟಿಡಿ-೧ ಮತ್ತು ಟಿಡಿ-೨) ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ (ಡಿಡಿಟಿ) ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ (ಎಸ್‍ಟಿಎಸ್)ಯ ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಟಿಡಿ ವಿಮಾನದ ಯಶಸ್ವೀ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು [[ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿ]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು (ಪಿವಿ-೧ ಮತ್ತು ಪಿವಿ-೨) ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುವುದು. ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ (ಉತ್ಪಾದನಾ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೩, ನೌಕಾ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೪, ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವೇರಿಯಂಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿವಿ-೫) ಮತ್ತು ಆಯಾಸ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿ, ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಹಂತ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೯೧ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೩ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಫ್ ಎಸ್ ಇಡಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಟಿಡಿ-೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಡಿ-೨, ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದವು, ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಇವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.aerospaceweb.org/aircraft/fighter/lca/</ref> === ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Tejas inverted pass.jpg|thumb|right| ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಎಚ್‌ ಎ ಎಲ್ ತೇಜಸ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವ ತಲೆ ಕೆಳಗಾದ ಹಾರುವಿಕೆಯು ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.]] LCAಯ ಅತಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ಅದು "ರಿಲಾಕ್ಸಡ್ ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ" (RSS) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಡ್ಯಾಸಾಲ್ಟ್ ಒಂದು FCS ಪದ್ಧತಿಯ ಸದೃಶವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಬೇಗನೆ ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದು ಎಂದು ADA ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Reddy2002"/> RSS ತಂತ್ರಜ್ಞವನ್ನು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ-ಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ-ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಪರಿಚಿತ ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು (ಈಗ [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]]) [[YF-16]], ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದಕ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಆಕಾಶಕಾಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುರೂಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು "ಧನಾತ್ಮಕ" ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದಾನಗಳ ಗೈರು ಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಸಮತಲವಾದ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಡ್ಡಯನಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮರಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಈ ಗುಣ ವಿಮಾನ ನಡೆಸುವವನ ಕೌಶಲದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂತಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಮಾನ "ಅಭಾವಾತ್ಮಕ" ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ (RSS) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ವಿಮಾನ ನಡೆಸುವವನು ಸತತ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಜ್ಜಾಗಿರಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಮತಲವಾದ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಡ್ಡಯನದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೌಶಲದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿತ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಬಹಳ ತಡೆತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. FBW ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಭಿವೃಧಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕೋಡ್‌ನ ದುಬಾರಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವಾಯುಯಾನ ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತಂತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕೂಡ ಅಗತ್ಯ. LCA ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, FBW ಒಂದು ಸ್ಟೆಟ್-ಒಫ್-ದ-ಆರ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿತೆಂದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ LCA ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನಿನ (CLAW) ತಂಡ ಒಂದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯುಯಾನ ಕಲೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. CLAWಯಿನ ತಂಡದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣಿತಜ್ಞರು ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹತ್ತಿರ ನಿಜ ಕಾಲದ ಭೂ ಸಿಮುಲೇಟರ್‌ ಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್]] (BAe) ಹಾಗೂ [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟೀನ್‍ರ]] ಸಹಾಯ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಏರೋನೊಟಿಕಲ್ ಡೆವೆಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷಮೆಂಟ್‍ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾನೂನನ್ನು FCS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಶ್ರಮ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು BAEಯ ಸಿಮುಲೇಟರ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು (ಮತ್ತು HALನ ಮೇಲು ಕೂಡ, ಅದು ಲಭ್ಯವಾದ ನಂತರ). ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೋಡಿಂಗ್‍ಯಿನ ಪ್ರಗತಿಪರ ಅಂಶಗಳನ್ನು "ಮಿನಿಬರ್ಡ್" ಹಾಗೂ "ಐರ್ನ್‌ಬರ್ಡ್"ನ ಪ್ರಯೋಗ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ADE ಹಾಗೂ HALಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಘಟಿತ ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಸರಣಿಯ ಒಳ‌ ಉಡ್ಡಯನದ ತೋರಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು [[F-16 VISTA]] (ವೆರಿಯೆಬಲ್ ಇನ್-ಫ್ಲೈಟ್ ಸ್ಟಾಬಿಲಿಟಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್) ಸಿಮುಲೇಟರ್ ಮೇಲೆ U.S. ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ೩೩ ಪ್ರಯೋಗ ಉಡ್ಡಯನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ ಮೇ [[1998|1998ರಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ|ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರವಾಗಿ U.S. ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟೀನ್‌ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆಯೆಂದು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ NALನ CLAW ತಂಡ ಉಡ್ಡಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿನ FCS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ TD-೧ಯಿನ ಪೈಲೆಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ೫೦ ಘಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವು ೨೦೦೧ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಡ್ಡಯನಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಗೊಂಡಿತು. LCAಯಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಉಡ್ಡಯನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ (NFTC), ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹತ್ತಿರದಿಂದ TD-೧ ೪ ಜನವರಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೊದಲ ಸಫಲ ಧ್ವನಿವೇಗಾಧಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. TD-೨ನ ಮೊದಲ ಉಡ್ಡಯನವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಪ್ರಯೋಗ ವಿಮಾನಚಾಲಕರಿಂದ ''ತೇಜಸ್‌ನ''' [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಉಡ್ಡಯಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರ|ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಉಡ್ಡಯಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಂತ್ರವು]] (AFCS) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೊಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ LCA ಜೊತೆಯ ಉಡ್ಡಯನ ಅವರಿಗೆ [[Mirage 2000|Mirage 2000ಗಿಂತ]] ಸುಲಭವೆನಿಸಿತು.<ref>ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಲಾ ಟೀಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮಿ.ಶ್ಯಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನ. [http://www.cmmacs.ernet.in/nal/pages/ipjun01.htm "ಎನ್‌ ಎ ಎಲ್ ಅಂಡ್‌ ಎಲ್ ಸಿ ಎ 1-ಫೈಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಲಾಸ್".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908235646/http://www.cmmacs.ernet.in/nal/pages/ipjun01.htm |date=2006-09-08 }}. '''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ‍ೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬರೋಟರೀಸ್ (ಎನ್ ಎ ಎಲ್) ಇನ್‌ಫಾರ್‌ಮೇಶನ್ ಪೇಸ್ಟ್‌ಬೋರ್ಡ್(ಜೂನ್ ೨೫ –ಜುಲೈ ೧ ೨೦೦೧)''.'' '''</ref>''' '' === ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೆಡಾರ್ (MMR) === ADA ತಂಡದವರಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇನ್ನೋಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ''ತೇಜಸ್ '''ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೆಡಾರ್ (MMR).''' '' '''''ಆರಂಭದಲ್ಲಿ LCAಗೆ [[ಎರಿಕ್ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ತಂತ್ರ]] PS-೦೫/A I/J-band ಬಹು-ಕಾರ್ಯ ರೆಡಾರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ಇತ್ತು,<ref>ಟೇಲರ್, ಜಾನ್ ಡ್ಲೂ. ಆರ್.; ಮುನ್ಸೊನ್, ಕೇನ್ನೆತ್; &amp; ಟೇಲರ್, ಮಿಷೆಲ್ ಜೆ.ಎಹ್. (ಸಂಪಾದಕರು.) (೨೦೦೫) "ಎಚ್‌ ಎ ಎಲ್ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ‍್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್" ಇನ್'''ಜೆನ್ಸ್ ಆಲ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ೧೯೮೯-೧೯೯೦''. '' ''' '''''ಕೌಲ್ಸ್‌ಡೊನ್, ಸುರೆಯ್, ಯುಕೆ: ಜೆನ್ಸ್ ಇನ್‌ಫಾರ‍್‌ಮೇಶನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ಪು. ೧೦೪. '' ''' '''''ISBN ೦-೦೩-೦೬೩೭೪೮-೧'' '''</ref> ಇದನ್ನು ಎರಿಕ್ಸನ್ ಹಾಗೂ [[ಫೆರಾಂಟಿ ಡಿಫೆಂನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಂಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೆಷನ್]] ಅವರು [[Saab]] [[JAS-39]]''' '' ಗ್ರಿಪೇನ್‌ಗೋಸ್ಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು''.<ref>ಟಿಪ್ಪಣಿ: [[ಎರಿಕ್ಸ್‌ನ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]‌ನ್ನು [[ಸಾಬ್]] ಕಂಪನಿ ಜೂನ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿತು; ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಿಇಸಿ-ಮಾರ್ಕೊನಿ]] ಕಂಪನಿಯು [[ಫೆರಾಂಟಿ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್]] ಕಂಪನಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು,ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಏರ‍ೋಸ್ಪೇಸ್]](ಬಿಎಇ) ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[ಬಿಎಇ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.</ref>'' ''ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ರೆಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ<ref name="AN/APG-66">ಟಿಪ್ಪಣಿ:[[ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]]- ಈಗಿನ [[ನಾರ್ತ್‌ರ‍ೋಪ್ ಗ್ರುಮನ್]] -[[AN/APG-66|AN/APG-66ನ್ನು]] [[F-16]] ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಎ ಡಿ ಎದಿಂದ ರಾಡಾರ್ಸ್ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಒಳ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. (ಸೀ ಶರ್ಮಾ, ರವಿ (ಜುಲೈ, ೧೬-೨೯ ೨೦೦೫). [http://www.hinduonnet.com/fline/fl2215/stories/20050729000707700.htmThe ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಫಜಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್''.)''</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು DRDOಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. '' ''HALನ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ LRDE ಅನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ MMR ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಲು ಆರಿಸ ಲಾಯಿತು; ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರ್ಯ ಖಚಿತವಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರೆಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="Aroor">ಅರೂರ್, ಶಿವ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೮, ೨೦೦೬). [http://www.indianexpress.com/sunday/story/2025.html 'ಇಂಡಿಜಿನಸ್’ಏರ‍್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ನೀಡ್ಸ್ ಫಾರೆನ್ ಲಿಫ್ಟ್, ಫಾರ್ ಇಟ್ಸ್ ರಾಡಾರ್]. ದ ಸಂಡೇ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್''.''</ref>'' DRDOದ ಸೆಂಟರ್ ಫೋರ್ ಏರ್‌‌‌‌‌‌ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (CABS) MMRನ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ೧೯೯೬ ಹಾಗೂ ೧೯೯೭ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, CABS ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ [[HAL/HS-748M]] ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಸರ್ವೇಲೆನ್ಸ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ASP)ನ ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್ (ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವ ವೇದಿಕೆ) ಅನ್ನು LCAಯಿನ ವಾಯುಯಾನ ಹಾಗೂ ರೆಡಾರ್‌ಗಳ ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ರೊಟೊಡೋಮ್ ಸಂಗ್ರಹಣದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೋಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಎಂದರೆ MMR ಅನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು LCAಯಿನ ನೋಸ್ ಕೋನ್‌ನ ಸೇರಿಕೆ, ಇದು ’ಹ್ಯಾಕ್’ ಎಂದು ಕೂಡ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೨ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, MMRನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ರಮುಖ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೫ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರಿ ಏರ್-ಟು-ಏರ್ ಲುಕ್-ಅಪ್ ಹಾಗೂ ಲುಕ್-ಡೌನ್ ಕ್ರಮಗಳು - ಎರಡು ಬಹಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು - ಸಫಲವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಧೃಡೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು "ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಮುದುರ್, ನಿರದ್ (ಮೇ ೧, ೨೦೦೬). [http://www.icast.org.in/news/2006/may06/may01va.html ಗ್ಲಿಚಸ್ ಇನ್ ಎಲ್ ಸಿ ಎ ರಾಡಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602040309/http://www.icast.org.in/news/2006/may06/may01va.html |date=2012-06-02 }}. ''ವಿಜಯ್ ಟೈಮ್ಸ್''.</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎಡಿಎಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೆನ್ಸರ್‌ ಅಲ್ಲದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯುಧ ಹೊರಹಾಕುವ ಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತ ಆಯುಧದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು. ಟೆಸ್ಟ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅನುಸಾರ, ರೆಡಾರ್ ಹಾಗೂ LRDE ನಿರ್ಮಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೋಸೆಸರ್ ಮೊಡ್ಯೂಲ್ (SPM) ನಡುವಿನ ಗಂಭೀರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. [[Elta|Eltaದ]] [[EL/M-2052]], "ಒಫ್ಫ್-ದ-ಶೆಲ್ಫ್" ಪರದೇಶೀಯ ರೆಡಾರ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರದ ಪರ್ಯಾಯ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Aroor"/> === ಎಂಜಿನ್ನು ಹಾಗೂ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ==== ಕಾವೇರಿ ಎಂಜಿನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಳಂಬಗಳು ==== ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್‌ |ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್‌ನ]] ಎಂಜಿನ್ನಿನ [[ದಹನದ ನಂತರ]] ಮೂಲ ರೂಪದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್ F೪೦೪-GE-F೨J೩ಯಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪವರ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸದೃಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೂಡ ಏಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದಕ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಸ್ ಟರ್ಬೈನ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಗ್ಯಾಸ್ ಟರ್ಬೈನ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ]] ನಾಯಕತ್ವ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ "''ಕಾವೇರಿ'' "ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾದ [[GTRE GTX-35VS]] F೪೦೪ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ''ಕಾವೇರಿ'' ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನಗೊಂಡಿತು. ೨೦೦೪ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಕಾವೇರಿ'' ಯು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನ್ನ ಉನ್ನತ-ಎತ್ತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಯಿತು, ಇದರಿಂದ ಅದನ್ನು ''ತೇಜಸ್'' ವಿಮಾನದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಕೊನೆಯ ಆಸೆಯು ಕಳೆದು ಹೋಯಿತು.<ref>ಭಾರತ ಸರಿಯಾದ ವಿಮಾನ ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ, ''ಕಾವೇರಿ '' ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[Tu-16]] [[ಬಾಂಬರ್]] ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು'' ಕಾವೇರಿ'' ಇಂಜಿನ ನ್ನು ಮುಂದುವರೆದ ವಿಮಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ೨೦೦೬ ಜೂನ್‌ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು.ಆದರೆ Tu-೧೬ ಬದಲಿಗೆ [[Il-76]] ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ''ಕಾವೇರಿ'' ಯ ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು RFP ಮೂಲಕ ನಿಮಂತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ನ ವಿಮಾನ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಸ್ನೆಕ್ಮಾ|ಸ್ನೆಕ್ಮಾಗೆ]] ADA ಒಂದು ಕರಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ''ಕಾವೇರಿಯ'' ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="Janes2005-06"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, DRDO ''ಕಾವೇರಿ'' ಎಂಜಿನ್‍ ''ತೇಜಸ್'' ಜೊತೆ ಬಳಸಲು ೨೦೦೯-೧೦ವರೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ==== GE F೪೦೪ ==== [[ಚಿತ್ರ:GE F404 engine.jpg|right|thumb| ಎಂಟು ಉತ್ಪಾದನೆ-ಪೂರ್ವ LSP ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಎರಡು ನೇವಲ್ ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ F404-IN20 ಎಂಜಿನ್.]] ''ಕಾವೇರಿ'' ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾದ ತೊಡಕುಗಳ ಪರಿಣಾಮ ೨೦೦೩ರ ನಿರ್ಧಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ [[ಜೆನೆರಲ್ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್ F404]] ಹಾಗೂ F೪೦೪-GE-IN೨೦ ಎಂಜಿನ್ನು ಎಂಟು LSP ವಿಮಾನಗಳ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎರಡು ನೌಕಾ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ತೀರ್ಪು ಆಗಿತ್ತು. ೧೭ -IN೨೦ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್‍ಗೆ ADA ೧೦೫ ಮಿಲಿಯನ್ [[US$‌|US$‌ಯಿನ]] ಕರಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತು. ಇದರ ವಿತರಣೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, HAL ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಗಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಗತ ವಾಯುದಳದ ತೇಜಸ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ ಎಂಜಿನ್ ಸುಟ್ಟು ಹೋದ ನಂತರ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೨೪ F೪೦೪-GE-IN೨೦ ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref>ಜಿಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ</ref> ಆಮೇಲೆ ಆದೇಶಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, F೪೦೪-GE-IN೨೦ಅನ್ನು ಹಗುರ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (LCA) ವಿಮಾನ-ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತಿಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು-ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೭ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿಗಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. F೪೦೪-GE-IN೨೦ಎಂಜಿನ್ ೧೯,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗೂ (೮೫ kN) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೩೩೦ ಗಂಟೆಗಳ ತ್ವರಿತವಾದ ಯಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು, ಗಂಟೆಗಳ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮವೇಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. -IN೨೦ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ -F೨J೩ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==== ಹೊಸ ಎಂಜಿನ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ==== [[File:Eurofighter triebwerk.jpg|right|thumb| ಯೂರೋಜೆಟ್ EJ200 ಸಂಚಾಲನೆ ಕೊಡುಗೆಯು ಒತ್ತಡ-ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಕಾವೇರಿಯು ತೇಜಸ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪವರ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/09/27/stories/2008092755480700.htm|title=Kaveri engine programme delinked from the Tejas|last=Sharma|first=Ravi|date=2008-09-27|work=The Hindu|accessdate=2008-09-28|archive-date=2008-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080930201659/http://www.hindu.com/2008/09/27/stories/2008092755480700.htm|url-status=dead}}</ref> ADAಯು ೯೫ ರಿಂದ ೧೦೦ ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌ (kN) (೨೧,೦೦೦–೨೩,೦೦೦ lbf) ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನ್‍ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು (RFP) ಹೊರಡಿಸಲು ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು [[ಯುರೋಜೆಟ್ ಇಜೆ200]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F414]] ನಂತಿದ್ದವು. ಯುರೊಜೆಟ್ ಇಜೆ ೨೦೦ ನೋದನದ ಯೋಜನೆಯು [[ಒತ್ತಡ-ವಿಮಾನಪಥ|ಒತ್ತಡ-ವಿಮಾನಪಥವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕ ಸ್ಫಟಿಕ ಗಾಲಿ ಬ್ಲೇಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಯುರೊಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಇಜೆ೨೦೦ ಎಂಜಿನ್‌‍ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.defensenews.com/story.php?i=೪೪೪೧೯೧೩{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ರೂ.೩,೩೦೦ ಕೋಟಿಯ (ರೂ. ೩೩,೦೦೦,೦೦೦,೦೦೦ ಅಥವಾ $೭೫೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್ ಒಂದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯುಧಗಳ ಭಾರವಿರುವ ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F-೪೦೪ ಎಂಜಿನ್‌ನಂತೆಯೇ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಯುರೊಜೆಟ್ ಟರ್ಬೊ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಜನೆರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ LCAಗಾಗಿ ೧೦೦ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದವು. ಇಜೆ೨೦೦ ಮತ್ತು ಜಿಇ ಎಫ್-೪೧೪ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ೯೫–೧೦೦ ಕಿಲೊನ್ಯೂಟನ್‌ಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅವುಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದಂತೆ IAFನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವು. ಇದನ್ನು IAF ಮೂಲಗಳು ಸಹ ಹೇಳಿವೆ, ಅದೇನೆಂದರೆ ಭಾರವಾದ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿ ಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಒಡಲನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ತೇಜಸ್‌ ವಿಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ತಂಡವು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಲ್ಲದ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F-೪೦೪ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ೮೦–೮೫ ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್ಸ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. <ref>reference <Nuclearram> http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=daadd3e5-489f-4403-b7bb-95411457188f{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಬೆಲೆ === ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ಆಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚ US$೨೧ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದ್ದರು. ೨೦೦೧ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ADA ಮತ್ತು LCA ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ.ಕೊಟಾ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ ಅವರು LCA ಗಾಗಿ (೨೨೦ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ) ಘಟಕ ವೆಚ್ಚ US$೧೭–೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅದು US$೧೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ೨೦೦೧ ರ ನಂತರ ಇತರರು LCA ಬೆಲೆ US$೨೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. (ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರೂ.೧೦೦ [[ಕೋಟಿ|ಕೋಟಿಗಳು]][ರೂ.1,000,000,000]). (ಇದು US$ಗೆ ೪೧ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದರ ಸುಮಾರು ೪೭ ರುಪಾಯಿಗಳು). ಈಗ ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ದರ US$೨೧.೨೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅನೇಕ ವಾಯುಯಾನ ಪರಿಣಿತರು ಆ ವಿಮಾನ ಹೊರಬಂದಾಗ,ಅದರ ಬೆಲೆ ಒಂದಕ್ಕೆ US$೩೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಶರ್ಮಾ, ರವಿ ( ಜನವರಿ ೨೦ –ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೦೧). [http://www.hinduonnet. com/fline/fl 1802/18020420.htm ಏರ‍್‌ಬೊರ್ನ್, ಎಟ್ ಲಾಸ್ಟ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್''.</ref> ೨೦ ''ತೇಜಸ್'' ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ರೂ.೨,೦೦೦ ಕೋಟಿಗಳು (ಸುಮಾರು US$೪೫೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಘಟಕ ಸಂಪಾದಿಸಿದ US$೨೨.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂರ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು [[US$]] ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ೩೨ ಮಿಲಿಯನ್ (ರೂ. ೧೦೦-೧೫೦ ಕೋಟಿಗಳು) ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ''ತೇಜಸ್'' ಇತರೆ ೪.೫ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕದನ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. (ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತೆ,''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಫ್ರೆಂಚ್ ''[[ರಾಫೇಲ್]]''‌ನ ಬೆಲೆಯು ರೂ.೨೭೦ ಕೋಟಿಗಳು ಅಥವಾ US$೬೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ). ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೦೩, ೨೦೧೦ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು LCA ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅಲೈವ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ೮೦೦೦ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/india/On-for-27-yrs-LCA-project-gets-Rs-8000-crore-more/articleshow/5529518.cms</ref> ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಆರು ನೌಕಾ LCAಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ಒಂದು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು [[US$]]೩೧.೦೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆ (ರೂ. ೧೫೦ ಕೋಟಿ).<ref>http://news.rediff.com/report/೨೦೦೯/sep/೨೧/navy-places-order-for-೬-tejas-lca.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Navy places Rs ೯೦೦-cr order for ೬ Tejas LCA</ref> === ವಿಳಂಬ === ಕುತರ್ಕದ ಕಾದಾಳಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯೇ ಭಾರತವು ಎಲ್‌ ಸಿ ಎ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೇವಲ ಹಿಂದೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಾದಾಳಿ (HF-೨೪ Marut)ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ೪.೫ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದು ಒಂದು ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಭಾರತದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಗೆ IAFನ ಯಾವಾಗಲೂ ಬದಲಾಗುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಯುಎಸ್‌ ಅನುಮೋದನೆಗಳು LCA ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೬ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, HALಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಶೋಕ್ ಬವೇಜಾ ಐದನೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾದರಿ ವಾಹನ (PV-೫)ತರಬೇತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು LSPವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ೨೦೦೬ರ ಮುನ್ನವೇ ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಈ ವಿಮಾನಗಳು ಎಲ್‌ಸಿಎಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ೨೦೦೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ ಸಿ ಎ‌ಯ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (SDD) IAFನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಲೀನ ಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೋ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಅನೋನ್. ಮೇ ೨೪ ೨೦೦೩ [http://www.icast.org.in/news/2006/may06/may15ia.html ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ಟು ಗೋ ಇನ್‌ಟು ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್ ಮೋಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009183836/http://www.icast.org.in/news/2006/may06/may15ia.html |date=2008-10-09 }}. ''ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' (ಐ ಸಿ ಎ ಎಸ್ ಟಿ ಸಾಧಕರ ಮೂಲಕ).</ref> ಒಂದು ತರಬೇತು ಆವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ನೌಕಾ ಪಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಲು ನಿರೀಕ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ LSP-೧ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉಡ್ಡಯನ ಕಂಡರೂ, ತರಬೇತು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ ವಾಯು ಪಡೆಯಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಮಾನಗಳ( ೧೬ ಏಕ ಆಸನ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಆಸನಗಳ್ ತರಬೇತುದಾರರು)ಆದೇಶವನ್ನು ೨೦೧೨ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲ. === ಸ್ಥಾನ ಮಾನ === {{Main|HAL Tejas timeline}} [[ಚಿತ್ರ:HAL Tejas trainer version construction.JPG|thumb|right|ತೇಜಸ್ ಟ್ರೇನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ.]] ಪ್ರಸ್ತುತ ತೇಜಸ್ ಉಡ್ಡಯನದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಮ್ಮತಿ (IOC)ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ ಇದನ್ನು IAFಗೆ ನಿಯಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸ ಲಾಗುವುದು. ಒಮ್ಮೆ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ (FOC)ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು. ೨೦೦೯ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಐ ಓ ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೨೦೧೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಫ್‌ ಓ ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಗೊಳಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. IAFನ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತೇಜಸ್ ಕಾದಾಳಿಗಳ ತಲುಪಿವಿಕೆಯು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ೨೦೧೨ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಕದನ ಸೇವಾ ಪ್ರವೇಶ ಆರಂಭಿಸಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಐ ಎ ಎಫ್ ಇದು ವಾಯು ಉಪ ಮಾರ್ಷೆಲ್ ಬಿ.ಸಿ.ನಂಜಪ್ಪನವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಐಎಎಫ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ೧೪ ಸದಸ್ಯರ ’ಎಲ್‌ಸಿಎ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ತಂಡ’ ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಎಲ್‌ ಸಿ ಎ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಇದರಿಂದ ಉದ್ಬವವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ, ಅಭಿವರ್ತಕ ಗಳನ್ನು ತೇಜಸ್‌ನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಜೊತೆಗೆ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ, ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಐಎಎಫ್‌ನು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್‌ನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧ್ಗಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಈ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ವಾಗಿದೆ. ೦/<ref>{1ಫೈಟರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಟ್ರಾಕ್ ಮೋಡ್&nbsp;– ನ್ಯೂ ಇಂಡ್‌ಪ್ರೆಸ್. ಕಾಮ್ ವರದಿ.{/1} ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೧,೨೦೦೬ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>}<ref>{1ಫೈಟರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಟ್ರಾಕ್ ಮೋಡ್&nbsp;– ನ್ಯೂಇಂಡ್‌ಪ್ರೆಸ್. ಕಾಮ್ ವರದಿ.{/1} ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೧,೨೦೦೬ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು LCAಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು IAFತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಹಂಬಲ, ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಹೊಸ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವ ತ್ವರಿತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತಂಡ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೦೫ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ನಲ್ಲಿ ಐ ಎ ಎಫ್‌ ೨೦ ತೇಜಸ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಬೇರೆ ೨೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ರೂ. ೨,೦೦೦ ಕೋಟಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಇರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು HALಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ೦/}ಈ ಎಲ್ಲ ೪೦ವಿಮಾನಗಳು F೪೦೪-GE-IN೨೦ಎಂಜಿನ್ ಹೊಂದಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ರೂ. ೦/}೪೮೦೬.೩೧೨ಕೋಟಿ ಗಳನ್ನು ಹಗುರ ಕದನ ವಿಮಾನಗಳ ವಿವಿಧ ಆವೃತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೯-೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ೨೦ ಕದನ ವಿಮಾನದ ಮೊದಲ ತಂಡವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹಗುರ ಕದನ ವಿಮಾನ (LCA) ದೇಸೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಾಯುದಳವನ್ನು ತೇಜಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯ ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:HAL Tejas at LeH.jpg|thumb|right|ಹೆ‌ಚ್ ಎ ಎಲ್ ತೇಜಸ್ 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ-ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿತು.]] ಹಗುರವಾದ ಕದನ ವಿಮಾನದ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ೩೦ ಮೇ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. LCAಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ’ತೇಜಸ್’ ಅನ್ನು ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಲೆಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ HAL ತೇಜಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ-ಎತ್ತರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/LCA_high-altitude_trials_{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at_Leh_successful_ DRDO_/ articleshow/೩೮೪೭೨೬೬.cms?TOI_latestnews</ref> LCA ತೇಜಸ್ ಜನವರಿ ೨೨, ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/India/Tejas_LCA_completes_1000th_sortie/articleshow/4017994.cms</ref> ತೇಜಸ್ ವಿಮಾನ 530 ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಾಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ೨೦೦೯ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಯಾನ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ತೇಜಸ್‌ ಆಯುಧಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಾಡಾರ್‌ಗಳ(ಸರ್ವದರ್ಶಿನಿ) ಸಮಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>http://www.zeenews.com/nation/2009-02-03/504327news.html Light Combat Aircraft Tejas has started flying with weapons</ref> ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಆರು ನೌಕಾ LCAಗಳಿಗೆ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿತು.<ref>http://news.rediff{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. com /report/೨೦೦೯/sep/೨೧/navy-places-order-for-೬-tejas-lca.htm Navy places (Rs ೯೦೦-cr) order for ೬ Tejas LCA</ref> ಪ್ರತಿ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು US$೩೧.೦೯ ಮಿಲಿಯನ್ (ರೂ.೧೫೦ ಕೋಟಿ)ರಂತೆ ನೌಕಾ LCA ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ US$೧೮೭ ಮಿಲಿಯನ್ (ರೂ.೯೦೦ ಕೋಟಿ)ಒದಗಿಸಿ ತುಂಬಿತು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಕದನ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಲು ೨೦೦೯ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರೂ.೮,೦೦೦ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು ೨೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯು LCA ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೧ ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ೨೦ LCA,ಕ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ೨೦ LCA ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಗೆ ರೂಪುರೇಷೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿವರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು IAF ವಾಯು ಸೇವಾ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೇರೆಗೆ ರಚಿಸಿದೆ.<ref>http://pib.nic.in/release/release.asp?relid= ೫೮೨೮೫</ref> === ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್-೨ ಮತ್ತು ನೌಕೆ LCA === ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್-೧ ಅಸಮರ್ಥವಾದುದರಿಂದ ತೇಜಸ್ ಮಾರ್ಕ್-೨ ಅನ್ನು ಸಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಯು ೪೦ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ ೧ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಸುಮಾರು ೧೨೫ ವಿಮಾನಗಳ ಆದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು.<ref name="Hindu5dec08"/> ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂಜಿನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏರೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[IAF|IAFಭಾಷಣಕಾರನ]] ಪ್ರಕಾರ ಅಳಿವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಇತರೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Hindu5dec08"/> ತೇಜಸ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಕ್ ೨ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿಮಾನ ವಾಹಕದಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲೇ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅಂತರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.domain-b.com/aero/20090206_lca_programme.html ಏರ‍ೋಇಂಡಿಯಾ 2009: ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಒವರ್ ದ ಹಂಪ್ - 2nd gen to 4+, says ADA director,ಡಾ ಪಿಎಸ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಮ್ ನ್ಯೂಸ್]</ref> ತೇಜಸ್‌ನ ನೌಕಾ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇಗನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ನೀರಿಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಹಿಳಾ ನೌಕಾ ಪಡೆಯ ವಾರದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, LCAಯ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳನ್ನು ೨೦೧೩ರ ನಂತರ ವಾಹಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು IAC ನಂತೆಯೇ ಗೋರ್ಶೊಕೊವ್/ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಾಗಿ DRDOಗೆ ತಾನು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯು IAC-೨ ಗಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾದ ವಾಹಕ-ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.<ref>http://indiatoday.intoday.in/site/Story/೭೩೨೫೬/Top%೨೦Stories/First+indigenous+aircraft+carrier+to+be+launched+next+year:+Navy+chief.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ನೌಕಾ LCA ಆವೃತ್ತಿಯ" ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಸ್ಕೀ-ನೆಗೆತ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಮಾನ ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ * ಉತ್ತಮ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಮೂತಿ ಬಾಗಿದೆ * ಜೊತೆಗೆ ಏರೋಡೈನಾಮಿಕ್ LEVCONನಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಮಾನದ ಮುಂಭಾಗವು ವಾಹಕದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ವಾಹಕದ—೧೨.೫ ಟನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನ ಹಾರುವ ಭಾರ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ{{Vague|which tons?|date=December 2009}} * ವಾಹಕದ—೩.೫ ಟನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ದಾಸ್ತಾನು ಕೊಂಡ್ಯೊಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ * ಬಲಾಡ್ಯವಾದ ವಿಮಾನದ ಒಡಲು * ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಿಂಕ್ ದರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಲವಾದ ವಾಹನದ-ಅಡಿಗಟ್ಟು * ಡೆಕ್ ಪುನಸ್ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಕೊಂಡಿ * ಇಂಧನ ಡಂಪ್(ಖಾಲಿ ಮಾಡುವ) ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ವಿನ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Tejas air force grey.JPG|thumb|right|ಪಿವಿ-3 ಭಾರತೀಯ ವಾಯುದಳದ ಮಸುಕಾದ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ.]] ತೇಜಸ್ ಒಂದೇ-ಎಂಜಿನ್‌ವುಳ್ಳ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಕದನ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲವಿಲ್ಲದ, ಸಂಯುಕ್ತ [[ಡೇಲ್ಟಾ-ವಿಂಗ್]] [[ವಿಮಾನನಕ್ಷೆ |ವಿಮಾನನಕ್ಷೆಯ]] ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ವೃದ್ಧಿಯಾದ ವ್ಯೂಹ ಮಾಡಬಲ್ಲಿಕೆಗಾಗಿ "ಸಡಿಲಗೊಂಡ ಸ್ಥಾಯಿ ಸ್ಥಿರತೆ" ಯೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡನೆ "ಮೂಕ ಬಾಂಬ್" ಭೂ ಸೇನಾ-ಧಾಳಿ ಕೆಲಸ ದೊಂದಿಗೆ ವಾಯು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ವಿಮಾನದಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಗದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಳಿಯ-ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ-ನೌಕಾ ರವಾನೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸುಸಂಗತವಾದ ಮಲ್ಟಿರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಹುಯಂತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬಾಲವಿಲ್ಲದ, ಸಂಯುಕ್ತ-ಡೆಲ್ಟಾ ವಿಮಾನನಕ್ಷೆಯನ್ನು ''ತೇಜಸ್‌'' ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಗುರಭಾರದ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ada. gov.in/ Activities/lca/lca.html ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್ ಫೀಚರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024014243/http://ada/ |date=2017-10-24 }}. ಪಡೆದದ್ದು ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೬.</ref> ಈ ವಿಮಾನ ನಕ್ಷೆಯ ಬಳಕೆಯು ಸಹ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ([[ಟೇಲ್‌ಪ್ಲೇನ್‌|ಟೇಲ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ಗಳು]] ಅಥವಾ ಮುಂಭಾಗದ ವಿಮಾನಗಳು ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಲಂಬವಾದ ಟೇಲ್‌ಪಿನ್),ಬಾಹ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ಅಗಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಾಹಕಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ದದ ಅಂತ್ಯ, ಅಧಿಕ-ವೇಗವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಅಧಿಕ-ಅಲ್ಪಾ]] ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಡ್ಡ-ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾಪಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ [[ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸ್ರವಿಸುವ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ |ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸ್ರವಿಸುವ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮಾರುತ ಸುರಂಗ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ LCAಯ ಏರೋ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಕನಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿ ವೇಗಾಧಿಕ [[ಡ್ರಾಗ್]] ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಿಮೆ [[ವಾಯು-ಭಾರ|ವಾಯು-ಭಾರದ್ದಾಗಿದೆ]] ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಮತ್ತು ಪಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ೪,೦೦೦ ಕೆಜಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಸಾರ್ಮಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಏಳು ಹಾರ್ಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ:ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿ |ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ]] ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಲ್ದಾಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯದು ಸಹ ಇದೆ, ಇದು ಬಂದರು-ಪಕ್ಕದ ಅಂತಗ್ರಹಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಆಫ್‌ಸೆಟ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ನಿಲ್ದಾಣದಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜೋಡಿ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಂತೆಯೇ ವಿವಿಧ ಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ([[FLIR]], [[IRST]], [[ಲೇಸರ್ ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ/ಡಿಸಿಗ್ನೇಟರ್]] ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲದು. ''ತೇಜಸ್'' ವಿಮಾನದ ಒಡಲು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೩,೦೦೦ ಕೆಜಿಯ ಇಂಧನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಂತಹ ಆಂತರಿಕ [[ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ |ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಮುಂದಿರುವ ವಿಮಾನದೊಡಲಿನ ಬಲಗಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ [[ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ವಿಮಾನದ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಶೋಧಕ |ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ವಿಮಾನದ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಶೋಧಕವನ್ನು]] ಸಮಗ್ರಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ, ಅವು ಇನ್‌ಬೋರ್ಡು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ-ಬೋಡಿನ ರೆಕ್ಕೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಂಟರ್‌ಲೈನ್ ವಿಮಾನದೊಡಲಿನ ನಿಲ್ದಾಣ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ೧,೨೦೦- ಅಥವಾ ಐದು ೮೦೦-ಲೀಟರ್‌ವರೆಗಿನ (೩೨೦- ಅಥವಾ ೨೧೦-US ಗ್ಯಾಲನ್; ೨೬೦- ಅಥವಾ ೧೮೦-Imp ಗ್ಯಾಲನ್) ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ "ತೊಯ್ದ" ಹಾರ್ಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೂರ್ವಸಿದ್ದತೆಗಳಾಗಿವೆ. === ವಿಮಾನದ ಒಡಲು === [[ಚಿತ್ರ:AeroIndia-09 HAL Tejas.jpg|thumb|right|09ರ ಏರೋ-ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:LCA Composites.jpg|thumb|right|ಎಲ್ ಸಿ ಎ ನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ]] LCAಯನ್ನು ಆಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ-ಲಿಥಿಯಂ [[ಮಿಶ್ರಲೋಹ|ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು]], [[ಕಾರ್ಬನ್-ಫೈಬರ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗಳು]] (C-FC), ಮತ್ತು [[ಟಿಟಾನಿಯಂ]]-ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಉಕ್ಕುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ತೇಜಸ್'' [[ವಿಮಾನದ-ಒಡಲಿ |ವಿಮಾನದ-ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ]] (ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಪದರಗಳು), ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಹೊರ ಪದರ, ದಪ್ಪ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಾಕೆಗಳು), [[ಇಲೆವನ್‌ |ಇಲೆವನ್‌ಗಳು]], [[ಟೇಲ್‌ಪಿನ್]], [[ಲೋಹ]], [[ವಾಯು ವೇಗ ತಡೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರು]] ಬಾಗಿಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರದ ತನ್ನ ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ೪೫%ವರೆಗಾಗಿ C-FC ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಗುರ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿ ಎರಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥ ವಿಮಾನದ ಒಡಲನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು LCAಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಉದ್ಯೋಗದ C-FCಗಳು ಅದರ ವರ್ಗದ ಸಮಕಾಲೀನ ಉತ್ತಮ ವಿಮಾನ ಒಡಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿ, ಬಿ. (ಆವೃತ್ತಿ. I, ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೫; ಆವೃತ್ತಿ. II, ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫). [http://www.acig.org/artman/publish/printer_521.shtml ರೇಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ತೇಜಸ್(2 ಪಾರ್ಟ್ಸ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514223122/http://www.acig.org/artman/publish/printer_521.shtml |date=2013-05-14 }}. ''ವಾಯು ಏರೋ‌ಸ್ಪೇಸ್ &amp; ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ''.</ref> ತೀರ ಹಗುರವಾದ ವಿಮಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಅವುಗಳು ಕಡಿಮೆ [[ಜೋಡಣೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ರಿವೆಟ್ ಮೊಳೆ|ರಿವೆಟ್ ಮೊಳೆಗಳಾಗಿವೆ]]. ಅದು ವಿಮಾನ ಒಡಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ [[ಆಯಾಸ]] ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. LCAಯ ಟೇಲ್‌ಫಿನ್ ಏಕ ಶಿಲೆಯ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪ ಬರುವಿಕೆಯು ೮೦%ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ "ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ" ಅಥವಾ "ಕಳೆಯುವಿಕೆ" ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಯಂತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು]] ಗಣಕೀಕೃತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಟಿಟಾನಿಯಂ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಗಾಳಿರಂದ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಫಿನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಉತ್ಪಾದಕನಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ.<ref>ಪ್ರಕಾಶ್, Sqn. Ldr. ಬಿ.ಜಿ. (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೬, ೨೦೦೧ [http://www.stratmag.com/issueFeb-15/ page03.htm ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಲೈಟನ್ ಇನ್ ಎಲ್ ಸಿ ಎ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ಸ್ಟ್ರೆಟೇಜಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್&nbsp;— ಟೆಕ್ನೋಲಾಜಿ'' (ಪು ೩).</ref> ರಡ್ಡರ್‌ಗಿರುವ ’ನೋಸ್’ ಅನ್ನು ’ಸ್ವೀಜ್‌’ ರಿವರ್ಟಿಂಗ್‌ ನಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. LCAಯಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೪೦%ರಷ್ಟು ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ, ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಲೋಹದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಸಲಕರಣೆ |ಸಲಕರಣೆಗಳು]] ೧೦,೦೦೦ದಿಂದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಲೋಹಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಯಂತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಹ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದಂತಿರುವ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ವಿಮಾನ ಒಡಲಿನ ತೂಕವು ೨೧%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಣ ಉಳಿತಾಯಗಳು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೧ ತಿಂಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ-ಲೋಹದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಹಾಗೆ LCA ಗಾಗಿ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="SpaceTransport">ಆನೋನ್. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೮,‌ ೧೯೯೯ [http://web. archive.org/ 20010809163248 /www.geocities.com/spacetransport/aircraft-lca.html ಏರ‍್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್: ಎಲ್‌ಸಿಎ]. ''ಸ್ಪೇಸ್ ಟ್''.</ref> ''ತೇಜಸ್‌'' ನ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯದ ವಿಮಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನೋಸ್ ಡ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಯ [[ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಚಿನ]] [[ಆವರ್ತ ನಿಯಂತ್ರಕ]] (LEVCON)ವು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡಲು ಸಮೀಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಮೇಲಕ್ಕೇರುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. LEVCONಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಾಗಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆ-ಮಾರ್ಗದ ಅಗ್ರ ಅಂಚಿನಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಮತ್ತು ಹೀಗೆ LCAಗಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಅವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಡಚಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದರ ಡೆಲ್ಟಾರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿರುವ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾದ ಅನುಕೂಲದಂತೆ LEVCONಗಳು ಅಧಿಕ [[ಧಾಳಿಯ ಕೋನ |ಧಾಳಿಯ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ]] (AoA) ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ನೌಕಾ ''ತೇಜಸ್'' ಸಹ ಬಲಾಡ್ಯ ಭಾಗವಾದ ಬಹಳ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ [[ವಾಹನದ-ಅಡಿಗಟ್ಟು |ವಾಹನದ-ಅಡಿಗಟ್ಟುಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟದ ವ್ಯೂಹ ಮಾಡ ಬಲ್ಲಿಕೆಗಾಗಿ ಮೂತಿ ಚಕ್ರ ಚಾಲಕನನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="DID">Anon. ೨೬ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೨ [http://www. defenseindustrydaily. com/ 2006/02/india-lca-tejas-by-2010-but-foreign-help-sought-with-engine/index.php ಇಂಡಿಯಾ: ಎಲ್‌ಸಿಎ ತೇಜಸ್ ಬೈ 2010 ಬಟ್ ಫಾರೆನ್ ಹೆಲ್ಪ್ ಸಾಟ್ ವಿತ್ ಇಂಜಿನ್]. ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಡೈಲಿ''.</ref><ref name="Wollen">ವೂಲ್ಲೆನ್, ಎಮ್.ಎಸ್.ಡಿ., ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್(ನಿವೃತ್ತ.) (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೧). [http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/wollen.html ದ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060503102058/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/wollen.html |date=2006-05-03 }}. ''ಭಾರತ್ ರಕ್ಷಕ್ ಮಾನಿಟರ್''.</ref> ''ತೇಜಸ್'' ಟ್ರೇನರ್ ವ್ಯತ್ಯಯವು ಎರಡು-ಪೀಠದ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ "ಏರೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಏಜೇನ್ಸಿ (n.d.). [http://www.bharat-rakshak.com/IAF/Images/Current/Fighters/Tejas/Trainer/KHT2009.jpg.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214020134/http://www.bharat-rakshak.com/IAF/Images/Current/Fighters/Tejas/Trainer/KHT2009.jpg.html |date=2013-12-14 }}. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೪, ೨೦೦೬ ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್ === [[ಚಿತ್ರ:Aero show 2007 162.jpg|thumb|right|ಜಲಚಾಲಿತ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ರೈಸಿಕಲ್-ಟೈಪ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್ ಹೊಂದಿದೆ.]] ''ತೇಜಸ್'' ಒಂದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ-ಮಡುಚುವ ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಲನ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎರಡು-ಚಕ್ರದ ಮುಂಭಾಗದ-ಮಡಚುವ ಮೂತಿ ಗೇರ್‌ ಜೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಲಚಾಲಿತವಾಗಿ ಒಳ ಸರಿಸಬಹುದಾದ ಟ್ರಿಸೈಕಲ್-ವಿಧಾನ [[ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್‌ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ದೃಡೀಕರಣಗಳ ತೆರಿಗೆಯು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, HAL ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ವಂತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಬೈಜಿಕ ಇಂಧನ ಸಂಕೀರ್ಣವು (NFC) ಟಿಟಾನಿಯಂನ ಅರ್ಧ-ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಜಲಚಾಲನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದಂತಹ ತಂಡದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ LCAನಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿದ್ದವು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಹ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಆನೋನ್. ಜೂನ್ ೧೨,‌೨೦೦೨ [http://www.blonnet.com/2006/06/09/stories/2006060904140900.htm ಎನ್‌ಎಫ್‌ಸಿ ಡೆವಲಪ್ಸ್ ಟೈಟಾನಿಯಂ ಪ್ರೋಡಕ್ಟ್ ಫಾರ್ ಎಲ್‌ಸಿಎ,ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831103849/http://www.blonnet.com/2006/06/09/stories/2006060904140900.htm |date=2009-08-31 }}. ''ಬಿಜಿನೆಸ್ ಲೈನ್ ''.</ref> === ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು === ''ತೇಜಸ್'' "ಸಡಿಲ ಗೊಂಡ ಸ್ಥಾಯಿ ಸುಭದ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯ" ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಕ್ವಾಡ್ರಾಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾರಾಟ ತಂತಿ ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಕ್ವಾಡ್ರಾಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾರಾಟ ತಂತಿ ಹಾರಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌‌ಗೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www. rediff.com/ news/2000/dec/05spec.htm ರೆಡಿಫ್. ಕಾಮ್ ಸ್ಪೆಷಲ್: ದ ಸಗಾ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ‍್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್]</ref> ''ತೇಜಸ್''' ಏರೋಡೈನಾಮಿಕ್ ಆಕಾರವು ಭುಜ-ಮೌಂಟೆಡ್ [[ರೆಕ್ಕೆ|ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ]] ಶುದ್ಧ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದರ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು]] ಜಲಚಾಲನವಾಗಿ ಮೊನಚಾಗಿವೆ. ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರಗಿನ ಅಗ್ರ ಅಂಚು ಮೂರು-ವಿಭಾಗದ [[ಪಟ್ಟಿಗಳ |ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಂತರಿಕ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ [[ಆವರ್ತ ಲಿಫ್ಟ್‌]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಅಧಿಕ-AoA ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ [[ಟೇಲ್‌ಫಿನ್]] ಮೂಲಕ ಅಧಿಕ-ಶಕ್ತಿಯ ವಾಯು-ಹರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಮಾನದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆಯ ತೀರ ಹಿಂಭಾಗವು ಎರಡು-ಭಾಗದ [[ಎಲೆವನ್‌|ಎಲೆವನ್‌ಗಳಿಂದ]] [[ಪಿಚ್ ಮತ್ತು ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣ|ಪಿಚ್ ಮತ್ತು ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಥಿರ ಕಾರಿ]]-ಏರಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಮಾತ್ರ ಏಕ-ಮಾದರಿಯ [[ಲೋಹ|ಲೋಹಗಳಾಗಿವೆ]] ಮತ್ತು ಎರಡು [[ಏರ್‌ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳು]] ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ಫಿನ್‌ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ''ತೇಜಸ್‌'' ನ ಡಿಜಿಟಲ್ FBW ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಶಕ್ತಿಯುತ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] (DFCC) ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಾಲ್ಕು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆಯಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಏಕ-[[LRU|LRUನಲ್ಲಿವೆ]]. DFCC ಯು ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಡ್ಡಿ]] ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲೆವೆನ್ಸ್, ಲೋಹ ಮತ್ತು [[ಅಗ್ರ ಅಂಚಿನ ಪಟ್ಟಿ |ಅಗ್ರ ಅಂಚಿನ ಪಟ್ಟಿಯ]] ಜಲಚಾಲನ ಆಕ್ಚುಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸೂಕ್ತ ವಾಹಿನಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ಜರುಗಿಸಬಹುದು. DFCC ವಾಹಿನಿಗಳು ೩೨-ಬಿಟ್ [[ಮೈಕ್ರೋ ಸಂಸ್ಕಾರಕ |ಮೈಕ್ರೋ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳ]] ಸುತ್ತಲೂ ರಚಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಡಾ ಭಾಷೆ|ಅಡಾ ಭಾಷೆಯ]] ಉಪ-ವರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. MIL-STD-೧೫೫೩B ಬಹುವಿಧ ಏವಿಯಾನಿಕ್‌ಗಳ [[ಡೇಟಾ ಬಸ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[RS-422]] ಸರಣಿ ಕೊಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕವಿರುವ MFDಗಂತೆ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. === ನೋದನ === ರೆಕ್ಕೆ-ರಕ್ಷಾ ಕವಚದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೈಡ್-ಮೌಂಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಭದ್ರ ಪಡಿಸಿದ-ಕೋನ Y-ಕೇಬಲ್ ಗಾಳಿ [[ಒಳತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಒಳತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು]] ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾದ ವಿಕಾರ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಅಧಿಕ AoAನಲ್ಲೂ ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ ಝೇಂಕಾರ-ಮುಕ್ತ ಗಾಳಿಯ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ದಿಕ್ಕು ಪರಿವರ್ತಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ F೪೦೪-GE-F೨J೩ ಆಫ್ಟರ್‌ಬರ್ನಿಂಗ್ ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನ್ ಎಂಜಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ LCA ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನದ ಸಾಧನ ವಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಮಾನವು ದೇಶೀಯ GTRE GTX-೩೫VS ''ಕಾವೇರಿ'' ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸರಿ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಅದು ಅನಿಲ ಗಾಲಿ ಸಂಶೋಧನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ''ಕಾವೇರಿ'' ಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆತಂಕಗಳು ಎಂಟು ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಎರಡು ನಾವಿಕ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ದರದ F೪೦೪-GE-IN೨೦ ಎಂಜಿನನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. -IN೨೦ಎಂಜಿನ್‌ನ ವೇಗವೃದ್ಧಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ೨೦ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ೨೪ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು IN೨೦ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ''ಕಾವೇರಿ'' ಯು ಕಡಿಮೆ-[[ಸುತ್ತು ಹಾದಿ-ನಿಷ್ಪತ್ತಿ |ಸುತ್ತು ಹಾದಿ-ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ]] (BPR) [[ಆಫ್ಟರ್‌ಬರ್ನಿಂಗ್]] [[ಟರ್ಬೊಫ್ಯಾನ್]] ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಬದಲಾಯಿಸ ಬಹುದಾದ ಕಡಲ ಚಾಚು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ (IGVs) ಆರನೇ-ಹಂತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಧಿಕ-ಒತ್ತಡದ (HP) ಕಂಪ್ರೆಸರ್, ಟ್ರಾನ್ಸೊನಿಕ್ ಬ್ಲೇಡಿಂಗ್‌ ಇರುವ ಮೂರು-ಹಂತದ ಕಡಿಮೆ-ಒತ್ತಡದ (LP) ಕಂಪ್ರೆಸರ್, ಉಂಗುರಾಕಾರದ ದಹನ ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ತಂಗಾಳಿಯುತ ಏಕ-ಹಂತದ ಎಚ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿ ಗಾಲಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿತ ಸಂಧಿಸುವ-ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗುವ ("con-di") ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ [[ಮುಖದ ತುದಿ|ಮುಖದ ತುದಿಯ]] ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸ ಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ GTRE ಬಹು-ಅಕ್ಷ [[ಪಸರಿಸುವ-ವಿಮಾನ ಪಥ|ಪಸರಿಸುವ-ವಿಮಾನ ಪಥಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ]] ''ತೇಜಸ್'' ವಿಮಾನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆಶಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ವಾಯು ಯಾನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾರಂಭವು (DARE) ''ಕಾವೇರಿ'' (KADECU)ಗಾಗಿ ದೇಶೀಯ [[ಸಂಪೂರ್ಣ-ಅಧಿಕಾರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಂಜಿನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ]] (FADEC) ಘಟಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ. DRDOದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಹನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ (CVRDE)ಯು ''ತೇಜಸ್ '''ವಿಮಾನದ-ಮೌಂಟೆಡ್ ಪರಿಕರಗಳಾದ ಗಿಯರ್ ಬಾಕ್ಸ್ (AMAGB) ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ (PTO) ರಂಧ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದೆ.''' '' === ವಾಯು ಯಾನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರ === ''ತೇಜಸ್'' "[[ಗ್ಲಾಸ್ ಕೂಕ್‌ಪಿಟ್‌]]"‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ-[[ನೈಟ್ ವಿಷನ್ ಗೂಗ್ಗಲ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ದೇಶೀಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಕದ (HUD) ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಬಹು-ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ೫ in x ೫, ಎರಡು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಯೂನಿಟ್ಸ್ (SSDU) ಮತ್ತು "ಗೆಟ್-ಯು-ಹೋಮ್" ಫಲಕ (ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ವಿಮಾನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ) -ಈ ಮೂರು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>http://frontierindia.net/light-combat-aircraft-tejas-testing&nbsp;— {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220092934/http://frontierindia.net/light-combat-aircraft-tejas-testing/ |date=2015-12-20 }} ಜುಲೈ ೫, ೨೦೦೮ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>.CSIOನ- ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ HUD,[[Elbit|Elbitನ]] ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ [[DASH]] ಹೆಲ್ಮೆಟ್-ಮೌಂಟೆಡ್ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೈಟ್ (HMDS), ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್-ಆನ್-ಥ್ರೊಟಲ್-ಆ‍ಯ್೦ಡ್-ಸ್ಟಿಕ್‌]](HOTAS)-ಇವುಗಳು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಹೆಡ್ ಡೌನ್" ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುವಂತಹ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೌಕಾ ಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ-ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೈಲಟ್‌‍ನ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು [[ಸನ್ನಿವೇಶ ಜಾಗೃತಿ |ಸನ್ನಿವೇಶ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. MFDಗಳು ಎಂಜಿನ್, [[ಜಲ ಚಾಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ವಿದ್ಯುತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಮೂಲ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಅಧಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ‌ಗಳು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ರಚಿತ ಚಿತ್ರ |ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ರಚಿತ ಚಿತ್ರವನ್ನು]] ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಪೈಲಟ್ ಸರಳ ಬಹು ಕ್ರಿಯೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕ ಆಯ್ಕೆ ಫಲಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಏವಿನಾಯಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗುರಿ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು [[ಸ್ಟೇಟ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಾಡಾರ್‌]] ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಪಾಡ್, [[ಫಾರ್ವರ್ಡ್-ಲುಕಿಂಗ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾ-ರೆಡ್]] (FLIR) ಅಥವಾ ಇತರೆ ಆಪ್ಟೊ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಕೊಲೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. [[ಜಡತ್ವದ ನೌಕಾಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (INS) ಆಧಾರಿತ [[ರಿಂಗ್ ಲೇಸರ್ ಗೈರೊ]] (RLG) ಪೈಲಟ್‌ಗೆ ನೌಕಾಯಾನದ ಬಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. LCA ಕೂಡ "ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ವೈರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ" (IFF)[[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್/ಇಂಟೆರೊಗೇಟರ್]], [[VHF]]/[[UHF]] ರೇಡಿಯೋಗಳು, ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಗೆ/ಗಾಳಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇರುವ [[ಡೇಟಾಲಿಂಕ್‌ಗಳಂತಹ]] ನಿರಪಾಯ ಮತ್ತು ಜಾಮ್-ನಿರೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ADA ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟೊರೇಟ್‍ನ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಏವಿಯಾನಿಕ್ಸ್ ಸುಯಿಟ್ (IDAS) ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ೩೨-ಬಿಟ್‌ನ ಅಧಿಕ-ವಸ್ತುವಿನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಮಿಷನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಮೂರು ೧೫೫೩B ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಾತಾವರಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿಮಾನ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶೇಖರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(SMS), ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. === ರೇಡಾರ್‌ === LCAಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ [[ಪಲ್ಸ್-ಡುಪ್ಲರ್]] ಮಲ್ಟಿ-ಮೋಡ್ ರೇಡಾರ್ ಗರಿಷ್ಟ ೧೦ ಗುರಿಗಳ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಾಗುವ ಬಹುವಿಧ-ಗುರಿಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. [[LRDE]] ಮತ್ತು HAL ಹೈದ್ರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, MMR ಅನ್ನು ''ತೇಜಸ್'' ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲಾಯಿತು. MMR ಬಹು-ಗುರಿ ಶೋಧನೆಯಾದ [[ಟ್ರ್ಯಾಕ್-ವೈಲ್-ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] (TWS) ಮತ್ತು ಭೂಪಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲೆ-ನೋಡುವ/ಕೆಳ-ನೋಡುವ ಮೋಡ್‌ಗಳನ್ನು, ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ [[ಪಲ್ಸ್ ರಿಪೆಟಿಷನ್ ಪ್ರಿಕ್ವೇನ್ಸಿಸ್]] (PRF), ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಚಲನೆ ಸರಿದೂಗಿಸುವಿಕೆ, [[ಡೊಪ್ಲರ್ ಬೀಮ್-ಹರಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]], [[ಚಲನೆಯ ಗುರಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ]](MTI), [[ಡೊಪ್ಲರ್ ಶೋಧಿಸುವಿಕೆ]], [[ಸ್ಥಿರ ಹುಸಿ-ಎಚ್ಚರಿಕೆ ದರ]] (CFAR) ಪತ್ತೇಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಡೂಪ್ಲರ್-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂದಿಗ್ದಾರ್ಥತೆ ಪರಿಹಾರ, [[ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪರಿವರ್ತನೆ]] ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೋಶ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಳಂಬಗಳಾದರೂ ''''ತೇಜಸ್‌'' '' ನ ಆರಂಭದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಿಯ [["ಆಫ್-ದಿ ಶೆಲ್ಫ್"|"[[ಆಫ್-ದಿ ಶೆಲ್ಫ್]]"]] ಅನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವಂತೆ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರೇಡಾರ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರೇಡಾರ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ [[IAI|IAIನ]] ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಹೊರ ಬಂತು. ಹೊಸ ರೇಡಾರ್‌ನ ಸಂವೇದಕವನ್ನು [[ಎಲ್ಟಾ |ಎಲ್ಟಾದಿಂದ]] [[EL/M-2052]] [[AESA]] ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶವು MMR ಮತ್ತು IAI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಬಲ್ಲವು. ವರದರಂಜನ್, (ನಿರ್ದೇಶಕ&nbsp;— LRDE) ಅವರು [[LRDE]] ವಾಯುಗಾಮಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುಜನ್ನಿತವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕಾ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಅರೇ ರೇಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು<ref>http://www.bharat-rakshak.com/NEWS/newsrf.php?newsid=೧೦೪೩೯{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ರೇಡಾರ್‌ಗಳು ೨೦೧೨-೧೩ರಿಂದ ತೇಜಸ್ ಲಘು ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ-ಮಾರ್ಕ್ II ನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. === ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆ === [[ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ಯುದ್ದದ]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ''ತೇಜಸ್''' [[ಅಸ್ತಿತ್ವ ಲಭ್ಯತೆ |ಅಸ್ತಿತ್ವ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು]] ಆಳವಾದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ದದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.''' '' '''''LCAಯ EW ಉಪಕರಣವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ವಾಯುಯಾನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ಸ್ಥಾಪನೆ(DARE)ಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ&nbsp;— ಇದು ಜೂನ್ ೨೦೦೧ರವರೆಗೆ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಇವ್ಯಾಲುಯೇಷನ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್‌ (ASIEO)ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು—ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ(DLRL)ಯ ಬೆಂಬಲವೂ ಇದೆ.<ref name="lektra" /> ''' '' '''''ಈ EW ಉಪಕರಣವನ್ನು "''' '' '''ಮೆಯಾವಿ''" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ({{lang-sa|Illusionist}}), ಇದು [[ರೇಡಾರ್ ಮುನ್ಸೂಚನ ರಿಸೀವರ್]] (RWR), [[ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣಾ ಜಾಮ್ಮರ್]], ಲೇಸರ್ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಯಂತ್ರ, ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸಮೀಪ ಮುನ್ಸೂಚನ ಯಂತ್ರ, ಮತ್ತು [[ಹೊಟ್ಟು/ಭಗ್ಗನೆ ಉರಿಯುವಂತ ವಿತರಣಕಾರನ]] ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. '' ''' '''''ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಅನೇಕ EW ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ [[ಎಲಿಸ್ರಾ|ಎಲಿಸ್ರಾದಿಂದ]] LCA ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಖರೀಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿತ್ತು.<ref>ರಘುವಂಶಿ, ವಿವೇಕ್ (ಜುಲೈ ೨೪, ೨೦೦೬). [http://www.rantburg.com/poparticle.php?D=2006-07-24&amp;ID=160695&amp;HC=3 ಇಂಡಿಯಾ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರೊಪೋಸ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್ ವೆಂಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202142644/http://www.rantburg.com/poparticle.php?D=2006-07-24&ID=160695&HC=3 |date=2014-02-02 }}. ರಾಂಟ್‌ಬರ್ಗ್''.''</ref>'' ''' ADA "[[ರಹಸ್ಯತೆಯ]]" ದರ್ಜೆಯನ್ನು ''ತೇಜಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಬಹಳ ಸಣ್ಣದಾದ ಅದು "ಗೋಚರ ರಹಸ್ಯತೆ"ಯ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ದರ್ಜೆಯ ದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಮಾನದ ಅಧಿಕ ದರ್ಜೆಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ (ಅದು ಸ್ವತಃ ರೇಡಾರ್ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ),Y-ಕೇಬಲ್ ಕಡಲ ಚಾಚು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ರೇಡಾರ್ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಎಂಜಿನ್ ಕಂಪ್ರೆಸರ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ರೇಡಾರ್-ಅಬ್ಸಾರ್ಬೆಂಟ್ ಮೆಟಿರಿಯಲ್]](RAM) ಸ್ಥರಗಳು ರೇಡಾರ್‌ನ ವೈರಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ [[ವಾಯುಗಾಮಿಯ ಆರಂಭದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]] (AEW&amp;C) ವಿಮಾನ, ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್-ರೇಡಾರ್ [[ಏರ್-ಟು-ಏರ್ ಮಿಸಿಲೆ]](AAM)ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸರ್ಫೇಸ್-ಟು-ಏರ್ ಮಿಸಿಲೆ]](SAM) ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. === ವಿಮೋಚನಾ ಯಂತ್ರಗಳು === LCAಯ ಎರಡು-ಸ್ಥಾನ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ಯೋಜನಾ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಉದಾಹರಣೆಗಳು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬೇಕರ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬೇಕರ್‌ನ]] [[ಜೀರೊ-ಜೀರೊ ಎಜೆಕ್ಷನ್ ಸೀಟ್‌|ಜೀರೊ-ಜೀರೊ ಎಜೆಕ್ಷನ್ ಸೀಟ್‌ದಲ್ಲಿನ]] ಒಬ್ಬ ಪೈಲಟ್‌ನಿಂದ ತಂಡವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಮಾರ್ಟಿನ್-ಬೇಕರ್ ನಿಷ್ಕಾಸ ಪೀಠವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.acig.org/artman/publish/article_418.shtml |title=ಬಿ. ಹ್ಯಾರಿ ಆಪ್ ಎಸಿಐಜಿ. org 's ರಿಪೋರ್ಟ್ ಫ್ರಾಮ್ ಡಿಇಎಫ್‌ಇಎಕ್ಸ್‌ಪಿಒ-2004 |access-date=2010-04-06 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029012723/http://www.acig.org/artman/publish/article_418.shtml |url-status=dead }}</ref> ವಿಸರ್ಜನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು [[ಭಾರತದ ಪುಣೆ|ಭಾರತದ ಪುಣೆಯ]] ಯುದ್ಧ ಸನ್ನದ್ಧ ಸೈನ್ಯ ಸಂಶೋಧನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ (ARDE)ಯು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ-ಗುರುತಿನ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಅದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬೇಕರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. === ವಿಮಾನಚಾಲಕನ ಪೀಠ === ವಿಮಾನವು ಗೊಮ್ಮಟ-ಆಧಾರಿತ ಯಂತ್ರ ಪೀಠವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ವಾಯು ಯಾನ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ(ADE)|ವಾಯು ಯಾನ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆ(ADE)ಯಿಂದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ |ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ]] [[ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಯಂತ್ರ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು == === ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:LCATrainerModel.jpg|thumb|right|ತೇಜಸ್ ಹಡಗಿನ ಮಾದರಿಯ ರೂಪಾಂತರ]] [[ಚಿತ್ರ:LCA Naval 1.jpg|thumb|right| ಹಡಗಿನ ಆಕೃತಿಯ ಎಲ್ ಸಿ ಎ]] [[ಚಿತ್ರ:LCA Trainer.jpg|thumb|right|ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಟ್ರೇನರ್]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರು, ಬಾಲದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಹಾರಾಟದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ;ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳು (ಟಿಡಿ) * '''ಟಿಡಿ-೧''' (ಕೆ‌ಎಚ್೨೦೦೧) - ೪ ಜನವರಿ ೨೦೦೧ * '''ಟಿಡಿ-೨''' (ಕೆ‌ಎಚ್೨೦೦೨) - ೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೨ ;ಮೂಲಮಾದರಿ ವಾಹನಗಳು (ಪಿವಿ) * '''ಪಿವಿ-೧''' (ಕೆ‌ಎಚ್೨೦೦೩) - ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೩ * '''ಪಿವಿ-೨''' (ಕೆ‌ಎಚ್೨೦೦೪) - ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ * '''ಪಿವಿ-೩''' (ಕೆ‌ಎಚ್೨೦೦೫) - ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ - ಇದು ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯತ್ಯಯ. * '''ಪಿವಿ-೪''' -ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಎರಡನೇ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯತ್ಯಯ ಆಗಿದೆ. * '''ಪಿವಿ-೫''' (ಕೆಹೆಚ್-T೨೦೦೯) - ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ - ಹೋರಾಟಗಾರ/ತರಭೇತಿಗಾರ ವ್ಯತ್ಯಯ ;ನೌಕಾ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳು(ಎನ್‌ಪಿ) * '''ಎನ್‌ಪಿ-೧''' -ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಎರಡು-ಪೀಠದ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯ. * '''ಎನ್‌ಪಿ-೨''' - ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಒಂದೇ-ಪೀಠದ ನೌಕಾ ವ್ಯತ್ಯಯ ;ಸೀಮಿತ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆ (LSP) ವಿಮಾನ ಪ್ರಸ್ತುತ, ೨೮ LSP ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನವು ನಿಯಮ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. * '''LSP-೧''' (ಕೆಹೆಚ್೨೦೧೧) - ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್೨೦೦೭ * '''LSP-೨''' (ಕೆಹೆಚ್೨೦೧೨) - ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ ಇದು GE-೪೦೪ IN೨೦ ಎಂಜಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ LCA ಆಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. * '''LSP-೩''' -ಇದು MMR ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಥಮ ವಿಮಾನವಾಗಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು IOC ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು ಅಂತ್ಯ ಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. * '''LSP-೪ ಟು LSP-೨೮''' - ಇದನ್ನು ೨೦೧೦ರ ನಂತರ ಹಾರಿಸುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನವು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ನೀರಿಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಯೋಜಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯತ್ಯಯ === * '''ತೇಜಸ್ ಟ್ರೇನರ್''' &nbsp;– [[ಜನವರಿ]] [[2010]] ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆಗಾಗಿ ಎರಡು-ಸೀಟುಗಳ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ಟ್ರೇನರ್. * '''ತೇಜಸ್ ನೆವಿ''' &nbsp;–ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಎರಡು- ಮತ್ತು ಒಂದು-ಸೀಟ್ ವಾಹಕ-ಸಮರ್ಥ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು == ಆಪರೇಟರ್ಸ್ == ;{{ಭಾರತ}} * [[ಚಿತ್ರ:Air Force Ensign of India (1950–2023).svg|27px]] [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆ]] * [[ಚಿತ್ರ:Naval Ensign of India.svg|27px]] [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]] == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು (ಎಚ್‌ಎ‌‌ಎಲ್ ತೇಜಸ್) == {{Aircraft specifications <!-- if you do not understand how to use this template, please ask at [[Wikipedia talk:WikiProject Aircraft]] --> <!-- please answer the following questions --> |plane or copter?=plane |jet or prop?=jet <!-- Now, fill out the specs. Please include units where appropriate (main comes first, alt in parentheses). If an item doesn't apply, like capacity, leave it blank. For additional lines, end your alt units with a right parenthesis ")" and start a new, fully-formatted line beginning with an asterisk "*" --> <ref>http://www.flickr.com/photos/20125521@N02/2366848903/</ref> |crew= 1 |length main=13.20 m |length alt=43 ft 4 in |span main=8.20 m |span alt=26 ft 11 in |height main=4.40 m |height alt=14 ft 9 in |area main=38.4 m² |area alt=413 ft² |empty weight main=5680kg<ref>http://forums.bharat-rakshak.com/viewtopic.php?p=827366</ref> |empty weight alt=14,330 lb |loaded weight main=9,500 kg |loaded weight alt=20,945 lb |max takeoff weight main=13,500 kg |max takeoff weight alt=31,967 lb |more general= '''Internal fuel capacity:''' 3000 liters * '''External fuel capacity:''' 5×800 liter tanks or 3×1,200 liter tanks, totaling 4,000/3,600 liters |engine (jet)= [[General Electric F404|General Electric F404-GE-IN20]] |type of jet=[[turbofan]] |number of jets=1 |thrust main=53.9 kN |thrust alt= 11,250 lbf |afterburning thrust main=85 kN |afterburning thrust alt=19,100 lbf |max speed main=Mach 1.8 |max speed alt= 2,376+ km/h at high altitude |max speed more=at 15,000 m |ceiling main=16,500 m |ceiling alt=54,000 ft (engine re-igniter safely capable) |range main=3000&nbsp;km |range alt=1,840 mi (without refueling) |range more= |combat radius main= |combat radius alt= |combat radius more= |ferry range main= |ferry range alt= |ferry range more= |climb rate main= |climb rate alt= |loading main=221.4&nbsp;kg/m² |loading alt=45.35 lb/ft² |thrust/weight=1.02 |more performance= |guns=1× mounted 23&nbsp;mm twin-barrel GSh-23 cannon with 220 rounds of ammunition. |hardpoints= 8 total: 1× beneath the port-side intake trunk, 6× under-wing, and 1× under-fuselage |hardpoint capacity= >4000&nbsp;kg external fuel and ordnance |missiles=<br /> [[ಚಿತ್ರ:HAL Tejas carrying R-73 missile and Drop Tank.jpg|thumb|right|HAL Tejas carrying [[Vympel R-73|R-73 missile]] and Drop Tank.]] * [[air-to-air missile]]s: ** [[Python 5]] ** [[Derby (missile)|Derby]] ** [[Astra missile|Astra]] [[Beyond Visual Range missile|BVRAAM]] ** [[Vympel R-77]] ([[NATO reporting name]]: '''AA-12 Adder''') ** [[Vympel R-73]] ([[NATO reporting name]]: '''AA-11 Archer''') * [[Air-to-surface missile]]s: ** [[Kh-59]]ME TV guided standoff Missile ** [[Kh-59]]MK Laser guided standoff Missile ** [[Anti-ship missile]] ** [[Kh-35]] ** [[Kh-31]] |bombs=<br /> * KAB-1500L laser guided bombs * FAB-500T dumb bombs * OFAB-250-270 dumb bombs * OFAB-100-120 dumb bombs * RBK-500 cluster bombs |avionics= [[EL/M-2052]] [[AESA]] radar }} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{aircontent |related= * [[HAL HF-24 Marut]] * [[Medium Combat Aircraft]] |lists= |see also= * [[HAL Tejas timeline]] }} ==ನೋಡಿ== #[[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ]] #[[ಮರುಬಳಕೆ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ-ಆರ್‌ಎಲ್‌ವಿ–ಟಿಡಿ]] #[[ಇಸ್ರೋ]][[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] == ಆಧಾರ-೨೦೧೩ ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ == *-**ಸುದ್ದಿಮಾಧ್ಯಮ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ- ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೨೦/೨೧-೧೨-೨೦೧೩ -[[ಚರ್ಚೆಪುಟ: ಎಚ್ ಎ ಎಲ್ ತೇಜಸ್|ಚರ್ಚೆ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|HAL Tejas}} * [http://www.ada.gov.in/Activities/lca/lca.html ತೇಜಸ್ ಸ್ಪೇಸಿಫಿಕೇಷನ್ ಆನ್ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100709192809/http://www.ada.gov.in/activities/lca/lca.html |date=2010-07-09 }} '''ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು:''' * [http://www.hindu.com/mp/2007/02/05/stories/2007020501180100.htm "ಪೈಯಿಂಗ್ ಇನ್‌ಟೂ ದ ಅನ್‌ನೋನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523125531/http://www.hindu.com/mp/2007/02/05/stories/2007020501180100.htm |date=2007-05-23 }} <small>— ಎ ಫೀಚರ್ ಬೈ ''[[ದ ಹಿಂದೂ]]'' ಆನ್ ದ ''ತೇಜಸ್'' [[ಟೆಸ್ಟ್ ಪೈಲಟ್ಸ್]]</small>. * [http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/sainis.html ಸುನೀಲ್ ಸೈನಿಸ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಜೋಸೆಫ್‌ರಿಂದ "ಎಲ್ ಸಿ ಎ ಅಂಡ್‌ ಎಕೋನಾಮಿಕ್ಸ್" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613081832/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/sainis.html |date=2006-06-13 }} * (ನಿವೃತ್ತ)ಏರ‍್‌ ಮಾರ್ಷಲ್ ಎಮ್‌‍ಎಸ್‌‍ಡಿ ವೊಲ್ಲೆನ್ ರಿಂದ [http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/wollen.html "ದ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060503102058/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE3-5/wollen.html |date=2006-05-03 }}. * ಅಶೋಕ್ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ರಾಮನ್ ಪುರಿಯವರಿಂದ [http://www.hindu.com/2008/03/09/stories/2008030955051000.htm ದ ಕೇಸ್ ಟೂ ಸಪೋರ್ಟ್ ದ ಇಂಡಿಜೆನಸ್ ಎಲ್‌ಸಿಎ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312201111/http://www.hindu.com/2008/03/09/stories/2008030955051000.htm |date=2008-03-12 }}. '''ತಾಂತ್ರಿಕ''' * [http://www.csirwebistad.org/aesi/pdf/ftgseminar05/presentations/2005/HIGH_AOA_TEJAS.pdf ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟೂ ಹೈ ಎಒಎ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಎಲ್‌ಸಿಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928061842/http://www.csirwebistad.org/aesi/pdf/ftgseminar05/presentations/2005/HIGH_AOA_TEJAS.pdf |date=2007-09-28 }} * [http://csirwebistad.org/aesi/pages/tejasflight.htm ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ತೇಜಸ್ ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224025554/http://csirwebistad.org/aesi/pages/tejasflight.htm |date=2008-02-24 }} * [http://www.bitsoftsystems.com/mydocs/Avionics%20Mission%20Computer%20Case%20Study.pdf ಎಲ್‌ಸಿಎ ಅವಿಯೋನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವೆಪನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮಿಷನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್: ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100928052634/http://www.bitsoftsystems.com/mydocs/Avionics%20Mission%20Computer%20Case%20Study.pdf |date=2010-09-28 }} '''ಸಾಮಾನ್ಯ''' * [http://www.fighter-planes.com/info/lca.htm "ತೇಜಸ್ / ಲೈಟ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್(ಎಲ್‌ಸಿಎ)", ಫೈಟರ್-ಪ್ಲೇನ್ಸ್.ಕಾಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118032556/http://www.fighter-planes.com/info/lca.htm |date=2015-01-18 }} * [http://www.lca-tejas.org ಅನ್‌ಆಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಎಲ್‌ಸಿಎ-ತೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190409104444/http://www.lca-tejas.org/ |date=2019-04-09 }} {{HAL aircraft}} {{aviation lists}} {{DEFAULTSORT:Hal Tejas}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ದ ವಿಮಾನ 2000-2009]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಟಾ-ವಿಂಗ್ ವಿಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ]] tnqsgstdbf4v4r7ns8rnjvvncj785m4 0 23326 1373509 1371912 2026-05-16T05:15:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373509 wikitext text/x-wiki {{US state | Name = Oklahoma | Fullname = State of Oklahoma | Flag = Flag of Oklahoma.svg | Flaglink = [[Flag of Oklahoma|Flag]] | Seal = Seal of Oklahoma.svg | Former = Oklahoma Territory | Map = Map of USA OK.svg | Nickname = Sooner State | Motto = [[Labor omnia vincit]] ([[Latin language|Latin]]) | MottoEnglish = Labor conquers all things | Capital = [[Oklahoma City]] | OfficialLang = None | Demonym = Oklahoman; Okie (colloq.) | LargestCity = [[Oklahoma City]] | Governor = [[Brad Henry|C. Brad Henry]] (D) | Lieutenant Governor = [[Jari Askins]] (D) | Senators = [[James M. Inhofe]] (R)<br />[[Thomas A. Coburn]] (R) |Representative=4 Republicans, 1 Democrat | PostalAbbreviation = OK | AreaRank = 20th | TotalAreaUS = 69,898 | TotalArea = 181,195 | LandAreaUS = 68,735 | LandArea = 178,023 | WaterAreaUS = 1,231 | WaterArea = 3,173 | PCWater = 1.8 | Total GDP = $134,651,100 | Total GDP Rank = 29th | Per capita GDP = $34,243 | Per Capita GDP Rank = 42nd | PopRank = 28th | 2000Pop = 3,687,050 (2009 est.) | DensityRank = 36th | 2000DensityUS = 52.7 | 2000Density = 20.34 | AdmittanceOrder = 46th | AdmittanceDate = November 16, 1907 | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | TZ1Where = all of the state (legally) | TimeZone2 = [[Mountain Standard Time Zone|Mountain]]: [[UTC]]-7/[[Daylight saving time|-6]] | TZ2Where = [[Kenton, Oklahoma|Kenton]] (informally) | Latitude = 33°37' N to 37° N | Longitude = 94° 26' W to 103° W | WidthUS = 230 | Width = 370 | LengthUS = 298 | Length = 480 | HighestPoint = [[Black Mesa (Oklahoma)|Black Mesa]]<ref name=usgs>{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =2006-11-07| archive-date =2008-06-01| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 4,973 | HighestElev = 1,515 | MeanElevUS = 1,296 | MeanElev = 395 | LowestPoint = [[Little River (Red River)|Little River]]<ref name=usgs/> | LowestElevUS = 289 | LowestElev = 88 | ISOCode = US-OK | TradAbbreviation = Okla. | Website = www.ok.gov }} '''ಒಕ್ಲಹೋಮ''' ({{IPAc-en|en-us-Oklahoma.ogg|ˌ|oʊ|k|l|ə|ˈ|h|oʊ|m|ə}})<ref>{{cite web |publisher=Dictionary.com | accessdate=2007-08-10 | url=http://dictionary.reference.com/browse/Oklahoma| title=Oklahoma - Definitions from Dictionary.com}}</ref> ವು ಒಂದು [[ರಾಜ್ಯ]], ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶ|ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ]]. 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 3,687,050 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದು, ಮತ್ತು 68,667 ಚದುರ ಮೈಲಿಗಳು (177,847 km2) ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದ್ದು,<ref name="Oklahoma QuickFacts">{{cite web | date=2006-01-12 | url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/40000.html | title=Oklahoma QuickFacts from the US Census Bureau | work=State & County QuickFacts | publisher=U.S. Census Bureau | accessdate=2008-07-10 | archive-date=2008-05-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080514235102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/40000.html | url-status=dead }}</ref> [[28ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ|28ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ]] ಮತ್ತು [[20ನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ|20ನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ]]. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು [[ಚೋಕ್ಟಾ]] ಪದಗಳಿಂದ ಆಯ್ದು ಕೊಂಡಿದ್ದು, ''ಓಕ್ಲ'' ಮತ್ತು ''ಹುಮ್ಮಾ'' ಎಂದರೆ "ಕೆಂಪು ಜನ"<ref name="Oklahoma's Name" /> ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಸಂಪ್ರಾದಾಯಿಕವಾಗಿ ''ದಿ [[ಸೂನರ್]] ರಾಜ್ಯ'' ವೆಂದು ಉಪನಾಮದಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 16,1907 ರಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಟೆರಿಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಸೇರಿಕೊಂಡು, 46 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಂಸ್ಧಾನವನ್ನು ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ''ಓಕ್ಲಹಾಮನ್ಸ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಓಕ್ಲಹಾಮ ನಗರ|ಓಕ್ಲಹಾಮ ನಗರವು]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ]], [[ತೈಲ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿ]] ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು ಏವಿಯೇಶನ್, ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು]] ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Oklahoma's Economy 1" /> ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದರ [[ವಾರ್ಷಿಕ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ]] ಮೊತ್ತ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಆಗ್ರಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pci" /><ref name="GDP" /> ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ಮತ್ತು [[ತುಲ್ಸಾ]] ನಗರಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶೇಕಡಾ 60ರ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಜನರು [[ಬೃಹತ್ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="metros">{{cite web | url= http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2006/CBSA-EST2006-01.csv | title=Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2006 | work=[[United States Census Bureau]] | format=csv | accessdate=2007-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070914155415/http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2006/CBSA-EST2006-01.csv|archivedate=2007-09-14}}</ref> ರಾಜ್ಯವು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು [[NCAA]] ಮತ್ತು [[NAIA]] ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಶಿಸಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಎರಡು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ವಿಭಾಗಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="top sports" /><ref name="OK Education 6" /> ಚಿಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವುಳ್ಳ ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಸಮ ತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶ|ಸಮ ತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ]] ಮತ್ತು [[U.S.ನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ|U.S.ನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ]]. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ[[ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹವಾಮಾನ|ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ]].<ref name="Oklahoma Terrain" /> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯವರು]], [[ಐರಿಶ್‌|ಐರಿಶ್‌ನವರು]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಪೂರ್ವಜರು ಇದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ, 25ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಜನ ಒಕ್ಲಹೋಮಾದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="languages" /> ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕಂಡುಬರುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂರು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಶ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ [[ರಾಸು|ರಾಸುಗಳನ್ನು]] ಸಾಕಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣದವರು ಇಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಈ [[ಪ್ರದೇಶ|ಪ್ರದೇಶವನ್ನು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಭಾಗವು [[ಬೈಬಲ್ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ|ಬೈಬಲ್ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ]] ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಇವಾಂಜಿಲಿಕಲ್]] ಇದರ ಭೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀವ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇದೊಂದು [[ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧವಾದ]] ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮತದಾರರು ಬೇರೆಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ|ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ]] ನೊಂದಾಯಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="voters" /> == ಪದಮೂಲ == ''ಒಕ್ಲಹೋಮ'' ಹೆಸರು [[ಚಾಕ್ಟೇವ್]] ಎಂಬ ಪದ ಸಮುಚ್ಚಯದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು ''ಓಕ್ಲ'', ''ಹೋಮ'' ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ''ಕೆಂಪು ಜನ'' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಕ್ಟೇವ್ ಚೀಫ್ ಅಲೆನ್ ರೈಟ್ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, 1866 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೆಡೆದ ಪೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂದಾನ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಡೀ [[ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರದೇಶ|ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು]] ಇಂಡಿಯಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದ. ''ಇಂಡಿಯನ್'', ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ''ಓಕ್ಲ ಹೋಮ'' ಚಾಕ್ಟೇವ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಧಳೀಯ ಆಮೇರಿಕನ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪದ ಸಮುಚ್ಚಯ. ನಂತರ ''ಒಕ್ಲಹೋಮ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ ಆಗಿದ್ದು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪ್ರದೇಶ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಬಂದಿತು. 1890 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತು, ಇದಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಳಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Oklahoma's Name">{{cite web| title = Chronicles of Oklahoma| first= Muriel | last=Wright | publisher = Oklahoma State University| month = June | year = 1936 | url = http://digital.library.okstate.edu/Chronicles/v014/v014p156.html | accessdate = 2007-07-31}}</ref><ref>{{cite web | year=2007 | url=http://www.state.ok.us/osfdocs/stinfo2.html | title=Oklahoma State History and Information | work=A Look at Oklahoma | publisher=Oklahoma Department of Tourism and Recreation | accessdate=2006-06-07 | archive-date=2006-07-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060716115959/http://www.state.ok.us/osfdocs/stinfo2.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | last=Merserve | first=John | year=1941 | url=http://digital.library.okstate.edu/chronicles/v019/v019p314.html | title=Chief Allen Wright | work=Chronicles of Oklahoma | accessdate=2006-06-07 | archive-date=2013-10-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023025422/http://digital.library.okstate.edu/chronicles/v019/v019p314.html | url-status=dead }}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Oklahoma.JPG|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು ಅಭಿನಂದನಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿವೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು ಅಮೇರಿಕಾದ 20ನೆಯ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 69,898 ಚದುರ ಮೈಲಿಗಳು (181,035&nbsp;km²), ಇದರಲ್ಲಿ 68,667 ಚದುರ ಮೈಲಿ (177847&nbsp;km²) ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 1,231 ಚದರ ಮೈಲಿ (3,188&nbsp;km²) ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| title = Land and Water Area of States, 2000| publisher = Information Please| year = 2000| url = http://www.infoplease.com/ipa/A0108355.html | accessdate = 2006-11-22}}</ref> ಇದು ಆರು [[ಸರಹದ್ದು ರಾಜ್ಯಗಳ|ಸರಹದ್ದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಬಾಗಶಃ [[ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶ|ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು]] 48 [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯ|ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕನ್ಸಾಸ್]], ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೊರಾಡೊ]], ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇದ ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. === ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ === ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೈದಾನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ನೀರಿನಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ <ref name="Geography Map">{{cite web | date=2003-04-17 | publisher=[[USGS]] | accessdate=2007-07-31 | url=http://tapestry.usgs.gov/physiogr/physio.html | title=A Tapestry of Time and Terrain | archive-date=2006-05-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060515044037/http://tapestry.usgs.gov/physiogr/physio.html | url-status=dead }}</ref>[[ಒಜಾರಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಒಜಾರಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ಮಧ್ಯ ಕಂಡುಬರುವುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯಿಂದ ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಜಾರುತ್ತ ಆಗ್ನೇಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೇವವಾದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="The Geography of Oklahoma">{{cite web | date=2007-07-31 | publisher=Netstate | accessdate=2007-07-31 | url=http://www.netstate.com/states/geography/ok_geography.htm| title=The Geography of Oklahoma}}</ref><ref name="Topography of Oklahoma">{{cite web | year=2006 | publisher=geology.com | accessdate=2007-08-01 | url=http://geology.com/state-map/oklahoma.shtml | title=Oklahoma State Map Collection}}</ref> ಇದರ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಶಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಒಲಾನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೆಸ]] ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 4,973 ಅಡಿ (1,516&nbsp;m)ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಇದು ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಭಾಗದ ಮೂಲೆ|ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಭಾಗದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ( ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ) ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಧಾನವೆಂದರೆ, ಸಣ್ಣ ನದಿಯ (Little river) ಹತ್ತಿರ ಅದರೆ ದೂರ ಅಗ್ನೇಯ ಗಡಿ [[ಇಡಾಬೆಲ್, OK]] ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬಳಿ ಇದು 289 ಅಡಿ (88 ಮೀ)ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಇದೆ.<ref name="The Climate of Oklahoma">{{cite web | date=2003-01-01 | first=Derek |last=Arndt| publisher=Oklahoma Climatological Survey| accessdate=2007-07-31 | url=http://cig.mesonet.org/climateatlas/doc60.html | title=The Climate of Oklahoma}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Wichita Canyon.jpg|thumb|left|ವಿಚಿತಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಕಾರ್ವೆಸ್.]] ಬಹುಮುಖಿ ಭೌಗೋಳಿಕ 4 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಒಂದನೆಯದಾಗಿದೆ. ಇದು 10 ಜೀವಿ [[ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 11 ಅದರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ ಇದರ ಚದುರ ಮೈಲಿಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇತರ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="Oklahoma Terrain">{{cite web | date=2006-01-12 | url=http://www.travelok.com/atv/index.asp | title=Oklahoma, All Terrain Vacation | work=TravelOK | publisher=TravelOK.com | accessdate=2006-07-15 | archive-date=2006-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060709205916/http://travelok.com/atv/index.asp | url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬಹುಮುಖೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಪೂರ್ವ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಎಂಟು ಜೀವಿ ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವು ಮೂರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Oklahoma Terrain" /> [[ಚಿತ್ರ:Talimenavista1.jpg|thumb|ಔಚಿತಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಆಗ್ನೇಯಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಔಚಿತ ಪರ್ವತಗಳು]], [[ಅರ್ಬುಕಲ್ ಪರ್ವತಗಳು]], [[ವಿಚಿತ ಪರ್ವತಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಓಜಾರ್ಕ್ ಪರ್ವತಗಳು]].<ref name="The Geography of Oklahoma" /> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಒಳ ಮಲನಾಡು ಪ್ರದೇಶ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಒಳ ಮಲನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳೊಳಗಿರುವ]], ಓಜಾಕ್ ಮತ್ತು ಔಚಿತ ಪರ್ವತಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದ [[ರಾಕಿ ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್]] ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಪರ್ವತಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | date=2007-03-07 | url=http://www.srs.fs.usda.gov/4159/about/HotSpringsOffice.htm | title=Managing Upland Forests of the Midsouth | publisher=USD Forest Service | accessdate=2007-07-31 | archive-date=2008-06-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080622180232/http://www.srs.fs.usda.gov/4159/about/HotSpringsOffice.htm | url-status=dead }}</ref> [[ಫ್ಲಿಂಟ್ ಗುಡ್ಡಗಳ]] ಒಂದು ಭಾಗವು, ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಇಲಾಖೆಯು [[ಕಾವನಲ್ ಗುಡ್ಡ|ಕಾವನಲ್ ಗುಡ್ಡವನ್ನು]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಇದು 1999(609&nbsp;m) ಎತ್ತರ ಇದ್ದು ಅಂತಹ ಗುಡ್ಡದ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಅಡಿ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.<ref name="TravelOK">{{cite web | year=2007 | url=http://www.travelok.com/about/index.asp | title=About Oklahoma | publisher=TravelOK.com | accessdate=2006-07-10 | archive-date=2006-07-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060707070748/http://www.travelok.com/about/index.asp | url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದ [[ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗ|ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ]] [[ಅರೆ ಆರ್ದ್ರ]], [[ಎತ್ತರವಾದ ಮೈದಾನ|ಎತ್ತರವಾದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯಗಳಿವೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಪಾತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಷುದ್ರ|ಕ್ಷುದ್ರವಾದ]] ಗುಡ್ಡದ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ ಉದಾ: ಗ್ಲಾಸ್ ಪರ್ವತಗಳು [[ನೈರುತ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ|ನೈರುತ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭಾಗಶಃ ಮೈದಾನಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ [[ಆಂಟೆಲೋಪ್ ಗುಡ್ಡಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಚಿತಾ ಪರ್ವತ|ವಿಚಿತಾ ಪರ್ವತಗಳಂತರ]] ಸಣ್ಣಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ [[ಮಧ್ಯಭಾಗ|ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ]] ಸಂಕ್ರಮಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದೆ. ಓಜಾರಕ್ ಮತ್ತು ಔಚಿತ ಪರ್ವತಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಎತ್ತರವನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Topography of Oklahoma" /><ref name="forests 1" /> 500 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾನಾ ಹೆಸರುಗಳ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಜಲಮಾರ್ಗ ಹೊಂದಿದೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ 200 ಸರೋವರಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೃತಕ ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="TravelOK" /> ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರದೇಶವು ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದೆ. [[ಕೆಂಪು]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್]] ನದಿಗಳದ್ದು, ಲೀ ಮತ್ತು ಕಿರುನದಿಗಳು ಸಹ ಗಮನೀಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="forests 1" /> === ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Tallgrass Prairie Nature Preserve in Osage County.jpg|thumb|right|ರಾಜ್ಯದ ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ 24% ನಷ್ಟು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯರಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡಹುಲ್ಲು, ಮಿಶ್ರಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು [[ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಯರಿ|ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಯರಿಗಳಿಂದಾಗಿವೆ]], ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಧೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು [[ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಸ್ಧಾನ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref name="ecology" /> ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿಡ್ಡಹುಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯರಿ ಮತ್ತು [[ಪೊದೆಗಳ ಪ್ರದೇಶ|ಪೊದೆಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಮುಖ್ಯವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯಾಗಿವೆ. ಪ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ದೂರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೀರು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳ ಬಳಿ [[ಪಿನ್ಯಾನ್ ಪೈನ್]], ಕೆಂಪು ಸಿಡಾರ್, [[ಜ್ಯೂನಿಪರ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಂಡಿರೋಸ ಪೈನ್]] ಮರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="ecology" /> ರಾಜ್ಯದ ಅಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳು]], [[ಸೈಪ್ರೆಸ್]] ಅಡವಿಗಳು, [[ಗಿಡ್ಡಎಲೆಯ ಪೈನ್]], [[ಲೋಬಾಲಿ ಪೈನ್]],ಮತ್ತು ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. [[ಈಶಾನ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಭಾಗ|ಈಶಾನ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ]] [[ಪೋಸ್ಟ್ ಓಕ್]], [[ಎಲ್ಮ್]], ಬಿಳಿಯಸಿಡಾರ್, ತುಜಾ ಮತ್ತು [[ಪೈನ್]] ಅರಣ್ಯಗಳಿವೆ.<ref name="forests 1">{{cite web | year=2003|url=http://www.odl.state.ok.us/almanac/2005/3-inbrief.pdf| title=Oklahoma in Brief | publisher=State of Oklahoma | format=pdf|accessdate=2007-08-04 }}</ref><ref name="ecology" /><ref name="OK forests">{{cite web | url=http://www.ok.gov/~okag/forestry-okforestshome.htm | title=Oklahoma Ecoregional Maps | publisher=Oklahoma Department of Agriculture | accessdate=2007-08-02 | archive-date=2007-08-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.ok.gov/~okag/forestry-okforestshome.htm | url-status=dead }}</ref> [[ಬಿಳಿಬಾಲದ ಜಿಂಕೆಗಳು]], [[ಕಯೋಟಿ]] ಚಿಕ್ಕತೋಳಗಳು, [[ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳು]], [[ಎಲ್ಕ್]] ಸಾರಂಗಗಳು, ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಾದ [[ಗವಜಿಗ]], [[ಪಾರಿವಾಳ]], [[ಹಾಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು]], [[ಬೋಳು ಹದ್ದುಗಳು]], [[ಕೆಂಪು ಬಾಲದ ಗಿಡುಗಗಳು]] ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ [[ಜೀವಂಜೀವ]] ಹಕ್ಕಿಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಯರಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯಲ್ಲಿ[[ಅಮೇರಿಕೆಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ|ಅಮೇರಿಕೆಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು]], [[ಪ್ರಯರಿ ಕೋಳಿಗಳು]], [[ಬಿಲಕರಡಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚಿಪ್ಪುಗವಚಿಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾಂಡರ್ ನ ಗಿಡ್ಡಹುಲ್ಲುನ ಪ್ರಯರಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಪ್ರಯರಿ ನಾಯಿಗಳು]] ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮದ, ಪ್ರಯರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಕ್ರಮಣವಾಗುವ [[ಕ್ರಾಸ್ ಟಿಂಬರ್ಸ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 351 [[ಕಶೇರುಕ ಪ್ರಭೇಧಗಳು]] ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಔಚಿತ ಪರ್ವತಗಳು, [[ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ]], [[ಕೆಂಪು ನರಿ]], [[ಬೂದು ನರಿ]], [[ನೀರು ನಾಯಿ|ನೀರು ನಾಯಿಯ]] ಹಿಂಡುಗಳು ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದು ಇವು 328 ಕಶೇರುಕ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇಧಗಳೊಡನೆ ಆಗ್ನೇಯ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅಗ್ನೇಯಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಲಿಗೇಟರ್]] ಮೊಸಳೆಗಳೂ ಸಹ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ecology">{{cite web | year=2005|url=http://www.travelok.com/about/StudentGuide.pdf| title=A Look at Oklahoma: A Student's Guide | publisher=State of Oklahoma | format=pdf|accessdate=2007-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040610224443/http://www.travelok.com/about/StudentGuide.pdf|archivedate=2004-06-10}}</ref> === ರಕ್ಷಿತ ನೆಲಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Gloss Mountains.jpg|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ರಾಜ್ಯದ ಪಾರ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಇದೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮ 50 [[ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು]],<ref>{{cite web |year=2004|publisher=Oklahoma Parks Department | accessdate=2007-08-02 | url=http://www.oklahomaparks.com/index.asp| title=Oklahoma State Parks}}</ref> ಆರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು]] ಅಥಮ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಎರಡು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳು]] ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು]],<ref name="Oklahoma national parks">{{cite web |year=2007|publisher=National Park Service | accessdate=2007-08-02 | url=http://home.nps.gov/applications/parksearch/state.cfm?st=ok| title=Oklahoma National Park Guide}}</ref> ಮತ್ತು ಒಂದು ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |date=2005-05-01|publisher=[[United States Forest Service|United States Department of Agriculture Forest Service]] | accessdate=2007-08-02 | url=http://www.fs.fed.us/recreation/map/state_list.shtml#Oklahoma| title=National Forests}}</ref> ರಾಜ್ಯದ 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳ ( 40000&nbsp;km²) ಅರಣ್ಯದ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ<ref name="OK forests" /> ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಪುರಾತನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯವಾದ [[ಔಚಿತಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ|ಔಚಿತಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ 6% ಪ್ರದೇಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |date=2005-05-10|publisher=[[United States Forest Service|United States Department of Agriculture Forest Service]]| accessdate=2007-08-02 | url=http://www.fs.fed.us/r8/ouachita/about/| title=Ouachita National Forest}}</ref> 39000 ಎಕರೆಗಳ ( 150&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ [[ಟಾಲ್ ಗ್ರಾಸ್ ಪ್ರಯರಿ ಪ್ರಿಸರ್ವ್]] ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯೆ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಉದ್ದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರಯರಿ]] ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ 14 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದ ಈ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಧೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯ]] ಶೇ 10 ರಷ್ಟಿನ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/oklahoma/preserves/tallgrass.html| title=Tallgrass Prairie Preserve| publisher=The Nature Conservatory| accessdate=2007-07-31| archive-date=2011-02-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20110223051941/http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/oklahoma/preserves/tallgrass.html| url-status=dead}}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಕೆಟಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] 31,300 ಎಕರೆ (127&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |date=2007-07-24|publisher=USDA Forest Service| accessdate=2007-08-02 | url=http://www.fs.fed.us/r3/cibola/districts/black.shtml| title=Black Kettle National Grassland}}</ref> ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಚಿತಾ ಪರ್ವತ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ]] ದೇಶದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher=U.S. Fish and Wildlife Service| accessdate=2007-08-17| url=http://www.fws.gov/refuges/refugeLocatorMaps/Oklahoma.html| title=Refuge Locator Map - Oklahoma| archive-date=2013-06-22| archive-url=https://www.webcitation.org/6HZSX5pr2?url=http://www.fws.gov/refuges/refugeLocatorMaps/Oklahoma.html| url-status=dead}}</ref> ಇದು 59,020 ಎಕರೆ (238.8&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು 1901 ರಂದು ಸ್ಧಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher=U.S. Fish and Wildlife Service| accessdate=2007-08-17| url=http://www.fws.gov/refuges/profiles/index.cfm?id=21670| title=Wichita Mountains Wildlife Refuge| archive-date=2013-03-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20130329072638/http://www.fws.gov/refuges/profiles/index.cfm?id=21670| url-status=dead}}</ref> ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಮನರಂಜನಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಚಿಕಿಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು 9898.63 ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ( 18&nbsp;km²) ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಿತ ಧಾಮಗಳು: [[ಸಾಂಟಾಫೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣೀರ ಹಾದಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾದಿಗಳು, [[ಫೋರ್ಟ್ ಸ್ಮಿತ್]], [[ವಿಸಿತ ರಣರಂಗ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ]].<ref name="Oklahoma national parks" /> === ವಾಯುಗುಣ === [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ]] ಮತ್ತು ಅಗಾಗ ಅತಿ [[ಉಷ್ಣತೆ]] ಮತ್ತು ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಇದು ಯೂರೋಪಿನ ಹವಾಮಾನದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Climate of OK" /> ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವು [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಓಣಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಅಗಾಗ ಶೀತ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮಾರುತಗಳ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ಅತಿ [[ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹವಾಮಾನ|ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ]].<ref name="The Climate of Oklahoma" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದರೆ 54 [[ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು]] ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Annual average number of tornadoes">{{cite web | publisher=NOAA National Climatic Data Center | accessdate=2006-10-24 | url=http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/severeweather/tornadoes.html | title=Tornado Climatology}}</ref> ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾರುತಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿ. ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="The Climate of Oklahoma" /> [[ಚಿತ್ರ:Lightning over Tulsa cropped.jpg|thumb|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಹವಾಮಾನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ತೇವ ಪೂರಿತ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ]] (ಕೊಪ್ಪನ್ ''Cfa'' ) [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ]] ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ [[ಅರೆ ಆರ್ದ್ರ]] ಹವಾಮಾನವಾಗಿ (ಕೊಪ್ಪನ್ ''BSk'' ) ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗದ [[ಲಾಟನ್]] ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Climate of OK" /> ಮೋಡವಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನ 62 [[°F]]17&nbsp;[[°C]]) ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ೫೬ ಇಂಚು ಆದರೆ ಪ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 58&nbsp;°F (14&nbsp;°C) ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ೧೭ ಇಂಚು ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="The Climate of Oklahoma" /> ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಗಾಗ 100&nbsp;°F (38&nbsp;°C)ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನ ಅಥವಾ 0&nbsp;°F (180 oC) ಹಿಮಪಾತವು ಸರಾಸರಿ ೪ ಇಂಚು ಕಡಿಮೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ೨೦ ಇಂಚಿನ ಮೇಲೆ [[ಕೋಲರೇಡೂ]] ಗಡಿಯ ಪ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="The Climate of Oklahoma" /> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆಯ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರವು]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ಮನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಧಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | first=Chris|last=Novy|publisher=[[NOAA]] | accessdate=2007-08-01 | url=http://www.spc.noaa.gov/misc/about.html| title=SPC and its Products}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="margin: 1em auto 1em auto" "text-align:center;font-size:90%;" | | colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E5AFAA;"|'''ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳ ತಾಪಮಾನಗಳು''' |- style="background: #E5AFAA;text-align:center;" ! ನಗರ ! ಜನ ! ಫೆಬ್ರ. ! ಮಾ ! ಏಪ್ರಿ. ! ಮೇ ! ಜೂನ್. ! ಜುಲೈ. ! ಆಗ. ! ಸೆಪ್ಟ್. ! ಅಕ್ಟೋ. ! ನವೆಂ. ! ಡಿಸೆಂ. |- style="background: #F8F3CA;text-align:center;" ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" | Oklahoma City | 47/26 | 54/31 | 62/39 | 71/48 | 79/58 | 87/66 | 93/71 | 92/70 | 84/62 | 73/51 | 60/38 | 50/29 |- style="background: #C5DFE1;text-align:center;" ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" | Tulsa | 46/26 | 53/31 | 62/40 | 72/50 | 80/59 | 88/68 | 94/73 | 93/71 | 84/63 | 74/51 | 60/39 | 50/30 |- style="background: #F8F3CA;text-align:center;" ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" | Lawton | 50/26 | 56/31 | 65/40 | 73/49 | 82/59 | 90/68 | 96/73 | 95/71 | 86/63 | 76/51 | 62/39 | 52/30 |- | colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA | ''Average high/low temperatures in '' °F''<ref>{{cite web |year=2007|publisher=UStravelweather.com | accessdate=2007-08-02 | url=http://www.ustravelweather.com/weather-oklahoma| title=Oklahoma Weather And Climate}}</ref><ref>{{cite web| publisher=MSN Weather| accessdate=2007-08-13| url=http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:USOK0307| title=Weather Averages: Lawton, Oklahoma| archive-date=2013-06-18| archive-url=https://www.webcitation.org/6HTcoBDZo?url=http://local.msn.com/weather.aspx?eid=18237| url-status=dead}}</ref>'' |} == ಇತಿಹಾಸ == ಕಳೆದ [[ಹಿಮ ಯುಗ|ಹಿಮ ಯುಗದಷ್ಟು]]<ref>{{cite web | url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1980/2/80.02.07.x.html| first=Valerie|last=Palino|title= Early Man in North America: The Known to the Unknown| publisher= Yale-New Haven Teachers Institute | accessdate=2007-08-01}}</ref> ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನರು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗರು 850-1450 AD ಮಧ್ಯ, ಅರಕಾನ್ಸಸ್ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ [[ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಯಂತಹ ರಚನೆ|ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಯಂತಹ ರಚನೆಗಳಿರುವ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನೆಲಸಿದರು.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.myspiro.com/spiroMounds.asp| title=The Historic Spiro Mounds| publisher=Spiro Area Chamber of Commerce| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-08-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20070801115959/http://www.myspiro.com/spiroMounds.asp| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.rootsweb.com/~oknowata/PreHIn.htm|title= Prehistory of Oklahoma| publisher= rootsweb| accessdate=2007-08-01}}</ref> 1541 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಯಿನ್ ದೇಶದ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ದಿ ಕೋರೆನಾಡೋ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದನು,<ref name="OK History">{{cite web| url=http://www.ok.gov/osfdocs/stinfo2.html| title=Oklahoma's History| publisher=Government of Oklahoma| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-07-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20070726075125/http://www.ok.gov/osfdocs/stinfo2.html| url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಅನ್ವೇಷಕರು 1700ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮದೆಂದು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದರು<ref>{{cite web | url=http://www.rootsweb.com/~oknowata/FrSPEX.htm|title= French and Spanish Explorations| publisher= rootsweb| accessdate=2007-08-01}}</ref> ಮತ್ತು 1803 ರ ವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಫ್ರೆಂಚರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿತ್ತು ಆನಂತರ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಲೂಸಿಯಾನಾ ಖರೀದಿ|ಲೂಸಿಯಾನಾ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನವು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು.<ref name="OK History" /> [[ಚಿತ್ರ:Cowboy 1872.jpg|thumb|right|160px|19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದನಗಾಹಿಗಳು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ದನಗಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡುಹೋದರು.]] 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಆಮೇರಿಕದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕರನ್ನು ಅವರ ಪೂರ್ವಿಕರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಈಗಿನ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜನಾಂಗ ಉಚ್ಛಾಟನೆಯನ್ನು ಲೆಸ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾರ್ಡ್ ಸಂಘಟಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.sightseeingreview.com/sightseeingwesternoklahoma.php|title=Oklahoma's History|publisher=Government of Oklahoma|accessdate=2007-11-01|archive-date=2009-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212140553/http://www.sightseeingreview.com/sightseeingwesternoklahoma.php|url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣದ "[[ಐದು ನಾಗರೀಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ]]" ಗಳು ಅತಿಮುಖ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಅಮೇರಿಕದ ಉಚ್ಛಾಟನಾ ನೀತಿಯಂತೆ ಹೊರ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ದುರಾಚಾರವನ್ನು [[ಕಣ್ಣೀರ ಹಾದಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು 1831 ರಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಟೇವ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿವಾರಣೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಓಸೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಪಾ]] ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಆಗಲೇ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು [[ಚಾಕ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ|ಚಾಕ್ಟಾ ರಾಜ್ಯವೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ನೀತಿ ಬದಲಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಇತರ ಆಮೇರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದರಲ್ಲೇ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1890 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 30 ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಈ ನೆಲದ ಮೇಲೆ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಅಥವಾ ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref> {{cite web | url=http://www.rootsweb.com/~cherokee/1890map.html | title= 1890 Indian Territory Map | publisher= RootsWeb | accessdate=2009-05-06 }} </ref> 1866 ಮತ್ತು 1899ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ,<ref name="OK History" /> ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ದನಗಾವಲುಗಳು ಪೂರ್ವದ ನಗರಗಳ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಣಗಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಕನ್ಸಾಸ್ ನ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಾಗಣಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದವು. [[ಜಾನುವಾರು ಜಾಡುಗಳು]] ಮತ್ತು ದನಗಾವಲುಗಳು, [[ದನಗಾಹಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರದ ಸಾಗಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಜಾನುವಾರು ಜಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ದನಗಾವಲುಗಳು ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದವು.<ref name="OK History" /> 1881ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಜಾನುವಾರು ಜಾಡುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸರಹದ್ದುಗಳಮೂಲಕ ಪಯಣಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web| url=http://www.lectricbooks.com/index_files/Trails.htm| title=Map of Cattle Drives in 1881| publisher=Lectricbooks| accessdate=2007-08-01| archive-date=2010-08-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20100815014844/http://www.lectricbooks.com/index_files/Trails.htm| url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ವಲಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸತೊಡಗಿದಾಗ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಸರ್ಕಾರವು 1887 ರಲ್ಲಿ [[ಡಾವೆಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]] ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವರ ಸಂಸಾರಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿ ಒಡೆತನವನ್ನು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಿಂದ ಕಸಿದು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ವಶಪಡಿಸಿ ಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಡೆತನದ ಅವರ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಿಗೂ ಮತ್ತು ರೈಲ್ ರೋಡ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಲಾಯ್ತು.<ref>{{cite web | first=Robert|last=Hamilton|url=http://itech.fgcu.edu/&/issues/vol3/issue1/united.htm|title= United States and Native American Relations | publisher= Florida Gulf Coast University| accessdate=2007-08-01}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Farmer walking in dust storm Cimarron County Oklahoma2.jpg|thumb|upright|left|ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್‌ನಿಂದಾಗಿ 1930ರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಬಡತನಕ್ಕೊಳಗಾದರು.]] ವಲಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ [[ಭೂ ಕಬಳಿಕೆ|ಭೂ ಕಬಳಿಕೆಗಳು]], [[1889 ರ ಭೂ ಕಬಳಿಕೆ|1889 ರ ಭೂ ಕಬಳಿಕೆಯನ್ನೂ]] ಸೇರಿ ನೆಡೆದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಮೊದ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೆಲಸಿಗರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|year=1999|url=http://aaae.okstate.edu/proceedings/1999/Factors%20Influencing%20Enrollment.doc|title=Factors Influencing Enrollment in Agricultural Education Classes of Native American Students in Oklahoma|publisher=Oklahoma State University|format=DOC|accessdate=2007-08-01|archive-date=2007-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20070808074216/http://aaae.okstate.edu/proceedings/1999/Factors%20Influencing%20Enrollment.doc|url-status=dead}}</ref> ತಮಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭೂಮಿ ನೀಡುವ ಮುಂಚಯೇ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ''ಸೂನರ್'' ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ನೆಲಸುವವರನ್ನು ''[[ಸೂನರ್ಸ್]]'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಪದದ ಬಳಕೆಯಾಯ್ತು. ಕಡೆಗೆ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಅಣಕು ಹೆಸರಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕರ್ಟಿಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಇಂಡಿಯನ್ ಸರಹದ್ದುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಕದಿಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆದಾಗ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿಯೋಗಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಯನ್‌ರ ''ಒಕ್ಲಹೋಮ'' ರಾಜ್ಯ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತದ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ''[[ಸಿಕೊಯಾಹ್]]'' ರಾಜ್ಯ ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆದರೆ 1905 ಸಿಕ್ಟೋಯಾ ರಾಜ್ಯಸ್ಧಾಪನೆ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ ನೆಡೆದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಧಾಪನೆ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಾರ್ಯ ನೆಡೆಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.willrogers.com/new/articles/exhibits/Sequoyah_Centennial/Sequoyah_exhibit.html|title=Clem Rogers|publisher=Will Rogers Museum Association|accessdate=2007-08-01|archive-date=2007-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070520025331/http://www.willrogers.com/new/articles/exhibits/Sequoyah_Centennial/Sequoyah_exhibit.html|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 16,1907 ರಂದು ಆಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ 46 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಧಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Murrah Building - Aerial.jpg|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರದ ಅಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ.ಮುರ್ರಾಹ್ ಫೆಡರಲ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲಾದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು ಅಮೇರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಭೀಕರವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು.]] ಹೊಸದಾದ ರಾಜ್ಯವು ಉದಯೋನ್ಮುಖ [[ತೈಲ ಉದ್ಯಮ|ತೈಲ ಉದ್ಯಮದ]] ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭರದಿಂದ ಸಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ತುಲ್ಸಾ "[[ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ರಾಜಧಾನಿ]]" ಎಂದು 20 ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹು ಕಾಲ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url= http://www.tulsalibrary.org/tulsahistory/communities.htm#tul| title= Tulsa Area History| publisher= Tulsa County Library| accessdate= 2007-04-25| archive-date= 2007-01-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20070108010448/http://www.tulsalibrary.org/tulsahistory/communities.htm#tul| url-status= dead}}</ref> "ಮಾರ್ಗ-66ರ ಪಿತ" ನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿರುವ [[ಸೈರಸ್ ಆವರಿ]] ಎನ್ನುವ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ವ್ಯಾಪಾರಿ 1927 ರಲ್ಲಿ [[U.S.ಮಾರ್ಗ-66|U.S.ಮಾರ್ಗ-66ರ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭ ಮಾಡಿದನು. [[ಆಮಾರಿಲೋ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌|ಆಮಾರಿಲೋ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಿಂದ]] ತುಲ್ಸಾಗೆ ಹರಡಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆದ್ದಾರಿ-66 ಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ [[U.S. ಹೆದ್ದಾರಿ-66 ಸಮಿತಿ]] ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರಿ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದನು. ಸಮಿತಿಯ್ ದಾರಿ-66 ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅವನ ತವರುನಗರ ತುಲ್ಸಾದಿಂದ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite web | url=http://xroads.virginia.edu/~UG02/carney/avery.html | title=The Father of Route 66 | publisher=[[University of Virginia]] | accessdate=2007-04-20 | archive-date=2013-06-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130623050651/http://xroads.virginia.edu/~UG02/carney/avery.html | url-status=dead }}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಂಪನ್ನವಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಆಮೇರಿಕನ್ನರ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. 1900ರಲ್ಲಿ, ಸನಿಹದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ಸಾಸ್ ನಿಂದ ಆಫ್ರಿಕರು ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ ಹಲವಾರು ಕರಿಯರ ನಗರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. ರಾಜಕಾರಿಣಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿ ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾಬೆ ಅಂದಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಗಡಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕರಿಯ ವಲಸಿಗರು ನೆಲಸಲು ಕಾರಣನಾದನು. ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಪಿ ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾಬೆಯು ಒಕ್ಲಹೋಮವನ್ನು ಕರಿಯರ ಬಾಹುಳ್ಯ ಉಳ್ಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಧಿಯೋಡರ್ ರೊಸ್ವೆಲ್ಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಕರಿಯರ ನಗರಗಳು ಈಗ ದೆವ್ವದ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ; [[ಬೊಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟನ್]] (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತವರು) [[ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಈಗಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ. 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, [[ಜಿಮ್ ಕ್ರೋನ ನಿಯಮ|ಜಿಮ್ ಕ್ರೋನ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದರೂ]], ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ [[ಕು ಕ್ಲಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್]] ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದ್ದರೂ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಫ್ರಿಕನ್ ಆಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ<ref name="variety.com">{{cite web | url=http://www.variety.com/review/VE1117786589.html?categoryid=32&cs=1| title= The Tulsa Lynching of 1921: A Hidden Story|publisher=[[Variety (magazine)|Variety Magazine]] | accessdate=2008-06-26}}</ref> [[ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತುಲ್ಸಾ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ 1921ರ <ref name="variety.com"/> ತುಲ್ಸಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಲಹ ಆಮೇರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿದ ಹದಿನಾರು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 35 ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಂಗೆ ನಾಶ ಮಾಡಿತು. 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.ok-history.mus.ok.us/trrc/file1.pdf| title= Tulsa Race Riot, A Report by the Oklahoma Commission to Study the Tulsa Race Riot of 1921, February 28, 2001 |publisher= Oklahoma Historical Society | accessdate=2008-06-10|format=PDF}}</ref> 1920ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕು ಕ್ಲಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್ ಕರಿಯ ವಿರೋಧಿ ಸಂಘಟನೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| first=Larry| last=O'Dell| url=http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/K/KU001.html| title=KU KLUX KLAN| publisher=Oklahoma Historical Society| accessdate=2008-06-26| archive-date=2008-10-09| archive-url=https://web.archive.org/web/20081009193345/https://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/K/KU001.html| url-status=dead}}</ref> 1930 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಕಳಪೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬರ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಗಾಳಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಕನ್ಸಾಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಹೊಸಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು [[ವಾಯುವ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವಾಯುವ್ಯ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] ಬಹು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಪ ಮಳೆಗಾಲ, ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅರಿದ ತಾಪಮಾನಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದರು, ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಬಡತನಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web| date=2005-08-05| url=http://www.ccccok.org/museum/dustbowl.html| title=1930s Dust Bowl| publisher=Cimarron County Chamber of Commerce| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-07-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20070707060033/http://www.ccccok.org/museum/dustbowl.html| url-status=dead}}</ref> 1950 ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾದ 20 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆಮೇರಿಕವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದ ಏಕೈಕ 6.9% ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಇಳಿತ ಕಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಮಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ನೀರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಳು]] ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಧೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು [[ಜಲಶೇಖರಣಾ ಅಂಕಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರಗಳ ರಚನೆಯಂತಹ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದವು. 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 200 ಸರೋವರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. <ref name="Oklahoma Terrain" /><ref>{{cite web | year=2007|url=http://www.history.com/states.do?action=detail&state=OK&contentType=State_Generic&contentId=54146|title= History of the States: Oklahoma, The Sooner State | publisher= [[The History Channel]]| accessdate=2007-08-09}}</ref> 1995 ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರವು ಅಮೇರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಎಂದೂ ನೆಡೆದಿರದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 19,1995 ರಂದು [[ತಿಮೋತಿ ಮೆಕ್‌ವೆಯ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆರಿ ನೈಕೋಲ್ಸ್]] ಎಂಬುವವರು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ಬಾಂಬ್]] ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಪ್ರೆಡ್ ಪಿ ಮುರಾಫೆಡರ್]] ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗೆ ಸ್ಪೋಟಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ಟೋರಿ 19 ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸೇರಿ 168 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರು. ತಿಮೋತಿ ಮೆಕ್ ವೆಯ್ ಗೆ ನಂತರ ಮರಣ ದಂಡನೆಯಾಗಿ ವಿಷದ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ನೀಡಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯ್ತು, ಅವನ ಸಂಗಾತಿ ಟೆರಿ ನೈಕೋಲ್ಸ್‌ಗೆ 161 ಜನರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧ ಹೊರಿಸಿ ಪೆರೋಲ್ ರಹಿತ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | year=1996|url=http://www.cnn.com/US/OKC/bombing.html|title= Oklahoma City Tragedy | publisher= [[CNN]]| accessdate=2007-08-01}}</ref> == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಧೆ == [[ಚಿತ್ರ:The BOK Building.jpg|thumb|right|upright|ತುಲ್ಸಾದ BOK ಗೋಪುರವು, ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ, ಇದು ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.]] [[ಏವಿಯೇಷನ್]], ಸಾರಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, [[ಆಹಾರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ]], [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಭಾಗ|ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] [[ವಿಮಾನ]] ಮತ್ತು [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರದ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Oklahoma's Economy 1" /> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಧಾನ,<ref>{{cite web | year=2007|url=http://www.chkenergy.com/Websites/1/Files/OK-February%202007.pdf| title= Oklahoma Rising| publisher=Chesapeake Energy|format=pdf|accessdate=2007-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808074216/http://www.chkenergy.com/Websites/1/Files/OK-February%202007.pdf|archivedate=2007-08-08}}</ref> ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ 27 ನೆ ಸ್ಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="agriculture">{{cite web| date=2007-07-03| url=http://www.ers.usda.gov/StateFacts/OK.HTM| title=State Fact Sheets: Oklahoma| publisher=[[United States Department of Agriculture]]| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-08-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20070811174038/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/OK.HTM| url-status=dead}}</ref> ನಾಲ್ಕು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ,<ref name="Fortune 500">{{cite web| year=2007| url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/states/O.html| title=Fortune 500: 2006 States| publisher=[[CNN]]| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-06-09| archive-url=https://web.archive.org/web/20070609135827/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/states/O.html| url-status=dead}}</ref> ಮೂರು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 1000]] ಕಂಪನಿಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Pro-Business">{{cite web |url=http://www.okcommerce.gov/index.php?Itemid=383&id=302&option=content&task=view| title= An Overview Of Oklahoma's Target Industries | publisher=Oklahoma Department of Commerce|accessdate=2007-08-01}}</ref> ಮತ್ತು ನಗರವು ಕನಿಷ್ಟ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ 7 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ನೇಹಿ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| year=2007| first=David| last=Ellis| url=http://money.cnn.com/galleries/2007/pf/0704/gallery.tax_friendliest/8.html| title=Tax Friendly Places 2007| publisher=[[CNN|CNN Money]]| accessdate=2007-08-08| archive-date=2007-07-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20070713211904/http://money.cnn.com/galleries/2007/pf/0704/gallery.tax_friendliest/8.html| url-status=dead}}</ref> 2000 ದಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ]] ಮೊತ್ತ 50% ಹೆಚ್ಚಿ ದೇಶದ 5ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚುಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯವು 2005-2006 ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಜಿಡಿಪಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೊತ್ತ $122.5 ರಿಂದ $134.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ಇದು ಸುಮಾರು 10.8% ನಷ್ಟು ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಇದರ ತಲಾ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ 5.9% ನಷ್ಟು ಇದ್ದು, ಅದರ ಮೌಲ್ಯ 2006 ರಲ್ಲಿ $36,364 ಇದ್ದು 2007 ರಲ್ಲಿ ಇದು $38,516ನಷ್ಟು ಆಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೆ ಮೂರನೇ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದ ತಲಾ ವಾರ್ಷಿಕ GDP ದೇಶದ 41 ನೇ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite web|date=2007-06-12|url=http://www.unm.edu/~bber/econ/st-gsp4.htm|title=Per Capita Gross Domestic Product by State|publisher=[[University of New Mexico]]|accessdate=2007-08-01|archive-date=2009-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090112165749/http://www.unm.edu/~bber/econ/st-gsp4.htm|url-status=dead}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತೈಲವು ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಥಿಕ ಸ್ಧಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದರೂ, 1980ರ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ತೀವ್ರ ಇಳಿತದಿಂದ 90,000 [[ಶಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟ]] 1980-2000 ದ ಮಧ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ ಸ್ಧಳೀಯ ಅರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಧೆಗೆ ಅಘಾತ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>{{cite web |first=Mark|last=Snead|year=2006|url=http://economy.okstate.edu/outlook/2006/2006%20Oklahoma%20Economic%20Outlook%20-%20GM%20Closing.pdf| title= Outlook Update – OKC GM Plant Closing| publisher=[[Oklahoma State University]]|format=pdf|accessdate=2007-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060430120433/http://economy.okstate.edu/outlook/2006/2006%20Oklahoma%20Economic%20Outlook%20-%20GM%20Closing.pdf|archivedate=2006-04-30}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಥಿಕ ಸುಸ್ಧಿತಿಗೆ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರವು 17% ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಬೀರಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರದ ನೇಮಕಾತಿ ಇತರ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತ 5% ಮುಂದಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ 6.7% ಇತ್ತು.<ref>[http://www.bls.gov/lau/ Bls.gov]; ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು</ref> === ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆ === 2007ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮಾವು 1.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನಾಗರೀಕರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1.6ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಾನ್-ಫಾರ್ಮ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="employment" /> ಸರ್ಕಾರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ 326,000 ಇದರ ನಂತರ ಸಾಗಾಣಿಕ, [[ಸೇವೆ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಸೇವೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] 285000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ,ಮತ್ತು [[ಉತ್ಪಾದನೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] ಕ್ರಮವಾಗಿ 191,000, 178,000 ಮತ್ತು 151,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref name="employment">{{cite web |date=2007-08-01|url=http://www.bls.gov/eag/eag.ok.htm| title= Oklahoma Economy at a Glance| publisher=United States Department of Labor, Bureau of Labor Statistics| accessdate=2007-08-01}}</ref> ದೇಶದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರವು 11 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pro-Business" /> [[ಆಮೇರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]], ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಧೆಯ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಧಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಧಾನವಾಗಿರುವ ತುಲ್ಸಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಧಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ವಾಯುಯಾನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.aa.com/content/amrcorp/pressReleases/2005_03/03_tulmebase.jhtml| title=American's TUL Maintenance & Engineering Base Sets Goal to Achieve $500 Million in Revenue, Cost Savings By End of 2006| publisher=American Airlines| accessdate=2007-07-14| archive-date=2012-12-03| archive-url=https://archive.today/20121203075637/http://www.aa.com/i18n/amrcorp/pressReleases/2005_03/03_tulmebase.jsp&locale=es_ES| url-status=dead}}</ref> Iವಾಯುಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆದಾಯವು ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 10ರಷ್ಟು ಇದ್ದು, ಇದು ವಾಯುಯಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಆಮೇರಿಕದ ಮೊದಲ 10 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Oklahoma's Economy 1">{{cite web |url=http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/Oklahoma_At_A_Glance_0602061749.pdf| title= Oklahoma at a Glance | publisher=Oklahoma Department of Commerce| format=pdf|accessdate=2007-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808074214/http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/Oklahoma_At_A_Glance_0602061749.pdf|archivedate=2007-08-08}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಒಕ್ಲಹೋಮವು ವಸ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ನಗರವು ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೂ ಸಹಾ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಪಾಲು ನೀಡಿದೆ.<ref name="Pro-Business" /> ಈ ರಾಜ್ಯವು ಉತ್ತರ ಆಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೈರು ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Pro-Business" /> 2005ರಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಬೃಹತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಫ್ತು ಪ್ರಯಾಣವು $4.3 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ 3.6 ರಷ್ಟು ತನ್ನ ಪಾಲು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |year=2005|url=http://www.traderoots.org/FOT/IOT/IOT07_OK.pdf| title= Impact of Trade in Oklahoma| publisher=United States Chamber of Commerce| format=pdf|accessdate=2007-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808074216/http://www.traderoots.org/FOT/IOT/IOT07_OK.pdf|archivedate=2007-08-08}}</ref> ಟೈರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾಂಸದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಕಚ್ಛಾತೈಲ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಂತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹವಾ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |year=2005|url=http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/Manufacturing_Cluster_Report_2908051623.pdf| title= Manufacturing Cluster Analysis| publisher=Oklahoma Chamber of Commerce| format=pdf|accessdate=2007-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808074218/http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/Manufacturing_Cluster_Report_2908051623.pdf|archivedate=2007-08-08}}</ref> === ಶಕ್ತಿ === [[ಚಿತ್ರ:oil well.jpg|thumb|ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಚ್ಚಾ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯವಾದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="OK Energy"/>]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ, ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಚ್ಛಾತೈಲದ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದ್ದು,<ref name="OK Energy">{{cite web|date=2002-07-15|url=http://www.seic.okstate.edu/owpi_old/Policymkr/library/paper1.pdf|title=Fueling Oklahoma's Economy|publisher=Oklahoma Wind Power Initiative|format=pdf|accessdate=2007-08-01|archive-date=2010-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100618174004/http://www.seic.okstate.edu/owpi_old/Policymkr/library/paper1.pdf|url-status=dead}}</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಳವೆ ಕೊರೆಯುವ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ರಿಗ್ ಯಂತ್ರ]] ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಐದನೆ ಕಚ್ಛಾತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="OK Energy 2">{{cite web |year=2003|url=http://www.oerb.com/downloads/stats/OklahomaFactoidsHR.pdf| title= Oklahoma Factoids| publisher=Oklahoma Energy Resource Board| format=pdf|accessdate=2007-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060311154810/http://www.oerb.com/downloads/stats/OklahomaFactoidsHR.pdf|archivedate=2006-03-11}}</ref> 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ದೇಶದ ಐದನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[ಪವನ ಶಕ್ತಿ]] ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,<ref>{{cite news|date=2006-03-15|url=http://www.awea.org/news/Annual_Industry_Rankings_Continued_Growth_031506.html|title=Annual Industry Rankings Demonstrate Continues Growth of Wind Industry in the United States|publisher=American Wind Energy Association|accessdate=2007-08-08|archive-date=2009-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423052240/http://www.awea.org/news/Annual_Industry_Rankings_Continued_Growth_031506.html|url-status=dead}}</ref> [[ಪುನರ್ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ]] ಬಳಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಧಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಬಳಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 96 ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 64% [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿ|ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನಿಂದ]] ಮತ್ತು 32% ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |date=2007-06-18|url=http://www.eere.energy.gov/states/state_specific_statistics.cfm/state=OK| title= Oklahoma Energy Statistics| publisher=[[United States Department of Energy]]| accessdate=2007-08-08}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ತಲಾ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ 11 ನೇ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಅತಿಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ದೇಶದ ಹತ್ತನೆ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ತೈಲ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಯಮವು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಒಟ್ಟು ಗೃಹೋತ್ಪಾದನೆಗೆ 23$ ಬಿಲಿಯನ್ ಪಾಲು ನೀಡಿತು<ref name="OK Energy 3">{{cite web|year=2005|url=http://www.oerb.com/industry/history_3.asp|title=Oklahoma's Energy history|publisher=Oklahoma Energy Resource Board|accessdate=2007-08-01|archive-date=2007-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928075201/http://www.oerb.com/industry/history_3.asp|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ತೈಲ ಸಂಬಂಧಿ ಕಂಪನಿಗಳ ನೌಕರರು ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು ರಾಜ್ಯದ ಮಾದರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|year=2007|url=http://www.oerb.com/industry/impact.asp|title=Impact of Oklahoma's Oil industry|publisher=Oklahoma Energy Resource Board|accessdate=2007-08-01|archive-date=2007-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20071216210717/http://www.oerb.com/industry/impact.asp|url-status=dead}}</ref> 2004 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತೈಲ ಭಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 83,750 ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ತೈಲ <ref name="OK Energy 2" /><ref name="OK Energy 3" /> ಭಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 750,000 ಇದ್ದು ಪ್ರತಿದಿನ 178 ಸಾವಿರ [[ಬ್ಯಾರಲ್‌ಗಳಷ್ಟು]] ಕಚ್ಛಾತೈಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು.<ref name="OK Energy 2" /> 1.662 ಘನ ಅಡಿ ದೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಸರಬರಾಜು ಒಕ್ಲಹೋಮದಿಂದ ಆಯಿತು.<ref name="OK Energy 2" /> [[ಫೋರ್ಬ್ ಪತ್ರಿಕೆ|ಫೋರ್ಬ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಾನುಸಾರ]], ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ಆಧಾರಿತ [[ಡೇವೋನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]],<ref name="OK Energy 5">{{cite web |date=2005-12-02|url=http://www.okcommerce.gov/index.php?option=content&task=view&id=657&Itemid=286| title= Three Of America’s Largest Private Companies Call Oklahoma Home| publisher=Oklahoma Department of Commerce| accessdate=2007-08-01}}</ref>[[ಚೀಸಪೇಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಂಡ್ ರಿಡ್ಜ ಎನರ್ಜಿ ಕಾಪೋರೇಶನ್‌|ಸ್ಯಾಂಡ್ ರಿಡ್ಜ ಎನರ್ಜಿ ಕಾಪೋರೇಶನ್‌ಗಳು]] ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ತೈಲ ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪನ್ನ-500 ಕಂಪೆನಿಗಳು ಶಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Fortune 500" /> 2006 ರಲ್ಲಿ ತುಲ್ಸಾ-ಆಧಾರಿತ [[ಸೆಮ್ ಗ್ರೂ|ಸೆಮ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಕಂಪನಿಯು, ಫೋರ್ ಬ್ಸನ್ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 5 ನೆಯ ಸ್ಧಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು: ತುಲ್ಸಾದ [[ಕ್ವಿಕ್ ಟ್ರಿಪ್]] ಕಂಪನಿ 46ನೆಯ, ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ [[ಲವ್ಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸ್ಟಾಪ್ಸ್ &amp; ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್]] 2008 ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ 25ನೆ ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name="OK Energy 5" /> [[ಫಾರ್ಚೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆ|ಫಾರ್ಚೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯನುಸಾರ]] ತುಲ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಿತ [[ONEOK]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಅತಿದೊಡ್ದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು ಇಡೀ ದೇಶದ ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="Devon" /> ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಡೇವೋನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಛಾತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಚೀಸಪೇಕ್ ಎನರ್ಜಿಯು ಅದೇ ವಿಭಾಗದ ಏಳನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಗ್ಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]] ಕಂಪನಿಗೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಭೋಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ 25 ನೆಯ ಸ್ಧಾನ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.<ref name="Devon">{{cite web|year=2007|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/snapshots/1866.html|title=Three Fortune's Snapshot: Devon energy|publisher=[[CNN]]|accessdate=2007-08-01|archive-date=2007-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071123041132/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/snapshots/1866.html|url-status=dead}}</ref> === ಕೃಷಿ === ದೇಶದ 27 ನೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯದಾದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಜಾನುವಾರು ಹಾಗೂ ಗೋಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="agriculture" /><ref name="ag">{{cite web| url=http://www.state.ok.us/~okag/| title=A Welcome From The Commissioner| publisher=Oklahoma Department of Agriculture, Food and Forestry| accessdate=2007-08-07| archive-date=2007-05-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20070530220430/http://www.state.ok.us/~okag/| url-status=dead}}</ref> ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಆಮೇರಿಕಾದ 5.5 ಶೇಖಡಾ ಗೋಮಾಂಸ, ಶೇಖಡಾ 6.5ರಷ್ಟು ಆಮೇರಿಕೆಯ ಗೋಧಿ, 4.2 ರಷ್ಟು ಆಮೇರಿಕಾದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸೋತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮತ್ತು 2.2 ರಷ್ಟು ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ.<ref name="agriculture" /> 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು 83,500 ಕೃಷಿ ಫಾರಮ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೂಡಿ $4.3 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಬೆಳೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ $6,5 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೀಡಿತು.<ref name="agriculture" /> ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ದ ವ್ಯವಸಾಯದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="ag" /> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Pioneer Woman Statue.jpg|thumb|right|upright|ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಮುಂಚೂಣಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು, ಪೂಂಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಧಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಮುಂಚೂಣಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಶಿಲ್ಪ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] ಪ್ರಕಾರ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url= http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf| title= Census Regions and Divisions of the United States| publisher= [[United States Census Bureau]] | format=pdf|accessdate=2007-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=2001-11-04}}</ref> ಆದರೆ ಬಹುಮುಖಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಇದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]], [[ನೈರುತ್ಯ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದೆ. ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಆಮೂರ್ತಬಗ್ಗೆಗಳು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಮಲೆಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾ ಮೈದಾನ]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web| first=Allen| last=Lew| url=http://www.geog.nau.edu/courses/alew/ggr346/text/chapters/ch1.html| title=What is geography?| publisher=[[Northern Arizona University]]| accessdate=2007-08-04| archive-date=2007-05-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20070510041836/http://www.geog.nau.edu/courses/alew/ggr346/text/chapters/ch1.html| url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ದಟ್ಟವಾದ [[ಜರ್ಮನ್]] [[ಸ್ಕಾಟ್-ಐರಿಶ್]] ಮತ್ತು ಮೂಲ ಆಮೇರಿಕ ನಿವಾಸಿ ವಂಶಪರಂಪರೆ,<ref>{{cite web| first=Wayne| last=Greene| url=http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/culture/ancestry.gif| title=Largest Ancestry| publisher=[[Valparaiso University]]| accessdate=2007-08-04| archive-date=2010-03-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20100305214454/http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/culture/ancestry.gif| url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು 25 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಆಡು ಭಾಷೆಗಳಿಂದ, ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಭಾಷೆಗಳು ಆಮೇರಿಕದ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ<ref name="languages">{{cite web|first=Stephen|last=Greymorning|url=http://www.sedl.org/pubs/lc05/intro.html|title=Profiles of Native American Education Programs|publisher=Southwest Educational Development Laboratory|accessdate=2007-08-04|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.sedl.org/pubs/lc05/intro.html|url-status=dead}}</ref>. ಒಕ್ಲಾಹಾಮ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಖಂಡದಲ್ಲಿ ಆರು ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮದೆಂದು ಹಕ್ಕು<ref>{{cite web| url=http://www.okhistorycenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=78&Itemid=108| title=Flags over Oklahoma| publisher=Oklahoma History Center| accessdate=2007-08-04| archive-date=2007-11-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20071121230654/http://www.okhistorycenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=78&Itemid=108| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ ಮತ್ತು 67 ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಾನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ<ref name="OK History" />. ಜೊತೆಗೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 39 ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು <ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.travelok.com/about/fun_facts.asp| title=Oklahoma Quick Facts| publisher=Oklahoma Department of Tourism| accessdate=2007-08-04| archive-date=2007-05-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20070517085232/http://www.travelok.com/about/fun_facts.asp| url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಯಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗರು, ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ತೈಲ-ಶ್ರೀಮಂತರು-ಇವುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರಗಳು ಆಮೇರಿಕದ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಲ್ಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|year=2007|url=http://www.fodors.com/features/nfdisplay1.cfm?.name=si/020228_si_fc_tulsa.cfm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070405151813/http://www.fodors.com/features/nfdisplay1.cfm?name=si%2F020228_si_fc_tulsa.cfm|archivedate=2007-04-05|title=Fodor's Choice: Top Overlooked Destinations|publisher=Fodor's Magazine|accessdate=2007-08-02|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.otia.info/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=2%20%0D| title=Oklahoma Travel Industry Association Information| publisher=Oklahoma Travel Industry Association| accessdate=2007-08-04| archive-date=2012-03-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20120317155819/http://www.otia.info/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=2%20%0D| url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಿವಾಸಿಗಳು ರೂಢಿಗತ "[[ದಕ್ಷಿಣದ ಆದರಾಥಿತ್ಯ]]" ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಜನಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉದಾರವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವವರ ರಾಜ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|year= 2003|url= http://www.catalogueforphilanthropy.org/cfp/db/generosity.php|title= Generosity Index 2003 (2001 data)|publisher= Catalogue for Philanthropy|accessdate= 2007-08-16|archive-date= 2012-04-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20120426013441/http://www.catalogueforphilanthropy.org/cfp/db/generosity.php|url-status= dead}}</ref> ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ರೂಢಿಗತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ]] ಸಹಾ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು [[ಜಾನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಬೆಕ್‌|ಜಾನ್ ಸ್ಟೀನ್ ಬೆಕ್‌ನು]] [[ಗ್ರೇಪ್ಸ್ ಆಫ್ ವ್ರಾತ್]] ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಾ ಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಅನಕ್ಷರಸ್ಧ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಂದ ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್ ಅವಧಿಯು [[ಓಕೀ|ಓಕೀಗಳ]] ರೈತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|date=1999-05-10|url=http://keller.clarke.edu/~english/honors/aaron/sec3.htm|title=The Essence of the Midwest|publisher=Clarke College|accessdate=2007-08-04|archive-date=2007-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070822225602/http://keller.clarke.edu/~english/honors/aaron/sec3.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="okies">{{cite web|url=http://www.csus.edu/news/022503film.htm|title=Filmmaker to share documentary chronicling local poet’s life|publisher=[[Sacramento State University]]|date=2003-02-25|accessdate=2008-04-04|archive-date=2008-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918161023/http://www.csus.edu/news/022503film.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|first=Wayne|last=Greene|url=http://www.tulsaworld.com/webextra/itemsofinterest/centennial/centennial_storypage.asp?ID=070715_1_CE2_NEWor84848|title=Oklahoma centennial quiz|publisher=[[Tulsa World]]|accessdate=2007-08-04|archiveurl=https://archive.today/20120913101944/http://www.tulsaworld.com/specialprojects/?ID=070715_1_CE2_NEWor84848|archivedate=2012-09-13|url-status=live}}</ref> ಆದರೂ ಸಹ ಈ ಪದವನ್ನು ಸಹಜ ಜನ್ಯ ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="okies" /> === ಕಲೆ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ === [[ಚಿತ್ರ:Philbrook Museum of Art, and gardens.jpg|thumb|left|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 50 ಲಲಿತಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳಲ್ಲಿ ಫಿಲ್‌ಬ್ರೂಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕೂಡಾ ಒಂದು.<ref name="philbrook"/>]] ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ "[[ಜಾಸ್]]" ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದೆ [[ಮೂಲ ಆಮೇರಿಕನ್]],<ref name="ok arts" /> [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಏಶಿಯಾಜನರ]] ಜನವಸತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | year=2007|url= http://www.okcommerce.gov/index.php?option=content&task=view&id=335&Itemid=415| title= Oklahoma's Diversity| publisher= Oklahoma Department of Commerce| accessdate=2007-08-04}}</ref> [[ಬಾರ್ಟವಿಲೆ|ಬಾರ್ಟವಿಲೆಯಲ್ಲಿ]] ನೆಡೆಯುವ "ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮೊಜಾರ್ಟ್ ಉತ್ಸವವು" ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | year= 2007 | url= http://www.okmozart.com/folders.asp?action=display&record=11 | title= Oklahoma Mozart Festival | publisher= OK Mozart Festival | accessdate= 2007-08-04 | archive-date= 2007-08-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.okmozart.com/folders.asp?action=display&record=11 | url-status= dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ "[[ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಸವ|ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಸವವು]]" ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲಾಗಿದೆ.<ref name="ok arts" /> ರಾಜ್ಯವು ಬ್ಯಾಲೆ ನೃತ್ಯದ ಸಂಪನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ: ಐದು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಬ್ಯಾಲೆ ನೃತ್ಯಾಂಗನೆಯರು ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಈ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ; [[ಯೊನ್ನೆ ಚಟ್ಯೂ]] ಸಹೋದರಿಯರು [[ಮರ್ಜೋರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮರಿಯಾ ಟಾಲ್ ಚೀಫ್]],[[ರೋಸೆಲಾ ಹೈಟವರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕಿಲೀನ್ ಲಾರ್ಕಿನ್]] ಈ ಐದು ಜನ ನೃತ್ಯಾಂಗನೆಯರು ಒಗ್ಗೂಡಿ [[ಫೈವ್ ಮೂನ್ಸ್]] ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದ [[ತುಲ್ಸಾ ಬ್ಯಾಲೆ|ತುಲ್ಸಾ ಬ್ಯಾಲೆಯನ್ನು]] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref name="ok arts" /> ದಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನೃತ್ಯಾಂಗನೆ ಯವನಿ ಚಿಟ್ಯೂ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ [[ಮಿಗಿವಲ್ ಟೆರೆಕೋವ್‌|ಮಿಗಿವಲ್ ಟೆರೆಕೋವ್‌ರಿಂದ]] ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 1962ರಲ್ಲಿ ಸ್ಧಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅದು ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕೃತ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | date=2007-12-13 | url=http://www.journalrecord.com/| title=OKC Events| first=Joan| last=Gilmore| publisher=The Oklahoma City Journal Record | accessdate=2008-06-17}}</ref><ref>{{cite web | title =Ballet Russes| publisher = Geller/Goldfine Productions|year = 2008 | url = http://www.gellergoldfine.com/russes_dancers.html| accessdate = 2008-06-17}}</ref><ref>{{cite web | title =Capri Films| publisher = Geller/Goldfine Productions|year = 2008 | url = http://www.caprifilms.com/images/press/ballet/ballets_russes_presskit.pdf| accessdate = 2008-06-17|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060825124900/http://www.caprifilms.com/images/press/ballet/ballets_russes_presskit.pdf|archivedate=2006-08-25}}</ref> [[ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ವ್ರಿಂಗ್ಸ್‌|ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ವ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] " ಡಿಸ್ಕವರಿಲ್ಯಾಂಡ್" ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಬಯಲು ವರ್ತುಲ ರಂಗಮಂದಿರವು ''[[ಒಕ್ಲಹೋಮ!]]'' <ref>{{cite web | url= http://discoverylandusa.com/awards.shtml| title= Honors and Awards| publisher=Discoveryland!| accessdate=2007-04-26}}</ref> ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯವು ಸಂಗೀತ-ನಾಟಕಗಳ ಶೈಲಿಯಾದ [[ದ ತುಲ್ಸಾ ಸೌಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ವಿಂಗ್‌|ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ವಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು]] ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿನ [[ಕೇನ್ಸ್ ಬಾಲ್ ರೂಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಾಬ್ ವಿಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಬಾಯ್ಸ್]] ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಧಳವಾಗಿ "ಕಾರ್ನಗಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ವಿಂಗ್" ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news | date=2006-07-15 | url=http://www.tulsaworld.com/business/article.aspx?articleID=060715_Bu_E1_Tulsa51913 | title= Selling Tulsa: Branded | first=John | last=Stancavage | publisher=[[Tulsa World]] | accessdate=2007-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070811123505/http://www.tulsaworld.com/business/article.aspx?articleID=060715_Bu_E1_Tulsa51913|archivedate=2007-08-11}}</ref> ಸ್ಟಿಲ್ ವಾಟರ್ ಕಟ್ಟಡವು ದಿವಂಗತ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಬಾಬ್ ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್‌ ಅವರ [[ರೆಡ್ ಡರ್ಟ್]] ಸಂಗೀತದ ಅಧಿಕೇಂದ್ರವಾಗಿತು. ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕಲೆಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮದ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ 17 ನೆಯ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿದೆ.<ref name="ok arts">{{cite web | year=2007|url= http://www.okcommerce.gov/index.php?option=content&task=view&id=332&Itemid=413| title=Oklahoma - A Great Place to Play|publisher=Oklahoma Department of Commerce|accessdate=2007-08-04}}</ref> ತುಲ್ಸಾದ [[ಫಿಲ್ ಬ್ರೂಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 50 [[ಲಲಿತಕಲೆ|ಲಲಿತಕಲೆಗಳ]] ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯಾಗಿದೆ,<ref name="philbrook">{{cite web | url= http://ase.tufts.edu/arted/MuseumsOklahoma.htm| title= Museums of Oklahoma| publisher= Tufts University | accessdate=2007-08-05}}</ref> ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮ್ ನೋಬಲ್ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ನಾರ್ಮನ್ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಧಾರಿತ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ok arts" /> [[ಥಾಮಸ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರೀಸ್‌|ಥಾಮಸ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರೀಸ್‌ನ]] ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು [[ಗ್ರಿಲ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಆಫ್ ತುಲ್ಸಾ ದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಗಮನೀಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಮೇರಿಕಾದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಇದೆ. ಗಾಜಿನ ಶಿಲ್ಪಿಯಾದ [[ಡೇಲ್ ಚಿಹುಲಿ|ಡೇಲ್ ಚಿಹುಲಿಯ]] ಪ್ರಪಂಚದ ಗಮನೀಯ ಗಾಜಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆಮೇರಿಕಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಭಾಗದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌಬಾಯ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪರಂಪರೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]]<ref>{{cite web| url= http://www.okcmoa.com/p/6811/Default.aspx| title= About the Museum| publisher= Oklahoma City Museum of Art| accessdate= 2007-08-04| archive-date= 2007-08-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.okcmoa.com/p/6811/Default.aspx| url-status= dead}}</ref> ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ok arts" /> ಯಹೂದಿಗಳ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ]] ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೆರ್ವಿನ್ ಮಿಲರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ [[ಜ್ಯೂಯಿಶ್]] ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ತುಲ್ಸಾ ದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನ|ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ]] ಯಹೂದಿ ಕಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂಡಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url= http://www.jewishmuseum.net/ | title= Sherwin Miller Museum of Judaism | publisher= Sherwin Miller Museum of Jewish Art | accessdate=2006-04-20}}</ref> === ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Grand Entry Omaha.jpg|thumb|right|ಆಮೇರಿಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ "ಮಂತ್ರವೈದ್ಯ" ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆ.]] ಆಮೇರಿಕನ್ ಬಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್<ref>{{cite news | date=2006-09-07 | url=http://www.tulsaworld.com/webextra/itemsofinterest/centennial/centennial_storypage.asp?ID=060907_Ne_A13_State52295 | title=100 and 1: State's centennial is named top-ranked bus-tour destination | first=Brian | last=Barber | publisher=[[Tulsa World]] | accessdate=2007-08-04 | archiveurl=https://archive.today/20120526202104/http://www.tulsaworld.com/webextra/itemsofinterest/centennial/centennial_storypage.asp?ID=060907_Ne_A13_State52295 | archivedate=2012-05-26 | url-status=live }}</ref> 2007 ರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಒಕ್ಲಹೋಮದ [[ಶತಮಾನ ಉತ್ಸವ|ಶತಮಾನ ಉತ್ಸವವನ್ನು]] ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಬಹು ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆದು ನವೆಂಬರ್ 16, 2007 ರಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದ 100 ನೇ ವರ್ಷದ ದಿನಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಕೊನೆಯಾಯಿತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕನ್ನರ ಮಂತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್]] ಜನರ, [[ಐರಿಶ್]], [[ಇಟಾಲಿಯನ್ನ|ಇಟಾಲಿಯನ್ನರ]].[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಯನ್ನ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಯನ್ನರ]], [[ಚೀನಿಯರ]], [[ಜೆಕ್‌|ಜೆಕ್‌ರ]], [[ಯಹೂದ್ಯ|ಯಹೂದ್ಯರ]], [[ಅರಬ್ಬ|ಅರಬ್ಬರ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನ|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರ]], ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಆಮೇರಿಕನ್ನರ; ಇವು ಸಮುದಾಯಗಳ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಧರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. 10-ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರದಲ್ಲಿ, ನಡೆಯುವ [[ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ರಾಜ್ಯದ ಜಾತ್ರೆ]] ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite news | date=2006-09-11 | url=http://www.okstatefair.com/documents/2006%20OSF%20Opens.pdf | title= Oklahoma State Fair Opens September 14| publisher=Oklahoma State Fair | accessdate=2007-08-04|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629222126/http://www.okstatefair.com/documents/2006%20OSF%20Opens.pdf|archivedate=2007-06-29}}</ref> ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ [[ಪಾವ್-ವಾವ್‌|ಪಾವ್-ವಾವ್‌ಗಳು]], [[ಏಷಿಯನ್]] ಹಬ್ಬಗಳು, ಮತ್ತು [[ಜೂನ್‍ಂಟೀಂತ್]] ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುವ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಸೋತ್ಸವ]] ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web | year=2007 | url=http://www.tulsastatefair.com/fair/generalinfo/index.asp | title=Tulsa State Fair - General Information | publisher=Tulsa State Fair | accessdate=2007-08-25 | archive-date=2007-08-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070828181706/http://www.tulsastatefair.com/fair/generalinfo/index.asp | url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮೇ ಫೆಸ್ಟ್ ಉತ್ಸವವು 3,75,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಂಜಿಸಿತು.<ref>{{cite news | date=2007-05-21 | first=Leigh | last=Bell | title=Mayfest: Celebrating Downtown: Festival closes after big year | publisher=Tulsa World | url=http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070521_238_A1_hMore10041| accessdate = 2007-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070811123505/http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070521_238_A1_hMore10041|archivedate=2007-08-11}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಫೆಸ್ಟ್]] ಉತ್ಸವವು ''[[USA ಟುಡೆ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಹತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ''[[ಬಾನ್ ಅಪೆಟಿವ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡಜೆರ್ಮನ್ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | first=Daniel | last=Harrison | title=Top 10: American Oktoberfest Destinations | publisher=Ask Men | url =http://www.askmen.com/fashion/travel_top_ten_100/112c_travel_top_ten.html | accessdate = 2007-05-05}}</ref> ತುಲ್ಸಾ ವಾರ್ಷಿಕ [[Dfest]] ಸಂಗೀತತೋತ್ಸವವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನಿವಾಸ ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರ್ಮನ್ ನಗರವು ನಾರ್ಮನ್ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಾರ್ಮನ್ ನಗರವು ಮಿಡೀವಲ್ ಫೇರ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 1976 ರಿಂದ ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಮೊದಲ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅವರಣದ ದಕ್ಷಿಣ ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷ ಡಕ್ ಪಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದು ಜನ ದಟ್ಟಣೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾದ್ದರಿಂದ 2003 ರಲ್ಲಿ ರೀವ್ಸ್ ಪಾರ್ಕಿಗೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಮಿಡೀವಲ್ ಫೇರ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮನ್ ಉತ್ಸವವು "ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರಾಂತ್ಯ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ದ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಮೀಡಿಯ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನಿಂದ ದೇಶದ 100 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ".<ref>{{cite web | year=2010 | url=http://www.medievalfair.org/index.html | title=Medieval Fair of Norman | publisher=Medieval Fair of Norman | accessdate=2010-02-14 | archive-date=2011-07-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110727075023/http://www.medievalfair.org/index.html | url-status=dead }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Seminary Hall.jpg|thumb|left|ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯು ತಹಲೇಖಾದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು]], ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಧೆ|ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಧೆಗಳಿಂದಾಗಿದೆ]]. ಒಕ್ಲಹೋಮದ 631337 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 1849 ಸಾರ್ವಜನಿಕ, [[ಪ್ರೈಮರಿ]], [[ಸೆಕೆಂಡರಿ]] ಹಾಗೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ]] ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷ 2006ರಲ್ಲಿ 540 [[ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು.<ref name="OK Education">{{cite web | title = A Look at Education | publisher = Oklahoma State Department of Education | year = 2006 | url = http://www.sde.state.ok.us/publ/stats/default.html | accessdate = 2007-08-03 | archive-date = 2007-08-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.sde.state.ok.us/publ/stats/default.html | url-status = dead }}</ref> ಶಾಲಾ ವರ್ಷ 2005-06ರಲ್ಲಿ 1,20,122 ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕನ್ ಮಕ್ಕಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಆಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲನಿವಾಸಿ]] ಮಕ್ಕಳ ದಾಖಲಾತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="NCES">{{Cite web |url=http://nces.ed.gov/pubs2007/2007352.pdf |format=pdf |publisher=IES, National Center for Education Statistics |title=Public Elementary and Secondary School Student Enrollment, High School Completions and Staff from the Common Core of Data, School Year 2005-06}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಹಣ ದೇಶದಲ್ಲೇ ತಳಭಾಗದ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ 6614 ಡಾಲರ್ ಖರ್ಚುನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ 47 ನೇ ಸ್ಧಾನ,<ref name="OK Education" /> ಆದರೆ 1992 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚ ಬೆಳೆದು ರಾಷ್ಟ್ರದ 22 ನೇ ಸ್ಧಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Growth in Oklahoma's State Governments 1992-2002 | publisher = University of Central Oklahoma | date = 2006-02-01 | url = http://www.busn.ucok.edu/ucopi/docs/govgrowth1992-2002.pdf | format = pdf | accessdate = 2007-08-03 | archive-date = 2007-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070808074216/http://www.busn.ucok.edu/ucopi/docs/govgrowth1992-2002.pdf | url-status = dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿ-ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್]] ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮಾದರಿ [[ಮೊದಲ ಬಾಲ್ಯದ ಪಾಠಶಾಲೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿ-ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟನ್ ಶಾಲೆ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಅರ್ಲಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Superintendent Garrett announces Oklahoma #1 in Pre-Kindergarten | publisher = Oklahoma State Department of Education | date = 2004-11-19 | url = http://www.sde.state.ok.us/pro/prek/default.html | accessdate = 2007-08-03 | archive-date = 2007-08-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.sde.state.ok.us/pro/prek/default.html | url-status = dead }}</ref> [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ|ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಶಾಲೆ ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 29% ಗೆ 2005 ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ಇಳಿದರೂ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ಫ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಸ್ಧಾನಗಳಲ್ಲಿತ್ತು,<ref>{{cite news| title = Oklahoma's "Kids Count" Ranking Falls Again| publisher = [[KOTV-TV|KOTV]]| date = 2007-07-25| url = http://kotv.com/news/local/story/?id=132224| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-09-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20070927214145/http://kotv.com/news/local/story/?id=132224| url-status = dead}}</ref> ಶಾಲೆ ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 3.2% ಇತ್ತು.<ref name="OK Education" /> 2004 ರಲ್ಲಿ [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಪ್ಲೊಮ]] ಪಡೆದ ವಯಸ್ಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು 36 ನೆಯ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿದಂತೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು 85.2% ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = High school diploma or higher, by percentage by state | publisher = Statemaster.com | year = 2004 | url = http://www.statemaster.com/graph/edu_hig_sch_dip_or_hig_by_per-high-school-diploma-higher-percentage | accessdate = 2007-08-20 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927223755/http://www.statemaster.com/graph/edu_hig_sch_dip_or_hig_by_per-high-school-diploma-higher-percentage | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web| title = Missouri and the Nation| publisher = [[University of Missouri]]| date = 2007-02-09| url = http://www.oseda.missouri.edu/mo_nation/no_highschool_grad_1990_2000.shtml| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20071012160129/http://oseda.missouri.edu/mo_nation/no_highschool_grad_1990_2000.shtml| url-status = dead}}</ref> [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಸಂಸ್ಧೆಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿವೆ. ಇವೆರದೂ ತಲಾ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಪಸ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಶಾಖಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಈ ಎರಡು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ತುಲ್ಸಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ತುಲ್ಸಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ದೇಶದ ಸ್ನಾತಕ ಪೂರ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web| title = America's Best Colleges - 2007| publisher = Oklahoma Education Information System| year = 2007| url = http://www.okhighered.org/oeis/News.shtml| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-08-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.okhighered.org/oeis/News.shtml| url-status = dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮಾತ್ರ ABA ದರ್ಜೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಧೆಗಳಾಗಿವೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ತುಲ್ಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="OK Education 6">{{cite web| title = Princeton review raves TU| publisher = The Collegian| date = 2002-09-24| url = http://www.utulsa.edu/collegian/pdf/vol88iss03.pdf| format = pdf| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-08-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20070808074216/http://www.utulsa.edu/collegian/pdf/vol88iss03.pdf| url-status = dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು 11 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{cite web| title =Student Center Financial Aid| publisher =Oklahoma State Regents for Higher Education| year =2008| url =http://www.okhighered.org/student-center/financial-aid/rubs.shtml| accessdate =2008-04-06| archive-date =2008-03-23| archive-url =https://web.archive.org/web/20080323062821/http://www.okhighered.org/student-center/financial-aid/rubs.shtml| url-status =dead}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಿದೆ]]. ಇದು [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ|ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ]]<ref name="NSU demographics" /> ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಧೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ [[ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನ]] ಕಾಲೇಜನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web| title =Rare Eye Condition Takes Center Stage At NSUOCO| publisher =Northeastern State University| year =2008| url =http://www.nsuba.edu/news/story.php?1960| accessdate =2008-04-06| archive-date =2019-09-13| archive-url =https://web.archive.org/web/20190913024841/https://www.nsuok.edu/| url-status =dead}}</ref> ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಮೇರಿಕನ್]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="NSU demographics">{{cite web | title =NSU Demographics| publisher = Northeastern State University |year = 2006| url = http://arapaho.nsuok.edu/~research/formsguide/NSU%20DEMOGRAPHICS%202005-2006.pdf | format=pdf|accessdate = 2008-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060912105141/http://arapaho.nsuok.edu/~research/formsguide/NSU%20DEMOGRAPHICS%202005-2006.pdf|archivedate=2006-09-12}}</ref><ref>{{cite web| title = INBRE Participants| publisher = Oklahoma Idea Network of Biomedical Research Excellence| url = http://okinbre.org/participating%20institutions.htm| accessdate = 2008-04-06| archive-date = 2008-04-10| archive-url = https://web.archive.org/web/20080410193841/http://okinbre.org/participating%20institutions.htm| url-status = dead}}</ref> 2007ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ರಿವ್ಯೂ]] ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ 122 ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು<ref>{{cite web| title = OBU Named to The Princeton Review “Best in the West” list| publisher = [[Oklahoma Baptist University]]| date = 2005-08-26| url = http://www.okbu.edu/news/view_article.php?id=482| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-08-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20070808024101/http://www.okbu.edu/news/view_article.php?id=482| url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಧಾನಗಳಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web| title = Best Value Colleges| publisher = [[Princeton Review]]| date = 2006-03-28| url = http://ir.princetonreview.com/test/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=191272| accessdate = 2007-08-03| archive-date = 2007-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20071012153043/http://ir.princetonreview.com/test/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=191272| url-status = dead}}</ref> ರಾಜ್ಯವು 54 ಪೋಸ್ಟ್-ಸೆಕೆಂಡರಿ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಂತಹ [[ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಕೆರಿಯರ್‌ಟೆಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಕೆರಿಯರ್‌ಟೆಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನಿಂದ]] ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="OK Education" /> 2007-2008 ಶಾಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ 1,81,973 ಸ್ವಾತಕ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, 20,014 ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು 4395 ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ 18,892 ಜನ ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿಯನ್ನು, 5386 ಜನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಮತ್ತು 462 ಜನ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿ ಪರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಂದರೆ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣೆಕ ವರ್ಷದ (1 ಜುಲೈ 2007- 30 ಜೂನ್ 2008) ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 38,278 ಪದವೀಧರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ 68,322 ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.collegedegreereport.com/articles/oklahoma-colleges-profile-college-degree-programs-post-secondary-education-oklahoma|title=Oklahoma Colleges: A Profile of College Degree Programs & Post-Secondary Education in Oklahoma|access-date=2010-05-13|archive-date=2010-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100310111128/http://www.collegedegreereport.com/articles/oklahoma-colleges-profile-college-degree-programs-post-secondary-education-oklahoma|url-status=dead}}</ref> == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:Memorial Stadium, Smith Football Performance Center and State Farm Center, University of Illinois.jpg|thumb|right|ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಸ್ಮಾರಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು NCAA ವಿಭಾಗ 1 ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ನೆಡೆಸುತ್ತದೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ಜನಪ್ರಿಯಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ತಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ; ಇವು [[ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಅರೆನಾ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]], [[ಸಾಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಕಿ]]. ಈ ತಂಡಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ, ತುಲ್ಸಾ, ಎನಿಡ್, ನಾರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಲಾಟನ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ]] [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಥಂಡರ್]] ತಂಡ, ಮತ್ತು [[ವಿಮೆನ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌|ವಿಮೆನ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ]] [[ತುಲ್ಸಾ ಶಾಕ್‌|ತುಲ್ಸಾ ಶಾಕ್‌ಗಳು]] ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯದ [[ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡ|ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕೃತ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳಾಗಿವೆ]]; ಆದರೆ [[ಕಿರು ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡ|ಕಿರು ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು]] ಕೆಳಕಂಡತಿವೆ.[[AAA ಮತ್ತು AA ಮಟ್ಟ|AAA ಮತ್ತು AA ಮಟ್ಟದ]] ಸ್ಧಾನ ಪಡೆದ ಮ್ಯಾನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, [[ಕೇಂದ್ರ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]], ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ, ಆರಿನಾ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ [[AFI]] ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ; ಇವುಗಳನ್ನು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಯಾರ್ಡ್ ಡಾಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ತುಲ್ಸಾ ಟಲನ್ಸ್ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ಗೆ]] ಆಡುವ, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಲೈಟನಿಂಗ್]] ತಂಡವನ್ನು ಸಹಾ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. [[NBA ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಲೀಗ್]] ನಡೆಸುವ [[ತುಲ್ಸಾ 66ರ್ಸ್]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ತುಲ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಸ್ಧಳವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ [[ಆಮೇರಿಕನ್ ಇನ್ ಡೋರ್ ಡಾಕರ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ತುಲ್ಸಾ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್]] ತಂಡಕ್ಕೋ ನಗರದ ಪೋಷಣೆ ಇದೆ.<ref>{{cite news | date=2007-07-29 | url=http://www.tulsaworld.com/sports/article.aspx?articleID=070729_2_B2_hTheT26273| title= Pro soccer: Soccer comes to Tulsa| first = Glenn | last = Hibdon| publisher= [[Tulsa World]] | accessdate=2007-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070811123505/http://www.tulsaworld.com/sports/article.aspx?articleID=070729_2_B2_hTheT26273|archivedate=2007-08-11}}</ref> ಎನಿಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಟನ್ ನಗರಗಳು [[USBL]] ಮತ್ತು [[CBA]] ಲೀಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಡುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ದಾತರಾಗಿವೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಟ್ರೀನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕೆಟ್ರೀನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ]] ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧಾ ಋತುಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ [[ಫೋರ್ಡ ಸೆಂಟರ್]] ತಮ್ಮ ತಂಡ ಪುನರ್ ಸ್ಧಾಪನೆಯಾದಾಗ NBA ಯ [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಹೋರ್ನೆಟ್ಸ್]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯ ಲೀಗ್ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡವಾಯಿತು.<ref name="Forbes NOK">{{cite web | date=2007-01-25 | url=http://www.forbes.com/lists/2006/32/biz_06nba_New-Orleans-Hornets_328959.html| title= BA Team Valuations - #29 New Orleans Hornets| publisher=PGA | accessdate=2007-08-05}}</ref> ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದರ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಪಡೆದ [[ದಿ ಸಿಯಾಟಲ್ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್]] ತಂಡವು [[ಕ್ಲೇಟನ್ ಬೆನೆಟ್]] ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಧಾನಾಂತರ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಧಾನಾಂತರಗೊಂಡ]] ಆಟಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಫೋರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವವು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಥಂಡರ್]] ತಂಡವು ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖ್ಯ ತಂಡವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url=http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2008030229_sonitrial02.html | title=Sonics, city reach settlement | work=The Seattle Times | date=2008-07-02 | accessdate=2008-07-02}}</ref> ರಾಜ್ಯದ [[ಕಾಲೇಜುಗಳ ಅತ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸೂನರ್‌ ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕೌಬಾಯ್ಸ್]] ತಂಡಗಳ 60,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಒಕ್ಲಹೋಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಮೇರಿಕೆಯ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸರಾಸರಿ 84,541 ಜನ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ13 ನೇ ಸ್ಧಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web| title = Oklahoma Sets New Attendance Record| publisher = [[University of Oklahoma]]| url = http://www.soonersports.com/facilities/memorial-stadium-attendance.html| accessdate = 2007-11-04| archive-date = 2010-07-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20100701082051/http://www.soonersports.com/facilities/memorial-stadium-attendance.html| url-status = dead}}</ref> ಈ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹಲವಾರು ಸಲ [[ಬೆಡ್‌ಲಾಮ್ ಸರಣಿ]] ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತವೆ; ಇವು ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. "ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳು [[NCAA]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಸಂಸ್ಧೆಯ ಅತಿ ಉಚ್ಛಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ವಿಭಾಗ I]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಲ್ಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.<ref>{{cite web| title = NCAA Members by State| publisher = [[NCAA]]| url = http://www.ncaa.org/conferences/schools_by_state.html| accessdate = 2007-08-05| archiveurl = https://web.archive.org/web/20051125223302/http://www.ncaa.org/conferences/schools_by_state.html| archivedate = 2005-11-25| url-status = live}}</ref> ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಒಕ್ಲಹಾಮಾ ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹಾಮ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳನ್ನು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref name="top sports">{{cite web| date = 2002-10-07| title = America's Best Sports Colleges: 1-10| publisher = Sports Illustrated| url = http://sportsillustrated.cnn.com/si_online/news/2002/10/01/1_10/| accessdate = 2007-08-05| archive-date = 2007-08-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20070822222732/http://sportsillustrated.cnn.com/si_online/news/2002/10/01/1_10/| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| date = 2002-10-07| title = America's Best Sports Colleges: 11-100| publisher = Sports Illustrated| url = http://sportsillustrated.cnn.com/si_online/news/2002/10/01/11_100/| accessdate = 2007-08-05| archive-date = 2008-10-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20081017150320/http://sportsillustrated.cnn.com/si_online/news/2002/10/01/11_100/| url-status = dead}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯ ರಾಜ್ಯದ 12 ಸಣ್ಣ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಅಥವಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸೂನರ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ NAIA ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| year = 2005| title = Member Institutions| publisher = [[National Association of Intercollegiate Athletics|NAIA]]| url = http://naia.cstv.com/member-services/about/members.htm| accessdate = 2007-08-05| archive-date = 2011-07-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20110722042452/http://naia.cstv.com/member-services/about/members.htm| url-status = dead}}</ref> ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ [[LPGA]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ತುಲ್ಸಾದ ಸಿಡಾರ್ ರಿಡ್ಜ ಕೌಂಟಿಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ನೆಡೆಯುವ [[PGA]] ಅಥವಾ [[LPGA]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ತುಲ್ಸಾದ [[ಸದರನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ಓಕ್ ಟ್ರೀ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ತುಲ್ಸಾದ ಸಿಡಾರ್ ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web| title = Oklahoma's Top 10 Private Golf Courses| publisher = Tulsaweb| url = http://www.tulsaweb.com/Golf/Private.htm| accessdate = 2007-08-05| archive-date = 2007-08-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20070806060137/http://tulsaweb.com/Golf/Private.htm| url-status = dead}}</ref> ದೇಶದ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಗಾಲ್ಫ ಅಂಗಳ ಹೊಂದಿರುವದೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಸದರನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಸಂಸ್ಧೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಗಾಲ್ಫ [[PGA ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|PGA ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು]] ಆಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 2007 ರ ಒಂದು ಪಂದ್ಯವೂ ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಎಂದರೆ 2001 ರ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮೂರು U.S.ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | year=2007 | url=http://www.pga.com/pgachampionship/2007/news/20060228_history.html| title= Southern Hills Country Club is rich in History | publisher=[[Professional Golfers' Association of America|PGA]] | accessdate=2007-08-05}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಗಳಲ್ಲಿ [[ರೋಡಿಯೋ|ರೋಡಿಯೋಗಳು]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ಯಾನಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನ [[ಗಯಮೋನ್]] ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೋಡಿಯೋವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.guymonrodeo.com/rodeohistory.htm | publisher=Guymon Rodeo Foundation | title=Rodeo History | accessdate=2007-05-02 | archive-date=2007-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070516235959/http://www.guymonrodeo.com/rodeohistory.htm | url-status=dead }}</ref> == ಆರೋಗ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:tulsacancertreatmentcenter.jpg|thumb|left|ಆಮೇರಿಕಾದ ನೈರುತ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಕರ್ಯವು ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿದೆ.]] 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನುದಾನ ಪಡೆದ 21ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯದಾಗಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಾದ ವೆಚ್ಚ $75,801,364 ರೋಗ [[ನಿರೋಧಕ ಲಸಿಕೆ|ನಿರೋಧಕ ಲಸಿಕೆಗಳು]], [[ಜೈವಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾನೆ|ಜೈವಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾನೆಗೆ]] ಸನ್ನದಾಗಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಗಳ ಅನುದಾನ ಪಡೆದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಾಬುಗಳು.<ref name="oklahoma health 2">{{cite web| title = Health Report: Oklahoma| publisher = Trust for America's Health| url = http://healthyamericans.org/state/index.php?StateID=OK| accessdate = 2007-08-02}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಖಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದು [[ಆಸ್ತಮಾ]], [[ಡಯಾಬೆಟಿಕ್ಸ್]], [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ|ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡಗಳಿಂದ]] ನರಳುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ ಇದೆ.<ref name="oklahoma health 2" /> ವರ್ಷ 2000 ದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿನ ರೋಗ ನಿಧಾನಿಕ ವೈದ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 45ನೇ ಸ್ಧಾನದಲ್ಲಿ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ, ನರ್ಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ವಲ್ಪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ, ಪ್ರತಿ 1,00,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಾಸಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು 12 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite web| title = State health workforce profiles:Oklahoma| publisher = [[United States Department of Health and Human Services]]| url = ftp://ftp.hrsa.gov/bhpr/workforce/summaries/Oklahoma03.pdf| format = pdf| accessdate = 2007-08-02}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತುಚ್ಛವಾಗಿತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25% ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ 18 ರಿಂದ 64 ವಯೋಮಾನದ ನಾಗರೀಕರು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 5ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದರ.<ref>{{cite web| title = Health insurance, lack of coverage among adults: State, 2002-2005| publisher = [[United States Department of Health and Human Services]]| url = http://209.217.72.34/HDAA/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=151| accessdate = 2007-09-08| archive-date = 2007-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20071012213905/http://209.217.72.34/HDAA/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=151| url-status = dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮಗರ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು [[ಸ್ಧೂಲತೆ]] ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಧೂಲದೇಹಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಐದನೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದರೆ 30.3% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಧೂಲತೆಗೆ ಹತ್ತಿರ ಅಥವಾ ಸ್ಧೂಲವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Oklahoma Health">{{cite web| title = U.S. Obesity Trends| publisher = Centers for Disease Control and Prevention| url = http://www.cdc.gov/obesity/data/trends.html | accessdate = 2009-09-12}}</ref> [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವು]] ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜು ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಧೆಯಿಂದ [[Iನೇ ಮಟ್ಟದ ನೋವು ನಿವಾರಕ ಕೇಂದ್ರ|Iನೇ ಮಟ್ಟದ ನೋವು ನಿವಾರಕ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು]] ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಆರೋಗ್ಯಕೇಂದ್ರ]] ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ.<ref>{{cite web| title = OU Medical Center Employment Opportunities| publisher = [[University of Oklahoma]]| url = http://www.oumedcenter.com/eRecruit.asp| accessdate = 2007-08-02| archive-date = 2007-08-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.oumedcenter.com/eRecruit.asp| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| title = Trauma One Center| publisher = [[University of Oklahoma]]| url = http://www.oumedcenter.com/CustomPage.asp?guidCustomContentID=3F100B4D-6724-11D4-81F3-00508B1249D5| accessdate = 2007-08-02| archive-date = 2007-08-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.oumedcenter.com/CustomPage.asp?guidCustomContentID=3F100B4D-6724-11D4-81F3-00508B1249D5| url-status = dead}}</ref> ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ರೀಜನಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ದಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕ]] ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 4 ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ತಿ ನೈರುತ್ಯ ಆಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.cancercenter.com/southwestern-hospital/about-this-hospital.cfm| title=Southwestern Regional Medical Center| publisher=[[Cancer Treatment Centers of America]]| accessdate=2007-05-07| archive-date=2007-10-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20071010160608/http://www.cancercenter.com/southwestern-hospital/about-this-hospital.cfm| url-status=dead}}</ref> ತುಲ್ಸಾದ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವು]] ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ [[ಮೂಳೆ ಸಂಬಂಧಿ]] ಬೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯ ಹೊಂದಿದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿದ್ದು; ಇದು [[ನರವಿಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೌಕರ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://osu.okstate.edu/index.php?option=com_content&task=view&id=479&Itemid=90| title=Tulsa Regional Medical Center Changes its name to OSU Medical Center| publisher=[[Oklahoma State University]]| accessdate=2007-08-02| archive-date=2007-10-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20071013231828/http://osu.okstate.edu/index.php?option=com_content&task=view&id=479&Itemid=90| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.research.okstate.edu/report00/com/comnar.html| title=Basic Biomedical Research in the OSU College of Osteopathic Medicine| publisher=[[Oklahoma State University]]| accessdate=2007-08-02| archive-date=2006-09-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20060901125105/http://www.research.okstate.edu/report00/com/comnar.html| url-status=dead}}</ref> == ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|List of radio stations in Oklahoma|List of television stations in Oklahoma}} [[ಚಿತ್ರ:TulsaWorld.jpg|thumb|right|upright|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ, ದಿ ತುಲ್ಸಾ ವರ್ಲ್ಡ್ 189,789ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಸರಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="world"/>]] [[ನೀಲ್ಸನ್ ಮಾದ್ಯಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಧೆ|ನೀಲ್ಸನ್ ಮಾದ್ಯಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಧೆಯು]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ಮತ್ತು ತುಲ್ಸಾವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ, ಕ್ರಮವಾಗಿ 45ನೆಯ ಮತ್ತು 61ನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಮಾದ್ಯಮಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾದ್ಯಮಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೆಂದು]] ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾದ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾದ ಲಾಟನ್ [[ವಿಚಿಟಾ ಫಾಲ್ಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಅನ್ನು ದೇಶದ 144ನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |title= 210 Designated Market Areas - 03-04 |publisher= Nielsen Media |accessdate= 2007-08-06 |archive-date= 2006-05-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20060517010320/http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |url-status= bot: unknown }}</ref> [[ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್]] ಪ್ರಸಾರವು 1949ರಲ್ಲಿ K ಫಾರ್ TV (ಅಂದಿನ WKY-TV)ಯಿಂದ ಮತ್ತು [[KOTV-TV|KOTV-TVಯಿಂದ]] ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.tulsatvmemories.com/tvthesi2.html|title= Historical Highlights of Television in Tulsa, Oklahoma | publisher = Tulsa TV History| accessdate=2007-08-06}}</ref> ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಮೇರಿಕನ್ ಟಿವಿ [[ಪ್ರಸಾರಣ ಜಾಲಗಳು]] ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.globalcomputing.com/GetTV_Map1.cfm?PageNum_q_GetTV_Map=1&stateid=OK| title=U.S. Television Stations in Oklahoma| publisher=Global Computing| accessdate=2007-08-06| archive-date=2007-09-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927064302/http://www.globalcomputing.com/GetTV_Map1.cfm?PageNum_q_GetTV_Map=1&stateid=OK| url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಯವು ಈಗ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ [[ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ|ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ''[[ದಿ ಒಕ್ಲಹೋಮನ್‌]]'' ‍ವು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ 215,102 ಓದುಗರನ್ನೂ, ಭಾನುವಾರದಂದು 138,262 ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ 48 ನೆಯ ಸ್ಧಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ''[[ತುಲ್ಸಾ ವರ್ಲ್ಡ್]]'' ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ 138,262 ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರದಂದು 189,789 ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದೇಶದ ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿ 77 ನೆಯ ಸ್ಧಾನ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="world">{{cite web | title=2006 Top 100 Daily Newspapers in the U.S. by Circulation | publisher=BurrellesLuce | url=http://www.burrellesluce.com/top100/2006_Top_100List.pdf | format=pdf | accessdate=2007-08-06 | year=2006 | archive-date=2015-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150722124337/http://www.burrellesluce.com/top100/2006_Top_100List.pdf | url-status=dead }}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆ ''ಚಿರೋಕಿ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್'' 1844 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, [[ಚಿರೋಕಿ]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ok newspapers" /> 2006ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದಲ್ಲಿ 220 ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿದ್ದು, 177 ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು 48 ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿದ್ದವು.<ref name="ok newspapers">{{cite web | title=History of Newspapers in Oklahoma| publisher=Oklahoma Historical Society | url=http://www.okhistory.org/research/collections/news_history.html | accessdate=2007-08-06 }}</ref> ಎರಡು ದೊಡ್ಡ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ]] ಜಾಲಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವೆಂದರೆ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]]. 1955 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಲವಾಗಿದ್ದು ಒಕ್ಲಹೋಮದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | year = 2007 | title = About OPR | publisher = Oklahoma Public Radio | url = http://www.kosu.org/aboutus.html | accessdate = 2007-08-06 | archive-date = 2007-08-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.kosu.org/aboutus.html | url-status = dead }}</ref> ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ 14 ಸ್ಧಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಸರಣ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸರಣ ಮಾಡಿ 400 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = PRI factsheet | url = http://www.pri.org/InPRI_FactSheet.html | publisher = Public Radio International | accessdate = 2007-08-06 | archive-date = 2007-08-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070813085828/http://www.pri.org/InPRI_FactSheet.html | url-status = dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ WKY, ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದಲ್ಲಿ 1920 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ KRFW [[ಬ್ರಿಸ್ಟೊ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಂತರ ತುಲ್ಸಾಗೆ ಸ್ಧಾನಾಂತರಗೊಂಡು 1927 ರಲ್ಲಿ [[KVOO]] ಎಂದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | year = 2007 | title = Oklahoma Fun Facts | url = http://www.legendsofamerica.com/OK-Facts2.html | publisher = Legends of America | accessdate = 2007-08-06 | archive-date = 2006-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061107223915/http://www.legendsofamerica.com/OK-Facts2.html | url-status = dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಧಾನೀಯ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಜಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಂಸ್ಧೆಗಳಿಂದ 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web | year = 2006 | title = Complete List of Radio Stations in the State of OK | url = http://www.ontheradio.net/states/oklahoma.aspx | publisher = On the Radio.net | accessdate = 2007-08-06 | archive-date = 2007-08-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070824110916/http://www.ontheradio.net/states/oklahoma.aspx | url-status = dead }}</ref> [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]], [[ಏಶಿಯನ್]] ಭಾಷೆಗಳ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಮಾದ್ಯಮ ಜಾಲವಾದ [[TBN]] ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ತಿ TBN ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿತು. {{Citation needed|date=July 2009}} == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Will Rogers Turnpike.jpg|thumb|left|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ತುಲ್ಸಾದ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ಸಾಗುವ ವಿಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್.]] ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಸಾರಿಗೆಯು ಆಧಾರ ವ್ಯವಸ್ಧೆಗಳಾದ [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]], ಅಂತರ ನಗರ ರೈಲುಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಸರಣಿಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಸರಕು ವರ್ಗಾವಣೆ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮೂರು [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ|ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಉಪ ಹೆದ್ದಾರಿ|ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಉಪ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದಲ್ಲಿ, [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 35]] ಯು, [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 44]] [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 40|ಅಂತರರಾಜ್ಯ 40ನ್ನು]] ಅಡ್ಡ ಹಾಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಜಾಲದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಧಿ ಸ್ಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="roads okla" /> 12,000 ಸಾವಿರ ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾದ (19,000 ಕಿ.ಮೀ ) ರಸ್ತೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ [[ಸಂಚಾಲಿಸುವ ರಸ್ತೆಗಳು]], ಹತ್ತು ಸುಂಕದ ಕಟ್ಟೆಗಳು,<ref name="roads okla">{{cite web| title = Transportation in Oklahoma City| publisher = Oklahoma City Chamber of Commerce| year = 2007| url = http://www.okcchamber.com/page.asp?atomid=128| accessdate = 2007-08-02| archive-date = 2007-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20071012202546/http://okcchamber.com/page.asp?atomid=128| url-status = dead}}</ref> ಮಹುದೂರ ವಾಹನ ಚಾಲಿಸಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಬಹು ಉದ್ದವಾದ ಮಾರ್ಗ- 66 ಸಹಾ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web | year=2007 | url=http://www.legendsofamerica.com/66-Facts.html | title=Route 66 - Facts and Trivia | publisher=Legends of America | accessdate=2007-08-02 | archive-date=2007-08-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070809135444/http://www.legendsofamerica.com/66-Facts.html | url-status=dead }}</ref> 2005 ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ 44 ಯು ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ಜನನಿಬಿಡ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿದಿನ 131,800 ಕಾರುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | year=2005 | url=http://www.okladot.state.ok.us/hqdiv/p-r-div/maps/aadt/urbanarea05.pdf| title=2005 Annual Average Daily Traffic | format=PDF | publisher=Oklahoma Department of Transportation | accessdate=2007-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614044129/http://www.okladot.state.ok.us/hqdiv/p-r-div/maps/aadt/urbanarea05.pdf|archivedate=2007-06-14}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖೆಯ ಅಸಕ್ಷಮ -ರಚನೆಯ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಸುಮಾರು 6300 ಸೇತುವೆಗಳು ರಿಪೇರಿ ರಹಿತವಾಗಿದ್ದವು, 127 ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಧೆಗೆ ಗುಂಟ ಇದ್ದ ಸೇತುವೆಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite news| first=Randy|last=Ellis|date=2007-08-03|url= http://newsok.com/article/3097777| title= In Oklahoma: We are worst in the nation| publisher=The Daily Oklahoman| accessdate=2007-09-01}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-oklahoma.PNG|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಭೂಪಟವು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ದರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ [[ವಿಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್]] ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ, ವಾರ್ಷಿಕ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| year=2005| url=http://www.flyokc.com/index.aspx?page=media&id=2&sid=2| title=Passenger Trends| publisher=Oklahoma City Airport Authority| accessdate=2007-08-02| archive-date=2010-10-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20101006181854/http://flyokc.com/index.aspx?page=media&id=2&sid=2| url-status=dead}}</ref> [[ತುಲ್ಸಾ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್]] ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಾಯುನಿಲ್ದಾಣ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯೋಗದ ವಾಯು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.tulsaairports.com/index.cfm?id=3| title=Tulsa International Airport - Airline Information| publisher=Tulsa Airport Authority| accessdate=2007-08-02| archive-date=2007-08-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20070811213829/http://www.tulsaairports.com/index.cfm?id=3| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| year=2004| url=http://www.flyokc.com/index.aspx?page=service| title=Will Rogers World Airports - Airline Information| publisher=Oklahoma City Airport Authority| accessdate=2007-08-02| archive-date=2007-08-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20070801001520/http://www.flyokc.com/index.aspx?page=service| url-status=dead}}</ref> ತುಲ್ಸಾದಲ್ಲಿರುವ ರಿವರ್ ಸೈಡ್-ಜೋನ್ಸ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ವಾಯು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 235,039 ಉಡ್ಡಯನ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web| year=2007| url=http://www.tulsaairports.com/index.cfm?id=11| title=Riverside Jones Airport| publisher=Tulsa Airport Authority| accessdate=2007-08-02| archive-date=2011-08-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20110822190220/http://www.tulsaairports.com/index.cfm?id=11| url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯೋಗದ ವಾಯು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.okairports.com/airports.html| title=Airports of Oklahoma| publisher=Oklahoma Airport Operators Association| accessdate=2007-08-02| archive-date=2007-08-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.okairports.com/airports.html| url-status=dead}}</ref> [[ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌|ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌ನ]] [[ಹಾರ್ವಲ್ಯಾಂಡ್ ಫ್ಲೈಯರ್]] ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಯಾತ್ರಿಕರ ಜಾಲವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರೈಲ್ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದಿಂದ]] [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಫೋರ್ಟವರ್ಥ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಫೋರ್ಟವರ್ಥವರೆಗೆ]] ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಹಾರ್ಟಲ್ಯಾಂಡ್ ಫೈಯರ್ ನಿಂದ [[ತುಲ್ಸಾ|ತುಲ್ಸಾಕ್ಕೆ]] ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ನೆರವನ್ನು ಶಾಸಕರು 2007ರಲ್ಲಿ ಯಾಚಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news| first=Brian|last=Barber|url= http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070118_Ne_A11_el2Fe11577| title= Federal matching funds may help bring Amtrak to Tulsa | publisher=Tulsa World| accessdate=2007-08-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927002646/http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070118_Ne_A11_el2Fe11577|archivedate=2007-09-27}}</ref> [[ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಸೋಗಿ]] ಮತ್ತು [[ತುಲ್ಸಾ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಟೂಸಾ|ತುಲ್ಸಾ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಟೂಸಾಗಳು]] ನದಿಗಳ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆರುವ ಎರಡು ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಒಳನಾಡು ಬಂದರುಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದಿ ತುಲ್ಸಾ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಟೂಸಾ ಒಕ್ಲಹೋಮದ ಏಕೈಕ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗು-ಸಾಮಾಗ್ರಿ ಸಾಗಿಸುವ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಗರ ಮುಖಾಂತರ ಮಾಲು ಸಾಗಿಸುವ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಇದು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಸರಕನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | year= 2005 | url= http://tulsaok.usachamber.com/custom2.asp?pageid=1189 | title= Live in Tulsa | publisher= Tulsa Chamber of Commerce | accessdate= 2007-07-14 | archive-date= 2007-05-25 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070525155014/http://tulsaok.usachamber.com/custom2.asp?pageid=1189 | url-status= dead }}</ref><ref name="Tulsa Port News" /> ಎರಡೂ ಬಂದರುಗಳು [[ಮೆಕ್ ಕ್ಲಿನಾರ್-ಕೇರ್]] [[ಅರ್ಕಾನ್ಸಸ್]] ನದಿ ಜಲಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಲ್ಸಾ ಮತ್ತು ಮಸ್ಕೋಗೀ ಮತ್ತು [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ]] ನಡುವಿನ ನೌಕಸಾರಿಗೆಯನ್ನು [[ವರ್ಡಿಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಅರೆಕಾನ್ಸಸ್]] ನದಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.<ref name="Tulsa Port News">{{cite web | url= http://www.tulsaport.com/news_and_events.html | title= What's new at the port? | publisher= Tulsa Port Authority | accessdate= 2007-07-30 | archive-date= 2007-07-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070714184501/http://www.tulsaport.com/news_and_events.html | url-status= dead }}</ref> == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Oklahoma}} [[ಚಿತ್ರ:Oklahoma State Capitol.jpg|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರವು, ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ.]] [[ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ|ಆಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ]] ಮಾದರಿಯಂತೆ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ]] ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | year=2006 | publisher=GoveEngine.com | accessdate=2007-07-31 | url=http://www.govengine.com/stategov/oklahoma.html | title=State Government - Oklahoma | archive-date=2007-08-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070814011012/http://www.govengine.com/stategov/oklahoma.html | url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ, ಸ್ಧಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ [[77 ಕೌಂಟಿಗಳ|77 ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು]] ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="Topography of Oklahoma" /> [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ|ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ]] ಬಹುಮತವಿರುವ ಮತದಾರವಾಗಿರುವ [[ಐದು ನ್ಯಾಯವಿಧಾಯಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆ|ಐದು ನ್ಯಾಯವಿಧಾಯಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ]].<ref name="voters" /> ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು, [[ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತಧಿಕಾರ|ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತಧಿಕಾರವಿರುವ]] ಮತದಾನದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ === {{See also|Governor of Oklahoma||Oklahoma Legislature|Oklahoma Supreme Court}} [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಶಾಸನಸಭೆ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ಶಾಸನಸಭೆಯ]] [[ಸೆನೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆ|ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಿಂದ]] ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಶಾಖೆಯಾಗಿರುವ ಶಾಸನಸಭೆಯು ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಹಣ ಎತ್ತುವ ಹಾಗೂ ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಾವಧಿ ಇರುವ 48 ಸದಸ್ಯರು, ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2 ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯಾವಧಿ ಇರುವ 101ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಒಟ್ಟು ಸೇವಾಧಿಗೆ ಮಿತಿ ಹಾಕಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎರಡು ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.<ref name="Oklahoma Government 2" /><ref>{{cite web| publisher=U. S. Term Limits| accessdate=2007-08-09| url=http://www.ustl.org/leglong.html| title=Legislative Longevity Limits| archive-date=2007-09-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20070920054851/http://www.ustl.org/leglong.html| url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯು, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟು]], [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ಅಪರಾಧ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ಅಪರಾಧಗಳ]] ಮೇಲ್ಮನವಿ ಕೋರ್ಟು ಹಾಗೂ 1 ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇವೆಗಾಗಿ 77 ಜಿಲ್ಲೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ದೋಷಾರೋಪಣೆಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕೋರ್ಟ್ ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಹಂತದ ಎರಡು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿವೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲವು ನಾಗರೀಕ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಅಪರಾಧಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲವು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಕೋರ್ಟುಗಳ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಕೋರ್ಟುನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಾಮಕರಣ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಿಸಿನಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನಿಯುಕ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ಇವರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪುನಃ ಆಯೋಗದ ಮತದಾನವಾಗಬೇಕು.<ref name="Oklahoma Government 2">{{cite web | date=2007-06-07 | publisher=Netstate| accessdate=2007-08-01 | url=http://www.netstate.com/states/government/ok_government.htm| title=Oklahoma State Government}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Senate chamber of the Oklahoma Senate, Oklahoma City, Oklahoma.jpg|thumb|right|ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ಸೆನೇಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ಸೆನೇಟ್ ಚೇಂಬರ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.]] ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]], ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಚುನಾಯಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಮುಖ್ಯಸ್ಧರಾದ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಶಾಖೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವರೇ [[ಎಕ್ಸ್ ಅಫಿಷಿಯೊ]], [[ಫೆಡರಲ್]] ಸರ್ಕಾರವು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕ್ಷಕ ದಳ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕ್ಷಕ ದಳಕ್ಕೆ]] [[ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕ|ಪ್ರಧಾನ ದಂಡನಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ]]. ಇವರು ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಾದ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ [[ವೀಟೋ]] ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ವಾರ್ಷಿಕ ಆಯ-ವ್ಯಯ ಪತ್ರವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದು. ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನುಗಳು ಜಾರಿಯಾಗುವ ಹಾಗೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| date=1995-12-01| publisher=Governor's Commission| accessdate=2007-08-06| url=http://www.oklaosf.state.ok.us/osfdocs/gvcmmsh2.html| title=Report of the Governor's Commission on Government Performance| archive-date=2007-08-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20070816235959/http://www.oklaosf.state.ok.us/osfdocs/gvcmmsh2.html| url-status=dead}}</ref> === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ರಾಜ್ಯವನ್ನು 77 [[ಕೌಂಟಿಗಳ|ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನಾಗಿ]] ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೌಂಟಿ ಸ್ಧಳೀಯ ಆಡಳಿತ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೂರು ಚುನಾಯಿತ ಕಮೀಶನತುಗಳ ಸಮಿತಿ, ಒಬ್ಬ ತೆರಿಗೆ ಅಂದಾಜುದಾರ ಗುಮಾಸ್ತ, [[ಕೋರ್ಟು ಗುಮಾಸ್ತ]], [[ಖಜಾಂಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಶರೀಫ|ಶರೀಫರಿರುತ್ತಾರೆ]].<ref>{{cite web| date=2006-01-06| publisher=Government of Oklahoma| accessdate=2007-08-01| url=http://www.state.ok.us/osfdocs/county.html| title=List of County Officers| archive-date=2007-05-31| archive-url=https://web.archive.org/web/20070531193042/http://www.state.ok.us/osfdocs/county.html| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ|ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯು]] ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಕಾರಿ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೌಂತಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಾರ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ನಗರಗಳ ಅಥ ಅನಧಿಕೃತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಶಾಸಕೀಯ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೌಂಟಿ ಹಾಗೂ ಪುರಸಭೆ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡೂ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೋಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಧೆ ನೇಮಿಸುವ ಚುನವಣೆ ಏರ್ಪಡಿದುವ ಮತ್ತು ಅಪತ್ ಕಾಲ ಎದುರಿಸುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="citygov" /><ref>{{cite news| first=Don| last=Diehl| url=http://www.zwire.com/site/news.cfm?BRD=2754&dept_id=573976&newsid=18622071&PAG=461&rfi=9| date=2007-07-24| title=Metro About Jenks population figures... doubled in size since 2000 census| publisher=Neighbor Newspapers| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-09-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20070930015351/http://www.zwire.com/site/news.cfm?BRD=2754&dept_id=573976&newsid=18622071&PAG=461&rfi=9| url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಸ್ಧಾನೀಯ ಸರಕಾರದ ಘಟ್ಟಗಳೆಂದರೆ [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]], ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಗ್ನಿ ಶಾಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜಲವಿಭಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಶೇಷ ಉಪಯೋಗಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು. ಮೂವತ್ತೊಂಭತ್ತು ಆಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂಲನಿವಾಸಿ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾವಲು ಪ್ರದೇಶ]], ಆಮೇರಿಕೆಯ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರುವಂತೆ, ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಜಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಧೆಗಳಾದ ಪುರಸಭೆ ಕೌಂಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರೆ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘಟಕಗಳೆಂದು ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದೆ ಇವುಗಳು ಕಾರ್ಯಂಗ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನದವರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೊಳ ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅದು ಅವುಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. <ref>{{cite news |first=Robert|last=Henry| url=http://www.oscn.net/applications/oscn/DeliverDocument.asp?CiteID=61934| date=1989-03-22|title= Oklahoma Attorney General's Opinions: Question Submitted by: The Honorable Enoch Kelly Haney, Oklahoma State Senate| publisher= The Oklahoma State Courts Network | accessdate=2007-08-21}}</ref><ref>{{cite news|first=Lindsay|last=Robertson|url=http://thorpe.ou.edu/guide/robertson.html|year=2001|title=Native Americans and the Law: Native Americans Under Current United States Law|publisher=[[University of Oklahoma]]|accessdate=2007-08-21|archive-date=2012-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120416012037/http://thorpe.ou.edu/guide/robertson.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:OK-districts-108.JPG|thumb|right|ಐದು ನ್ಯಾಯವಿಧಾಯಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಒಕ್ಲಹೋಮಾದಲ್ಲಿ ಇವೆ.]] === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ === {{Main|Politics of Oklahoma}} {| class="wikitable sortable " border="1" style="float:left;margin:2em;font-size:90%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' <ref>{{cite web|url=http://uselectionatlas.org/RESULTS/compare.php?year=2008&fips=40&f=1&off=0&elect=0&type=state|title=Presidential General Election Results Comparison - Oklahoma|publisher=US Election Atlas|accessdate=December 29, 2009|author=Leip, David}}</ref></td> |- style="background:lightgrey" !ವರ್ಷ ![[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರು]] ![[ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ಗಳು]] |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2008]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''65.65%''' ''960,165'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|34.35% ''502,496'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2004]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''65.57%''' ''959,792'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|34.43% ''503,966'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2000]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''60.31%''' ''744,337'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|38.43% ''474,276'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1996]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''48.26%''' ''582,315'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|40.45% ''488,105'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1992]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''42.65%''' ''592,929'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|34.02% ''473,066'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1988]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''57.93%''' ''678,367'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|41.28% ''483,423'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1984]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''68.61%''' ''861,530'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|30.67% ''385,080'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1980]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''60.50%''' ''695,570'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|34.97% ''402,026'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1976]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''49.96%''' ''545,708'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|48.75% ''532,442'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1972]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''73.70%''' ''759,025'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|24.00% ''247,147'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1968]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''47.68%''' ''449,697'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|31.99% ''301,658'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1964]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.25% ''412,665'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''55.75%''' ''519,834'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1960]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''59.02%''' ''533,039'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|40.98% ''533,039'' |} ಬಹು ಮತಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮತದಾರರು [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ|ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜ್ಯವು ಕಟ್ಟಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೊಂದಾಯಿತ ರಿಪಬ್ಲಿಕನರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರಾದರೂ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು 1968ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಅದ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದೆ. 2004-2008 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ W ಬುಷ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್‌ಕೈನ್]] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ರಾಜ್ಯದ 65% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಕೈನ್‌ಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ಅದು ಒಕ್ಲಹೋಮ ಮಾತ್ರ.<ref>{{cite web| year=2004| url=http://www.ok.gov/~elections/04pres.pdf| title=Presidential Election of 2004 in Oklahoma| work=Oklahoma State Election Board| publisher=Oklahoma State Election Board| format=pdf| accessdate=2007-08-01| archive-date=2007-09-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20070926005521/http://www.ok.gov/~elections/04pres.pdf| url-status=dead}}</ref> [[2000ದ ಜನ ಗಣತಿ|2000ದ ಜನ ಗಣತಿಯ]] ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆರರಿಂದ ಐದಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರತಿ [[ನ್ಯಾಯವಿಧಾಯಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆ|ನ್ಯಾಯವಿಧಾಯಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ]] ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವನು. [[110ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]](2007-2009) ಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗದೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ರಿಪಬ್ಲಕನ್ನರೂ ಒಬ್ಬ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ U.S. ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು [[ಜಿಮ್ ಇನ್‌ಹೋಫ್]] ಮತ್ತು [[ಟಾಮ್ ಕಬರ್ನ್]], ಮತ್ತು ಇದರ U.S. ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು [[ಹಾನ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್]] (R-OK-1), [[ಡ್ಯಾನ್ ಬೋರೆನ್]] (D-OK-2), [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಡಿ. ಲುಕಾಸ್]] (R-OK-3), [[ಟಾಮ್ ಕೋಲ್]] (R-OK-4), ಮತ್ತು [[ಮೇರಿ ಫಾಲಿನ್]] (R-OK-5). {{Further|[[Political party strength in Oklahoma]]}} == ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == {{See also|List of cities in Oklahoma|List of towns in Oklahoma}} [[ಚಿತ್ರ:Oklahoma City Skyline from I-35 (cropped).jpg|left|225px|thumb|ಒಕ್ಲಹೋಮಾವು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.]] 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು 549 ನಗರ ಮತ್ತು ಪುರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಗರಗಳು 100,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 40 ಪುರಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ತುಲ್ಸಾ]] ನಗರಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ [[ಐವತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ|ಐವತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ಆಗಿವೆ. 58% ರಷ್ಟು ಒಕ್ಲಹೋಮನರು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ. ಅಥವಾ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಅರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರದೇಶ]] ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ನೀಡಿದೆ.<ref name="metros" /><ref>{{cite web| url=http://quickfacts.census.gov/qfd/meta/long_metro.htm| title=State and County Quickfacts - Metropolitan Statistical Area| publisher=[[United States Census Bureau]]| accessdate=2007-07-15| archive-date=2007-07-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20070711042345/http://quickfacts.census.gov/qfd/meta/long_metro.htm| url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರವು 2007ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು]] 1,269,907 ಜನರಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ ತುಲ್ಸಾ|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ ತುಲ್ಸಾವು]] 905,755 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="metropop08">{{cite news | date=2008-03-27 | url=http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=20080327_1_A9_hBein77115 | title= Stillwater's growth tops in Oklahoma| first = Rhett | last = Morgan| publisher= Tulsa World | accessdate=2008-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919181031/http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=20080327_1_A9_hBein77115|archivedate=2008-09-19}}</ref> 2005 ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯೆ, ತುಲ್ಸಾದ [[ಹೊರವಲಯ|ಹೊರವಲಯಗಳಾದ]] [[ಜೆಂಕ್ಸ್]], [[ಬಿಕ್ಸ್‌ಬಿ]], ಮತ್ತು [[ಓವಾಸ್ಸೊ|ಓವಾಸ್ಸೊಗಳು]] ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ 47.9, 44.56, ಮತ್ತು 34.31, ಶೇಕಡಾವಾರು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Ok cities" /> [[ಚಿತ್ರ:Tulsa Skyline.jpg|right|thumb|ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತುಲ್ಸಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು 2007ರಂತೆ ಹೀಗಿವೆ: [[ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರ]] (547,274), [[ತುಲ್ಸಾ]] (384,037), [[ನಾರ್ಮನ್]] (106,707), [[ಲಾಟನ್]] (91,568), [[ಬ್ರೋಕನ್ ಆರೋ]] (90,714), [[ಎಡ್ಮಂಡ್]] (78,226), [[ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್ ನಗರ]] (55,935), [[ಮೂರೆ]] (51,106), [[ಎನಿಡ್]] (47,008), ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿಲ್‌ವಾಟರ್]] (46,976). ರಾಜ್ಯದ ಹತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ನಗರ ಮತ್ತು ತುಲ್ಸಾ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಲಾಟನ್ ನಗರ ಮಾತ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೆನ್ಸನ್ ಬ್ಯೂರೊ ದೃಢೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅಂಕಿಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ[[ಫೋರ್ಟ್ ಸ್ಮಿತ್, ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌|ಫೋರ್ಟ್ ಸ್ಮಿತ್, ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌ನ]] ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ್ಯದೆಡೆ ಹರಡಿದೆ.<ref name="Ok cities">{{cite web| title = Oklahoma Census Data Center News| publisher = Oklahoma Department of Commerce| month = July | year = 2007 | url = http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/2007_July_Oklahoma_Census_Data_Center_News_1907072217.pdf|format=pdf| accessdate = 2007-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808074217/http://staging.okcommerce.gov/test1/dmdocuments/2007_July_Oklahoma_Census_Data_Center_News_1907072217.pdf|archivedate=2007-08-08}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ ಪುರಸಭೆಗಳ ನಿಯಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ: ನಗರಗಳು ಇವು 1000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿವೆ.ಪಟ್ಟಣಗಳು 1000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಧೆಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶದಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಶಾಸನಾತ್ಮಕ]], [[ನ್ಯಾಯಾಂಗಿಕ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಗರಗಳು [[ಮೇಯರ್-ಸಮಿತಿ]], [[ಕೌನ್ಸಿಲ್- ಮ್ಯಾನೇಜರ್]] ಅಥವಾ [[ಮಹಾಮೇಯರ್]] ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಬಹುದು ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಒಬ್ಬ ಚುನಾಯಿತ ಅಧಿಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಧೆ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.<ref name="citygov">{{cite web |year=2005| url= http://www.odl.state.ok.us/almanac/2005/12-muni.pdf | title=Oklahoma Municipal Government | publisher=Oklahoma Department of Libraries | format=pdf| accessdate=2007-08-07}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == <!-- {{USCensusPop |1890 = 258657 |1900 = 790391 |1910 = 1657155 |1920 = 2028283 |1930 = 2396040 |1940 = 2336434 |1950 = 2233351 |1960 = 2328284 |1970 = 2559229 |1980 = 3025290 |1990 = 3145585 |2000 = 3450654 |estyear = 2009 |estimate = 3687050 }} --> {{Main|Demographics of Oklahoma}} [[ಚಿತ್ರ:Oklahoma population map.png|thumb|left|ಡೆನ್ಸಿಟಿ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] 2005ರ ಪೂರ್ವಿಕರ ರಚನೆಯಂತೆ 14.5% [[ಜರ್ಮನ್]], 13.1% [[ಅಮೆರಿಕನ್]], 11.8% [[ಐರಿಶ್]], 9.6% [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], 8.1% [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಮತ್ತು 11.4% [[ನೇಟೀವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], 7.9% [[ಚೆರೋಕಿ|ಚೆರೋಕಿಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 2008ರಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮಾವು 3,642,361ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref name="2008pop">{{cite web|date=2009-12-09|url=http://www.ers.usda.gov/statefacts/ok.htm|title=State Fact Sheets: Oklahoma|work=Economic Research Service|publisher=United States Department of Agriculture|accessdate=2010-03-28|archive-date=2007-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20070811174038/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/OK.HTM|url-status=dead}}</ref>,<ref>{{cite web| year=2005| url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=04000US40&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=305&-_lang=en&-redoLog=false&-format=| title=Oklahoma - Selected Social Characteristics| publisher=[[United States Census Bureau]]| accessdate=2007-08-19| archive-date=2020-02-11| archive-url=https://archive.today/20200211182230/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=04000US40&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=305&-_lang=en&-redoLog=false&-format=| url-status=dead}}</ref><ref name="demo" /> ಅಲ್ಲದೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು 8.1%ಗಳಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="Oklahoma QuickFacts" /> ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು 2002 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಅಂದಾಜು 395,219 ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ದೇಶದ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶೇಕಡವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="demo">{{cite web | year=2002 | url=http://www.census.gov/prod/2002pubs/c2kbr01-15.pdf | title= The American Indian and Alaska Native Population: 2000| publisher= [[United States Census Bureau]] | format=pdf|accessdate=2007-08-05}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ 4.7% ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಾಗರೀಕರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web | url=http://www.fairus.org/site/PageServer?pagename=research_researchd66d| title=Immigration Impact:Oklahoma | publisher = Federation for American Immigration Reform | accessdate = 2007-11-17}}</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವರು ಶೇಕಡವಾರು ಸಂಖ್ಯೆ 12.4% ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2005_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-redoLog=false| title = National Selected Social Characteristics| publisher = U.S. Census Bureau| year = 2005| accessdate = 2007-08-05| archive-date = 2020-02-12| archive-url = https://archive.today/20200212212315/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2005_EST_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2005_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-redoLog=false| url-status = dead}}</ref> ಒಕ್ಲಹೋಮ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದ [[ಲಿಂಕನ್ ಕೌಂಟಿ|ಲಿಂಕನ್ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿದೆ]].<ref>{{cite web| title = statecenters | publisher = U.S. Census Bureau | year = 2000 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt | accessdate = 2007-08-05}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮ ನರ ತಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ 37 ನೆಯದಾಗಿದ್ದು $32,210, ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೇಶದ ಮೂರನೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತಲಾ ಆದಾಯವಾದರೂ,<ref name="pci">{{cite web| date=2007-03-27| url=http://www.bea.gov/newsreleases/regional/spi/2007/spi0307.htm| title=State Personal Income 2006| publisher=[[United States Department of Commerce]]| accessdate=2007-08-05| archive-date=2013-06-22| archive-url=https://www.webcitation.org/6HZXizJqv?url=http://www.bea.gov/newsreleases/regional/spi/2007/spi0307.htm| url-status=dead}}</ref> ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಸೂಚಿಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | year=2007 | url=http://www.okcommerce.gov/index.php?ption=content&task=view&id=330&Itemid=411 | title= More or Less | work=Oklahoma Chamber of Commerce| publisher= Oklahoma Chamber of Commerce| accessdate=2007-08-05}}</ref> [[ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ಒಕ್ಲಹೋಮ ನಗರದ ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾದ]] [[ನೈಕೋಲ್ಸ್ ಹಿಲ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಆದಾಯ $73,661, [[ತುಲ್ಸಾ ಕೌಂಟಿ]] ಗರಿಷ್ಠ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Ok cities" /> 2006ರಲ್ಲಿ 6.9% ನಷ್ಟು ಒಕ್ಲಹೋಮನ್ನರು 5 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು 25.9%, 18ರ ಒಳಗೆ 13.2% ನಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50.6%ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು ಇದೆ. ರಾಜ್ಯದ ತೆರಿಗೆ ಅಂತರಜಾಲ http://www.tax.ok.gov/mla/mla-index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527195131/http://www.tax.ok.gov/mla/mla-index.html |date=2010-05-27 }} ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯದ ಯಾವ ನಗರ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು "U","X" ಅಥವಾ "Z" ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಧರ್ಮ === ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯವು "[[ಬೈಬಲ್ ಬೆಲ್ಟ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾಕ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಬೈಬಲ್ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]], [[ಇವಾಂಜಿಲಿಕಲ್]], ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟೆಂಟ|ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟೆಂಟರಿಂದ]] ಕೂಡಿದೆ. ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಈ [[ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ|ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ]] [[ಪ್ರದೇಶ|ಪ್ರದೇಶವು]] ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. ತುಲ್ಸಾ, ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಪ್ರಮುಖವಾದ [[ಓರಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಓರಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯು]] ಇಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತುಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು "[[ಬಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಬಲ್ ಬೆಲ್ಟ್]]"ಗಳಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.newvoices.org/cgi-bin/articlepage.cgi?id=672 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070121104922/http://www.newvoices.org/cgi-bin/articlepage.cgi?id=672 | archivedate=2007-01-21 | title=Jewish Life in the Bible Belt| first=Thursday | last=Bram | publisher=New Voices Magazine| accessdate=2007-08-05}}</ref><ref>{{cite news | date=2007-04-29 | url=http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070428_8_H7_TheRe84848&breadcrumb=religion | title=Minister’s book plunges into cultural issues| first=Bill | last=Sherman | publisher=Tulsa World| accessdate=2007-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071008043908/http://www.tulsaworld.com/news/article.aspx?articleID=070428_8_H7_TheRe84848&breadcrumb=religion|archivedate=2007-10-08}}</ref> [[ಪೆವ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ|ಪೆವ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಶೇಕಡಾ 80ರಷ್ಟು ಜನರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು -ಶೇಕಡಾ 85ರಷ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಒಕ್ಲೊಹೋಮನ್ಸ್ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಂ‌|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಂ‌ಗೆ]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಇವಾಂಜಿಲಿಕಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌‌‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="religion2">{{cite web | url=http://religions.pewforum.org/maps | title=U.S. Religious Landscapes Survey| publisher=The Pew Forum on Religion and Life| accessdate=2008-04-22}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:BostonAvenueMethodist.jpg|thumb|right|ತುಲ್ಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ]] ಅನುಯಾಯಿಗಳ 73 ಮುಖ್ಯ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಧೆಗಳ 5,854 ರಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಂಡಗಳು 1578 ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 967,223 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸದರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್|ಸದರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ನಿಂದ]] 1 ಚರ್ಚ್ 6 ಸದಸ್ಯರಿರುವ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೋಲಿ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೋಲಿ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ]] ವರೆಗೂ ಹರಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್‌ ಸದಸ್ಯರು ಸದರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೆಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೆಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿಗೆ]] 322,794 ಸದಸ್ಯರು, [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿ|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ]] 168,625 ಸದಸ್ಯರು, [[ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್]] 88,301 ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರ್ಟಿಸ್ಟ್‌|ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗೆ]] 83,047 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="religion">{{cite web| url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/40_2000.asp| title=State Membership Report - Oklahoma| publisher=Association of Religion Data Archives| accessdate=2007-08-05| archive-date=2010-12-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20101206121442/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/40_2000.asp| url-status=dead}}</ref> ವರ್ಷ 2000ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000 [[ಯಹೂದಿಗಳು]], 6000 [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]], ಇದ್ದು ಇವರು ತಲಾ 10 ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="religion" /> ಒಕ್ಲಹೋಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆ:<ref name="religion" />{{ref label|note01|A|^}} * [[ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್]] [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] – 53% * [[ಮೆಯಿನ್ಲೈನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] – 16% * [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] – 13% * ಇತರರು: 6.4% * ಗಣನೆಗೆ ಸೇರದೆ ಇರುವವರು – 12% == ರಾಜ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:American bison k5680-1.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಸ್ತ್ರನಿ]] [[ಚಿತ್ರ:2008 OK Proof.png|thumb|ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ತ್ರೈಮಾಸವು, 2008ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ರಾಜ್ಯದ ಪಕ್ಷಿಯು ಅದರ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಡು ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[480]</ref>]] {{See also|list of Oklahoma state symbols}} ಒಕ್ಲಹೋಮ ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಸ್ಧಾನಗಳು ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಸಂಕಲಿತವಾಗಿವೆ. ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸೆನೇಟ್ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯು;<ref>{{cite web | url=http://www.oscn.net/applications/oscn/index.asp?ftdb=STOKST&level=1 | title=OCIS Document Index | publisher=The Oklahoma Supreme Court Network | accessdate=2007-05-11 }}</ref> ವಿಶೇಷ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲು ಇತರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು:<ref>{{cite web | url=http://www.state.ok.us/osfdocs/stinfo.html | title=Oklahoma State Icons | publisher=Oklahoma Department of Libraries | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2014-01-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140115182454/http://www.state.ok.us/osfdocs/stinfo.html | url-status=dead }}</ref> * ರಾಜ್ಯದ ಪಕ್ಷಿ: [[ಸಿಸ್ಸೊರ್‌ಟೈಲ್ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಮರ: [[ಪೂರ್ವದ ರೆಡ್‌ಬಡ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಸಸ್ತನಿ: [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ]] * ರಾಜ್ಯದ ತರಕಾರಿ: [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] * ರಾಜ್ಯದ ಪಾನೀಯ: [[ಹಾಲು]] * ರಾಜ್ಯದ ಹಣ್ಣು: [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ]] * ರಾಜ್ಯದ ಆಟದ ಪಕ್ಷಿ: [[ಕಾಡು ಟರ್ಕಿ]] * ರಾಜ್ಯದ ಮೀನು: [[ಸ್ಯಾಂಡ್ಬಾಸ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಫ್ಲೋರಲ್ ಲಾಂಛನ: [[ಮಿಸ್ಟ್ಲೆಟೊ]] * ರಾಜ್ಯದ ಹೂವು: [[ಒಕ್ಲಹೋಮಾ ಗುಲಾಬಿ]] * ರಾಜ್ಯದ ಕಾಡುಹೂವು: [[ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆಟ್]] (ಗಯಲ್ಲಾರ್ಡಿಯಾ ಪುಲ್ಚೆಲಮ್) * ರಾಜ್ಯದ ಹುಲ್ಲು: [[ಇಂಡಿಯನ್‌ಗ್ರಾಸ್]] (ಸೊರ್ಗಾಸ್ ನುಟನ್ಸ್) * ರಾಜ್ಯದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ: [[ಸೌರೊಫಾಗನಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಸ್]]<ref>{{cite web |url=http://www.statefossils.com/ok/ok.html |title=Oklahoma State Fossil |accessdate=2007-01-20 |work=State fossils}}</ref> * ರಾಜ್ಯದ ಬಂಡೆ: [[ರೋಸ್ ರಾಕ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಕೀಟ: [[ಹನಿಬೀ]] * ರಾಜ್ಯದ ಮಣ್ಣು: [[ಪೋರ್ಟ್ ಸಿಲ್ಟ್ ಲೋಮ್]] * ರಾಜ್ಯದ ರೆಪ್ಟೈಲ್: [[ಕೊಲ್ಲೇರ್ಡ್ ಲಿಜರ್ಡ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಉಭಯವಾಸಿ: [[ಬುಲ್‌ಫ್ರಾಗ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಊಟ: ಕರಿದ [[ಓಕ್ರಾ]], [[ಸ್ಕ್ವಾಶ್]], [[ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್]], [[ಬಾರ್ಬಿಕ್ಯು]] [[ಪೋರ್ಕ್]], [[ಬಿಸ್ಕಿಟ್‌|ಬಿಸ್ಕಿಟ್‌ಗಳು]], [[ಸಾಸೇಜ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇವಿ]], [[ಗ್ರಿಟ್ಸ್]], [[ಕಾರ್ನ್]], [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ|ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳು]], [[ಚಿಕನ್ ಫ್ರೈಡ್ ಸ್ಟೀಕ್]], [[ಪೆಕನ್ ಪೈ]], ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್-ಐಡ್ ಪೀಸ್]]. * ರಾಜ್ಯದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ: [[ಸ್ವೇರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಪರ್ಕ್ಯುಸಿವ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್: [[ಡ್ರಮ್]] * ರಾಜ್ಯದ ವಾಲ್ಟ್ಜ್: ''ಒಕ್ಲಹೋಮ ವಿಂಡ್'' * ರಾಜ್ಯದ ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ: [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ವ್ಯಾಲೋಟೈಲ್]] * ರಾಜ್ಯದ ಹಾಡು: "[[ಒಕ್ಲಹೋಮಾ!]]" * ರಾಜ್ಯದ ರಾಕ್ ಹಾಡು: "[[ಡು ಯು ರಿಯಲೈಸ್??]]" [[ದಿ ಫ್ಲೇಮಿಂಗ್ ಟಿಪ್ಸ್]] ಅವರಿಂದ<ref>{{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/chinaNews/idUKTRE53R0L520090428 |title=Flaming Lips prepare for Oklahoma honor |author=John Benson, |publisher=Reuters |date=April 28, 2009 |access-date=ಮೇ 13, 2010 |archive-date=ಮೇ 1, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501154801/http://uk.reuters.com/article/chinaNews/idUKTRE53R0L520090428 |url-status=dead }}</ref> {{clear}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == :ಆ{{note label|note01|A|^}} 2008ರಲ್ಲಿ ಪೆವ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ನಡೆಸಿದ ಸರ್ವೇಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿರಬೇಕೆಂಬ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ±5ರಷ್ಟು ದೋಷಗಳಿರಬಹುದು.<ref name="religion2" /> :'''B.''' {{note label|note02|B|^}}{{note label|note02|B|^}} [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ]], [[ಹಿಂದು ಧರ್ಮ]], [[ಜುದಾಯಿಸಂ]], ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರು ಶೇಕಡಾ 1 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾರೆ. [[ಜಿಹೊವಾ‌ನ ಸಾಕ್ಷಿ]], [[ಮರ್ಮೊನ್ಸ್]], [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]], ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು 5% ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ. 1% ಜನರು ಪೆವ್ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಸರ್ವೇಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="religion2" /> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * {{cite book|last=Baird|first=W. David|coauthors=and Danney Goble|title=The Story of Oklahoma|year=1994|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-2650-7}} * {{cite book|last=Dale|first=Edward Everett|coauthors=and Morris L. Wardell|title=History of Oklahoma|year=1948|publisher=Prentice-Hall|location=New York|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=9570550}} * {{cite book|last=Gibson|first=Arrell Morgan|title=Oklahoma: A History of Five Centuries|year=1981|edition=2nd ed.|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-1758-3}} * {{cite book|last=Goble|first=Danney|title=Progressive Oklahoma: The Making of a New Kind of State|year=1980|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-1510-6}} * {{cite book|last=Jones|first=Stephen|title=Oklahoma Politics in State and Nation|year=1974|edition=vol. 1 (1907-62)|publisher=Haymaker Press|location=Enid, Okla.}} * {{cite book|last=Joyce|first=Davis D. (ed.)|title=An Oklahoma I Had Never Seen Before: Alternative Views of Oklahoma History|year=1994|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-2599-3}} * {{cite book|last=Morgan|first=Anne Hodges|coauthors=and H. Wayne Morgan (eds.)|title=Oklahoma: New Views of the Forty-sixth State|year=1982|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-1651-X}} * {{cite book|last=Morgan|first=David R.|coauthors=Robert E. England, and George G. Humphreys|title=Oklahoma Politics and Policies: Governing the Sooner State|year=1991|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln|isbn=0-8032-3106-7}} * {{cite book|last=Morris|first=John W.|coauthors=Charles R. Goins, and Edwin C. McReynolds|title=Historical Atlas of Oklahoma|year=1986|edition=3rd ed.|publisher=University of Oklahoma Press|location=Norman|isbn=0-8061-1991-8}} * {{cite book|last=Wishart|first=David J. (ed.)|title=Encyclopedia of the Great Plains|year=2004|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln|isbn=0-8032-4787-7}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Oklahoma}} '''ಸಾಮಾನ್ಯ''' * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Oklahoma}} '''ಸರಕಾರ''' * [http://www.ok.gov/ Oklahoma's official web site] * [http://www.ok.gov/3167/3512/3168/3180/ Oklahoma Legislative Branch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516191737/http://www.ok.gov/3167/3512/3168/3180/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.ok.gov/3167/3512/3168/3174/ Oklahoma Judicial Branch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109141403/http://www.ok.gov/3167/3512//3168//3174/ |date=2009-01-09 }} * [http://www.lsb.state.ok.us/ok_constitution.html Oklahoma ರಾಜ್ಯದ Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206031206/http://www.lsb.state.ok.us/ok_constitution.html |date=2007-02-06 }} * [http://www.okcommerce.gov Oklahoma Department of Commerce] * [http://www.okdhs.org Oklahoma Department of Human Services] * [http://www.okladot.state.ok.us Oklahoma Department of Transportation] '''ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆಟಪಾಟಗಳು''' * [http://www.oklatourism.gov/ Oklahoma Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020043033/http://www.oklatourism.gov/ |date=2007-10-20 }} * [http://www.travelok.com Official Oklahoma Tourism Info] * [http://www.touroklahoma.com/ Oklahoma ರಾಜ್ಯದ Parks] * [http://www.visitokc.com/ Oklahoma City Convention and Visitors Bureau] * [http://www.visittulsa.com Tulsa Convention and Visitors Bureau] * {{wikivoyage|Tulsa}} '''ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ''' * [http://www.okhistory.org/ Oklahoma Historical Society] * [http://www.okhistorycenter.org Oklahoma History Center] * [http://www.loc.gov/rr/program/bib/states/oklahoma/ Oklahoma ರಾಜ್ಯದ Guide from the Library of Congress] * [http://www.arts.ok.gov Oklahoma Arts Council] * [http://www.oktheatre.org/ Oklahoma Theatre Association] * [http://www.okc.gov/about_okc/index.html Oklahoma City History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501005508/http://www.okc.gov/about_okc/index.html |date=2012-05-01 }} * [http://www.tulsahistory.org Tulsa Historical Society] '''ಭೂಪಟಗಳು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾವಿವರಗಳು''' * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/40000.html Oklahoma QuickFacts Geographic and Demographic information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514235102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/40000.html |date=2008-05-14 }} * [http://www.okcommerce.gov/index.php?option=content&amp;task=view&amp;id=309&amp;Itemid=390 2000 Census Oklahoma Demographics Information] * [http://www.okladot.state.ok.us/hqdiv/p-r-div/maps/2005state/index.htm ರಾಜ್ಯದ highway maps] * [http://www.okgensoc.org Oklahoma Genealogical Society] * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=OK Realtime USGS geographic, weather, and geologic information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501104714/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=OK |date=2012-05-01 }} {{-}} {{Geographic Location |Centre = Oklahoma |North = [[Kansas]] |Northeast = [[Missouri]] |East = [[Arkansas]] |Southeast = |South = [[Texas]] |Southwest = |West = [[New Mexico]] |Northwest = [[Colorado]] }} {{United States}} {{succession | preceded = [[Utah]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on November 16, 1907 (46th) | succeeded = [[New Mexico]] }} {{coord|display=title|35.5|N|98|W|region:US-OK_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] p7llec9eqobrwdg0qilu024xu04lrpj 0 23517 1373522 1372814 2026-05-16T06:42:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373522 wikitext text/x-wiki {{otherhurricaneuses | Tropical Storm Katrina|the Atlantic hurricane of 2005}} {{Infobox Hurricane | Name=Hurricane Katrina | Type=hurricane | Year=2005 | Basin=Atl | Image location=Hurricane Katrina August 28 2005 NASA.jpg | Image name=Hurricane Katrina near peak strength on August 28, 2005 | Formed=August 23, 2005 | Dissipated=August 30, 2005 | 1-min winds=150 | Pressure=902 | Damages=81200 | Inflated=1 | Damagespost=[[List of costliest Atlantic hurricanes|Costliest]] [[tropical cyclone]] in history | Fatalities= 1,836 confirmed<ref name="louisiana1">"[http://www.dhh.louisiana.gov/offices/page.asp?ID=192&Detail=5248 Reports of Missing and Deceased] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308150607/http://dhh.louisiana.gov/offices/page.asp?detail=5248&id=192 |date=2016-03-08 }}." ''Louisiana Department of Health and Hospitals.'' August 2, 2006. Retrieved on 2010-04-14.</ref> | Areas=[[Bahamas]], [[South Florida]], [[Cuba]], [[Louisiana]] (especially [[Greater New Orleans]]), [[Mississippi]], [[Alabama]], [[Florida Panhandle]], most of eastern [[North America]] | Hurricane season=[[2005 Atlantic hurricane season]] }} {{Katrina}} [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತ]] '''ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ''' ವು [[ಭಾರಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ]] [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ]] ಐದು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"> {{cite web|last=Knabb|first=Richard D|coauthors=Rhome, Jamie R.; Brown, Daniel P|url=http://www.nhc.noaa.gov/pdf/TCR-AL122005_Katrina.pdf|format=PDF|title=Tropical Cyclone Report: Hurricane Katrina: 23–30 August 2005|publisher=[[National Hurricane Center]]|date=December 20, 2005; updated August 10, 2006|accessdate=2006-05-30}} </ref> ದಾಖಲಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು [[ಆರನೇ ಅತಿ ಪ್ರಬಲವಾದುದಾಗಿದೆ]]. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ [[ಬಹಮಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ಕ್ಕೆ [[ತೀವ್ರತೆ 1ರ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಇದು ನಂತರ [[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತವು ಅದರ ಎರಡನೇ ಭೂಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ತೀವ್ರತೆ 3]] ಆಗಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಕೇಂದ್ರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ವರೆಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣ]]ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಯಿತು. ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪ್ರಾಣ ಹಾನಿ]]ಯು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]], [[ಲೂಸಿಯಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ [[ಪ್ರವಾಹತಡೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಹಾದುರಂತವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಹೋದುದರಿಂದ ಈ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="TPInteractive"/> ಅಂತಿಮವಾಗಿ 80%ನಷ್ಟು ನಗರ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ [[ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]]ಗಳ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="TPInteractive">{{cite web|last=Swenson|first=Dan D|coauthors=Marshall, Bob|url=http://www.nola.com/katrina/graphics/credits.swf|format=SWF|title=Flash Flood: Hurricane Katrina's Inundation of New Orleans, August 29, 2005|publisher=[[Times-Picayune]]|date=May 14, 2005|access-date=ಮೇ 31, 2010|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017032858/http://www.nola.com/katrina/graphics/credits.swf|url-status=dead}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತು ನಷ್ಟವು [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯ ನಗರ]]ಗಳಂತಹ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೋಜಿನ ನೌಕಾಗೃಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಕರಾವಳಿಯಿಂದ 6–12&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10–19&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರ ನೀರಿನಿಂದ ಆವರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಕನಿಷ್ಠ 1,836&nbsp;ಜನರು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜೀವಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಮೂಲಕ ಇದು [[1928ರ ಒಕೀಚೊಬೀ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ನಂತರದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ U.S. ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. 2005ರ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗ ಒಟ್ಟು ಹಾನಿಯು $81&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು (2005 USD)<ref name="KatrinaTCR"/>. ಇದು 1992ರ [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟದ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="andrewtcr">{{cite web|url=http://www.nhc.noaa.gov/1992andrew.html|title=Preliminary Report for Hurricane Andrew|accessdate=2008-04-10|last=Rappaport|first=Ed|publisher= National Hurricane Center}}</ref> ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ವಿಫಲತೆಗಳು, [[1965ರ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ [[US ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ಗೆ (USACE) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಮಂಡಳಿಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯ (FEMA) ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪೋಲೀಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌]]‌ನ (NOPD) ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ [[ಎಡ್ಡೀ ಕೊಂಪಾಸ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] (USCG), [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌]] (NHC) ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]] (NWS) ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ, ನಿಖರವಾದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ.<ref name="CongressInvestigation"/> ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನದ ಸಾವಿರಾರು [[ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಿವಾಸಿಗರು]] ಇನ್ನೂ ಮೋಟಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಲೂಸಿಯಾನದ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ [[ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ]]ವನ್ನು ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ LACPR ಫೈನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾಡಬಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="The LACPR Home Page">{{cite web|url=http://www.lacpr.usace.army.mil/|title=The LACPR Home Page|author=[[United States Army Corp of Engineers]]|publisher=[[United States Army]]|year=2009|accessdate=2009-08-09|archive-date=2009-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090825084458/http://www.lacpr.usace.army.mil/|url-status=dead}}</ref> == ವಾಯುಲಕ್ಷಣದ ಇತಿಹಾಸ == {{Main|Meteorological history of Hurricane Katrina}} {{storm path|Katrina 2005 track.png}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ತರಂಗ]] ಮತ್ತು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತರ]] ಅವಶೇಷಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಬಹಮಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಸ್ಥಿತಿ]]ಗೆ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ''ಕತ್ರಿನಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಮುಂದುವರಿದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ನಂತರ ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ [[ಹ್ಯಾಲೆಂಡೇಲ್ ಬೀಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಅವೆಂಚುರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ]]ವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಚಂಡಮಾರುತವಾಯಿತು. ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಗಲ್ಫ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿದ ನಂತರ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3 ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ತೀವ್ರತೆ 5ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಬೆಳೆದು [[ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು]]. ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ [[ಲೂಪ್ ಕರೆಂಟ್‌]]ನ "ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಿಸಿ" [[ನೀರಿ]]ನೆಡೆಗೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಸಾಗಿದುದರಿಂದ ಈ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>ಲೆಬೆನ್, ರಾಬರ್ಟ್; ಬಾರ್ನ್, ಜಾರ್ಜ್; ಸ್ಕಾಟ್, ಜಿಮ್. "[http://www.colorado.edu/news/releases/2005/358.html ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ CU-ಬೋಲ್ಡರ್ ರಿಸರ್ಚರ್ಸ್ ಚಾರ್ಚ್ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ಗ್ರೋತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301014255/http://www.colorado.edu/news/releases/2005/358.html |date=2009-03-01 }}." ''[[ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೊಲರ‌್ಯಾಡೊ ಅಟ್ ಬೌಲ್ಡರ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2005. 2006-06-05ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2008-04-09ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ಶನಿವಾರದಂದು ಈ ಬಿರುಗಾಳಿಯು [[ಸ್ಯಾಫಿರ್-ಸಿಂಪ್ಸನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸ್ಕೇಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ 3ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಲುಪುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಾಲದ ಮ‌ೂರನೇ [[ಪ್ರಮುಖ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವಾಯಿತು. [[ಐವಾಲ್ ರಿಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಸೈಕಲ್‌]]ಗಳು(ಮರುಕಳಿಸುವ ಚಂಡ ಮಾರುತಗಳು) ಇದರ ಉಗ್ರತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ ಚಂಡಮಾರುತವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ತೀವ್ರತೆ 5ರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಅಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:00 CDT ಹೊತ್ತಿಗೆ 175 & nbsp;mph (280 ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ವಾಯುವೇಗ ಮತ್ತು 902 [[mbar]]ನಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ [[ಒತ್ತಡ]]ದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಾಡಿದ ಒತ್ತಡ ಕುಸಿತವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ರೀಟಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಮಾ]] ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ; ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದುದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ (ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ನಂತರ ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೀರಿಸಿತು).<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಎರಡನೇ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 6:10&nbsp;a.m. CDT<ref name="KatrinaTCR"/> ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 125&nbsp;mph (205&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ [[ಲೂಸಿಯಾನ ಬುರಾಸ್-ಟ್ರಿಯಂಫ್‌]] ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿತು. ಭೂಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವದ ಗಾಳಿಯು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 120&nbsp;ಮೈಲು (190&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರ ಒತ್ತಡವು 920&nbsp;mbar ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಟನ್ ಸೌಂಡ್‌]]‌ನಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿದ ನಂತರ ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು 120&nbsp;mph (195&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂ)ನಷ್ಟು ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮ‌ೂರನೇ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನ/ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]] ಹತ್ತಿರದ 150 ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತಲೂ (240 ಕಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಅವಶೇಷವು [[ಎದುರುಮುಖದ ಗಡಿರೇಖೆ]]ಯಿಂದ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಉಳಿದ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ]] ಚಂಡಮಾರುತವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪೂರ್ವ ಕೆನಡಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> == ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು == {{Main|Preparations for Hurricane Katrina}} === ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ === [[ಚಿತ್ರ:BUSHLA.jpg|thumb|ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪುನಃಚೇತರಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌. ಆತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌ ಹಾಗೂ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನ್ಯಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 a.m. [[CDT]] (1500&nbsp;[[UTC]])ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕತ್ರಿನಾವು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3 ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಕತ್ರಿನಾವು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು NHC ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿತು.<ref>ಸ್ಪ್ಯಾನ್, ಜೇಮ್ಸ್. [http://www.jamesspann.com/bmachine/calendar/wxtalk/26,08,2005 ABC33/40 ವೆದರ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060329193342/http://www.jamesspann.com/bmachine/calendar/wxtalk/26,08,2005 |date=2006-03-29 }}‌ನ "ಮಾಡೆಲ್ಸ್ ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್ ವೆಸ್ಟ್" "NHC ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಟು MS ಕೋಸ್ಟ್" ಮತ್ತು "ಲೇಟಿ ಕತ್ರಿನಾ ಥಾಟ್ಸ್" ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. ಜುಲೈ 23ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="NHC disc 014">{{cite web | author = Stewart, Stacy | publisher = National Hurricane Center | title = Hurricane Katrina Discussion No. 14, 5:00 p.m. EDT | date = August 26, 2005 | accessdate = 2006-09-16|url = http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/dis/al122005.discus.014.shtml?}}</ref> NHCಯು ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ಶನಿವಾರ 10 a.m. CDTರಂದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಚಂಡಮಾರುತ ಪಹರೆ ದಳವೊಂದನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಂದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ NHCಯು ಆ ಪಹರೆ ದಳವನ್ನು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ [[ಇಂಟ್ರಾಕೋಸ್ಟಲ್ ಸಿಟಿ]]ಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಭಾವಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಅವಶ್ಯಕ ಪೂರೈಕೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 400ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು&nbsp;ಮೀಸಲು ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರಲ್ಲಿ ಇದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಜನರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|title=Hurricane Katrina: How the Coast Guard Got it Right|author=Amanda Ripley|date=2005-10-23|journal=[[Time Magazine]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1122007-2,00.html|access-date=2010-05-31|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521131513/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1122007-2,00.html|url-status=dead}}</ref> ಏವಿಯೇಶನ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ವಿಮಾನ-ಚಾಲಕತೀವ್ರತೆವು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="CG leadership">{{cite web | author = Bruce Jones and David Callahan | title = Leadership Talent Emerges During Hurricane Katrina Aviation Rescue Operations | url = http://www.uscg.mil/hr/cg133/news/archive/fall05.pdf | publisher = United States Coast Guard | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2011-06-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110609001459/http://www.uscg.mil/hr/cg133/news/archive/fall05.pdf | url-status = dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು. ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಮಾನ-[[ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತೀವ್ರತೆವು]] ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಇಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="WP Coast Guard">{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/05/AR2005090501418.html | title = Coast Guard's Response to Katrina a Silver Lining in the Storm | author = Stephen Barr|date = September 6, 2005 | accessdate = 2006-08-29 | publisher = Washington Post}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌]], ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ, ಆಲಬಾಮ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿದಲ್ಲಿ 27ನೇ ಶನಿವಾರದಂದು ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050827-1.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೂಸಿಯಾನ]." ''[[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಂದು ಸಂಜೆ NHCಯು [[ಲೂಸಿಯಾನ ಮೋರ್ಗನ್ ಸಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಆಲಬಾಮ-ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗಡಿರೇಖೆಯವರೆಗಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತ ಪಹರೆ ಪಡೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಡೆದ 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌‌ಗೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28 ಮತ್ತು 29ರಲ್ಲಿನ ವೀಡಿಯೊ ಅಧಿವೇಶಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೇಫೀಲ್ಡ್‌]], ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವನ್ನು ನಗರದ ನೆರೆಯೊಡ್ಡು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜರುಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತನ್ನ ಕಾತರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಒಂದು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಆತನು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - "ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ತುಂಬಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಯಾರಾದರೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಬಹುದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."<ref name="Levee Breach Warning">{{cite news | url = http://www.cnn.com/2006/POLITICS/03/02/fema.tapes/index.html | title = Transcripts, tape show Bush, Brown warned on Katrina | date= March 2, 2006 | accessdate = 2007-04-22 | publisher = CNN.com}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು, ಕತ್ರಿನಾದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಂತೆ NHCಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಲಯವನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಮಿಲೆ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕತ್ರಿನ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗುವ "ವಿನಾಶಕಾರಿ ಹಾನಿ"ಯ ನಂತರ ಪ್ರದೇಶವು "ವಾರಗಳವರೆಗೆ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌‌ನ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌/ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್‌ ಕಛೇರಿಯು [[ಸ್ಪಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಪ್ರಕಟಣೆ]] ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.srh.noaa.gov/data/warn_archive/LIX/NPW/0828_214001.txt "NWS ಬುಲೆಟಿನ್‌"]. ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]]/ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಲೂಸಿಯಾನ.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2007-07-03ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> "ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಗವರ್ನರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು". (ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆಂಡ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಫೈರ್ಸ್‌ನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಯ ಪುಟ 235)<ref>{{cite web |url=http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/katrinanation.html |title=Congressional Reports: S. Rpt. 109-322 - Hurricane Katrina: A Nation Still Unprepared |publisher=Gpoaccess.gov |date= |accessdate=2008-10-27 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227155635/http://www.gpoaccess.gov/serialset/creports/katrinanation.html |url-status=dead }}</ref> ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದ ಹಾಗೂ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸುಮಾರು 1.2&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಈ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.<ref name="KatrinaTCR"/> ==== ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಚಾರಣೆ ==== 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ FEMA ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ರೌವ್ನ್‌]], U.S. ಹೌಸ್ ಉಪಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ FEMAಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದನು. ಆ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಬುಯರ್‌]] (R-IN), ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್‌ನ ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ರ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಯು ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಜೆಫ್ಪೆರ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Brown testimony">{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2005/09/27/national/nationalspecial/27text-brown.html?ei=5070&en=eda6637e28de37c1&ex=1188792000&pagewanted=all | title = Former FEMA Director Testifies Before Congress | date= 2005-09-27 | accessdate = 2007-09-01 | publisher = nytimes.com}}</ref> (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ಘೋಷಣೆಯು ''ಯಾವುದೇ'' ಲೂಸಿಯಾನದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050828.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-09-01ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕೌಂಟಿಗಳು ಇದ್ದವು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/08/20050828-3.html ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಲಬಾಮ]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-09-01ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>) ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಲೂಸಿಯಾನ [[ಗವರ್ನರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ]] ಅವಳ ಆರಂಭಿಕ ನೆರವಿನ ವಿನಂತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬ್ರೌವ್ನ್ ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆತನು "ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ"ವಾದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಅವಳ ಪತ್ರದ ಒಂದು ನಕಲನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಳು. ಆಕೆ "ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯರಾಜ್ಯ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ I-49 ವಲಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಪಡೆಯುವ I-20 ವಲಯದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತರದ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಗೆ" ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=[[Kathleen Blanco]]|url=http://jjic.gov.state.la.us/Disaster%20Relief%20Request.pdf|title=Governor Blanco asks President to Declare an Emergency for the State of Louisiana due to Hurricane Katrina|date=2005-08-28|accessdate=2010-04-14|publisher=Government of the State of Louisiana|archive-date=2012-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304155101/http://jjic.gov.state.la.us/Disaster%20Relief%20Request.pdf|url-status=dead}}</ref> === ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ === [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina LA landfall radar.gif|thumb|left|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರ‌್ಯಾಡರ್ ಚಿತ್ರ]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಾಜ್ಯವು ಚಂಡಮಾರುತದ ಭೂಕುಸಿತದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಅದರ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌]]ಅನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಮರುದಿನವೇ ಅದರ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ 7:00 p.m. [[EDT]] ಹೊತ್ತಿಗೆ, 11 ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ನಗರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 41 ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 61 ನಗರಗಳಿಗೆ ಏರಿತು. 57 ತುರ್ತು ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 31 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಿರುವವರಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CongressInvestigation">{{cite book | author = [[United States Congress]] | date = February 19, 2006 | title = A Failure of Initiative: Final Report of the Select Bipartisan Committee to Investigate the Preparation for and Response to Hurricane Katrina | publisher = [[Government Printing Office]] | location = [[Washington, DC]] | format = PDF | accessdate = 2006-04-10 | url = http://www.gpoaccess.gov/katrinareport/fullreport.pdf | archive-date = 2009-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090326065222/http://www.gpoaccess.gov/katrinareport/fullreport.pdf | url-status = dead }}</ref> ಲೂಸಿಯಾನದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಪಾಯ ಜಾಗದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರರನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿ ಗಾಳಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 50 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಮ‌ೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಹಂತ IIರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಗಾಳಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವ 40 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಹಂತ IIIರ ಪ್ರದೇಶದವರನ್ನು (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು‌) ಅಂತಹ ಗಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 30 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web | author = Louisiana Homeland Security and Emergency Preparedness | title = Louisiana Citizen Awareness and Disaster Evacuation Guide | accessdate = 2006-07-20 | url = http://www.ohsep.louisiana.gov/evacinfo/stateevacrtes.htm | archive-date = 2012-07-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120729145920/http://www.ohsep.louisiana.gov/evacinfo/stateevacrtes.htm | url-status = dead }}</ref> ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಾಳಜಿವಹಿಸಿದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾದುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವರ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ ಚಾಲಕರು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.vtpi.org/katrina.pdf|author=Todd Litman|publisher=Victoria Transport Policy Institute|date=2006-04-13|accessdate=2010-04-10|title=Lessons From Katrina and Rita: What Major Disasters Can Teach Transportation Planners|page=5}}</ref> ಬಾಡಿಗೆ ಕಾರುಗಳು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fj5dInclgw0C&pg=PA594&lpg=PA594&dq=rental+cars+in+short+supply+before+Katrina&source=bl&ots=GSchp_xrGg&sig=OZqYroxw1Ww-134XLV97qVA890w&hl=en&ei=OyTGS_DEDsO88gap5bS6Dw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CCwQ6AEwBw#v=onepage&q=rental%20cars%20in%20short%20supply%20before%20Katrina&f=false|page=594|author=Kay Saucier Lundy, Karen Saucier Lundy, Sharyn Janes|title=Community Health Nursing: Caring for the Public's Health|year=2009|accessdate=2010-04-14|ISBN=9780763717865|publisher=Jones & Bartlett Learning}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ 1.3 ದಶಲಶಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ 80%ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳು ಹೇಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[ಐವನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಉಳಿಸಿದೆ.<ref>ಬ್ರೌವ್ನ್, ಆರನ್. "[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0508/29/asb.01.html ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪಮೆಲ್ಸ್ ಥ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್(ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ CNN ನ್ಯೂಸ್‌ನೈಟ್ ವಿದ್ ಆರನ್ ಬ್ರೌವ್ನ್)]." ''[[CNN]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು, ಎಲ್ಲಾ [[ಕೆನಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]] ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಹಾಗೂ [[ವಾಟರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಜನರೇಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮ‌ೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಚ್ಚಿದವು.<ref>"[http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Copy/Simple_Copy_Popup&amp;c=am2Copy&amp;cid=1093554014709 ಸರ್ವಿಸ್ ಅಲರ್ಟ್: ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಅಪ್ಡೇಟ್ - ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, ಕ್ರೆಸೆಂಟ್, ಸನ್ಸೆಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - ರಿವೈಸ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್]." ''[[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> NHCಯು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಕೇಂದ್ರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರ === {{See also|Hurricane preparedness for New Orleans}} ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಈ ಘೋರ ದುರ್ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಕತ್ರಿನಾದ {{convert|150|mi|km|-1}} ಪ್ರಬಲ ಪಥವನ್ನು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರವನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಥದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿದವು; ಚಂಡಮಾರುತವು ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಸಂಭವವು 17%ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೊಡೆತವು 29%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.<ref>"[http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/prb/al122005.prblty.015.shtml ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪ್ರೊಬ್ಯಾಬಿಲಿಟೀಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 15]," ಮತ್ತು "[http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/prb/al122005.prblty.021.shtml ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪ್ರೊಬ್ಯಾಬಿಲಿಟೀಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 21]." ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಹಾದುರಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಾಲ್ಕೂ-ಕಡೆಗಳಿಂದ ಬೀಸುವ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು 28&nbsp;ಅಡಿ (8.5&nbsp;ಮೀ) ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಬಂದುದರಿಂದ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಆಪತ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಹೆದರಿದರು.<ref>ಡ್ರೈ, ವಿಲ್ಲೈ. "[http://news.nationalgeographic.com/news/2005/08/0829_050829_hurricane.html ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಪುಲ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಪಂಚಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]." ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ತೀವ್ರತೆ 5 ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ 10 ಗಂಟೆಗೆ ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮೇಯರ್ [[ರೇ ನ್ಯಾಗಿನ್‌]], ಕತ್ರಿನಾವನ್ನು "ನಾವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಯಪಡುವ ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಗರವನ್ನು [[ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಖಾಲಿಮಾಡುವಂತೆ]] ಆದೇಶ ನೀಡಿದನು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.foxnews.com/story/0,2933,167270,00.html ಕತ್ರಿನಾ ಹೆಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]." ''[[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]/[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರ ಸರಕಾರವೂ ಸಹ ನಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ [[ಲೂಸಿಯಾನ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ "ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ"ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಇವು ಸುಮಾರು 26,000 ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಿದವು ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತವು ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್."[http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?/mtlogs/nola_Times-Picayune/archives/2005_08_28.html#074657 26,000 ಶೆಲ್ಟರ್ ಅಟ್ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907082618/http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?%2Fmtlogs%2Fnola_Times-Picayune%2Farchives%2F2005_08_28.html#074657 |date=2005-09-07 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಫ್ಲೋರಿಡಾ === ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ, ಕತ್ರಿನಾವು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ [[ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್‌]]&nbsp;– [[ಬ್ರೊವಾರ್ಡ್‌]] ಕೌಂಟಿಯ ಹತ್ತಿರ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್‌ ಕೌಂಟಿಯ [[ಅವೆಂಚುರ]] ಮತ್ತು ಬ್ರೊವಾರ್ಡ್‌ ಕೌಂಟಿಯ [[ಹ್ಯಾಲಂಡೇಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರ ಗುರುವಾರದಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌ (NHC), ಕತ್ರಿನಾವು ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ [[ಚಂಡಮಾರುತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು]] ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ 31.5&nbsp;ಗಂಟೆಗಳ ಮತ್ತು 19.5&nbsp;ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ನೀಡಿತು, ಇದು 36 ಮತ್ತು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಉದ್ಧೇಶಿತ ಮಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/> ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗವರ್ನರ್‌ [[ಜೆಬ್ ಬುಶ್‌]] ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿನ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಭೂಕುಸಿತದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 24ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಯ‌ೂ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Florida-preps">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://floridadisaster.org/eoc/eoc_activations/katrina05/reports/Sitrep_Katrina_082605_3.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಸಿಚ್ವೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನಂ. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060624012053/http://floridadisaster.org/eoc/eoc_activations/katrina05/reports/Sitrep_Katrina_082605_3.pdf |date=2006-06-24 }}." ''ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಟೀಮ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 26, 2005. 2006-06-06ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಪರಿಣಾಮ == {{Main|Hurricane Katrina effects by region}} [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina (short film by NASA).ogv|thumb|thumbtime=28|''ಇನ್ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ವೇಕ್'' - [[ನಾಸಾ]]ದ ಸಣ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ]] {| class="wikitable sortable " border="1" style="float:left;margin:0 1em 0.5em 1em" |+ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು |- | [[ಆಲಬಾಮ]] | 2 |- | [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] | 14 |- | [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] | 2 |- | [[ಕೆಂಟುಕಿ]] | 1 |- | [[ಲುಯೀಸಿಯಾನಾ]] | 1,577* |- | [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ]] | 238 |- | [[ಓಹಿಯೊ]] | 2 |- ! ಒಟ್ಟು ! 1,836 |- | ಕಾಣೆಯಾದವರು | 135<ref name="louisiana1"/> |- | colspan="2"| <small>*ಲೂಸಿಯಾನ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿದ </small><br /><small>ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ</small> |} ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದ [[ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣ]]ವು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ 53 ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಎಂಭತ್ತು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನಗರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದವು. [[ಅಮೆರಿಕ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ನ 2007ರ ಜೂನ್‌ರ ವರದಿಯೊಂದು, ಮ‌ೂರನೇ-ಎರಡರಷ್ಟು ಪ್ರವಾಹವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref name="ASCE HKERP report">{{cite web|url=http://www.asce.org/files/pdf/ERPreport.pdf|title=The New Orleans Hurricane Protection System: What Went Wrong and Why|author=Andersen, Christine F. et al.|year=2007|publisher=[[American Society of Civil Engineers]] Hurricane Katrina External Review Panel|accessdate=2008-08-27|format=PDF|archive-date=2008-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080624204644/http://www.asce.org/files/pdf/ERPreport.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> ಪ್ರವಾಹ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಬಾಮದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು. ಈ ಮ‌ೂಲಕ ಕತ್ರಿನಾವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆ]]ಯಾಗಿ ಹಾಗೂ 1928ರ ಒಕೀಚೊಬೀ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಟ್ಟ ಹಾನಿಯನ್ನು $81.2&nbsp;ಶತಕೋಟಿ (2005 [[U.S. ಡಾಲರ್‌]])ಯಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ [[ಆಂಡ್ರಿವ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಿಂದಾದ ನಷ್ಟದ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/><ref name="katreport">{{cite web | author=[[United States Department of Commerce]] | title=Hurricane Katrina Service Assessment Report | month=June | year=2006 | accessdate=2006-07-14 | format=PDF | url=http://www.weather.gov/om/assessments/pdfs/Katrina.pdf | archive-date=2011-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927114929/http://www.weather.gov/om/assessments/pdfs/Katrina.pdf | url-status=dead }}</ref> ಇದರಿಂದ ಸತ್ತವರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು (ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೂಸಿಯಾನ (1,577) ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ (238)ದಲ್ಲಿ 1,836ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="louisiana1"/><ref name="MWR 2005AHS">{{cite journal | author = Beven II, John L., Lixion A Avila, Eric S. Blake, Daniel P. Brown, James L. Franklin, Richard D. Knabb, Richard J. Pasch, Famie R. Rhome, and Stacy R. Stewart | month=March | year=2008 | title=Annual Summary: Atlantic Hurricane Season of 2005 | journal=[[Monthly Weather Review]] | publisher=[[American Meteorological Society]] | volume=136 | issue=3 | pages=1131–1141 | accessdate=2008-09-08 | url = http://www.aoml.noaa.gov/general/lib/lib1/nhclib/mwreviews/2005.pdf | format = PDF | doi = 10.1175/2007MWR2074.1 }}</ref> 135&nbsp;ಜನರನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದವರೆಂದು ತೀವ್ರತೆೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="louisiana1"/> ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾವುಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮರಣಗಳ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಫೆಡರಲ್]]‌ನ ದುರ್ಘಟನೆಯ-ಘೋಷಣೆಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 90,000&nbsp;ಚದರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (233,000&nbsp;km²) [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]]ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು - ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದು "ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಮಹಾದುರಂತ ಅಥವಾ ಮಹಾದುರಂತಗಳ ಸರಣಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>"[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0509/03/cst.04.html ದ ಆಫ್ಟರ್‌ಮಾತ್ ಆಫ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ CNN ಲೈವ್ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ === [[ಚಿತ್ರ:Hurricane damage to mobile home in Davie Florida.jpg|thumb|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಡ್ಯಾವೀಯಲ್ಲಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಮನೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವುದು.]] {{Main|Effects of Hurricane Katrina in Florida}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೊದಲ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;1ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 80&nbsp;mph (130&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿತು. ಮಳೆಯು ತುಂಬಾ ಜೋರಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 14&nbsp;ಇಂಚನ್ನು (350&nbsp;ಮಿಮೀ) ದಾಟಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣವು [[ಮಾನ್ರೋಯ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 3&nbsp;– {{convert|5|ft|m}}ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="katreport"/> 1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು $1&nbsp;– $2&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಉರುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ 14 ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕೀಸ್]]‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸರಿದುದರಿಂದಾಗಿ ಕತ್ರಿನಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಗಾಳಿಯು [[ಡ್ರೈ ಟಾರ್ಟಗಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. [[ಕೀ ವೆಸ್ಟ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 10&nbsp;ಇಂಚು (250&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ [[F1]] [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯೊಂದು ರಚನೆಯಾಗಿ [[ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌]]ಅನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಮಾನಖಾನೆಯೊಂದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು $5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="Marathon Tornado">ದೇವೆನಾಸ್, ಆಂಡಿ "[https://web.archive.org/web/20060624012057/http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/Marathon_Report.pdf ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೊ ಸರ್ವೆ ರಿಪೋರ್ಟ್]." ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್‌]] ಫೋರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ [[ಕೀ ವೆಸ್ಟ್‌, ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]'', 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರಭಾವಿ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8&nbsp;ಇಂಚು (200&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಂದಿತು. [[ಪಿನಾರ್ ಡೆಲ್ ರಿಯೊ ಪ್ರೋವಿನ್ಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8,000 ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕ್ಯೂಬಾದ ದೂರದರ್ಶನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಗಿಡೆರೊ ಡಿ ಬ್ಯಾಟಬನೊ ಕರಾವಳಿ ನಗರವು 90%ನಷ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು.<ref name="Cuba damage">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.caribbeannetnews.com/2005/08/29/batters.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯೂಬಾ]."</ref> === ಲೂಸಿಯಾನ === [[ಚಿತ್ರ:PostVeniceLG.jpg|left|thumb|ಲೂಸಿಯಾನದ ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಬುರಾಸ್-ಟ್ರಿಯಂಫ್‌]]‌ನ ಹತ್ತಿರ 125&nbsp;mph (205&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ತೀವ್ರತೆ&nbsp;4ರ ಪ್ರಬಲತೆಯಿಂದ ಆಗಷ್ಟೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಗಾಳಿಯ ತ್ರಿಜ್ಯವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ತೀವ್ರತೆ&nbsp;4ರ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಉಳಿದ ಗಾಳಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಲೂಸಿಯಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದ ಪೂರ್ವ ಪಥದ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಉಲ್ಬಣವೊಂದು ಲೂಸಿಯಾನ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಈ ಉರುಬಿನ ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ [[ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಶ್]]‌ನ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಮಾಪಕವೊಂದು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತವು 14&nbsp;ಅಡಿ (4.3&nbsp;ಮೀ)ಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ 12-ಅಡಿ (3&nbsp;ಮೀ) ಚಂಡಮಾರುತ ಉಲ್ಬಣವು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಇಸ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಕೊನೆಯ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನದಿ ಮುಖದ ಹತ್ತಿರ, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಶ್]] ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:45M CST ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8ರಿಂದ 10&nbsp;ಇಂಚು (200&nbsp;– 250&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. [[ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲಾದ ಮಳೆಯೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 15&nbsp;ಇಂಚು (380&nbsp;ಮಿಮೀ). ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರ]]ದ ಮಟ್ಟವು ಏರಿ, ಅದರ ಈಶಾನ್ಯ ತೀರದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌‌ನಿಂದ [[ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್ಲೆ]]ವರೆಗಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ [[I-10 ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್ ಸೇತುವೆ]]ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸೇತುವೆಗಳು ನಾಶಗೊಂಡವು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಲೂಸಿಯಾನ ಬಹುತೇಕ 900,000&nbsp;ಜನರು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="Power failures">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.oe.netl.doe.gov/docs/katrina/katrina_083005_1600.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಸಿಚ್ವೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್#11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108202531/http://www.oe.netl.doe.gov/docs/katrina/katrina_083005_1600.pdf |date=2006-11-08 }}." ''ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಡೆಲಿವರಿ ಆಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ ರಿಲೈಯಬಿಲಿಟಿ (OE) [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು [[ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ]], ಟ್ಯಾಂಗಿಪಹೋವ, [[ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌]] ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಎರಡು-ರೀತಿಯ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು: ಮೊದಲನೆಯದು, ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರದ ಮಟ್ಟವು ಏರಿ, ಚಂಡಮಾರುತವು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದು, ಕತ್ರಿನಾದ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಗಿದಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಾಳಿಯು ನೀರನ್ನು ರಿಗೊಲೆಟ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ನ ಇಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ದೂಕಿತು. ಪೂರ್ವದ ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನ ಹಠಾತ್ ಉಲ್ಬಣದ ಮಟ್ಟವು ಅಲೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದೆ 13ರಿಂದ 16 ಅಡಿಯಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.fema.gov/pdf/hazard/flood/recoverydata/katrina/katrina_la_overview-n.pdf FEMA: ಲೂಸಿಯಾನ ಕತ್ರಿನಾ ಸರ್ಜ್ ಇನಂಡೇಶನ್ ಮ್ಯಾಪ್, ಜನವರಿ 2006</ref> ತುಂಬ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ [[ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (MR-GO) ಎಂಬ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ 40 ಅರ್ಪೆಂಟ್ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರವಾಹ-ತಡೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಲೀವೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಛಿದ್ರವಾದುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌]] ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಿದುದರಿಂದ, ಕಾಣೆಯಾದವರ ಹುಟುಕಾಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಫೈರ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದವರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>ಕ್ಯಾನಿಜರೊ, ಸ್ಟೀವ್. "[https://web.archive.org/web/20060827225149/http://www.sbpg.net/cannizaro121705a.html 47ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣೆಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪಟ್ಟಿ]" ''ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ (ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ).'' ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 17, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಅರ್ಬನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ 81%ನಷ್ಟು (20,229) ಮನೆಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸೇಂಟ್ ಟ್ಯಾಮನಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ 70%ನಷ್ಟು (48,792) ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌‌ನಲ್ಲಿ 80%ನಷ್ಟು (7,212) ನಿವಾಸಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು.<ref>http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/GulfCoast_HousingDamageEstimates_021206.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061226221647/http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/GulfCoast_HousingDamageEstimates_021206.pdf |date=2006-12-26 }} ಕರೆಂಟ್ ಹೌಸಿಂದ್ ಯುನಿಟ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್, U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಅರ್ಬನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2006, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23ರ 2009ರಂದು</ref> ==== ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ==== {{Main|Effects of Hurricane Katrina in New Orleans|2005 levee failures in Greater New Orleans}} [[ಚಿತ್ರ:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|thumb|240px|ಪ್ರವಾಹ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡ I-10/I-610/ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಬ್ಲಾವ್ಡ್, ಲೂಸಿಯಾನದ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌‌ನ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಟೈರೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರವು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ, ಇದು ನಗರವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಫಲತೆಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ವಾಯುವೇಗವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ತಡೆಮಾಡಿದರೂ, ಚಂಡಮಾರುತ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಕೆಲವು ಮಾಪನಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ NHCಯು, ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ತೀವ್ರತೆ&nbsp;1 ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;2ರ ಪ್ರಬಲತೆಯ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು ಮೆಟ್ರೊ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ [[ಫೆಡರಲ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ 53 ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಮುರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 40 ಅರ್ಪೆಂಟ್ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮೆಟ್ರೊ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದಾಗ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಛಿದ್ರವಾಗುವಿಕೆಯು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದವು. [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌]] (MR-GO) ಅದರ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 20 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿ, ಪೂರ್ವ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌, [[ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಮಿನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌]]‌ನ ಪೂರ್ವ ತೀರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಛೇದನಗಳೆಂದರೆ - [[17ತ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾಲುವೆ]] ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ, [[ಲಂಡನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಲುವೆ]] ಹಾಗೂ ಸರಿಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು ನಗರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ನೌಕಾಸಂಚಾರ ಯೋಗ್ಯ [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಲುವೆ]].<ref>ಮರ್ಫಿ, ವೆರಿಟಿ. "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4307972.stm ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಥಿನ್ ಗ್ರೆ ಲೈನ್]." ''BBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಲೂಸಿಯಾನದ ಸ್ಲಿಡೆಲ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ I-10 ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್ ಸೇತುವೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದರಿಂದ, ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಿದ್ದ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌]] ಮತ್ತು ಹ್ಯುಯೆ P. ಲಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ. [[ಲೇಕ್ ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಕಾಸ್‌ವೇ]] ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಮಾತ್ರ ತುರ್ತು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>ಗಾರ್ಡನ್, ಮೇಘನ್. "[http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?/mtlogs/nola_Times-Picayune/archives/2005_08_31.html#075566 ಕೈಸ್‌ವೇ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ ಬಟ್ ಹಾರ್ಡ್ಲಿ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060907084327/http://www.nola.com/newslogs/breakingtp/index.ssf?%2Fmtlogs%2Fnola_Times-Picayune%2Farchives%2F2005_08_31.html#075566 |date=2006-09-07 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್ ಪಿಕ್ಯೂಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ 7:40 a.m. CDT ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಹ್ಯಾಟ್ ರಿಜೆನ್ಸಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]]‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿಟಕಿಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾರಿಹೋದವು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೂ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref>''[[ದ ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ್ ವಿದ್ ಜಿಮ್ ಲೆಹ್ರೆರ್]].'' "[http://www.pbs.org/newshour/bb/weather/july-dec05/katrina_8-29.html ಹರಿಕೇನ್ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್ ಗಲ್ಫ್ ಕೋಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810104833/http://www.pbs.org/newshour/bb/weather/july-dec05/katrina_8-29.html |date=2012-08-10 }}." ''[[PBS]].'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಹ್ಯಾಟ್]] ನಗರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಅನೇಕ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಕಿಟಕಿಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾರಿಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಗಾಜಿನ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಡೆದು ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿದರಿಂದ ನಿರೋಧನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>ಮಾವ್ಬ್ರೆ, ರೆಬೆಕಾ. "[http://www.nola.com/hurricane/t-p/katrina.ssf?/hurricane/katrina/stories/083005_a15_hotels.html ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ಸ್ ಟು ಹೋಟೆಲ್ಸ್ ಕಮ್ ವಿದ್ ಓನ್ ಸೆಟ್ ಆಫ್ ಹಜಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050909012829/http://www.nola.com/hurricane/t-p/katrina.ssf?%2Fhurricane%2Fkatrina%2Fstories%2F083005_a15_hotels.html |date=2005-09-09 }}." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:New Orleans Survivor Flyover.jpg|thumb|left|U.S. ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನೊಬ್ಬ ಕತ್ರಿನಾದ ನಂತರ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದವರಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡುತ್ತಿರುವುದು]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಡದ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ನ ಮಾಳಿಗೆಯ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಈಡಾದವು ಮತ್ತು ಈ ಸೌಧದ ಜಲನಿರೋಧಕ ಗೋಡೆಯು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. [[ಲೂಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಇದು ಜನೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಯತ ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name="New Orleans Airport">{{cite web|author=Staff Writer|url=http://www.flymsy.com/Katrinastory.htm|title=[[Louis Armstrong New Orleans International Airport]]|date=2006-05-28|accessdate=2006-06-05|archive-date=2006-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20060312180732/http://www.flymsy.com/Katrinastory.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆಯ‌ೂ ಸಹ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸುಮಾರು 700 ಶವಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ವಾರ್ನರ್, ಕೋನ್‌ಮ್ಯಾನ್; ಟ್ರ್ಯಾವಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್. "[https://web.archive.org/web/20051027003351/http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?%2Fbase%2Fnews-4%2F113005097377980.xml ವ್ಯಾರ್ ದೆ ಡೈಡ್]." ''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 23, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದವರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು, ಶವಗಳು ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ-ಇಳಿಯದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತೇಲಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶವಗಳ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಪರೀತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದುದರಿಂದ, ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸತ್ತವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref>ಒನೈಲ್, ಆನ್. "[http://www.cnn.com/2005/US/09/09/katrina.morgue/index.html ಐಡೆಂಟಿಫೈಯಿಂಗ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಎ ಗ್ರುಯೆಲಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಗರದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲು ಸಾವು ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮ‌ೂವರು [[ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ]] ರೋಗಿಗಳನ್ನು [[ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅಂತಹ ಅಪಾಯಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣ]]ದಿಂದ, ಒಬ್ಬ [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಔಷಧ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಆರು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಶವಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="thevenot">ಥೆವೆನಾಟ್, ಬ್ರೈನ್; ರಸ್ಸೆಲ್, ಗಾರ್ಡನ್. "[http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2002520986_katmyth26.html ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅನಾರ್ಕಿ ಅಟ್ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ ಒವರ್‌ಸ್ಟೇಟೆಡ್]." ''ಸೀಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ === {{Main|Effects of Hurricane Katrina in Mississippi}} [[ಚಿತ್ರ:Structural Bridge Damage.jpg|thumb|ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ನ U.S. ರೂಟ್ 90ಯ ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸೇತುವೆಯು ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿರುವುದು.]] ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 238&nbsp;ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, 67&nbsp;ಕಾಣೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಶತಕೋಟಿ ಡಾರಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು: ಸೇತುವೆಗಳು, ನೌಕಾಗ್ರಹಗಳು, ದೋಣಿಗಳು, ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳು ನಾಡಿನೊಳಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು.<ref name="HBrecov">{{cite web | title = Information Relating to the Federal Appropriations for Katrina Recovery | date = January 6, 2006 | accessdate = 2006-09-27 | author = Haley Babour | publisher = Office of the Governor, Mississippi | url = http://www.governorbarbour.com/Recovery/news/2006/jan/information.html | archive-date = 2012-02-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120229091945/http://www.governorbarbour.com/Recovery/news/2006/jan/information.html | url-status = dead }}</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿತು. ನಂತರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಎಲ್ಲಾ 82 ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ನೆರವಿಗಾಗಿ ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 47 ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="HBrecov"/> ಆರಂಭಿಕ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕತ್ರಿನಾವು ಅದರ ಅಂತಿಮ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವು ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ವೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಗರಗಳ ಕಡೆಗೆ ತೀವ್ರತೆ&nbsp;3ರ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ 120&nbsp;mph (195&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾದ ಪ್ರಬಲವಾದ ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕರಾವಳಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಬಲ 27-ಅಡಿ (8.2&nbsp;ಮೀ) ಚಂಡಮಾರುತ-ಉಲ್ಬಣವು ಉಂಟಾಗಿ ಅದು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 6&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10&nbsp;ಕಿಮೀ) ಹಾಗೂ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಾದ್ಯಂತ 12&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (20&nbsp;ಕಿಮೀ) ಒಳನಾಡಿಕ್ಕೆ ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಕೆಲವು ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 10]]ಅನ್ನು ದಾಟಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮರಗಳ ಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತವೆಂದರೆ [[ಪರ್ಲ್ ರಿವರ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಪಾಪ್ಲರ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದ 135&nbsp;mph (217&nbsp;km/h) ವಾಯುವೇಗವಾಗಿದೆ.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಚಿತ್ರ:Hurricane katrina damage gulfport mississippi.jpg|thumb|left|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌]] ಈ ಚಂಡಮಾರುತವು ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ನೈಋತ್ಯ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8 – 10 ಇಂಚಿನಷ್ಟು (200 – 250 ಮಿಮೀ) ಮಳೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 4&nbsp;ಇಂಚು (100&nbsp;ಮಿಮೀ) ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಕತ್ರಿನಾವು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಹನ್ನೊಂದು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಗಾಳಿ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಡಲ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಸಮ ಹೊಂದಿದವು. ಕರಾವಳಿತೀರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮೈಲಿನ 90%ನಷ್ಟು ರಚನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡವು<ref name="CBS Miss">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/01/katrina/main810916.shtml ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಏರಿಯಾಸ್ ವೈಪ್ಡ್ ಔಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827100659/http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/01/katrina/main810916.shtml |date=2006-08-27 }}." ''[[CBS ನ್ಯೂಸ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (10&nbsp;ಕಿಮೀ) ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು ಎಂದು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ಲೆಕ್ಕಚಾರ ಮಾಡಿವೆ.<ref name="katreport"/> ಸುಮಾರು ಮ‌ೂವತ್ತು ನಿವಾಸಿಗರಿದ್ದ ಬಹುಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಜಮೀನು-ಆಧಾರಿತ ಜೂಜಿನ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತಿಸಲು ನೌಕಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ 13 ವಿನೋದಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು, ಅಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನೂರು ಗಜಗಳಷ್ಟು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು.<ref name="CBS Miss"/> ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ [[U.S. ಹೈವೇ 90]]ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು: ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್&nbsp;— ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್<ref name="KatrinaTCR"/> ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಬಿಲೋಕ್ಸಿ - [[ಓಶನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌]] ಸೇತುವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲ ನದಿ]] ಅಳಿವೆಯ I-10 ಸೇತುವೆಯ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ U.S. ಹೈವೇ 90ರ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಡಿದುಹೋದುದರಿಂದ, ಕರಾವಳಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಸಂಚಾರವು ಮೊದಲು ಸ್ಟೇಟ್ ರೋಡ್ 11ಕ್ಕೆ (I-10ಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ) ಮತ್ತು ನಂತರ I-10 ಹಾದಿಯ ಉಳಿದ ಎರಡು ಪಥಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Pascagoula destroyed condos from Katrina.jpg|thumb|ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾದ ಹಾನಿ]] ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮ‌ೂರು ಕರಾವಳಿ ಕೌಂಟಿಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾದವು. ಕತ್ರಿನಾದ ಉಲ್ಬಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದುದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದುದು; [[ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌]], [[ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]] ಕೌಂಟಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು. ಈ ಮ‌ೂರೂ ಕೌಂಟಿಗಳ ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು.<ref>{{cite web|author=[[Federal Emergency Management Agency]] | title = Mississippi Hurricane Katrina Surge Inundation and Advisory Base Flood Elevation Map Panel Overview | month= November | year= 2005 | accessdate = 2006-07-16 | format = PDF | publisher = FEMA|url = http://www.fema.gov/pdf/hazard/flood/recoverydata/katrina/ms_overview.pdf}}</ref> ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿ, [[ಕ್ಲರ್ಮಂಟ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಮತ್ತು ವೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಜಾರ್ಡನ್ ನದಿಯ ಮಟ್ಟ ಏರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಡೈಮಂಡ್‌ಹೆಡ್ ಮತ್ತು [[ಕಿಲ್ನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ಪಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಒಂದಿಗೆ, ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಪೂರ್ವದ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತು; ಪ್ರವಾಹವು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಐಬರ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ [[ಬಿಲೋಕ್ಸಿ]]ಯು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳ-ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ಯಾಡೆಟ್, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ವಿಶಾಲವಾದ ನದಿ [[ಅಳಿವೆ]]ಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಉಲ್ಬಣವು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮುಳುಗಿಸಿದವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಪ್ಯಾಸ್ಕಗೌಲದ ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನ-ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದ ಭೂಕುಸಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶದ {{convert|75|mi|km|0}}ನಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಪಾರ್ಟಿಯಾಕ್ಸ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನಂತಹ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]] ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಓಶನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌, [[ಮಾಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌]], ಗಾಯ್ಟೀರ್ ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಕಾಟಾವ್ಪ]] ಸಹ ಉಲ್ಬಣದ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿವೆ. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]], [[ಹಿಂಡ್ಸ್]], [[ವಾರೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀಕ್]] ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಾವು ಉಂಟಾದುದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 900,000&nbsp;ಜನರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name="Power failures"/> === ಆಗ್ನೇಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ === [[ಚಿತ್ರ:KatrinaMobileCourthouseSteps.jpg|thumb|left|ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಬಂದಿರುವುದು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಆಲಬಾಮ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು [[ಮೊಬೈಲ್ ಬೇ]]ಯಲ್ಲಿ 12ರಿಂದ 16&nbsp;ಅಡಿ (3–5&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> [[ಆಲಬಾಮದ ಮೊಬೈಲ್]]ನಲ್ಲಿ 67&nbsp;mph (107&nbsp;km/h) ವೇಗದ ಪ್ರಬಲ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಸರಿಸುಮಾರು 12&nbsp;ಅಡಿ (3.7&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿತ್ತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಈ ಉಲ್ಬಣವು ಮೊಬೈಲ್ ಬೇಯಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಆಲಬಾಮವು ನಾಲ್ಕು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಮೊಬೈಲ್ ಬೇಯಾದ್ಯಂತದ ಹಡಗುಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರಗಳು, ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ [[ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳು ತೀರಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದವು: ಸರಕು ಹಡಗು M/V ''ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್‌'' ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ದೋಣಿಗಳನ್ನು [[ಬೇಯು ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಡಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮೊಬೈಲ್ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರ]]ವೊಂದರ ಲಂಗರು ಕಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿ, 1.5&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (2&nbsp;ಕಿಮೀ) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಹೊರಗಿರುವ ಕೊಕ್ರೇನ್ ಸೇತುವೆಗೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಸೇತುವೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪುನಃತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. [[ಡಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವು ಬಹಳ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಅನೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೊಸ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸಿತು. ಕಡಲತೀರದಾಚೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿ ಯಂತ್ರವೊಂದನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ದ್ವೀಪದ ದಡಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಂತೆ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಡಲದಂಡೆಯ ಕೊರೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಆಲಬಾಮದಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ 600,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಸೆಲ್ಮದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗರು ವಿದ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref name="Power failures"/> [[ಚಿತ್ರ:Katrina Bayou La Batre 2005 boats ashore.jpg|thumb|ಬೇಯು ಲಾ ಬ್ಯಾಟ್ರೆ: ಸರಕು ಹಡಗು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು ದಡಹತ್ತಿಸಿರುವುದು]] ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉರುಬು ಸುಮಾರು ಐದು&nbsp;ಅಡಿ (1.5&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ-ಕೇಂದ್ರ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಈ ಉಲ್ಬಣದ ಎತ್ತರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ 1&nbsp;– 2&nbsp;ಅಡಿ (0.3&nbsp;– 0.6&nbsp;ಮೀ)ಯಷ್ಟಿತ್ತು. [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪೆನ್ಸಕೋಲ]]ದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಲ್ಲಿ 56&nbsp;mph (90&nbsp;km/h) ವೇಗದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಮರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರವಾಹವೂ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. [[ವಾಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="KatrinaTCR"/> ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ 77,000 ಗ್ರಾಹಕರು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌, "ಕತ್ರಿನಾ ಅಟ್ ಎ ಗ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್" (ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005), ಪುಟ 4A, ''ಮೊಬೈಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್'', ವೆಬ್: [http://www.al.com/mobileregister/pdf/register083105a.pdf ಮೊಬೈಲ್‌ರಿಜಿಸ್ಟರ್-083105-PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001220638/http://www.al.com/mobileregister/pdf/register083105a.pdf |date=2008-10-01 }}.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗಗಳು ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರಿಂದ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 3&nbsp;ಇಂಚಿಗಿಂತಲೂ (75&nbsp;ಮಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು. ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಕನಿಷ್ಠ 18 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು. ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಬೀಸಿದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ತೀವ್ರವಾದುದೆಂದರೆ F2 ಸುಂಟರಗಾಳಿ. ಇದು [[ಹರ್ಡ್‌ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾರೋಲ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 3 ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಹಲವಾರು ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸುಮಾರು 140,000 ಕೋಳಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ಇತರ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. F2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು.<ref>ವೆಸ್ಟ್‌ಬ್ರೂಕ್, ರಾಬಿ; WFO ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸಿಟಿ ಸ್ಟಾಫ್. "[https://web.archive.org/web/20080605060853/http://www.srh.noaa.gov/ffc/html/katrina05.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಸ್ಪಾವ್ನ್ಸ್ ಟೊರ್ನ್ಯಾಡೋಸ್ ಇನ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ - ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2005]." ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓಶನಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಟ್ಮಾಸ್ಫೆರಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]].'' ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಇತರ U.S. ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Katrina_2005_rainfall.gif|thumb|right|ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಮಳೆಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ.ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ-ಚಂಡಮಾರುತ ಬಲದ ಗಾಳಿಯು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌]]‌ನಷ್ಟು ದೂರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಬಿರುಗಾಳಿಯು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಶೇಷಗಳು [[ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ತಂದವು ಹಾಗೂ 20 ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 2&nbsp;ಇಂಚಿಗಿಂತಲೂ (50&nbsp;ಮಿಮೀ) ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref name="HPCrainfall">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.hpc.ncep.noaa.gov/discussions/tcpat2.html ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಸಮ್ಮರಿ ಮೆಸೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614172742/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/discussions/tcpat2.html |date=2006-06-14 }}." ''ದ ಹೈಡ್ರೊಮೀಟಿಯೊರಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಲವಾರು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇವು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ 62 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾದವು.<ref name="katreport"/> ಪೂರ್ವ [[ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌]] ಕತ್ರಿನಾದ ಹಾದುಹೋಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="rain">{{Cite web|author=[[David M. Roth]]|year=2005|title=Hurricane Katrina Rainfall Summary|publisher=[[Hydrometeorological Prediction Center]]|accessdate=2006-11-04|url=http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical/rain/katrina2005.html|archive-date=2015-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150424181227/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical/rain/katrina2005.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗಿದೆ.<ref name="ncdcark">{{Cite web|author=NCDC|year=2005|title=Event Report for Arkansas|accessdate=2006-11-04|url=http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~571417|archive-date=2011-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520005224/http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~571417|url-status=dead}}</ref> [[ಕೆಂಟುಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಚಂಡಮಾರುತವೊಂದು ನಂತರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಕೆಂಟುಕಿ ಗವರ್ನರ್‌]] [[ಎರ್ನೀ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್‌]] ಮ‌ೂರು ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾರಿದನು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20060523081840/http://www.wkyt.com/Global/story.asp?S=3782559 ಗೌರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್ ಡಿಕ್ಲ್ಯಾರ್ಸ್ ಥ್ರೀ ಕೆಂಟುಕಿ ಕೌಂಟೀಸ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಏರಿಯಾಸ್]." ''[[WKYT]].'' ಎಪ್ರಿಲ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ..</ref><ref>ಬ್ಲ್ಯಾಂಟನ್, ಕ್ಯಾರ್ಲ; ಗೋಯಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್; ವಿಟೇಕರ್, ಜೋಡಿ. "[https://web.archive.org/web/20070903093942/http://kentucky.gov/Newsroom/governor/050830stateofemerg.htm ಗವರ್ನರ್‌ ಫ್ಲೆಟ್ಚರ್ ಕೆಂಟುಕಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ]." ''ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ಕೆಂಟುಕಿ'' (ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ). ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕೆಂಟುಕಿಯ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಹೊಂದಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.wave3.com/Global/story.asp?S=3782760 ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸ್ವಾಂಪ್ಡ್ ಬೈ ಫ್ಲಡ್‌ವಾಟರ್ಸ್; 10-ಯಿಯರ್ ಓಲ್ಡ್ ಡ್ರೌವ್ನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709155439/http://www.wave3.com/Global/story.asp?S=3782760 |date=2007-07-09 }}." ''[[WAVE (TV)]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರವಾಹವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಓಹಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಓಹಿಯೊದಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯು ಇಬ್ಬರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾವು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ]]ಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮೆಂಫಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 100,000 ಗ್ರಾಹಕರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.<ref>"[http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~600800 ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಈವೆಂಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಡೀಟೈಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203045335/http://www4.ncdc.noaa.gov/cgi-win/wwcgi.dll?wwevent~ShowEvent~600800 |date=2008-02-03 }}." ''ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್ ಆಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್; ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓಶನಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಟ್ಮೋಸ್ಫೆರಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್.'' ಮೇ 30ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಚಂಡಮಾರುತವೊಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದೆಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು. ಈ ಎರಡನೇ ಚಂಡಮಾರುತವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 31ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ, 100&nbsp;ಮಿಮೀ (4&nbsp;ಇಂಚು)ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಮಳೆಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಉರುಳಿ ಹಾನಿಯಾದ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>ಪೆರ್ರಿಯಾಲ್ಟ್, ಬಾಬ್. "[https://web.archive.org/web/20050907131339/http://www.cfra.com/headlines/index.asp?cat=1&amp;nid=31504 ಬ್ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮೆ ಹ್ಯಾವ್ ಸೆಟ್ ರೈನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್]." ''[[CFRA (AM)]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರವಾಹವೂ ಸಹ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಕೋಟ್-ನಾರ್ಡ್‌]] ಪ್ರದೇಶದ, ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20070527140750/http://www.recorder.ca/cp/National/050901/n0901137A.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌‌ನ ಉತ್ತರ ತೀರದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು]." ''[[ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್‌]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಪರಿಣಾಮಗಳು == {{See also|Social effects of Hurricane Katrina|Political effects of Hurricane Katrina|Hurricane Katrina disaster relief|IDPs in the United States}} === ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು === {{Costliest U.S. Atlantic hurricanes}} {{Main|Economic effects of Hurricane Katrina}} ಚಂಡಮಾರುತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾದುದಾಗಿವೆ. ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದುರಸ್ಥಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ $105 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>ಸೇಂಟ್ ಓಂಗ್, ಜೆಫ್; ಎಪ್‌ಸ್ಟೈನ್, ವಿಕ್ಟರ್. "[http://www.boston.com/news/nation/washington/articles/2006/04/01/ex_chief_says_fema_readiness_even_worse/ ಎಕ್ಸ್‌-ಚೀಫ್ ಸೇಸ್ FEMA ರೆಡಿನೆಸ್ ಈವನ್ ವರ್ಸ್]." ''Boston.com.'' ಎಪ್ರಿಲ್ 1, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು [[ತೈಲ]] ಪೂರೈಕೆಯ ಪ್ರಬಲವಾದ ತಡೆ, ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಂತಹ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ರಿನಾವು 30&nbsp;[[ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪ]]ಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ]]ಗಳು ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು;<ref name="katreport"/> ಕತ್ರಿನಾ ನಂತರದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಒಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 24%ನಷ್ಟಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 18%ನಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>ಫ್ಯಾಗಟ್, ಕ್ಯಾರಿಲ್; ವಿನ್ಬಶ್, ಡೇಬ್ರ. "[http://www.mms.gov/ooc/press/2006/press0222.htm ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ/ಹರಿಕೇನ್ ರೀಟಾ ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಶಟ್-ಇನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆಸ್ ಆಫ್ ವೆಡ್ನೆಸ್ಡೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060510213820/http://www.mms.gov/ooc/press/2006/press0222.htm |date=2006-05-10 }}." ''[http://www.mms.gov/ U.S. ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051126001158/http://www.mms.gov/ |date=2005-11-26 }}.'' ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ 1.3&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು (5,300&nbsp;km²) ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref name="CRS environment">{{cite web | last = Sheikh | first = Pervaze A. | date = October 18, 2005 | url = http://assets.opencrs.com/rpts/RL33117_20051018.pdf | title = The Impact of Hurricane Katrina on Biological Resources | format = PDF | publisher = [[Congressional Research Service]] | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2008-06-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080624185025/http://assets.opencrs.com/rpts/RL33117_20051018.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವು ಸುಮಾರು $5&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಏರಿದೆ.<ref name="CRS environment"/> ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗರು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆಗಳು ಪಾವತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಇದು ಇಳಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಪ್ರದೇಶವು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಗುತ್ತಿಗೆ-ಇಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 600,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಾದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವು $150&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಬರ್ಟನ್, ಮಾರ್ಕ್ L.; ಹಿಕ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ J. "[http://www.marshall.edu/cber/research/katrina/Katrina-Estimates.pdf ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ: ಪ್ರಿಲಿಮಿನರಿ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107203147/http://www.marshall.edu/cber/research/katrina/Katrina-Estimates.pdf |date=2018-01-07 }}." ''[[ಮಾರ್ಷಲ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]: ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರು ಕೇಂದ್ರ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಚದುರುವಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>ಆಂಟೋನಿ E. ಲ್ಯಾಡ್, ಜಾನ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಜ್ಯಾಲೆಕ್ ಮತ್ತು ಡ್ವಾನೆ A. ಗಿಲ್. [https://web.archive.org/web/20080624185024/http://www.ssrc.msstate.edu/katrina/publications/katrinastudentsummary.pdf ದ ಅದರ್ ಡಿಸ್ಪೋರ: ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್ ಸರೌಂಡಿಂಗ್ ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ.] 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೌಸ್ಟನ್‌]] ಪ್ರದೇಶವು 35,000&nbsp;ಜನರನ್ನು, [[ಆಲಬಾಮದ ಮೊಬೈಲ್]] ಸುಮಾರು 24,000 ಮಂದಿಯನ್ನು, ಲೂಸಿಯಾನದ ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಗ್ ಸುಮಾರು 15,000 ಮಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಹ್ಯಾಮಂಡ್]] ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅದರ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಸುಮಾರು 10,000 ಜನರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಚಿಕಾಗೊ]] ಸುಮಾರು 6,000&nbsp;ಜನರನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣವಲ್ಲದ ನಗರದಿಂದ, ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://chicagodefender.com/page/local.cfm?ArticleID=6776 | title = Katrina evacuees at home in Chicago | author = Mema Ayi | publisher = [[Chicago Defender]] | date = August 30, 2006 | accessdate = 2010-04-14 | archive-date = 2007-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071212040739/http://chicagodefender.com/page/local.cfm?ArticleID=6776 | url-status = bot: unknown }}</ref> 2006ರ ಜನವರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿದ್ದವರಿಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸುಮಾರು 200,000 ಮಂದಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="popestimate">{{cite web | author = Greg Stone, Tim Grant, and Nathaniel Weaver | year = 2006 | title = Rapid Population Estimate Project: January 28&nbsp;– 29, 2006 Survey Report | publisher = Emergency Operations Center, City of New Orleans | format = PDF | accessdate = 2010-04-14 | url = http://katrina.lsu.edu/downloads/research/NOLAPopEstimate.pdf | archive-date = 2006-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060902230020/http://katrina.lsu.edu/downloads/research/NOLAPopEstimate.pdf | url-status = dead }}</ref> 2006ರ ಜುಲೈ 1ರಲ್ಲಿ [[U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ]]ದಿಂದ ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜುಗಳು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯವು 219,563ನಷ್ಟು ಅಥವಾ 4.87%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref name="popdecline">ಕ್ರಿಸ್ಟೀ, ಲೆಸ್. "[http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm?postversion=2006122209 ಗ್ರೋತ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಅರಿಜೋನ ಓವರ್‌ಟೇಕ್ಸ್ ನೇವಡಾ: ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಆಡ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೀಪಲ್ ಓವರಾಲ್; ಲೂಸಿಯಾನ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ಸ್ ನಿಯರ್ಲಿ 5%] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070106133918/http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm?postversion=2006122209 |date=2007-01-06 }}." ''CNN.'' ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2006. ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರ 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ನಿವಾಸಿಗರು ಅವರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರಿಂದ, ಕೆಲವು [[ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಮೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cbsnews.com/stories/2006/05/28/eveningnews/main1663142.shtml ಮೇರ್ ಬ್ಯಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಇನ್ ಫ್ರಮ್ ಕತ್ರಿನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061015003101/http://www.cbsnews.com/stories/2006/05/28/eveningnews/main1663142.shtml |date=2006-10-15 }}." ''CBS ನ್ಯೂಸ್.'' ಮೇ 28, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು === {{See also|Murphy Oil Spill (Chalmette, Louisiana)}} [[ಚಿತ್ರ:Chandeleur L5 Oct2004Sep2005.jpg|thumb|ಚಾಂಡೆಲಿಯರ್ ದ್ವೀಪ, ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು (ಎಡ) ಮತ್ತು ನಂತರ (ಬಲ), ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಕತ್ರಿನಾವು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆಯ‌ೂ ಅಗಾಧವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಡಲ ಕೊರೆತ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಿತು. ಡಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 90&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (150&nbsp;[[ಕಿಮೀ]]) ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ [[ದ್ವೀಪದ ತಡೆ]]ಯಾಗಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಮರಳನ್ನು [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಸೌಂಡ್]]‌ನಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಭೂಪ್ರದೇಶದೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿತು.<ref>{{cite web | author = [[United States Geological Survey]] | date = September 14, 2005 | url = http://coastal.er.usgs.gov/hurricanes/katrina/lidar/dauphin-island.html | title = Daupin Island&nbsp;— Pre- and Post-Storm 3D Topography | work = Hurricane Katrina Impact Studies | publisher = [[USGS]] | accessdate = 2006-06-05}}</ref> ಕತ್ರಿನಾದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳು [[ಚಾಂಡೆಲಿಯರ್ ದ್ವೀಪ]]ವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದವು. ಆ ದ್ವೀಪವು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಐವನ್ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | author = United States Geological Survey | date = September 14, 2005 | url = http://coastal.er.usgs.gov/hurricanes/katrina/photo-comparisons/chandeleur.html | title = Before and After Photo Comparisons: Chandeleur Islands | work = Hurricane Katrina Impact Studies|publisher = USGS | accessdate = 2006-06-05}}</ref> US ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಕತ್ರಿನಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ {{convert|217|sqmi|km2}} ಭೂಪ್ರದೇಶವು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.nwrc.usgs.gov/releases/pr06_002.htm "USGS ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೇಂಜ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೂಸಿಯಾನ ಕೋಸ್ಟ್", USGS ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513083524/http://www.nwrc.usgs.gov/releases/pr06_002.htm |date=2008-05-13 }}, ಮೇ 7ರ 2008ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ನಾಶ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಕಂದು ಬಣ್ಣದ [[ಪೆಲಿಕನ್]]‌ಗಳು, [[ಕಡಲಾಮೆ]]ಗಳು, [[ಮೀನುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೆಂಚತಲೆ ಬಾತುಕೋಳಿ]]ಗಳಂತಹ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಜಾತಿಗಳು ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಸಾಕಣೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="CRS environment"/> ಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಮುಳುಗಿದವು.<ref name="CRS environment"/> ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾದ ಹಾನಿಯು 16 [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ರಿಫ್ಯೂಜ್‌]]‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರೆಟನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FWS impact">{{cite web | author = [[United States Fish and Wildlife Service]] | date = September 9, 2005 | url = http://www.fws.gov/southeast/news/2005/r05-088.html | title = U.S. Fish and Wildlife Service Conducting Initial Damage Assessments to Wildlife and National Wildlife Refuges | publisher = [[U.S. Fish and Wildlife Service|USFWS]] | accessdate = 2006-06-05 | archive-date = 2005-10-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051029213935/http://www.fws.gov/southeast/news/2005/r05-088.html | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತವು, [[ಕಡಲಾಮೆಗಳು]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಹಿಲ್ ಕ್ರೇನ್]]‌ಗಳು, [[ಕೆಂಪು ತುರಾಯಿಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಆಲಬಾಮ ಕರಾವಳಿ ಇಲಿಗಳು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="FWS impact"/> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ಪಾಂಟ್ಚಾರ್ಟ್ರೈನ್‌ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಕೊಳವೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು 43 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="katreport"/> ಈ ಉಳಿದ ನೀರು [[ಹೊಲಸು]], [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]], [[ಭಾರ ಲೋಹಗಳು]], [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]], ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 6.5 ದಶಲಕ್ಷ U.S. ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು (24.6 ದಶಲಕ್ಷ L) [[ಎಣ್ಣೆ]] ಮೊದಲಾವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು.<ref name="CRS environment"/> ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, [[ಕುಸಿತ]] ಮತ್ತು [[ಕೊರೆತ]]ವು ಲೂಸಿಯಾನದ ಜೌಗು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಜೌಗಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಕವಲು]]ಗಳ ಕೊರೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಕತ್ರಿನಾವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite book|page=22|author=Mike Tidwell|title=The Ravaging Tide: Strange Weather, Future Katrinas, and the Coming Death of America's Coastal Cities|publisher=Free Press|year=2006|ISBN=0-7432-9470|accessdate=2010-04-14|url=https://books.google.com/books?id=NqfVpDFUDk4C&printsec=frontcover&dq=The+Ravaging+Tide:+Strange+Weather,+Future+Katrinas,+and+the+Coming+Death+of+America%27s+Coastal+Cities+book&source=bl&ots=zMsr0HpDE7&sig=X1CSLJuGB6DLANQFFOsLPEblO_k&hl=en&ei=N0rGS4frHcK78gbZ2t2WDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBUQ6AEwAg#v=onepage&q=The%20Ravaging%20Tide%3A%20Strange%20Weather%2C%20Future%20Katrinas%2C%20and%20the%20Coming%20Death%20of%20America%27s%20Coastal%20Cities%20book&f=false}}</ref> === ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ === {{further|[[Effects of Hurricane Katrina on New Orleans#Civil disturbances|Effects of Hurricane Katrina on New Orleans]]}} [[ಚಿತ್ರ:USBP-SRT-New Orleans.jpg|left|thumb|ಬೋರ್ಡರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ತಂಡವು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಹೋಟೆಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು.]] ಚಂಡಮಾರುತವು 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವು ನಿವಾಸಿಗರು ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು [[ಲೂಟಿ]] ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅವರಿಗೆ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ಸಿಗದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>[[KLRT]] FOX 16, "[http://community.fox16.com/photos/story_in_pictures--_hurricane_katrina/picture807981.aspx ಫೋಟೋಸ್: ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್-- ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ : ಆಗಸ್ಟ್ 31: ಲೂಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927120405/http://community.fox16.com/photos/story_in_pictures--_hurricane_katrina/picture807981.aspx |date=2007-09-27 }}." ''[[FOX16 ನೌಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ]]'' ([[ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್, ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌]]). ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2005. 2006-09-11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಕಾರು ಕಳ್ಳತನ]], [[ಕೊಲೆ]]ಗಳು, [[ಕಳವು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯಾಚಾರ]]ಗಳು ನಡೆದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರದಿಗಳು ಗೊಂದಲದಿಂದ ನಿಖರವಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವು ಮ‌ೂಲಗಳು ನಂತರ ದೃಢಪಡಿಸಿದವು.<ref>{{cite news | last = Rosenblatt | first = Sarah | coauthors = James Rainey | title = Rita's Aftermath; Katrina Takes a Toll on Truth, News Accuracy | work = Main News; Part A; National Desk | page = A16 | publisher = [[Los Angeles Times]] | date = 2005-09-27 | url = http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-na-rumors27sep27,0,5536446.story?track=hpmostemailedlink | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060627122041/http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-na-rumors27sep27,0,5536446.story?track=hpmostemailedlink | archivedate = 2006-06-27 | access-date = 2010-05-31 | url-status = bot: unknown }}</ref> ಸಾವಿರಾರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ (ಕತ್ರಿನಾವು 46,838 ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದಿನದಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಂದು ಒಟ್ಟು 7,841 ಮಂದಿಯನ್ನು) ಲೂಸಿಯಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವ ಏಜೆಂಟುಗಳನ್ನೂ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. "ಅವರು [[M16]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವು ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಭದ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸೈನಿಕರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಯಿಸುವುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್‌ [[ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ]] ಹೇಳಿದಳು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯ [[ಬಿಲ್ ಜೆಫ್ಪೆರ್ಸನ್‌]] (D-LA) [[ABC ನ್ಯೂಸ್]]‌ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: "ಅಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕತ್ತರಿಸಿ ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಮೊದಲ ವಾರದಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡವು."<ref>ಟ್ಯಾಪರ್, ಜೇಕ್. "[http://www.abcnews.go.com/US/HurricaneKatrina/story?id=1123495&amp;page=1 ಆಮಿಡ್ ಕತ್ರಿನಾ ಚಾವೋಸ್, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಯೂಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಟು ವಿಸಿಟ್ ಹೋಮ್]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಿವಾಸಿಗರ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಗಳು ನಡೆದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಡ್ಯಾಂಜಿಗರ್ ಸೇತುವೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಒಂದು ಸಾವೂ]] ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.msnbc.msn.com/id/9208195/ ಪೋಲೀಸ್ ಕಿಲ್ ಅಟ್ ಲೀಸ್ಟ್ 5 ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611092322/http://www.msnbc.msn.com/id/9208195 |date=2010-06-11 }}." ''[[MSNBC]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಭಾವಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಂದಿಯನ್ನು [[ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು]], ಕೆಲವರನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಹತ್ತಿರ. ನಗರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸರಪಣಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸೆರೆಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.komonews.com/news/archive/4163081.html ಅಟ್ ದ ಟ್ರೈನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಯೆಸ್ಟ್ ಜೈಲ್ ಈಸ್ ಓಪನ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141119182853/http://www.komonews.com/news/archive/4163081.html |date=2014-11-19 }}." ''[[KOMO-TV]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 300,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿದ್ದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜನರ ಮೇಲೆ 20,000 ಅಪರಾಧ-ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. 45%ನಷ್ಟು ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಅಪರಾಧದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 22%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ತೀವ್ರವಾದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು.<ref name="WBOY WV records">ಸ್ಕಬರ್ಟ್, ಎಲಿಜಬೆತ್. "[http://www.wboy.com/story.cfm?func=viewstory&amp;storyid=5266 ಸಮ್ ಕತ್ರಿನಾ ಎವ್ಯಾಕ್ಯೂಸ್ ಅಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಡ್ಯಾವ್ಸನ್ ಹ್ಯಾವ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928203933/http://www.wboy.com/story.cfm?func=viewstory&storyid=5266 |date=2011-09-28 }}." ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಹೌಸ್ಟನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಕೊಲೆಗಳು, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲಿನ ಅದೇ ಅವಧಿಗೆ 23%ನಷ್ಟು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ನಡೆದ 170 ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ 29 ಕೊಲೆಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಲೂಸಿಯಾನದವರನ್ನು ಬಲಿಯಾದ ಅಥವಾ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>"[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=az6n8C6gsqf0 ಲೂಸಿಯಾನ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ದಾಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕತ್ರಿನಾ ಹೈಟನ್ ಹೌಸ್ಟನ್‌ ಮರ್ಡರ್ ರೇಟ್]." ''[[Bloomberg.com]].'' ಮಾರ್ಚ್ 3, 2006. 2006-07-15ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === [[ಚಿತ್ರ:BUSHKATRINA.jpg|thumb|ಕತ್ರಿನಾದಿಂದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನ್ಯಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಡ್, ಲೇಬರ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಏಲೈನ್ ಚಾವೊ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕ್ ಲೀವಿಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:BUSHJACKET.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಒನ್‌ನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಈ ಕೇಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಇದೇ ರೀತಿ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಗೊಂಡವು.<ref name="usgovwh"/> ಕತ್ರಿನಾದ [[ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ]] ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ತಂತ್ರ ಪೂರೈಕೆಯ ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶೀತಲಗೊಳಿಸಿದ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಶವಾಗಾರ]] ತಂಡದವರೆಗೆ [[ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು (FEMA) ಅನೇಕ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರ ಜಾಲವೊಂದು ಚಂಡಮಾರುತವು ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು (ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೂ) ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ಆರು ತಿಂಗಳಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.<ref name="usgovwh">{{Cite web|author=U.S. Government|title=The FEDERAL RESPONSE TO HURRICANE KATRINA: LESSONS LEARNED|year=2006|publisher=|accessdate=2008-06-06|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/reports/katrina-lessons-learned.pdf|format=PDF|archive-date=2009-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131173542/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/reports/katrina-lessons-learned.pdf|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ 60,000&nbsp;ಜನರಲ್ಲಿ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ 33,500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref name="GAO-06-903">{{cite book | author = United States Government Accountability Office | authorlink = Government Accountability Office | url = http://www.gao.gov/new.items/d06903.pdf | title = Coast Guard: Observations on the Preparation, Response, and Recovery Missions Related to Hurricane Katrina | accessdate = 2006-08-27 | month= July | year= 2006 | format = PDF}}</ref> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು<ref name="S. 246">{{cite book | author = United States Congress | title = Senate Resolution 246: To express the sense of the Senate regarding the missions and performance of the United States Coast Guard in responding to Hurricane Katrina. | format = PDF | date = September 21, 2005 | accessdate = 2006-08-27 | publisher = Government Printing Office | url = http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=109_cong_bills&docid=f:sr246ats.txt.pdf}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಆರ್ಮ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಯುನಿಟ್ ಸೈಟೇಶನ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web| title = USCG Message Traffic: Award of the Presidential Unit Citation to the Coast Guard| date = May 25, 2006| accessdate = 2008-11-15| url = http://www.uscg.mil/hq/cg3/cg3pcx/publications/alcoast/alcoast-317-06.asp| publisher = United States Coast Guard| archive-date = 2008-09-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20080924111023/http://www.uscg.mil/hq/cg3/cg3pcx/publications/alcoast/alcoast-317-06.asp| url-status = dead}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾರ್ತರ್ನ್ ಕಮಾಂಡ್‌]] [[ಜಾಯಿಂಟ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ (JTF) ಕತ್ರಿನಾ]]ವನ್ನು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ [[ಕ್ಯಾಂಪ್ ಶೆಲ್ಬಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಿಲಿಟರಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ [[US ಆರ್ಮಿ]] [[ಲಿಯುಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌]] [[ರಸೆಲ್ L. ಹಾನರೆ]]ಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20070817085847/http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=1955 ಸ್ಪೆಶಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ವಿದ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್‌ ಕತ್ರಿನಾ]". ''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌]],'' ನ್ಯೂಸ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸರಿಸುಮಾರು 58,000 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸೈನಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡರು.<ref>ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಕೈರಾ. "[http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0509/06/se.01.html ಬುಶ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇಸ್ಡ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್; ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಬ್ರೀಫ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆನ್ ಕತ್ರಿನಾ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ (CNN ಲೈವ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್)]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌]] ಸಹ [[ಸಿವಿಲ್ ಏರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಲ್]]‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿತು. [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ [[ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌, ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.<ref>ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಡೆಸ್ಕ್. "[http://www.californiachronicle.com/articles/viewArticle.asp?articleID=5916 ಪೆಲೋಸಿ: ಡೇವಿಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಕತ್ರಿನಾ ಲೀವ್ಸ್ ಅನ್‌ಫಿನಿಶ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027034249/http://www.californiachronicle.com/articles/viewArticle.asp?articleID=5916 |date=2006-10-27 }}." ''[http://www.californiachronicle.com/ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕ್ರೋನಿಕಲ್].'' ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗವರ್ನರ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಅವಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರ ನೆರವಿಗಾಗಿ $62.3&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು.<ref>ಬೇಕರ್, ಪೀಟರ್; ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಆಮಿ. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/08/AR2005090801081.html ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಪ್ರೂವ್ಸ್ $51.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ H.W. ಬುಶ್‌]]‌ರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದನು. ಅವರು [[2004ರ ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರದ ಭೂಕಂಪನ]] ಮತ್ತು [[ತ್ಸುನಾಮಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>ಬುಶ್, ಜಾರ್ಜ್ W. "[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050901-3.html ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಸ್ಕ್ಸ್ ಬುಶ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಟು ಅಸಿಸ್ಟ್ ಇನ್ ಹರಿಕೇನ್ ರಿಲೀಫ್]." ''ವೈಟ್ ಹೌಸ್,'' ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20ರವರೆಗೆ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾವುಟ]]ಗಳನ್ನು [[ಅರೆಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು]].<ref>{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050904-2.html |title=Proclamation by the President: Honoring the Memory of the Victims of Hurricane Katrina |publisher=Whitehouse.gov |date= |accessdate=2008-10-27}}</ref> FEMA ಮನೆಯ ನೆರವನ್ನು (ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ, [[ಮೋಟಾರುಮನೆ]] ಇತ್ಯಾದಿ) 700,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಆದರೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದುದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಗಳು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>''ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್,'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 26, 2005, ಪುಟ A-12. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, FEMA ಕತ್ರಿನಾದಿಂದಾಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ 12,000 ಜನರ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೋಟೆಲ್‌ ಖರ್ಚನ್ನೂ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರವರೆಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಖರ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಅಂತಿಮ ವಾಯಿದೆಯನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ ಪಾವತಿಸಿತು. ಈ ವಾಯಿದೆಯ ನಂತರ FEMA ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು ಕೊಠಡಿಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಅಥವಾ ಅವರ ನಾಶವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಫೆಡರಲ್‌ನಿಂದ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>ಫೋಸ್ಟರ್, ಮೇರಿ. "[http://www.cbsnews.com/stories/2006/02/13/katrina/main1311616.shtml ಜಡ್ಜ್: FEMA ಆಫ್ ಹುಕ್ ಫಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206190958/http://www.cbsnews.com/stories/2006/02/13/katrina/main1311616.shtml |date=2006-12-06 }}." ''CBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2006. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ 260 ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತೂ FEMA-ಒದಗಿಸಿದ ಮೋಟಾರುಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wlox.com/Global/story.asp?S=12230906|title=Hancock Co. woman struggles to get out of FEMA trailer|author=Al Showers|publisher=WLOX Channel 13|date=2010-03-30|accessdate=2010-04-14|archive-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120228204125/http://www.wlox.com/Global/story.asp?S=12230906|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತದ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯ ನಂತರದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "[[ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾದ ನೆರವನ್ನು]]" ಒದಗಿಸಿದವು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], [[ಮಿಚಿಗನ್‌]], [[ನೇವಡಾ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]] ಮೊದಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಅನೇಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಜನಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮುಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಲೂಸಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಆಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಲವರು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ನೆರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಲೂಸಿಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು.<ref>{{cite web | last = Treaster | first = Joseph B. | title = Law Officers, Overwhelmed, Are Quitting the Force | url = https://www.nytimes.com/2005/09/04/national/nationalspecial/04police.html?ei=5090&en=8bf8550c348bbc33&ex=1283486400&partner=rssuserland&emc=rss&pagewanted=print | publisher = New York Times|date = September 4, 2005 | accessdate=2006-06-24}}</ref> ಚಂಡಮಾರುತದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳೊಳಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು 18,700 ಜಿಪ್ ಕೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ -ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಅಂಚೆಯ ವಲಯಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟರಲ್ಲಿನ- ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು 250&nbsp;ಮೈಲುಗಳೊಳಗಿನ (400&nbsp;ಕಿಮೀ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಆದರೆ 240,000&nbsp;ನಿವಾಸಿಗರು ಹೌಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು {{convert|250|mi|km}} ದೂರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು 60,000 ನಿವಾಸಿಗರು ಸುಮಾರು 750&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (1,200&nbsp;ಕಿಮೀ) ದೂರಕ್ಕೆ ಹೋದರು.<ref>{{cite web | last = Quigley | first = Bill | title = Six Months After Katrina: Who Was Left Behind Then and Who is Being Left Behind Now? | url = http://www.cwsworkshop.org/katrinareader/node/162 | date = 2006-02-21 | accessdate = 2008-11-15 | archive-date = 2009-03-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090309165717/http://www.cwsworkshop.org/katrinareader/node/162 | url-status = dead }}</ref> === ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:USNS Comfort.jpg|thumb|left|USNS ಕಂಫರ್ಟ್ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಮೇಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪೂರಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದು.]] {{Main|Criticism of government response to Hurricane Katrina}} ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ನಂತರದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ [[ಕೆಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಮುಖಂಡತ್ವ]]ದ ಕೊರತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಟೀಕೆಯು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಹದ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ತಡವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.<ref name="thevenot"/> ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ''ಕತ್ರಿನಾ[[ಗೇಟ್]]'' ಎಂಬ [[ಹೊಸ ಪದ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು "2005ರ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪದ"ದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಹೀದರ್. "[https://web.archive.org/web/20060325135124/http://abcnews.go.com/US/wireStory?id=1480616 ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟ್ಸ್ ವೋಟ್ 'ಟ್ರೂಥಿನೆಸ್' ವರ್ಡ್ ಆಫ್ 2005]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಜನವರಿ 6, 2006. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾದ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ಭೂಕುಸಿತದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತದ [[ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಗಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವಾದವು ಎದ್ದಿತು. [[ಟೀಕೆ]]ಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಲ್ಲಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ದೂರದರ್ಶನದ ಮ‍ೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ [[ನೀರು]], [[ಆಹಾರ]] ಅಥವಾ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ನಿವಾಸಿಗರಿಂದ ಚುರುಕುಗೊಂಡಿತು. ಚಂಡಮಾರುತ ಬಂದು ಹೋದ ನಂತರ [[ಬಾಯಾರಿಕೆ]], [[ಬಳಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂಸೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು ಈ ಟೀಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು. ಲೂಸಿಯಾನ ಸೂಪರ್‌ಡೋಮ್‌ (800 ಮಂದಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದುದರಲ್ಲಿ 30,000 ಮಂದಿ ಬಂದು ಸೇರಿದರು) ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸಿವಿಕ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಂತಹ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ 25,000 ಜನರು ಸೇರಿದರು) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. [[ಕುಲ]], [[ಅಂತಸ್ತು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಆಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಯರ ಪ್ರಮಾಣವು (49%)<ref name="LaDHH">{{cite web | title = Updated Number of Deceased Victims Recovered Following Hurricane Katrina | date = December 9, 2005 | accessdate = 2006-08-01 | publisher = Louisiana Department of Health and Hospitals | url = http://www.dhh.state.la.us/news.asp?Detail=758 | archive-date = 2012-03-22 | archive-url = https://www.webcitation.org/66MgALD1k?url=http://www.dhh.state.la.us/news.asp?Detail=758 | url-status = dead }}</ref> ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ (ಸರಿಸುಮಾರು 60%<ref>"[http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/18/national/main1913712.shtml?source=RSS&amp;attr=U.S._1913712 ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025114701/http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/18/national/main1913712.shtml?source=RSS&attr=U.S._1913712 |date=2012-10-25 }}." ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್.'' ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2006. 2006-08-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ) ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌ [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕೆಲ್ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌‌ಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದನು. ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮ‌ೂಲಗಳ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌, ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌]]‌ನನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಫೆಡರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಚೆರ್ಟಾಫ್‌‌ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡುವಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. ಗವರ್ನರ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಸಹ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಬ್ರೌವ್ನ್‌ನನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಉಪ ಅಡ್ಮಿರಲ್ [[ಥ್ಯಾಡ್ W. ಅಲ್ಲೆನ್‌]] ಅವನನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.<ref>ಮೆಸೆರ್ವ್, ಜೀನ್ನೆ; ಬ್ಯಾರೆಟ್, ಟೆಡ್. "[http://www.cnn.com/2005/POLITICS/09/09/katrina.washington/index.html ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಓವರ್ ಕತ್ರಿನಾ ರಿಲೀಫ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪುನಃಕರೆದ ಮ‌ೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮೈಕೆಲ್ D. ಬ್ರೌವ್ನ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್‌ರಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರವೂ FEMAನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web | author = Office of the Press Secretary | title = President Arrives in Alabama, Briefed on Hurricane Katrina | date = September 2, 2005 | accessdate = 2006-07-19|publisher = The White House | url = http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2005/09/20050902-2.html}}</ref> ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ ''[[ಎ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಹರಿಕೇನ್ ರಿಲೀಫ್‌]]'' ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರ‌್ಯಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಕ್ಯಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್‌]] ಮ‌ೂಲ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದನು ಹಾಗೂ "ಜಾರ್ಜ್ ಬುಶ್ [[ಕರಿಯರ]] ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ದೂರಿದನು. ಹಠಾತ್ ದೃಶ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದರೂ ಮತ್ತು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ-ಹಾಕಿದ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ, ವೆಸ್ಟ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಸಾರವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|last=de Moraes|first=Lisa|title=Kanye West's Torrent of Criticism, Live on NBC|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/03/AR2005090300165.html|work=The Washington Post|date=2005-09-03|accessdate=2008-09-01}}</ref> ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ, ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳ, ಪಂಡಿತರ ಮತ್ತು ಪರ್ತಕರ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ತೀವ್ರತೆದ ಟೀಕೆಗಳು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಮೇಯರ್ ರೇ ನ್ಯಾಗಿನ್‌ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್‌ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದವು. ನ್ಯಾಗಿನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಹಾರ, ನೀರು, ಭದ್ರತೆ ಅಥವಾ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡದ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ಆದೇಶ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. ನ್ಯಾಗಿನ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವೆಂದರೆ ಅವನು ತುರ್ತಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಭೂಕುಸಿತ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ 19 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲಿನವರೆಗೆ ವಿಳಂಬಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಯಾವುದೇ ದಾರಿ ಕಾಣದ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref name="CongressInvestigation"/> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯು [[ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ಪರಿಸರ ನೀತಿ]], [[ಬಡತನ]] ಮತ್ತು [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ಬಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಚರ್ಚೆಯು ವಿವಿಧ [[ಹಂತದ ಸರಕಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ [[ಕಾನೂನು]] ಮತ್ತು [[ಚುನಾವಣೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಚಂಡಮಾರುತದ ವಿನಾಶವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ತನಿಖೆಯನ್ನೂ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇದು FEMA ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ "ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಈ ಹಾನಿಯ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮ‌ೂರು ಹಂತದ ಸರಕಾರಗಳಿಗೂ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="CongressInvestigation"/> ABC ನ್ಯೂಸ್ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು, ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕಿಂತ (67%) ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳ (75%) ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುಗಳಿದ್ದವು ಹಾಗೂ 44%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬುಶ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="abcnewspoll">ಲ್ಯಾಂಗರ್, ಗ್ಯಾರಿ. "[http://abcnews.go.com/US/HurricaneKatrina/story?id=1094262&amp;page=1 ಪೋಲ್: ಬುಶ್ ನಾಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಬ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ಕತ್ರಿನಾ ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಮ್]." ''ABC ನ್ಯೂಸ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2005. ಜುಲೈ 15ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಂತರದ [[CNN]]/[[USAಟುಡೆ]]/[[ಗ್ಯಾಲಪ್ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು, ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ&nbsp;- 13% ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬುಶ್, 18%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, 25%ನಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು 38%ನಷ್ಟು ಯಾರೂ ಕಾರಣರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="cnnpoll">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://www.cnn.com/2005/US/09/07/katrina.poll/ ಪೋಲ್: ಮೋಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಬಿಲೀವ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಲ್ ನೆವರ್ ರಿಕವರ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8, 2005. ಜುಲೈ 15ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === {{Main|International response to Hurricane Katrina}} [[ಚಿತ್ರ:Canadian relief transport.jpg|thumb|ಕೆನಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪೆನ್ಸಕೋಲದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ ಕೆನಡಾದ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇವಿ(ನೌಕಾದಳ)ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯದ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಿದವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕ್ಯೂಬಾ ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ]] (ಎರಡೂ US ಸರಕಾರದ ವಿರೋಧಿಗಳು) ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು U.S. ಸರಕಾರವು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಅವು ಸುಮಾರು $1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು, ಅನೇಕ ಸಂಚಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಬಾಟಲಿಗೆ ತುಂಬಿಟ್ಟ ನೀರು, ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಎಣ್ಣೆ, 1,100 ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 26.4 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಔಷಧಿ ಮೊದಲಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref>"[https://web.archive.org/web/20080614224742/http://english.aljazeera.net/English/archive/archive?ArchiveId=14771 ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ USಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದವು]." [[ಆಲ್ ಜ್ಯಾಜೀರ]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 07, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20071105025006/http://www.freepeoplesmovement.org/fpm/page.php?56 ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾ ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದೆ]." [[ದ ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್]], ಸಂಪುಟ 1, ಸಂಚಿಕೆ 4. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20080616014353/http://www.pww.org/article/view/7693/1/285/ ವಿದೇಶದಿಂದ ಕತ್ರಿನಾಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ ನೆರವು]." [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>"[http://www.usatoday.com/news/world/2005-09-02-katrinaworldhelps_x.htm ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕ್ಯೂಬಾ, ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ ಎಮಾಂಗ್ ದೋಸ್ ಆಫರಿಂಗ್ ಏಡ್]." [[USA ಟುಡೆ]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2005. 2007-08-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕುವೈತ್]] ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದೇ $500&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು; ಅತ್ಯಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ - [[ಕತಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] (ಪ್ರತಿಯೊಂದು $100&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ($30&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ($10&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]] (ಎರಡೂ $5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ), [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ($2&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ),<ref>{{cite web|url=http://www.scoop.co.nz/stories/PA0509/S00159.htm |title=Scoop: Further NZ assistance in wake of Hurricane Katrina |publisher=Scoop.co.nz |author=Tuesday, 6 September 2005, 3:47 pm Press Release: New Zealand Government |date= |accessdate=2008-10-27}}</ref> [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]] ($1.5&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ),<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20071222192047/http://usembassy.state.gov/pakistan/h05090802.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ ನೆರವಿಗೆ U.S. ಕೃತಜ್ಞವಾಗಿದೆ]."''ಎಂಬ್ಯಾಸಿ ಆಫ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್. '' ''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2005. '' ''2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ($1&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ).<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4215820.stm ಏಷ್ಯಿಯನ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಆಫರ್ U.S. ಅಸಿಸ್ಟಾನ್ಸ್]." BBC ನ್ಯೂಸ್.''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2005. '' ''2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಭಾರತವು ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] IL-76 ವಿಮಾನವೊಂದು ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ 25 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಗೆ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಿತು. 80&nbsp;ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಹಾರ, ಬಳಸಿ ಎಸೆಯಬಹುದಾದ ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಕಂಬಳಿಗಳು, ಜನರೇಟರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು IDFನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] [[IDF]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್ ಅಫೇರ್ಸ್. "[http://www.mfa.gov.il/MFA/About+the+Ministry/MFA+Spokesman/2005/Israeli+aid+to+Hurricane+Katrina+victims+5-Sep-2005.htm ಇಸ್ರೇಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''[[MFA]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2005. 2006-12-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಮಧ್ಯ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಮುಳುಗಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅದಾಗಲೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಸಣ್ಣ ತಂಡವೊಂದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯಿತು. ಆ ತಂಡವು ಬದುಕುಳಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.<ref>ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ. "[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Politics/Katrianaid.html ಇಸ್ರೇಲ್ಸ್ ಏಡ್ ಟು ಹರಿಕೇನ್ ಕತ್ರಿನಾ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್]." ''[[ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ.]].''</ref> ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರದ ತ್ಸನಾಮಿಯಿಂದ ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. [[ಕೆನಡಾ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಹಾಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಸೈನಿಕರು, ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದವು. [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬ್ರಿಟನ್]]ನ 350,000 ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಹಾರವು ಹುಚ್ಚು ದನಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4344168.stm U.S. ರಿಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕತ್ರಿನಾ ಬೀಫ್]." ''BBC ನ್ಯೂಸ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15, 2005.</ref> [[ರಷ್ಯಾ]]ದ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಹಾಯ]]ವನ್ನು U.S. ರಾಜ್ಯ ವಿಭಾಗವು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸರಕಾರದ [[ನೆರವ]]ನ್ನೂ ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://edition.cnn.com/2005/US/09/04/katrina.world.aid U.S. ರಿಸೀವ್ಸ್ ಏಡ್ ಆಫರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060513192039/http://edition.cnn.com/2005/US/09/04/katrina.world.aid/ |date=2006-05-13 }}." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಹೊರತಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಆಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಟೀಕೆಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು. UK ಮಿರರ್‌ನ ಇಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು - "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗದೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು".<ref>"[http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=1291 ಕತ್ರಿನಾ ಆಂಡ್ ರೇಸಿಸಮ್: ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114051841/http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=1291 |date=2009-01-14 }}." ''Tolerance.org.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2006. 2006-08-28ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === {{Most intense landfalling Atlantic hurricanes (HSI)}} [[ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌]], ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌ ([[ಫೀಡಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), [[ಸದರ್ನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್‌]], [[ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]], [[ಆಕ್ಸ್‌ಫ್ಯಾಮ್]], [[ಕಾಮನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್]], [[ಎನರ್ಜೆನ್ಸಿ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್]], [[ಹ್ಯಾಬಿಟೇಟ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮ್ಯಾನಿಟಿ]], [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚಾರಿಟೀಸ್]], ಸರ್ವಿಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, "ಎ ರಿವರ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್", [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] (ಮಾರ್ಮನ್ಸ್)<ref>{{cite web|publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter Day Saints]]|title=Church Providing Relief to Hurricane Katrina Victims|url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/news-releases-stories/church-providing-relief-to-hurricane-katrina-victims|date=2005-09-01|accessdate=2010-01-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Latter-day Saints to Mobilize Another 4,000 Volunteers in Chainsaw Brigade’s Second Wave|publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]]|url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/news-releases-stories/latter-day-saints-to-mobilize-another-4-000-volunteers-in-chainsaw-brigade-s-second-wave|date=2005-09-16|accessdate=2010-01-18}}</ref><ref>{{cite web|title=Mormon Helping Hands Make a Difference|publisher=[[Meridian Magazine]]|url=http://www.meridianmagazine.com/articles/051020helpinghands.html|year=2005|accessdate=2010-01-18|archive-date=2010-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100201225231/http://meridianmagazine.com/articles/051020helpinghands.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ದಾನಶೀಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಅವುಗಳಿಗೆ ಚಂಡಮಾರುತ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರದ ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು US$4.25&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪಡೆದವು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದೇ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Charity Navigator report">{{ cite web | author = Staff writer|publisher= [[Charity Navigator]] | title = Where Did The Money Go? | year= 2006 | accessdate = 2006-08-05 | work = Hurricane Katrina: One Year Later | url = http://www.charitynavigator.org/index.cfm/bay/katrina.main.htm}}</ref> [[ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ]]ದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೇವೆಯ ಅಂಗವಾದ [[ಆಮಾಚ್ಯುವರ್ ರೇಡಿಯೊ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸ್‌]]‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ 911 ಟ್ರ್ಯಾಫಿಕ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮೆಸೇಜಸ್ ಹೋಮ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|author=Staff Writer|url=http://www.arrl.org/arrlletter?issue=2005-09-16|title=ARRL President Submits Congressional Testimony on Hams' Katrina Response|publisher=American Radio Relay League|accessdate=2010-04-14|date=2005-09-16|volume=24|number=36}}</ref> ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ, ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಅಥವಾ ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು ಹಾಗೂ 911 ರವಾನೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು.<ref>ರಿಕ್ ಪಾಲ್ಮ್. "[http://www.arrl.org/ares-el?issue=2005-09-22 ARES E-ಲೆಟಲ್ ಫಾರ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2005]." ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೇಡಿಯೊ ರಿಲೇ ಲೀಗ್.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳೂ ಸಹ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಿದವು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಲ್ಲಿ, ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸುಮಾರು $409&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವು $1&nbsp;ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"[http://money.cnn.com/2005/09/13/news/fortune500/katrina_donations/ ಕೋರ್ಪೊರೇಟ್ ಕತ್ರಿನಾ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್ ಕುಡ್ ಟಾಪ್ $1B] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107142543/http://money.cnn.com/2005/09/13/news/fortune500/katrina_donations/ |date=2007-01-07 }}." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ, ವಿಲ್ಮಾ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಸುಮಾರು 1,470ದಷ್ಟು ವಿವಿಧ ಆಶ್ರಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಹಾಗೂ 3.8&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ವಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆದರೆ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು 244,000 ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು (ಅದರಲ್ಲಿ 95%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪಾವತಿಸದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು) ಈ ಮ‌ೂರು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 346,980 ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು (ಟೂತ್‌ಪೇಸ್ಟ್, ಸಾಬೂನು, ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗೊಂಬೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಹಾಗೂ 205,360 ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು (ಪೊರಕೆಗಳು, ಧೂಳು ಜಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೀಚ್) ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 68&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ವಿಪತ್ತಿನ-ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು 596,810 ಮಂದಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಪತ್ತಿನ-ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು 826,590 ಮಂದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವು. ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು 1.4&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಅದರ "ಸೇಫ್ ಆಂಡ್ ವೆಲ್" ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿಭಾಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ARC 1 yr">{{cite web | publisher = [[American Red Cross]] | title = A Year of Healing |month=August | date = 2006-09-29 | url = http://www.redcross.org/images/pdfs/Katrina_OneYearReport.pdf|format=PDF}}</ref><ref name="ARC 2005AHS facts">{{cite web | publisher = American Red Cross | title = Hurricane Season 2005: Facts and Figures | date = June 30, 2006|date = 2006-09-29 | url = http://www.redcross.org/news/ds/hurricanes/2005/facts.html}}</ref> ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 1.7 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು $365&nbsp;ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ 5.7 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 8.3&nbsp;ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್, ತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳ SATERN ಜಾಲವು, 25,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿಫಲವಾದ&nbsp;ಆಧುನಿಕ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಗ್ರಾಮಾಂತರದ-ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಹೆಗಾರರು 277,000 ಮಂದಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸ್ಯಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರು ಸುಮಾರು 900,000&nbsp;ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.<ref name="Salvation Army">{{cite web | url = http://www.salvationist.org/intnews.nsf/vw_web_articles/80D873B8CDAC8607802571D9003FDDEF?opendocument | title = Salvation Army Reflects on Largest Disaster Response Ever at One-Year Anniversary of Hurricane Katrina | accessdate = 2010-04-14 | date = August 28, 2006 | publisher = [[Salvation Army|The Salvation Army]] | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727001251/http://www.salvationist.org/intnews.nsf/vw_web_articles/80D873B8CDAC8607802571D9003FDDEF?opendocument | url-status = dead }}</ref> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === {{Main|2005 levee failures in Greater New Orleans}} [[ಚಿತ್ರ:Hurricane Katrina Eye viewed from Hurricane Hunter.jpg|left|thumb|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೊದಲು NOAA WP-3D ಎಂಬ ಹರಿಕೇನ್ ಹಂಟರ್ ವಿಮಾನದಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28 2005ರಂದು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಚಿತ್ರ.]] 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]]‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವರದಿಯೊಂದು, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಹಣ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="ASCE HKERP report"/> ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಹ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯೋಜನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಫೆಡರಲ್ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ [[US ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. [[ಲೂಸಿಯಾನ ಸ್ಟೇಟ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ತಂಡ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಗಲ್ಫ್ ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (MRGO)ನ ಹೊಸ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅವಲೋಕನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 200-ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ (660-ಅಡಿ-ಅಗಲದ) ಕಣಿವೆಯೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಕಿರುದಾರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣವು ನಗರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ, 100%-200%ನಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸೇಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌, MRGOದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌]] ಈ ಕಾರಣತ್ವವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಕತ್ರಿನಾವು MRGOದ ಕೊಡುಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪ್ರವಾಹ-ತಡೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ವ್ಯಾರಿಕ್, ಜಾಬಿ; ಗ್ರನ್‌ವಾಲ್ಡ್, ಮೈಕೆಲ್. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/23/AR2005102301200_pf.html ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ಸ್ ಲಿಂಕ್ ಲೀವಿ ಫೈಲ್ಯೂರ್ಸ್ ಟು ಡಿಸೈನ್ ಫ್ಲಾವ್ಸ್]." ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 24, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚಂಡಮಾರುತದ ಉಲ್ಬಣದಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಹರಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು MRGOಗೆ ಲಂಬವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಸಂಭವಿಸಿದುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿವಾಸಿಗರು ಮಾಡಿದ ವಾದವು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗುವಾಗ ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.[http://www.break.com/index/couple-witnessed-levee-being-blow-up.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100909211500/http://www.break.com/index/couple-witnessed-levee-being-blow-up.html |date=2010-09-09 }} ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿರುವುದು ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಯನ್ನು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸಿ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸಿದ 1927ರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.[http://www.mvn.usace.army.mil/pao/RELEASES/02-06_1927_Flood_Anniversary2.htm ] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20030331204004/http://www.mvn.usace.army.mil/pao/RELEASES/02-06_1927_Flood_Anniversary2.htm |date=2003-03-31 }} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, U.S. ಫಿಶ್ ಆಂಡ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ನೇಚರ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ, ಫ್ಲಡ್‌ಪ್ಲೇನ್-ಪುನಃಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕ್ವೇಚಿಟಾ ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ಫ್ಲಡ್‌ಪ್ಲೇನ್ (ನದಿಯ ಪಕ್ಕದ ತಗ್ಗಾದ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/louisiana/press/press4039.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511033936/http://www.nature.org/wherewework/northamerica/states/louisiana/press/press4039.html |date=2010-05-11 }} 1990ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಯಲ್ಲಿನ ಬಿರುಕೊಂದು ಆರು ಇಂಚಿನಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು, ನದಿಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 5ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆದಾರರು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ವಿಫಲತೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಲಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದುದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಲಿಯುಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್‌ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಟ್ರಾಕ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಸಬ್‌ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಎನರ್ಜಿ ಆಂಡ್ ವಾಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು - "ರಚನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂದು ಈಗ ನಾವು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ".<ref>ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[https://web.archive.org/web/20080527010320/http://www.unregisterednews.com/content/view/184/53/ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]." ''[[ಅನ್‌ರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್ ನ್ಯೂಸ್]].'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2005. 2010-04-14ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅವನು U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ರೀತಿಯ ವಿಫಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿವಾದವನ್ನು, ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ತನಿಖೆದಾರರು ಅಂತಹ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು I-ವಾಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ 1986ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅಲ್ಲಗಳೆದರು.<ref>{{cite news | title = Corps chief admits to 'design failure' | author = Walsh, Bill | publisher = Times Picayune | date = April 6, 2006 | accessdate = 2006-04-09 | url = http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?/base/news-5/1144306231230500.xml | archive-date = 2006-09-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060907123947/http://www.nola.com/news/t-p/frontpage/index.ssf?%2Fbase%2Fnews-5%2F1144306231230500.xml | url-status = dead }}</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಬಂದು ಹೋದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸುವಾಗ, ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಮಾಣಕದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ I-ವಾಲ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ T-ವಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. T-ವಾಲ್‌ಗಳು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊರೆತದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Walls">{{cite news | first=Matt | last=Crenson | publisher=Associated Press | url=http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6589 | title=Levee Repairs to Be Finished By First Day of Hurricane Season | date=2006-02-02 | accessdate=2008-05-12 | archive-date=2006-02-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060207184213/http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6589 | url-status=dead }}</ref> ಉಳಿದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ಅನೇಕ ಕಾದಾಟಗಳು ನಡೆದವು. 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಬುಶ್ ಆಡಳಿತವು ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ $7.2&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳದ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌ನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $1.5 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಲೂಸಿಯಾನ ಮುಖಂಡರು ಕೋಪಗೊಂಡರು.<ref name="funding">{{cite news | title=White House Budget for Levee Work Riles Many Louisiana Elected Officials | publisher=Associated Press | first=Cain | last=Burdeau | url=http://www.cegltd.com/story.asp?story=10045 | date=2008-02-12 | accessdate=2008-05-12 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008ರ ಮೇ 2ರಲ್ಲಿ, ಲೂಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್ ಬಾಬಿ ಜಿಂದಾಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲೂಸಿಯಾನದ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಬುಶ್ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಅವನ 2009ರ ಬಡ್ಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ವಾರ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.<ref name="BushJindal">{{cite web | url=http://www.2theadvocate.com/news/18539869.html | title=Jindal asks Bush for levee cash | p ublisher=2theadvocate.com | first=Gerard | last=Shields | date=2008-05-03 | accessdate=2008-05-12 | archive-date=2008-05-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080506102615/http://www.2theadvocate.com/news/18539869.html | url-status=dead }}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ ತೊಡಗುವಿಕೆ === {{Main|Media coverage of Hurricane Katrina}} [[ಚಿತ್ರ:Geraldo-Rivera-Katrina-Aftermath-FNC.jpg|thumb|ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದ [[ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ]]ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಬರಿಯ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಭೂ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಾಂಗಣ ವರದಿಗಾರರು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನೆಯ ಮಾರ್ಗವಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಲ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ - [[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]ನ [[ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ]], [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ N. ಮೋರಿಯಲ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕಂಬನಿಗರೆಯುತ್ತಾ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.<ref>"[http://www.ifilm.com/ifilmdetail/2678976 ಗೆರಾಲ್ಡೊ ರಿವರಾ &amp; ಶೆಪಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅನ್‌ಲೀಶ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081203224925/http://www.ifilm.com/ifilmdetail/2678976 |date=2008-12-03 }}."&nbsp;— ''ವೀಡಿಯೊ.'' 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌]]‌ಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ಬರೆಯುವುದು]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ''NOLA.com'' ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. NOLA.com ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನ ''[[ಟೈಮ್ಸ್-ಪಿಕ್ಯಾಯುನ್]]'' ‌ನ ವೆಬ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref name="Pulitzer BN">{{cite web | author = The Pulitzer Board | title = 2006 Pulitzer Prize Winners&nbsp;— Breaking News Reporting | year = 2006 | accessdate = 2008-11-15 | url = http://www.pulitzer.org/citation/2006,Breaking+News+Reporting | archive-date = 2009-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090110190152/http://www.pulitzer.org/citation/2006,Breaking+News+Reporting | url-status = dead }}</ref> ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಲೋಕ್ಸಿ-ಆಧಾರಿತ ''[[ಸನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]'' ಒಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Pulitzer PS">{{cite web | author = The Pulitzer Board | title = 2006 Pulitzer Prize Winners&nbsp;— Public Service | year = 2006 | accessdate = 2008-11-15 | url = http://www.pulitzer.org/citation/2006,Public+Service | archive-date = 2008-12-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081219132758/http://www.pulitzer.org/citation/2006,Public+Service | url-status = dead }}</ref> ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಛೇರಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ 30ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ವರದಿಯನ್ನು NOLAನ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಫೋರಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರಿಂದ ಈ ಸೈಟ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಬಿಂದುವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಚದುರಿಹೋದ ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಜೀವಧಾರಕ ಕೊಂಡಿ ಆಯಿತು. NOLA ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಹಲವಾರು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ತಮಾನಗಳನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತದ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ SMSಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ, ನಂತರ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು NOLA.comಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೈಟ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರ್ವಕಾಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="OJR NOLA">{{cite web | author = Mark Glaser | title = NOLA.com blogs and forums help save lives after Katrina | date = September 13, 2005 | publisher = Online Journalism Review | accessdate = 2006-08-02 | url = http://www.ojr.org/ojr/stories/050913glaser/}}</ref> ಈ ಆನ್‌ಲೈನ್-ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಕಮಿಟಿಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ತೀವ್ರತೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಮ‌ೂದುಗಳಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು.<ref name="Pulitzer speech">{{cite web | author = [[Paul Steiger]] | title = Remarks at Pulitzer Prize luncheon | date = May 22, 2006 | accessdate = 2008-11-15 | publisher = The Pulitzer Board | url = http://www.pulitzer.org/2006_luncheon_steiger | archive-date = 2009-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090110190421/http://www.pulitzer.org/2006_luncheon_steiger | url-status = dead }}</ref> AM ರೇಡಿಯೊ ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮ‌ೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. [[AM ರೇಡಿಯೊ]] ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತುರ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[WWL-AM]] ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌) ಒಂದಾಗಿದೆ. 870&nbsp;kHz ಕಂಪನವು [[ಸ್ಪಷ್ಟ ತರಂಗ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಸಾರವು {{convert|500|mi|km}} ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಾರಕರು ಚಂಡಮಾರುತವು ಅವರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ ಟವರ್ಅನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://radio.about.com/gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn=radio&cdn=gadgets&tm=58&f=00&su=p504.1.336.ip_&tt=2&bt=0&bts=0&st=23&zu=http%3A//www.mediaweek.com/mw/news/recent_display.jsp%3Fvnu_content_id%3D1001052023|title=Local Media Outlets Struggle to Carry On Post Katrina|date=2005-08-31|accessdate=2010-04-14|author=Katy Bachman and Tony Sanders|publisher=Billboard Radio Monitor}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶ-ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡದಿದ್ದ ಅನೇಕ ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, WWL-AM ನ ತುರ್ತು ಪ್ರಸಾರವು ಇತರ ಪ್ರದೇಶ-ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳ ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಈ ತುರ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು "[[ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ರೇಡಿಯೊ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ತಲುಪಲು, WWL-AM ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ರೇಡಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೃಸ್ವ ತರಂಗ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್ [[WHRI]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. [[ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಫೋನ್]] ಆಂಟೆನಾ ಜಾಲವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. U.S. ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಂಡ, ವರದಿಗಾರರು ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶವಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ "ಶೂನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ"ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಾರಿದ ಕೂಡಲೇ, CNN [[ಮೊಕದ್ದಮೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ [[ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಆದೇಶ]]ವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮರುದಿನವೇ ಸರಕಾರವು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Media Ban">ಸ್ಟಾಫ್ ವ್ರೈಟರ್. "[http://edition.cnn.com/2005/LAW/09/10/katrina.media/ U.S. ವೋಂಟ್ ಬ್ಯಾನ್ ಮೀಡಿಯಾ ಫ್ರಮ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಸರ್ಚಸ್]." ''CNN.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11, 2005. 2006-06-05ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತವು [[ಸ್ಪೈಕ್ ಲೀ]]ಯ ಚಿತ್ರ ''[[ವೆನ್ ದ ಲಿವೀಸ್ ಬ್ರೋಕ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾರೆನ್ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್‌]]‌ನ ಚಿತ್ರ ''ಹೆಲ್ಪ್‌'' ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು.<ref>ಬ್ರಿಟ್, M. "ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಟೀನ್ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್ ಹರಿಕ್ನ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌", ''ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಡೈಲಿ ಆಪ್ಟಿಕ್'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2005,</ref> ಫಾಕ್ಸ್ TV ಸರಣಿ [[ಹೌಸ್]]‌ನ ಒಂದು ಎಪಿಸೋಡ್ 2006ರ ಮೇ 16ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಇದು [[ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಹರೆಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === {{See also|List of retired Atlantic hurricane names}} [[ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನಾಶಹೊಂದಿದರಿಂದ, ಕತ್ರಿನಾ ಹೆಸರನ್ನು 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 6ರಲ್ಲಿ U.S. ಸರಕಾರದ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಮೀಟಿಯರೊಲಾಜಿಕಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಳ ಪಟ್ಟಿ IIIರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಿಯಾ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 2011ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.noaanews.noaa.gov/stories2006/s2607.htm|title = Dennis, Katrina, Rita, Stan, and Wilma "Retired" from List of Storm Names|accessdate = August 28, 2006|date = April 6, 2006|publisher = NOAA|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171224105328/http://www.noaanews.noaa.gov/stories2006/s2607.htm|url-status = dead}}</ref> == ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ == {{Main|Reconstruction of New Orleans}} ಲೂಸಿಯಾನದ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಪುನಃರಚಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ LACPR (ಲೂಸಿಯಾನ ಕೋಸ್ಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಂಡ್ ರಿಸ್ಟೊರೇಶನ್‌) ಫೈನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="The LACPR Home Page"/> ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಇವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: * ಹೊಸ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು * ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು * "ಜಲಾವರಣಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು", "14 ಅಡಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ನೀರಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳು, ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳು", "14 ಅಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳದ ನೀರಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳು, ಬಯೌಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್", "ವೋಗೋತ್ಕರ್ಷ ವಲಯಗಳು" ಮತ್ತು ಐದು ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಬಯೌಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್" ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯ-2009ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|New Orleans|Tropical cyclones}} * ''[[ಜೌಗಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಕವಲಿನಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತ]]'' * [[ರೀಟಾ ಚಂಡಮಾರುತ]] * [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತೀವ್ರತೆ 5 ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ (2000–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ)]] * [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಲೂಸಿಯಾನ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಫಿಶರೀಸ್ - ಕಾನೂನು ಹೇರುವ ವಿಭಾಗ]] * [[ಲೂಸಿಯಾನ ರಾಜ್ಯ ಪೋಲೀಸ್]] * [[2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿಯ ಕಾಲ]] * [[U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ ಸಿವಿಲ್ ಕೆಲಸಗಳ ವಿವಾದಗಳು (ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌)]] * [[ಲೂಸಿಯಾನದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * {{Citation |authorlink=Alain Saint-Saens |last=Saint-Saens |first=Alain |year=2010 |title=Ordeal at the Superdome. Escaping Katrina's Wrath |location=New Orleans |publisher=University Press of the South |isbn=1889431877 }}. * {{Citation |authorlink=Michael Eric Dyson |last=Dyson |first=Michael Eric |year=2006 |title=Come Hell or High Water: Hurricane Katrina and the Color of Disaster |location=New York |publisher=Perseus Books Group |isbn=0465017614 }}. * {{Citation |last=Spielman |first=David G. |year=2007 |title=Katrinaville Chronicles: Images and Observations from a New Orleans Photographer |location=Baton Rouge |publisher=LSU Press |isbn=9780807132524 }} * {{Citation |editor=Center for Public Integrity |year=2007 |title=City Adrift: New Orleans Before and After Katrina |location=Baton Rouge |publisher=LSU Press |isbn=9780807132845 }} * {{Citation |authorlink=Dave Eggers |last=Eggers |first=Dave |year=2009 |title=[[Zeitoun (book)|Zeitoun]] |location=San Francisco |publisher=McSweeney's Books |isbn=9781934781630 }} * {{Citation |authorlink=Virginia Brennan |last=Brennan |first=Virginia |year=2009 |title=Natural Disasters and Public Health: Hurricanes Katrina, Rita, and Wilma |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=9780801891991 }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Hurricane Katrina}} * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ [http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/KATRINA.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ದಾಖಲೆ] * [[ಹೈಡ್ರೊಮೀಟಿಯರಾಲಜಿಕಲ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್]]‌ನ [https://web.archive.org/web/20080613172751/http://www.hpc.ncep.noaa.gov/tropical2005/KATRINA/KATRINA_archive.shtml ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ದಾಖಲೆ] * [https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/h2005_katrina.html NASAದ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ದಾಖಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210808005542/https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/h2005_katrina.html |date=2021-08-08 }} * [http://www.hurricanekatrinanews.org/ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930071542/http://www.hurricanekatrinanews.org/ |date=2017-09-30 }} * [http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/11strategies.pdf ಜಿಯಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಹರಿಕೈನ್-ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜೀಸ್ ಇನ್ ದ ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಏರಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628121528/http://www.lgs.lsu.edu/deploy/uploads/11strategies.pdf |date=2010-06-28 }} - ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಗೆಗಿನ ಲೂಸಿಯಾನ ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ದುರ್ಘಟನೆಯಿಂದ ಪುನಃಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ: * [http://www.katrinasangels.org/ ಕತ್ರಿನಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಕೋರ್ಡಿನೇಶನ್] * [http://www.city-journal.org/html/16_2_houston.html ಹೌಸ್ಟನ್ಸ್ ನೋಬೆಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092804/http://www.city-journal.org/html/16_2_houston.html |date=2007-09-29 }} - ''[[ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್]]'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನ * [http://www.dollarsandsense.org/archives/2007/0907evans.html ದ ಕತ್ರಿನಾರೀಟಾವಿಲ್ಲೆ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಟೂರ್] - [[ಡಾಲರ್ಸ್ &amp; ಸೆನ್ಸ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕದ * [http://www.hopefloatsneworleans.com/ ಹೋಪ್ ಫ್ಲೋಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ - ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ರಿಲೀಫ್ - ಹೆಲ್ಪಿಂಗ್ ದೋಸ್ ಇನ್ ನೀಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009133746/http://www.hopefloatsneworleans.com/ |date=2011-10-09 }} ಚಿತ್ರಗಳು: * [http://www.streetgangs.com/katrina/ StreetGangs.com ನಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು] * [http://www.photosfromkatrina.com/ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ] * [http://cimss.ssec.wisc.edu/goes/misc/050829/050829.html ವಾಯುಗುಣ ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಗಳು] ([[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]]) * [http://www.davidmetraux.com/news/2006/hurricane_katrina.html ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮದ ಫೋಟೋಗಳು] * [http://www.neworleanshurricanes.net/gallery/ ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮ - neworleanshurricanes.net]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Retired Atlantic hurricanes}} {{Category 5 Atlantic hurricanes}}{{2005_Atlantic_hurricane_season_buttons}} {{DEFAULTSORT:Katrina (2005)}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]] [[ವರ್ಗ:ಆಗಿಹೋದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತ ಅವಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ತೀವ್ರತೆ 5 ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ನಿರ್ಣಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ W. ಬುಶ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿವಾದಗಳು]] qxj3h1ps4qibi4wlb236yzc32qrm551 0 23586 1373470 1337096 2026-05-15T19:01:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373470 wikitext text/x-wiki {{Article issues|article=November 2009|cleanup=July 2009|sections=|tone=July 2009|original research=July 2009|globalize=July 2009}} {{Financial crisis}} [[File:Gdp real growth rate 2007 CIA Factbook.PNG|thumb|right|600px|2009ರ GDP ನೈಜ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಶ್ವ ನಕ್ಷೆ.]] ಇಸವಿ '''2007-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು''' [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ [[ದ್ರವ್ಯತೆ]] ಕೊರತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪತನಕ್ಕೆ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು "ಬೇಲ್ಔಟ್"(ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿ ರಕ್ಷಣೆ)ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳ ಏರುಪೇರಿನಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡಿತು. ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು,ಇದರಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ,ಸ್ವತ್ತುಮರುಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಖಾಲಿಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು 1930ರ ದಶಕದ [[ಮಹಾನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತ]]ದ ನಂತರ ಕೆಟ್ಟ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS193520+27-Feb-2009+BW20090227 ತ್ರೀ ಟಾಪ್ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಗ್ರೀ ೨೦೦೯ ವರ್ಸ್ಟ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಸಿನ್ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್;ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇಫ್ ರೈಟ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆರ್ ನಾಟ್ ಟೇಕನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101211201813/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS193520+27-Feb-2009+BW20090227 |date=2010-12-11 }} (2009-2-29). ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-9-30, [[ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೈರ್ ನ್ಯೂಸ್]] ಡಾಟಾಬೇಸ್‌ನಿಂದ.</ref> ಇದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ,[[ಸರ್ಕಾರ]]ಗಳಿಂದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಮುಖ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/~/media/Files/rc/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott/0615_economic_crisis_baily_elliott.pdf |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್-ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602131359/http://www.brookings.edu/~/media/Files/rc/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott/0615_economic_crisis_baily_elliott.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ತಜ್ಞರು ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ತೂಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20090414a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಫೋರ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್]</ref> ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರದ ಮತ್ತು [[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |title=ಒಬಾಮಾ-ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಜೂನ್ 17, 2009 |access-date=2021-07-21 |archive-date=2015-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209065255/http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform |url-status=dead }}</ref> 2010 -2011ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪಾಯಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.html ರೌಬಿನಿ-10 ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್]</ref> ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ,ಇದೇ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಶಕಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="etyl">{{citation |title='Great Recession': A Brief Etymology |url=http://economix.blogs.nytimes.com/2009/03/11/great-recession-a-brief-etymology/ |month=March |day=11 |year=2009 |first=Catherine |last=Rampell }}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ 2006ನೇ ವರ್ಷ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ [[ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]] ಪತನದಿಂದ, [[ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ದರ]]ಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದ [[ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ನಂತರ ಕುಸಿದು,ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pri.org/business/giant-pool-of-money.html |title=NPR-ದಿ ಜೈಂಟ್ ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಮನಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F37KLal?url=http://www.pri.org/stories/business/giant-pool-of-money.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ [[ಸಾಲ ಪಾವತಿ ಶಕ್ತಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು,ಸಾಲ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳು,ಬಂಡವಾಳದಾರನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಂಠಿತ,ಜಾಗತಿಕ [[ಷೇರುಪೇಟೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಫರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2009ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದವು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು, ಸಾಲ ಮಂಜೂರಾತಿ ಬಿಗಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/text.pdf IMF-ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಔಟ್‌ಲುಕ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2009]</ref> [[ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ ಏಜನ್ಸಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದಾರರು [[ಅಡಮಾನ]] ಸಂಬಂಧಿತ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ವಿಫಲರಾದರು.ಸರ್ಕಾರಗಳು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿತ್ತೀಯಪೇಟೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="Declaration of G20">{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081115-1.html |title=Declaration of G20 |publisher=Whitehouse.gov |date= |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ [[ವಿತ್ತೀಯ ಉತ್ತೇಜನ]], [[ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೇಲ್‌ಔಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು== ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣ [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]] ಒಡೆದಿದ್ದು. ಅಂದಾಜು 2005 -2006ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು.<ref name="Moyers Morgenson">{{cite episode | title = Episode 06292007 | series = [[Bill Moyers Journal]] | network = [[PBS]] | transcripturl = http://www.pbs.org/moyers/journal/06292007/transcript5.html | airdate = 2007-06-29}}</ref><ref name="WSJ Housing Bubble Burst">{{cite news |first=Justin|last=Lahart | title=Egg Cracks Differ In Housing, Finance Shells | work = [[WSJ.com]] | publisher=Wall Street Journal | url=http://online.wsj.com/article/SB119845906460548071.html?mod=googlenews_wsj | date = 2007-12-24 | accessdate = 2008-07-13 }}</ref> [["ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್"]] ಸಾಲ ಮತ್ತು [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದರದ ಅಡಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಉನ್ನತ ಸಾಲಬಾಕಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ನಂತರ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಿತು. ಸಾಲ ಪ್ಯಾಕೇಜಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸುಲಭ ಆರಂಭಿಕ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗೃಹ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಕಷ್ಟದ ಅಡಮಾನ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಅನುಕೂಲಕರ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಏರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ U.S.ನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು 2006-2007ರಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿ, ಮರುಸಾಲವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸುಲಭ ಆರಂಭಿಕ ಷರತ್ತುಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ [[ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿದವು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಗೃಹಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಏರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ ಮತ್ತು ARM(ಅಡಮಾನ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರ)[[ಬಡ್ಡಿ]] ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[File:NYUGDPFinancialShare.jpg|thumb|300px|right|GDP U.S. ಹಣಕಾಸುಕ್ಷೇತ್ರದ GDPಯಲ್ಲಿ 1860ರಿಂದ ಹಂಚಿಕೆ <ಉಲ್ಲೇಖ>ಕನ್ಫರ್ ಥಾಮಸ್ ಫಿಲಿಪೋನ್: "ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ", ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಹಣಕಾಸು ಶಾಖೆ, link to blog [17]</ref> ]] ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುನ್ನ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳ ಅಪಾರ ಹರಿವಿನಿಂದ ಸಾಲದ ಷರತ್ತುಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಭರಾಟೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಹಣದ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2008/09/24/business/economy/24text-bush.html?_r=2&pagewanted=1&oref=slogin|title=President Bush's Address to Nation}}</ref> ಸುಲಭ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಹಣದ ಹರಿವು [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]]ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಲಗಳನ್ನು(ಉದಾ.,ಅಡಮಾನ,ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಾಹನಸಾಲ)ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಸಾಲದಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತರು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20090414a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಫೋರ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್]</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/03/02/opinion/02krugman.html?pagewanted=print|last=Krugman|first=Paul|title=Revenge of the Glut|date=March 2, 2009|publisher=New York Times|work=nytimes.com}}</ref> ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಾಲನೀಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ,ಅಡಮಾನ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹದರಗಳಿಂದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾಲಪತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಾಮೀನು ಸಾಲದ ಕರಾರುಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೊತ್ತ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಇಂತಹ [[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ]] ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ U.S.ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಗೃಹದರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಸಾಲ ಮಾಡಿ, ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ MBSನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ವಿತ್ತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಕುಸಿದ ದರಗಳಿಂದ ಮನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಅಡಮಾನ ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ,ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರಸಕ್ತ 2006ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ವತ್ತುಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೀರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿತ್ತೀಯ ಬಲವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿತು. ಇತರ ಸಾಲದ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/pdf/exesum.pdf IMF ಲಾಸ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್]</ref> ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲೈಸೇಷನ್]](ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ) ಎನ್ನಲಾಯಿತು. [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]](ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಹೆಡ್ಜ್ ನಿಧಿಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀತಿನಿರೂಪಕರು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು U.S.ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ(ಡಿಪೋಸಿಟರಿ)ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಅವು ಸಮಾನವಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref name="newyorkfed.org">[http://www.newyorkfed.org/newsevents/speeches/2008/tfg080609.html ಗೇತ್‌ನರ್-ಸ್ಪೀಚ್ ರೆಡ್ಯುಸಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ರಿಸ್ಕ್ ಇನ್ ಎ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಲದ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಸಾಲಬಾಕಿಗಳು ಅಥವಾ MBSನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/9c158a92-1a3c-11de-9f91-0000779fd2ac.html ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್-ವಿ ನೀಡ್ ಎ ಬೆಟರ್ ಕುಶನ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ರಿಸ್ಕ್]</ref> ಈ ನಷ್ಟಗಳಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ,ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು. ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳಿಂದ,ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿ, ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಒದಗಿಸಲು ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲಪತ್ರ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮುಂದಾದವು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ [[ಆರ್ಥಿಕನೆರವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ]] ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದು,ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವು. ===ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ=== {{Main|United States housing bubble}} [[File:Median and Average Sales Prices of New Homes Sold in United States 1963-2008 annual.png|thumb|300px|ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ 1963 ರಿಂದ 2008ರ ನಡುವೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಹೊಸ ಮನೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.)<ref>http://www.census.gov/const/uspriceann.pdf</ref>]] ಇಸವಿ 1997 ಮತ್ತು 2006ರ ನಡುವೆ,ಮಾದರಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮನೆಯೊಂದರ ಆದಾಯ 124% ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title = CSI: credit crunch | Economist.com | url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=9972489 | accessdate=2008-05-19 | year = 2008 }}</ref> ಇಸವಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹದರದ ಮಧ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವು ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಆದಾಯದ ಮಧ್ಯದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ 2.9ರಿಂದ 3.1ರ ನಡುವೆಯಿದೆ. ಈ ಅನುಪಾತವು 2004ರಲ್ಲಿ 4.0ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ 4.6ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="businessweek1">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/investor/content/oct2008/pi20081017_950382.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story |title=The Financial Crisis Blame Game - BusinessWeek |publisher=Businessweek.com |author=Ben Steverman and David Bogoslaw |date=October 18, 2008<!--, 12:01AM EST -->|accessdate=2008-10-24}}</ref> ಈ [[ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ]]ಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗೃಹಮಾಲೀಕರು ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳ ದರದ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ [[ಎರಡನೇ ಅಡಮಾನ]] ಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಗ್ರಾಹಕ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಿದರು. [[ಪೀಬಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ,[[NPR]]ವರದಿಗಾರರು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ,"ಬೃಹತ್ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿ"(ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಬಂಡವಾಳಗಳಲ್ಲಿ $70ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ U.S.ಖಜಾನೆ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಫಲ ಬಯಸಿದವು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಈ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯು 2000ದಿಂದ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸುರಕ್ಷಿತ,ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಬೇಡಿಕೆಗೆ MBSಮತ್ತು CDO ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸಿದವು. [[ಸಾಲ ಬೆಲೆಅಂದಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಅವಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ [[ಬೆಲೆ ಅಂದಾಜು]] ಮಾಡಿದ್ದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಈ ಸಂಚಿತ ಹಣವನ್ನು U.S.ಅಡಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ,ಅಡಮಾನ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಅಪಾರ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅಡಮಾನ ದಳ್ಳಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು,ದಳ್ಳಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳವರೆಗೆ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 2003ರಲ್ಲಿ,ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಲದ ಮಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಡಮಾನಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ಮುಗಿದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ,MBS ಮತ್ತು CDO ಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಬಲವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯು, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನಗಳ ಮಾರಾಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ತನಕ, ಸಾಲನೀಡುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಊಹಾತ್ಮಕ ಗುಳ್ಳೆ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pri.org/business/giant-pool-of-money.html |title=NPR-ದಿ ಜೈಂಟ್ ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಮನಿ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F37KLal?url=http://www.pri.org/stories/business/giant-pool-of-money.html |url-status=dead }}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ CDOಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಗೃಹಗುಳ್ಳೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಿ,ಭಾರಿ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. CDO ಬಹು ಅಡಮಾನಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸಾಲಕರಾರುಗಳಿಂದ ನಗದು ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಿಗೆ ನಗದನ್ನು ಆದ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ನಗದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯ ನಿಗದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂಡವಾಳ-ದರ್ಜೆ ಬೆಲೆ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು. ಕಡಿಮೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳು ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲದ ರೇಟಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಣ ಪಡೆದವು. ಆದರೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಡೆದವು.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2007/11/24/magazines/fortune/eavis_cdo.fortune/index.htm |title=CDO ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನಡ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828154140/http://money.cnn.com/2007/11/24/magazines/fortune/eavis_cdo.fortune/index.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.portfolio.com/interactive-features/2007/12/cdo ಪೋರ್ಟ್‌ಪೋಲಿಯೊ-CDO ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೈನಡ್]</ref> ಸರಾಸರಿ U.S. ಗೃಹಗಳ ದರಗಳು ಮಧ್ಯಾವಧಿ-2006ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ 20%ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿತವುಂಟಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20081127031351/http://www2.standardandpoors.com/spf/pdf/index/CSHomePrice_Release_112555.pdf</ref><ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=12470547 |title=Economist-A Helping Hand to Homeowners |publisher=Economist.com |date=2008-10-23 |accessdate=2009-02-27}}</ref> ದರಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,[[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]]ಗಳೊಂದಿಗಿದ್ದ ಸಾಲಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಕಟ್ಟದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಸಾಲಿಗರು 2007ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವತ್ತುಮರುಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು 2006ಕ್ಕಿಂತ 79% ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಿತ್ತು.<ref>{{cite news | title=U.S. FORECLOSURE ACTIVITY INCREASES 75 PERCENT IN 2007 | date=2008-01-29 | publisher=RealtyTrac | url=http://www.realtytrac.com/ContentManagement/pressrelease.aspx?ChannelID=9&ItemID=3988&accnt=64847 | accessdate=2008-06-06 | archive-date=2018-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174619/https://www.realtytrac.com/ContentManagement/pressrelease.aspx?ChannelID=9&ItemID=3988&accnt=64847%20 | url-status=dead }}</ref> ಇದು 2008ರಲ್ಲಿ 2.3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. 2007ಕ್ಕಿಂತ 81%ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ,ಎಲ್ಲ ಉಳಿದ U.S.ಅಡಮಾನಗಳು ಬಾಕಿವುಳಿದಿತ್ತು ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref name="mbaa1">{{cite web|url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/64769.htm|title=MBA Survey|access-date=2010-06-09|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174452/https://www.mba.org/NewsandMedia/PressCenter/64769.htm|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಇದು 14.4%ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/71112.htm |title=MBA ಸರ್ವೆ-Q3 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F2SWpkv?url=http://www.mbaa.org/NewsandMedia/PressCenter/71112.htm |url-status=dead }}</ref> ===ಸುಲಭ ಸಾಲ ಷರತ್ತುಗಳು=== ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸವಿ 2000ದಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ [[ಫೆಡರಲ್ ನಿಧಿಗಳ ಬಡ್ಡಿದರ]]ದ ಗುರಿಯನ್ನು 6.5%ರಿಂದ1.0%ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = Federal Reserve Board: Monetary Policy and Open Market Operations | url=http://www.federalreserve.gov/fomc/fundsrate.htm | accessdate=2008-05-19}}</ref> ಇದು [[ಡಾಟ್ ಕಾಂ ಗುಳ್ಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ದಾಳಿ]]ಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಹಾಗೂ [[ಹಣದುಬ್ಬರವಿಳಿತ]]ದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="WallStreetJournal">{{cite web | title = The Wall Street Journal Online - Featured Article | url=http://opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110010981 | accessdate=2008-05-19 | year = 2008 }}</ref> [[File:U.S. Trade Deficit Dollars and % GDP.png|thumb|left|U.S. ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಅಥವಾ ಟ್ರೇಡ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್]] ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೆಳಮುಖದ ಒತ್ತಡವು USAನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿದ್ದ [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್]](ವ್ಯಾಪಾರ)ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದು 2006ರಲ್ಲಿ ಗೃಹಗುಳ್ಳೆಯ ಜತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಂದ U.S.ವಿದೇಶದಿಂದ ಹಣ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತೆಂದು [[ಬೆನ್ ಬರ್ನಾಂಕೆ]] ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಸಾಲಪತ್ರಗಳ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2005/20050414/default.htm |title=Bernanke-The Global Saving Glut and U.S. Current Account Deficit |publisher=Federalreserve.gov |date= |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಬರ್ನಾಂಕೆ 1996 ಮತ್ತು 2004ರ ನಡುವೆ,USA ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಕೊರತೆಯು GDPಯ 1.5%ನಿಂದ 5.8%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ,$650 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ವಿದೇಶದಿಂದ ಅಪಾರ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು USA ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು.ಬಹುತೇಕ ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತೈಲ ರಫ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. [[ಪಾವತಿ ಬಾಕಿಗಳು]] [[ಗುರುತಿಗೆ]] [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್]] ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದು(USA ರೀತಿಯ)ಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ [[ಬಂಡವಾಳ ಖಾತೆ]](ಬಂಡವಾಳ)ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತಗಳ ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳು(ಬಂಡವಾಳ)USAನ ಆಮದುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿದುಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿತಾಯ ದರಗಳು(ಚೀನಾದಲ್ಲಿ 40%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ)ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಬರ್ನಾಂಕೆ ಇದನ್ನು [[ಅತಿರೇಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಳಿತಾಯ]] ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. USA ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ [[ಬಂಡವಾಳ]] ಅಥವಾ [[ದ್ರವ್ಯತೆ]]ಯ ನಿಧಿಗಳ "ಪ್ರವಾಹ"ವೇ ಹರಿದುಬಂತು. ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು USA[[ಖಜಾನೆ ಸಾಲಪತ್ರ]]ಗಳ ಖರೀದಿ ಮೂಲಕ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ತಪ್ಪಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ USA ಮನೆಗಳು,ವಿದೇಶಿಯರಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದವು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಿದವು. ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದವು. ಫೆಡ್ ನಂತರ ಫೆಡ್ ನಿಧಿ ದರಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 2004ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2006ರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/releases/h15/data.htm ಫೆಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಾಟಾ-ಫೆಡ್ ಫಂಡ್ಸ್ ರೇಟ್]</ref> ಇದು 1-ವರ್ಷ ಮತ್ತು 5 -ವರ್ಷಗಳ [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]] (ARM)ದರಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು ಮತ್ತು ARM ಬಡ್ಡಿದರವು ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://article.nationalreview.com/?q=OTUyM2MxMThkOWI2MzBmNTM2OGRiYTYwOTA1NzQ1NDE= |title=ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ - ಮಾಸ್ಟ್ರೋಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221041012/http://article.nationalreview.com/?q=OTUyM2MxMThkOWI2MzBmNTM2OGRiYTYwOTA1NzQ1NDE%3D |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರಬಹುದು,ಆಸ್ತಿದರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಹೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2004/07/13/real_estate/buying_selling/risingrates/ |title=CNN-ದಿ ಬಬಲ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120623202852/http://money.cnn.com/2004/07/13/real_estate/buying_selling/risingrates/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.businessweek.com/magazine/content/04_29/b3892064_mz011.htm ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಈಸ್ ಎ ಹೌಸಿಂಗ್ ಬಬಲ್ ಎಬೌಟ್ ಟು ಬರ್ಸ್ಟ್?]</ref> ಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರದ ಗುಳ್ಳೆ ಒಡೆದ ನಂತರ USAಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=12972083 |title=Economist-When a Flow Becomes a Flood |publisher=Economist.com |date=2009-01-22 |accessdate=2009-02-27}}</ref><ref>{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=Altman-Foreign Affairs-The Great Crash of 2008 |publisher=Foreignaffairs.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> ===ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ=== [[File:U.S. Home Ownership and Subprime Origination Share.png|thumb|right|U.S. ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು 2004-2006]] ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಪದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲಗಾರರ ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.ಅವರ ಸಾಲದ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯ ಸಾಲಗಾರರಿಗಿಂತ ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fdic.gov/news/news/press/2001/pr0901a.html |title=FDIC-ಗೈಡೇನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಲೆಂಡಿಂಗ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309153500/http://www.fdic.gov/news/news/press/2001/pr0901a.html |url-status=dead }}</ref> U.S.ಸಬ್ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ $1.3ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | title = How severe is subprime mess? | url=http://www.msnbc.msn.com/id/17584725 | work = [[msnbc.com]] | agency = Associated Press | date = 2007-03-13 | accessdate = 2008-07-13 }}</ref> ಸುಮಾರು 7.5ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ [[ಭೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ]] ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಬಾಕಿಉಳಿದಿದ್ದವು.<ref>{{cite speech | title = The Subprime Mortgage Market | author = [[Ben S. Bernanke]] | date = 2007-05-17 | location = [[Chicago, Illinois]] | url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20070517a.htm | accessdate=2008-07-13 }}</ref> ಸುಲಭ ಸಾಲ ಷರತ್ತುಗಳ ಜತೆಗೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಎರಡೂ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ U.S.[[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]] ಮುಂತಾದ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಸಾಲದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html NY ಟೈಮ್ಸ್-ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್-ಏಜನ್ಸಿ 04 ರೂಲ್ ಲೆಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫೈಲ್ ಆನ್ ಡೆಪ್ಟ್]</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/05/business/05fannie.html NYT-ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್-ಪ್ರೆಶರ್ಡ್ ಟು ಟೇಕ್ ಮೋರ್ ರಿಸ್ಕ್, ಫ್ಯಾನಿ ರೀಚ್ಡ್ ಟಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]</ref> ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳು ಎಲ್ಲ ಅಡಮಾನ ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ 2004ರವರೆಗೆ 10%ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಉಳಿಯಿತು.ನಂತರ ಅವು ಸುಮಾರು 20%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 2005-2006ರ [[ಅಮೆರಿಕದ ಗೃಹಗುಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷಕಾಲ]]ದವರೆಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080908060758/http://www.jchs.harvard.edu/publications/markets/son2008/son2008.pdf ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಷನ್ಸ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ೨೦೦೮ ರಿಪೋರ್ಟ್]</ref> ಈ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿದ್ಯಮಾನವು [[U.S. ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗ]]ದಿಂದ [[ನಿವ್ವಳ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಮ]] ಸಡಿಲಿಸುವ ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರ ನಿರ್ಧಾರ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಐದು ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಇದು [[ಫಾನಿ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಲವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html NY ಟೈಮ್ಸ್- ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್ - ಏಜನ್ಸಿ 04 ರೂಲ್ ಲೆಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪೈಲ್ ಆನ್ ಡೆಪ್ಟ್]</ref> ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನ ಪಾವತಿಯ ದೋಷದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 1998 ಮತ್ತು 2006ರ ನಡುವೆ 10-15% ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದವು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080828054223/http://www.chicagofed.org/publications/fedletter/cflaugust2007_241.pdf ಚಿಕಾಗೊ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಲೆಟರ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2007]</ref> ನಂತರ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 25%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/Bernanke20080505a.htm ಬರ್ನಾಂಕೆ-ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಡೆಲಿಕ್ವೆನ್ಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಫೋರ್‌ಕ್ಲೋಸ್ಯುರ್ಸ್ ಮೇ 2008]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mortgagebankers.org/NewsandMedia/PressCenter/69031.htm |title=ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಲಿಕ್ವೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೇ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115024654/http://www.mortgagebankers.org/NewsandMedia/PressCenter/69031.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] [[ಫೆಲೊ]] [[ಪೀಟರ್ J.ವಾಲ್ಲಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಫಾನಿ ಮಾ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮಾಕ್ ನೀಡಿದ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦,1999ರಂದು, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಆಡಳಿತವು ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.{{Quotation|Fannie Mae, the nation's biggest underwriter of home mortgages, has been under increasing pressure from the Clinton Administration to expand mortgage loans among low and moderate income people... In moving, even tentatively, into this new area of lending, Fannie Mae is taking on significantly more risk, which may not pose any difficulties during flush economic times. But the government-subsidized corporation may run into trouble in an economic downturn, prompting a government rescue similar to that of the savings and loan industry in the 1980s.<ref>{{Cite news | last = Holmes | first = Steven A. | author-link = | publication-date = September 30, 1999 | title = Fannie Mae Eases Credit To Aid Mortgage Lending | newspaper = The New York Times | pages = section C page 2 | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DE7DB153EF933A0575AC0A96F958260 | accessdate = 2009-03-08}}</ref>}} 305 ನಗರಗಳು 1993ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ ಸಾಲನೀಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು 2000ದ ಅಮೆರಿಕ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನ ಸಾಲದಲ್ಲಿ $467ಶತಕೋಟಿಯು CRA-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಾಲದಾತರಿಂದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯದ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಹರಿದಿದೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ustreas.gov/press/releases/report3079.htm |title=''ದಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ರಿಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ಟರ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಮಾಡರ್‌ನೈಸೇಷನ್ '', ಏಪ್ರಿಲ್ 2000. |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528014514/http://www.ustreas.gov/press/releases/report3079.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ,CRAವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 25% ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೆ,CRAನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ 50% ಸಬ್-ಪ್ರೈಮ್ ಸಾಲಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=did_liberals_cause_the_subprime_crisis |title=ರಾಬರ್ಟ್ ಗೋರ್ಡನ್, ''ಡಿಡ್ ಲಿಬರಲ್ಸ್ ಕಾಸ್ ದಿ ಸಬ್‌-ಪ್ರೈಮ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್?'', ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ (ಏಪ್ರಿ. 7, 2008). |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F7wzs5E?url=http://prospect.org/article/did-liberals-cause-sub-prime-crisis |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಲು ಈ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತರರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್]] ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಜತೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಅವನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ,ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಡವಾಳದಾರರ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಲು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಾರರಾಗಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. [[ಒಪ್ಪಂದಗಳ]]ನೆರವಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಡ್ಜ್ ನಿಧಿಗಳು]] [[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. "ಇಡೀ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಅವರು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ನೂರು ಬಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು! ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಲಗಳಿಗಿಂತ ನಷ್ಟಗಳೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು"<ref>[http://www.portfolio.com/news-markets/national-news/portfolio/2008/11/11/The-End-of-Wall-Streets-Boom ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ-ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್-"ದಿ ಎಂಡ್"-ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008]</ref> ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದ,[[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]], [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] CRAಅಥವಾ ಮೋಸದ ಸಾಲಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,ವಸತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿದವು.<ref>[http://krugman.blogs.nytimes.com/2010/01/07/cre-ative-destruction/ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್-NYT ಕಾನ್ಷಸ್ ಆಫ್ ಎ ಲಿಬರಲ್ ಬ್ಲಾಗ್-ಜನವರಿ 2010]</ref> ===ನೀತಿಬಾಹಿರ ಸಾಲ=== ನೀತಿಬಾಹಿರ ಸಾಲವು ನೀತಿಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಾಲನೀಡುವವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು,ಅಸೂಕ್ತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಅಭದ್ರ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://banking.senate.gov/docs/reports/predlend/occ.htm |title=Letter from the Comptroller of the Currency Regarding Predatory Lending |publisher=Banking.senate.gov |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174523/https://www.banking.senate.gov/docs/reports/predlend/occ.htm%20 |url-status=dead }}</ref> ಮನೆಗಳ ಮರುಸಾಲಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದ [[ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್]] ಬೇಟ್ ಎಂಡ್ ಸ್ವಿಚ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಂತಹ ಸಾಲಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಿ ಬರೆಸಿಕೊಂಡು,ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನ ದುಬಾರಿ ಸಾಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ 1% ಅಥವಾ 1.5%ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ(ARM)ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು [[ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಾಲಬಾಕಿ ಹೆಚ್ಚಳ]]ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ,ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣವಾದ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರವೂ ಸಾಲಪಡೆದ ಗ್ರಾಹಕನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಜೆರಿ ಬ್ರೌನ್ ನೀತಿಬಾಹಿರ ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿ, ದುರ್ಬಲ ಸಾಲದ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದು,ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದರದ ಅಡಮಾನಗಳ (ARMs) ಮೂಲಕ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://thinkdebtrelief.com/debt-relief-blog/money-news/bofa-modifies-64000-home-loans-as-part-of-predatory-lending-settlement/ |title=BofA Modifies 64,000 Home Loans as Part of Predatory Lending Settlement &#124; Debt Relief Blog |publisher=Thinkdebtrelief.com |date=2009-05-25 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174642/http://www.debtreliefnetwork.com/debt-relief-blog/money-news/bofa-modifies-64000-home-loans-as-part-of-predatory-lending-settlement/ |url-status=dead }}</ref> ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿಮುಖವಾದಾಗ,ARM ಮನೆಮಾಲೀಕರ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯ ತಮ್ಮ ಮಾಸಿಕ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ತ್ರಿಫ್ಟ್ ಸೂಪರ್‌ವಿಷನ್ ಸಾಲದಾತನನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಗಟು ಸಾಲದಾತ ಕಂಪೆನಿ [[ಅಮೆರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್‌]]ನ ಮಾಜಿ ನೌಕರರು<ref name="RoadToRuinMayANP09" /> ತಮ್ಮ ಅಡಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ,ವೇಗದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="RoadToRuinMayANP09" /> ಇಂತಹ [[ಅಡಮಾನ ವಂಚನೆ]]ಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="RoadToRuinMayANP09">''[http://therealnews.com/id/3708/May13,2009/Road+to+Ruin%3A+Mortgage+Fraud+Scandal+Brewing ರೋಡ್ ಟು ರ‌್ಯೂನ್:ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಫ್ರಾಡ್ ಸ್ಕಾಂಡಲ್ ಬ್ರೀವಿಂಗ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' ಮೇ 13, 2009 [[ಅಮೆರಿಕನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ದಿ ರಿಯಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜನೆ]]</ref> ===ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆಯುವುದು=== {{See|Government policies and the subprime mortgage crisis}} ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟು [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]],[[ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] ಮತ್ತು ಆಫ್ ಬ್ಯಾಲನ್ಸ್ ಷೀಟ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ (ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರ)ನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳು ಮುಂತಾದ[[ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ]]ದ ಜತೆ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ: *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1982ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ [[ಗಾರ್ನ್-St.ಜರ್ಮೇನ್ ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.ಈ ಕಾನೂನು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 80ನೇ ದಶಕದ ನಂತರದ/90ನೇ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ 2007-2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. *ನವೆಂಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ [[ಗ್ರಾಮ್-ಲೀಚ್-ಬ್ಲಿಲೆ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದು 1933ರ [[ಗ್ಲಾಸ್-ಸ್ಟೀಗಲ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯ ಭಾಗವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಈ ರದ್ದಿನಿಂದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]](ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ)ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]](ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ)ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |title=ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್-ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಫೂಲ್ಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622220639/http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | last = Ekelund | first = Robert | coauthors = Thornton, Mark | publisher = Ludwig von Mises Institute | url = http://mises.org/story/3098 | title = More Awful Truths About Republicans | date = 2008-09-04 | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2018-12-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225174500/https://mises.org/story/3098%0A%20 | url-status = dead }}</ref> *ಇಸವಿ 2004ರಲ್ಲಿ [[ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ ಎಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಮೀಷನ್]] [[ನಿವ್ವಳ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಮ]]ವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು.ಇದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು,ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು ಎಂದು SECಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/09/27/business/27sec.html?em|title=SEC Concedes Oversight Flaws}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html?em|title=The Reckoning}}</ref> *[[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಲಿಲ್ಲ.ಅವುಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ನೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲದ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref name="Krugman 2009">{{cite book | last = Krugman | first = Paul | year = 2009 | title = The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008 | publisher = W.W. Norton Company Limited | isbn = 978-0-393-07101-6}}</ref> [[ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್]] 1998ರಲ್ಲಿ ಪತನ ಹೊಂದಿರುವ ನಡುವೆಯೂ ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತ ನಡೆದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶಾಡೊ ಸಂಸ್ಥೆ(ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಸಾಲ ನೀಡುವುದು)ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. *ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಧಿಸುವವರು [[ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್]] ಮುಂತಾದ ಡಿಪೋಸಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹದ ಮೊತ್ತದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಜಮೆಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಜಟಿಲ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಹಿಕಲ್]]‌(ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಧಿ)ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಂಡವಾಳ ನೆಲೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಾಲದ ಬಳಕೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು U.S.ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 2009ರಲ್ಲಿ $500 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ $1ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=akv_p6LBNIdw&amp;refer=home ಬ್ಲೂಮರ್ಗ್-ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಿಡನ್ ಜಂಕ್ ಮೆನೇಸಸ್ $1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಪ್ಲರ್ಜ್]</ref> ಇದರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=a6dgIOAfMIrI ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್-ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್ SIV ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಟಫ್ ಟು ಡಿಫೆಂಡ್]</ref> [[ಎನ್ರಾನ್]] ಕೂಡ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದು ಹಗರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಆ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>ಹೀಲಿ, ಪಾಲ್ M. &amp; ಪಲೇಪು, ಕೃಷ್ಣ G.: "ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಎನ್ರಾನ್" - ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಪತ್ರಿಕೆ, ಸಂಪುಟ 17, ಸಂಖ್ಯೆ 2. (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ 2003), p.13</ref> *1997ಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ಫೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್,ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿರಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು.<ref>{{cite speech | title = Government regulation and derivative contracts | author = Alan Greenspan | first = Alan | last = Greenspan | date = 1997-02-21 | location = Coral Gables, FL | url = http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/199/19970221.htm | accessdate = 2009-10-22 | archive-date = 2018-12-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225174550/https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/199/19970221.htm%20 | url-status = dead }}</ref> [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆನ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್]] ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ,U.S.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ವಿನಿಮಯ ಕಚೇರಿ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ಕಮಾಡಿಟಿ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಮಾಡರ್ನೈಸೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 2000]] ಕಾಯಿದೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.<ref>{{cite paper | first = Lawrence | last = Summers | coauthors = Alan Greenspan, Arthur Levitt, William Ranier | title = Over-the-Counter Derivatives Markets and the Commodity Exchange Act: Report of The President’s Working Group on Financial Markets | date = 1999-11 | page = 1 | url = http://www.ustreas.gov/press/releases/reports/otcact.pdf | accessdate = 2009-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030810165603/http://www.ustreas.gov/press/releases/reports/otcact.pdf|archivedate=2003-08-10}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲದ ಅಪಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್‌]]ಗಳು(CDS)ಮುಂತಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. CDS ಬಾಕಿಯ ಗಾತ್ರವು 1998ರಿಂದ 2008ಕ್ಕೆ 100 ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. CDS ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಲಗಳ ಅಂದಾಜು ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ,US$33ಯಿಂದ $47 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಕಚೇರಿ ಹೊರಗಿನ (OTC) ಒಪ್ಪಂದದ [[ಊಹಾತ್ಮಕ ಅಸಲು ಮೌಲ್ಯವು]] ಜೂನ್ 2008ಕ್ಕೆ $683 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.forbes.com/2009/05/18/geithner-derivatives-plan-opinions-contributors-figlewski.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್-ಗೇತ್ನರ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ಡಿರೈವೇಟಿವ್ಸ್]</ref> [[ವಾರನ್ ಬಫೆಟ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸಮೂಹ ವಿನಾಶದ ಹಣಕಾಸು ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂದು 2003ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.economist.com/finance/displayStory.cfm?story_id=12274112 ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್-ಡಿರೈವೇಟೀಸ್-ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿಂಟರ್?]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2817995.stm BBC-ಬಫೆಟ್ ವಾರ್ನ್ಸ್ ಆನ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್]</ref> ===ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲದಿಂದ ವರ್ಧಿಸಿದ ಸಾಲದ ಹೊರೆ=== [[File:Leverage Ratios.png|thumb|ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅನುಪಾತಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು 2003-2007]] ಅಮೆರಿಕದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲ]]ಕ್ಕೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಗೃಹ ಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಪತನದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ: *ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಯ ವಾಸ್ತವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಸೆಳೆದ ಮುಕ್ತ ನಗದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಬಳಸಿದ್ದು 2001ರಲ್ಲಿ $627 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ $1,428 ಶತಕೋಟಿಗೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು $5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿ,ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="Greenspan Kennedy Report - Table 2">[http://www.federalreserve.gov/pubs/feds/2007/200720/200720pap.pdf ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಕೆನಡಿ ರಿಪೋರ್ಟ್- ಟೇಬಲ್ 2]</ref><ref name="Equity extraction - Charts">[http://seekingalpha.com/article/33336-home-equity-extraction-the-real-cost-of-free-cash ಈಕ್ವಿಟಿ ಎಕ್ಸ್ರಾಕ್ಷನ್ - ಚಾರ್ಟ್ಸ್]</ref><ref name="reuters.com">[http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSN2330071920070423 ರಾಯಿಟರ್ಸ್-ಸ್ಪೆಂಡಿಂಗ್ ಬೂಸ್ಟಡ್ ಬೈ ಹೋಮ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಲೋನ್ಸ್]</ref> GDPಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ಗೃಹಅಡಮಾನ ಸಾಲವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 46% ಸರಾಸರಿಯಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 73%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ $10.5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref name="money.cnn.com">{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2009/05/27/news/mortgage.overhang.fortune/index.htm |title=ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್-ದಿ $4 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಹೆಡ್ಡೇಕ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306095651/http://money.cnn.com/2009/05/27/news/mortgage.overhang.fortune/index.htm |url-status=dead }}</ref> *USA ಮನೆಸಾಲವು 2007ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಒಟ್ಟು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ]]ದ ಶೇಕಡಾವಾರು 127%ಇದ್ದರೆ, 1990ರಲ್ಲಿ 77% ಇತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/world/unitedstates/displaystory.cfm?story_id=12637090 |title=The End of the Affair |publisher=Economist |date=2008-10-30 |accessdate=2009-02-27}}</ref> *ಇಸವಿ 1981ರಲ್ಲಿ U.S.ಖಾಸಗಿ ಸಾಲವು GDPಯ 123% ಇತ್ತು; 2008ರ ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು 290%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/774c0920-fd1d-11dd-a103-000077b07658.html FT-ವೂಲ್ಫ್ ಜಪಾನ್ಸ್ ಲೆಸನ್ಸ್]</ref> *ಅಗ್ರ ಐದು U.S.ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 2004-07ರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಾಲವನ್ನು(ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ)ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು,ಹಣಕಾಸು ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಐದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2007 ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ $4.1ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲವನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದು,2007ಕ್ಕೆ USA ಸಾಮಾನ್ಯ GDPಯ ಸುಮಾರು 30% ಆಗಿದೆ. [[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು,[[ಬಿಯರ್ ಸ್ಟರ್ನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆದರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೋರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಲೆಹ್ಮಾನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಪಡೆದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/03/business/03sec.html|title=Agency's ’04 Rule Let Banks Pile Up New Debt, and Risk}}</ref> *[[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]] ಎರಡು U.S.[[ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಅಡಮಾನ ಕರಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಥವಾ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S.ಸರ್ಕಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು [[ಕಾನೂನು ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದಲ್ಲಿರಿಸಿತು.<ref name="publications1">{{cite web |url=http://www.aei.org/publications/pubID.28704/pub_detail.asp |title=AEI-The Last Trillion Dollar Commitment |publisher=Aei.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174424/http://www.aei.org/publications/pubID.28704/pub_detail.asp%20 |url-status=dead }} ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆ.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=adr.czwVm3ws&refer=home |title=Bloomberg-U.S. Considers Bringing Fannie & Freddie Onto Budget |publisher=Bloomberg.com |date=2008-09-11 |accessdate=2009-02-27}}</ref> ಈ ಏಳು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು,$9ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಸಾಲವನ್ನು ಅಥವಾ ಖಾತರಿ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಪಾಯದ ಅಪಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆದರೂ ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗಿದ್ದ ಸಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ===ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ=== (0}ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯ ಪದವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಹಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆ,ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಪರಿಹಾರ(ಸಾಲಗಾರನ ಬಾಕಿ ಮುಂತಾದವು)ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ನೆರವು ನೀಡುವುದು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ದರದ ಅಡಮಾನ]];ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆ]]ಗಳಿಗೆ (MBS)ಅಥವಾ ಜಾಮೀನು ಸಾಲ ಕರಾರು(CDO)ಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಬಂಡವಳಿಗರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು,ಒಂದು ವಿಧದ [[ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈಸೇಷನ್]](ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಾಗಿ ಕೂಡಿಸುವುದು)ಮತ್ತು [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್ಸ್]](CDS)ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಲ ವಿಮೆ(CDS) ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆಯು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾತಂಕತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯತೆಯು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರತಾದ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವರದಿಮಾಡುವ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಕುಶನ್(ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವುಲ್ಫ್]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ "...ಈ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಾಡಿದ ಅಗಾಧ ಭಾಗ-ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಚೆ ಇಡುವುದು,ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ವತಃ-ನಿಬಂಧನೆಯ ಸುತ್ತ ದಾರಿ ಹುಡುಕುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/095722f6-6028-11de-a09b-00144feabdc0.html FT ಮಾರ್ಟನ್ ವುಲ್ಫ್ - ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆಫ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಸೆಂಟೀವ್ಸ್]</ref> ===ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವುದು=== [[File:AIG Protester on Pine Street.jpg|thumb|right|AIGಬೋನಸ್ ಪಾವತಿಗಳ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ ಸಂದರ್ಶಿಸಿತು.]] ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವುದು [[ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ]]ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇದು ಬಂಡವಳಿಗರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಅದನನು ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ,ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭಾಗಿಗಳು MBS ಮತ್ತು CDOಮುಂತಾದ ಹಣಕಾಸು ನಾವೀನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="Declaration of G20" /> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, CDOಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆಮಾದರಿಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಿಲ್ಲ. "ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟ"ದ CDOಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಚೇತರಿಕೆ ದರವು ಅಂದಾಜು ಡಾಲರ್‌ಗೆ 32 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ.[[ಮೆಜಾನೈನ್]] CDOಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ದರವು ಅಂದಾಜು ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಐದು ಸೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ,ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ ನಷ್ಟಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಜಮಾಖರ್ಚು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ವನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು.<ref name="TPMBLOG1">{{cite web |author=March 2, 2009, 6:12PM |url=http://tpmcafe.talkingpointsmemo.com/talk/blogs/paulw/2009/03/the-power-of-belief.php |title=paulw's Blog &#124; Talking Points Memo &#124; The power of belief |publisher=Tpmcafe.talkingpointsmemo.com |date=2009-03-02 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174540/https://tpmcafe.talkingpointsmemo.com/talk/blogs/paulw/2009/03/the-power-of-belief.php%20 |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು [[AIG]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ವಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಮೂಲ CDS ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿ B ಬಾಕಿದಾರನಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿ Aಗೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆಯ ಬದಲಾಗಿ AIG ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಒಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ,AIGಗೆ ಅನೇಕ CDS ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ಬಲವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿ,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. U.S.ತೆರಿಗೆದಾರರು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2009 ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ $180 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು.ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣವು CDSವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭಾಗಿದಾರರಿಗೆ ಹರಿಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&sid=aKKRHZsxRvWs&refer=home |title=Bloomberg-Credit Swap Disclosure Obscures True Financial Risk |publisher=Bloomberg.com |date=2008-11-06 |accessdate=2009-02-27}}</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/mar2009/db20090316_859460.htm?chan=top+news_top+news+index+-+temp_top+story ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಹೂ ಈಸ್ ಹೂ ಆನ್ AIG ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟೀಸ್]</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿಯ ಮಿತಿಗಳು ಕೂಡ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |last=Regnier |first=Pat |url=http://moneyfeatures.blogs.money.cnn.com/2009/02/27/the-financial-crisis-why-did-it-happen/ |title=New theories attempt to explain the financial crisis - Personal Finance blog - Money Magazine's More Money |publisher=Moneyfeatures.blogs.money.cnn.com |date=2009-02-27 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174609/http://moneyfeatures.blogs.money.cnn.com/2009/02/27/the-financial-crisis-why-did-it-happen/%20 |url-status=dead }}</ref><ref name="Felix1">{{Cite news | last = Salmon | first = Felix | publication-date = 2009-02-23 | title = Recipe for Disaster: The Formula That Killed Wall Street | magazine = Wired Magazine | issue = 17.03 | url = https://www.wired.com/techbiz/it/magazine/17-03/wp_quant | accessdate = 2009-03-08}}</ref> CDSದರವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆಂದು ಈ ಸೂತ್ರವು ಭಾವಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ತೀರಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ CDOಮತ್ತು CDSಬಂಡವಳಿಗರು,ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ರೇಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಳಸಿದರು.<ref name="Felix1" /> ಒಂದು wired.com ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ: {{quotation|Then the model fell apart. Cracks started appearing early on, when financial markets began behaving in ways that users of Li's formula hadn't expected. The cracks became full-fledged canyons in 2008—when ruptures in the financial system's foundation swallowed up trillions of dollars and put the survival of the global banking system in serious peril... Li's [[Gaussian copula]] formula will go down in history as instrumental in causing the unfathomable losses that brought the world financial system to its knees.<ref name="Felix1" /> }} ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಅದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬಾಂಡ್ ರೇಟಿಂಗ್]] ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಂತ್ರಕರು,ಕೆಲವು ಜಟಿಲ ಲೆಕ್ಕದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮರುಭರವಸೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.ಇದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ಸಾಬೀತಾದ ಅಪಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು.<ref name="RISKS1">[https://www.nytimes.com/2008/11/25/business/25assess.html?hp ಫ್ಲಾಯಿಡ್ ನೋರಿಸ್(2008). ][https://www.nytimes.com/2008/11/25/business/25assess.html?hp ''ನ್ಯೂಸ್ ಎನಾಲಿಸಿಸ್: ಅನದರ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್, ಅನದರ್ ಗಾರಂಟಿ'', ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್ 24, 2008]</ref> ಮಹಾ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅತೀ ಜಟಿಲವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು [[ಜಾರ್ಜ್ ಸೋರಸ್]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿ,ರೇಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೃತಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದವು. ಇದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆ." <ref name="WORSTCRISIS">{{Cite news | last = Soros | first = George | author-link = George Soros | publication-date = January 22, 2008 | title = The worst market crisis in 60 years | newspaper = Financial Times | publication-place = London, UK | pages = | url = http://www.ft.com/cms/s/0/24f73610-c91e-11dc-9807-000077b07658.html?nclick_check=1 | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ===ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷ ಮತ್ತು ಪತನ=== ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು NY ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ತಿಮೋತಿ ಗೇತ್‌ನರ್]],2009ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಅವರು, ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತದ "ಓಟ"ಕ್ಕೆ [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ "ಸಮಾನಾಂತರ" ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರಣವೆಂದು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತ ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇವು ಒಳಪಡಲಿಲ್ಲ. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತವು.ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ದ್ರವ್ಯತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆದು ದೀರ್ಘಾವದಿಯ ದ್ರವ್ಯತೆರಹಿತ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿದ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: {{quotation|In early 2007, asset-backed commercial paper conduits, in structured investment vehicles, in auction-rate preferred securities, tender option bonds and variable rate demand notes, had a combined asset size of roughly $2.2 trillion. Assets financed overnight in triparty repo grew to $2.5 trillion. Assets held in hedge funds grew to roughly $1.8 trillion. The combined balance sheets of the then five major investment banks totaled $4 trillion. In comparison, the total assets of the top five bank holding companies in the United States at that point were just over $6 trillion, and total assets of the entire banking system were about $10 trillion. The combined effect of these factors was a financial system vulnerable to self-reinforcing asset price and credit cycles.<ref name="newyorkfed.org"/>}} [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಓಟವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟುಮಾಡಲು "ಏನಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದರ ತಿರುಳು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಇವರು "ಹಾನಿಕರ ಅಲಕ್ಷ್ಯ"ವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Krugman 2009" /> {{quotation|As the shadow banking system expanded to rival or even surpass conventional banking in importance, politicians and government officials should have realized that they were re-creating the kind of financial vulnerability that made the Great Depression possible—and they should have responded by extending regulations and the financial safety net to cover these new institutions. Influential figures should have proclaimed a simple rule: anything that does what a bank does, anything that has to be rescued in crises the way banks are, should be regulated like a bank.}} ಆಸ್ತಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಗ್ಯಾರಿ ಗಾರ್ಟನ್ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WSJ Gorton" /> ===ಸರಕು ಗುಳ್ಳೆ=== ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಗುಳ್ಳೆಯ ಪತನದ ನಂತರ ಸರಕು ಬೆಲೆ ಗುಳ್ಳೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ತೈಲ]]ದ ಬೆಲೆ $50 ರಿಂದ $147ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದ [[2007]]ರಿಂದ [[2008]]ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.2008ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತೈಲಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುವ ಮುಂಚೆ ಈ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂತು.<ref>[http://futures.tradingcharts.com/chart/CO/M ಲೈಟ್ ಕ್ರೂಡ್ ಆಯಿಲ್ ಚಾರ್ಟ್]</ref> ತಜ್ಞರು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು,ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತಿತರ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಸರಕುಗಳಿಗೆ, ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯನೀತಿಗಾಗಿ ಹಣದ ಹರಿವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/banksandfinance/2790539/George-Soros-rocketing-oil-price-is-a-bubble.html ಸೋರೋಸ್-ರಾಕೆಟಿಂಗ್ ಆಯಿಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಈಸ್ ಎ ಬಬಲ್]</ref> ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಶ್ವಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಛಾವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭಾವನೆ,ಹೀಗೆ ಆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೀನಾ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕ ಉಪಭೋಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್‌ ಖರೀದಿಗೆ ತಿರುಗಿತು.ಇದು ತೈಲ ಆಮದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಳಿಮುಖದ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಹರಿದುಹೋಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://mises.org/story/2999 |title=ಮೈಸಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್-ದಿ ಆಯಿಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಬಬಲ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2009-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409062432/http://mises.org/story/2999 |url-status=dead }}</ref> ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ & ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ CFTCಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ(ಜಾರಿಗೆ ಕಾರಣ)ಮೈಕೇಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗರ್,ಜೂನ್ 3,2008ರಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ಸೆನೆಟ್ ಸಮಿತಿ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನುಡಿಯುತ್ತಾ,ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮೂಲದ [[ಇಂಟರ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]] ಹೆಸರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್]],[[ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ತೈಲದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಲೆಗಳ ಊಹಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://digitalcommons.law.umaryland.edu/cong_test/27/ ಎನರ್ಜಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಎಂಡ್ ಫೆಡರಲ್ ಎನ್‌ಪೋರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಜೈಮ್ಸ್]</ref>. ಜಾರ್ಜ್ ಸೊರೋಸ್ ಕೂಡ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. [[File:Copper_Price_History_USD.png‎|thumb|right|150px|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾಪರ್ ಪ್ರೈಸಸ್]] ತಾಮ್ರದ ದರದ ಗುಳ್ಳೆಯು ತೈಲಗುಳ್ಳೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಯಿತೆಂದು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು. ತಾಮ್ರವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ 1990ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ $2,500 ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.ನಂತರ ಸುಮಾರು $1,600ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದರ ಕುಸಿತವು 2004ರವರೆಗೆ ಉಳಿದು 2008ರಲ್ಲಿ ದರದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು [[ತಾಮ್ರ]]ವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $7,040ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ತಾಮ್ರವು ಪ್ರತಿಟನ್‌ಗೆ $6,500 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://ddo.typepad.com/ddo/2006/10/the_relation_be.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2006-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061115035115/http://ddo.typepad.com/ddo/2006/10/the_relation_be.html |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://www.pincock.com/Perspectives/Issue1-Copper.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2004-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041108173731/http://www.pincock.com/Perspectives/Issue1-Copper.pdf |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://investinmetal.com/copper-price/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523113444/http://investinmetal.com/copper-price/ |url-status=dead }}</ref> / <ref>{{Cite web |url=http://dow-futures.net/historical-copper-prices-history/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512134725/http://dow-futures.net/historical-copper-prices-history |url-status=dead }}</ref>. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನಿಕಲ್]] ದರಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು.ನಂತರ ನಿಕಲ್ ದರಗಳು ಪ್ರತಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ [[ಟನ್‌]]ಗೆ [[2007]] [[ಮೇ]]ನಲ್ಲಿ $51,000 /£36,700 ರಿಂದ [[2009]] [[ಜನವರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ $11,550/£8,300ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದರಗಳಲ್ಲಿ 2010 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಆರಂಭವಾದರೂ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಬಹುತೇಕ ನಿಕಲ್ ಗಣಿಗಳು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7841417.stm]</ref> ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ [[ನಿಕಲ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]] [[ಅದಿರು]] ಬೆಲೆ [[2010]]ರಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ,[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಚೇತರಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>[http://www.proactiveinvestors.com.au/companies/news/5032/mincors-result-reflects-a-return-to-better-days-for-sulphide-nickel-5032.html]</ref> ===ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆವರಿಸಿದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು=== [[ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿವರಣೆ]]ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ,ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಆಳವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸ್ವಯಂ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಸಮೀರ್ ಅಮೀನ್]] ಪ್ರಕಾರ,1970ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಿಂದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[GDP]][[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ಇಳಿಮುಖವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ನೈಜ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭದಾಯಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೊರಮಾರ್ಗಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತರುವಾಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇದು [[ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳ]] [[ಹೂಡಿಕೆ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ismea.org/INESDEV/AMIN.eng.html |title=Samir AMIN |publisher=Ismea.org |date=1996-08-22 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174524/http://www.ismea.org/INESDEV/AMIN.eng.html%20 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೀರ್ ಅಮೀನ್ ಪ್ರಕಾರ,ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಪುನರಾವರ್ತಕ [[ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಗುಳ್ಳೆ]]ಗಳಾಗಿ([[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಗುಳ್ಳೆ]])2007-2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಬಲವಾದ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Amin |first=Samir |url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=11099 |title=Financial Collapse, Systemic Crisis? |publisher=Globalresearch.ca |date=2008-11-23 |accessdate=2009-11-11}}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಮತ್ತು [[ಮಂತ್ಲಿ ರಿವ್ಯೂ]] ಸಂಪಾದಕ [[ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಲಾಮಿ ಫಾಸ್ಟರ್]],1970ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಿಂದ [[GDP]][[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದಸ್ಥಿತಿ]] ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://monthlyreview.org/080401foster.php |title=The Financialization of Capital and the Crisis |publisher=Monthly Review |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174534/https://monthlyreview.org/2008/04/01/the-financialization-of-capital-and-the-crisis/ |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. [[ಜಾನ್ C.ಬೋಗ್ಲೆ]] 2005ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ,ಕೆಲವು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ:{{quotation|Corporate America went astray largely because the power of managers went virtually unchecked by our gatekeepers for far too long...They failed to 'keep an eye on these geniuses' to whom they had entrusted the responsibility of the management of America's great corporations.}}ಆತ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ<ref>{{cite book | last = Bogle | first = John | year = 2005 | title = The Battle for the Soul of Capitalism | publisher = Yale University Press | isbn = 978-0-300-11971-8}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://video.google.com/videoplay?docid=-9091574967491272154&q=Battle+for+the+Soul+of+Capitalism |title=ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಸೌಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ |access-date=2022-10-15 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103071618/http://video.google.com/videoplay?docid=-9091574967491272154&q=Battle+for+the+Soul+of+Capitalism |url-status=dead }}</ref> *"ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯು "ಮಾಲೀಕರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ" ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಆತ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯು ಷೇರುದಾರರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬದಲು ಸ್ವಯಂ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ,ಇದು [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್-ಏಜೆಂಟ್]] ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ *ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪರಿಹಾರ; *ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಗಳಿಕೆಗಳು,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಷೇರುದರದ ಮೇಲೆ ಗಮನ; *ಗೇಟ್‌ಕೀಪರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲೆಕ್ಕತಪಾಸಕರು,ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವೈಫಲ್ಯ. ===ಆರ್ಥಿಕ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಪಾತ್ರ=== ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನುಡಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬದಲಾಗಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಮಾಡರೇಷನ್]](ಉಗ್ರತೆ ಸೌಮ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು)ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಮಂದಿ [[ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬದಲಾದ ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು. ಡರ್ಕ್ ಬೆಜೆಮರ್ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ(ಬೆಂಬಲದ ವಾದ ಮತ್ತು ವೇಳೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳೊಂದಿಗೆ)12 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:: [[ಡೀನ್ ಬೇಕರ್]] (US), ವೈನೆ ಗೋಡ್ಲೆ (US), [[ಫ್ರೆಡ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] (UK), [[ಮೈಕೇಲ್ ಹಡ್ಸನ್]] (US), [[ಎರಿಕ್ ಜಾನ್ಸ್‌ಜನ್]] (US), [[ಸ್ಟೀವ್ ಕೀನ್]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ), [[ಜಾಕೋಬ್ ಬ್ರಾಚ್ನರ್ ಮ್ಯಾಡ್ಸನ್]] & & ಜೆನ್ಸ್ ಕೆಜಾರ್ ಸೊರೆನ್‌ಸನ್ (ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್), [[ಕರ್ಟ್ ರಿಚೆಬಾಚರ್]] (US), [[ನೌರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]] (US), [[ಪೀಟರ್ ಸ್ಕಿಫ್]] (US),ಮತ್ತು[[ರಾಬರ್ಟ್ ಷಿಲ್ಲರ್]] (US). ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗಿತಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಇತರೆ ತಜ್ಞರ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>"ರಿಸೆಷನ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ," ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್, ನವೆಂಬರ್ 15, 2007.</ref><ref>ರಿಚರ್ಡ್ ಬರ್ನರ್, "ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸೂಮರ್," ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫೋರಂ, ನವೆಂಬರ್ 12, 2007.</ref><ref>ಕಬಿರ್ ಚಿಬ್ಬರ್, "ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸೀಸ್ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಕಟ್ಟಿಂಗ್ $2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಇನ್ ಲೆಂಡಿಂಗ್," Bloomberg.com, ನವೆಂಬರ್ 16, 2007.</ref> ''[[ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 1930ರ ದಶಕದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್]](ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ)ದ ನಂತರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅತೀ ಕೆಟ್ಟ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಬಹುತೇಕ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>[http://www.businessweek.com/magazine/content/09_17/b4128026997269.htm?chan=top+news_economics+subindex+page_economics ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ]</ref> [[ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯ]]ದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಉದ್ಯಮ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಏಕೆ ವಿಫಲರಾದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm;jsessionid=a830ee2a1f18c5f62020347bf11442669617?articleid=2234 |title=Why Economists Failed to Predict the Financial Crisis - Knowledge@Wharton |publisher=Knowledge.wharton.upenn.edu |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174518/http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm;jsessionid=a830ee2a1f18c5f62020347bf11442669617?articleid=2234%0A%20 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಬಹುತೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ನೂರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]] 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವೃತ್ತಿಯು ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/08/17/magazine/17pessimist-t.html?pagewanted=all ]"Dr. ಡೂಮ್", ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಿಹಿಮ್ ಅವರಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2008, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್</ref> ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ಪ್ರಕಾರ,ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಿಂಜರಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ರೌಬಿನಿಯನ್ನು ಕುಚೋದ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅವನಿಗೆ ಡಾ.ಡೂಮ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿತು.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2009/jan/24/nouriel-roubini-credit-crunch ] ಎಮ್ಮ ಬ್ರೋಕ್ಸ್, "ಹಿ ಟೋಲ್ಡ್ ಅಸ್ ಸೊ," ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಜನವರಿ 24, 2009.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ವಿತ್ತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು.[[ಯೂಗೇನ್ ಫಾಮಾ]] [[ಎಫಿಷಿಯೆಂಟ್-ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಹೈಪೋತಿಸಿಸ್]](ದಕ್ಷ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ರ‌್ಯಾಂಡಮ್-ವಾಕ್ ಹೈಪೋತಿಸಿಸ್]](ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸಂಭವನೀಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಲನವಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ದರಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://modeledbehavior.com/2009/09/11/john-cochrane-responds-to-paul-krugman-full-text/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100506061819/http://modeledbehavior.com/2009/09/11/john-cochrane-responds-to-paul-krugman-full-text/ |url-status=dead }}</ref> ==ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:Northern Rock Queue.jpg|thumb|right|200px|UK ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರ ನಾರ್ದರ್ನ್ ರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಠೇವಣಿ ವಾಪಸ್]] ದೊಡ್ಡ U.S. ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾನಿಕರ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳಿಂದ ಜನವರಿ 2007ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರವರೆಗೆ $1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆಯೆಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತ್ತೀಯ ನಿಧಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನಷ್ಟಗಳು 2007 -10ರಿಂದ $2.8 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. U.S. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು $1ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದೆಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಷ್ಟಗಳು $1.6ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. U.S. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು 60 ಶೇಕಡ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಜೋನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಶೇಕಡ 40ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು IMFಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/marketsNews/idCNL554155620091105?rpc=44 ] ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್-U.S. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರೈಟ್‌ಡೌನ್ಸ್ &amp; ಲಾಸಸ್-ನವೆಂಬರ್ 5, 2009</ref> ಬಲಿಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ನಾರ್ದರ್ನ್ ರಾಕ್]] ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಬ್ಯಾಂಕ್<ref>{{cite web | url=http://www.bankofengland.co.uk/publications/news/2007/090.htm | title=News Release: Liquidity Support Facility for Northern Rock plc | author=HM Treasury, Bank of England and Financial Services Authority | date=September 14, 2007 | access-date=ಜೂನ್ 9, 2010 | archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081014194643/http://www.bankofengland.co.uk/publications/news/2007/090.htm | url-status=dead }}</ref> ಅದರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ [[ಸಾಲದ ನೀಡಿಕೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಠೇವಣಿದಾರರು ಭೀತರಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಣ ವಾಪಸ್‌]]ಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಿಬರಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್ ಶಾಡೊ [[ಚಾನ್ಸಲರ್]] [[ವಿನ್ಸ್ ಕೇಬಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ]] ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕರೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ,ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ]](ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಖರೀದಿದಾರನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ)ಮಣಿಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ನಾರ್ಧರ್ನ್ ರಾಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]] ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಇಂಗಿತ ನೀಡಿದ್ದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇತರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗಲಿದ್ದವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಧರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಟ್ರಿವೈಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್]] ಮುಂತಾದ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಡಮಾನ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅವು ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಡಮಾನ ಸಾಲಿಗರು 2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾದರು. ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಬಿಯರ್ ಸ್ಟೀಯರ್ನ್ಸ್]] ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪತನಹೊಂದುತ್ತದೆಂಬ ಕಳವಳದಿಂದ ಅದನ್ನು [[JP ಮೋರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್]] ಗೆ ಕಡಿಮೆ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರುವಲ್ಲಿ ಫಲ ಕಂಡಿತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಅಥವಾ ಬಲವಂತದಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]], [[ಫ್ಯಾನಿ ಮಾ]],[[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮ್ಯಾಕ್]],[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯುಚುಯಲ್]],[[ವಾಕೊವಿಯ]] ಮತ್ತು [[AIG]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="foreignaffairs1">{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=Altman - The Great Crash |publisher=Foreign Affairs |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> {{See also|Federal takeover of Fannie Mae and Freddie Mac}} ===ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== [[File:TED spread 2008.svg|thumb|2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಠೇವಣಿ ವಾಪಸ್‌]] ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಳದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಲು ನಿಗಮಗಳು ನೀಡುವ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಖಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹಣ ವಾಪಸಾತಿ $144.5ಶತಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟಿತು.ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿಯು $7.1 ಶತಕೋಟಿಯಿತ್ತು. ಇದು ನಿಗಮಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. U.S.ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಠೇವಣಿ ವಿಮೆ]]ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲೆಕ್ಕಗಳಿಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು.ಈ ವಿಮೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಖಾತರಿ<ref>[http://online.wsj.com/article/SB122186683086958875.html?mod=article-outset-box NYT-]</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಖಲೆ ಖರೀದಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲದ ಅಪಾಯದ ಇಂಗಿತ ನೀಡುವ [[TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್]]ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ,ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಏರುಪೇರು ಕಂಡುಬಂತು.ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/cbuilder?ticker1=.TEDSP%3AIND "3 ಇಯರ್ ಚಾರ್ಟ್"] [[TED ಸ್ಪ್ರೆಡ್]] Bloomberg.com "ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೂಲ್ಸ್"</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10,2008ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ 4.65% ಮುಟ್ಟಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18,2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಖಜಾನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಫೆಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬೆನ್ ಬರ್ನಾಂಕೆ]] $700ಶತಕೋಟಿ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. "ನಾವು ಇದನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ,ಸೋಮವಾರ ನಮ್ಮೊಲ್ಲೊಂದು ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೆರ್ನಾನ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/10/02/business/02crisis.html NYT ದಿ ರೆಕನಿಂಗ್ - As ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಸ್ಪೈರಲ್ಡ್, ಅಲಾರ್ಮ್ ಲೆಡ್ ಟು ಆಕ್ಷನ್]</ref> [[ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದ [[ಟ್ರಬಲ್ ಅಸೆಟ್ ರಿಲೀಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]](TARP)(ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರ ಬಲಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿ)ಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3,2008ರಂದು ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿ ಸಹಿಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="Associated Press-Raum-2008-10-03">ರಾಮ್ ಟಾಮ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2008) [http://www-cdn.npr.org/templates/story/story.php?storyId=95336601 ಬುಷ್ ಸೈನ್ಸ್ $700 ಬಿಲಿಯನ್ ಬೇಲ್‌ಔಟ್ ಬಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202085955/http://www-cdn.npr.org/templates/story/story.php?storyId=95336601 |date=2009-12-02 }}. NPR</ref> ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು U.S.ಖಜಾನೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ತಿಮೋತಿ ಗೇತ್‌ನರ್]] [[ಶಾಡೋ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಅಂತಃಸ್ಫೋಟದ ಮೂಲಕ ಸಾಲಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ವಿಧಗಳ [[ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಆಸ್ತಿ ಬೆಂಬಲಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ,ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಡಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ನಿಗಮಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="newyorkfed.org" /><ref name="Krugman 2009" /> ಇದರ ಅರ್ಥ, U.S. ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಜೊತೆಗೆ ಜೂನ್ 2009ರವರೆಗೂ ಸ್ಥಗಿತತೆ ಜೂನ್ 2009ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref>{{cite web |author=Search Site |url=http://www.city-journal.org/2009/19_1_credit.html |title=Nicole Gelinas-Can the Fed's Uncrunch Credit? |publisher=City-journal.org |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2012-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510024457/http://www.city-journal.org/2009/19_1_credit.html |url-status=dead }}</ref> [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌]] ಪ್ರಕಾರ,ಜೂನ್‌ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಇದರ ಅಂತರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ: 'ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ದೃಢವಾದ ಲಾಭಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ." ಕೆಲವು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈಸೇಷನ್(ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ) "ವಿಪರೀತ ಸಡಿಲ ಸಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಕೃತಕವಸ್ತುವಾಗಿ ಕಾಯಂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲಿವೆ" ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಇಂಗಿತ ಕೂಡ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅವುಗಳ ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಏರಿಸಿದ್ದು,ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪತನವೇ ಸಾಲಪಡೆಯಲು ಹಣದ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott.aspx |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ - U.S. ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಎಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಜೂನ್ 2009 PDF ಪೇಜ್ 14 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F3Ctgsk?url=http://www.brookings.edu/research/papers/2009/06/15-economic-crisis-baily-elliott |url-status=dead }}</ref> ===ಸಂಪತ್ತಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:Lehman Brothers Times Square by David Shankbone.jpg|thumb|150px|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆಹಮ್ಯಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ಸಂಪತ್ತಿನ ಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದು,ಅವು ಸರ್ಕಾರದ ವೆಚ್ಚದ ಜತೆ ಸೇರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಯಂತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 2007 ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ನಡುವೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂದಾಜು ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ವಿಶಾಲ U.S.ಷೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕ S&amp;P 500 2007ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡ 45 ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೃಹಬೆಲೆಗಳು 20% ಕುಸಿಯಿತು.ಹರಾಜು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು 30-35% ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮನೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವು 2006ರಲ್ಲಿ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ $13 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಇದ್ದದ್ದು, 2008 ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ $8.8ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದು,2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ನಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ ಆಸ್ತಿಗಳು, ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಗೃಹಆಸ್ತಿ, 2006ರಲ್ಲಿ $10.3ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯಿಂದ 2008 ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ $8ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ಶೇಕಡ 22 ಕುಸಿಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಆಸ್ತಿಗಳು(ನಿವೃತ್ತಿ ಉಳಿತಾಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)$1.2 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಆಸ್ತಿಗಳು $1.3ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ,ಈ ನಷ್ಟಗಳು $8.3 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ತತ್ತರಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |author=Roger C. Altman |url=http://www.foreignaffairs.org/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html |title=The Great Crash, 2008 - Roger C. Altman |publisher=Foreign Affairs |date= |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174515/https://www.foreignaffairs.com/20090101faessay88101/roger-c-altman/the-great-crash-2008.html%20 |url-status=dead }}</ref> ಇಸವಿ 2007ರ ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ,ಗೃಹಸಂಪತ್ತು $14ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref>[http://money.cnn.com/2009/06/11/news/economy/Americans_wealth_drops/?postversion=2009061113 ಅಮೆರಿಕನ್ ' ವೆಲ್ತ್ ಡ್ರಾಪ್ಸ್ $1.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100913115645/http://money.cnn.com/2009/06/11/news/economy/Americans_wealth_drops/?postversion=2009061113 |date=2010-09-13 }}. CNNMoney.com. ಜೂನ್ 11, 2009</ref> ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,U.S.ಗೃಹಮಾಲೀಕರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಮನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೃಹಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಬಳಸಿದ ಮುಕ್ತಹಣವು 2001ರಲ್ಲಿ $627 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ $1,428ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $5ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.<ref name="Greenspan Kennedy Report - Table 2" /><ref name="Equity extraction - Charts" /><ref name="reuters.com" /> GDPಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S.ಮನೆ ಅಡಮಾನ ಸಾಲವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 46%ಸರಾಸರಿಯಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 73%ಮುಟ್ಟಿ, $10.5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು.<ref name="money.cnn.com" /> ಉಪಭೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಭರಿಸಲು U.S.ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು U.S.ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ $13.9 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ $6.8ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಫಾಪ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಅಸೆಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಎಂಡ್ ಲಯಬಿಲಟೀಸ್ ಅನೌನ್ಸಡ್ ಇನ್ 2008 ಎಂಡ್ ಸೂನ್ ದೇರ್‌ಆಫ್ಟರ್($ ಇನ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್). ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಪುಟ 7 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf FDIC ಸೂಪರ್‌ವೈಸರಿ ಇನ್‌ಸೈಟ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}[http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf ಸಮ್ಮರ್ 2009.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527155935/http://www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum09/si_sum09.pdf |date=2010-05-27 }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ಫೆಡ್ "ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸಾಲದಾತ"ನ ಬದಲಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಕ್ಕೆ "ಏಕಮಾತ್ರ ಸಾಲದಾತ"ನಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಡ್ "ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಖರೀದಿದಾರ"ನಾಗಿ ಈಗ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಸಾಲದ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖದ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೀನ್ ಬೇಕರ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಗಳಿದ್ದು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ ಮನೆ ಅಡಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ಆಸ್ತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಡಮಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ [[ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಂದ,[[ಲೆಹಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]],[[AIG]] [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಮತ್ತು [[HBOS]]ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪತನ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news | last = Uchitelle | first = Louis | author-link = | publication-date = September 18, 2008 | title = Pain Spreads as Credit Vise Grows Tighter | newspaper = The New York Times | pages = A1 | url = https://www.nytimes.com/2008/09/19/business/economy/19econ.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref><ref name="Lehman Merrill"> [https://www.nytimes.com/2008/09/15/business/15lehman.html "ಲೆಹಮನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ರಪ್ಟ್ಸಿ; ಮೆರಿಲ್ ಈಸ್ ಸೋಲ್ಡ್"] ಆಂಡ್ರಿವ್ ಸಾರ್ಕಿನ್ ಲೇಖನ ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2008''</ref><ref> [https://www.nytimes.com/2008/09/18/business/worldbusiness/18lloyds.html "ಲಾಯಿಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈಸ್ ಡಿಸ್ಕಸಿಂಗ್ ಪರ್ಚೇಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೆಂಡರ್"] ಜೂಲಿಯ ವರ್ಡಿಜಿಯರ್ ಲೇಖನ ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2008 </ref> ===ಜಾಗತಿಕ ಸೋಂಕು=== ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತ ಹರಡಿತು.ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಐರೋಪ್ಯ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೈಫಲ್ಯ]]ಗಳು,ವಿವಿಧ ಶೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಷೇರುಗಳು<ref>{{cite news | url=http://norris.blogs.nytimes.com/2008/10/24/united-panic | title=United Panic | publisher=The New York Times | date=2008-10-24 | accessdate=2008-10-24 | first=Floyd | last=Norris | coauthors=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಇಳಿಮುಖಗಳು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Telegraph-Evans-Pritchard-2007-07-25">{{cite news | first=Ambrose | last=Evans-Pritchard | coauthors= | title=Dollar tumbles as huge credit crunch looms | date=2007-07-25 | publisher=Telegraph Media Group Limited | url=http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/2007/07/25/cnusecon125.xml | work=Telegraph.co.uk | pages= | accessdate=2008-10-15 | archive-date=2018-02-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180216075734/http://www.telegraph.co.uk/money/?xml=%2Fmoney%2F2007%2F07%2F25%2Fcnusecon125.xml | url-status=dead }}</ref> MBS ಮತ್ತು CDOಎರಡನ್ನೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದವು. ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ [[ಸಾಲ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ದ್ರವ್ಯತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ವೇಗಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು,ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಭಯಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/e91b24b6-8557-11dd-a1ac-0000779fd18c.html ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಟು ಕಾಲ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125125930/http://www.ft.com/cms/s/0/e91b24b6-8557-11dd-a1ac-0000779fd18c.html |date=2009-11-25 }}, ''ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2008</ref> ಆದರೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು.ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಅಗಾಧ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಯೆನ್,ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಮುಂತಾದ ದೃಢ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಇದು [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತ್ತೀಯ ನಿಧಿ]]ಯಿಂದ ಅನೇಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref name="landler1">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/business/worldbusiness/24emerge.html | title=West Is in Talks on Credit to Aid Poorer Nations | publisher=The New York Times | date=2008-10-23 | accessdate=2008-10-24 | first=Mark | last=Landler | coauthors=}}</ref><ref name="fackler1">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/business/worldbusiness/24won.html | title=Trouble Without Borders | publisher=The New York Times | date=2008-10-23 | accessdate=2008-10-24 | first=Martin | last=Fackler | coauthors=}}</ref> ==ಜಾಗತಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು== {{Main|Late-2000s recession}} ===ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== ಅನೇಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ದ್ರವ್ಯತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿದರೆ,[[ಹಿಂಜರಿತ]] ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news | last = Goodman | first = Peter S. | author-link = | publication-date = September 26, 2008 | title = Credit Enters a Lockdown | newspaper = The New York Times | pages = A1 | url = https://www.nytimes.com/2008/09/26/business/26assess.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ [[ಆರ್ಥಿಕ ಪತನ]]ದ ಭಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಆದರೂ ಈಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಶಾವಾದದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಜನರಿದ್ದು,ಜತೆಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite news | last1 = Cho | first1 = David | last2 = Appelbaum | first2 = Binyamin | author-link = | publication-date = 2008-10-07 | title = Unfolding Worldwide Turmoil Could Reverse Years of Prosperity | newspaper = The Washington Post | pages = A01 | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/10/06/AR2008100603249.html | accessdate = 2009-03-08}}</ref> ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಕರಗುವಿಕೆ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅತೀದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಶೇಕ್‌ಔಟ್‌(ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಿದಾರರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ) ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಭವವಿದೆ.<ref name="bank-failures">1934ರಿಂದ, [[FDIC]] 3500ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ. 82%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಳಿತಾಯ-ಮತ್ತು-ಸಾಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಫಲ (ಪಟ್ಟಿ.{{cite news |title=Bank on this: bank failures will rise in next year |agency=Associated Press |date=2008-10-05 |url=https://biz.yahoo.com/ap/081005/shaky_banks.html?.&.pf=banking-budgeting }}</ref> ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[UBS]]2008 ಸ್ಪಷ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಚೇತರಿಕೆ ಅಸಂಭವ ಎಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA "][http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA ರಿಸೆಷನ್". ][http://uk.youtube.com/watch?v=_27gGoplAQA ದೇರ್ ಈಸ್ ನೊ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್]. ದಿನದ ಸಾರಾಂಶ ಪಟ್ಟಿ 2008-10-06. ಮರುಸಂಪಾದನೆ 2008-10-12. 'ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್ ಅಟ್ 2.2% yoy (ಹಿಂದೆ 2.8%). IMF 2.5% yoyನ್ನು "ಹಿಂಜರಿತ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ..' 'ಜಾಗತಿಕ ಪತನ ಅನಿವಾರ್ಯ'... 'ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. '</ref> ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ UBS ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿ, "ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯದ ಆರಂಭ ಶುರುವಾಗಿದೆ,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಜಗತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದು:ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ [[ಬಂಡವಾಳ]] ಸೇರಿಸುವಿಕೆ;[[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರ್ಪಡೆ,ಸಾಲಗಾರರ ನೆರವಿಗೆ ಬಡ್ಡಿದರ ಕಡಿತ ಆರಂಭಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು,ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಈಗ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಪೂರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು UBSಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪದಗಳಲ್ಲಿ "ಅತೀ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಇನ್ನೂ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು UBSಪುನಃ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=-yLIkx2QT00 ಎ ಪ್ಲಾನ್ ಟು ಸೇವ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-09. 2008-10-13ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ. "ನಿನ್ನೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದು."</ref> ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಿಂಜರಿತ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು UBSಅಳತೆ ಮಾಡಿತು:ಯೂರೋಝೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ,ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌‍ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>[[UBS AG]]. [http://uk.youtube.com/watch?v=wOiHdfRauXc ಫಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಸೆಷನ್ ಲೂಮ್]. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-09. ಮರುಸಂಪಾದನೆ 2008-10-17. "ಶಾರ್ಟ್ ಬೈ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್"</ref> [[ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ]] ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,[[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕುಸಿತವು ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎದುರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=12762027 |title=Cracks in the crust |publisher=The Economist |date= |accessdate=2009-11-11}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ UBSತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು: ಮುಂಬರುವ ಹಿಂಜರಿತವು [[1981 ಮತ್ತು 1982ರ ರೀಗನ್ ಹಿಂಜರಿತ]]ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದು,U.S.ಯೂರೋಜೋನ್, UKಯಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ,2010ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಚೇತರಿಕೆ;ಆದರೆ [[ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ]]ದಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಲ್ಲ.<ref>[[UBS AG]] IMF ಮಾರ್ಚ್, 2009ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕುಸಿಯುವುದು ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಸಂದರ್ಭವೆಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. [http://uk.youtube.com/watch?v=ZsuM1kIPSiM ಬಿ ಅಫ್ರೈಡ್ ][http://uk.youtube.com/watch?v=ZsuM1kIPSiM ಬಿ ವೆರಿ ಅಫ್ರೈಡ್]. ದಿನದ ಸಾರಾಂಶ 2008-10-31. 2008-11-02ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. " US, UK, ಯೂರೊ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 2009ರಲ್ಲಿ NEGATIVE ಬೆಳವಣಿಗೆ. 0.1% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಪಾ್ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ G7 ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ..098% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕೆನಡಾ. 2009ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು 1.3% ಎಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ"</ref> [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ 2000 ಮತ್ತು 2007ರ ನಡುವೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಭೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು U.S.ಉಪಭೋಗ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. "USಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು,ಸಾಲವನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು,ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ U.S.ಗ್ರಾಹಕನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು." U.S.ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿತ ಮತ್ತು U.S.ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ,ಉಳಿದ ಕಡೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. 2009ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ,GDPಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತವು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 14.4%,ಜಪಾನ್‍‌ನಲ್ಲಿ 15.2%,UKಯಲ್ಲಿ 7.4%,ಲಾಟ್ವಿಯದಲ್ಲಿ 18%,<ref>{{cite web |url=http://pulitzercenter.typepad.com/untold_stories/2009/05/latvia-sobering-lessons-in-unregulated-lending.html |title=Untold Stories: Latvia: Sobering Lessons in Unregulated Lending |publisher=Pulitzercenter.typepad.com |date=2009-05-18 |accessdate=2009-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090521164709/http://pulitzercenter.typepad.com/untold_stories/2009/05/latvia-sobering-lessons-in-unregulated-lending.html |archivedate=2009-05-21 |url-status=live }}</ref> ಯೂರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 9.8% ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ 21.5%.<ref>{{Cite web |url=http://www.brookings.edu/papers/2009/0615_economic_crisis_baily_elliott.aspx |title=ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್-ಬೈಲಿ ಎಂಡ್ ಎಲಿಯಟ್-The U.S. ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಎಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್-ಜೂನ್ 2009 |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://www.webcitation.org/68F3Ctgsk?url=http://www.brookings.edu/research/papers/2009/06/15-economic-crisis-baily-elliott |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಬಲ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕಂಡ ಕೆಲವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] ಗಮನಾರ್ಹ ನಿಧಾನಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]]ಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು 2007ರಲ್ಲಿ 10%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಕೆಯಿಂದ 2009ರಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡಿತು. ಕೀನ್ಯಾ 2009ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3-4% ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿ,2007ಕ್ಕಿಂತ 7% ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. [[ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಕಾರ,ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತಕ್ಕೆ [[ವ್ಯಾಪಾರ]],ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಗಳು,ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ನೌಕರರು ಕಳಿಸುವ [[ಹಣದ ರವಾನೆಗಳು]](2007ರಲ್ಲಿ ಅದು ದಾಖಲೆಯ $251ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು,ಆಗಿನಿಂದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಿದೆ).<ref>ಡರ್ಕ್ ವಿಲೆಮ್ ಟಿ ವೆಲ್ಡೆ(2009) [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=2822&amp;title=global-financial-crisis-developing-countries-crisis-resilient-growth%7CODI ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಪೇಪರ್ 54 -ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಎಂಡ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್: ಟೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್, ಟೇಕಿಂಗ್ ಆಕ್ಷನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಲಂಡನ್: [[ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ]]</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ $3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=247 ಫಾಲೋಯಿಂಗ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲಾಸಸ್ $3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು 'ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್‌' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=251 ಅನ್ಎಂಪ್ಲಾಯಿಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಎ 'ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು,ತೈಲಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟದ ವರ್ಷ ಎದುರಾಗುವುದೆಂದು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://infoprod.co.il/main/siteNew/index.php?langId=1&amp;mod=article&amp;action=article&amp;Admin=qwas&amp;stId=269 ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಟ್ಸ್ ಟಫ್ ಇಯರ್ ಫಾರ್ ಅರಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ,ಅರಬ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಆರಂಭದಿಂದೀಚೆಗೆ $4ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.infoprod.co.il/article/2/295 |title=ರಿಸಷನ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಅರಬ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ $4B |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100304064615/http://www.infoprod.co.il/article/2/295 |url-status=dead }}</ref> ===U.S. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[ನಿಜವಾದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]-ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗುವ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಇಳುವರಿ-ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ,2008ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2009ರ ಮೊದಲನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಶೇಕಡ 6 ವಾರ್ಷಿಕ ದರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವುಂಟಾಯಿತು.<ref>[http://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/gdpnewsrelease.htm BEA ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸಸ್]</ref> U.S. [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ದರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ಕ್ಕೆ 10.2% ಹೆಚ್ಚಿತು,1983ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವಾಗಿದ್ದು,ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದುಡಿಮೆಯ ಸರಾಸರಿ ಗಂಟೆಗಳು 33ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು,ಸರ್ಕಾರ 1964ರಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>[http://data.bls.gov/PDQ/servlet/SurveyOutputServlet?data_tool=latest_numbers&amp;series_id=LNU04000000&amp;years_option=all_years&amp;periods_option=specific_periods&amp;periods=Annual+Data BLS-ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯಿಮೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಟೇಬಲ್]</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/jul2009/db20090710_255918.htm ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್-ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯಿಡ್ ಲಾಸ್ ವಿತ್ ಹವರ್ ಎಂಡ್ ವೇಜ್ ಕಟ್ಸ್]</ref> ===ಅಧಿಕೃತ ಆರ್ಥಿಕ ಮುನ್ನಂದಾಜುಗಳು=== ನವೆಂಬರ್ 3,2008ರಲ್ಲಿ,[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ EU -ಕಮೀಷನ್ [[ಯೂರೋಜೋನ್]],[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]],[[ಇಟಲಿ]] ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 2009ಕ್ಕೆ ಶೇಕಡ ೦.1GDPಯ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.UK (-1.0ಶೇಕಡ),[[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವ IMFಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸರಾಸರಿಯಂತೆ 2009ಕ್ಕೆ -0.3 ಶೇಕಡ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಹಿಂಜರಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ದಿನದಂದು,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯೂರೊವಲಯದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು 4.5 ಶೇಕಡದಿಂದ ಮೂರು ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 3.75ಶೇಕಡದಿಂದ 3.25ಶೇಕಡಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ,ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ "ಸಹಾಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌"ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. U.S. ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಓಪನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕಮಿಟಿಯು ಜೂನ್ 2009ರ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತು: {{quotation|...the pace of economic contraction is slowing. Conditions in financial markets have generally improved in recent months. Household spending has shown further signs of stabilizing but remains constrained by ongoing job losses, lower housing wealth, and tight credit. Businesses are cutting back on fixed investment and staffing but appear to be making progress in bringing inventory stocks into better alignment with sales. Although economic activity is likely to remain weak for a time, the Committee continues to anticipate that policy actions to stabilize financial markets and institutions, fiscal and monetary stimulus, and market forces will contribute to a gradual resumption of sustainable economic growth in a context of price stability.<ref>[http://www.federalreserve.gov/newsevents/press/monetary/20090624a.htm FOMC Statement June 24, 2009]</ref> Economic projections from the Federal Reserve and Reserve Bank Presidents include a return to typical growth levels (GDP) of 2-3% in 2010; an unemployment plateau in 2009 and 2010 around 10% with moderation in 2011; and inflation that remains at typical levels around 1-2%.<ref>[http://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/files/fomcminutes20090429.pdf Minutes of the FOMC April 2009]</ref>}} ==ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು== ===ತುರ್ತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು=== {{Main|Subprime mortgage crisis#Responses}} U.S.[[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಹಣದುಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸುರಳಿ]]ಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಹಣ ಪೂರೈಕೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.ಕಡಿಮೆ ವೇತನಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ನಿರುದ್ಯೋಗದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಭೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ,ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾಲಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಂಠಿತ ಸರಿದೂಗಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. U.S. 2008 ಮತ್ತು 2009ರ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $1 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7889897.stm |title=BBC - Stimulus Package 2009 |publisher=BBC News |date=2009-02-14 |accessdate=2009-02-27 }}</ref> ಈ ಸಾಲದ ಸ್ಥಗಿತವು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಸಿತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. U.S.[[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್]],[[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಕ್ಷಣದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 2008ರ ಕೊನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು US$2.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದವು. ಇದು ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದ್ರವ್ಯತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು,ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು USA ಕೂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು $1.5ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಆದ್ಯತೆ ಷೇರು]]ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="foreignaffairs1" /> ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೂಡ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜತೆ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು]] ನೀಡಿ ರಕ್ಷಿಸಿದವು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ,ವಿವಿಧ U.S.ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ಸಾಲಗಳು, ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿಗಳು,ಖಾತರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೇರ ವೆಚ್ಚದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿವೆ. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S.ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ [http://money.cnn.com/news/specials/storysupplement/bailout_scorecard/index.html CNN - ಬೇಲ್‌ ಔಟ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಬೋರ್ಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304154228/http://money.cnn.com/news/specials/storysupplement/bailout_scorecard/index.html |date=2010-03-04 }} ನೋಡಿ ===ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು=== {{See|Regulatory responses to the subprime crisis|Subprime mortgage crisis solutions debate}} ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರು ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಬಳ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಕಷ್ಟ ತಗ್ಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯಗಳು,[[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ ವಿಸ್ತರಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ,ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌]]ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಕಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |title=Remarks of the President on Regulatory Reform &#124; The White House |publisher=Whitehouse.gov |date=2009-06-17 |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2009-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091107065742/http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Remarks-of-the-President-on-Regulatory-Reform/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/14/AR2009061402443_pf.html ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಪೋಸ್ಟ್ -ಗೇತ್ನರ್ &amp; ಸಮ್ಮರ್ಸ್- ಎ ನ್ಯೂ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.financialstability.gov/roadtostability/regulatoryreform.html |title=ಟ್ರೆಷರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ - ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಟರಿ ರಿಫಾರ್ಮ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421184209/http://www.financialstability.gov/roadtostability/regulatoryreform.html |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ,[[ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾರಾಟ]]ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಬಾಮಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಉದ್ದೇಶಿತ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ [[ಪಾಲ್ ವೋಲ್ಕರ್]] ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ "[[ವೋಲ್ಕರ್ ರೂಲ್]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation |url=http://economix.blogs.nytimes.com/2010/01/22/glass-steagall-vs-the-volcker-rule/ |accessdate=2010-01-27 | title=Glass-Steagall vs. the Volcker Rule}}</ref><ref name="David Cho, and Binyamin Appelbaum">{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/01/21/AR2010012104935.html |title= Obama's 'Volcker Rule' shifts power away from Geithner|author=David Cho, and Binyamin Appelbaum |date=January 22 |work= |publisher= [[The Washington Post]]|accessdate=13 February 2010}}</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು,ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು,ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಮುಖಂಡರು ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮ ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ನವೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ,ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: *[[ಬೆನ್ ಬೆರ್ನಾಂಕೆ]]: ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್ಜ್ ನಿದಿಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಶಾಡೊ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20081201a.htm |title=Bernanke Remarks |publisher=Federalreserve.gov |date=2008-12-01 |accessdate=2009-02-27}}</ref> *[[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್]]: ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು. ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪರಿಹಾರದ ಅಗತ್ಯ<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/09/17/stiglitz.crisis/index.html|title=Stigliz Recommendations}}</ref> ಗ್ಲಾಸ್ -ಸ್ಟೀಗಾಲ್ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ 1933ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮತ್ತು 1999ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಮ್-ಲೀಚ್-ಬ್ಲಿಲೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮೂಲಕ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ(ಡಿಪೋಸಿಟರಿ)ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |title=ಸ್ಟಿಗ್‌ಲಿಟ್ಜ್ - ವ್ಯಾನಿಟಿ - ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಫೂಲ್ಸ್ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622220639/http://www.vanityfair.com/magazine/2009/01/stiglitz200901 |url-status=dead }}</ref> *[[ಸೈಮನ್ ಜಾನ್ಸನ್]]:[[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ "ವೈಫಲ್ಯ ಹೊಂದಲು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ"ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124034036512839857.html#mod=loomia?loomia_si=t0:a16:g2:r3:c0.0532507:b24033012 WSJ-ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ಸೀಕ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಅಪ್ ಆಫ್ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]</ref> *[[ಪಾಲ್ ಕ್ರಗ್‌ಮ್ಯಾನ್]]: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ "ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ "ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.<ref name="Krugman 2009" /> *[[ಅಲಾನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್]]:ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ರಮಾಂಕಿತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು(ಅಂದರೆ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವ ಬಂಡವಾಳ ಅನುಪಾತಗಳು)"ಅವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗದಂತೆ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು".<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/9c158a92-1a3c-11de-9f91-0000779fd2ac.html ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್-ವಿ ನೀಡ್ ಎ ಬೆಟರ್ ಕುಶನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ರಿಸ್ಕ್]</ref> *[[ವಾರನ್ ಬಫೆಟ್]]: ಮನೆಗಳ ಅಡಮಾನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆರಂಭಿಕ ಪಾವತಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 10% ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ<ref>[http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSTRE51R16220090228?pageNumber=3&amp;virtualBrandChannel=0 ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್-2008 ಶೇರ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್ ಲೆಟರ್ ಸಮ್ಮರಿ]</ref> *[[ಎರಿಕ್ ಡಿನಲೊ]]:ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಬಂಡವಾಳವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಾತರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ,[[ಸಾಲದ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಯಾಗದ ಅಪಾಯ]]ವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಬಂಡವಾಳದ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವಂತೆ ಖಾತರಿ ಮಾಡುವುದು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/3b94938c-1d59-11de-9eb3-00144feabdc0.html ಡಿನಾಲ್ಲೊ-ವಿ ಮಾಡರ್ನೈಸ್ಡ್ ಅವರ್‌ಸೆಲ್ವ್ಸ್ ಇಂಟು ದಿಸ್ ಐಸ್ ಏಜ್]</ref> *[[ರಘುರಾಂ ರಾಜನ್]]: ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು " ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು" ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ (ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚೇತರಿಕೆ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು).<ref>[http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=13446173 ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್-ರಾಜನ್-ಸೈಕಲ್ ಪ್ರೂಫ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್]</ref> *[[HM ಟ್ರೆಷರಿ]]:ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ವಿಮೆಯು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ನಿವ್ವಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಭರಿಸಬಹುದು. ವಿವಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿವೆ(ಉದಾ,ರಾವಿವ್ 2004,ಫ್ಲಾನರಿ 2009 )ಅವುಗಳ ರೀತ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಸಾಲವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತವೆ,ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅವು ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಅವು ಬ್ಯಾಂಕ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ(ನಿಯಂತ್ರಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ)ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ವಿಮೆಯ ಅನುಸಾರ,ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ವಿಮೆದಾರನು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾವಿನ್(2004)ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ರಿಟೇಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್(LBG),ತಾನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲವನ್ನು £7.5 ಶತಕೋಟಿ($12.3 ಶತಕೋಟಿ)“ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂದರ್ಭದ ಮುಖ್ಯ ಹಂತ-1 ಬಂಡವಾಳ“( CoCosಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)ಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ತಗ್ಗಿಸುವ ಈಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳ 5% ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದರೆ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಶೇರುಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.voxeu.org/index.php?q=node%2F4417 |title=VOX-ಪೋರ್ಟೆಸ್ -ರಿಸ್ಕ್, ರಿವಾರ್ಡ್ ಎಂಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ: ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2012-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531122700/http://voxeu.org/index.php?q=node%2F4417 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=575862 ಅಲಾನ್ ರವೀವ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಎಂಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್: ಡೆಪ್ಟ್-ಫಾರ್-ಈಕ್ವಿಟಿ ಸ್ವಾಫ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಬಾರ್ಡಿನೇಟೆಡ್ ನೋಟ್ಸ್]</ref> *[[A. ಮೈಕೇಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗೋರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್]]: [[ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಪಾಯ]]ಗುರುತಿಸಲು ಪೂರ್ವ-ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=http://www.pimco.com/LeftNav/Viewpoints/2008/Viewpoints+Lessons+from+the+Crisis+Spence+November+2008.htm |title=PIMCO-Lessons from the Crisis |publisher=Pimco.com |date=2008-11-26 |accessdate=2009-02-27 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174416/http://www.pimco.com/LeftNav/Viewpoints/2008/Viewpoints+Lessons+from+the+Crisis+Spence+November+2008.htm%20 |url-status=dead }}</ref> *[[ನಿಯಾಲ್ ಫರ್ಗುಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್ರಿ ಸಚ್ಸ್]]:ಬೇಲ್‌ಔಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುಂಚೆ ಬಾಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಮತ್ತು ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟಿಗಳಿಗೆ(ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು)[[ಹೇರ್‌ಕಟ್ಸ್]](ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು)ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,$100 ಮೌಲ್ಯದ ಕ್ಲೇಮು ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಂಡುದಾರರ ಕ್ಲೇಮನ್ನು $80ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿ,ಈಕ್ವಿಟಿಯಲ್ಲಿ $20 ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಕ್ವಿಟಿ ಸ್ವಾಪ್ ಸಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದಿವಾಳಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶೇರುದಾರರು ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗಿ ಬಾಂಡ್‌ದಾರರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಷೇರುದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.realclearpolitics.com/articles/2009/03/making_rich_guys_richer.html ಜೆಫ್ರಿ ಸಾಚ್ಸ್-ಅವರ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಿಸೊಟೆಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ]</ref><ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/85106daa-f140-11dd-8790-0000779fd2ac.html FT-ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್-ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಲೆವರೇಜ್]</ref> *[[ನೌರೀಲ್ ರೌಬಿನಿ]]: ದಿವಾಳಿಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಬೇಕು<ref>{{Cite web |url=http://www.charlierose.com/view/interview/9310 |title=ರೌಬಿನ್-ಚಾರ್ಲಿ ರೋಸ್ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ |access-date=2010-06-09 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401130731/http://www.charlierose.com/view/interview/9310 |url-status=dead }}</ref> ಗೃಹಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಅಡಮಾನ ಬಾಕಿಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ,ಸಾಲದಾತನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮೌಲ್ಯ ಏರಿಕೆಯಾದರೆ ಪಾಲು ಕೊಡಬೇಕು.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.htmlRoubini-Ten |title=ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗ್ರೋಥ್ |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918110708/http://www.forbes.com/2009/05/27/recession-depression-global-economy-growth-opinions-columnists-nouriel-roubini.htmlRoubini-Ten |url-status=live }}</ref> *[[ಅಡೈರ್ ಟರ್ನರ್]]: ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಂದು [[ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ದ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ]] ವಿಧಿಸುವ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಡೈರ್ ಟರ್ನರ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು,ಮಿತಿಮೀರಿದ ವೇತನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಿಗ್ಗಿದ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಟಾಬಿನ್]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಟಾಬಿನ್ ತೆರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಲಾರ್ಡ್ ಟರ್ನರ್ ಸಲಹೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.ft.com/cms/s/0/8e68678a-ccba-11de-8e30-00144feabdc0.html |title= Q & A on Tobin tax |publisher= [[The Financial Times]] |author= Daniel Pimlott |date = 2009-11-08 |accessdate=2009-12-11}} </ref><ref>{{cite web |url=http://www.ft.com/cms/s/0/4e3e8888-940c-11de-9c57-00144feabdc0,s01=1.html |title=Turner relishes role on City front line |author=George Parker, Daniel Pimlott, Kate Burgess, Lina Saigol and Jim Pickard |date=August 28 2009 |work= |publisher=[[Financial Times]] |accessdate=2009-12-31}}</ref><ref>ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ 27/08/2009 (www.ft.com)</ref> *[[ಡಿಫ್ಯಾಜಿಯೊ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರ ತೆರಿಗೆ]]-[[US]]ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ(ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಲ)-ಡಿಸೆಂಬರ್ 3,2009ರಂದು ಮಂಡಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಸನ-"''H.R. 4191: ಲೆಟ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪೇ ಫಾರ್ ರಿಸ್ಟೋರೇಷನ್ ಆಫ್ ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 2009'' "ಹೆಸರಿನ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಸನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರಸೆಂಟೇಟೀವ್ಸ್(ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.[[US]] [[ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ("[[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]")[[ಭದ್ರತಾಪತ್ರ]]ಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ತೆರಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಶಾಸನ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅನುಮೋದನೆಯಾದರೆ,ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಣವನ್ನು [[ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. " ಅದು ಮಂಡನೆಯಾದ ದಿನದಂದು, ಅದಕ್ಕೆ 22 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.<ref name="introduces">{{cite web |url=http://www.defazio.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=531:defazio-introduces-legislation-invoking-wall-street-transaction-tax&catid=60:2009-press-releases |title=DEFAZIO INTRODUCES LEGISLATION INVOKING WALL STREET 'TRANSACTION TAX' |author= |date= |work= |publisher=Website of Peter DeFazio |accessdate=13 February 2010 |archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174509/https://defazio.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=531:defazio-introduces-legislation-invoking-wall-street-transaction-tax&catid=60:2009-press-releases%2520 |url-status=dead }}</ref> * [[ವೋಲ್ಕರ್ ರೂಲ್]] - (USನಲ್ಲಿ) - ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ಅವರಿಂದ ಜನವರಿ 21, 2010ರಂದು ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದು USಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಲ್ ವೋಲ್ಕರ್]] ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಾಗಿದ್ದು,ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗದ ಊಹಾತ್ಮಕ ಬಂಡವಾಳಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref name="David Cho, and Binyamin Appelbaum"/> ಇಂತಹ ಊಹಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆ 2007 -2010ರ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆಯೆಂದು ವೋಲ್ಕರ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶ: "ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್ಸ್" ಮತ್ತು "ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಸ್ಕ್ವಿಡ್"=== ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೊರಗೆ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಹೊರಹರಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೇಖಕ [[ವಿಲಿಯಂ ಗ್ರೇಡರ್]],ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಮೈಕೇಲ್ ಹಡ್ಸನ್]],ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಬಾಂಡ್ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮನ್ [[ಮೈಕೇಲ್ ಲೆವಿಸ್]],ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯ [[ರಾನ್ ಪಾಲ್]],ಲೇಖಕ [[ಕೆವಿನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಗಾರ [[ಮಾಟ್ ಟೈಬಿ]] ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಮನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ಬೆಸ್‌ಲೈನ್ ಸೀನಾರಿಯೊ, ಬ್ಯಾರಿ ರಿಥೋಲ್ಜ್ ಅವರ ಬಿಗ್ ಪಿಕ್ಟರ್, ಬಿಲ್ ಮೆಕ್‌ಬ್ರೈಡ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟೆಡ್ ರಿಸ್ಕ್, ಮತ್ತು "ಟೈಲರ್ ಡುರ್ಡನ್" ಅವರ "ಜೀರೊ ಹೆಡ್ಜ್ "ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮ್ಯಾಟ್ ಟೈಬಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೇಖನ "ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್: ಹೌ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ಬ್ಲಿವ್ ಅಪ್ ದಿ ಎಕಾನಮಿ"ಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್‌]]ನ್ನು "ಮಾನವಕುಲದ ಮುಖದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಹಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಹುಳುವಾಗಿದ್ದು,ಹಣದ ವಾಸನೆ ಬರುವ ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ರಕ್ತದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಮುಕುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rollingstone.com/politics/story/29127316/the_great_american_bubble_machine ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಬಲ್ ಮೆಷಿನ್ : ಹೌ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್-ಸಾಚ್ಸ್ ಬ್ಲಿವ್ ಅಪ ದಿ ಎಕಾನಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100416021718/http://www.rollingstone.com/politics/story/29127316/the_great_american_bubble_machine/ |date=2010-04-16 }}, ರಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್, ಜುಲೈ 13, 2009</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{col-begin}} {{col-2}} *[[ಆಂಟನ್‌ ಆರ್‌. ವಲುಕಾಸ್‌ರ ವರದಿ]] *[[ಡಿಫ್ಯಾಜಿಯೊ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ತೆರಿಗೆ]] *[[ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] *[[ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] *[[ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮ]] *[[ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ ಕಾಯಿದೆ 2008]] *[[ಇಸವಿ 2008ರ ಚೀನೀ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ ಯೋಜನೆ]] *[[ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ]] *[[ಜಾನ್‌ ಮೇಯ್ನಾರ್ಡ್‌ ಕೆಯ್ನ್ಸ್‌]] — 2008ರ [[ಕೆಯ್ನೇಸಿಯನ್‌]] ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿ *[[ಇಸವಿ 2008-2009ರ ಕೆಯ್ನೇಸಿಯನ್‌ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿ]] *[[2000ದ ದಶಕದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಇಸವಿ 2000ರ ಅಪರಾರ್ಧದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] *[[ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಇಸವಿ 2007-2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಬಿಲ್ಡರ್ಬರ್ಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ G-20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ರೀಕ್‌ ಗಲಭೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಐಸ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರ ಮೇ ಡೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]] *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮೊಲ್ಡೊವಾ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿ]] {{col-2}} *[[ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಿಗಾ ಗಲಭೆ]] *[[ಎಸ್‌-ಚಿಪ್ಸ್‌‌ ಹಗರಣಗಳು]] *[[U.S.ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಸವಿ 2008-2009ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವೈಫಲ್ಯಗಳು]] *[[ಅಲೆನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫರ್ಡ್‌]] *[[ಬರ್ನೀ ಮ್ಯಾಡಾಫ್‌]] *[[ಟಾಮ್‌ ಪೆಟ್ಟರ್ಸ್‌]] *[[ಸ್ಕಾಟ್‌ ರಾತ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] *[[ಡಾಟ್‌-ಕಾಮ್‌ ಬಬಲ್‌]] *[[FRED (ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಡಾಟಾ) ]] *[[ಲೋ-ಇನ್ಕಮ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌]] (LICUS) (ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) *[[ಮಾರ್ಕ್‌-ಟು-ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಲೆಕ್ಕವಿಧಾನ]] *[[21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ]] *''[[ದಿ ಸೆಕಂಡ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌ ಡಿಪ್ರೆಷನ್‌]]'' (ಪುಸ್ತಕ) *[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ v. ವಿನ್ಸ್ಟಾರ್‌ ಕಾರ್ಪ್‌.]] *[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಬಬಲ್‌]] *[[ವೊಲ್ಕರ್‌ ರೂಲ್‌]] *''[[ಎ ಫೇಲ್ಯೂರ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಮ್‌]]'' (ಗ್ರಂಥ) {{col-end}} ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ಆರಂಭಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು, [[ವಿಕಿನ್ಫೊ]] ಲೇಖನ "ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ 2007-2008" ಇಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. http://www.wikinfo.org/index.php?title=Financial_crisis_of_2007-2008 ಇದು [[Wikipedia:Text of the GNU Free Documentation License|GNU ಫ್ರೀ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್ ಲೈಸನ್ಸ್ ವರ್ಷನ್ 1.2]] ಅಡಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌: [http://widerimage.reuters.com/timesofcrisis ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925065705/http://widerimage.reuters.com/timesofcrisis/ |date=2009-09-25 }} - ಜಾಗತಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವರ್ಷ ದಾಖಲಿಸುವ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯ ಸಂಪರ್ಕ * ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬಿ., "ಎಯ್ಟ್‌ ಡೇಸ್‌: ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ಟು ಸೇವ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌", ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009. *[http://ssrn.com/abstract=1470249 ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ ದಿ ಎಫಿಷಿಯೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌: ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ದಿ 2007-2009 ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] - ಒಟ್ಟೊ ವಾನ್‌ ಹೆಮರ್ಟ್‌ರಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ, NYU ಸ್ಟರ್ನ್‌ & AQR ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್‌ *[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/meltdown/ PBS ಫ್ರಂಟ್ಲೈನ್‌ - ಇನ್ಸೈಡ್‌ ದಿ ಮೆಲ್ಟ್‌ಡೌನ್‌ ] *''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ಗೊವ್‌ಪಬ್ಸ್‌'' ಇಂದ [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/stimulus.html ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611205026/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/stimulus.html |date=2010-06-11 }} *[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/subjects/c/credit_crisis/ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ — ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌] ಅಧ್ಯಾಯ ಪುಟ **[https://www.nytimes.com/interactive/2008/10/08/business/economy/20081008-credit-chart-graphic.html ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್‌ (ಅಪ್‌ಡೇಟೆಡ್ ಡೈಲಿ)] - ಫೈವ್‌ ವೇಸ್‌ ಟು ಮೆಷರ್‌ ರೀಸೆಂಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಡಿಸ್ರಪ್ಷನ್‌ - ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ *[[ಅಟ್ವುಡ್‌, ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌]], ''ಪೇಬ್ಯಾಕ್‌: ಡೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಷ್ಯಾಡೊ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್‌ ವೆಲ್ತ್‌''. ಟೊರಂಟೊ: ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅನನ್ಸಿ. 2008 *[[ಕೊಹನ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ಡಿ.]], ''ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌. '' ''ಟೇಲ್ ಆಫ್‌ ಹುಬ್ರಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಟ್ಚ್ಡ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌ ಆನ್‌ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬಲ್‌ಡೇ. ISBN 9780385528269 *[[ಫರ್ಗುಸನ್‌, ನಿಯಲ್‌]], ''ದಿ ಅಸೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ: ಎ ಪೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌''. ಲಂಡನ್‌: ಅಲೆನ್‌ ಲೇನ್‌ 2008. ISBN 978-1846141065 * {{cite web |first= Steven |last= Gjerstad |author= |authorlink= |coauthors= and Vernon L. Smith |title= From Bubble to Depression? Why the Housing Bubble Crashed the Financial System but the Dot-com Bubble Did Not|url= http://online.wsj.com/article/SB123897612802791281.html|archiveurl= |work= Wall Street Journal|publisher= |location= |page= A15 |pages= |language= |doi= |date=2009-04-06 |month= |year= |archivedate= |accessdate= |quote= }} *[[ಹೇಯ್‌, ಗಿಡಿಯಾನ್‌]], ‘ಸ್ಟುಪಿಡ್‌ ಮನಿ’, [[ಗ್ರಿಫಿತ್‌ ರಿವ್ಯೂ]] 25, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌: ಗ್ರಿಫಿತ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ 2009, ಪಿಪಿ.&nbsp;13-46. ISBN 1448-2924 *[[ಜಾನ್‌ ಸಿ. ಹಲ್‌]], ''ದಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರಂಚ್‌ ಆಫ್‌ 2007: ವಾಟ್‌ ವೆಂಟ್‌ ರಾಂಗ್‌? '' ''ವೈ? '' ''ವಾಟ್‌ ಲೆಸನ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಲರ್ನ್ಟ್‌?'', ರಾತ್ಮನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಪೇಪರ್‌: {{cite web |url=http://www.rotman.utoronto.ca/~hull/DownloadablePublications/CreditCrunch.pdf |title=Microsoft Word - JCRpaper.doc |format=PDF |date= |accessdate=2009-11-11 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225174415/http://www.rotman.utoronto.ca/~hull/DownloadablePublications/CreditCrunch.pdf%20 |url-status=dead }} *[http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್‌ ಬೈ ದಿ ಚರ್ಚಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504041559/http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 |date=2009-05-04 }} (ಅರ್ನೊಲ್ಡ್‌ ನೂಫೆಲ್ಡ್‌-ಫಾಸ್ಟ್‌, PhD, ಟಿಂಡೇಲ್‌ ಸೆಮಿನರಿ, ಟೊರೊಂಟೊ) *[http://www.towersperrin.com/tp/showhtml.jsp?url=global/crisis/index.htm&amp;country=global/The ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304225223/http://www.towersperrin.com/tp/showhtml.jsp?url=global/crisis/index.htm&country=global/The |date=2012-03-04 }} [[ಟಾವರ್ಸ್‌ ಪೆರಿನ್]]‌ ಥಾಟ್‌ ಲೀಡರ್ಷಿಪ್‌ *[http://pages.stern.nyu.edu/~sternfin/crisis/ NYU ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆನ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020041822/http://pages.stern.nyu.edu/~sternfin/crisis/ |date=2008-10-20 }} - ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ * ಡೇವಿಸ್‌ ಪೊಲ್ಕ್‌ [https://web.archive.org/web/20110720174642/http://www.davispolk.com/files/News/7f041304-9785-4433-aa90-153d69b92104/Presentation/NewsAttachment/3c9302c0-409f-4dd1-9413-24e8cd60cd93/Financial_Crisis_Manual.pdf ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್‌] *[[PBS]] ಇಂದ [http://www.pbs.org/wnet/wideangle/uncategorized/how-global-is-the-crisis/3543/ ಹೌ ನೇಶನ್ಸ್ ಎರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ ರೆಸ್ಪೋಂಡಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್] *[http://research.stlouisfed.org/recession/ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ರಿಸೆಷನ್‌] [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌]] ಇಂದ ನಿಖರ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ *{{cite web | last=Sjostrom, Jr. | first=William K. | title=The AIG Bailout | url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1346552}} (2009) *[[ಟೆಟ್‌, ಗಿಲಿಯನ್‌]], ''ಫೂಲ್ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌: ಹೌ ಅನ್ರಿಸ್ಟ್ರೇನ್ಡ್‌ ಗ್ರೀಡ್‌ ಕರಪ್ಟೆಡ್‌ ಎ ಡ್ರೀಮ್‌, ಷ್ಯಾಟರ್ಡ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನ್ಲೀಷ್ಡ್‌ ಎ ಕ್ಯಾಟಾಸ್ಟ್ರೋಫ್‌''. ಲಂಡನ್‌: ಲಿಟ್ಲ್‌, ಬ್ರೌನ್‌ (ISBN 9781408701645) / ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಸೈಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಷಸ್ಟರ್‌, 2009. *{{cite book | last = Woods | first = Thomas | title = [[Meltdown (book)|Meltdown]]: A Free-Market Look at Why the Stock Market Collapsed, the Economy Tanked, and Government Bailouts Will Make Things Worse | publisher = Regnery | date = 2009 | location = Washington, DC | isbn = 1596985879}} *[[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಇಂದ [http://www.ft.com/indepth/global-financial-crisis ಇನ್‌ ಡೆಪ್ತ್‌: ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌] *[http://www.usbudgetwatch.org/stimulus ಸ್ಟಿಮ್ಯೂಲಸ್‌ ವಾಚ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307183334/http://www.usbudgetwatch.org/stimulus |date=2009-03-07 }}, [[U.S. ಬಜಟ್‌ ವಾಚ್‌]], - ಎಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯತ್ನಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ *[http://www.erollover.com/blog/2009-subprime-mortgage-housing-bubble/ ಇ-ರೊಲೊವರ್‌ ಆನ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಬಬಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103044826/http://erollover.com/blog/2009-subprime-mortgage-housing-bubble/ |date=2010-01-03 }} *[http://www.fadyart.com/financialcrisis.html ಎ ವ್ಯೂ ಫ್ರಮ್‌ ಇನ್ಸೈಡ್‌ ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919113931/http://www.fadyart.com/financialcrisis.html |date=2010-09-19 }}[http://www.fadyart.com/financialcrisis.html ಡೀಪರ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919113931/http://www.fadyart.com/financialcrisis.html |date=2010-09-19 }} ಎಡ್ಡಿ ವ್ಯಾನ್‌ಡರ್‌ಲಿಂಡನ್‌ *[http://www.ilo.org/public/english/support/lib/financialcrisis/index.htm ILO ಜಾಬ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ] * [http://www.imf.org/external/np/exr/key/finstab.htm ] ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-IMF * [http://www.worldbank.org/html/extdr/financialcrisis/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506041247/http://www.worldbank.org/html/extdr/financialcrisis/ |date=2009-05-06 }} ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ * [http://www.adb.org/Financial-Crisis/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425151538/http://www.adb.org/Financial-Crisis/ |date=2009-04-25 }} ಫ್ರಮ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌-ಏಷ್ಯನ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ * [http://www.tyndale.ca/sem/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722081419/http://www.tyndale.ca/sem/mtsmodular/viewpage.php?pid=50 |date=2011-07-22 }} ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ - ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ * [http://wtfaculty.wtamu.edu/%7Esanwar.bus/otherlinks.htm#GlobalFinCrisis ] 2008-2009 ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ (ಉಪಯುಕ್ತ ಕೊಂಡಿಗಳು) * [http://technosoc.blogspot.com/2010/02/number-of-failed-banks-from-2000-to.html ಇಸವಿ 2000ದಿಂದ 2009ರ ವರೆಗೆ, USAದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ] {{2008 economic crisis|state=expanded}} {{Subprime mortgage crisis}} {{BankPanicUSA}} {{Stock market crashes}} {{DEFAULTSORT:Financial Crisis Of 2007–2009}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2000ದ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] [[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇಸವಿ 2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 2008]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಗುಳ್ಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕುಸಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ಟಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] oja8nb66wvp35e1ejcej7ik9lqx5m0m 0 23824 1373482 1338886 2026-05-16T01:05:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373482 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG system |logo = [[ಚಿತ್ರ:Microsoft XBOX.svg|75px]] |image =[[ಚಿತ್ರ:Xbox console transparent.png|250px]] |manufacturer = [[Microsoft]] |family = Xbox |type=[[Video game console]] |os= Custom (Based on [[Windows NT]] architecture and [[Windows XP]] (through Xbox LIVE)) |generation=[[History of video game consoles (sixth generation)|Sixth generation]] |lifespan={{vgrelease|NA=November 15, 2001}}{{vgrelease|JP=February 22, 2002}}{{vgrelease|PAL=March 14, 2002}} |discontinued = {{vgrelease|JP=2005}}{{vgrelease|NA=2006}}{{vgrelease|EU=2006}} |GPU=233&nbsp;MHz nVidia [[NV2A]] |media=[[DVD]], [[CD]] |storage=8 or 10&nbsp;GB internal [[Hard Drive]] (both formatted to 8&nbsp;GB), 8&nbsp;MB [[memory card]] |controllers=4x Xbox controller ports (proprietary [[USB]] interface) <!-- Changed to four due to lack of citation for six. If you wish to change it back please provide citation. --><!-- Wireless controllers not supported directly - third-party wireless controllers require a wired base unit. --> |connectivity=[[Fast Ethernet|100Mbit Ethernet]] |online service=[[Xbox Live]] |CPU=Custom 733 MHz Intel Pentium III "[[Pentium III#Coppermine|Coppermine-based]]" processor |RAM=64 MB of [[DDR SDRAM]] @ 200 MHz |units sold=24+ million <small>(as of May 10, 2006)</small><ref name="gamers_catch">{{cite web |url=http://www.xbox.com/zh-SG/community/news/2006/20060510.htm |title=Gamers Catch Their Breath as Xbox 360 and Xbox Live Reinvent Next-Generation Gaming |accessdate=2009-03-30 |date=2006-05-10|publisher=[[Microsoft]]}}</ref> |units shipped= |top game=''[[Halo 2]]'', 8 million <small>(as of May 9, 2006)</small><ref>{{cite web | url=http://money.cnn.com/2006/05/09/technology/e3_microsoft/index.htm | publisher=CNN | accessdate=2008-07-16 | first=Chris | last=Morris | title=Grand Theft Auto, Halo 3 headed to Xbox 360 | date=2006-05-09 | archive-date=2012-01-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119190603/http://money.cnn.com/2006/05/09/technology/e3_microsoft/index.htm | url-status=dead }}</ref><ref name="halo2sales"/> |successor=[[Xbox 360]] }} '''ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್''' [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ನವರು ತಯಾರಿಸಿದ [[ಆರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ]] [[ವಿಡಿಯೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕನ್ಸೋಲ್]](ಉಪಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ). ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 15, 2001ರಂದು, ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2002ರಂದು, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗ ಯೂರೋಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 14, 2002ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360]]ರ ಹಿಂದಿನ ಅವತರಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಸೋನಿ]]ಯ [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್]], [[ಸೀಗಾ]]ದ [[ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ನಿಂಟೆಂಡೋ]]ದ [[ಗೇಮ್ ಕ್ಯೂಬ್]] ಗಳಿಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆಯಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್]] ಸೇವೆಯು ಆಟಗಾರರು [[ಆನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು]] ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="gamerscoreblog1">{{Cite web |url=http://gamerscoreblog.com/press/archive/2010/02/05/gh789.aspx |title=ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಪತ್ರಿಕೆ : ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಹಿಟ್ಟೆನ್ನ್ ನ ಒಂದು ಪತ್ರ : ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೂಲ ಆಟಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಅನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209024133/http://gamerscoreblog.com/press/archive/2010/02/05/gh789.aspx |url-status=dead }}</ref> ಕಡೆಯ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟವಾದ ''[[ಮ್ಯಾಡನ್ NFL 09]]'' ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದುದು ಹೌದಾದರೂ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2, 2009 ರಂದು, ಭರವಸೆ ಪತ್ರವಿಲ್ಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಯಾವುದಾದರೂ ಖಾತ್ರಿಯಿರುವ ದುರಸ್ತಿಗಳು ಬೇಕಾದರೆ ಈಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ದೋಷಯುಕ್ತ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010 ರಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="gamerscoreblog1" /> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್]] ನ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ [[ವಿಂಡೋಸ್ CE]] ಅನ್ನು ಒಯ್ಯುವಲ್ಲಿ [[ಸೀಗಾ]] ಜೊತೆಗೆ ಸಹಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ನಂತರ ವೀಡಿಯೊ ಪಂದ್ಯಗಳ ಕನ್ಸೋಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಿದಂತಹ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ನ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಈ ಕನ್ಸೋಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಪಂದ್ಯದ ವಿಕಸನಗಾರ [[ಸೀಮಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ಲೇ]] ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತಂಡದಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಗಿನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ CEO ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆ 1999 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದೆಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕನ್ಸೋಲ್ ಪದೇ ಪದೇ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ತಡಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಂದ್ಯವಾಡುವ/ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಉಪಕರಣವು ಆಧುನಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆಂದು ಗೇಟ್ಸ್ ತಿಳಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಒಂದು [[ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ]]ಯ ಸಹಿತ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/03-10Xbox.mspx |title=Xbox Brings "Future-Generation" Games to Life |publisher=Microsoft |date=March 10, 2000 |accessdate=2009-05-03}}</ref> ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಗೇಮ್ ಡೆವೆಲಪರ್ ಗಳ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕನ್ಸೋಲ್ ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕರು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು. ಗೇಟ್ಸ್ ರ ಘೋಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೀಗಾದ ಡ್ರೀಂಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸೋನಿ ಯ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 2 ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗತಾನೇ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಯುರೊಪ್ ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿರುವುದೆಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಯಿತು.<ref name="xboxtimeline1" /> ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ತಂಡದ ಇಬ್ಬರು ಮೂಲ ಸದಸ್ಯರಾದ, [[ಸೀಮಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ಲೇ]] ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್ ಬ್ಯಾಕಸ್ ಈ ಮೊದಲೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದ, ಒಟ್ಟೊ ಬರ್ಕ್ಸೆ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ ಹಾಸೆ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಸಂಗಡವೇ ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಗಾಗಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಬುಂಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು[[Halo: Combat Evolved]] ತನ್ನ ಆರಂಭದ ಶಿರೋನಾಮೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೋ 64, ಗೋಸ್ಕರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಐ 007, ಕನ್ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ FPS ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಕೆಲವು ಇತರೆ ಆಟಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಬುಂಗಿಯ ಗಳಿಕೆಯು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಗೆ ತನ್ನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ಲಾಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ನಿಂಟೆಂಡೋ]] ವನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಿತು. ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಳು]]''[[ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ 3]]'',''[[Amped: Freestyle Snowboarding]]'', ''[[Halo: Combat Evolved]]'', ''[[ಫ್ಯೂಜಿಯಾನ್ ಫ್ರೆಂಜಿ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗೋಥಮ್ ರೇಸಿಂಗ್]]'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ವಿಕಸನಗಾರರ ಒಂದು ತಂಡದಿಂದ ಬಂದ ಕಾರಣ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹೆಸರು ಮೂಲವಾಗಿ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಕ್ರಯಿಸುವ ತಂಡವು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣುವ "ಯಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು", ಎಂದು ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶನಗೊಳಿಸುವ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ VP ಎಡ್ ಫ್ರೈಸ್ ಗಾಮಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=24831 ಗಾಮಸೂತ್ರ - ವಾರ್ತೆಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ: ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜೆನಿಸಿಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಫ್ರೈಸ್ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.]</ref> === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 === 2005 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ [[ಎನ್ವಿಡಿಯಾ]] ವು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ GPU ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 22, 2005 ರಂದು [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360]] ಯ ಶೀಘ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಶ್ರವಣ ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಾದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸೇರಿಸುವ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಜೊತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅದರಲ್ಲಿರುವ [[ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ವಾಚನಾಲಯವನ್ನು]] ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಸರಿಸುವಿಕೆಯು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ]] ಅಲ್ಲದೆ ಅಚಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ನಿರೂಪಣಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಆಟಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಈ ಎಮ್ಯುಲೇಟೆರ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಒಂದು DVD-R ಗೆ ಬರ್ನ್ ಮಾಡಲು ಫೈಲ್ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಅಗಿ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮುಖಾಂತರ ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಗಳು [[ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್]] ನ ಪ್ರತಿ ಸಂಚಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಬರುವಂತಹ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಹ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ರ ನಡುವಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸದೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. == ಯಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳು == === ಯಂತ್ರಾಂಶ === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನಿಂದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್]] ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ [[ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್]] ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು (ಆದರೂ [[ಟರ್ಬೊಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್-CD]], [[ಸೀಗಾ CD]] ಮತ್ತು [[ಸೀಗಾ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು 2001 ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅದರೊಳಗೇ ಇರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಮೆಮೊರಿಗಳನ್ನುಹೊಂದಿದ್ದವು). ಒಬ್ಬ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಉಪಯೋಗದಾರನು [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಶ್ರವಣ ಅಡಕಮುದ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿಂದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು[[ನಕಲು]] ಮಾಡ ಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಆಟಗಳ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳಿಗೆ ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಸೇರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url = http://support.microsoft.com/kb/909942 |title = Xbox: Description of custom soundtracks |accessdate = 2008-01-13 |date = 2007-04-25 |publisher = Microsoft Knowledge Base}}</ref> ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಕಾಲದ ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶ ಒದಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಡೋಲ್ಬೆ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ಎನ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತಹ ಮೊದಲ ಆಟ ಆಡುವ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಾನ್-ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್ "ಕಟ್ ಸೀನ್" ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು ಕೇವಲ ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ 5.1 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite press release |url=http://www.dolby.com/assets/pdf/press_releases/841_co.pr.0104.xbox.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060219162524/http://www.dolby.com/assets/pdf/press_releases/841_co.pr.0104.xbox.pdf |archivedate=2006-02-19 |title=The Xbox Video Game System from Microsoft to Feature Groundbreaking Dolby Interactive Content-Encoding Technology |date=2001-04-18 |publisher=[[Dolby Laboratories]] |accessdate=2008-07-03 |format=PDF}}</ref> ನೇರವಾಗಿ PC ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಕಾಲೀನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಭಾರವುಳ್ಳದ್ದು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ ಟ್ರೇ ಲೋಡಿಂಗ್ [[DVD-ROM]] ಡ್ರೈವ್ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಗಾತ್ರದ 3.5 ಅಂಗುಲದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ತಂಗಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು, ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಗಳಿಗೆ ತಟ್ಟನೆ ಹೊರಬರುವ ಕೇಬಲ್ ಗಳಂತಹ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ. [[ಮಾಡಿಂಗ್]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ (ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು [[ಮಾಡ್ ಚಿಪ್]] ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ), ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು, ಹಾಗೂ DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು (ಕೆಲವು ಮುಂಚಿನ ಘಟಕಗಳ ಡ್ರೈವ್ ಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಲ್ಲದ ಥಾಮ್ಸನ್ DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಿದ ಕಾರಣ ಡಿಸ್ಕ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಎರರ್ಸ್ ಕೊಟ್ಟವು) ಅನೇಕ ಅಂತರಿಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಥಾಂಮ್ಸನ್ TGM-600 DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಸ್ VAD6011 DVD-ROM ಡ್ರೈವ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಂತಹ ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಘಟಕಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಸೋಲುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು, ಇದರಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು ಹೊಸ ಅಡಕಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದವು ಇಲ್ಲವೆ ತಪ್ಪಿನ ಒಂದು ಕೋಡ್ ಸಹಿತ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ತಟಸ್ತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[PIO]]/[[DMA]] ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು. ಈ ಘಟಕಗಳು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಭರವಸೆಯ ಪತ್ರದ ಕೆಳಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ [[ಎನ್ವಿಡಿಯಾ]] ದ ಚಿಪ್ ಗಳ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದ ಒಂದು ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ 2002 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.<ref name="eetimes-chip-dispute">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml;?articleID=10803514|title=Microsoft takes Nvidia to arbitration over pricing of Xbox processors|accessdate=2006-06-29|date=2002-04-29|publisher=[[EE Times]]|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220900/http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml;?articleID=10803514|url-status=dead}}</ref> ಎನ್ವಿಡಿಯಾದ ಪ್ರಚಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ 2002 ಕ್ಕೆ ಅದು ತಲುಪಿಸಿದ ಸರಕಿನ ಮೇಲೆ 13 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್$ ಗಳ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕೇಳುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಎನ್ವಿಡಿಯಾ [[SEC]] ಜೊತೆ ಹೂಡಿದ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೆಂದು ದೋಷಹೊರಿಸಿತು, ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಎನ್ವಿಡಿಯಾ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಮಿತಿ ಹೇರದಂತೆ ಈಡೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯವು ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 2003 ರಂದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=10800974|title=Microsoft and Nvidia settle Xbox chip pricing dispute|accessdate=2006-06-29|date=2003-02-06|publisher=[[EE Times]]|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083327/http://eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml?articleID=10800974|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದ-ಕಾಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟದ ಘಟಕಗಳು [[ಹಂಗೆರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. === ಉಪಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವು ಎರಡು [[ಅನಲಾಗ್ ಸ್ಟಿಕ್]] ಗಳು, ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ಯಾಡ್, ಎರಡು ಅನಲಾಗ್ ಟ್ರಿಗ್ಗರ್ ಗಳು, ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ ಬಟನ್, ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಬಟನ್, ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಲಾಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಆರು 8-ಬಿಟ್ ಅನಲಾಗ್ ಆಕ್ಷನ್ ಬಟನ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (A/ಹಸಿರು, B/ಕೆಂಪು, X/ನೀಲಿ, Y/ಹಳದಿ ಹಾಗೂ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಟನ್ ಗಳು)<ref>{{cite web | url = http://euc.jp/periphs/xbox-controller.en.html | title = Inside Xbox 360 Controller | access-date = 2010-06-29 | archive-date = 2011-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110725152107/http://euc.jp/periphs/xbox-controller.en.html | url-status = dead }}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ನಿಯಂತ್ರಕವು ("ಡ್ಯೂಕ್", "ಫ್ಯಾಟ್ಟಿ" ಮತ್ತು "ಅಲಾರಾಂ ಕ್ಲಾಕ್" ನಂತಹ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಜಪಾನ್ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೂ ಮೂಲತಃ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ನಿಯಂತ್ರಕವು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದೆಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ (2001 ರಲ್ಲಿ ''[[ಗೇಮ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮರ್]]'' ನಿಂದ "ಬ್ಲಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್" <ref>2001 ರ ಆಟಗಳು. ''[[ಗೇಮ್ ಇಂನ್ಫಾರ್ಮರ್]]'' (ಜನವರಿ 2002, ಪುಟ. 48).</ref> ಹಾಗೂ [[ಗಿನ್ನೀಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೇಮರ್ಸ್ ಎಡಿಶನ್ 2008]]ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಿನ್ನೀಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ ಅಲ್ಲದೆ [[IGN]] ಸಂಪಾದಕ [[ಕ್ರೇಗ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]] ರಿಂದ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ನಿಯಂತ್ರಕವೆಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿದೆ)<ref>{{cite web |title=Top 10 Tuesday: Worst Game Controllers |url=http://xbox360.ign.com/articles/690/690449p1.html |publisher=IGN |accessdate=2009-08-07 |date=2006-02-21}}</ref>. ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಹಗುರವಾದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S ಕೇವಲ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ("ಅಕೆಬೊನೊ" ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ),<ref>ನಿಂಜ ಬೀಚ್ ಪಾರ್ಟಿ. ''[[ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಗಜೈನ್]]'' (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002, ನ ಸಂಚಿಕೆ 11, ಪೇಜ್. 44).</ref> ಮುಲತಃ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕ ಕೈಗಳ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://archive.gamespy.com/hardware/march02/xboxcontrollers/ |title=ಗೇಮ್ ಸ್ಪೈ.ಕಾಂ - ಯಂತ್ರಾಂಶ: ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S |access-date=2010-06-29 |archive-date=2008-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624085615/http://archive.gamespy.com/hardware/march02/xboxcontrollers/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.gamer20.com/features/150/4 |title=ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರೆಟ್ರೊಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್: ಸರ್ವ-ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವಾರ್ತೆಗಳು - ಗೇಮರ್ 2.0 |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503155438/http://www.gamer20.com/features/150/4 |url-status=dead }}</ref>[[ಚಿತ್ರ:Xboxdvdremote.jpg|100px|right|thumb|ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ DVD ರಿಮೋಟ್]] ಕಂಟ್ರೋಲರ್ S ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಇತರೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪುನಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೂಲ ನಿಯಂತ್ರಕವೂ ಸಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು 8 MB ತೆಗೆಯಬಹುದಾದ [[ಸಾಲಿಡ್ ಸ್ಟೇಟ್]][[ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಇಲ್ಲವೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಟ್ ನ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಿಂದ ಯಾವ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಆಗಿದೆಯೊ ಅದನ್ನು ನಕಲುಮಾಡಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಆಟಗಳು ಮೆಮೊರಿ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ ಕೆಲವು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸೇವ್ ಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಹಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಅನುಪಮವಾದ ಸಹಿಹಾಕುವ ಕೀ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಟಗಳು (ಉದಾ., ''[[ನಿಂಜಾ ಗೈಡೆನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ ಎಕ್ಟ್ರೀಮ್ ಬೀಚ್ ವಾಲಿಬಾಲ್]]'' ) ಬೇರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಹಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ರೀತಿ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ನ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗೆ ಮಿತಿ ಹೇರಿವೆ. ಕೆಲವು ಆಟದ ಸೇವ್ ಗಳು 8 MB ಮೇಲೆ ಸರಳವಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್ ಮಾಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗದಂತೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು(''[[Star Wars: Knights of the Old Republic]]'' ). ಸಹಿ ಹಾಕುವ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ (ದಿ "HD ಕೀ") ಹಾಗೂ ಆಟದ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೈಟಲ್ ಕೀ (ದಿ "ಆಥ್ ಕೀ") ತಿಳಿದಿರುವು ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಒಂದು ಬೇರೆ ಕನ್ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸೇವ್ ಗೇಮ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು, ಒಂದು ಮೆಮೊರಿ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಸೇವ್ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [[RCA]] ಇನ್ ಪುಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಗೆ [[ಆಡಿಯೊ ಸ್ಟೀರಿಯೊ]] ಅಥವಾ [[ಮೊನ್ಯಾರಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು]] ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನ AV ಕೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೊತ್ತಾದ AV ಕೇಬಲ್ ಸಹ ಅಲ್ಲದೆ [[SCART]] ಪರಿವರ್ತಕ ಬ್ಲಾಕ್ ಗೆ ಒಂದು RCA ಜ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ವಿಂಡೊಸ್ 2000]] ದರ [[ಕೆರ್ನಲ್]] ನ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿರುವ ಅವತರಣಿಕೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು]] ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/xboxteam/archive/2006/02/17/534421.aspx|title=The Xbox Operating System|work=XBox Team Blog|accessdate=2008-07-03}}</ref> ಡೈರೆಕ್ಟ್X 8.1 ನಂತಹ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತಹ [[API]] ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ API ಗಳನ್ನು ಅದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "(ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ) ಕೆರ್ನಲ್ ವಿಂಡೋಸ್ NT ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.... ಆದರೆ ಅದು ಕೋಡ್ ನ 150K ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು...." ಎಂಬುದಾಗಿ ಯುರೋಪನಲ್ಲಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹಿಂದಿನ VP ಸ್ಯಾಂಡಿ ಡುನ್ಕಾನ್ ರವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://twitter.com/ZanderDuYoyo/status/3601866409 ]{{dead link|date=March 2010}}</ref> [[ವಿಂಡೋಸ್ 2000]] ಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವ [[ವಿಂಡೋಸ್ NT]] ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಆಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು; ಅದು ಎರಡರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ [[ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್]] ಅನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತದ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿಸಲು, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್ ದ್ರೈವ್]] ಗೆ ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತಹ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುವ [[ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್]] ಅನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಉಪಯೋಗದಾರರು ಆಟದ ಸೇವ್ ಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನಿಂದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಹಿ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಉಪಯೋಗದಾರನು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಒಂದು ಆಟವನ್ನು ಆಡದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬಣ್ಣದ ಯೋಜನೆಯ ಸಹಿತ ಸ್ಥರವಾಗಿರಲು, ಬಳಕೆದಾರನ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಗೆ ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಅನೇಕ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಲೈವ್ ಸೇವೆಯು ಇನ್ನೂ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಲೈವ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಯಿತು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು [[ಹೆಡ್ ಸೆಟ್]], ಒಂದು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ಲಿಮೆಂಟಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಮೂಲಕ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ == [[ಚಿತ್ರ:Xbox-live-logo.png|thumb|right|150px|2005 ರಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಲೊಗೋ]] ನವೆಂಬರ್ 15, 2002 ರಂದು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್]] ಗೆ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರಂಚದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಇತರೆ ಚಂದಾರರ ಜೊತೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತನ್ನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಟವಾಡುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆನ್ ಲೈನ್ ಸೇವೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರ ಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 250,000 ಚಂದಾಧಾರರು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಆರಂಭವಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://games.ign.com/articles/381/381618p1.html|title=Xbox Live Subscriptions Double Expectations|accessdate=2007-09-30|author=Coleman, Stephen|date=2003-01-07|publisher=IGN|archive-date=2012-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121234008/http://games.ign.com/articles/381/381618p1.html|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 2004 ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು; ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿತು, ಹಾಗೂ 2007 ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರು ಇದ್ದರೆಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೇ 2009 ರಂದು, ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಚಂದಾದಾರರಷ್ಟು ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.engadget.com/2009/05/28/microsoft-touts-30-million-xbox-360s-sold-20-million-xbox-live/ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಿತ, 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ 360 ಅನ್ನು ಮಾರಿದ್ದೇವೆಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ - ಎನ್ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್]</ref> ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2010 ರಂದು, ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಹಿಟ್ಟೆನ್ ಗೇಮ್ ಸ್ಕೋರ್ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.<ref name="gamerscoreblog1" /> ಸೇವೆಗಳು ನಿಶ್ಚಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ 20 ಆಟಗಾರರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಹ್ಯಾಲೋ 2 ಗೆ ತಮ್ಮ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬಿಟ್ಟು ನಂತರವೂ 10 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.eurogamer.net/articles/people-still-playing-halo-2-somehow|title=People still playing Halo 2 somehow|date=2010-04-26|accessdate=2010-06-04|publisher=[[Eurogamer]]}}</ref> == ಆಟಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Halo2-cover.png|150px|right|thumb|ಹ್ಯಾಲೊ 2, ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಹೊದಿಕೆ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಟ]] ನವೆಂಬರ್ 15, 2001 ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ [[ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟ]]''[[Halo: Combat Evolved]]'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.gamerankings.com/xbox/472132-halo-combat-evolved/index.html ಹ್ಯಾಲೊ: ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್ ಎವಾಲ್ವಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025150000/http://www.gamerankings.com/xbox/472132-halo-combat-evolved/index.html |date=2013-10-25 }} [[ಗೇಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ</ref> ಅದರದೇ ಆದ ಮುಂದಿನ ಆಟ, ''[[ಹ್ಯಾಲೋ 2]]'', ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟವಾಗಿದೆ]].<ref name="halo2sales">{{cite web | author=Asher Moses | date=2007-08-30 | url=http://www.smh.com.au/news/biztech/prepare-for-allout-war/2007/08/30/1188067256196.html | title=Prepare for all-out war | publisher=[[The Sydney Morning Herald]] | accessdate=2008-07-16 | quote=Combined, the first two Halo games have notched up sales of more than 14.5 million copies so far, about 8 million of which can be attributed to Halo 2, which is the best-selling first-generation Xbox game worldwide.}}</ref> ''[[NFL ಫೀವರ್ 2002]]'',<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472134-nfl-fever-2002/index.html|title=NFL Fever 2002: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429103041/http://www.gamerankings.com/xbox/472134-nfl-fever-2002/index.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗೋಥಾಮ್ ರೇಸಿಂಗ್]]'',<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472137-project-gotham-racing/index.html|title=Project Gotham Racing: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429062345/http://www.gamerankings.com/xbox/472137-project-gotham-racing/index.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ''[[ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್ 3]]'',<ref>{{cite web|url= http://www.gamerankings.com/xbox/475251-dead-or-alive-3/index.html|title= Dead or Alive 3: Summary|accessdate= 2007-09-30|publisher= [[GameRankings]]|archive-date= 2013-12-24|archive-url= https://web.archive.org/web/20131224110343/http://www.gamerankings.com/xbox/475251-dead-or-alive-3/index.html|url-status= dead}}</ref> ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಎರಡನೆ-ಪಕ್ಷದ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮುಂಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಬಿಕರಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಗಳ ಅಪಜಯದ''[[Azurik: Rise of Perathia]]'' ಕಾರಣ ಹಾಳುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamerankings.com/xbox/472133-azurik-rise-of-perathia/index.html|title=Azurik: Rise of Perathia: Summary|accessdate=2007-09-30|publisher=[[GameRankings]]|archive-date=2009-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090429073858/http://www.gamerankings.com/xbox/472133-azurik-rise-of-perathia/index.html|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಆರಂಭದಿಂದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗೆ ಬಲವಾದ ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, PS2 ಅವತರಣಿಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಸಚಿತ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳೂ ಇಲ್ಲವೆ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಿತ, ಅದರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅನೇಕ ಮುಂಚಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಆಟಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಹೀಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್ ಆಟೋ ಸೀರೀಸ್|''ಗ್ರಾಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್ ಆಟೋ'' ಸೀರೀಸ್]]ಮತ್ತು ''[[Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty]]'' ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 2 ಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆಟಗಳಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋನಿ ಅಲ್ಪ ಕಾಲ ಹಿಂದೆಹಾಕಿತು. 2002 ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ PS2 ರಿಂದ ಸ್ವತಃ ತನ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್]] ನ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು ''ಮೊಟೊGP'', ''[[ಮೆಖ್ ಅಸಾಲ್ಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಟಾಂ ಕ್ಲ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ ಘೋಸ್ಟ್ ರೆಕಾನ್]]'' ನಂತಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಶರೋನಾಮೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ 2002 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''[[ಟಾಂ ಕ್ಲ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪಿಂಟರ್ ಸೆಲ್]]'', ''[[ನಿಂಜಾ ಗೈಡೆನ್]]'' ಮತ್ತು [[ಲೂಕಾಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ]] ನಂತಹ ಅನೇಕ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಆಟಗಳು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ''[[Star Wars: Knights of the Old Republic]]''. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ''[[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್ ಆಟೋ III]]'' ಮತ್ತು ಅದರ [[ಮುಂದುವರಿದ ಬಾಗವನ್ನು]] ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ [[ಟೇಕ್-ಟೂ ಇಂಟರ್ಯಾಕ್ಟಿವ್]] ನ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ [[ಸೋನಿ]]ಯ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಡಮಾಡುವುದರ ಬದಲು PS2 ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಒಲವು ತೋರಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ''[[ಹ್ಯಾಲೋ 2]]'' ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲೇ 125 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ <ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Halo-2-clears-record-125-million-in-first-day/2100-1043_3-5447379.html| title='Halo 2' clears record $125 million in first day|accessdate=2007-09-30|last=Becker|first= David|date=2004-11-10| publisher=News.com}}</ref>, ಮನೋರಂಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟಾದ ಹಣಗಳಿಸಿದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ ಮೊದಲ [[ಕಿಲ್ಲರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]] ಆಯಿತು. ಆ ವರುಷ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್]] ಮೇಲೆ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2008 ರಂದು, ''[[ಮ್ಯಾಡೆನ್ NFL 09]]'', ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೊನೆಯ ಆಟವಾಗಿತ್ತು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Xboxinside02.jpg|thumb|right|ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಡ್ರೈವ್ ಗಳು]] *[[CPU]]: 32-ಬಿಟ್ 733 [[MHz]], [[ಪೆಂಟಿಯಂ III]]-ಆಧಾರಿತ, ಅಧಿಕೃತ ಇಂಟೆಲ್ ನವರ [[ಕಾಪರ್ ಮೈನ್-ಆಧಾರಿತ]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳನ್ನು [[ಮೈಕ್ರೋ-PGA2]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ([[BGA]]). 180 [[nm]] ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮೇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ).<ref name="anandtech">{{Cite web |url=http://www.anandtech.com/systems/showdoc.aspx?i=1561&p=2 |title=ಆನಂದ್ ಟೆಕ್ ಅವರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ |access-date=2025-08-09 |archive-date=2009-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823030356/http://www.anandtech.com/systems/showdoc.aspx?i=1561&p=2 |url-status=dead }}</ref> * **[[SSE]] [[ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] [[SIMD]]. ನಾಲ್ಕು [[ಸಿಂಗಲ್-ಪ್ರಿಸಿಷನ್]] ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಂಬರ್ ಗಳು ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಸೈಕಲ್ ಗೆ. **[[MMX]] [[ಇಂಟಿಜೆರ್]] SIMD **133&nbsp;MHz 64-ಬಿಟ್ [[GTL+]] [[ಮುಂದಿನ-ಸೈಡ್ ಬಸ್]]GPU ಗೆ **32&nbsp;[[KB]] L1 [[ಕ್ಯಾಚೆ]]. 128&nbsp;KB ಆನ್-ಡೈ L2 "[[ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಫರ್ ಕ್ಯಾಚೆ]]" *[[ಶೇರ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿ]] ಸಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ **64&nbsp;[[MB]] [[DDR SDRAM]] 200&nbsp;ಮ್ಹ್ಜ್ ಗಳಲ್ಲಿ; ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಗಳ 128-ಬಿಟ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ 6400&nbsp;[[MB]]/ಅನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ **ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ [[ಹೈನಿಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಸಂಗ್]] ನವರು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ *[[GPU]] ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ [[ಚಿಪ್ ಸೆಟ್]]: 233&nbsp;MHz "[[NV2A]]" [[ASIC]]. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ಎನ್ವಿಡಿಯಾ]] ದವರಿಂದ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು **ಜಿಯೊಮೆಟ್ರಿ ಇಂಜಿನ್: 115 ಮಿಲಿಯನ್ [[ವರ್ಟೆಸಿಸ್]]/ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ, 125 ಮಿಲಿಯನ್ [[ಪಾರ್ಟಿಕಲ್]]ಗಳು/ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ (ಪೀಕ್) **4 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಪೈಪ್ ಲೈನ್]]ಗಳು ಜೊತೆಗೆ 2 [[ಟೆಕ್ ಶ್ಚರ್ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು]] ಪ್ರತಿ **932 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್]]ಗಳು/ಸೆಕೆಂಡ್ (233&nbsp;MHz x 4 ಪೈಪ್ ಲೈನ್ಸ್), 1,864 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್]]/ಸೆಕೆಂಡ್ (932&nbsp;MP×2 ಟೆಕ್ಸಶ್ಚರ್ ಯೂನಿಟ್ಸ್) (ಪೀಕ್) ***ಪೀಕ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ನ ಸಾಧನೆಗಳು (32ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಗಳು ಫಿಲ್ ರೇಟ್ ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ): 29,125,000 32-ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್/s ರಾ or w. 2 ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಲಿಟ್. ****485,416 ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ ಗೆ @ 60 ಫ್ರೇಮ್/s ****970,833 ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ ಗೆ @ 30 ಫ್ರೇಮ್/s **8 ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಪರ್ ಪಾಸ್, [[ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಕಂಪ್ರೆಷನ್]], [[ಪೂರ್ಣ ದೃಶ್ಯ ಆಂಟಿ-ಅಲಿಯಾಸಿಂಗ್]](NV [[ಕ್ವಿನ್ಕುನಾಕ್ಸ್]], [[ಸೂಪರ್ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]], [[ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]]) **[[ಬೈಲೀನಿಯರ]], [[ಟ್ರೈಲೀನಿಯರ್]], ಮತ್ತು [[ಅನಿಸ್ಟ್ರೋಪಿಕ್]] [[ಟೆಕಶ್ಚರ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್]] **[[ಜೀಫೋರ್ಸ್ 3]] ಮತ್ತು [[ಜೀಫೋರ್ಸ್ 4]] ಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ PC GPUs *ಶೇಖರಣ ಮಾಧ್ಯಮ **2×–5× (2.6&nbsp;MB/s–6.6&nbsp;MB/s) [[CAV]] [[DVD-ROM]] **8 ಅಥವಾ 10 [[GB]], 3.5&nbsp;in, 5,400 [[RPM]] [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್]]. [[ಫಾರ್ಮಾಟೆಡ್]] 8&nbsp;GB ಗೆ. [[FATX]] [[ಫೈಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]. **ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇವ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಐಚ್ಛಿಕ 8 MB ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್. *ಆಡಿಯೊ ಪ್ರೊಸೆಸರ್: NVIDIA "MCPX" (a.k.a. [[ಸೌಂಡ್ ಸ್ಟಾರಮ್]] "NVAPU") **64 3D ಸೌಂಡ್ ಚಾನೆಲ್ ಗಳು ( 256 ತನಕ [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ]] ಧ್ವನಿಗಳು) **[[HRTF]] [[ಸೆನ್ ಸುರಾ]] 3D ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ **[[MIDI]] DLS2 ಬೆಂಬಲ **[[ಮೊನಾರುಲ್]], [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ]], [[ಡೋಲ್ಬೆ ಸರೌಂಡ್]], [[ಡೋಲ್ಬೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈವ್ 5.1]], ಮತ್ತು [[DTS ಸರೌಂಡ್]] (DVD ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ) ಆಡಿಯೊ ಕೇಳುವ ಆಯ್ಕೆಗಳು *ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ 10/[[100BASE-TX]] ವೈರ್ ಮಾಡಿದ [[ಈಥರ್ನೆಟ್]] *DVD ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು (ಆಡ್-ಆನ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) *A/V ಔಟ್ ಪುಟ್: [[ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ವಿಡಿಯೊ]], [[S-ವಿಡಿಯೊ]], [[ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ ವಿಡಿಯೊ]], [[SCART]], ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ [[TOSLINK]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ RCA ಅನಲಾಗ್ ಆಡಿಯೊ]] *ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್: [[480i]], [[480p]], [[576i]], [[576p]], [[720p]], [[1080i]] *ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್: 4 ಆಧಿಕೃತ [[USB]] 1.1 ಪೋರ್ಟ್ಸ್ *ತೂಕ: 3.86&nbsp;ಕೆಜಿ (8.5&nbsp;[[lb]]) *ಅಳತೆ: 320×100×260&nbsp;mm (12.5×4×10.5&nbsp;in)<ref>{{Cite web |url=http://support.xbox.com/support/en/us/xbox/hardware/consolespecifications/consolespecifications.aspx |title=ಮೂಲ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010122404/http://support.xbox.com/support/en/us/xbox/hardware/consolespecifications/consolespecifications.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == === ಮಾರಾಟಗಳು === {| class="wikitable sortable " style="float:right;margin:0 0 0.5em 1em" |- ! ಪ್ರದೇಶ(ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ! [[ಮಾರಿದ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು]] <br /><small>(ಮೇ 10, 2006ರ ವರೆಗೆ)</small> ! ಮೊದಲು ದೊರೆತದ್ದು |- | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ | 16 ಮಿಲಿಯನ್ | ನವೆಂಬರ್ 1, 2005 |- | ಯುರೋಪ್‌ | 6 ಮಿಲಿಯನ್ | ಮಾರ್ಚ್ 5, 2002. |- | ಏಷ್ಯಾ | 2 ಮಿಲಿಯನ್ | ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006. |- | '''ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ''' | '''24 ಮಿಲಿಯನ್''' |} ನವೆಂಬರ್ 15, 2001ರಂದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಟಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿ ನಿಂಟೆಂಡೋ ಗೇಂಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೇ 10, 2006ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ 24 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೂನಿಟ್ ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="gamers_catch" /> ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 16 ಮಿಲಿಯನ ಘಟಕಗಳು, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದಂತೆ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಯುಕೆ ದಲ್ಲಿನ ಜಾಹಿರಾತಿನ ವಿವಾದ === ಅದು ಹೆಚ್ಚಾದ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯುಳ್ಳ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ, ಬೆದರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಬೇಜಾರುಗೊಳಿಸುವಂತಹುದ್ದೆಂದು ಬಂದ ದೂರುಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನದ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಮಿಶನ್]](ITC) ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪಣಿಯಂತೆ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಿಗೆ ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳು ಜನ್ಮ ಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಗಾಳಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಚಿಟ್ಟನೆ ಚೀರುತ್ತಾ ಹಾರಿದಂತೆ ಅದು ವರ್ಣಿಸಿತ್ತು. ಅವನು ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದಂತೆ, ಸಮಯವು ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ದಾಟಿ ಹೋದನು. ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧನ ಹಾಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗೋರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದಿಳಿದನು. ಧೂಳು ಮತ್ತು ಹೊಗೆ ಗೋರಿಯಿಂದ ಸುರಿಯಿತು. ಆ ಜಾಹಿರಾತು ಈ ರೀತಿಯ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ''ಲೈಫ್ ಇಸ್ ಶಾರ್ಟ.'' ''ಪ್ಲೇ ಮೋರ್.'' <ref>{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2028725.stm|title='Shocking' Xbox advert banned|accessdate=2007-07-18|date=2002-06-06|publisher=[[BBC News Online]]}}</ref> == ಮಾಡ್ಡಿಂಗ್ == [[ಚಿತ್ರ:Xboxinside01.jpg|thumb|left|ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಸಹಿತ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್]] ಅದರ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ 90-ದಿನಗಳ ಭರವಸೆ ಪತ್ರದ ಅವಧಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ, (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಲ್ಲಿನಂತೆ) ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಗಳ ಭದ್ರತಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮೋಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು, ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಮಾಡ್ಡಿಂಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯತ್ತಾರೆ. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಗಳು, ಸಹಿಯಾಗದ ಕೋಡ್ ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ, ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯ ಫ್ಲಾಗ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಹಿಯಾಗದ ಕೋಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಟದ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ಗಳು ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಆಂಡ್ರೊ ಹ್ಯುಯಾಂಗ್]] ನಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ BIOS ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳ ಕಾರಣ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-linux.org/wiki/The_Hidden_Boot_Code_of_the_Xbox|title=The Hidden Boot Code of the Xbox|accessdate=2007-07-18|publisher=[[Xbox Linux]]|archive-date=2007-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070715122200/http://www.xbox-linux.org/wiki/The_Hidden_Boot_Code_of_the_Xbox|url-status=dead}}</ref>{{Verify credibility|date=July 2008}} ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಮೊಡ್ಡಿಂಗ್ ಅದರ ಭರವಸೆ ಪತ್ರವನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸುವುದು. ಅದು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲೈವ್ ನ [[ಉಪಯೋಗದ ಕರಾರು]]ಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.xbox.com/en-US/legal/liveTOU.htm|title=Xbox Live Terms of Use|accessdate=2007-07-18|date=October 2006|publisher=Xbox.com|archive-date=2009-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125050217/http://www.xbox.com/en-US/legal/liveTOU.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿರೋಧಿಸುವುದರ ಕಾರಣ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಅದು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು "ಸ್ಟಾಕ್" ಕಾನ್ಫಿಗುರೇಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಬೂಟ್ ಮಾಡಲು ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಅನೇಕ ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಡಿಸೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ಕೋಲ್ಡ್ ಬೂಟ್" ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, DVD ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಆಟ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಭರ್ತಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು) ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಲ್ಟಿ ಬೂಟ್ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಗಳನ್ನು ಡಿಸೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೊಡ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪದ್ಧತಿಗಳಿವೆ: *[[ಮೊಡ್ ಚಿಪ್]]: ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೋಸ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ BIOS ಸಹಿತ, ಮೂಲ BIOS ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಮೊಡ್ ಚಿಪ್ ಅಳವಡಿಸುವುದು.<ref>{{cite web |url=www.tinyurl.com/freemembershipcards |title=What Are They and Should You Use One?|accessdate=2007-07-18|author=Rybka, Jason|publisher=[[About.com]]}}</ref> *[[TSOP]] ಫ್ಲಾಶಿಂಗ್: ಭದ್ರತೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸಲು ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ BIOS ಜೊತೆ ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ BIOS ಚಿಪ್ ಪುನಃ ಫ್ಲಾಶ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ (ದಿ 'TSOP') ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ [[EEPROM]] ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ BIOS ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.i-hacked.com/content/view/37/62/|title=Flashing TSOP With ANY Version XBOX V1.0-V1.5 For Noobs|accessdate=2007-07-18|author=SLuSHIE|date=2004-03-30|publisher=I-Hacked.com|archive-date=2007-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714064050/http://www.i-hacked.com/content/view/37/62/|url-status=dead}}</ref> ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ TSOP ಯನ್ನು ಫ್ಲಾಶ್ ಮಾಡಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ (ಕೆಳಗಡೆಯ 'ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್' ಅನ್ನು ನೋಡಿರಿ) ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫ್ಲಾಶಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ TSOP ಅನ್ನು ಸೋಲ್ಡರ್ ಮಾಡಿ ತೆಗೆದು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ EEPROM ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬರೆಯಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ 1.0 ದಿಂದ 1.5 ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಂತರದ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಸ್ವಂತದ ಚಿಪ್ ಒಳಗಡೆ LPC ROM ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯ TSOP ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-linux.org/wiki/Xbox_Hardware_Overview#Xcalibur|title=Xbox Hardware Overview – Xcalibur|accessdate=2007-07-18|author=Steil, Michael|date=2007-02-07|publisher=[[Xbox Linux]]|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617022211/http://www.xbox-linux.org/wiki/Xbox_Hardware_Overview#Xcalibur|url-status=dead}}</ref> *[[ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್]] ಗಳು: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವಂತಹ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ BIOS ನ ಇನ್ ಮೆಮೊರಿ ನಕಲನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಬರೆಯುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.xbox-hq.com/html/modules.php?name=Xbox_Homebrew&op=view&gid=132|title=Phoenix Bios Loader|accessdate=2007-07-18|author=Phoenix|publisher=Xbox-HQ.com}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಜೊತೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಮಲ್ಟಿಬೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಆಟದ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು.{{Citation needed|date=March 2009}} (''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ '' : [[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ಸ್]]) **ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್: ಸೇವ್ ಗೇಮ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಫರ್ ಓವರ್ ಫ್ಲೋ ಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವಂತಹ ಆರಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/2100-1043-994794.html|title=Hacker cracks Xbox challenge|accessdate=2007-07-18|author=Becker, David|date=2003-03-31|publisher=News.com}}</ref> ಈ ವಿಶೇಷ ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಗಳು ಲೋಡ್ ಆದಾಗ, ಅವು ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬರಹಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೇಮ್ ಸೇವ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲಾಯಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸ ಬೇಕಾದಾಗ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. *[[ಹಾಟ್ ಸ್ವಾಪಿಂಗ್]]: ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿಯ ಡಾಟಾವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. ಅದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಜೊತೆ ಆ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಲಿನುಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಲೈವ್ ಅಡಕ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿನ ಡಾಟಾ ವನ್ನು ಓದಬಹುದು, ಬದಲಾಯಿಸ ಬಹುದು, ಹಾಗೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬರಹ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಹಾರ್ಡ ಡ್ರೈವ್ ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್ ಮೊಡ್ ಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರ ಕೌಶಲ್ಯವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಆನ್ ಲೈನ್ ಆಟಗಳ ಮೇಲೆ ವಂಚನೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ಹಾಟ್ ಸ್ವಾಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕನ್ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವುದು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು (ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು) === ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಅನೇಕ ವಿಷಯಾಂಶಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಮೂಲಭೂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವವರು ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ವಿಧಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. * ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗಳು - ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೂಲ "MS" ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ಆಶ್ರಯಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಒಂದು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಡ್ಯಾಶ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಆಟ ಆಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಮಾಡ್ ಮಾಡಿದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು [[XBMC]] ಜೊತೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://www.tomshardware.com/reviews/modding-xbox-ultimate-multimedia-center,807.html|title=Modding The Xbox Into The Ultimate Multimedia Center|accessdate=2004-05-11|author=Patrick Schmid and Achim Roos|date=2007-07-18|publisher= Tom's Hardware}}</ref> ([[ಕ್ಸೇಬಿಯನ್]] ಸಹ ನೋಡಿರಿ), [http://www.xbox-linux.org/wiki/XDSL_HOWTO ಡ್ಯಾಮ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಲಿನುಕ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617005635/http://www.xbox-linux.org/wiki/XDSL_HOWTO |date=2010-06-17 }} ಹಾಗೂ [http://www.dynebolic.org/ ಡೈನ್: ಬೋಲಿಕ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090710002857/http://www.dynebolic.org/ |date=2009-07-10 }} ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದುವುಗಳು, [http://distrowatch.com/table.php?distribution=gentoox ಜೆಂಟೂ], [http://www.xbox-linux.org/wiki/Xebian_HOWTO ಡೇಬಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617003825/http://www.xbox-linux.org/wiki/Xebian_HOWTO |date=2010-06-17 }} ವಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದುವುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಲಿನುಕ್ಸ್ ನ ಹಂಚಿಕೆಗಳು ಸಹ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ: *[[ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಲಿನುಕ್ಸ್]], ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ [[ಲಿನುಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಳವಡಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. *[[ಉಚಿತBSD]] ಅನ್ನೂ ಸಹ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ವಿಂಡೋಸ್ CE]]<ref>{{cite web|url= http://www.geekzone.co.nz/content.asp?contentid=2077|title=Windows CE.Net 4.20 ported to Xbox|accessdate=2004-01-03}}</ref> ಒಂದು ನಿಯಮಿತ, ಮಾಡ್ ಮಾಡಿಲ್ಲದ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಒಂದು [[ಟ್ರೈನರ್]] ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commonscat|Xbox}} * [http://www.xbox.com/ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಜಾಲತಾಣ] * {{dmoz|Games/Video_Games/Console_Platforms/Microsoft/Xbox}} {{Microsoft}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2001ರ ಪರಿಚಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೊ ಆಟಗಳ ವಿವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿಡಿಯೊ ಆಟದ ಕನ್ಸೋಲ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000 ದಲ್ಲಿನ ಆಟದ ಸಾಮಾನುಗಳು]] obl8t6yy4rb27g1w70ad19g1af7kbtm 0 23866 1373529 1340794 2026-05-16T07:26:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373529 wikitext text/x-wiki {{two other uses|the U.S. state of Kansas|the river|Kansas River|other uses|}} {{FixBunching|beg}} {{US state | Name = Kansas | Fullname = State of Kansas | Flag = Flag of Kansas.svg | Flaglink = [[Flag of Kansas|Flag]] | Seal =Seal_of_Kansas.svg | Map = Map of USA KS.svg | BorderingStates = [[Nebraska]], [[Missouri]],<br /> [[Oklahoma]], [[Colorado]] | OfficialLang = [[ಆಂಗ್ಲ|English]]<ref>{{Cite web| url=http://www.us-english.org/inc/news/preleases/viewRelease.asp?ID=252| title=Governor’s Signature Makes English the Official Language of Kansas| publisher=Us-english.org| date=2007-05-11| accessdate=2008-08-06| archive-date=2007-07-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20070710015939/http://www.us-english.org/inc/news/preleases/viewRelease.asp?ID=252| url-status=dead}}</ref> | Nickname = The Sunflower State (official);<br />The Wheat State | Former = Kansas Territory | Demonym = Kansan | Motto = [[Ad astra per aspera]] | Capital = <!-- PLEASE DO NOT CHANGE THIS TO "GOOGLE" WITHOUT FIRST GAINING CONSENSUS FOR IT ON THE TALK PAGE -->[[Topeka, Kansas|Topeka]]<!-- PLEASE DO NOT CHANGE THIS TO "GOOGLE" WITHOUT FIRST GAINING CONSENSUS FOR IT ON THE TALK PAGE --> | LargestCity = [[Wichita, Kansas|Wichita]] | LargestMetro = [[Kansas City Metropolitan Area|Kansas portion of Kansas City, MO-KS Metro Area]] | Governor = [[Mark Parkinson]] (D) | Lieutenant Governor = [[Troy Findley]] (D)| | Legislature = [[Kansas Legislature]] | Upperhouse = [[Kansas Senate|Senate]] | Lowerhouse = [[Kansas House of Representatives|House of Representatives]] | Senators = [[Sam Brownback]] (R)<br />[[Pat Roberts]] (R) | Representative=[[Jerry Moran]] (R)<br />[[Lynn Jenkins]] (R)<br />[[Dennis Moore]] (D)<br />[[Todd Tiahrt]] (R) | PostalAbbreviation = KS | AreaRank = 15th | TotalAreaUS = 82,277 | TotalArea = 213,096 | LandAreaUS = 81,815 | LandArea = 211,901 | WaterAreaUS = 462 | WaterArea = 1,196 | PCWater = 0.56 | PopRank = 33rd | 2000Pop (old) = 2,688,418 | 2000Pop = 2,818,747 (2009 est.)<ref name=09CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2010-06-05 | url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-01.csv}}</ref> <br /> 2,688,418 (2000) | DensityRank = 40th | 2000DensityUS = 32.9 | 2000Density = 12.7 | AdmittanceOrder = 34th | AdmittanceDate = January 29, 1861 | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[Coordinated Universal Time|UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | TZ1Where = most of state | TimeZone2 = [[Mountain Standard Time Zone|Mountain]]: UTC-7/[[Daylight saving time|-6]] | TZ2Where = 4 western counties | Latitude = [[37th parallel north|37° N]] to [[40th parallel north|40° N]] | Longitude = 94° 35′ W to 102° 3′ W | WidthUS = 417| | Width = 645 | LengthUS = 211 | Length = 340 | HighestPoint = [[Mount Sunflower]], [[Wallace County, Kansas|Wallace County]]<ref name="usgs">{{cite web| date =29 April 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =November 6, 2006| archive-date =1 ಜೂನ್ 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 4,039 | HighestElev = 1,232 | MeanElevUS = 2,000 | MeanElev = 600| LowestPoint = [[Verdigris River]], [[Montgomery County, Kansas|Montgomery County]]<ref name="usgs"/> | LowestElevUS = 679 | LowestElev = 207 | ISOCode = US-KS | Website = www.kansas.gov }} {{FixBunching|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Winter wheat awaiting harvest in Kansas (1972).jpg|250px|right|thumb|ಪಶ್ಚಿಮದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಟಾವಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಚಳಿಗಾಲದ ಗೋಧಿ ಹೊಲಗಳು, ಮೇ 1972</font size=2>]] {{FixBunching|end}} '''ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ({{IPAc-en|en-us-Kansas.ogg|ˈ|k|æ|n|z|ə|s}}) ರಾಜ್ಯ''' ವು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮದ/ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf Census.gov]</ref> ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಕನ್ಸಾ/ಕಾನ್ಸಾ]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದ, ತನ್ನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿ]]ಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>ಜಾನ್‌ ಕೂಂಟ್ಜ್, p.c.</ref> ಈ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು (ಸ್ಥಾನಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''kką:ze'' ) "ಮಾರುತದ ಜನರು" ಅಥವಾ "ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರುತದ ಜನರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ ಆ ಪದದ ಮೂಲಾರ್ಥ ಬಹುಶಃ ಹಾಗಿರಲಾರದು.<ref>ರಾಂಕಿನ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್. 2005. "ಕ್ವಾಪಾ." In ''ಇನ್‌‌ ನೇಟಿವ್‌‌‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟರ್ನ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌'', eds. ಹೀಥರ್‌ K. ಹಾರ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಜನೈನ್‌‌‌ ಸ್ಕಾನ್‌ಕರೆಲ್ಲಿ. ಲಿಂಕನ್‌‌‌: ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, pg. 492</ref><ref>ಕನ್ನೆಲ್ಲೆ, ವಿಲಿಯಂ E. 1918. ''[http://skyways.lib.ks.us/genweb/archives/1918ks/v1/ch10p1.html ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211043240/http://skyways.lib.ks.us/genweb/archives/1918ks/v1/ch10p1.html |date=2007-02-11 }}''. A ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾನ್ಸಾನ್ಸ್‌, ch. 10, vol. 1</ref> ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು "ಕಾನ್ಸಾನರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, [[ಕಾಡುಕೋಣ/ಕಾಡೆಮ್ಮೆ]]ಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಅಲೆಮಾರಿ]] [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿ]]ಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಐರೋಪ್ಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರಾದರೂ, [[ಗುಲಾಮಗಿರಿ]] ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟ/ಯುದ್ಧಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1850ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತೀಕರಣದ ಭರಾಟೆಯು ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. U.S. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 1854ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ವಸಾಹತೀಕರಣಕ್ಕೆ/ವಲಸೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಂಡಾಗ]], ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ [[ಮುಕ್ತ-ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು]] [[ನವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌]] ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ]]ಯ ಗುಲಾಮಗಿರಿ-ಸಮರ್ಥಕ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗುವುದೋ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯವಾಗುವುದೋ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹಾತೊರೆದರು. ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಗಳು ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಹಾಗೂ ಅರಾಜಕತ್ವದ ಕುಲುಮೆಯಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, [[ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದರಲ್ಲದೇ ಜನವರಿ 29, 1861ರಂದು,<ref>[http://memory.loc.gov/ammem/today/jan29.html ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂದು/ಟುಡೇ ಇನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಜನವರಿ 29]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.governor.ks.gov/Facts/kansasseal.htm |title=Kansas.gov - ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ |access-date=2010-07-02 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224224917/https://governor.kansas.gov/Facts/kansasseal.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಒಕ್ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ [[ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ, [[ವಲಸೆಗಾರರು]] ಅಲ್ಲಿನ [[ಮಟ್ಟಸವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ]]ನ್ನು ಫಲದಾಯಕ ಜಮೀನುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ, ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಗೋಧಿ]], [[ಹುಲ್ಲುಜೋಳ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.sorghumgrowers.com/Sorghum%20101.html |title=Sorghumgrowers.com |access-date=2010-07-02 |archive-date=2010-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425041842/http://www.sorghumgrowers.com/sorghum%20101.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ/ಭೂವಿವರಣೆ == ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]]ದಿಂದ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ]]ಯಿಂದ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಲಾಹಾಮ]]ದಿಂದ; ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೋರಾಡೋ]]ನಿಂದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[628 ಮಹಾನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[105 ಕೌಂಟಿಗಳಾ]]ಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌/ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರ‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌]] ಮಹಾಸಾಗರಗಳಿಂದ [[ಸಮಾನ ದೂರ]]ದಲ್ಲಿದೆ. [[48 ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ/ತಗಲಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು [[ಲೆಬನಾನ್‌‌]] ಸಮೀಪದ [[ಸ್ಮಿತ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಭೂಮಿತೀಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು 1983ರವರೆಗೆ [[ಆಸ್‌ಬಾರ್ನ್‌/ರ್ನೆ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು. U.S. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಪಟಗಳಲ್ಲೂ ಆ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಸೂಚಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರವು [[ಬಾರ್ಟನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === {{main|Geology of Kansas}} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಮತಲೀಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಇಳುಕಲಾಗಿರುವ]] [[ಸಂಚಿತ ಶಿಲೆಗಳ]] ಸರಣಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಭೂತಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ದ ಹಾಗೂ [[ಪರ್ಮಿಯನ್‌‌]] ಶಿಲೆಗಳ ಪದರಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳು ಆವೃತಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ ಭಾಗವು ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ [[ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದ ಪದರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ [[ಎತ್ತರಿಸಿದ]] [[ರಾಕಿ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್‌/ಶಿಲಾವೃತ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ]]ಗಳ [[ಸವೆತ]]ದಿಂದುಂಟಾದ [[ತೃತೀಯಕ ಅವಧಿ]]ಯ ಸಂಚಿತಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಕೊನೆಯು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟಸೀನ್‌‌‌ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಮಶಿಲಾರಚನೆ]]ಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು [[ಹಿಮಶಿಲಾಕೃತ ಸಂಹತಿ/ಜಲನಿಕ್ಷೇಪ]] ಹಾಗೂ [[ಹಳದಿಬೂದು ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿ]]ನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. === ಭೂಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ [[ಬೃಹತ್‌ ಕೇಂದ್ರಿತ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗವು ಸಪಾಟಾದ ಅಥವಾ ತರಂಗೀಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಎತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಎತ್ತರವು [[ಮಾಂಟ್‌‌ಗೋಮೆರಿ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಕಾಫಿವಿಲೆ/ಲ್ಲೆ]]ನಲ್ಲಿನ [[ವರ್ಡಿಗ್ರಿಸ್‌‌ ನದಿ]]ಯ ಬಳಿಯ {{convert|684|ft|m|us=on|abbr=on}} ಇಂದ ಹಿಡಿದು [[ವಾಲ್ಲೇಸ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕೊಲೊರಾಡೋ ಗಡಿಯಿಂದ ಅರ್ಧ ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ/ಸನ್‌ಫ್ಲವರ್‌ ಪರ್ವತ]]ದ ಬಳಿ {{convert|4039|ft|m|us=on|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಪಾಟಾದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಜನಜನಿತ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು "ತೆಳುದೋಸೆ/ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌ಗಿಂತ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಪಾಟಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ವರದಿ ನೀಡಿದ ಸುಪರಿಚಿತ 2003ನೇ ಸಾಲಿನ ಅಧ್ಯಯನ<ref>{{Cite web |url=http://improbable.com/airchives/paperair/volume9/v9i3/kansas.html |title=ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಈಸ್‌ ಫ್ಲಾಟರ್‌ ದ್ಯಾನ್‌ ಎ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌‌ |access-date=2010-07-02 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730133707/http://www.improbable.com/airchives/paperair/volume9/v9i3/kansas.html |url-status=dead }}</ref> ವೊಂದು ಅದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತ್ತು ಕೂಡಾ.<ref>[http://www2.ljworld.com/news/2003/jul/27/holy_hotcakes_study/ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ತೆಳುದೋಸೆಗಿಂತಲೂ ಸಪಾಟಾಗಿದೆ]</ref> ಆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಬಹುತೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ಅನ್ನು ಮಾಪನದ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಸಪಾಟಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 20ರಿಂದ 30ರೊಳಗಿನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಔನ್ನತ್ಯವು 2,000 ಅಡಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 36 ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.geotimes.org/oct03/NN_pancake.html |title=ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ತೆಳುದೋಸೆ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಗದ್ದಲ |access-date=2010-07-02 |archive-date=2004-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040124015708/http://www.geotimes.org/oct03/NN_pancake.html |url-status=dead }}</ref> === ನದಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Spring River 2006-07-03 2104.jpg|thumb|right|200px|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌ ನದಿ]] [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ನದಿ]]ಯು ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಡಿಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ {{convert|75|mi|km|us=on|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. [[ಧೂಮಾವೃತ/ಸ್ಮೋಕಿ ಬೆಟ್ಟ]] ಹಾಗೂ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ನದಿಗಳ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜಂಕ್ಷನ್‌‌ ಸಿಟಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿ]]ಯು (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದೆಡೆಗೆ {{convert|170|mi|km|us=on|abbr=on}}ರಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಿದ ನಂತರ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನಗರ]]ದ ಬಳಿ ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. [[ಕೊಲೊರಾಡೋ]] ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್/ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿ]]ಯು ([[ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ]]), ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ {{convert|500|mi|km|us=on|abbr=on}}ರಷ್ಟು ದೂರ ಬಳುಕುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಉಪನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ([[ಲಿಟಲ್‌‌ ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್/ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]], [[ನಿನ್ನೆಸ್ಕಾ/ಹ್‌‌]], ವಾಲ್ನಟ್‌‌, [[ಕೌ ಕ್ರೀಕ್‌‌]], [[ಸಿಮರ್ರಾನ್‌‌]], ವರ್ಡಿಗ್ರಿಸ್‌‌, ಹಾಗೂ [[ನಿಯೋಷೋ]]) ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇದು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಲುವೆ/ನಾಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಾವೃತ/ಸ್ಮೋಕಿ ಹಿಲ್‌/ಗುಡ್ಡ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿರುವ [[ಸಲೈನ್‌]]‌ ಹಾಗೂ ಸಾಲೋಮನ್‌ ನದಿಗಳು; ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಹರಿವ [[ಬಿಗ್‌‌ ಬ್ಲೂ]], [[ಡೆಲಾವೇರ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ವಕಾರುಸಾ]] ನದಿಗಳು ; ಹಾಗೂ ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ [[ಮರೈಸ್‌ ಡೆಸ್‌‌ ಸಿಗ್ನೆಸ್‌]]‌ ಸೇರಿವೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು === [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವೆ]]ಯಡಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ:<ref>{{cite web | title = Kansas | publisher = National Park Service | accessdate = 2008-07-15 | url = http://www.nps.gov/state/ks}}</ref> * ಟೊಪೆಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರೌನ್‌ v. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] * [[ಲಾರ್ನೆಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಲಾರ್ನೆಡ್‌‌ ಕೋಟೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಕೋಟೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] * [[ನಿಕೋಡೆಮಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ನಿಕೋಡೆಮಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * [[ಆರೆಗಾನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] * [[ಪೋನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] * [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] * [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ ಸಿಟಿ]]ದ ಬಳಿಯ [[ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಳಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ]] === ಹವಾಮಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Kansas Windmills.JPG|thumb|right|300px|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳ ರಾಶಿ]] [[ಕೊಪ್ಪೆನ್‌‌ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ತೇವಪೂರಿತ ಭೂಖಂಡೀಯ, ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹುಲ್ಲುಬಯಲಿನ ಹಾಗೂ ತೇವಪೂರಿತ ಉಷ್ಣವಲಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಹವಾಮಾನದ ವಿಧಗಳನ್ನು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವದ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ಭಾಗ) [[ತೇವಪೂರಿತ ಭೂಖಂಡೀಯ ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಂಪಿನಿಂದ ಶೀತದಿಂದ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಗಾಲಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸುಡು, ಅನೇಕವೇಳೆ ತೇವಪೂರಿತ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯು ಬಹುಪಾಲು ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು [[U.S. ರೂಟ್‌‌ 183]] ಕಾರಿಡಾರ್‌/ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಮೂರನೇ ಭಾಗವು - [[ಅರೆಶುಷ್ಕ]] [[ಅಲ್ಪವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ]] ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸುಡುತಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಾದರೂ ಅಲ್ಪವಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ತೇವಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿರುವುದರಿಂದ ತೀರ ಶೀತವಾಗುವುದರವರೆಗೆ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯವು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ 16 [[ಅಂಗುಲ]]ಗಳಷ್ಟು (40&nbsp;cm) ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿನ [[ಚಿ/ಛಿನೂಕ್‌ ಮಾರುತ]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು‌ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ 80&nbsp;°F (27&nbsp;°C)ವರೆಗೂ ಏರುತ್ತಾ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ದೂರದ ತುದಿಗಳು [[ತೇವಪೂರಿತ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು, ಹಿತಕರ/ಸುಖೋಷ್ಣ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೇಗೆಯ ತೇವಪೂರಿತ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗದೇ ಹೋದರೂ, ಮೂರೂ ಹವಾಮಾನಗಳ ಕೆಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಒಣದಿಂದ ತೇವಪೂರಿತದವರೆಗಿನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವೇನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಬೇಗೆ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಳೆರಡೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 46 ಅಂಗುಲಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು(1200&nbsp;mm) ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16 ಅಂಗುಲಗಳವರೆಗೆ (400&nbsp;mm) ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಪಾತವು ದಕ್ಷಿಣದ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಅಂಗುಲಗಳಿಂದ (130&nbsp;mm) ಹಿಡಿದು, ದೂರದ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ 35 ಅಂಗುಲಗಳವರೆಗೆ (900&nbsp;mm) ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಪಾತರಹಿತ ದಿನಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದ್ದರೆ, ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ 130 ದಿನಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ 9ನೆಯ ಅಥವಾ 10ನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಹಾಗೂ ಅರಿಝೋನಾಗಳ ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಬಹುವಿಧವಾದ ವಾಯುಗುಣಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾದ ಹವಾಮಾನದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ರಾಜ್ಯವು ಬಲವಾದ ಚಂಡಮಾರುತ ಮಳೆಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು [[ಬೃಹತ್‌/ಸೂಪರ್‌ಸೆಲ್‌‌]] ಚಂಡಮಾರುತಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು [[ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ]]ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸ/ಮೂಡಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಬಹುವೇಳೆ [[F3]] ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರ]]ದಿಂದ ಪಡೆದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ (1 ಜನವರಿ 1950ರಿಂದ 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2006ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ) [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌]]ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು - ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ [[ಒಕ್ಲಾಹಾಮ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಅಲಬಾಮಾ]]ನೊಂದಿಗೇ - ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ [[F5 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ]]ನ್ನು ಇದು ಕಂಡಿದೆ. ಅವು ಇತರೆಲ್ಲಾ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Annual average number of tornadoes">[http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif NOAA ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಕ್ಲೈಮಾಟಿಕ್‌ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್‌‌], ಪಡೆದಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 25, 2006.</ref> NOAAಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ [[ಆಲ್ಟನ್‌]]‌‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 24, 1936ರಂದು ಇದ್ದ 121&nbsp;°F (49.4&nbsp;°C) ಆಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ [[ಲೆಬನಾನ್‌‌]]ನ ಬಳಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 1905ರಂದು ಇದ್ದ -40&nbsp;°F (-40&nbsp;°C) ಆಗಿದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ದಾಖಲೆ ಮೊತ್ತದ ಅತ್ಯುಷ್ಣತೆಯಾದ 121&nbsp;°F (49.4&nbsp;°C) ಅಮೇರಿಕನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತ್ಯುಷ್ಣದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಡಕೋಟಾ]]ವನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] (134&nbsp;°F/56.7&nbsp;°C), [[ಅರಿಝೋನಾ]] (128&nbsp;°F/53.3&nbsp;°C), [[ನೆವಾಡಾ]] (125&nbsp;°F/51.7&nbsp;°C), ಹಾಗೂ [[ನವ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] (122&nbsp;°F/50&nbsp;°C)ಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿದೆ. {| class="wikitable sortable " "text-align:center;font-size:90%;"| | colspan = "13" style="text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;"|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಮಹಾನಗರಗಳ ಮಾಸಿಕ ಸಾಧಾರಣ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಲ್ಪ ತಾಪಮಾನಗಳು |- ! style="background: #E5AFAA; color: #000000" height="17" | ಮಹಾನಗರ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Jan ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Feb ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Mar ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Apr ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | May ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Jun ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Jul ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Aug ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Sep ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Oct ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Nov ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Dec |- ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | ಕನ್‌ಕಾರ್ಡಿಯಾ | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 36/17 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 43/22 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 54/31 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 64/41 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 74/52 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 85/62 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 91/67 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 88/66 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 80/56 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 68/44 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 51/30 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 40/21 |- ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 41/19 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 48/24 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 57/31 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 67/41 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 76/52 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 87/62 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 93/67 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 91/66 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 82/56 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 70/44 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 54/30 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 44/22 |- ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | ಗುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 39/16 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 45/20 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 53/26 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 63/35 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 72/46 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 84/56 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 89/61 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 87/60 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 78/50 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 66/38 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 50/25 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 41/18 |- ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | ಟೊಪೆಕಾ | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 37/17 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 44/23 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 56/33 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 66/43 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 75/53 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 84/63 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 89/68 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 88/65 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 80/56 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 69/44 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 53/32 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 41/22 |- ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | ವಿಚಿತಾ | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 40/20 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 47/25 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 57/34 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 67/44 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 76/54 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 87/64 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 93/69 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 92/68 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 82/59 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 70/47 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 54/34 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 43/24 |- | colspan = "13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|''[http://www.ustravelweather.com/weather-kansas/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225114137/http://www.ustravelweather.com/weather-kansas/ |date=2007-12-25 }}'' |} == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Kansas}} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಾನಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] ವಾಸವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ಗೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಕಾಲಿಟ್ಟ ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ 1541ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್‌ ಡೆ ಕೊರೊನಾಡೋ]]. 1803ರಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು [[ಲೂಸಿಯಾನಾ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ನೈಋತ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌/ಮೆಕ್ಸಿಕೋ-ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಯುದ್ಧ]]ವು 1848ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಸ್ಪೇನ್‌, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಹಾಗೂ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1812ರಿಂದ 1821ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1821ರಿಂದ 1880ರವರೆಗೆ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಮೂಲಕ [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]] ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲಕ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ]]ಯಿಂದ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ [[ನವ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಸಾಂಟಾ ಫೆ]]ನಿಂದ [[ಬೆಳ್ಳಿ]] ಹಾಗೂ ತುಪ್ಪಳಗಳನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಟ್ರೈಲ್‌/ಯಲ್‌ನ ತೆರೆದ ರೈಲುಬಂಡಿಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಜಾಡುಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. 1827ರಲ್ಲಿ, [[ಲೆ/ಲೀವೆನ್‌ವರ್ತ್‌‌ ಕೋಟೆ]]ಯು ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ/ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಪ್ರಥಮ ಶಾಶ್ವತ ವಸಾಹತುವಾಯಿತು. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌-ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯು ಮೇ 30, 1854ರಂದು ಶಾಸನವಾಯಿತು, [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]] ಹಾಗೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[U.S. ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಳಿಯರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವನ್ನು ಈಗಿನ [[ಡೆನ್ವರ್‌‌]], [[ಕೊಲೊರಾಡೋ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ಪ್ಯೂಯೆಬ್ಲೋ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಭೂಖಂಡೀಯ ವಿಭಾಗದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Battle of Lawrence.png|thumb|right|300px|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟ್ರಿಲ್ಸ್‌ ಸಂಘಟಿಸಿ ಮಾಡಿಸಿದ ದಾಳಿ]] ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ಹಾಗೂ [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್/ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಕಳಿಸಿದವು. ಈ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮತಗಳು ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದವರು, ನೆರೆಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯಿಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಮ/ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌]]‌ನ [[ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿಗಳು]] ಹಾಗೂ ಇತರೆ [[ಮುಕ್ತ-ರಾಜ್ಯವಾದಿ]]ಗಳು. [[ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲೆನ್ನುವಂತೆ, ಇವೆರಡು ತಂಡಗಳು ಘರ್ಷಣೆಗಿಳಿದವಲ್ಲದೇ, ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ [[ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮಾರಾಮಾರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದವು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ಅನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಜನವರಿ 29, 1861ರಂದು ಗುಲಾಮಗಿರಿ-ಮುಕ್ತವಾದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ 34ನೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಯು ತಗ್ಗುತ್ತಾ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 21, 1863ರಂದು, [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಕ್ವಾಂಟ್ರಿಲ್‌]]‌ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನೂರು ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದು ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ ನಗರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟನು, ನಗರದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ಅವರುಗಳು ಸರಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ನೂರು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರು. 1995ರ [[ಒಕ್ಲಾಹಾಮ ಮಹಾನಗರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]]ಯವರೆಗೆ ಕ್ವಾಂಟ್ರಿಲ್‌‌ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಕೈಕ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಹಿಂಸಾಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=November 2007}} ಆತನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕೂಟೀಯ ಸೇನೆ ಹಾಗೂ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡ ಕಮ್ಯಾಂಡೋ ದಳದವರೆಲ್ಲರಿಂದಲೂ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾದನು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಆತನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಆತನ ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಅಪರಾಧಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು (ನೋಡಿ ಜೋನ್ಸ್‌‌, ''ಗ್ರೇ ಘೋಸ್ಟ್‌ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಬೆಲ್‌ ರೈಡರ್ಸ್‌‌‌'' ಹಾಲ್ಟ್‌‌‌ & Co. 1956, p.&nbsp;76). ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಪರಿಣತರು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಗೃಹಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅನೇಕ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] ಕೂಡಾ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ಅನ್ನು "[[ಜಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌‌‌]]"ನ ನಾಡೆಂದು ಭಾವಿಸಿ [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌‌ "ಪಾ/ಪ್ಯಾಪ್"ರಂತಹಾ ಏಕಾಕಿ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಜನರ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಚಿ/ಷೊಮ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌]]‌ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ [[ವನ್ಯ/ಅನಾಗರಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ]] ಯುಗವು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. [[ಕ್ರೂರ/ವೈಲ್ಡ್‌‌‌‌ ಬಿಲ್‌‌ ಹಿಕಾಕ್‌‌]] [[ರಿಲೇ ಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಗಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಹೇಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಬಿಲೆನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿಯು/ಮಹಾನಗರ]]ವು ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರೂರ/ವೈಲ್ಡ್‌‌ ಗೋವಳಿಗರ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಬ್ಯಾಟ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ಸನ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಟ್ಟ್‌‌ ಅರ್ಪ್‌]]ರವರುಗಳಿಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ಷರೀಫ/ಆರಕ್ಷಕಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, 8 ದಶಲಕ್ಷ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನಿಂದ ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಏರಿದ್ದವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಡಾಡ್ಜ್‌ಗೆ "ಜಾನುವಾರುನಗರಗಳ ರಾಣಿ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮವು ದಕ್ಕಿತು. ಗೋವಳಿಗರಿಂದ ಎಸಗಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 1881ರಂದು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ [[ಮದ್ಯಸಾರಪೂರಿತ ಪಾನೀಯಗಳ]]ನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ U.S. ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop | 1860 = 107206 | 1870 = 364399 | 1880 = 996096 | 1890 = 1428108 | 1900 = 1470495 | 1910 = 1690949 | 1920 = 1769257 | 1930 = 1880999 | 1940 = 1801028 | 1950 = 1905299 | 1960 = 2178611 | 1970 = 2246578 | 1980 = 2363679 | 1990 = 2477574 | 2000 = 2688418 | estyear = 2009<ref name=09CenEst/> | estimate = 2818747 }} [[ಚಿತ್ರ:USA Kansas age pyramid.svg|thumb|150px|right|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗೋಪುರ]] 2007ರ ಹಾಗೆ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನಗರವು 2,775,997ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ 20,180ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 0.7%ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದೀಚೆಗೆ 87,579ರಷ್ಟು, ಅಥವಾ 3.3%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="2007StateEst">[http://www.census.gov/popest/states/ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು]. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೋರಿಕೋದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು : ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1, 2000ರಿಂದ ಜುಲೈ 1, 2007 (NST-EST2007-01). U.S. ಜನಗಣತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗ. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು 2007-12-22. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ 2000-07-01ರಿಂದ 2007-07-01ವರೆಗೆ ಆದದ್ದು.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ 93,899 ಜನರ (ಅಂದರೆ 246,484 ಜನನಗಳನ್ನು 152,585 ಮರಣಗಳಿಂದ ಕಳೆದರೆ ಸಿಗುವ ಮೊತ್ತ) ಆದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಒಟ್ಟಾರೆ 20,742 ಜನರುಗಳಿಂದಾದ ಇಳಿಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಆದ [[ವಲಸೆ]]ಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 44,847 ಜನರ ಏರಿಕೆ, ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯು ಒಟ್ಟಾರೆ 65,589 ಜನರ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="2006StateEstComp">[http://www.census.gov/popest/states/ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು]. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಯ ದರವು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ 1992ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5ರಿಂದ 4ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು (ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್‌ ರೀಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಕಾಯಿದೆ, eff. 1992). ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಘಟಕಗಳ ಸಂಚಿತ ಅಂದಾಜುಗಳು/ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು : ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1, 2000ರಿಂದ ಜುಲೈ 1, 2006 (NST-EST2006-04). ಜನಗಣತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗ. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು 2006-12-22.</ref> ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 52.9 ಜನರ/ಮಂದಿಯಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite book|title=The New York Times 2008 Almanac|author=edited by John W. Wright|year=2007|page=178}}</ref> ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು [[ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ ಸಿಟಿ]]<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State - 2000 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> ಸಮುದಾಯದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ [[ಚೇ/ಛೇಸ್‌‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ {{Coord|38|27|N|96|32|W|region:US-KS_type:landmark}}ರಷ್ಟಿದೆ. {| align="center" | {{US Demographics}} |} 2004ರ ಹಾಗೆ, ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 149,800ರಷ್ಟು ಜನ ವಿದೇಶ-ಜಾತರು (ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 5.5%ರಷ್ಟು) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 85%ರಷ್ಟಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ಹತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ : [[ಜರ್ಮನ್ನರು]] (33.75%), [[ಐರಿಷ್‌ಜನರು]]‌‌ (14.4%), [[ಆಂಗ್ಲರು]] (14.1%), [[ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] (7.5%), [[ಫ್ರೆಂಚರು]] (4.4%), [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಜನರು]] (4.2%), [[ಡಚ್ಚರು]] (2.5%), [[ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಜನರು]] (2.4%), [[ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು]] (1.8%), ಹಾಗೂ [[ಪೋಲಿಷ್‌/ಪೋಲೆಂಡಿನ ಜನರು]] (1.5%).<ref>[http://www.census.gov/acs/www/Products/Profiles/Single/2003/ACS/Tabular/040/04000US202.htm ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ - 2006ರ ಸಾಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ]</ref> ಜರ್ಮನ್‌‌ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೂಲದವರು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶ್ವೇತ/ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ವಂಶಸ್ಥರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರು ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಅವರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತರಾದ ಕಪ್ಪುವರ್ಣೀಯರಾದ [[ಎಕ್ಸೋಡಸ್ಟರ್‌ಗಳ]] ವಂಶಸ್ಥರು. === ಧರ್ಮ === 2008ರ ಸಾಲಿಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ{{Citation needed|date=May 2010}} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಈ ರೀತಿ ಇತ್ತು : '''[[ಕ್ರೈಸ್ತರು]]''' 86% * [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು]] 51% * [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]] 29% * [[ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]] 22% * [[ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟರು]] 16% * [[ಎಪಿಸ್ಕೋಪಾಲಿಯನ್ನರು‌]]/[[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು]] 7% * [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌‌ ಪಂಥದವರು]] 4% * [[ಲ್ಯಾಟರ್‌ ಡೇ ಸಂತರು]]/[[ಮಾರ್ಮನ್ನರು]] 2% * [[ಜೆಹೋವಾಹ್‌ಸ್‌‌ ವಿಟ್ನೆಸ್‌‌ ಪಂಥದವರು]] 2% * ನಾನ್‌‌ ಡಿನಾಮಿನೇಷನಲ್‌ ಪಂಥದವರು 1% * ಇತರೆ ಕ್ರೈಸ್ತರು 3% '''ಧಾರ್ಮಿಕವಾದಿಗಳಲ್ಲದವರು''' 9% '''[[ಯಹೂದ್ಯರು]]''' 2% '''ಇತರರು''' 2% ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ [[ಬಹಾ'ಯ್‌‌]] ಸಮುದಾಯವು 1897ರಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂದ ಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭೂಗೋಲದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಗಾರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌, ವಿಲಿಯಂ. ''ದ ಬಹಾಯ್ಸ್‌‌ ಫೇಯ್ತ್‌‌ ಇನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ.'' ವೆಸ್ಟ್‌‌ಪೋರ್ಟ್‌‌, CT: ಪ್ರೇಗರ್, 2005. [https://books.google.com/books?id=AzCV2jC35WsC&amp;pg=PA79&amp;dq=enterprise+kansas+baha%27i+1897&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=enterprise%20kansas%20baha%27i%201897&amp;f=false 78-79.]</ref> === ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯ/ವಲಸೆ === {{main article|Rural flight}} {| align="right" style="margin:0px 0px 1em 1em;clear:right;text-align:right" | {{Kansas urban pop chart}} |} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯ/ವಲಸೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಮಹಾನಗರಗಳೆಡೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಚುರುಕುಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮದ/ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ, 89% ನಗರಗಳು 3,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ನಗರಗಳು 1,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಡೇ/ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್‌‌ C. ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್‌‌‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ 6,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪ್ರೇತ/ಖಾಲಿಪಟ್ಟಣಗಳು]] ಹಾಗೂ ನಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿವೆ<ref>http://www.danielcfitzgerald.com/kansasextinctlocations.html</ref>. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿನ (ಪ್ರಧಾನ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ) ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ತ್ವರಿತ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ 2008ರಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು GDPಯು $122.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಇದು GDPಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ 32ನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bea.gov/regional/gsp/ Bea.gov]; U.S. ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆ(BEA)</ref> ತಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು 2008ರಲ್ಲಿ $35,013ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2010ರ ಹಾಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣ/ದರವು 6.4%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.bls.gov/lau/ Bls.gov]; ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು</ref> ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾನುವಾರು]], [[ಕುರಿಗಳು]], [[ಗೋಧಿ]], [[ಹುಲ್ಲುಜೋಳ]], [[ಸೋಯಾಬೀನ್ಸ್‌/ಅವರೆ]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಹಂದಿಗಳು]], [[ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ]], ಹಾಗೂ [[ಉಪ್ಪು]]. ಪೂರ್ವದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌,‌ [[ಧಾನ್ಯದ ಕಣಜ/ವಲಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮುದ್ರಣ/ಪ್ರಕಟಣೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಉಡುಪು/ವಸ್ತ್ರ/ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಗಣಿಗಳು. U.S.ನ [[ತೈಲ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ 8ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತೈಲದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಾ ಇರುವ ಕಾರಣ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾದ ನಂತರದಿಂದ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರಾಗಿ 2004ರಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು {{convert|2.8|Moilbbl|m3}}ರ ಮಾಸಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. [[ಇತ್ತೀಚಿನ ಏರಿದ ದರಗಳು]] [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ನ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ತೈಲ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಿತವ್ಯಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. U.S.ನ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ 8ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಒಕ್ಲಾಹಾಮ ಹಾಗೂ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪ/ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ [[ಹ್ಯುಗೋಟನ್‌ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪ/ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಕ್ರಮೇಣ ಬರಿದಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇಳಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯುಗೋಟನ್‌ ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪ/ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗೊಂಡ ಇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಪದರದ ಮೀಥೇನ್‌]] ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು. ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 32 ಶತಕೋಟಿ ಘನಅಡಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು (0.9&nbsp;km³). {| align="right" | |- | style="text-align: right;" | {| width="310px" align="right" style="background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse" ! colspan="5" style="background:#ffdead"| ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತರು (2007ರ ಹಾಗೆ)<ref>{{Cite web |url=http://www.kansascommerce.com/LinkClick.aspx?fileticket=Shi9fz2NWS0%3d&tabid=72 |title=ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ದತ್ತಾಂಶ ಪುಸ್ತಕ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2010-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704075522/http://www.kansascommerce.com/LinkClick.aspx?fileticket=Shi9fz2NWS0%3D&tabid=72 |url-status=dead }}</ref> |- ! style="background:#e3e3e3"|ಶ್ರೇಣಿ ! style="background:#e3e3e3"|ವ್ಯವಹಾರ ! style="background:#e3e3e3"|ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ! style="background:#e3e3e3"|ಸ್ಥಳ ! style="background:#e3e3e3"|ಉದ್ಯಮ |- | #1. | [[ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌‌ ನೆಕ್ಸ್‌‌ಟೆಲ್‌]] | 12,000 | [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] | ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ |- style="background:#e3e3e3" | #2 | [[ಸೆಸ್ನಾ]] | 11,300 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ವಾಯುಯಾನ |- | #3. | [[ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಏರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] | 10,900 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ವಾಯುಯಾನ |- style="background:#e3e3e3" | #4 | [[ಹಾಕರ್‌‌ ಬೀಚ್‌‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌]] | 6,767 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ವಾಯುಯಾನ |- | #5. | [[ಎಂಬಾರ್ಕ್‌]] | 3,800 | [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] | ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ |- style="background:#e3e3e3" | #6 | [[ಬ್ಲಾಕ್‌ &amp; ವೀಚ್‌]] | 3,800 | [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] | ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರೀಯ/ತಾಂತ್ರಿಕ/ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ |- | #7 | [[ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ IDS]] | 3,005 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ವಾಯುಯಾನ |- style="background:#e3e3e3" | #8 | [[ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ಷ್ಯೂರೆನ್ಸ್‌‌]] | 3,000 | [[ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌]] | ವಿಮೆ |- | #9 | [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌‌]] | 2,600 | [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] | ಸರಕು/ಲಾರಿಸಾಗಣೆ |- style="background:#e3e3e3" | #10 | [[ಗಾರ್ಮಿನ್‌‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌]] | 2,500 | [[ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌]] | GPS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ |- | #11 | [[ಬಂಬಾರ್ಡಿಯರ್‌‌ ಲಿಯರ್‌ಜೆಟ್‌]] | 2,250 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ವಾಯುಯಾನ |- style="background:#e3e3e3" | #12 | [[ಕೊಚ್‌‌/ಕಾಚ್‌‌‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌‌]] | 2,000 | [[ವಿಚಿತಾ]] | ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು/ವಸ್ತುಗಳು |- | #13 | [[ಷ್ವಾನ್‌ ಫುಡ್‌ ಕಂಪೆನಿ]] | 2,000 | [[ಸಲೀನಾ]] | ಆಹಾರ |- style="background:#e3e3e3" | #14 | [[ಕಲೆಕ್ಟೀವ್‌‌ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್‌]] | 1,700 | [[ಟೊಪೆಕಾ]] | ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ |- | #15 | [[ಬ್ಲ್ಯೂ ಕ್ರಾಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ಲ್ಯೂ ಷೀಲ್ಡ್‌‌]] | 1,603 | [[ಟೊಪೆಕಾ]] | ವಿಮೆ |} |} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಆಕಾಶ/ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮವೂ ಬಹುವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಏರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌‌‌‌‌]], [[ಬೋಯಿಂಗ್‌‌]], [[ಸೆಸ್ನಾ]], [[ಲಿಯರ್‌ಜೆಟ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಹಾಕರ್‌‌ ಬೀಚ್‌‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌‌]] (ಹಿಂದಿನ [[ರೇಥಿಯಾನ್‌]])ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಚಿತಾ ಹಾಗೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌‌ ನೆಕ್ಸ್‌‌ಟೆಲ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]] (ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ), [[ಎಂಬಾರ್ಕ್‌]] (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿವೆ), [[YRC ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌‌]] ([[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]]), [[ಗಾರ್ಮಿನ್‌‌]] ([[ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌]]), [[ಪೇಲೆಸ್‌‌ ಷೂಸ್‌]]‌ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಾರಗಳು [[ಟೊಪೆಕಾ]]ದಲ್ಲಿವೆ), ಹಾಗೂ [[ಕೊಚ್‌‌/ಕಾಚ್‌‌‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌]]‌ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು [[ವಿಚಿತಾ]]ದಲ್ಲಿವೆ). === ತೆರಿಗೆಗಳು === ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನಗರವು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಗಣನೆಗಾಗಿ 3.5%ರಿಂದ 6.45%ವರೆಗಿನ ಮೂರು ಆದಾಯಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯ ದರವು 5.3%ರಷ್ಟಿದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಮಹಾನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೌಂಟಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಅಲ್ಪವಾಗಿದ್ದ 2001ರ [[ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ (ಮಾರ್ಚ್‌–ನವೆಂಬರ್‌ 2001), ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಎರಡಂಕಿ ದರ ಏರಿಕೆಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದವು. 1990ರಲ್ಲಿನ $805.3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2003ರಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು $1.63 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದವು. 1998ರ ಶಾಶ್ವತ ತೆರಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯ ನಂತರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಧಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಲದ ಮಟ್ಟವು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಂಡೆಡ್‌ ಸಾಲವು 1998ರಲ್ಲಿನ $1.16 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ $3.83 ಶತಕೋಟಿಯಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ತನ್ನ 10-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಿಗೆವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್‌ 2004ರ ಹಾಗೆ, [[ಮೂಡೀಸ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಿವ್ವಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ತೆರಿಗೆ-ಬೆಂಬಲಿತ ತಲಾ ಸಾಲದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 14ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2.5%ರ ಸರಾಸರಿ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ 3.8%ರಷ್ಟಿದ್ದು — 1992ರಲ್ಲಿನ 1%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಏರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ ವೆಚ್ಚಗಳ ಕನಿಷ್ಠ 7.5%ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಗದನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟ ನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂಬುದು ಶಾಸನವಿಹಿತವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಾಸಕರು ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತೆ ಮತ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಯವ್ಯಯ ಮಂಡನೆ/ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-kansas.PNG|thumb|300px|right|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭೂಪಟ.]] [[ಚಿತ್ರ:Kansas license plate.jpg|thumb|ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾನಗಿ ಫಲಕದ ವಿನ್ಯಾಸ.]] ಒಂದು [[ಸುತ್ತುದಾರಿ]], ಎರಡು [[ಉಪರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೂರು [[ಬೈಪಾಸ್‌‌/ಉಪರಸ್ತೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಎರಡು [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ {{convert|874|mi|km}} ರಸ್ತೆಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗವನ್ನು [[ಟೊಪೆಕಾ]]ದ ತುಸುವೇ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[I-70]]ನಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ 14, 1956ರಂದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. I-70 ಮಾರ್ಗವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[St. ಲೂಯಿಸ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೊರಾಡೋನ ಡೆನ್ವರ್‌]]ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವ/ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]], [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌]], [[ಟೊಪೆಕಾ]], [[ಜಂಕ್ಷನ್‌‌ ಸಿಟಿ]], [[ಸಲೀನಾ]], [[ಹೇಸ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಕಾಲ್ಬಿ]]ಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ) ಕಂಡುಬರುವ ಮಹಾನಗರಗಳು. [[I-35 ಮಾರ್ಗ]]ವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಅಯೋವಾದ ಡೆಸ್‌ ಮೊಯೈನ್ಸ್‌‌]]ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಲಾಹಾಮದ ಒಕ್ಲಾಹಾಮ ಮಹಾನಗರ]]ವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ತರ/ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ (ಹಾಗೂ ಉಪನಗರಗಳು), [[ಒಟ್ಟಾವಾ]], [[ಎಂಪೋರಿಯಾ]], [[ಎಲ್‌ ಡೊರಾಡೋ]], ಹಾಗೂ [[ವಿಚಿತಾ]]ಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ) ಕಂಡುಬರುವ ಮಹಾನಗರಗಳು. ಉಪರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[I-135 ಮಾರ್ಗ]]ವು ಸಲೀನಾದಲ್ಲಿ I-70ಅನ್ನು ವಿಚಿತಾದಲ್ಲಿ I-35ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಉತ್ತರ/ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. [[I-335 ಮಾರ್ಗ]]ವು ಟೊಪೆಕಾದಲ್ಲಿ I-70ಅನ್ನು ಎಂಪೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ I-35ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಈಶಾನ್ಯ/ನೈಋತ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. I-335 ಹಾಗೂ I-35 ಮತ್ತು I-70ಗಳ ಭಾಗಗಳು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಸುಂಕದ ರಸ್ತೆ]]ಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಬೈಪಾಸ್‌‌/ಉಪರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೊಪೆಕಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ [[I-470]] ಹಾಗೂ ವಿಚಿತಾವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ [[I-235]] ಸೇರಿವೆ. [[I-435 ಮಾರ್ಗ]]ವು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾದರೆ [[I-635 ಮಾರ್ಗ]]ವು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸುತ್ತುದಾರಿಯಾಗಿದೆ. US ಮಾರ್ಗ/ರೂಟ್‌‌ 69 ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ, [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ]]ದಿಂದ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌]]ದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಪೂರ್ವದ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ [[ಲೂಯಿಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್ ಕೋಟೆ]]‌‌, [[ಫ್ರಂಟೆನಾಕ್‌‌]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು [[ಒಕ್ಲಾಹಾಮ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಟರ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌‌]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಬರುತ್ತದೆ. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೌಂಟಿಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕೌಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳು (105) ಇರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ, [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್‌ /ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ (KDOT) ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನವೀನ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[511]] ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite press release| publisher=Kansas Department of Transportation| date=2004-01-22| url=http://www.ksdot.org/archive/offtransinfo/News04/511_Release.htm| title=KDOT Launches New Traveler Information Service| accessdate=2006-07-14| archive-date=2006-01-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20060118133422/http://www.ksdot.org/archive/offtransinfo/News04/511_Release.htm| url-status=dead}}</ref> 511ಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಕರೆ ಮಾಡುವವರು ರಸ್ತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, ನಿರ್ಮಾಣಗಳು, ಮುಚ್ಚುಗಗಳು, ಬಳಸುಹಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನದ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಬಗ್ಗೆ 15 ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾಹಿತಿಯು ನವೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌‌ ಮಹಾನಗರದ ಮಾಜಿ ಮಹಾಪೌರ]], [[ಎಡ್‌ ಕೋಚ್‌]]‌‌ರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತದ ತಜ್ಞರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}} ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ [[US-54]]ನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇರುವ [[ವಿಚಿತಾದ ಮಧ್ಯ-ಖಂಡೀಯ/ಮಿಡ್‌-ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌‌ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]. ಪೂರ್ವದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಬಹುತೇಕ ವಾಯುಯಾನಿಗಳು [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಪ್ಲಾಟ್ಟೆ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಮೂಲಕ ಹಾರು/ಪಯಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ, [[ಡೆನ್ವರ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತೀಯ/ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಡಲ್ಲಾಸ್‌‌ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಲಿದೆ<ref>ಟೆಸ್ಟಾ, ಆಂಥನಿ/ಅಂಥೋಣಿ [http://www.kstatecollegian.com/podcast-1.610615/manhattan-community-and-campus-news/19.931118 ''ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ರೀಜನಲ್‌ ಏರ್‌‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಆಡ್ಸ್‌‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಟು ಡಲ್ಲಾಸ್‌‌-ಫೋರ್ಟ್‌ವರ್ತ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810122034/http://www.kstatecollegian.com/podcast-1.610615/manhattan-community-and-campus-news/19.931118 |date=2011-08-10 }} ದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕಾಲೆಜಿಯನ್‌‌, ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 6, 2009, ಪಡೆದಿದ್ದು 2009-04-29ರಂದು</ref>.ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ, ಗಾರ್ಡನ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ, ಗ್ರೇಟ್‌ ಬೆಂಡ್‌‌, ಹೇಸ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಸಲೀನಾದಂತಹಾ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ದ ಟೊಪೆಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌‌]] 2007ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಅಲ್ಲೀಜಿಯಂಟ್‌‌ ಏರ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == === ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Kathleen Sebelius Secretary of Health and Human Services nomination.jpg|right|thumb|250px|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೆಬೆಲಿಯಸ್‌.]] {{See also|Government of Kansas|Political party strength in Kansas}} ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ಅಗ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ]] [[ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ/ಗವರ್ನರ್‌]]‌ [[ಮಾರ್ಕ್‌‌ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌‌]] (ಏಪ್ರಿಲ್‌ 28, 2009ರ ಹಾಗೆ) ಹಾಗೂ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌/ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ/ಗವರ್ನರ್‌‌ [[ಟ್ರಾಯ್‌ ಫಿಂಡ್ಲೇ]]ರವರುಗಳು. ಈರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಒಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಟ್ಟಿ/ಟಿಕೆಟ್‌ನ ಮೂಲಕವೇ ಗರಿಷ್ಠ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರಿಂದ [[ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆ]]ಗೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದ [[ಕಥ್ಲೀನ್‌ ಸೆಬೆಲಿಯಸ್‌]]ರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌‌ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌‌ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇರೆಗೇ 2010ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಅರ್ಹರಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಾನು ಅವಧಿಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಗ್ಲಾಸ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಓರ್ವ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ [[ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌]]‌ರವರು ರಾಜ್ಯದ [[ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌‌/ಪ್ರಧಾನ ವಕೀಲ]]ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವರು. ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ [[ಶಾಸನ ಶಾಖೆಯು/ವಿಭಾಗ]]ವು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[ಉಭಯಸದನೀಯ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ 125 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆ]] ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ 40 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸೆನೆಟ್‌/ಮೇಲ್ಮನೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯು/ವಿಭಾಗ]]ವು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ಪ್ಲಾನ್‌/ಯೋಜನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಏಳು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{MetaSidebar|250px|#ffffaa|right|[[Kansas state symbols|State symbols]] | * '''[[State amphibian|Amphibian]]:''' [[Barred Tiger Salamander]] * '''[[State animal|Animal]]:''' [[American Bison|Buffalo]] * '''[[State fish|Fish]]:''' [[Channel Catfish]] * '''[[List of U.S. state birds|Bird]]:''' [[Western Meadowlark]] * '''[[State flower|Flower]]:''' [[Sunflower]] * '''[[State insect|Insect]]:''' [[Western honey bee|European honey bee]] * '''[[State motto|Motto]]:''' ''Ad astra per aspera'', or "To the stars through difficulties" * '''[[State reptile|Reptile]]:''' Ornate [[Box Turtle]] * '''[[State soil|Soil]]:''' [[Harney silt loam]] * '''[[State song|Song]]:''' "[[Home on the Range (song)|Home on the Range]]" * '''[[State tree|Tree]]:''' [[Populus sect. Aegiros|cottonwood]] * '''[[State Seal|Seal]]:''' Symbols of [[Commerce]] (river, steamboat) and agriculture (farmer plowing) Adopted 1861 }} ಶಾಸನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಥಮಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ — [[ಕಾರ್ಮಿಕರ ವೇತನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ(1910) ಹಾಗೂ [[ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳ ವ್ಯವಹಾರ]] ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ (1911). ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ 1912ರಲ್ಲೇ ಎಂದರೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಗಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹುತೇಕ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ [[ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಬಳಸುವ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು. 1920ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ [[U.S. ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಖಾತರಿಯಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]]ರ ನಂತರ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್‌/ಕಾದ ಮಹಾನಗರಗಳು [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ [[ಪೆಂಡರ್‌ಗಾಸ್ಟ್‌‌ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ]]ದಂತಹಾ ಗಮನಾರ್ಹ [[ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ]]ಗಳಿಂದ ಅಥವಾ [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಪರಾಧಿ]]ಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಲಿದ್ದರೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರಗಳು [[ಸಮಿತಿ-ನಿರ್ವಾಹಕ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. U.S.ನಾದ್ಯಂತ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಲ್ಟಟ್ಟ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ 1954ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ''[[ಟೊಪೆಕಾ]]ದ [[ಬ್ರೌನ್‌ v. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]'' ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತಾವು ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ D. ರೂಸ್‌‌ವೆಲ್ಟ್‌‌]]ರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಕೂಡಾ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾದ [[ವೆಂಡೆಲ್‌ ವಿಲ್ಲ್‌ಕೀ]] ಹಾಗೂ [[ಥಾಮಸ್‌‌ E. ಡೆವೆ]]ಯವರಿಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1940 ಹಾಗೂ 1944ನೇ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು 1948ರಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌-ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌]]ನ ಮೂಲದ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌‌]]ರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡೆವೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆದ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗರ್ಭಪಾತ]]ಕ್ಕೆ ನವೀನ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು, [[ಡಾನ್‌ ಗ್ಲಿಕ್‌ಮನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌‌ ಪಕ್ಷದವರು ಸೋತರು ಹಾಗೂ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]ಯು 1999ರ [[ವಿಕಸನವಾದ]]ವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು, ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್. [http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/923599751.html?dids=923599751:923599751&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Nov+9%2C+2005&amp;author=Nicholas+Riccardi&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;edition=&amp;startpage=A.14&amp;desc=THE+NATION ವೋಟ್‌‌ ಬೈ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ಫೇವರ್ಸ್‌‌ ಎವೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್‌‌ ಡೌಟರ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130203080554/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/923599751.html?dids=923599751:923599751&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov+9%2C+2005&author=Nicholas+Riccardi&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A.14&desc=THE+NATION |date=2013-02-03 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರು [[ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹ]]ವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ರಾಜ್ಯವು ಮದುವೆಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸನ್ನು 15 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.azcentral.com/offbeat/articles/0505MarriageAge05-ON.html |title=Azcentral.com |access-date=2010-07-02 |archive-date=2006-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060512030250/http://www.azcentral.com/offbeat/articles/0505MarriageAge05-ON.html |url-status=dead }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ/ಗವರ್ನರ್‌‌ರಾದ ಸೆಬೆಲಿಯಸ್‌‌ ನವೀನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಸ್ಥಾವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಿಟೋ ಚಲಾಯಿಸಿ "ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಇದಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ - ಬರಲಿರುವ ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೂ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ " ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ens-newswire.com/ens/mar2008/2008-03-21-01.asp |title=ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ‌ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ/ಗವರ್ನರ್‌‌ರವರು ಎರಡು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು |access-date=2010-07-02 |archive-date=2011-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202000925/http://www.ens-newswire.com/ens/mar2008/2008-03-21-01.asp |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2009ರಲ್ಲಿ ಸೆಬೆಲಿಯಸ್‌ರ ರಾಜಿನಾಮೆಯ ನಂತರ ಮಾರ್ಕ್‌‌ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ/ಗವರ್ನರ್‌‌ರಾದ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌ರವರು ರಾಜೀ-ಸಮನ್ವಯ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಸ್ಥಾವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. === ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜಕೀಯ === {{See also|U.S. Congressional Delegations from Kansas}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಾಸಕರ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳಾದ [[ಟೊಪೆಕಾ]]ದ [[ಸ್ಯಾಮ್‌‌ ಬ್ರೌನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌‌‌]], [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]]ದ [[ಪಾ/ಪ್ಯಾಟ್‌‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]]‌ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ [[ಹೇಸ್]]‌‌([[ಜಿಲ್ಲೆ 1]])ನ [[ಜೆರ್ರಿ ಮೋ/ಮಾರನ್‌‌]] (R), [[ಟೊಪೆಕಾ]] ([[ಜಿಲ್ಲೆ 2]])ದ [[ಲಿನ್‌‌ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್‌]]‌‌ (R) [[ಲೆನೆಕ್ಸಾ]]ದ ([[ಜಿಲ್ಲೆ 3]]) [[ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ಮೂರ್‌]] (D) ಹಾಗೂ ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌‌ನ ([[ಜಿಲ್ಲೆ 4]]) [[ಟಾಡ್‌‌ ಟಿಯಾರ್ಹ್ಟ್]]‌‌(R)ರವರುಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ]] ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. [[ಬೃಹತ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ದ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ D. ರೂಸ್‌‌ವೆಲ್ಟ್‌‌‌]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ 1932ರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, U.S. ಸೆನೆಟ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದವರನ್ನು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಸೆನೆಟ್‌ ಸ್ಥಾನದ ಸೋಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟ್‌‌ ಸದಸ್ಯ [[ಸ್ಯಾಮ್‌‌ ಬ್ರೌನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌]]‌‌ರು 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. 2010ರಲ್ಲಿನ ನಡೆಯುವ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಬ್ರೌನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌‌‌ರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೇ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದವರಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೆಂದರೆ ಪಾಪ್ಯುಲಿಸ್ಟ್‌‌/ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರಪರ ಪಕ್ಷದ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ವೀವರ್‌‌]] ಹಾಗೂ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾದ [[ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್‌‌‌]], ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ರೂಸ್‌‌ವೆಲ್ಟ್‌‌‌ (ಎರಡು ಬಾರಿ), ಹಾಗೂ [[ಲಿಂಡನ್‌‌‌ ಜಾನ್ಸನ್‌]] ಮಾತ್ರ‌. 2004ರಲ್ಲಿ, [[ಜಾರ್ಜ್‌‌‌ W. ಬುಷ್‌]]‌‌ರವರು 25 ಶೇಕಡಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌‌/ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 62%ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಜ್ಯದ ಆರು ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್‌/ಚುನಾಯಕ ಮತ/ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದ [[ಜಾನ್‌ ಕೆರ್ರಿ]]ಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಎರಡೇ ಕೌಂಟಿಗಳೆಂದರೆ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ವ್ಯಾನ್‌ಡಾಟ್ಟೆ/ಟ್]]‌‌, ಹಾಗೂ [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೆಲೆಯಾದ [[ಡಗ್ಲಾಸ್‌‌‌]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು. 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ [[ಜಾನ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌/ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೇನ್‌]]ರವರು‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 57%ರಷ್ಟು ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಾಗ ಇದನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಡಗ್ಲಾಸ್‌‌‌ (64% ಒಬಾಮ, 34% ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌/ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೇನ್‌‌), ವ್ಯಾನ್‌ಡಾಟ್ಟೆ (70% ಒಬಾಮ, 29% ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌/ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೇನ್‌‌), ಹಾಗೂ [[ಕ್ರಾಫರ್ಡ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳು (49% ಒಬಾಮ, 48% ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌/ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೇನ್‌‌) ಮಾತ್ರವೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://www.cnn.com/ELECTION/2008/results/individual/#mapPKS 2008ರ ಸಾಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು - ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌]</ref> === ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು/ವ್ಯವಸ್ಥೆ === :{{See also|Alcohol laws of Kansas}} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸ]]ನ್ನು 21ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯ ಬದಲಿಗೆ, 10% ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 8%ರಷ್ಟು ಮದ್ಯ ವಿಧಾಯಕ ತೆರಿಗೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ([[3.2 ಬೀರ್‌]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ) [[ಧಾನ್ಯ]] [[ಮಾಲ್ಟ್‌‌‌ನ ಪಾನೀಯ]]ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು 1937ರಲ್ಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ, 1948ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರದ/ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಪಡುವವರೆಗೆ [[ನಿಷೇಧಾ]]-ನಂತರದ ಮದ್ಯಸಾರ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯು ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ, ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವಿಕೆ, ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಆಲ್ಕೋಹಾಲಿಕ್‌ ಬೆವರೇಜ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ (ABC)ನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಧಾನ್ಯ ಮಾಲ್ಟ್‌ ಪಾನೀಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಹಾನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೇ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪಾನೀಯದ-ಮೂಲಕ-ಮದ್ಯಸೇವನೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ 1986ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ನಂತರದ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನವೆಂಬರ್‌ 2006ರ ಹಾಗೆ ಕೂಡಾ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ [[29 ಮದ್ಯಪಾನರಹಿತ ಕೌಂಟಿಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೇವಲ 17 ಕೌಂಟಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತಿಂಡಿತಿನಿಸು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರುವಂತೆ ನಿಬಂಧನೆಸಹಿತ ಪಾನೀಯದ-ಮೂಲಕ-ಮದ್ಯಸೇವನೆಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web| url=http://www.ksrevenue.org/abcsupplierinfo.htm| title=Liquor Licensee and Supplier Information| publisher=Alcoholic Beverage Control, Kansas Department of Revenue| accessdate=2007-01-18| archive-date=2006-12-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20061208194850/http://www.ksrevenue.org/abcsupplierinfo.htm| url-status=dead}}</ref> ಇಂದು 2600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಟ್ಟಿಮದ್ಯದ ಹಾಗೂ 4000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾನ್ಯ ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳ ಪರವಾನಗಿದಾರರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web| url=http://www.ksrevenue.org/abchistory.htm| title=History of Alcoholic Beverages in Kansas| publisher=Alcoholic Beverage Control, Kansas Department of Revenue| year=2000| accessdate=2007-01-18| archive-date=2007-01-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20070117070410/http://www.ksrevenue.org/abchistory.htm| url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == {{See also|List of cities in Kansas}} {| class="wikitable sortable " align="right" style="clear:right;margin-left:1em" |+<td>'''ಕನಿಷ್ಟ 15,000ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾನಗರಗಳು''' </td> |- ! !ಮಹಾನಗರ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ* !ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರ** !ಮಹಾನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ/ಪ್ರದೇಶ |- | 1 | [[ವಿಚಿತಾ]] | align="right"|366,046 | align="center"|0.49% | ವಿಚಿತಾ |- | 2 | [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] | align="right"|171,231 | align="center"|1.71% | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ, MO]]-KS |- | 3 | [[ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ]] | align="right"|142,562 | align="center"|-0.36% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 4 | [[ಟೊಪೆಕಾ]] | align="right"|123,446 | align="center"|0.00% | ಟೊಪೆಕಾ |- | 5 | [[ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌]] | align="right"|119,993 | align="center"|3.48% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 6 | [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌]] | align="right"|90,520 | align="center"|1.55% | ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ |- | 7 | [[ಷಾನೀ]] | align="right"|60,954 | align="center"|3.17% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 8 | [[ಮನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌]] | align="right"|52,284 | align="center"|1.79% | ಮನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ |- | 9 | [[ಲೆನೆಕ್ಸಾ]] | align="right"|46,822 | align="center"|2.00% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 10 | [[ಸಲೀನಾ]] | align="right"|46,483 | align="center"|0.19% | ‡ |- | 11 | [[ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌‌‌]] | align="right"|40,889 | align="center"|-0.28% | ‡ |- | 12 | [[ಲೆ/ಲೀವೆನ್‌ವರ್ತ್‌‌]] | align="right"|34,729 | align="center"|-0.26% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 13 | [[ಲೀವುಡ್‌‌‌]] | align="right"|31,342 | align="center"|1.60% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 14 | [[ಗಾರ್ಡನ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]] | align="right"|28,557 | align="center"|-0.02% | ‡ |- | 15 | [[ಎಂಪೋರಿಯಾ]] | align="right"|26,380 | align="center"|-0.21% | ‡ |- | 16 | [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]] | align="right"|25,689 | align="center"|0.21% | ‡ |- | 17 | [[ಡರ್ಬಿ]] | align="right"|22,517 | align="center"|2.85% | ವಿಚಿತಾ |- | 18 | [[ಪ್ರೈರಿ ವಿಲೇಜ್‌/ಗ್ರಾಮ]] | align="right"|22,072 | align="center"|-0.33% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 19 | [[ಜಂಕ್ಷನ್‌‌ ಸಿಟಿ]] | align="right"|20,671 | align="center"|1.16% | ಮನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ |- | 20 | [[ಹೇಸ್‌‌]] | align="right"|20,368 | align="center"|0.21% | ‡ |- | 21 | [[ಲಿಬರಲ್‌‌‌]] | align="right"|20,074 | align="center"|0.24% | ‡ |- | 22 | [[ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌]] | align="right"|19,649 | align="center"|0.25% | ‡ |- | 23 | [[ನ್ಯೂಟನ್‌]] | align="right"|18,133 | align="center"|0.26% | ವಿಚಿತಾ |- | 24 | [[ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌‌‌]] | align="right"|17,462 | align="center"|10.01% | ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮಹಾನಗರ |- | 25 | [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬೆಂಡ್‌]] | align="right"|15,564 | align="center"|0.18% | ‡ |- | colspan="5"|* ಜುಲೈ 1, 2008ರ ಹಾಗಿನ ಅಂದಾಜು<ref name="2008SubEst">[http://www.census.gov/popest/cities/files/SUB-EST2008-ALMO.csv 2008ರ ಸಾಲಿನ US ಜನಗಣತಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ]</ref><br />** 2000–2008ರ ಸಾಲಿನ ಅಂದಾಜು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ<br />‡ [[ಕಿರುನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ |} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ 627 [[ಸಂಘಟಿತವಾದ ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು]] "ಯಾವುದೇ ಎಣಿಕಾಪದ್ಧತಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ" ತಿಳಿದುಬಂದ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಮೂರು ದರ್ಜೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ" 5,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರವನ್ನು ತೃತೀಯ ದರ್ಜೆಯದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುವುದಾದರೂ, 2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಮಹಾನಗರವೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. 25,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಾನಗರಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುವುದಾದರೂ 15,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯದ್ದು ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಮಹಾನಗರಗಳು ಯಾವುದೇ [[ಉಪಜಿಲ್ಲೆ]]ಗೆ ಸೇರಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಈಶಾನ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ === ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯಿಂದ [[ಜಂಕ್ಷನ್‌‌ ಸಿಟಿ]]ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಗಡಿಯಿಂದ ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗವು, ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ (ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಭಾಗ), ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌, ಹಾಗೂ ಟೊಪೆಕಾ [[ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳ 1.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಜನರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಮಹಾನಗರಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] ಎಂಬ 1960ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕಿರಿಯ ನಗರವು, ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಸಮುದಾಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾದ [[ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ ಸಮುದಾಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ರೋ/ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌‌ ನೆಕ್ಸ್‌‌ಟೆಲ್‌]]ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಲು 6ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು; ನೆರೆಯ [[ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌]] ಮಹಾನಗರವು 13ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web| url=http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2006/top100/| title=Best places to live 2006| publisher=MONEY Magazine| accessdate=2006-12-09| archive-date=2006-12-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20061203014121/http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2006/top100/| url-status=dead}}</ref> ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಕೌಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು [[ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌, [[ಷಾನೀ]], ಹಾಗೂ [[ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌‌‌]] ಮಹಾನಗರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿವೇಗದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಏರಿಕೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌, [[ಲೆನೆಕ್ಸಾ]], ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌ ಹಾಗೂ ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌‌‌ ಮಹಾನಗರಗಳು [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌]]‌ನ ಮುಂಚಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಾವಿರ ನಿವಾಸಿಗಳಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಮಿಷನ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌‌]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯದವರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಉನ್ನತಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಲ್ಡ್‌‌ವಿನ್‌‌‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೇಕರ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಹಳೆಯದಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ), ಒಲಥೆ/ಓಲೇಥ್‌‌/ಓಲೇತ್‌‌ನಲ್ಲಿನ [[ಮಿಡ್‌ಅಮೇರಿಕಾ ನಜರೀನ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಒಟ್ಟಾವಾ ಹಾಗೂ ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಒಟ್ಟಾವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಮುದಾಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರದ KU ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ/ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌, ಹಾಗೂ ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌ದಲ್ಲಿನ KU ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಆವರಣವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈಶಾನ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಪ್ರಯಾಣದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಿರುವ, [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ ನಗರ]]ವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾದ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ, ಹಾಗೂ [[ಹಾಸ್ಕೆಲ್‌‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭೂಭಾಗವಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ವು ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಾಂಗದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವೇಗದಹಾದಿ/ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ]], [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ T-ಬೋನ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವಿಲೇಜ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌‌ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ದ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್‌]]. [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ನದಿ]]ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಗರಿಷ್ಟ-ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಲಾ/ಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್‌]] ನಗರವಿದೆ. 1854ರಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಲೆ/ಲೀವೆನ್‌ವರ್ತ್‌ ನಗರ]]ವು, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ನಗರ. ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಸೇನಾ ಶಿಬಿರವಾದ [[ಲೆ/ಲೀವೆನ್‌ವರ್ತ್‌‌ ಕೋಟೆ]]ಯಿದೆ. [[ಅಚಿಸನ್‌‌]] ನಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಮುಂಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು [[ಅಮೆಲಿಯಾ ಇಯರ್‌ಹಾರ್ಟ್‌]]‌ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಟೊಪೆಕಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಾಲು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಟೊಪೆಕಾ ನಗರ]]ವು ರಾಜ್ಯದ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು [[ವಾಷ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ [[ಆರೆಗಾನ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌/ಯಲ್‌]]‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿ]] ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 70]] ಹಾಗೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜಂಕ್ಷನ್‌‌ ಸಿಟಿ]] ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ [[U.S. ಸೇನೆ]]ಯ [[1ನೇ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿ "[[ಬಿಗ್‌ ರೆಡ್‌ ಒನ್]]‌" ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ [[ರಿಲೇ ಕೋಟೆ]] ಇದೆ. ಸ್ವಲ್ಪವೇ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌]]‌ ನಗರವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 1863ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜಮೀನಿನ-ಉಂಬಳಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇರುವ [[ಆಗ್ಗಿವಿಲೇ]] 1889ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಹಳೆಯದಾದ ಖರೀದಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. === ವಿಚಿತಾ === [[ಚಿತ್ರ:Wichita pan 1.jpg|thumb|right|360px|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ವಿಚಿತಾ]] ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ದ ದಕ್ಷಿಣ-ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ಕೌಂಟಿಗಳ ವಿಚಿತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ 600,000 ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ವಿಚಿತಾ]]ವು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. 'ದ ಏರ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌' ವಿಮಾನ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು [[ವಿಚಿತಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಸಂಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮನರಂಜನಾ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆಕ್ಕಾ/ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿಲಾಷೆ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಚಿತಾ'ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಉಪನಗರಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ. [[ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌‌]]ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 11%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="2006SubEst">{{Cite web| url=http://www.census.gov/popest/estimates.php| title=Population Estimates| publisher=U.S. Census Bureau, Population Division}} 2006-07-01ರ ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು 2007-06-28.</ref> ಇತರೆ ತೀವ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಹಾನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಆಂಡೋವರ್‌‌]], [[ಮೈಜೆ/ಜ್‌‌‌]], [[ಪಾರ್ಕ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]], [[ಡರ್ಬಿ]], ಹಾಗೂ [[ಹೇಸ್‌ವಿಲೆ/ಲ್ಲೆ]]. ವಿಚಿತಾದಲ್ಲಿ ನದಿಯಿಂದ ([[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್/ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ನದಿ]]) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ [[ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌]]‌‌ ನಗರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನಗರವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪ್ಪಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತಿಉದ್ದವಾದ ಗೋಧಿ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು/ಎಲಿವೇಟರ್‌‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವಗೋಳ ಹಾಗೂ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕೇಂದ್ರ]], ಪ್ರೈರಿ ಡ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಹಾಗೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಫೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಚಿತಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 135]]ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ]]ದ ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಚಿ/ಷೊಮ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌]]‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಟನ್‌‌]] ನಗರಗಳಿವೆ. ವಿಚಿತಾದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ವಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌]] ಮಹಾನಗರ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್/ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]] ಹಾಗೂ [[ಚೆ/ಛೆರೋಕೀ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌‌/ಭೂಪಟ್ಟಿ]] ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿವೆ(ಆರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ). [[ಉಡಾಲ್‌/ಳ್‌‌]] ನಗರವು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೇ 25, 1955ರಂದು ಬೀಸಿದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಕ್ಕೆ ಈಡಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ; ಚಂಡಮಾರುತವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 80 ಜನರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web| url=http://www.srh.noaa.gov/oun/wxevents/19550525/| title=The Blackwell Tornado of 25 May 1955| publisher=NWS Norman, Oklahoma| date=June 13, 2006| accessdate=2007-01-28}}</ref> ವಿಚಿತಾದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವ [[ಫ್ರೀಪೋರ್ಟ್‌]]‌ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಸಂಘಟಿತ ನಗರವಾಗಿದೆ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ 8). === ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ === [[ಚಿತ್ರ:Kansas population map.png|thumb|225px|right|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಭೂಪಟ]] ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ, ಟೊಪೆಕಾ, ಹಾಗೂ ವಿಚಿತಾಗಳ ಮಧ್ಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಫ್ಲಿಂಟ್‌‌ ಗುಡ್ಡಗಳ]] ಬ್ಲ್ಯೂಸ್ಟೆಮ್‌ ರೀಜನ್‌/ವಲಯದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ, [[ಎಂಪೋರಿಯಾ]] ನಗರವು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ [[ಎಂಪೋರಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಅಲೆನ್‌ ವೈಟ್‌‌]]ರ ತವರು ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. '''ಆಗ್ನೇಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌''' [[ಆಗ್ನೇಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌]]‌ ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕ್ರಾಫರ್ಡ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ (ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಹುರಿದ/ಸುಟ್ಟ ಕೋಳಿಮಾಂಸದ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌]] ಈ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು [[ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ [[ಫ್ರಂಟೆನಾಕ್‌‌]] ನಗರವು 1888ರಲ್ಲಿ 47 ಗಣಿಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಾವಿಗೆ ದೂಡಿದ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಸ್ಫೋಟ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. "[[ಬಿಗ್‌ ಬ್ರೂಟಸ್‌‌]]" [[ವೆಸ್ಟ್‌‌ ಮಿನರಲ್‌]]‌ ನಗರದ ಅರ್ಧ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಮೈಲಿಯಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ಕೋಟೆಯಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಕೋಟೆ]]ಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಕನ್‌‌‌ರು 1862ರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಉತ್ತರದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌''' [[ಸಲೀನಾ]] ನಗರವು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಉತ್ತರ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಲಿಂಡ್ಸ್‌‌ಬೊ/ಬರ್ಗ್‌]] ಅಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ [[ಡಾಲಾ ಕುದುರೆಗಳಿ]]ಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಸಲೀನಾದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ [[ಸ್ವೀಡಿಷ್‌]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 70]]ರ ಸನಿಹ, [[ಅಬಿಲೀನ್‌]]‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವು ಹಿಂದೆ [[ಚಿ/ಷೊಮ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌]]ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದ್ದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡ್ವೈಟ್‌‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌]]‌ರ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಮೂಲಭೂತ ಕಲಾ ರಾಜಧಾನಿ/ಗ್ರಾಸ್‌ರೂಟ್ಸ್‌‌ ಆರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌‌ ಆಗಿರುವ [[ಲ್ಯೂ/ಲೂಕಾಸ್‌‌‌ ನಗರ]]ವಿದೆ. '''ವಾಯುವ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌''' [[ಚಿತ್ರ:Kansas City Kansas aerial view.jpg|thumb|right|235px|ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]] ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಸಮೀಪ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದಾಗ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿರಳ-ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಪ್ರವೇಶಭಾಗವಾದ [[ರಸೆಲ್‌‌]] ನಗರವಿದ್ದು, ಅದು ಮಾಜಿ U.S. ಸೆನೆಟ್‌‌ ಸದಸ್ಯ [[ಬಾಬ್‌‌ ಡೋಲ್‌]]‌ರ ತವರು ಹಾಗೂ U.S. ಸೆನೆಟ್‌‌ ಸದಸ್ಯ [[ಅರ್ಲೆನ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌]]‌ರ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಹೇಸ್‌‌]] ನಗರವು [[ಹೇಸ್‌ ಕೋಟೆ‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಟರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 20,000ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೆರಡು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು [[ಎಲ್ಲಿಸ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿವೆ: "ಕೆಥಡ್ರಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌‌" [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಹೇಸ್‌‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ {{convert|10|mi|km}}ರಲ್ಲಿ ಇದೆಯಲ್ಲದೇ, [[ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌‌‌]]ರ ಬಾಲ್ಯದ ನೆಲೆಯು [[ಎಲ್ಲಿಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೇಸ್‌‌ನ {{convert|15|mi|km}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ. ಹೇಸ್‌‌ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಠಾತ್ತನೆ ಇಳಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತದಲ್ಲದೇ, I-70 ಮಾರ್ಗದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಹೀಗಿದ್ದು, 3,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ I-70 ಮಾರ್ಗದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 35 ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ಕಾಲ್ಬಿ]] ಹಾಗೂ [[ಗುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೇವಲ ಎರಡು ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಕುಟುಂಬವೊಂದು ಬೆವೆರ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಳಿಗೆ(ಹಾಗೆಂದೇ ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆ) ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ CW ಯುವ ರೂಪಕವಾದ ''[[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌‌, 90210]]'' ಗಳಂತಹಾ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಚಿತಾ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ನೈಋತ್ಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌''' 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಓಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]]ವನ್ನು ಹಳೆಯ [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌]] ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಲಿಬರಲ್‌‌‌]] ನಗರವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಗಾಳಿ ತೋಟವನ್ನು [[ಮಾಂಟೆಜುಮಾ]]ದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಗಾರ್ಡನ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]]ವು [[ಲೀ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌‌ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Kansas}} ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಮಾಧ್ಯಮಿಕ]] ಶಾಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1999ರ ನಂತರ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯದ ಮಾನಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಅನುಮೋದಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಎರಡೂ ಬಾರಿ, ಮಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == === ವೃತ್ತಿಪರ === {| class="wikitable sortable " !ಕ್ಲಬ್ !ಕ್ರೀಡೆ !ಲೀಗ್‌‌‌ !ಮಹಾನಗರ |- | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ ವಿಝಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಸಾಕರ್‌‌]] | [[ಮೇಜರ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌‌ ಸಾಕ್ಕರ್‌‌]] | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]] |- | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ T-ಬೋನ್ಸ್‌‌]] | [[ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌]] | [[ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಲೀಗ್‌]] | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]] |- | [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಕೊಯೋಟ್ಸ್‌‌‌]] | [[ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌‌]] | [[ಟೊಪೆಕಾ]] |- | [[ಟೊಪೆಕಾ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಜೈಯಂಟ್ಸ್‌‌‌]] | [[ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]] | [[ಟೊಪೆಕಾ]] |- | [[ಟೊಪೆಕಾ ಮಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌‌‌]] | [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌‌ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌‌]] | [[ಟೊಪೆಕಾ]] |- | [[ಟೊಪೆಕಾ ರೋಡ್‌ರನ್ನರ್ಸ್‌]] | [[ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ]] | [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌‌‌]] | [[ಟೊಪೆಕಾ]] |- | [[ವಿಚಿತಾ ಥಂಡರ್‌]] | [[ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಹಾಕಿ]] | [[ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌‌‌]] | [[ವಿಚಿತಾ]] |- | [[ವಿಚಿತಾ ವೈಲ್ಡ್‌‌]] | [[ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ಇನ್‌ಡೋರ್‌‌‌ ‌‌‌ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌‌]] | [[ಪಾರ್ಕ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]] |- | [[ವಿಚಿತಾ ವಿಂಗ್‌ನಟ್ಸ್‌]] | [[ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌]] | [[ಅಮೇರಿಕನ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] | [[ವಿಚಿತಾ]] |} [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿಅಮೇರಿಕಾ ಬಾಲ್‌ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ 2008ರಿಂದ ತಮ್ಮ ತವರಿನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಝಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌ ತಂಡದವರು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನೊಳಗಿನ ಪ್ರಥಮ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌‌‌]] ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ [[ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌ ಸಾಕರ್‌]] ತಂಡವಾಗಿದ್ದರು. 2011ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ತಂಡವು ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ $165m ವೆಚ್ಚದ [[ಸಾಕರ್‌ಗೆಂದೇ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ವಾದ [[ವಿಲೇಜ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಝಾರ್ಡ್ಸ್‌‌‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಕಾನ್ಸಾನರು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ ರಾಯಲ್ಸ್‌‌]] ([[MLB]]), [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ ಚೀಫ್ಸ್‌‌]] ([[NFL]]) ಹಾಗೂ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌]]‌ ([[AFL]])ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿಯ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ದ [[ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌‌]] ಕ್ರೀಡೆಗಳ ತಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣ ಈ ತಂಡಗಳ ತವರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಗಡಿಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿವೆ. ಚೀಫ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ಸ್‌‌ ತಂಡಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌-ಮಿಸ್ಸೌರಿ/ಮಿಸ್ಸೋರಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಟ್ರೂಮನ್‌ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಿಟಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌]] ತಂಡವು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೀಪದ ಹೊಸದಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾದ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, 1973ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ರಾಯಲ್ಸ್‌‌ ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಪ್ರಮುಖ ಸಮರ್ಥಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಟೊಪೆಕಾದ [[WIBW]].<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20021202/ai_n11792020/pg_3/ |title=ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಏರ್‌ವೇವ್ಸ್‌ ಥ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ |access-date=2010-07-02 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515020957/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20021202/ai_n11792020/pg_3/ |url-status=dead }}</ref> ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಾನ್ಸಾನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಡೆನ್ವರ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌‌ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಬೆಂಬಲಿಸುವರಾದರೂ, ಒಕ್ಲಾಹಾಮ ರಾಜ್ಯಗಡಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌ ಕೌಬಾಯ್ಸ್‌‌]] ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಚೀಫ್ಸ್‌‌ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಟೊಪೆಕಾ ಹಾಗೂ ವಿಚಿತಾದಲ್ಲಿನ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಕೇಂದ್ರಗಳು ಮಾಡುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಚೀಫ್ಸ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಗದ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ಕೌಬಾಯ್ಸ್‌ ತಂಡಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ವಾಹನ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ರೇಸಿಂಗ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು [[NASCAR]], [[IRL]], ಹಾಗೂ [[ARCA]] ಮಾರ್ಗಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಾಟ್‌ ರಾಡ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌]] (NHRA) ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು [[ಟೊಪೆಕಾದ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==== ಇತಿಹಾಸ ==== ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವು [[ಲಘು ಲೀಗ್‌]]ಗಳಾದ ‌ಟೊಪೆಕಾ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ [[ಲೆ/ಲೀವೆನ್‌ವರ್ತ್‌‌ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್‌]]ಗಳ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಲೀಗ್‌]]‌‌ನಲ್ಲಿ 1886ರಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Evans">{{cite journal | last = Evans | first = Harold | title = Baseball in Kansas, 1867–1940 | journal = Kansas Historical Quarterly | year = 1940 | url = http://www.kancoll.org/khq/1940/40_2_evans.htm | accessdate = 2008-02-18}}</ref><ref name="Madden">{{cite book | last = Madden | first = W.C. | last2 = Stewart | first2 = Patrick | title = The Western League: A Baseball History, 1885 through 1999 | year = 2002 | url = | isbn = 0786410035}} </ref> ಆ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ "[[ವರ್ಣ ರೇಖೆ/ಪಕ್ಷಪಾತವು]]" ಇಳಿಮುಖವಾಗುವ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುನ್ನವೇ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಆಟಗಾರ [[ಬಡ್‌ ಫೌಲರ್‌‌]] ಟೊಪೆಕಾ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದರು.<ref name="Madden"/> 1887ರಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಲೀಗ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿತವಾದ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಜೈಯಂಟ್ಸ್‌‌‌]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಟೊಪೆಕಾ ತಂಡವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು – [[ಬಗ್‌ ಹಾಲ್ಲಿ/ಲಿಡೇ]], [[ಜಿಮ್‌ ಕಾನ್ವೆ]], [[ಎಕಿ ಸ್ಟರ್ನ್ಸ್‌]], [[ಪೆರ್ರಿ ವರ್ಡನ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಮೆಕ್ಯುಲಾರ್‌‌]]ರವರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಬೆಲೆಯ/ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌‌ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು, 15½ ಪಂದ್ಯಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಲೀಗ್‌‌‌ಅನ್ನು ಜಯಿಸಿತ್ತು.<ref name="Madden"/> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 10, 1887ರಂದು, ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಜೈಯಂಟ್ಸ್‌‌‌ ತಂಡದವರು [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಹಿಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದ, [[St. ಲೂಯಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್ಸ್‌‌]]ರನ್ನು (ಈಗಿನ ಕಾರ್ಡಿನಲ್‌ ತಂಡ), 12-9 ಅಂಕಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟೊಪೆಕಾ ಆ ತಂಡವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಾರದೇ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. === ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ === ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾತಂಡ/ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಿರದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಕಾನ್ಸಾನರು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ರೀಡಾತಂಡಗಳಾದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ "KU" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ಜೇಹಾಕ್ಸ್‌]]‌ ತಂಡ ಹಾಗೂ "KSU" ಅಥವಾ "K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಹಲವರಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ವೈಲ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌]]ಗಳ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[NCAA]]ದ [[ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌]] Iರಲ್ಲಿನ ([[ಷಾಕರ್ಸ್‌]]‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ತಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ [[ವಿಚಿತಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು, [[ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಬೇಸ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. KU ಹಾಗೂ K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೇಹಾಕ್ಸ್‌‌ ತಂಡದವರು, NCAA ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗೆಲುವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟುಕಿ]]ಯ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಜೇಹಾಕ್ಸ್‌‌ ತಮ್ಮ ಐದನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಕ್ರೌನ್‌ಅನ್ನು (ಮೂರನೇ NCAA ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ ತಂಡವೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಪರಂಪರೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು 12 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ NCAA ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. KU ತಂಡವು 13 ಫೈನಲ್‌ ಫೋರ್‌/ಅಂತಿಮ ನಾಲ್ವರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ 4ನೇ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆನಿಸಿದ್ದರೆ, K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ ತಂಡವು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಫೈನಲ್‌ ಫೋರ್‌/ಅಂತಿಮ ನಾಲ್ವರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ವಿಚಿತಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಫೈನಲ್‌ ಫೋರ್‌/ಅಂತಿಮ ನಾಲ್ವರು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಯಶಸ್ಸು ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು. 1987ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ, KU'ನ ದಾಖಲೆಯು 1-7 ಆಗಿದ್ದರೆ K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ'ದ್ದು 0-8 ಆಗಿತ್ತು. ತಕ್ಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ "[[ಟಾಯ್ಲೆಟ್‌ ಬೌಲ್‌‌/ಶೌಚದ ಬಟ್ಟಲು]]" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ಆ ವರ್ಷದ [[ಗವರ್ನರ್ಸ್‌‌ ಕಪ್‌]]‌ ಪಂದ್ಯವು ಜೇಹಾಕ್ಸ್‌‌ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದ K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯದ ಗೋಲ್‌ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ 17-17ರ ಸರಿಸಮಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರ/ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. KU [[ಆರೆಂಜ್‌ ಬೌಲ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಯತ್ನಗಳ ನಂತರ ಗೆದ್ದು, 12-1 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿತು, ಇದು ಕ್ಷೇತ್ರ/ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯವು ವೈಲ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು 1989ರಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್‌ ಸ್ನಿ/ಸ್ನೈಡರ್‌]]‌ ಆಗಮಿಸುವವರೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಳಪೆಯಾದ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು K-ಸ್ಟೇಟ್‌‌/ರಾಜ್ಯ ತಂಡವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಂತೆ 1990ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಹಾಗೂ 2000ರ ದಶಕದ ಆದಿಯವರೆಗೆ, 2005ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಸ್ನಿ/ಸ್ನೈಡರ್‌‌ ಪಾರ್ಶ್ವರೇಖೆಗೆ/ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು. ತಂಡವು 1997ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಯೆಸ್ತಾ ಬೌಲ್‌]] ಅನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಬಿಗ್‌ 12 ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌]]‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಅನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೂ ಕೂಡಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಓರ್ವ NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ II ಸ್ಪರ್ಧಿ ತಂಡವು, ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಎರಡನ್ನು NAIAನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದು ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನದೆಂದರೆ 1991ರ NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ II ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌ ರಾಜ್ಯ ತಂಡವು 1995ರಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ II ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. PSU ಹಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1995ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಹಂತದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ವಿಜಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿತ್ತು. ಗೊರಿಲ್ಲಾ ತಂಡವು, ಅಂತರವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ 96 ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ 579 ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು – 579-301-48ರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಟೊಪೆಕಾದಲ್ಲಿನ [[ವಾಷ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ತಂಡವು [[NAIA]] ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಅನ್ನು 1987ರಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿತ್ತು. [[ಹೇಸ್‌‌ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ತಂಡದವರು 1996ರ NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ II ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 34-0ರ ದಾಖಲೆ ಅಂತರದಿಂದ ಜಯಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ವಾಷ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವು 2005ರ NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ II ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಚಿಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ St. ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್‌‌‌' ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ತಂಡವು (ಈಗ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟೈನ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ), 1954ರ ಹಾಗೂ 1967ರ ಪುರುಷರ NAIA ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 1992-93ರಲ್ಲಿ, KU ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಬೌಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, NCAA ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ 2007-08ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, KU'ನ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು NCAA ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌ Iರ 49 ವಿಜಯಗಳೊಂದಿಗೆ (12 ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ/ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 37 ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ) ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಜಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. == ಪ್ರಮುಖ ವಾಸಿಗಳು == {{Main|List of people from Kansas}} [[ಅಮೆಲಿಯಾ ಇಯರ್‌ಹಾರ್ಟ್‌‌]] (ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರವರ್ತಕಿ), [[ಕ್ಯಾರ್ರೀ ನೇಷನ್‌‌]] (ಪಾನನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ), ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡ್ವೈಟ್‌‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌‌]], ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕರ್ಟಿಸ್]]‌‌, ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾದ [[ಬಾಬ್‌‌ ಡೋಲ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಅಲ್ಫ್‌‌ ಲಾಂ/ಲ್ಯಾಂಡನ್‌]]ರವರುಗಳು ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ತವರು/ನೆಲೆಯೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. [[ನಾಸಾ]]ದ [[ಗಗನಯಾತ್ರಿ]]ಗಳಾದ [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ಈವಾನ್ಸ್‌‌]], [[ಜೋ ಎಂಗಲ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಹಾಲೆ]]ಯವರುಗಳೂ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ವೈಚಾರಿಕ/ಮೇಧಾವಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ವಾಹನೋದ್ಯಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ [[ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್]]‌, [[ಕ್ಲೈಡ್‌‌ ಸೆಸ್ನಾ]] ಹಾಗೂ [[ಲ್ಲಾ/ಲಾಯ್ಡ್‌ ಸ್ಟಿಯರ್‌ಮನ್‌‌]] (ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರವರ್ತಕರು), [[ಜ್ಯಾ/ಜಾಕ್‌ ಕಿಲ್ಬಿ]] (ಮೈಕ್ರೋಚಿಪ್‌ ಶೋಧಕ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ 2000ನೇ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು), [[ಜಾರ್ಜ್‌‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಕಾರ್ವರ್‌]]‌ (ಶಿಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿ), [[ಅರ್ಲ್‌‌ W. ಸುದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌]], Jr. (ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ 1971ನೇ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು), ಹಾಗೂ [[ವೆ/ವರ್ನಾನ್‌‌ L. ಸ್ಮಿತ್‌]]‌ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 2002ನೇ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು)ರವರುಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮೂಲದ ಇತರರೆಂದರೆ ಜನರಲ್‌ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮೈಯರ್ಸ್‌]] (ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಜಾಯಿಂಟ್‌‌ ಚೀಫ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌‌ ಸ್ಟಾಫ್‌‌, 2001–05) ಹಾಗೂ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]‌‌ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006–ಪ್ರಸ್ತುತ). ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಜುಲೈ 20, 1972ರಂದು ಆಮ್‌‌ಟ್ರಕ್‌ ರೈಲಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮದ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡ "ಅಗ್ರ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿ/ಟಾಪ್‌ ಕಾಪ್‌" ವರ್ನ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌‌ರ ತವರೂ ಆಗಿದೆ. ಅವರು ಆಮ್‌‌ಟ್ರಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದ ಪಾನೀಯದ-ಮೂಲಕ-ಮದ್ಯಸೇವನೆಯ ಮದ್ಯವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು, "al certiore/ಅಲ್‌ ಸರ್ಟಿಯೋರ್‌" ಎಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಪರಾಧ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿ ಜ್ವಾಲಾಕಿಡಿ ಮಿಲ್ಲರ್‌'ರ ಮನೋಭಾವವಾದ, "ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಕಾನೂನು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ...ಅದನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಡಿ" ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು."<ref>[[ವಿಚಿತಾ ಈಗಲ್‌‌]], ಜುಲೈ 20, 1972</ref> [[ಡ್ಯಾನ್ನಿ ಕೇರೆ]] (ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ), [[ಡೆಲ್‌ ಕ್ಲೋಸ್‌]]‌ (ಹಾಸ್ಯನಟ/ನಟ), [[ಇಂಗರ್‌‌ ಸ್ಟೀವೆನ್ಸ್‌]]‌ (ನಟಿ), [[ವಿವಿಯನ್‌ ವಾನ್ಸ್‌‌]] (ನಟಿ), [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ರಾಮೆ]](ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕ), [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌]] (ನಟಿ), [[ಆನ್ನೆಟ್‌ ಬೆನಿಂಗ್‌]]‌ (ನಟಿ), [[ಬಿಲ್‌‌ ಕುರ್ಟಿಸ್‌‌‌]] (ಪತ್ರಕರ್ತ), [[ಜ್ಯಾಕ್‌ ಕ್ಯಾಫರ್ಟಿ]] (ಪತ್ರಕರ್ತ/ರ್ತೆ), [[ಜಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌‌‌]] (ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ), [[ಲಾ/ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಹ್ಯೂಗಸ್‌‌]] (ಕವಿ), [[ಗಾರ್ಡನ್‌ ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌]]‌‌ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕ, ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ, ಲೇಖಕ), [[ಫ್ಯಾಟ್ಟಿ ಅರ್ಬಕಲ್‌‌]] (ನಟ), [[ವಿಲಿಯಂ ಇಂಗೆ]] (ಲೇಖಕ), [[ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ಹಾಪ್ಪರ್‌‌]] (ನಟ), [[ಕೆಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟಿ]] (ನಟಿ ಹಾಗೂ 91ರ ಸಾಲಿನ ಮಿಸ್‌‌ USA ), [[ಬಸ್ಟರ್‌‌ ಕೀಟನ್‌‌‌]] (ನಟ), [[ಕೋಲ್‌‌ಮನ್‌‌ ಹಾಕಿನ್ಸ್‌]]‌‌ (ಜಾಜ್‌‌ ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ), [[ಮಾರ್ಟಿನಾ ಮೆಕ್‌ಬ್ರೈಡ್‌]]‌ (ಕಂಟ್ರಿ ಗಾಯಕಿ), [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್‌]]‌ (ಕವಿ), [[ಜೋ ವಾಲ್ಷ್‌‌]] (ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ ), [[ಚೆಲಿ ರೈಟ್‌]]‌ (ಕಂಟ್ರಿ ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ), [[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಥೆರಿಡ್ಜ್‌‌]] (ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ), [[ಕಿರ್‌ಸ್ಟೀ ಅಲ್ಲೆ]] (ನಟಿ), [[ಪಾಲ್‌‌ ರುಡ್‌‌]] (ನಟ), [[ಸಾರಾ/ಹ್‌‌ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌‌‌]] (ನಟಿ), [[ಚಾರ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್‌]]‌ (ಜಾಜ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರ/ಹಾಡುಗಾರ/ಗಾಯಕ), [[ಮೈಕ್‌ ಜೆರಿಕ್‌‌]] (ಜಾಲ ಪತ್ರಕರ್ತ), [[ಸ್ಟೀವ್‌‌ ಡೂಸಿ/ಕಿ]] (ಜಾಲಪತ್ರಕರ್ತ, ಲೇಖಕ), [[ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಬ್ರೌನ್‌‌]] (ಜಾಲ ಪತ್ರಕರ್ತ/ರ್ತೆ), [[ಜೆಫ್‌‌‌ ಪ್ರಾಬ್‌ಸ್ಟ್‌‌‌]] (ಸರ್ವೈವರ್‌ ಹೋಸ್ಟ್‌‌), [[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಮೆಕ್‌‌‌ಡರ್ಮಾಟ್‌‌‌]] (ಪತ್ರಕರ್ತ/ರ್ತೆ), [[ಫಿಲ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ]] (ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ), ಹಾಗೂ [[ವಿಲಿಯಂ ಅಲ್ಲೆನ್‌‌ ವೈಟ್‌]]‌ (ಸಂಪಾದಕ) ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕೂಡಾ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ತವರುನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌/ವಾದ್ಯಸಂಗೀತತಂಡ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]]ನ ಸದಸ್ಯರಾದ: [[ಡೇವ್‌‌ ಹೋಪ್‌]]‌‌ (ಬಾಸ್‌‌), [[ಫಿಲ್‌ ಎಹಾರ್ಟ್‌‌]] (ಡ್ರಮ್‌ ವಾದ್ಯ, ಅನದ್ಧವಾದ್ಯಗಳು) ಹಾಗೂ [[ಕೆರ್ರಿ ಲಿವ್‌ಗ್ರೆನ್‌‌]] (ಗಿಟಾರ್‌ವಾದನ, ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ವಾದ್ಯ, ಸಂಯೋಜನವಾದ್ಯ)ರವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ 1970ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತವರುನಗರವಾದ ಟೊಪೆಕಾದಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಮೂಲದ ಗಾಯಕ ಲಿನ್‌‌ ಮೆರೆಡಿತ್‌ರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಎಂಬ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಮೂಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ಲಿಂಟ್‌‌ ಬೌಯರ್]]‌‌, [[ಟೆರೆನ್ಸ್‌‌‌ ನ್ಯೂಮನ್‌‌]], [[ಬ್ರಾಡೆನ್‌ ಲೂಪರ್‌‌]], [[ಜಾನ್ನಿ ಡಾ/ಡೆಮನ್]]‌‌, [[ಕೈಲ್‌ ಫಾರ್ನ್ಸ್‌‌‌ವರ್ತ್‌‌]], [[ವೆಸ್‌‌ ಸ್ಯಾಂಟೀ]], [[ಜೋ ಕಾರ್ಟರ್‌‌]], [[ವಿಲ್ಟ್‌‌ ಚೇಂಬರ್‌ಲೇನ್‌‌]], [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಬ್ರೆಟ್‌‌]], [[ಬ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]]‌‌‌, [[ಗೇಲ್‌ ಸೇಯರ್ಸ್]]‌‌, [[ಡಾರ್ರೆನ್‌ ಸ್ಪ್ರೋಲ್ಸ್]]‌‌, [[ಜಾನ್‌‌ H. ಔಟ್‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌‌, [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಫ್ರಿಟ್ಜ್‌‌]], [[ಬಿಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಸ್‌‌‌‌]], [[ಜಿಮ್‌‌ ರ್ರ್ಯುನ್‌‌]], [[ವಾಲ್ಟರ್‌‌ ಜಾನ್ಸನ್]]‌‌, [[ಜ್ಯಾಕೀ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್‌‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಫಲ್ಹೇಜ್‌‌]], [[ಕೆರೋಲೀನ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌‌]], [[ಜಾನ್‌ ರಿಗ್ಗಿನ್ಸ್]]‌‌‌, [[ಜಿಮ್‌‌ ಎವೆರೆಟ್‌‌]], [[ಮಾರಿಸ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌/ನೆ]], [[ಕೆಂಡ್ರಾ ವೆಕರ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಲೈ/ಲಿನೆಟ್ಟ್‌‌ ವುಡಾರ್ಡ್]]‌ರವರುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ತರಬೇತುದಾರರುಗಳಾದ [[ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ನೈಸ್ಮಿತ್‌]], [[ಲ್ಯಾ/ಲಾರಿ ಬ್ರೌನ್]]‌‌, [[ಫಾಗ್‌ ಅಲೆನ್]]‌‌, [[ಡೀನ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌]], [[ಅಡಾಲ್ಫ್‌‌ ರುಪ್]]‌‌, [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌‌]]‌, [[ಜೀನ್‌ ಕೀ/ಕೇಡಿ]], [[ಲಾನ್‌ ಕ್ರೂಗರ್‌‌]], [[ಜಾನ್‌‌ ಕಾಲಿಪಾರಿ]], [[ರಾಯ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌]], [[ಗ್ಲೆನ್‌ ಮೇಸನ್‌]], [[ಟೆಕ್ಸ್‌‌ ವಿಂಟರ್‌‌]], [[ಡಾನಾ ಆಲ್ಟ್‌ಮನ್]]‌‌, [[ಮಾರ್ಕ್‌‌ ಟರ್ಗಿಯಾನ್‌‌]], [[ಬಿಲ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌‌]], [[ಬಿಲ್‌ ಸ್ನಿಡರ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ಎಡ್ಡೀ ಸು/ಸಟ್ಟನ್‌]]‌ರವರುಗಳಿಗೂ ತವರುನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಾಪಾತ್ರಗಳೆಂದರೆ : TV ಷೋ/ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಗನ್‌ಸ್ಮೋಕ್‌]]'' ನ "[[ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಮಟ್‌‌ ಡಿಲ್ಲನ್‌]]", ''[[ಗಿಲ್ಲಿಗನ್ಸ್‌‌ ಐಲೆಂಡ್‌]]'' ‌ನ "[[ಮೇರಿ ಆನ್‌ ಸಮ್ಮರ್ಸ್]]‌‌", ''[[ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ದ ಮೆನೇಸ್‌]]'' ನ "ಡೆನ್ನಿಸ್‌ ಮಿಷೆಲ್‌‌", TV ಷೋ/ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಸೂಪರ್‌‌ನ್ಯಾಚುರಲ್‌]]'' ನ "[[ಡೀನ್]]‌‌" ಹಾಗೂ "[[ಸ್ಯಾಮ್‌‌ ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌‌]]", [[ಸಚಿತ್ರಪುಸ್ತಕ]] ಸರಣಿ "[[ಹೆಲ್‌ಬಾಯ್‌‌]]"ನ "[[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌‌ ಕೆಂಟ್‌‌]]"/''[[ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್]]'' ‌‌, "[[ಲಿಜ್‌ ಷೆರ್‌‌ಮನ್‌‌]]", ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ಗೇಟ್‌‌ SG-1]]'' ನ "[[Lt. Col. ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌‌ ಮಿಷೆಲ್‌‌]]", ''[[Mr. and Mrs. ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌]]'' ನ "ವಾಲ್ಟರ್‌‌‌" ಹಾಗೂ "ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌", ''[[ಲೀಪ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಯ್ತ್‌]]'' ನ "ಜೋನಾಸ್‌ ನೈಟಿಂ/ಟೆಂಗೇಲ್‌", [[ದ ಸೂಟ್‌ ಲೈಫ್‌ ಆನ್‌ ಡೆಕ್‌]]ನ "[[ಬೈಲೆ ಪಿಕೆಟ್]]‌‌", [[ರಾಕೆಟ್‌ ಪವರ್‌‌]]ನ "ಸ್ಯಾಮ್‌‌" ಹಾಗೂ ''[[ದ ವಿಝಾರ್ಡ್‌‌ ಆಫ್‌‌ Oz/ಓಝ್‌]]'' ‌ನ "[[ಡೊರೊತಿ ಗೇಲ್]]‌‌". === ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Konza2.jpg|thumb|right|300px|ಫ್ಲಿಂಟ್‌‌ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನ್ಜಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] :''{{Main|List of Kansas landmarks}}'' ::''{{See also|List of Registered Historic Places in Kansas}}'' * ಫ್ರಂಟ್‌ ರಸ್ತೆ/ಬೀದಿ/ಓಣಿ ಹಾಗೂ ಬೂಟ್‌‌ ಹಿಲ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. * ಸಾಂಟಾ ಫೆ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌‌ನ ಪಥದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಡಾಡ್ಜ್‌ ಸಿಟಿ/ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 9 ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. * [[ಜಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌]]‌‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು [[ಒಸಾವಾಟೊಮೀ]]ನಲ್ಲಿದೆ. * [[ಡ್ವೈಟ್‌‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌]]‌ರ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ಗೃಹ, ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗಳು [[ಅಬಿಲೀನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿವೆ. * KSನ [[ಎಂಪೋರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಖ್ಯಾತಿಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಅಲೆನ್‌ ವೈಟ್‌]]ರ ನಿವಾಸವಿದೆ * ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನಿಂದ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ರೈಲುಬಂಡಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬು/ಏರಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾದ ಅಬಿಲೀನ್‌‌, [[ಚಿ/ಷೊಮ್‌ ಟ್ರೈಲ್‌‌/ಯಲ್‌]]‌ನ ಕೊನೆಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. * [[ಕ್ಯಾರ್ರೀ ನೇಷನ್‌‌]]ರ ನಿವಾಸ, ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು [[ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಲಾಡ್ಜ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. * ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕಲಾಪ ನಡೆಸಿದ ಹಾಗೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಪರವಾದ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಲೆಕಾಂಪ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಸಂವಿಧಾನ/ಕಾನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ ಸಭಾಂಗಣ.<ref>[http://www.lecomptonkansas.com/ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೆಕಾಂಪ್ಟನ್‌‌ ] - [http://www.lecomptonkansas.com/index.php?doc=consthall.php ಸಂವಿಧಾನ ಸಭಾಂಗಣ ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514154332/http://lecomptonkansas.com/index.php?doc=consthall.php |date=2011-05-14 }}. ಪಡೆದಿದ್ದು 13 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಂದು.</ref> * [[ವಾಮೆಗೋ]]ನಲ್ಲಿನ ದ ವಿಝಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಓಜ್‌‌/Oz ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ''[[ದ ವಿಝಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಓಜ್‌‌/Oz]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಡೊರೊತಿಯ ನಿವಾಸ, ತೋಟದ ಮನೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ವಿಶ್ವಗೋಳ ಹಾಗೂ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕೇಂದ್ರ]]ವು [[ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಮಾಸ್ಕೋದ ಹೊರಗೆ ಇರುವ ರಷ್ಯನ್‌ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯೋಜನೆಯ ಮಾನವಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[ಅಪೋಲೋ 13]], [[SR-71 ಬ್ಲಾಕ್‌ಬರ್ಡ್]]‌‌, ಲಿಬರ್ಟಿ‌ 7, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಸ್ತುಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. * ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಇತಿಹಾಸ/ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವು<ref>[http://www.kshs.org/ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ]</ref> ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಟೊಪೆಕಾ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. * [[ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹುರಿಯ ಚೆಂಡ]]ನ್ನು(ವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ), ಆಗಸ್ಟ್‌ 15, 1953ರಂದು, [[ಕಾಕರ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. * ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಹಸ್ತಕೃತ-ಕೊರೆದ ಬಾವಿ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೃಹತ್‌ ಬಾವಿಯು [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಗ್ರೀನ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. * ಕೀಪರ್‌‌ ಆಫ್‌ ದ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌‌ * [[ಜಾಯ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಾನ (ವಿಚಿತಾ)]] * [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಪ್ರಾಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಬಿಸಿನೀರು ಹಾಗೂ ತಣ್ಣೀರಿನ ಗೋಪುರ/ಊಟೆಗಳು * [[ಬಿಗ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] * [[ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ. [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ ಕೋಟೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * [[ಪ್ಲೆಸಂಟಾನ್‌]] ಬಳಿಯಿರುವ [[ಗಣಿಉಪನದಿ/ಖಾರಿಯ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ]] * [[ಲಾರ್ನೆಡ್‌‌]] ಸಮೀಪದ [[ಲಾರ್ನೆಡ್‌‌ ಕೋಟೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ]] * == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{main|Outline of Kansas|Index of Kansas-related articles}} {{clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Kansas}} * [http://www.kansas.gov/ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯ] * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Kansas}} * [http://www.travelks.com/ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸ ವಿಭಾಗ/ಡಿವಿಷನ್‌] * [http://www.kshs.org/ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Kansas ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ರಾಜ್ಯದ ದತ್ತಾಂಶಸಂಚಯಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602173744/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Kansas |date=2012-06-02 }} - ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹುಡುಕಬಹುದಾದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಚಯಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಸಹಿತ ಪಟ್ಟಿ * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=KS USGS ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್, ಕನ್ಸಾಸ್‌‌/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230094430/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=KS |date=2006-12-30 }} * [http://www.ksdot.org/maps/main.html ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಭೂಪಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614151449/http://www.ksdot.org/maps/main.html |date=2011-06-14 }} * [http://www.kancoll.org/books/cutler/ ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಕಟ್ಲರ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ] * ಪೆರ್ರಿ-ಕ್ಯಾಸ್ಟನೆಡಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಭೂಪಟ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [http://www.lib.utexas.edu/maps/kansas.html ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಭೂಪಟಗಳು] {{Geographic Location |Centre = Kansas |North = [[Nebraska]] |Northeast = |East = [[Missouri]] |Southeast = |South = [[Oklahoma]] |Southwest = |West = [[Colorado]] |Northwest = }} {{Kansas|expand}} {{United States}} {{succession | preceded = [[Oregon]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on January 29, 1861 (34th) | succeeded = [[West Virginia]] }} {{Coord|display=title|38.5|N|98|W|region:US-KS_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ಸಾಸ್/ಕಾನ್ಸಾಸ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1861ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] mxuoiu20qausjy0d93b5c76dxumxvbc 0 23950 1373456 1335334 2026-05-15T13:31:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373456 wikitext text/x-wiki {{About|ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಅಯೋವಾ}} {{US state |Name=ಅಯೋವಾ | Fullname = ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ | Flag = Flag of Iowa.svg | Flaglink = [[Flag of Iowa|Flag]] | Seal = Iowa-StateSeal.svg | Map = Map of USA IA.svg |Nickname=The Hawkeye State (official), The Tall Corn State<ref>{{cite web|url=http://www.uni.edu/iowaonline/6.htm|title=What children's literature might I use while teaching Iowa History?|work=Iowa History Online|publisher=Malcolm Price Laboratory School, Department of Curriculum and Instruction, [[University of Northern Iowa]]|accessdate=June 26, 2009}}</ref> | Former = Iowa Territory | Number of Represenatives elected to U.S. Congress = 5 | Demonym = Iowan | Motto = Our liberties we prize and our rights we will maintain. | Capital = [[Des Moines, Iowa|Des Moines]] | OfficialLang = English | LargestCity = [[Des Moines, Iowa|Des Moines]] | LargestMetro = [[Des Moines metropolitan area]] | Governor = [[Chet Culver]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | Lieutenant Governor = [[Patty Judge]] (D) | Legislature = [[Iowa General Assembly|General Assembly]] | Upperhouse = [[Iowa Senate|Senate]] | Lowerhouse = [[Iowa House of Representatives|House of Representatives]] | Senators = [[Chuck Grassley]] ([[Republican Party (United States)|R]])<br />[[Tom Harkin]] (D) |Representative=3 Democrats, 2 Republicans | PostalAbbreviation = IA | AreaRank = 26th | TotalAreaUS = 56,272 | TotalArea = 145,743 | LandArea = 144 700.8 | Number of counties 99 | WaterAreaUS = 402 | WaterArea = 1,042 | PCWater = 0.71 | PopRank = 30th |2000Pop=3,007,856 (2009 est.)<ref name=09CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2009-12-23 | url = http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html}}</ref> | DensityRank = 35th | 2000DensityUS = 53.5 | 2000Density = 20.7 | MedianHouseholdIncome = $48,075 | IncomeRank = 24th | AdmittanceOrder = 29th | AdmittanceDate = December 28, 1846 | TimeZone = [[Central Standard Time|CST]]=[[UTC-06]], [[Central Daylight Time|CDT]]=[[UTC-05]] | Latitude = 40° 23′ N to 43° 30′ N | Longitude = 90° 8′ W to 96° 38′ W | LengthUS = 199 | Length = 320 | WidthUS = 310 | Width = 500 | HighestPoint = [[Hawkeye Point]]<ref name="usgs">{{cite web| date =29 April 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =November 6, 2006| archive-date =1 ಜೂನ್ 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 1,670 | HighestElev = 509 | MeanElevUS = 1,099 | MeanElev = 335 | LowestPoint = [[Mississippi River]]<ref name="usgs"/> at Keokuk | LowestElevUS = 480 | LowestElev = 146 | ISOCode = US-IA |Website = www.iowa.gov }} '''ಅಯೋವಾ''' {{IPAc-en|en-us-Iowa.ogg|ˈ|aɪ|ə|w|ə}} ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು [[ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದ್ದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಹಲವಾರು [[ಭಾರತೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಂತಹ [[ಅಯೋವಾೆ]] ಜನರಿಂದ.<ref>{{cite book|author=Alex, Lynn M. |year=2000 |title=Iowa's Archaeological Past |publisher=University of Iowa Press, Iowa City}}</ref> ಅಯೋವಾ [[ಹೊಸ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನ ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಕಾಲೊನಿ]]ಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಲುವಿಸಿಯಾನಾ ಕೊಂಡ]] ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿಯ ನೆಲೆಸಿಗರು [[ಕಾರ್ನ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|author=Merry, Carl A.|year=1996|title=The Historic Period|publisher=Office of the State Archeologist at the University of Iowa|url=http://www.uiowa.edu/~osa/learn/historic/hisper.htm|accessdate=June 29, 2009}}</ref> ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಯೋವಾ "ಜಗತ್ತಿನ ಆಹಾರದ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,<ref name="iaindustries">{{cite web|title=Major Industries in Iowa|publisher=Iowa Department of Economic Development|url=http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf|format=pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050520102110/http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf|archivedate=ಮೇ 20, 2005|accessdate=June 29, 2009|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಅಯೋವಾದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಭೂಭಾಗಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಯೋವಾದ ಕೃಷಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="iaindustries"/><ref name="energy.iastate.edu">{{cite web|title=Wind Energy in Iowa|url=http://www.energy.iastate.edu/renewable/wind/|publisher=Iowa Energy Center|accessdate=August 8, 2009}}</ref> ಅಯೋವಾ, ಬದುಕಲು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title= N.H. Receives Lowest Crime Ranking; Nevada Ranks as Worst State|url= http://www.insurancejournal.com/news/national/2009/03/25/99012.htm?print=1|work= Insurance Journal|publisher= Wells Publishing|date= March 25, 2009|accessdate=August 8, 2009}}</ref> ಅಯೋವಾದ [[ರಾಜಧಾನಿ]] ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ[[ಡೆಮೊಯ್ನ್]]. == ಭೂಗೋಳ == === ಗಡಿರೇಖೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Iowa topography.jpg|thumb|250px|left|ಅಯೋವಾದ ಸ್ಥಳವರ್ಣನೆ, ಜೊತೆಗೆ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲುವೆಗಳು]] ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ದೊಡ್ಡ ಸೂ ನದಿ]]ಯ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯು 43 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ ಒಂದು ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 30 ನಿಮಿಷದ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |title=Preamble to the 1857 Constitution of the State of Iowa |url=http://www.legis.state.ia.us/Constitution.html#pre1 |accessdate=August 9, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802085648/http://www.legis.state.ia.us/Constitution.html#pre1 |url-status=dead }}</ref><ref group="note">ಹತ್ತೋಂಭತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ ದಡಗಳ ನಕ್ಷೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು,ಅವುಗಳ ಇಂದಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.</ref> ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಮತ್ತು ಅಯೋವಾ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ [[ಹನಿ ವಾರ್]] (ರಕ್ತಪಾತವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜಗಳ) ನಂತರ ''ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿ. ಅಯೋವಾ'' <ref>[[48 ಯು.ಎಸ್. (]][[7 ಹೇಗೆ.)]] [[660 (1849).]]</ref> ದಲ್ಲಿ [[ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ನಿರ್ಧಾರದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯು, [[ಡೆಮೊಯ್ನ್ ನದಿ]] ಹಾಗೂ ಅಂದಾಜು 40 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ 35 ನಿಮಿಷ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|first=Jeff|last=Morrison|title=Forty-Thirty-five or fight? Sullivan's Line, the Honey War, and latitudinal estimations|url=http://homepage.mac.com/jeffmorrison/maps/sullivanline.html|date=January 13, 2005|accessdate=August 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070101232646/http://homepage.mac.com/jeffmorrison/maps/sullivanline.html|archivedate=ಜನವರಿ 1, 2007|url-status=dead}}</ref> ಅಯೋವಾ 99 [[ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು]], ಆದರೆ 100 [[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ಥಾನ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ [[ಲೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಯೋವಾ ರಾಜಧಾನಿ, [[ಡೆಮೊಯ್ನ್]] [[ಫೋಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. === ಭೂಗರ್ಭ ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶ === ಅಯೋವಾದ ಭೂಗರ್ಭ ತಳಪಾಯದ ಆಯಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಅಯೋವಾವು [[ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ]] ತಳಪಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. 74 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದ್ದು, ಪೂರ್ವ ಅಯೋವಾವು [[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್]] ತಳಪಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 500 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last1=Prior |first1=Jean Cutler |others=Adapted from ''Iowa Geology 2007'', [[Iowa Department of Natural Resources]] |title=Geology of Iowa: Iowa's Earth History Shaped by Ice, Wind, Rivers, and Ancient Seas |url=http://www.igsb.uiowa.edu/Browse/geoiowa/GEOIOWA.HTM |accessdate=August 9, 2009 |publisher=Iowa Department of Natural Resources Geological Survey |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416104106/http://www.igsb.uiowa.edu/browse/geoiowa/geoiowa.htm |url-status=dead }}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇದ್ದರೂ, ಅಯೋವಾ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಯೋವಾವನ್ನು [[ಭೂರಚನೆಯ]] ಆದ್ಯತೆಯ<ref>ಪ್ರಿಯೊರ್, ಜೀನ್ ಸಿ. (1991) ''ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಯೋವಾ.'' ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಅಯೋವಾ ನಗರ. http://www.igsb.uiowa.edu/Browse/landform.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302084724/http://www.igsb.uiowa.edu/Browse/landform.htm |date=2009-03-02 }}</ref> ಮೇಲೆ ಅಂದರೆ [[ಹಿಮರಚನೆ]], [[ಮಣ್ಣು]], [[ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ]], ಮತ್ತು ನದಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಲೋಯೆಸ್]] ಗುಡ್ಡಗಳು ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೂರಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ದಪ್ಪದಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://pubs.usgs.gov/info/loess/ | title= Geology of the Loess Hills, Iowa | year= 1999 | month= July | accessdate= 2008-03-26 | publisher= [[United States Geological Survey]]}}</ref> ಉತ್ತರಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, [[ಡ್ರಿಫ್ಟ್ ಲೆಸ್ ವಲಯ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹೀಗೆ ಅಯೋವಾ ಬಹುಪಾಲು ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸರೋವರಗಳಿವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದರೆ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸರೋವರ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಒಕೊಬೊಜಿ ಸರೋವರ]], ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ ಒಕೊಬೊಜಿ ಸರೋವರ]] (''[[ಅಯೋವಾ ಗ್ರೇಟ್ ಸರೋವರಗಳು]]'' ). ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಿಯರ್ ಸರೋವರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರಗಳೆಂದರೆ ಒಡೆಸ್ಸಾ ಸರೋವರ,<ref name="Odessa">{{cite web|url=http://www.iowadnr.com/fish/fishing/lakes/ode58.html|title=Odessa|publisher=Iowa Department of Natural Resources|accessdate=2009-06-06|archive-date=2008-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080921204808/http://www.iowadnr.com/fish/fishing/lakes/ode58.html|url-status=dead}}</ref>[[ಸೇಲೋರ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸರೋವರ]], [[ರೆಡ್ ರಾಕ್ ಸರೋವರ]], [[ಕೋರಲ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸರೋವರ]], ಮ್ಯಾಕ್‌‍ಬ್ರೈಡ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ರಾತ್‌ಬನ್ ಸರೋವರ. ದೇಶದ ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಕೂಡ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಬ್ಯಾರಿಂಜರ್ ಸ್ಲೂ]]ನಂತಹ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ === ಅಯೋವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯರಾಶಿಗಳೆಂದರೆ [[ಉದ್ದನೆಯಹಸಿರುಹುಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನ]] ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]], ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಭೂಮಿಯು ಮತ್ತು ಕಾವಲಿರುವ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳು, ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಉತ್ತರದ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref>ಪ್ರಿಯೊರ್, ಜೀನ್ ಸಿ. (1991) ''ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಯೋವಾ.'' ಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಅಯೋವಾ ನಗರ.</ref> ಅಯೋವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ದೆಶದ 60% ಭಾಗವು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 30% ಭಾಗವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೋಮಾಳ ಮತ್ತು ಒಣಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶಭೂಮಿಯನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ 7% ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಉಳಿದ ಪ್ರತಿ 1% ಭಾಗವು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ಡಿಎನ್‌ಆರ್: ಅಯೋವಾದ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತದ ಭೂಮಿ ಒಳಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿ, http://www.igsb.uiowa.edu/Browse/landcvr/landcvr.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502010333/http://www.igsb.uiowa.edu/Browse/landcvr/landcvr.htm |date=2009-05-02 }}</ref> ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ-ದಟ್ಟಣೆಯ ಜಾನುವಾರು ಬಳಕೆಯ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ, ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀರಿನ ಕಲುಷಿತ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="ISU 1">{{cite web|url=http://www.card.iastate.edu/iowa_ag_review/summer_03/article1.aspx|title=Living with Hogs in Rural Iowa|year=2003|work=Iowa Ag Review|publisher=[[Iowa State University]]|accessdate=25 November 2009|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100217055356/http://www.card.iastate.edu/iowa_ag_review/summer_03/article1.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="Love">{{cite news|url=http://gazetteonline.com/local-news/2009/12/06/heavy-use-draining-aquifer|title=Heavy use draining aquifer|last=Love|first=Orlan|date=December 6, 2009|publisher=Cedar Rapids Gazette|accessdate=20 December 2009|archive-date=9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091209064212/http://gazetteonline.com/local-news/2009/12/06/heavy-use-draining-aquifer|url-status=dead}}</ref> ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಯೋವಾದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಉರಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ,<ref name="gazette coal">{{cite news|url=http://gazetteonline.com/breaking-news/2009/11/24/report-many-iowa-coal-plants-among-nations-oldest|title=Report: Many Iowa coal plants among nation's oldest|last=Heldt|first=Diane|date=November 24, 2009|work=Cedar Rapids Gazette|accessdate=25 November 2009|archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20121208190707/http://gazetteonline.com/breaking-news/2009/11/24/report-many-iowa-coal-plants-among-nations-oldest|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಬಳಕೆ,<ref name="IPT runoff">{{cite web|url=http://www.iptv.org/iowajournal/story.cfm/556|title=Iowa Works to Reduce Run-off Polluting the Gulf of Mexico|date=September 17, 2009|work=The Iowa Journal|publisher=Iowa Public Television|accessdate=25 November 2009|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091106172619/http://www.iptv.org/iowajournal/story.cfm/556|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಭೊಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರುಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯ ಇಳಿಕೆ.<ref name="Love"/> ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ; 1% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದಹುಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನಗಳಿವೆ, ಅವು ಅಯೋವಾದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ದೇಶದ 5% ಭಾಗ ಹೊಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೇವಾಂಶಯುತ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ, ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾಸ್ ತ್ರೆಟನ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎನ್‌ಡೇಂಜರ್ಡ್ ಸ್ಪೀಶಿಯಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್, http://www.iowadnr.gov/other/threatened.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527091113/http://www.iowadnr.gov/other/threatened.html |date=2010-05-27 }}</ref> ಯು.ಎಸ್. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೂಮಿ ಇರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾ 49ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ಮಸ್ಟ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಅಪ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ "ಡೆಸ್ ಮೊಯಿನ್ಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್", ಜೂನ್ 1, 2005, http://www.nicholasjohnson.org/politics/IaChild/eddmr601.html</ref> ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಸಮೂಹಗಳೆಂದರೆ [[ಬಾಲ್ಡ್ ಈಗಲ್]] (ಬಿಳಿ ತಲೆಯ ಹದ್ದು), [[ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಲೀಸ್ಟ್ ಟರ್ನ್]], [[ಪೈಪಿಂಗ್ ಪ್ಲೊವರ್]], [[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಬಾವಲಿ]], [[ಪಾಲಿಡ್ ಸ್ಟರ್ಜಿಯನ್]], [[ಅಯೋವಾ ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ನೇಲ್]] (ಬಸವನ ಹುಳು), [[ಹಿಗಿನ್ಸ್ ಐ ಪರ್ಲಿ ಮಸ್ಸೆಲ್]], ಹಾಗೂ [[ಟೊಪೆಕಾ ಶೈನರ್]].<ref>ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, http://www.agriculture.state.ia.us/livingOnTheEdge/endangeredAnimals.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930210518/http://www.agriculture.state.ia.us/livingOnTheEdge/endangeredAnimals.asp |date=2011-09-30 }}</ref> ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಅಥವಾ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯರಾಶಿಗಳೆಂದರೆ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರೇರಿ ಫ್ರಿಂಜ್ಡ್ ಆರ್ಚಿಡ್]], [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರೇರಿ ಫ್ರಿಂಜ್ಡ್ ಆರ್ಚಿಡ್]], [[ಮೇಡ್ಸ್ ಮಿಲ್ಕ್ ವೀಡ್]], [[ಪ್ರೇರಿ ಬುಶ್ ಕ್ಲವರ್]], ಮತ್ತು [[ನಾರ್ತರ್ನ್ ವೈಲ್ಡ್ ಮೊಂಕ್‌ಶೂಡ್]].<ref>ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಸಸ್ಯಗಳು, http://www.agriculture.state.ia.us/livingOnTheEdge/endangeredPlants.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930210523/http://www.agriculture.state.ia.us/livingOnTheEdge/endangeredPlants.asp |date=2011-09-30 }}</ref> === ವಾಯುಗುಣ === [[ಚಿತ್ರ:Iowa rainfall.jpg|thumb|right|ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣ,ಇಂಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ.]] ಅಯೋವಾ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, [[ತೇವದ ಭೂಖಂಡ ವಾತಾವರಣ]]ವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ವಿಪರೀತ ಸೆಖೆ ಹಾಗೂ ಚಳಿ ಎರಡನ್ನೂ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ([[ಕೊಪ್ಪನ್ ವಾತಾವರಣ ವಿಂಗಡಣೆಯಂತೆ]] ''Dfa'' ) ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಿಯೊಕುಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ, [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]] ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುವಾಗ [[ಡೆಮೊಯ್ನ]]ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನ{{convert|50|F}}; ಉತ್ತರದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು{{convert|45|F}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ{{convert|52|F}}. ಚಳಿಗಾಲವು ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಂತದ್ದು. [[ಪ್ರಚಂಡ ವಾತಾವರಣ]] ಕಾಲದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಯೋವಾ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 50 ದಿನಗಳ ಕಾಲ [[ಗುಡುಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಂಡಮಾರುತ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Thunderstorm Hazard">[http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/tstmhazards.htm ಯು ಎಸ್ ಗುಡುಗುಮಳೆ ವಿಂಗಡಣೆ]. src.noaa.gov. ಕೊನೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2008.</ref> ಹಾಗೂ ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಂತದ್ದು, ಅಂದಾಜು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 37 ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು.<ref name="Annual Average Number of Tornadoes">[http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು 1953–2004]. ncdc.noaa.gov. ಕೊನೆಯ ಪ್ರವೇಶ ನವೆಂಬರ್ 1, 2006.</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಇದು 1968ರ ನಂತರದ ಭಯಾನಕ ವರ್ಷವೆನಿಸಿತು ಮತ್ತು 2001ರ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ 105 ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಅನಿಸಿತು.<ref>[http://www.usatoday.com/weather/storms/tornadoes/2009-01-02-iowa-tornadoes_N.htm?csp=34 1968ರಿಂದ 2008ವರೆಗಿನ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಸತ್ತವರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526170731/http://www.usatoday.com/weather/storms/tornadoes/2009-01-02-iowa-tornadoes_N.htm?csp=34 |date=2010-05-26 }}. ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ. ಕೊನೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಜನವರಿ 2, 2009.</ref> ಅಯೋವಾದ ಬೇಸಿಗೆಯು, ಸೆಖೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಹಗಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತಿರಕ್ಕೆ {{convert|90|F}}ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿರುತ್ತದೆ{{convert|100|F}}. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳಿಗಾಲವು ಅತಿಶೀತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ.{{convert|0|F}} ಅಯೋವಾವು [[ಮಳೆಯ ಸುರಿತ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 38 ಇಂಚು ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳು 28 ಇಂಚಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.wrcc.dri.edu/pcpn/ia.gif ಅಯೋವಾದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪತನ, 1961-1990 (GIF File)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213012932/http://www.wrcc.dri.edu/pcpn/ia.gif |date=2010-02-13 }} - ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಡಾಲಿ,ಜೆನ್ನಿ ವೆಯಿಸ್ಬರ್ಗ್</ref> ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ವಿಧಾನವು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಲಾನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ಡೆಮೊಯ್ನನಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು ದೇಶದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನೊಳಗೆ 34.72 ಇಂಚಿನ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಎರಡು ಅಂಶ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಳೆಯು ಮೇನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/USIA0231 |title=ಡೆಸ್ ಮೊಯಿನ್ಸ್ ಸರಾಸರಿ ಹವಾಮಾನ, ಐಎ - ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಪತನ, Weather.com, ಜನವರಿ. 7, 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2010-07-13 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203141541/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/USIA0231 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable " "text-align:center;font-size:90%;"| | colspan="13" style="text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;"|ಐಯೋವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ನಗರಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು(°F) |- ! style="background: #E5AFAA; color: #000000" height="17" | ನಗರ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಜನವರಿ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಫೆಬ್ರುವರಿ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಮಾರ್ಚ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಏಪ್ರಿಲ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಮೇ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಜೂನ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಜುಲೈ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಅಕ್ಟೋಬರ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ನವೆಂಬರ್ ! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | ಡಿಸೆಂಬರ್ |- ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | ಡೇವನ್‌ಪೋರ್ಟ್<ref name="weather.com">{{cite web|title=Monthly Averages for Davenport, Iowa|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/wxclimatology/monthly/52804|publisher=Weather.com|accessdate=2008-11-01|archive-date=2008-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081008014408/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/wxclimatology/monthly/52804|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 30/13 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 36/19 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 48/29 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 61/41 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 72/52 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 81/63 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 85/68 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 83/66 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 76/57 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 65/45 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 48/32 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 35/20 |- ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | ಡೇಮೋಯಿನ್ | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 29/12 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 35/18 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 48/29 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 61/40 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 72/51 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 82/61 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 86/66 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 84/64 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 76/54 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 64/42 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 47/29 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 33/17 |- ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | ಡೆಬ್ಯೂಕ್ | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 25/9 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 31/15 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 43/26 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 57/38 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 69/49 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 79/58 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 82/62 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 80/60 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 72/52 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 60/40 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 44/28 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 30/15 |- ! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | ಸೂ ನಗರ | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 29/8 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 35/15 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 47/26 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 62/37 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 73/49 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 82/58 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 86/63 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 84/61 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 76/50 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 64/38 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 45/25 | style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 32/13 |- ! style="background: #C5DFE1; color:#000000;" height="16;" | ವಾಟರ್‌ಲೂ | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 26/6 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 32/13 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 45/25 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 60/36 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 72/48 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 82/58 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 85/62 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 83/60 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 75/50 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 62/38 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 45/25 | style="text-align:center; background: #C5DFE1; color:#000000;" | 31/12 |- | colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|''[http://www.ustravelweather.com/weather-iowa/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116160849/http://www.ustravelweather.com/weather-iowa/ |date=2007-11-16 }}'' |} == ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ == [[ಚಿತ್ರ:Iowa archaeology edgewater.JPG|thumb|left|3,800 ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಎಡ್ಜ್‌ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸೈಟ್ ಉತ್ಖಲನ]] ಈಗಿನ ಅಯೋವಾಕ್ಕೆ 13,000 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು]] ಮೊದಲು ಆಗಮಿಸಿದರು, ಅವರು ಬೇಟೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಾಗಿದ್ದು, [[ಪ್ಲೈಸ್ಟುಸೀನ್‌]] ಹಿಮಶಿಲೆಯ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಕರು ಅಯೋವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೆಲೆನಿಂತ ವ್ಯವಸಾಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹದ್ದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (10,500-2,800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ), ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 3,000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸಂಬಂಧಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವಧಿಯು, ದಿಬ್ಬ ದಿಣ್ಣೆಗಳ, ಕುಂಬಾರಿಕೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 900ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ) ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಟೆಡ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇತಿಹಾಸ ಮಧ್ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕುಗಳ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲ ಅನ್ವೇಷಕರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು [[ಡಕೋಟಾ]], [[ಹೋ-ಚಂಕ್]], [[ಐಯೋವೆ]], ಮತ್ತು [[ಓಟೋ]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದ [[ಒನೆವೋಟಾ]] ವಂಶದವರಾಗಿವೆ. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಇತಿಹಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಜನಾಂಗಗಳೆಂದರೆ [[ಇಲ್ಲಿನಿವೆಕ್]], [[ಮೆಸ್ಕ್‌ವಾಕಿ]], [[ಒಮಾಹ]], ಹಾಗೂ [[ಸೌಕ್‌]].<ref>ಅಲೆಕ್ಸ್, ಲೈನ್ ಎಂ. (2000) ''ಅಯೋವಾಸ್ ಆರ್ಚಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಫಾಸ್ಟ್.'' ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಅಯೋವಾ ನಗರ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಮೊದಲಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ, 1673-1808 === [[ಚಿತ್ರ:Iowa 1718.jpg|thumb|250px|1718ರಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾ. ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು]] ಮೊದಲು ತಿಳಿದ ಯುರೋಪಿನ ಅನ್ವೇಷಕರು. ಅಯೊವಾವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದವರು [[ಝಾಕ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಯೂಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲೂಯಿಸ್ ಜೂಲಿಯಟ್]]‌. [[ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ 1673ರಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಯೋವಾದ ಕಡೆಗಿರುವ ಇಂಡಿಯಾನದ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="peterson2009">{{cite book|last=Peterson|first=Cynthia L.|title=Frontier Forts of Iowa: Indians, Traders, and Soldiers, 1682–1862|editor=William E. Whittaker|publisher=University of Iowa Press|location=Iowa City|year=2009|pages=12–29|chapter=Historical Tribes and Early Forts|isbn=978-1-58729-831-8|url=http://uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|access-date=2010-07-13|archive-date=2009-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805200748/http://www.uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|url-status=dead}}</ref><ref>ಅಯೋವಾ ಇತಿಹಾಸ,ಅಯೋವಾ ಅಧೀಕೃತ ದಾಖಲೆ http://publications.iowa.gov/135/1/history/7-1.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903191039/http://publications.iowa.gov/135/1/history/7-1.html |date=2009-09-03 }}</ref> ಅಯೊವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1763ರ ವರೆಗೂ ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಫ್ರೆಂಚ್‌, [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಐಂಡಿಯನ್‌ ಯುದ್ದ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೋಲು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಒಡೆತನವನ್ನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸ್ಪೈನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.."<ref>ಹರ್ಬರ್ಮನ್,ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ''ದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ದ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್,ಡಾಕ್ಟ್ರಿನ್,ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್,ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ''. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1913, ಪು. 380 (ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲಪ್ರತಿ).</ref> ಸ್ಪೈನ್‌ ಅಯೊವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಡಿಲವಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೀಷ]]ರಿಗೆ ಮಾರಾಟದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] ನದಿಗಳ ದಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="peterson2009"/> ಅಯೊವಾ ''[[ಲಾ ಲೂಸಿಯಾನೆ]]'' ಅಥವಾ [[ಲೂಸಿಯಾನಾ]]ದ ಗಡಿಯ ಭಾಗವೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮಾರಾಟಗಾರು ಐಂಡಿಯನ್ನರ [[ಸೀಸ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಸೌಕ್‌ತರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸೌಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೆಸ್ಕ್‌ವಾಕಿ]] ಜನಾಂಗಗಳು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿನ ವರ್ತಕರಲ್ಲಿ [[ಜೂಲಿಯನ್‌ ಡೆಬ್ಯೂಕ್]], [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲಾ ಸಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಪೌಲ್‌ ಮರಿನ್‌]] ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="peterson2009"/> 1808ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಿಸ್ಸೋರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ ಐದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ವರ್ತಕ ತಾಣಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="carlson2009">{{cite book|last=Carlson|first=Gayle F.|title=Frontier Forts of Iowa: Indians, Traders, and Soldiers, 1682–1862|editor=William E. Whittaker|publisher=University of Iowa Press|location=Iowa City|year=2009|pages=104–120|chapter=Fort Atkinson, Nebraska, 1820-1827, and Other Missouri River Sites|isbn=978-1-58729-831-8|url=http://uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|access-date=2010-07-13|archive-date=2009-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805200748/http://www.uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|url-status=dead}}</ref> 1800ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈನ್‌ನ [[ಒಪ್ಪಂದ]]ದಿಂದ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಬೊನೊಪಾರ್ಟೆ]] ಲೂಸಿಯಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದನು. 1803ರ [[ಲೂಸಿಯಾನ ಪರ್ಚೇಸ್‌]]ನ ನಂತರ ಅಯೊವಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. 1805ರಲ್ಲಿ<ref>ಪಿಕ್ (1965): [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಮೂಲದವರೆಗೆ ಜೆಬುಲಾನ್ ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ ಪಿಕೆ ಪ್ರಯಾಣ, [[ಲೂಸಿಯಾನಾ ಭೂಪ್ರದೇಶದ]] ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, 1805-6-7 ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಸ್ &amp; ಹೈನೆಸ್</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಯೊವಾವು [[ಜುಬುಲಾನ್‌ ಪೈಕ್]]‌([[Zebulon Pike]])ರಿಂದ ನಕಾಶೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ 1808ರಲ್ಲಿ [[ಫೊರ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌]]ನ ನಿರ್ಮಾಣದವರೆಗೂ ಅಯೊವಾವು ಯುಎಸ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸೈನಿಕ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬರಲಿಲ್ಲ.<ref name="mckusick2009">{{cite book|last=McKusick|first=Marshall B.|title=Frontier Forts of Iowa: Indians, Traders, and Soldiers, 1682–1862|editor=William E. Whittaker|publisher=University of Iowa Press|location=Iowa City|year=2009|pages=55–74|chapter=Fort Madison, 1808-1813|isbn=978-1-58729-831-8|url=http://uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|access-date=2010-07-13|archive-date=2009-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805200748/http://www.uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|url-status=dead}}</ref> === 1812ರ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನ ಅಸ್ಥಿರ ಹಿಡಿತ === [[ಚಿತ್ರ:Fort Madison 1810.jpg|thumb|left|ಪೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಯೋಜನೆ, 1810.]] ಮೇಲ್ಬಾಗದ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು [[ಫೊರ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೌಕ್‌ ಮತ್ತು [[ಹೋ-ಚಂಕ್‌]]ರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಗಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟೀಷರೊಂದಿಗೆ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="mckusick2009"/><ref>ಪ್ರುಚಾ,ಪ್ರಾನ್ಸೀಸ್ ಪಿ. (1969) ''ದ ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್: ದ ಯುನೈಟೇಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಆನ್ ದ ಫ್ರಂಟೀಯರ್ 1783–1846''. ಮಾಕ್‌ಮಿಲನ್,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್.</ref> 1813ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ನ್ನು [[1812ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಬ್ರಿಟೀಷರ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಐಂಡಿಯನ್ನರು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ವಿಸ್ಕಾನ್ಶನ್‌ನ ಪ್ರೈರಿಯೆ ಡು ಚಿಎನ್‌]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ [[ಫೊರ್ಟ್ ಶೆಲ್ಬಿ]]ಯೂ ಬ್ರಿಟೀಷರದಾಯಿತು. [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಹಾಕ್‌]] ಫೊರ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.<ref>ಜಾಕ್ಸನ್, ಡೋನಾಲ್ಡ್ (1960), ''ಎ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪೊರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಡಸನ್'', ಅಯೋವಾ ಜರ್ನಲ್ ಅಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ 58(1) ಪುಪು.31–36</ref><ref>ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾಕ್ (1882) {1ಅಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಮಾ-ಕಾ-ಟೈ-ಮಿ-ಶಿ-ಕಿಯಾ-ಕಿಯಾಕ್-ಆರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾಕ್.{/1} ಕಾಂಟೀನೆಂಟಲ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್,ಸೇಂಟ್ ಲೂಯೀಸ್. (ಮೊದಲಿಗೆ 1833ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು)</ref> ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಯು.ಎಸ್‌, [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಫೊರ್ಟ್‌ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌]], [[ಫೊರ್ಟ್‌ ಸ್ನೆಲ್ಲಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಫೊರ್ಟ್‍ ಆಕನ್‌ಸನ್‌]]ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="iowaforts">{{cite book|last=Whittaker|first=William E. (editor)|title=Frontier Forts of Iowa: Indians, Traders, and Soldiers, 1682–1862|publisher=University of Iowa Press|location=Iowa City|year=2009|isbn=978-1-58729-831-8|url=http://uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|access-date=2010-07-13|archive-date=2009-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805200748/http://www.uipress.uiowa.edu/books/2009-fall/whittaker.htm|url-status=dead}}</ref> === ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಐಂಡಿಯನ್ನರ ನಿವಾರಣೆ, 1814-1832 === ಯುಎಸ್‌ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯಲ್ಲಿನ ವಸಾಹತುವಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಇಂಡಿಯಾನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೀಸ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳದ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬಲವಂತದ ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಐಂಡಿಯನ್ನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿವಾದಾಸ್ಪದ 1804ರ [[ಕ್ವಾಶ್‌ಕ್ಯುಏಮ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆನ್ರಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌]]ರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಇಲ್ಲಿನೊಯಿಸ್‌]]ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಕ್‌‍ರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು ಮತ್ತು 1832ರ [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಸೌಕ್‌ ವಾರ್‌]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತು ತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂಡಿಯಾನ ಅಯೊವಾದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸೌಕ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಸ್ಕ್‌ವಾಕಿಯವರನ್ನು 1832ರಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ಕಂದಕದಿಂದ, 1843ರಲ್ಲಿ [[ಅಯೊವಾ ನದಿಯ]] ಕಂದಕದಿಂದ, 1843ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಅಯೊವಾದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಹಲವಾರು ಮೆಸ್ಕ್‌ವಾಕಿಗಳು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವಾಪಾಸ್ಸಾದರು ಮತ್ತು [[ಮೆಸ್ಕ್‌ವಾಕಿ ವಸತಿಯ]]ನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. 1850ರಲ್ಲಿ [[ಹೊ ಚುಂಕ್‌]]ವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಡಕೋಟಾ]]ವನ್ನು 1850ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. ನವೀನ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಬ್ಲುಫ್ಸ್‌]]ಸುತ್ತಲಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪಾಶ್ಚಮಾತ್ಯ ಅಯೊವಾವನ್ನು [[ಪೊಟವಟೊಮಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಉಳಿದ ಪಶಿಮಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದ್ದ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು. === ಯು.ಎಸ್. ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯತ್ವ 1832-1860 === [[ಚಿತ್ರ:Iowa territorial seal.jpg|thumb|100px|ಅಯೋವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೀಲ್]] ಜೂನ್ 1833ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು ಅಯೋವಾಕ್ಕೆ ಹೋದರು.<ref name="Settlers">{{cite web|url=http://publications.iowa.gov/135/1/history/7-1.html|title=History of Iowa|publisher=Iowa State University|author=Schwieder, Dorothy|accessdate=2009-06-06|archive-date=2009-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903191039/http://publications.iowa.gov/135/1/history/7-1.html|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವರು [[ಓಹಿಯೋ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], [[ಇಂಡಿಯಾನ]], [[ಕೆಂಟಕಿ]], ಮತ್ತು [[ವರ್ಜೀನಿಯ]] ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Settlers"/> 1838, ಜುಲೈ 4ರಂದು [[ಯು.ಎಸ್.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] [[ಅಯೋವಾದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬರೆನ್]] ಅವರು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಲುಕಸ್]] ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು, ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 22 ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು 23,242 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಅಯೋವಾ ಅಧೀಕೃತ ದಾಖಲೆ, ಸಂಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ 60, ಪುಟ 314</ref> ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ, ರಾಜ್ಯತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಗಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1846ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆ.ಪೊಕ್]] ಅವರು ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಅಯೋವಾದ ಪ್ರವೇಶದ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಯೋವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ 29^ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಲ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಬಗೆಹರಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಇದರ ಇಂಡಿಯಾನದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ಜಮೀನಾದ ಅಯೋವಾ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತು. ಈ ಗಡಿನಾಡು ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ಉತ್ತಮ ನಾಗರೀಕರು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜ, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು.<ref>"ಅಯೋವಾಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಅಧೀಕೃತ ಉತ್ತೇಜನ", ಮಾರ್ಕಸ್ ಎಲ್. ಹನ್ಸೆನ್, ''ಐಜೆ‌ಎಚ್‌ಪಿ", 19 (ಏಪ್ರಿಲ್ 1921):159-95''</ref> === ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧ, 1861-1865 === ಅಯೋವಾ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು, [[ಅಬ್ರಾಹಂ ಲಿಂಕನ್]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಭಾರಿ ಮತ ನೀಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ "[[ಕಾಪರ‍್ಹೆಡ್]]" ಚಳುವಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ವಸಾಹತುಗಾರ ನಡುವೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‍ರ]] ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕದನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಯೋವಾ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಅಯೋವಾ ನೀಡಿದ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದನೆಯಾ ಶ್ರೇಯ ಇದರ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ [[ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜೆ.ಕಿರ್ಕುದ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 675,000 ರಲ್ಲಿ 116,000 ಪುರುಷರು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಇತರ ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಅಯೋವಾ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪುರುಷರನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗೆ ಒದಗಿಸಿತ್ತು, 75,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇವೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ [[ಅಪ್ಪೊಮೆಟಾಕ್ಸ್]] ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲೇ ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿತು.<ref name="Iowa Official Register page 315">ಅಯೋವಾ ಅಧೀಕೃತ ದಾಖಲೆ, ಸಂಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ. 60, ಪುಟ 315</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಕಣಿವೆ]]ಯ ಮಹಾ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾದಾಟವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.iowanationalguard.com/Museum/IA_History/CivilWar.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-13 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529001226/http://www.iowanationalguard.com/Museum/IA_History/CivilWar.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಯೋವಾದ ಸೈನ್ಯ [[ಮಿಸ್ಸೋರಿ]]ಯ ವಿಲ್ಸನ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್‍ನಲ್ಲಿ, [[ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪಿ ರಿಜ್, ಫೋರ್ತ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ದೊನೆಲ್‍ಸನ್, ಶಿಲೋ, ಚತ್ತನೂಗ, ಚಿಕ್‍ಮೌಗ, ಮಿಷನರಿ ರಿಜ್, ಮತ್ತು ರೋಸ್‍ವಿಲೆ ಗ್ಯಾಪ್, ವಿಕ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್, ಇಯುಕ, ಮತ್ತು ಕೊರಿಂತ್ ಹೋರಾಡಿದವು. ಅವು [[ವರ್ಜಿನೀಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪೊತೊಮೊಕ್ ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕಾರಿ [[ಫಿಲಿಪ್ ಶೆರಿದನ್]] ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಶೆನಂದೋ ಕಣಿವೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಬಹಳ ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಅಂಡರ‍್ಸನ್‍ವಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕೆಂಪು ನದಿಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ [[ನ್ಯಾಥನೀಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]]‌ನ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯೆಡೆಗೆ ಹೊರಟರು. ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು [[ಅಯೋವಾನ್ನರಿ]]ಗೆ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪದಕ]]ದ ಸನ್ಮಾನ ದೊರೆಯಿತು, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಧಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು, ಇದು ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಅಯೋವಾ ಅಧೀಕೃತ ದಾಖಲೆ, ಸಂಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ. 60, ಪುಟಗಳು 315-316</ref> ಅಯೋವಾ ಕೆಲವು ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು [[ಗ್ರೆನ್‍ವಿಲೆ ಮೆಲನ್ ದೋಜ್]], [[ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಆರ್.ಕರ್ಟಿಸ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೆ.ಹೆರನ್]], ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಸ್ಟೀಲ್-]]ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇದರ ಬಹಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref name="Iowa Official Register page 315"/> === ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಸ್ತರಣೆ 1865-1930 === [[ಚಿತ್ರ:Barclay barn 1875.jpg|thumb|ಅಯೋವಾ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ, 1875.]] ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು, 1860ರಲ್ಲಿ 674,913 ಇದ್ದಿದ್ದು 1870ರಲ್ಲಿ 1,194,020 ಆಯಿತು. 1850 ಮತ್ತು 1860 ರ ದಶಕಗಳ ರೈಲುದಾರಿಗಳ ಪ್ರವೇಶನ ಅಯೋವಾವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. 1917ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ರೈತರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಯೋವಾನ್ನರು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ರೈತರಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. 1914ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ, ಅಯೋವಾದ ರೈತರು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಅಯೋವಾ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. 1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿತು. === ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು, ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ, 1930-1985 === ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. [[ಅಧಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು]] ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಟ್ಟು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲಾವಧಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. [[ಕೃಷಿ]], ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್, ವಾಶಿಂಗ್ ಮಶಿನ್ನುಗಳು, ಫೌಂಟೆನ್ ಪೆನ್ನುಗಳು, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಯೋವಾನ್ನರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. 1980ರ ದಶಕದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಸೆಶನ್ನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>1980 ರ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊರತೆ, http://eightiesclub.tripod.com/id395.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706051758/http://eightiesclub.tripod.com/id395.htm |date=2008-07-06 }}</ref> ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="iwin.iwd.state.ia.us">ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ: ಅಯೋವಾದ ಬದಲಾದ ಮುಖ, http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003011 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006013221/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003011 |date=2006-10-06 }}</ref> === ಮಿಶ್ರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನರುದಯ, 1985-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ === 1980ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತಳಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಅಯೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈಗ ಅದರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್ ಸೇವೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="iowalifechanging.com">''ಅಯೋವಾದ ಉದ್ಯಮಗಳು'', ಅಯೋವಾ ವರ್ಕ್‌ಫೊರ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್. http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050520102110/http://www.iowalifechanging.com/downloads/iaindustries.pdf |date=2005-05-20 }}</ref> ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಡೀ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ,<ref name="iwin.iwd.state.ia.us"/> ಮತ್ತು ಅಯೋವಾ ಈಗ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="data.iowadatacenter.org">ಅಯೋವಾ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ, 2000 ಜನಗಣತಿ: http://data.iowadatacenter.org/datatables/urbanrural/urstagesexbymalefemale2000.pdf</ref> == ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು == === ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳು === 2009ರ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಯೋವಾದ ಹದಿನೈದು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು:<ref>{{cite web|author=United States Census Bureau|title=Iowa by Place - GCT-T1-R. Population Estimates (geographies ranked by estimate)|url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US19&-_box_head_nbr=GCT-T1-R&-context=gct&-ds_name=PEP_2009_EST&-tree_id=808&-format=ST-9S&-mt_name=PEP_2008_EST_GCTT1R_ST9S&-CONTEXT=gct|accessdate=2010-06-29}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable " | # [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] - 198,460 # ಸೀಡರ್‌ [[ರೇಪಿಡ್ಸ್‌]] - 128,182 # ಡೆವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ - 101,306 # ಸೂ [[ಸಿಟಿ]] - 82,794 # [[ಅಯೋವಾ ಸಿಟಿ]] - 68,903 # ವಾಟರ್‌ಲೂ - 66,896 # [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬ್ಲಫ್ಸ್]] - 59,911 # ಡೆಬ್ಯೂಕ್‌ - 57,222 # [[ಅಮೆಸ್]] - 56,814 # [[ವೆಸ್ಟ್ ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] - 56,503 # [[ಅಂಕೆನಿ]] - 43,319 # [[ಸೀಡರ್‌ ಫಾಲ್ಸ್]] - 38,589 # ಅರ್ಬನ್‌ಡೇಲ್‌ - 38,445 # [[ಮಾರಿಯೋನ್]] - 33,213 # ಬ್ಯಾಟನ್‌ಡೋರ್ಫ್‌‍ - 33,098 |} === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {{USCensusPop | 1840 = 43112 | 1850 = 192214 | 1860 = 674913 | 1870 = 1194020 | 1880 = 1624615 | 1890 = 1912297 | 1900 = 2231853 | 1910 = 2224771 | 1920 = 2404021 | 1930 = 2470939 | 1940 = 2538268 | 1950 = 2621073 | 1960 = 2757537 | 1970 = 2824376 | 1980 = 2913808 | 1990 = 2776755 | 2000 = 2926324 | estyear = 2009<ref name=09CenEst/> | estimate = 3007856}} [[ಚಿತ್ರ:Iowa population map.png|thumb|left|215px|ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಕ್ಷೆ]] 2008ರಂತೆ, ಅಯೋವಾ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 3,002,555, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ 19೦೦೦ ಅಥವಾ 0.6% ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು 2000 ವರ್ಷದಿಂದ 2.6% ಅಥವಾ 76,000 ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ದಾಖಲಿಸಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ 30ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = DSM Register | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-28 | url = http://www.desmoinesregister.com/article/20081222/NEWS/81222009/1001/ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದಿನ ಜನಗನತಿಗಿಂತ 53,706 ಜನರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು (ಇದು 197,163 ಜನನದಲ್ಲಿ 143,457 ಮರಣವನ್ನು ಕಳೆದಾಗ) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಜನರ ಕಾರಣದಿಂದ ೧೧,754 ಜನರ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೊರಗಿನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದ]] ಜನರ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿವ್ವಳ 29,386 ಜನರ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಜನರಿಂದ ನಿವ್ವಳ 41,140 ಜನರ ಕಳೆತವಾಯಿತು. ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.1% ಐದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಷದವರು, 22.6% 18ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು, ಮತ್ತು 14.7% 65 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರಿದ್ದರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 49.2% ಗಂಡಸರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Census_Iowa_QuickFacts"/> ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 52.7.<ref>[ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ 2008 ಅಲ್ಮಾನಕ್|ಬರಹಗಾರ=ಜಾನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ರೈಟ್‌ರಿಂದ ಸಂಪಾದನೆ|ದಿನಾಂಕ=2007|ಪುಟಗಳು=178]</ref> ಅಯೋವಾದ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಟೌನ್]] ನ [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಂಟ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = U.S. Census quickfacts | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-28 | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527093102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html | url-status = dead }}</ref> === ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಮನೆತನ === ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 97,000 ವಿದೇಶೀಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (3.3%).<ref name="Census_Iowa_QuickFacts"/> ಅಯೋವಾನ್ನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಸಂತತಿಯವರು. ಅಯೋವಾದ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಮನೆತನಗಳೆಂದರೆ: [[ಜರ್ಮನ್ನರು]] (35.7%), [[ಐರಿಷರು]] (13.5%), [[ಇಂಗ್ಲೀಷರು]] (9.5%), ಅಮೆರಿಕನ್ನರು (6.6%), [[ನಾರ್ವೆ ದೇಶದವರು]] (5.7%). 91.0% ಬಿಳಿಯರು (ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಲ್ಲದವರು), 3.8% [[ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯವರು]], 2.5% ಕರಿಯರು ಅಥವಾ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], 1.6% [[ಏಷಿಯನ್ನರು]], ಮತ್ತು 0.4% [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು]] ರಾಜ್ಯವು ಈ ರೀತಿಯ ಜನಾಂಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Census_Iowa_QuickFacts">{{cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html|title=Iowa QuickFacts from the US Census Bureau<!-- Bot generated title -->|access-date=2010-07-13|archive-date=2010-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527093102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html|url-status=dead}}</ref> === ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ; ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ === [[ಚಿತ್ರ:Iowa pop 00 to 08.jpg|thumb|left|ಅಯೋವಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆ, 2000-2008. ಯು.ಎಸ್.ಜನಗಣತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪರ್ಪಲ್ ಪ್ರಾಂತಗಳು 5% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>ಯು.ಎಸ್. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗದ ಜನಗಣತಿ.ಅಯೋವಾ ಡಾಟಾ ಕೇಂದ್ರದ ನಕ್ಷೆಯ ನಂತರದ ಮಾದರಿ, http://www.iowadatacenter.org/maps/copercent2008</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Rural flight2.jpg|thumb|right|250px| ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪೊಕ್ ಪ್ರಾಂತ ನಗರದ ನಡುವೆ ಜನರ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೋಲಿಕೆಯು ಅಯೋವಾದ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕರು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref>ಇದು 2000 ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿ ಆಧರಿಸಿದೆ</ref>.]] ಅಯೋವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, 2000ರಲ್ಲಿ, 61% ಜನರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಈ ಧೋರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು.<ref name="data.iowadatacenter.org"/> 2000ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ 8.5% ನಗರದ ಕೌಂಟಿಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 4.2% ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಂಟಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ.<ref>ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಅಯೋವಾದ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ''ಸೆಡಾರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌ ಗೆಜೆಟ್'', ಜೂನ್ 30, 2009, http://www.gazetteonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090701/NEWS/707019956/1001/NEWS {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330082817/http://www.gazetteonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20090701%2FNEWS%2F707019956%2F1001%2FNEWS |date=2012-03-30 }}</ref> ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ [[ಡಲ್ಲಾಸ್]], [[ಜಾನ್ಸನ್]], [[ಲಿನ್]], ಮತ್ತು [[ಪೊಕ್‍ನಂ]]ತಹ ನಗರದ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಂಟಿಗಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>ಯು.ಎಸ್ ಜನಗಣತಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಷಯಗಳು, http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527093102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html |date=2010-05-27 }}</ref> ಅಯೋವಾ, ಇತರ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕನ್ಸಾಸ್]], [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]], [[ಉತ್ತರ ಡಕೋಟಾ]], ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾ]]) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಸೆಯ]] ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸುಮಾರು 1990 ರಿಂದ ಅಯೋವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಡೆನಿಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಲೇಕ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ವಲಸೆ ಬಂದ ಜನರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕಳೆತವನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>ಅಯೋವಾದ ಈ ಚಿಕ್ಕದಾದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2005, https://www.nytimes.com/2005/09/14/books/14grim.html</ref> ಅಯೋವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಂದರೆ ಎಂದರೆ ಯುವ [[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]], ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವ ಜನಾಂಗ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. 1990ನೇ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋವಾ, ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವಕರು ದೇಶಾಂತರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಉತ್ತರ ಡಕೋಟಾದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ.<ref>''ಅಯೋವಾ ಬ್ರೇನ್ ಡ್ರೇನ್'',ಅಯೋವಾ ನಾಗರಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಜಾಲಬಂಧ, ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, http://www.uiowa.edu/~ican/Papers%202006/braindrain122806.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120412193400/http://www.uiowa.edu/~ican/Papers%202006/braindrain122806.pdf |date=2012-04-12 }}</ref> ವಿದ್ಯಾವಂತ ಯುವ ಜನರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಳೆತದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನಾಗರೀಕರು ಸೇವೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:Amana Colonies.JPG|thumb|left|ಅಮಾನಾ ಕಾಲೋನಿಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಪಿಯೇಟಿಸ್ಟ್‌ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.]] 52% ಅಯೋವಾನ್ನರು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ]]ರು, 23% [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ]]ರು, ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮದವರು 6%. 13% ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 5% ಜನರು ಉತ್ತರ ನೀಡಿಲ್ಲ, ಎಂದು 2001ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಮಾಡಿದ ಸರ್ವೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | title = American Religious Identification Survey 2001 | publisher = The Graduate Center of the City University of New York | url = http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_studies/aris.pdf | format = PDF | accessdate = 2007-08-16 | archive-date = 2007-03-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070306002332/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_studies/aris.pdf | url-status = dead }}</ref> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, 268,543 [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಲುಥರನ್ ಚರ್ಚ್]]; ಮತ್ತು 248,211 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]] ಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/19_2000.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-13 |archive-date=2013-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826002943/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/19_2000.asp |url-status=dead }}</ref> ''ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಕಾಂಗ್ರಿಗೆಶನ್ಸ್ &amp; ಮೆಂಬರ‍್ಶಿಪ್: 2000'' <ref>{{cite web | title = Religious Congregations & Membership: 2000 | publisher = Glenmary Research Center | url = http://www.glenmary.org/grc/RCMS_2000/maps/Largest_Group.jpg | format = jpg | accessdate = 2009-04-24 | archive-date = 2006-12-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061214184746/http://www.glenmary.org/grc/RCMS_2000/maps/Largest_Group.jpg | url-status = dead }}</ref> ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದೆನೆಂದರೆ, ಅಯೋವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಇತರ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಧರ್ಮೀಯ ಗುಂಪು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿತ್ತು; [[ದಬಕ್]] ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ([[ಸೀಡರ್‌ ರ್ಯಾಪಿಡ್]] ಇರುವ ಸ್ಥಳ) ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ ಚರ್ಚ್]] ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಹತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಲುಥರನ್ ಚರ್ಚ್]] ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಂಪು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸಮಾಜದ ಉಳಿದ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳು ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು, ಅವು, [[ಕಲೋನ]]ದ ಹತ್ತಿರ [[ಅಮಿಶ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆನ್ನೊನೈಟ್]] ಮತ್ತು [[ದೆವಿಸ್ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಚನನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಂತಹ ಪೂರ್ವ ಅಯೋವಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ.<ref>ಎಲ್ಮರ್ ಷ್ವೀಡರ್ ಮತ್ತು ಡೊರಥಿ ಷ್ವೀಡರ್ (2009) ''ಎ ಪೆಕ್ಯೂಲಿಯರ್ ಪೀಪಲ್:ಅಯೋವಾಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಓಲ್ಡರ್ ಆ‍ಯ್‌ಮಿಶ್ '' ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ</ref> ಹೊರತಾದ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳು [[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಾಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ಲ ಗ್ರಾಂದ್]] ಸುತ್ತಲಿರುವ [[ಕ್ವಾಕರ್ಸ್]], [[ಅಮನ್ ಕಾಲೋನೀಸ್]] ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಧರ್ಮಾತ್ಮರು]], [[ಮಹಾರಿಷಿ ವೇದಿಕ್ ಸಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ [[ಟ್ರಾನ್ಸೆಂಡೆಂಟಲ್ ಮೆಡಿಟೇಶನ್]] ನ ಅನಿಯಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ನಿವ್ ಮೆಲರೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಸಿಸ್ತೆರ್ಸಿಯನ್]] ಮೊಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಬಕ್ ಹತ್ತಿರದ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಅಬೇಸ್. === ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರದೇಶ === ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ವಿಲಿಯಮ್ ಲೆಬೋ]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ''ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಥ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಲಾಬೊವ್,ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್.ಆ‍ಯ್‌ಶ್,ಮತ್ತು ಸಿ.ಬೊಬರ್ಗ್ ''ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲೀಶ್'' ಬರ್ಲಿನ್,ಜರ್ಮನಿ: ಮೌಟನ್ ಡೆ ಗ್ರುಯ್ಟರ, 2006. http://www.mouton-online.com/anae.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226132508/http://www.mouton-online.com/anae.php |date=2007-12-26 }}</ref> [[ಸೂ ಸಿಟಿ]], [[ಫೋರ್ಟ್ ದಜ್]], ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್‌ಲೂ]] ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಅಯೋವಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು [[ಉತ್ತರ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಎಂದು ಭಾಷಾತಜ್ಞರು ಕರೆಯುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟ]], [[ಮಿನೆಸೋಟ]], [[ವಿಸ್ಕೊನ್ಸಿನ್]], ಮತ್ತು [[ಮಿಚಿಗನ್‍ಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬ್ಲಫ್ಸ್]], [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಅಯೋವಾ ಸಿಟಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಯೋವಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು [[ಉತ್ತರ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಲಿನೋಸ್, ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯಾನಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Atlas of North American English | publisher = The University of Pennsylvania| url = http://www.ling.upenn.edu/phono_atlas/maps/MapsNC/Map1NC.html | accessdate = 2008-01-05}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಮಧ್ಯ ಅಯೋವಾ === [[ಚಿತ್ರ:Des Moines skyline.jpg|right|thumb|ಡೆಸ್ ಮಾಯಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಿತಿಜ,ಅಯೋವಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರ.]] [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ದೊಡ್ದ ನಗರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಇದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ,ಅಯೋವಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಂಕ್ [[IMAX]] ಡೋಮ್ ಮಂದಿರ,[[ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]],[[ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಸಸ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಾದ [[ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ]], [[ಡ್ರೇಕ್ ರಿಲೇಸ್]], ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನಾಚರಣೆ, ಮತ್ತು ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಕಲಾ ಹಬ್ಬಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಅಡ್ವಂಚರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ನೈರುತ್ಯ ನೈರುತ್ಯ ಡೆಮೋಯಿನ್‌‍ನ [[ಅಲ್‍ಟೂನ]]ದಲ್ಲಿದೆ.ಪೂರ್ವ ಡೆಮೋಯಿನ್‌‍ನ [[ಉರ್ಬಂದಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಲಿವಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫಾರಂ]], ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಟನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಅಯೋವಾ ಸ್ಪೀಡ್‍ವೇ]] ಇದೆ. [[ಟೆರೇಸ್ ಹಿಲ್]] ಡೆಮೋಯಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು [[ಗವರ್ನರ್‌]]ರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. [[ಅಮ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],[[ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]],ಬ್ರೂನ್ನಿಯರ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ, [[ರ‍ೈಮನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೀಟರ‍್ಸನ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಪಶ್ಶಿಮ ಟಮದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಸ್ಕ್ ವಾಕಿ ಸೆಟಲ್‍ಮೆಂಟ್ ಐವೊದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಇರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೊವ್-ವೊವ್ ನೆಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕ್ಲಿಂಟ್ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಕಂಟ್ರಿ]]'', ಇದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ''[[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಕಂಟ್ರಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ. ಜಾನ್ ವೇನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ವಿಂಟೆರ‍್ಸೆಟ್]]ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಇಂಡಿಯನೋಲ]], [[ಪೆಲ್ಲ]], [[ನಾಕ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆ]], [[ಪೆರ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಟೌನ್]] ಇತರೆ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. === ಪೂರ್ವ ಅಯೋವಾ === [[ಚಿತ್ರ:Old capital iowa city.jpg|left|thumb|ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್, ಅಯೋವಾ ನಗರ.]] [[ಅಯೋವಾ ನಗರ]] ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು [[ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು [[ಅಯೋವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರ ತಾಣ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಕಟ್ಟಡ]](ಅಯೋವಾದ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿ), [[ಪೆಡ್ ಮಾಲ್]], [[ಅಯೋವಾ ಸಿಟಿ ಎಂಗ್ಲರ್ಟ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲಾಕ್ಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಇಲ್ಲಿದೆ. [[ಅಯೋವಾ ನಗರ]] "[[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರ]]" ಎಂದು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]]ದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ನಗರ. [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್]], [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಶಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್‍]]ರವರ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಶಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಜೊತೆಗೆ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಅಮಾನ ಕಾಲೊನಿ]]ಗಳು [[ಜರ್ಮನ್]][[ಪೈಸ್ಟ್ಸ್]] ಜನಾಂಗದಾಗಿದ್ದು, ಏಳು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗುರುತಾಗಿದೆ]] [[ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‍]] ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಉಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ವಿನ್ ಕೋನ್‍]]ರವರು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. [[ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌]] [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜೆಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಲೊವಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ]]ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಕ್ವೀನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ನೆ]]-ಸ್ಟೈಲ್ [[ಬ್ರೂಸ್‌ಮೋರ್]] ಮಹಲು. [[ಡೆವೆನ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಕರ್ಶಣೆಗಳಾದ [[ಫಿಗ್ಗೆ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ರಿವರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್]], [[ಪಟ್‍ನಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಡೆವೆನ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಕೈಬ್ರಿಡ್ಜ್]], [[ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿ ಆರ‍್ಚೆಸ್ಟ್ರ]]ಇವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ [[ಬಿಕ್ಸ್‌ ಬಿಡೆಉರ್‌ಬೆಕ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಜಝ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟೀಸ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್ ಲಿಬರ್ಟಿ]], [[ಫೇರ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮೌಂಟ್ ಪ್ಲೆಸೆಂಟ್]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]], [[ಲೇಕ್ಲೇರ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವೆರ್ನಾನ್]], [[ಅಟ್ಟಂವ]], [[ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಟನ್]] ಇತರೆ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. === ಪಶ್ಚಿಮ ಅಯೋವಾ === [[ಚಿತ್ರ:Kurmmann block sioux city.jpg|left|100px|thumb|ನಾಲ್ಕನೇಯ ರಸ್ತೆ,ಸಿಯಾಕ್ಸ್ ನಗರ.]] ಕೆಲವು ನಾಟಕೀಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅದ್ವೀತಿಯವಾಗಿರುವ [[ಲೋಯೆಸ್ಸ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿರುವ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.[[ಅಯೋವಾ ಮಹಾ ಸರೋವರ]]ವು ಪ್ರವಾಸ ಸ್ಥಳಗಳಾದ [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸರೋವರ]], [[ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಉದ್ಯಾನ]] ಮತ್ತು [[ಒಕೊಬೊಜಿ]] ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚೆರೋಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫೋರ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಮ್, [[ವೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೆಟ್ಟೋ ಆಫ್ ದ ರಿಡೆಂಪ್ಷನ್]], [[ಎಲ್ಕ್ ಹಾರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು [[ಫೋರ್ಟ್ ಡಾಡ್ಜ್]] ನಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ವಿಲ್ಲೇಜ್ ಇದೆ. [[ಸೂ ನಗರ]] ವಾಯುವ್ಯ ಆಯೋವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಸುಂದರವಾಗಿರುವ ಆಧುನಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮಿ[[ಸ್ಸೌರಿ ನದಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಸರ್ಜಂಟ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್ ಪ್ರತಿಮೆ]], [[ಸರ್ಜಂಟ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ರಿವರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಹೈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನವೀಕೃತ [[ಆರ್ಪಿಯಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಇದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Loess hills.jpg|thumb|right|250px|ಪೂರ್ವ ಮೊಂಡಾಮಿನ್ ಲೊಯೆಸ್ ಬೆಟ್ಟ.]] [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಫ್ಸ್]] ನೈರುತ್ಯ ಆಯೋವಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು [[ಲೋಯೆಸ್ ಬೆಟ್ಟ]]ಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಆಟ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಆಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, [[ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ಜನರಲ್ ಡಾಡ್ಜ್ ಹೌಸ್, ಒಂದು [[ಲೆವಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಇವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಗಾಳಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಿರುಗುವ ಚಕ್ರ]]ಗಳು ವಾಯುವ್ಯ ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು [[ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಲೇಕ್]], [[ಸ್ಪೆಂಸರ್]], [[ಲೆ ಮಾರ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೆನ್ ವುಡ್]], [[ಕ್ಯಾರೊಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]], [[ರೆಡ್ ಓಕ್]], [[ಡೆನಿಸನ್]], [[ಕ್ರೆಸ್ಟಾನ್]], [[ಮೌಂಟ್ ಐರ್]], [[ಸ್ಯಾಕ್ ಸಿಟಿ]], ಮತ್ತು [[ವಾಲ್‌ನಟ್‍]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಯೋವಾ === [[ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಏರಿಯಾ]] ಈಶಾನ್ಯ ಆಯೋವಾ ಹಲವಾರು ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು, ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಎಫ್ಫಿಗಿ ಮೌಂಡ್ಸ್ ರಾಷ್ಟೀಯ ಸ್ಮಾರಕ]] [[ಅಲ್ಲಮಕ್ಕೀ]]ಯಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ಕ್ಲೇಟಾನ್ ಪ್ರದೇಶ]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕಾರದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದಿಬ್ಬಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Fort Atkinson Iowa.jpg|left|thumb|ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಟ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ಕೋಟೆಯ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು.]] ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಆಯೋವಾದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಅವಳಿ ನಗರಗಳಾದ [[ವಾಟರ್‌ಲೂ]] ಮತ್ತು ಸೀಡರ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಗ್ರೌಟ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. [[ಡೆಬ್ಯೂಕ್‌]] ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ರಿವರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]], ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಡೈಮಂಡ್ ಜೊ ಕ್ಯಾಸಿನೊ]] ರೀತಿಯ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕೇಂದ್ರ [[ಡೆಬ್ಯೂಕ್‌ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿದೆ]]. ''[[ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು [[ಡೈಯರ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮಕ್ವೋಕೆಟಾ ಗುಹೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನ]] ವಾಯುವ್ಯ [[ಮಕ್ವೋಕೆಟಾ]] ದ [[ಜಾಕ್ಸನ್ ಕಂಟ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಆಯೋವಾದ ಇತರ ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫೋರ್ಟ್ ಅಟ್ಕಿನ್‍ಸನ್‍]]ನಲ್ಲಿ 1840ರ [[ಡ್ಯ್ರಾಗೂನ್]]ಕೋಟೆ ಇದೆ. [[ಡೆಕೋರಾ]], [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್‌]], [[ಮೇಸನ್ ನಗರ]], [[ಎಲ್ಕಾಡರ್‌]], [[ಅಲ್ಗೋನ]], [[ಸ್ಪಿಲ್ಲ್ ವಿಲ್ಲೆ]], [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್]] ಇತರೆ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. === ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ === [[RAGBRAI]]— ರಿಜಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನುವಲ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬೈಕ್ ರೈಡ್ ಅಕ್ರಾಸ್ ಐಯೋವಾ — ಸಾವಿರಾರು ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 1973 ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಆಯೋವಾ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜೇತರ ತವರಾಗಿದ್ದು<ref>ಐಎಸ್‌ಯು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಸಂಘಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, http://www.extension.iastate.edu/Wine/Resources/iowawineries.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090125045820/http://www.extension.iastate.edu/Wine/Resources/iowawineries.htm |date=2009-01-25 }}</ref> ಐದು ಸ್ಥಳೀಯ ವೈನ್ ಟೇಸ್ಟಿಂಗ್ ಟ್ರಯಲ್ಸ್ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘ, https://iowawinegrowers.org/mos/Frontpage/Itemid,1/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123203434/https://iowawinegrowers.org/mos/Frontpage/Itemid%2C1/ |date=2010-11-23 }}</ref> ಆಯೋವಾವ ಜನಾಂಗದ ಹಲವರು ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಕೊಮ್ಮೆ ರೈತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ಕೃಷಿಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘ, http://www.iafarmersmarkets.org/About_Us.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612063413/http://www.iafarmersmarkets.org/About_Us.html |date=2009-06-12 }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Iowa quarter, reverse side, 2004.jpg|thumb|right|130px| ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಲಾವಿದ ಗ್ರಾಂಟ್ ವುಡ್‌ ಚಿತ್ರದ ಆಧಾರಿತವಾದ ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಅಯೋವಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Iowa products 2006.jpg|thumb|left|ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಯೋವಾದ ನಿವ್ವಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, 2006.<ref>ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಯು.ಎಸ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗ, 2007 ರ ಅಯೋವಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್ ಡೇಸ್ ಮಾಯಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಂತೆ :ಅಯೋವಾ ಲೆಜಿಸ್ಲೆಟಿವ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಏಜನ್ಸಿ.</ref>]] ಆಯೋವಾ ಕೃಷಿ ಅಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯದಂತೆ ಅವಲೋಕಿಸಿದರೂ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೃಷಿಯು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ಪಾದನ ವಲಯ, ಜೈವಿಕ ವಲಯ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಆಯೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೃಹತ್ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="iowalifechanging.com"/> ಈ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು [[2000ರದ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಇರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಅಯೋವಾದ ಮೊದಲ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ. ''ಡೆಸ್ ಮಾಯಿನ್ಸ್ ದಾಖಲೆ'' ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2009, http://www.desmoinesregister.com/article/20090402/BUSINESS/90402018/-1/NEWS04{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ, ''ಅಯೋವಾ ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್-ಸಿಟಿಜನ್'' ಮೇ 5., 2009,http://www.press-citizen.com/article/20090604/NEWS01/906040336/1079/news01</ref> ಆಯೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಕಾರ, 2005ರಲ್ಲಿ 124 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. [http://www.recap.iastate.edu/atlas/industries/gdp-by-state-industry.php ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ನಿವ್ವಳ ಸ್ವದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009025120/http://www.recap.iastate.edu/atlas/industries/gdp-by-state-industry.php |date=2008-10-09 }}. ರೀಜನಲ್ ಕ್ಯಾಪಾಸಿಟಿ ಅನಾಲಿಸೀಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2008:ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಕಾರ, 2005ರಲ್ಲಿ 113.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Facts">{{cite web|url=http://www.statelibraryofiowa.org/datacenter/quickfacts|title=Iowa Quick Facts — State Data Center<!-- Bot generated title -->|access-date=2010-07-13|archive-date=2010-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104011507/http://www.statelibraryofiowa.org/datacenter/quickfacts|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ [[ತಲಾ ವರಮಾನ]]ವು 23,340 ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Facts"/> ಜುಲೈ 2, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಪೂರ್]] ಆಯೋವಾವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಎಎಎ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ನೀಡಿದರು. ( ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೇವಲ 11 ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ).<ref>ಅಯೋವಾದ ಅಧೀಕೃತ ದಳ್ಳಾಳಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ರೇಟಿಂಗ್,ತರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಹಣಸಾಸಿನ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ,''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' ಜುಲೈ 3, 2009,http://www.timesrepublican.com/page/content.detail/id/84311.html?isap=1&amp;nav=5013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100907071322/http://www.timesrepublican.com/page/content.detail/id/84311.html?isap=1&nav=5013 |date=2010-09-07 }}</ref> ಜನವರಿ, 2010ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.6.6 ಇದೆ.<ref>[http://www.bls.gov/lau/ Bls.gov]; ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು</ref> === ಉತ್ಪಾದನೆ === ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ಆಯೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಲಯವಾಗಿದ್ದು, 2003ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ 20.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ (21%) ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಗಳೆಂದರೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಬೃಹತ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು. ಆಯೋವಾದ ಶೇ.16 ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="iowalifechanging.com"/> ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕೈಗಾರಿಕೋತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸೌಕರ್ಯ ನೀಡುವ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ, [[ಕಾಂಗ್ರಾ ಫುಡ್ಸ್]], [[ವೆಲ್ಸ್ ಬ್ಲೂ ಬನ್ನಿ]], [[ಬರಿಲ್ಲ]], [[ಹೆಂಜ್]], [[ವಂಡರ್ ಬ್ರೆಡ್/ ಹೊಸ್ಟೆಸ್ ಸ್ಯಾಕ್ ಕೇಕ್ಸ್]], [[ಟೋನ್ಸ್ ಸ್ಪೈಸೀಸ್]], [[ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವೇಕರ್ ಓಟ್ಸ್]]. ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರೇತರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ, [[3M]], [[ALCOA]], [[ಅಮಾನ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], ಡೆಸ್ಕ್‌‍ಟರ್ ಅಪಾಚೆ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್, ಇಂಕ್., ಎ[[ಲೆಕ್ಟ್ರೋಲಕ್ಸ್]]/ [[ಫ್ರಿಜಿಡೇರ್]], [[ಎಮೆರ್ಸನ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್]], [[ಫಿಶರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಷನಲ್]], [[HON ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]], [[HON ಕಂಪೆನಿ]], IPSCO ಸ್ಟೀಲ್, [[ಜಾನ್ ಡೀರ್]], ಲೆ[[ನ್ನೋಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್]], [[ಮೇಟ್ಯಾಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], ಪೆ[[ಲ್ಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ರಾಕ್‍ವೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್]], [[ವರ್ಮೀರ್ ಕಂಪೆನಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿನ್ನೆಬಾಗೊ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]]. === ಕೃಷಿ === [[ಚಿತ್ರ:Iowa harvest 2009.jpg|thumb|ಜೋನ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳದ ಕಟಾವು.]] [[ಚಿತ್ರ:Ethanol butler co iowa.jpg|thumb|left|ಬಟ್ಲರ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಥನಾಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್.]] ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೃಷಿಯು ಆಯೋವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೇರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಕೇವಲ ಆಯೋವಾದ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಶೇ. 3.5 ಭಾಗ ಮಾತ್ರ.<ref>2007 ''ಅಯೋವಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್'' ಪು. 59, ಡೆಸ್ ಮಾಯಿನ್ಸ್:ಅಯೋವಾ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ</ref> ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರೋಕ್ಷ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ, ಕೃಷಿ ಅಧಾರಿತವಲಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ.16.4 ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಶೇ.24.3 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿಯೇತರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ಕೊಡುಗೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಕೃಷಿಯೇತರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ.22.4 ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಶೇ.26.5ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ideas.repec.org/p/isu/genres/10180.html|title=Multiple Measures of the Role of Agriculture in Iowa's Economy}}</ref> ಆಯೋವಾದ ವ್ಯವಸಾಯೋತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, [[ಹಂದಿ]], [[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆ, [[ಕಾರ್ನ್]], [[ಸೋಯಬಿನ್]], [[ಓಟ್]] ಮತ್ತು [[ಡೈರಿ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಅಯೋವಾವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು [[ಎಥನಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ನ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಸೋಯಬಿನ್ ಸಹ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ 92,600 ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಶೇ. 19ರಷ್ಟು ಕಾರ್ನ್, ಶೇ. 17ರಷ್ಟು ಸೋಯಬಿನ್, ಶೇ.30ರಷ್ಟು ಹಂದಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಶೇ.14ರಷ್ಟು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆಯೋವಾವದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ಸ್:ಅಯೋವ. [[ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ]]: http://www.ers.usda.gov/statefacts/ia.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622031756/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/IA.HTM |date=2012-06-22 }}</ref> ಆಯೋವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣಾಕಾರರೆಂದರೆ, [[ಆರ್ಚರ್ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಮಿಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಅಜಿನೊಮೊಟೊ]], [[ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಇಂಕ್.]], ಡೈಮಂಡ್ ವಿ ಮಿಲ್ಸ್, ಗಾರ್ಸ್ಟ್ ಸೀಡ್ ಕಂಪೆನಿ, ಹಾರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೋರ್ಕ್ ಎಂಟರ‍್ಪ್ರೈಸಸ್, [[ಹೈ-ವೀ]], [[ಮೊನ್‍ಸ್ಯಾಂಟೊ ಕಂಪೆನಿ]], [[ಪಯನೀರ್ ಹೈ-ಬ್ರೆಡ್ ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಷನಲ್]], ಮತ್ತು [[ಕ್ವೇಕರ್ ಓಟ್ಸ್]].<ref name="gazette grain">{{cite news|url=http://gazetteonline.com/top-story/2009/11/28/impact-of-grain-processing-industry-runs-deep-but-people-don%e2%80%99t-see-it|title=Impact of grain-processing industry runs deep, but people don’t see it|last=Ford|first=George|date=November 28, 2009|work=Cedar Rapids Gazette|pages=1A|accessdate=29 November 2009|archive-date=9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20121209003425/http://gazetteonline.com/top-story/2009/11/28/impact-of-grain-processing-industry-runs-deep-but-people-don%E2%80%99t-see-it|url-status=dead}}</ref> === ಇತರೆ ವಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Turbines iowa.jpg|thumb|left|ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಯಂತ್ರ.]] ಆಯೋವಾವ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ದೃಢವಾಗಿದ್ದು, ಅಂದಾಜು 6,100 ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref name="iowalifechanging.com"/>. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[AEGON]], [[ನೇಷನ್ ವೈಡ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಅವಿವ ಯುಎಸ್‍ಎ]], [[ಫಾರ್ಮ್ ಬ್ಯೂರೊ ಫಿನ್ಯಾಂಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]], [[ಐಎನ್‍ಜಿ]], [[ಮಾರ್ಷ್ ಅಫ್ಫಿನಿಟಿ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಮೆಟ್‍ಲೈಫ್]], [[ಪ್ರಿಂಸಿಪಾಲ್ ಫಿನ್ಯಾಂಶಿಯಲ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಪ್ರಿಂಸಿಪಾಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್]], ವೆಲ್‍ಮಾರ್ಕ್ ‍ಬ್ಲ್ಯೂ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂ ಶೀಲ್ಡ್ ( ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ 2007<ref>ಆರೋಗ್ಯ ವಿಎಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ: 2007 ಅಪ್‌ಡೇಟ್|| https://catalog.ama-assn.org/Catalog/product/product_detail.jsp?productId=prod1350008</ref> ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಶೇ. 71 ಭಾಗ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸಿದೆ), [[ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ]] ಮತ್ತು ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು. ಆಯೋವದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ಬಯೋ- ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಇಂಕ್., [[Boehringer Ingelheim]], [[ವೆಟ್‍ಮೆಡಿಕ]], ಡಯೋಸಿಂಥ್, ಇಂಕ್., [[ಫೋರ್ಟ್ ಡೋಡ್ಜ್ ಅನಿಮಲ್ ಹೆಲ್ತ್]], ಪೆನ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಕೋ., [[ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿಎನ್‍ಎ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ರೋಚೆ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ವ್ಯಾಕರ್ ಬಯೋ ಕೆಮಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್.]], ಮತ್ತು [[ವೈತ್]]. ಆಯೋವಾದ ಕಾರ್ನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಂದಾಜು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಶೇ. 8 ಭಾಗ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಗಳದಾಗಿದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 39 ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 3.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲನ್ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ethanol1">{{cite web|url=http://gazetteonline.com/opinion/letters-to-the-editor/2010/02/26/ethanol-mandate-wouldn%e2%80%99t-help-prices|title=Ethanol mandate wouldn’t help prices|date=February 26, 2010|publisher=Cedar Rapids Gazette|accessdate=4 April 2010|archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20121208135435/http://gazetteonline.com/opinion/letters-to-the-editor/2010/02/26/ethanol-mandate-wouldn%E2%80%99t-help-prices|url-status=dead}}</ref> ಎಥೆನಾಲ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಯೊವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 1990ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ [[ಗಾಳಿಯಂತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="energy.iastate.edu"/> 2008ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಶೇ. 15ರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಶೇ. 7.1ರಷ್ಟು ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯೋವಾ ಯು.ಎಸ್. ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>ವರದಿ: ಅಯೋವಾದ ವಿಂಡ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ನೋಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ''ಸೆಡಾರ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್'' ಏಪ್ರಿಲ್14, 2009, ಪು. 8ಬಿ.</ref> ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರೆಂದರೆ, [[ಆ‍ಯ್ ಸಿಯೋನ ಎನರ‍್ಜೀ]] ಆಫ್ [[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್]], ಟಿಪಿಐ ಕಾಂಪಾಸಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ [[ನ್ಯೂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೀಮನ್ಸ್]] ಎನರ‍್ಜೀ ಆಫ್ [[ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]]. ಆಯೋವಾವ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ 1000 ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/states/IA.html|title=FORTUNE 500 2009: States: Iowa Companies|access-date=2010-07-13|archive-date=2009-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423090654/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/states/IA.html|url-status=dead}}</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಫಿನ್ಯಾಂಶಿಯಲ್]], [[ರಾಕ್‍ವೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ಸ್]], [[ಕೇಸೇಯ್ಸ್]] ಜನರಲ್ ಸ್ಟೋರ್, [[ಹೆಚ್‍ಎನ್‍ಐ]] ಮತ್ತು [[ಟೆರ್ರಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ಹೈ-ವೀ]], [[ಪೆಲ್ಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ವರ‍್ಮೀರ್ ಕಂಪೆನಿ]], [[ಕಮ್ ಅಂಡ್ ಗೋ]] ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಷ್ಟನ್ಸ್, [[ವೋನ್ ಮೌರ್]], [[ಪಯನೀರ್ ಹೈ-ಬ್ರೆಡ್]], ಮ್ಯಾಕ್‌ಲಿಯೋಡ್ ಯುಎಸ್‍ಎ ಮತ್ತು [[ಫೇರ‍್ವೇ]] ಗ್ರೊಸರಿ ಸ್ಟೋರ್ ಮುಂತಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. === ತೆರಿಗೆ === ಆಯೋವಾ ವಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂಭತ್ತು ರೀತಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು [[ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ]] ಇದ್ದು ಅದು ಶೇ.0.36 ನಿಂದ ಶೇ. 8.98 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ವ್ಯಾಪಾರ ತೆರಿಗೆ]]ಯು ಶೇ.6 ಇದ್ದು, ಕಚ್ಚಾ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಇಲ್ಲ.<ref>ಅಯೋವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ, ಅಯೋವಾ ಕಂದಾಯ/ ಫೀ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ದರಗಳು, http://www.iowa.gov/tax/taxlaw/taxtypes.html#sales {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506082844/http://www.iowa.gov/tax/taxlaw/taxtypes.html#sales |date=2009-05-06 }}</ref> ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ, ಅಯೋವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಪ್ಶನ್ ಕಂದಾಯ ಮಾಹಿತಿ, http://www.iowa.gov/tax/educate/localoption.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425054850/http://www.iowa.gov/tax/educate/localoption.html |date=2009-04-25 }}</ref> ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಹೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತೆರಿಗೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಗರ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮಾಂತರ, [[ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಯೋವಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ [[ಫೆಡರಲ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.desmoinesregister.com/apps/pbcs.dll/article?AID=2009905300328|title=No tax increases planned for next year, Culver says|author=Thomas Beaumont|work=[[The Des Moines Register]]|date=2009-05-30|accessdate=2009-05-31}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Iowa license plate.gif|thumb|left|ದ ಕರೆಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಡಿಸೈನ್, 1996ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.]] === ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Iowa overview.jpg|thumb|right|300px|ಅಯೋವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯಗಳು, ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು,ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳು]] ಆಯೋವಾವ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 29]] ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಶಿಮ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಫ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೂ ನಗರ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 35]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯಿಂದ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 74]], [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 80]]ರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಡೆವೆನ್‍ಪೋರ್ಟ್]] ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 80]] ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಶಿಮ ತುದಿಯಿಂದ ಉತ್ತರ ತುದಿಗೆ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಫ್ಸ್]], ಡೆಮೋಯಿನ್‌, [[ಆಯೋವಾ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಾಡ್ ನಗರ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 380]] ಒಂದು [[ಪೂರಕ ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 80ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ನಗರದ ಸಮೀಪ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ [[ವಾಟರ್‍ಲೂ]]ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಗಳು === ಆಯೋವಾಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪೂರ್ವ ಆಯೋವಾವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಮೊಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, [[ಒಮಹದಲ್ಲಿರುವ ಇಲುನೊಯ್‌ ಮತ್ತು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಎಪ್‌‍ಲೇ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್]]. ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ, [[ಡೆಬ್ಯೂಕ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಡಾಡ್ಜ್ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಮ್ಯಾಸನ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಸೋ ಗೇಟ್‍ವೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಆಗ್ನೇಯ ಆಯೋವಾವ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್‌ಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]. === ರೈಲಿನ ಮಾರ್ಗಗಳು === [[ಅಮ್‍ಟ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ]] ''[[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಝೆಫಿರ್]]'' ದಕ್ಷಿಣ ಆಯೋವಾಕ್ಕೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನ [[ಚಿಕಾಗೊ]] ಮತ್ತು [[ಎಮೆರಿವಿಲ್ಲೆ]] ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ([[ಸ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]]ದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಅಡ್ದಲಾಗಿ), [[ಬರ್ಲಿಂಗ್‍ಟನ್]], [[ಮೌಂಟ್ ಪ್ಲೆಸೆಂಟ್]], ಒಟ್ಟುಂವ, [[ಓಸಿಯೋಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೆಸ್ಟ್ರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆ ಇದೆ. ಬರ್ಲಿಂಗ್‍ಟ್ನ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‍ಗೆ]] ಸಹ ಅಮ್‍ಟ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ ''[[ಸೌತ್‍ವೆಸ್ಟ್ ಚೀಫ್]]'' ಸೇವೆ ಇದ್ದು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್‍ಎಂಜಲೀಸ್]] ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Iowa capitol.jpg|thumb|250px|2003ರ ರೀಗಿಲ್ಡಿಂಗ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್]] :'' [[ಅಯೋವಾದ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು]], [[ಅಯೋವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ]], ಮತ್ತು [[ಅಯೋವಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್]] ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' ಪ್ರಸ್ತುತ ಗವರ್ನರ್ [[ಚೆಟ್ ಕಲ್ವರ್]] (D) ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು: * [[ಪ್ಯಾಟಿ ಜಡ್ಜ್]] (D) - ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ * [[ಮೈಖೆಲ್ ಮೌರೊ]] (D) - ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * [[ಡೇವಿಡ್ ವಾಟ್]] (R) - ರಾಜ್ಯ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿ * ಮೈಖೆಲ್ ಫಿಡ್ಜರಾಲ್ಡ್ (D) - ರಾಜ್ಯ ಖಜಾಂಚಿ * [[ಬಿಲ್ ನಾರ್ಥಿ]] (R) - ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * [[ಟಾಮ್ ಮಿಲ್ಲರ್]] (D) - ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಇಬ್ಬರು ಯುಎಸ್ ಸೆನೇಟರ್‌ಗಳು: {{See|List of United States Senators from Iowa}} * [[ಟಾಮ್ ಹಾರ್ಕಿನ್]] (D) * [[ಚಕ್ ಗ್ರೇಸ್‌ಲಿ]] (R) ಐವರು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು: * [[ಬ್ರೂಸ್ ಬ್ರೇಲಿ]] (D) - [[ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಡೇವ್ ಲೋಬ್‌ಸ್ಯಾಕ್]] (D) - [[ಎರಡನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬೋಸ್ವೆಲ್]] (D) - [[ಮೂರನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಟಾಮ್ ಲಥಾಮ್]] (R) - [[ನಾಲ್ಕನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಸ್ಟೀವ್ ಕಿಂಗ್]] (R) - [[ಐದನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ಅಯೋವಾದ ನೀತಿ]]ಯು ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ [[ಶಾಸನವಿಹಿತ ಕಾನೂನು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಯೋವಾ ಸಂಸದೀಯ ಸೇವಾ ಕಛೇರಿಯು ಇದನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಒಂದು ಅನುಬಂಧವು ಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಯೋವಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಅಥವಾ [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲು ಪಾನೀಯಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ]]. === ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Samuel Jordan Kirkwood.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜೆ.ಕಿರ್ಕ್‌ವುಡ್, ಅಯೋವಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾರ, ಮತ್ತು ಅಯೋವಾದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಗವರ್ನರ್.]] ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ "ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ" ಎಂದರೆ, ಅದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, "ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ" ಅಧ್ಯಕ್ಷ್ಯರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಸ್ವರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ವು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು.<ref>{{cite web | url = http://www.sos.state.ia.us/pdfs/elections/FormingPoliticalParty.pdf | title = Forming a New Political Party in Iowa | accessdate = 2007-07-26 | format = PDF | publisher = Elections Division, [[Iowa Secretary of State]] | archive-date = 2007-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070808075357/http://www.sos.state.ia.us/pdfs/elections/FormingPoliticalParty.pdf | url-status = dead }}</ref> ಆಯೋವಾವ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. [[ದಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]]. [[ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ]]ಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಪಕ್ಷೇತರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು 2004ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪಕ್ಷಗಳೆಂದರೆ, [[ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ಆಯೋವಾ ಗೀನ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ದಿ ಲಿಬರ್ಟರೇನ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೈರೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ವರ್ಕ್‌ರ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ]].<ref>{{cite web | url = http://www.sos.state.ia.us/pdfs/GenOffResults.pdf | title = Official Results Report - Statewide: 2006 General Election | accessdate = 2007-07-26 | format = PDF | publisher = [[Iowa Secretary of State]] | archive-date = 2007-07-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070715101939/http://www.sos.state.ia.us/pdfs/GenOffResults.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.sos.state.ia.us/pdfs/elections/2004/general/CanvassSummary.pdf | title = Canvass Summary: 2004 General Election | accessdate = 2007-07-26 | format = PDF | publisher = [[Chet Culver|Chester J. Culver]], [[Iowa Secretary of State]] | archive-date = 2011-11-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111118111403/http://www.sos.state.ia.us/pdfs/elections/2004/general/CanvassSummary.pdf | url-status = dead }}</ref> === ಮತದಾರರ ಒಲವು === {| align="right" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:79%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- bgcolor="lightgrey" ! ವರ್ಷ ! [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ! [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್]] |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2008]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.74% ''677,508'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''54.04%''' ''818,240'' |- | align="center" bgcolor="#fff3f3"|[[2004]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''49.92%''' ''751,957'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|49.28% ''741,898'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2000]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|48.22% ''634,373'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''48.60%''' ''638,517'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1996]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|39.92% ''492,644'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''50.31%''' ''620,258'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1992]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|37.33% ''504,890'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''43.35%''' ''586,353'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1988]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.8% ''545,355'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''55.1%''' ''670,557'' |- | align="center" bgcolor="#fff3f3"|[[1984]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''53.32%''' ''703,088'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|45.97% ''605,620'' |- |} ಆಯೋವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ [[ತೂಗಾಡುವ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ರಾಜ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪ [[ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್‍ನತ್ತ]] ವಾಲಿದೆ. [[ಕುಕ್ ಪಾರ್ಟಿಸನ್ ಮತದಾನದ ಸೂಚಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸದ್ಯದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅಯೊವಾ ಎಣಿಕೆ ಡಿ+1 ಆಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜ್ಯವು ಒಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕುಕ್‍ರವರು ಆಯೋವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ/ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ 2ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪರ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಡಿ+7 ನೊಂದಿಗೆ (ಪ್ರಬಲ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‍ನತ್ತ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ [[ಆಯೋವಾದ 5ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪರ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಆಯೋವಾವದ ಪಶ್ಶಿಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು ಆರ್+9ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‍ನತ್ತ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1968ರಿಂದ 1984ರ ವರೆಗೆ ಅಯೊವಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತು 1988 ರಿಂದ 2000 ವರೆಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತಹಾಕಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 4000 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗೆದ್ದರು. [[2004]] ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋವಾದಿಂದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲೂ ಬುಷ್‍ಗೆ]] ಅಂದಾಜು 10,000 ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಮತಗಳು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆದರೆ [[2008]]ರಲ್ಲಿ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] 150,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. 2006ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ಸ್ ಆಯೋವಾದಿಂದ [[ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರಸಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ [[ಆಯೋವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದರು. === ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಭೆ === ಈ ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮೊದಲ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ]] ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‍ಶೈರ್]] ಜೊತೆಗೆ ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿನ ಸಭೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುವ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನರು [[ಮುಖ್ಯ]] [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನ ಮಾಡದೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಯೋವಾ( ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‍ಶೈರ್]])ದ ಕಡೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಆಯೋವಾದ ಮತದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅಯೊವಾದ 99 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮತದಾರರ ಮನ ಗೆಲ್ಲಲು ತುಂಬಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:union block.jpg|thumb|ದ ಯುನಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಮೌಂಟ್ ಪ್ಲೀಸಂಟ್, ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೊದಲಿನ ದೃಶ್ಯ.ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, 2008 ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ್ ಆಸ್ತಿಗಳು, http://www.preservationiowa.org/programs/endangeredArchive.php?endangered_year=2008 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105095015/http://www.preservationiowa.org/programs/endangeredArchive.php?endangered_year=2008 |date=2016-01-05 }}</ref>]] ಆಯೋವಾ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಬೇಧವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗ ತಂದರೂ, ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಆಯೋವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ — ''In Re the Matter of Ralph'' <ref>1 ಮೊರೀಸ್ 1 (ಅಯೋವಾ 1839)</ref>, ಜುಲೈ 1839ರ ತೀರ್ಪು — ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ರಲ್ಫ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 26 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂತಃ ಕಲಹದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆಯೋವಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದ.<ref name="civil rights">{{Cite web |url=http://www.judicial.state.ia.us/Public_Information/iowa_Courts_History/Civil_Rights/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-13 |archive-date=2006-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505082508/http://www.judicial.state.ia.us/Public_Information/Iowa_Courts_History/Civil_Rights/ |url-status=dead }}</ref> ಯುಎಸ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಷ್ರ್ಟಾದ್ಯಂತ[[ಅಂತರ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆ]] ತರುವ 100 ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹೊರಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="ChicagoTrib">[https://web.archive.org/web/20090413101551/http://www.chicagotribune.com/news/chi-defending-iowa-web,0,2979128.story ಗೇ ಮದುಮೆ ಮತ್ತು ಅಯೋವಾ: ಏಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ?], [[ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2009</ref> 1868ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಯು ''ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್'' <ref>24 ಅಯೊವಾ 266 (1868)</ref> ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ "ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆದರೆ ಸಮಾನ" ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಇದು ''[[ಬ್ರೌನ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್]]'' <ref name="civil rights"/> ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಿಂತ 85 ವರ್ಷ ಮೊದಲು ನಡೆದ ಘಟನೆ. 1875ರ ಅವಧಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳಿಂದ ಆಯೋವಾದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗಿಯ ಬೇಧವು (ವರ್ಣ ಬೇಧ) ನಿರ್ಮೂಲಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite journal|last=Brodnax|first=David|year=2004|title=The Equality of Right: Alexander Clark and the Desegregation of Iowa's Public Schools, 1834-1875|journal=Law and Society Association|url=http://www.allacademic.com/meta/p_mla_apa_research_citation/1/1/7/4/2/p117420_index.html}}</ref> ಕಪ್ಪು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ಥವ್ಯದಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 1950ರ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref>ಬ್ರಿಯಾಕ್ಸ್,ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ. (2004) "ಹುಡುಗಿಯರಿಗಾಗಿ ಮನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ": ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದ ಅಯೋವಾ ಫೆಡರೆಶನ್ ಆಫ್ ಕಲರ್ಡ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್ 1919-1950, ''ಕಲ್ಚರ್ಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್'' ಎಡಿಶನ್. ವಿ.ಪಿ. ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸಿ.ಜೆ.ಸವೆಜ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಏಜ್,ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್</ref> ''ಕೋಗರ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ದ ನಾರ್ಥ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾಕೇಟ್ ಕಂ.'' <ref>37 ಅಯೋವಾ 145 (1873)</ref> ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ 1873ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಬೇಧವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು.<ref name="civil rights"/> ಇದು ಯುಎಸ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇದೇ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ 91 ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. 1884 ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ವೇಧಿಸಿತು. " ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಸಮಾನರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಗಳು, ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಉಪಹಾರ ನೀಡುವ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ, ಕ್ಷೌರಿಕ ಅಂಗಡಿ, ಸ್ನಾನ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದರು". ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref>ಅಯೋವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿಯೋಗ, http://www.iowa.gov/government/crc/docs/annual66activities.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100603100106/http://www.iowa.gov/government/crc/docs/annual66activities.html |date=2010-06-03 }}</ref> 1949ರ ವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ''[[ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್]]'' ನಡುವಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ಡೆಸ್ ಮೊಯಿನ್ಸ್‌ನ ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಎಡ್ನಾ ಗ್ರಿಫಿನ್‍ಗೆ]] ಸೇವೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್, 1838-2005, http://www.iptv.org/iowaPathways/myPath.cfm?ounid=ob_000238</ref> ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕಗಳನ್ನು ಆಯೋವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1965ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಅಯೋವಾ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿಯೋಗ http://www.state.ia.us/government/crc/publications/brochures/english_brochure.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720010217/http://www.state.ia.us/government/crc/publications/brochures/english_brochure.html |date=2009-07-20 }}</ref> ವರ್ಣಸಮಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಆಯೋವಾ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾಯಿತು, ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. [[ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪುರುಷ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವೊದಗಿಸಿದ ಯುಎಸ್‍ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಯಿತು.<ref>ಅಯೋವಾ ಬಗ್ಗೆ, http://www.uiowa.edu/homepage/about-UI/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614044600/http://www.uiowa.edu/homepage/about-UI/index.html |date=2012-06-14 }}</ref> 1869ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅಯೊವಾದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿ [[ಅರಬೆಲ್ಲ್ ಎ. ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ರನ್ನು]] ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="civil rights"/> ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 1870ರಿಂದ 1919ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದವು. 1894ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ "ಭಾಗಶಃ ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರ" ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿರಲಿಲ್ಲ. 1920ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ]] ಮೂಲಕ ಆಯೋವಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಮತದಾನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>ಮಹಿಳೆಯರ ಓಟಿನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ, http://www.iptv.org/iowapathways/myPath.cfm?ounid=ob_000320</ref> ಹಾಗಿದ್ದರೂ 1980ರಲ್ಲಿ ಆಯೋವಾ ಫೆಡರಲ್ [[ಸಮಾನಹಕ್ಕುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸಿತು ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ಅಯೊವಾದ ಮತದಾರರು ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನಹಕ್ಕುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref>1980 ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ಅಯೋವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಚಳುವಳಿ? http://womhist.alexanderstreet.com/iowaera/intro.htm</ref> [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುಗದ]] ನಂತರ ಆಯೋವಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ [[ಟಿಂಕರ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಡೆ ಮೋಯಿನ್]] ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2009ರಂದು ಅಯೊವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ''[[ವರ್ನಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರೀನ್]]'' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ <ref>ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಲ್ 874044 (ಅಯೋವಾ 2009) (Publication to N.W.2d pending as of ಏಪ್ರಿಲ್ 09, 2009.)</ref> ಸಮಾನ ಲಿಂಗದವರ ಮಧ್ಯದ ಮದುವೆಯ ಮೇಲಿನ [[ನಿಷೇಧ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ]] ಎಂದು [[ಅವಿರೋಧವಾಗಿ]] ತೀರ್ಪು<ref>{{Cite web |url=http://iowaindependent.com/13495/iowa-supreme-court-same-sex-couples-can-marry-in-iowa |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-13 |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411165337/http://iowaindependent.com/13495/iowa-supreme-court-same-sex-couples-can-marry-in-iowa |url-status=dead }}</ref> ನೀಡಿತು. ಇದು ಆಯೋವಾವನ್ನು ಸಮಾನ ಲಿಂಗದವರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಯುಎಸ್‍ನ ಮೂರನೇ ಹಾಗೂ ಮಿಡ್‍ವೆಸ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://hrcbackstory.org/2009/04/breaking-iowa-supreme-court-rules-in-favor-of-marriage-equality |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-13 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502132204/http://www.hrcbackstory.org/2009/04/breaking-iowa-supreme-court-rules-in-favor-of-marriage-equality/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090404135220/http://blogs.usatoday.com/ondeadline/2009/04/iowa-court-upholds-gay-marriage.html ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ,ಅಯೋವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಲಿಂಗಿಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ]</ref> == ಸಹೋದರ ರಾಜ್ಯಗಳು == ಅಯೊವಾಕ್ಕೆ ಏಳು ಅಧಿಕೃತ ಪಾಲುದಾರರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iowasisterstates.org/|title=Iowa Sister States<!-- Bot generated title -->|access-date=2010-07-13|archive-date=2018-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809111502/https://www.iowasisterstates.org/|url-status=dead}}</ref> * [[ಹೇಬೇ]] ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ (1983) * [[ಸ್ಟಾವ್ರೋಪೋಲ್ ಕ್ರೇಯ್]], ರಷ್ಯಾ(1989) * [[ತೈವಾನ್]], ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ(1989) * [[ತೆರೆಂಗ್ಗಾನು]], ಮಲೇಷ್ಯಾ(1987) * [[ವೆನೆಟೊ]] ರೀಜನ್, ಇಟಲಿ(1997) * [[ಯಮನಾಶಿ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್]], ಜಪಾನ್(1960) * [[ಯುಕಟಾನ್]], ಮೆಕ್ಸಿಕೊ(1964) == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು === ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ನಂತರದ ಪದವಿಯ ದರ 2006ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 90.8ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Report">{{cite web| title = The State Report Card For No Child Left Behind| publisher = Iowa Department of Education| url = http://www.iowa.gov/educate/index2.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=4184&Itemid=55| date = | accessdate = 2008-01-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ರಾಜ್ಯ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="UHF">{{cite web | title = High School Graduation| publisher = United Health Foundation| url = http://www.unitedhealthfoundation.com/shr2005/components/hsgrad.html| date = | accessdate =2008-01-23 }}</ref> ಆಯೋವಾ ಸತತವಾಗಿ [[ACT]] ಮತ್ತು [[SAT]] ನಲ್ಲಿ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Schools">{{cite web| title = Quick Facts about Iowa Schools| publisher = Iowa Department of Education| url = http://www.iowa.gov/educate/content/view/281/1003/| date = | accessdate = 2008-01-23| archive-date = 2008-05-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20080513054556/http://www.iowa.gov/educate/content/view/281/1003/| url-status = dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸರಾಸರಿ [[SAT]] ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸರಾಸರಿ [[ACT]] ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="2008 SAT scores">{{cite web| title = News Releases| publisher = Iowa Department of Education| url = http://www.iowa.gov/educate/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=430&dir=DESC&order=name&Itemid=99999999&limit=20&limitstart=20| date = | accessdate = 2009-01-22| archive-date = 2015-09-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20150908013656/http://www.iowa.gov/educate/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=430&dir=DESC&order=name&Itemid=99999999&limit=20&limitstart=20| url-status = dead}}</ref> ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ 365 ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು,<ref name="Schools"/> ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಅನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ 13.8 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NEA"/> ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ವೇತನವು 39,284 ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ‍್ಗಳಾಗಿದ್ದು 42ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="NEA">{{cite web| title = Education Stats| publisher = National Education Association| url = http://www.nea.org/edstats/RankFull06b.htm| date = | accessdate = 2008-01-23| archive-date = 2007-10-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20071013030028/http://www.nea.org/edstats/RankFull06b.htm| url-status = dead}}</ref> ಆಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ದೂರದೃಷ್ಟಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕೇತರ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಯೊವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು 10 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಸೆನೆಟ್‍ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಅವಧಿ 6 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮತಾಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸದಸ್ಯನಿದ್ದು, ಆತನನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Fountain of Four Seasons.jpg|right|thumb|ಆಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫೋರ್ ಸೀಜಜ್ಸ್ ಕಾರಂಜಿ ಮತ್ತು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ.]] ಆಯೋವಾದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಒಂಭತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಆಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ನಿಯಮಗಳ ರಚನೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ, ಎರಡು ಕೆ-12 ಶಾಲೆಗಳ ಹಾಗೂ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಯೋವಾದ ಮೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೆಂದರೆ: * [[ಆಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಏಮ್ಸ್]] * [[ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಆಯೋವಾ ನಗರ]] * [[ಉತ್ತರ ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೀಡರ್ ಫಾಲ್ಸ್]] ಕೆ-12 ಶಾಲೆಗಳು [[ಆಯೋವಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡೆಫ್]], [[ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬ್ಲಫ್‌]]ನಲ್ಲೂ ಮತ್ತು [[ಆಯೋವಾ ಬ್ರೇಯಲ್ ಅಂಡ್ ಸೈಟ್ ಸೇವಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್]] [[ವಿಂಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಆಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಘ]]ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿವೆ. ಮೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೆಂದರೆ: * [[ಬ್ಯುಯೆನಾ ವಿಸ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ಲೇಕ್]] * [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಡಬ್ಯೂಕ್]] * [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] * [[ಡಿವೈನ್ ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಎಪ್ಸ್‌ವರ್ಥ್‌]] * [[ಡ್ರೇಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಡೆಮೋಯಿನ್‌ * [[ಎಮ್ಮೌಸ್ ಬೈಬಲ್ ಕಾಲೇಜು]], ಡಬ್ಯೂಕ್ * [[ಫೇತ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಬೈಬಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಥಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]], [[ಅಂಕೆನಿ]] * [[ಗ್ರೇಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],[[ಲಮೋನಿ]] * [[ಆಯೋವಾ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಮೌಂಟ್ ಪ್ಲೆಜಂಟ್]] * [[ಕ್ಯಾಪ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೀಡರ್ ಫಾಲ್ಸ್]], [[ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್]], [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಬ್ಲಫ್ಸ್]], [[ಡೆವೆನ್‍ಪೋರ್ಟ್]], [[ಮ್ಯಾಸನ್ ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಬನ್‌ಡೇಲ್]] * [[ಮಹರಿಷಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್]], [[ಪೇರ್‍ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಾಮರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಚಿರೋಪ್ರಾಕ್ಟಿಕ್]], ಡೆವೆನ್‍ಪೋರ್ಟ್ * [[ಸೇಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಮ್‍ಬ್ರೌಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಡೆವೆನ್‍ಪೋರ್ಟ್ * [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡಬ್ಯೂಕ್]], ಡಬ್ಯೂಕ್ * ಅಪ್ಪರ್ ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫೇಯಟ್ಟೆ * ವಾಲ್ಡ್ರೋಫ್ ಕಾಲೇಜು, ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ * ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಓಸ್ಕಲೂಸಾ ಖಾಸಗಿ ಲಿಬರಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು * [[ಆ‍ಯ್‌ಶ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕ್ಲಿಂಟನ್]] * [[ಬ್ರಯರ್ ಕ್ಲಿಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸಿಯೂಕ್ಸ್ ಸಿಟಿ]] * [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಪೆಲ್ಲಾ]] * [[ಕೋಯ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌]] * [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಮೌಂಟ್ ವೆರ್ನೆನ್]] * [[ಡಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಸೂ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಡೆಮೋಯಿನ್‌]] * [[ಗ್ರಿನೆಲ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಗ್ರಿನೆಲ್]] * [[ಲೋರಾಸ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಡಬ್ಯೂಕ್]] * [[ಲೂಥರ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಡೆಕೋರಾ]] * [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‍ಸೈಡ್ ಕಾಲೇಜು]], ಸೂ ಸಿಟಿ * [[ಮೌಂಟ್ ಮರ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು]], ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌ * [[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಕಾಲೇಜು]], ಆರೇಂಜ್ ಸಿಟಿ * [[ಸಿಂಪ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಇಂಡಿಯನೊಲ]] * [[ವಾರ್ಟ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕಾಲೇಜು]], [[ವೇವರ್ಲಿ]] == ಕ್ರೀಡೆ == ಆಯೋವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್, ಹಾಕಿ, ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಕರ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಕೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಿವಿಶನ್-1 ರಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲೇಜು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫುಟ್‍ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಯೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಶನ್]]‍(FBS)ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರೆ, [[ಉತ್ತರ ಆಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರೇಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಶನ್‌‍]](FCS)ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ === ಆಯೋವಾ ಮಿಡ್ವೆಸ್ಟ್ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಲಾಸ್ ಎ ಕಿರಿಯ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ, ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಬೀಸ್, ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್ ಕರ್ನೆಲ್ಸ್, ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಲಂಬರ‍್ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿಸ್ ರಿವರ್ ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ಸ್. ಸೂ ಸಿಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ಸ್ ಅಮಿರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಾಟರ್‌ಲೂ ನಾರ್ತ್‌ವುಡ್ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಎ‍ಎ‍ಎ ತಂಡವಾಗಿರುವ ಅಯೋವಾ ಕ್ಲಬ್ ಡೆಮೋಯಿನ್‌‍ನಲ್ಲಿದೆ. === ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ === ಸೂ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‍ನ ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಆಯೋವಾ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ಸ್ ಅರೇನಾ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೋ ಅರೇನಾದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. === ಹಾಕಿ === ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿ ಮಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮೋಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇಲುನೊಯ್‌ಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಆಯೋವಾದ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಸೀಡರ್ ರೇಪಿಡ್ಸ್‌ ರಫ್‍ರೈಡರ್ಸ್, ಸೂ ಸಿಟಿ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್, ವಾಟರ್‌ಲೂ ಬ್ಲಾಕ್‍ಹಾಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಬುಕಾನೀರ್ಸ್. 2002ರಿಂದ 2009ರ ವರೆಗೆ ಒಮಹ ಲ್ಯಾಂಸರ್ಸ್ ತಂಡವು ಕೌಂಸಿಲ್‍ಬ್ಲಫ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. ನಂತರ ಒಮಾಹ,ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ನಾರ್ತ್ ಆಯೋವಾ ಔಟ್‍ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಸನ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿ ಜೂನಿಯರ್ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್ ತಂಡ ಟೈರ್‌ III ಜೂನಿಯರ್ ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಡೆವನ್‍ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ === ಆಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿವೆ. ಆಯೋವಾ ಎನರ್ಜಿ, ಇದು ಒಂದು ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಲೀಗ್ ತಂಡವಾಗಿದ್ದು ಡೆಮೋಯಿನ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಕಾಗೊ ಬುಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ NBA ಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟಿ ರಿವರ‍್ಹಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‍ ಡೆವನ್‍ಪೋರ್ಟ್‌ನ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಇದು ಮೋಲಿನ್‌, ಇಲುನೊಯ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಾರ್ಟನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಹೌಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. === ಸಾಕರ್ === ಡೆಮೋಯಿನ್‌ ಮೆನಿಸ್ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಡೆಮೋಯಿನ್‌‍ನ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. === ಕಾಲೇಜು === ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು NCAA ಡಿವಿಶನ್ 1 ಕಾಲೇಜು ತಂಡಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, NCAA FBS ನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್ 12 ಕಾನ್‍ಫ್ರೆನ್ಸ್‍ನ ಆಯೋವಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಮತ್ತು ಬಿಗ್ 10 ಕಾನ್‍ಫ್ರೆನ್ಸ್‌ನ ಆಯೋವಾ ಹಾಕ್‌ಐಸ್, NCAA FCS ನಲ್ಲಿರುವ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತನ್ ಆಯೋವಾ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವ್ಯಾಲಿ ಕಾನ್‍ಫ್ರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಿ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಕಾನ್‍ಫ್ರೆನ್ಸ್ ( ಒಂದೇ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತವಿದೆ). ಡ್ರೇಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬುಲ್‍ಡಾಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವ್ಯಾಲಿ ಕಾನ್‍ಫ್ರೆನ್ಸ್ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ. == ಆಯೋವಾದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:HerbertClarkHoover.jpg|thumb|left|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೋವರ್.]] [[ಚಿತ್ರ:HenryAgardWallace.jpg|thumb|right|ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೆನ್ರಿ ವಲ್ಲಾಸ್.]] ಆಯೋವಾವು ಆಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹೆನ್ರಿ ಎ. ವ್ಯಾಲೆಸ್ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆಯರಾದ ಲು ಹೆನ್ರಿ ಹೂವರ್ ಮತ್ತು ಮಾಮಿ ಈಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಮುಂತಾದವರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅಯೋವಾವು ಜಾನ್ ಎಲ್. ಲೆವಿಸ್, ಹ್ಯಾರಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್, ಕ್ಯಾರಿ ಚಾಪ್‌ಮನ್ ಕ್ಯಾಟ್, ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಡೇವಿಸ್, ಚೀಫ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮೊದಲ್ಲಾದ ಗಣ್ಯರ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಆಯೋವಾದ ಐವರು ನೋಬೆಲ್ ಪದಕ ವಿಜೇತರು: ನಾರ್ಮನ್ ಬೋರ್ಲಾಗ್‌- ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಥಾಮಸ್ ಸೆಚ್- ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಲನ್ ಜೆ. ಹೀಗರ್-ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಾನ್ ಮೊಟ್- ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸ್ಟಾನ್‌ಲೀ ಬಿ. ಪ್ರುಸಿನರ್- ವೈದ್ಯಕೀಯ. ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಎ. ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್, ಪರಿಸರವಾದಿ ಅಲ್ಡೋ ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೇಧಾವಿ ಜಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅಟಾನಾಸೋಫ್, ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರ್ವರ್, ಜಿಯೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ ಕ್ಲೇರ್ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್‍ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ನೊಯ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಗಣ್ಯರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಆಯೋವಾ ಆಗಿತ್ತು. ಬಿಲ್ ಬ್ರೈಸನ್, ಜಾರ್ಜ್ ಗ್ಯಾಲಪ್, ಸುಸಾನ್ ಗ್ಲಾಸ್ಪೆಲ್, ಹ್ಯಾರಿ ರೀಸನರ್, ಫಿಲ್ ಸ್ಟಾಂಗ್, ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವುಡ್ ಇವರುಗಳು ಅಯೋವಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಂತಹ ಹೆಸರಾಂತ ಲೇಖಕರು, ಕಲಾಕಾರರು, ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಯೋವಾದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಮನೋರಂಜನಾಕಾರರೆಂದರೆ, ಟಾಮ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್, ಬಿಕ್ಸ್ ಬೀಡರ್‌ಬೆಕ್, ಜಾನಿ ಕಾರ್ಸನ್, ಬಫೆಲೊ ಬಿಲ್ ಕೂಡಿ, ಸಿಮನ್ ಎಟ್ಸ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಫ್ರಾವ್ಲೆ, ಅಸ್ಟನ್ ಕುಚರ್, ಕ್ಲೋರಿಸ್ ಲೀಚ್ಮನ್, ಗ್ಲೆನ್ ಮಿಲ್ಲರ್, ಕೇಟ್ ಮಲ್ಗ್ರೀವ್, ಡೊನಾ ರೀಡ್, ಬ್ರಂಡನ್ ರೂಥ್, ಟಿಯೋನೆ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್, ಜಾನ್ ವೇನೆ, ಆಂಡಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಮೆರೆಡಿತ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಾ ವುಡ್. ಆಯೋವಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಥ್ಲೀಟ್‍ಗಳೆಂದರೆ, ಕ್ಯಾಪ್ ಆನ್ಸನ್, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಬಾಬ್ ಫೆಲ್ಲರ್, ಡ್ಯಾನ್ ಗ್ಯಾಬೆಲ್, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಗೋಚ್, ಶಾನ್ ಜಾನ್ಸನ್, ಝಾಕ್ ಜಾನ್ಸನ್, ಲೊಲೊ ಜೋನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕರ್ಟ್ ವಾರ್ನರ್. == ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Carduelis-tristis-002.jpg|thumb|right|200px|ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಪಿಂಚ್,ಐಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಪಕ್ಷಿ.]] * ಅಡ್ಡಹೆಸರು: [[ದ ಹಾಕ್‌ಐ ಸ್ಟೇಟ್]]<ref>{{cite web | title=Iowa State Nickname - The Hawkeye State | url=http://www.statesymbolsusa.org/Iowa/nickname_hawkeye.html | accessdate=November 2, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181224225255/https://statesymbolsusa.org/Iowa/nickname_hawkeye.html%20 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | title=State Nicknames | url=http://www.50states.com/bio/nickname2.htm |accessdate=November 2, 2009}}</ref> * ಪಕ್ಷಿ: [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಗೋಲ್ಡ್‌‍ ಪಿಂಚ್]]<ref name="statesymbols"/> * ಪುಷ್ಪ: [[ವೈಲ್ಡ್ ರೋಸ್]]<ref name="statesymbols"/> * ಹುಲ್ಲು: [[ಬ್ಲೂಬಂಚ್ ವೀಟ್‌ಗ್ರಾಸ್]]<ref name="Census_Facts4Students">{{cite web | url = http://www.census.gov/schools/facts/iowa.html | title = State Facts for Students - Iowa | accessdate = 2007-11-20 | publisher = U.S. Census Bureau }}</ref> * ಮರ: [[ಓಕ್]]<ref name="statesymbols"/> * ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: "ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಅಮೂಲ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾವು ತಪ್ಪದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ."<ref name="statesymbols"/> * ಶಿಲೆ: [[ಜಿಯೊಡ್]]<ref name="statesymbols">{{cite web | title=Iowa General Assembly - Iowa State Symbols | url=http://www.legis.state.ia.us/Pubinfo/StateSymbols/ | publisher=www.legis.state.ia.us | accessdate=November 24, 2006 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181224225009/https://www.legis.iowa.gov/Pubinfo/StateSymbols/ | url-status=dead }}</ref> {{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/namerica/usstates/iafamous.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815095012/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/namerica/usstates/iafamous.htm |date=2010-08-15 }} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|group=note}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks|Iowa}} * [http://www.iowa.gov/ ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] ** [http://www.legis.state.ia.us/Constitution.html ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802085648/http://www.legis.state.ia.us/Constitution.html |date=2009-08-02 }} * [http://www.traveliowa.com/ ಅಯೋವಾ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=IA ಅಯೋವಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿ & ಅಂಕಿಸಂಖೆಗಳು- ಯು.ಎಸ್ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101117131019/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=IA |date=2010-11-17 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Iowa ಅಯೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009210112/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Iowa |date=2008-10-09 }} -iowa ರಾಜ್ಯದ ಏಜನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮಂಡಿತವಾದ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ರೌಂಡ್‌ಟೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಹುಡುಕಬಹುದಾದ ಡಾಟಾಬೇಸ್ ಪಟ್ಟಿ. * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html ಯು.ಎಸ್ ಜನಗಣತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527093102/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/19000.html |date=2010-05-27 }} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Iowa}} {{-}} == ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳು == {{Geographic Location |Centre = Iowa |North = [[Minnesota]] |Northeast = [[Wisconsin]] |East = [[Illinois]] |Southeast = |South = [[Missouri]] |Southwest = |West = [[Nebraska]] |Northwest = [[South Dakota]] }} {{succession | preceded = [[Texas]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on December 28, 1846 (29th) | succeeded = [[Wisconsin]] }} {{Coord|display=title|42|N|93|W|region:US-IA_type:adm1st_scale:3000000}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಯೋವಾ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೇಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:1846ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] 3862fa4d99x6gnc0jyxndlxty1gjhta 0 24077 1373487 1372807 2026-05-16T02:20:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373487 wikitext text/x-wiki {{About||the unfolding of an organism or the theory that plants and animals develop in this way|epigenesis (biology)|epigenetics in robotics|developmental robotics}} {{MolBioGeneExp}} [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ '''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌''' ಎಂದರೆ [[ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣ]] (ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆ) ಅಥವಾ [[ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಆನುವಂಶಿಕ]] ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಇದು [[DNA]] ಸರಣಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ''ಎಪಿ-'' (ಗ್ರೀಕ್: ''επί'' - ಮೇಲೆ, ಮೇಲುಗಡೆ) ''-[[ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಜೀವಕೋಶದ ಉಳಿದ ಜೀವಿತಾವಧಿಗೆ[[ಜೀವಕೋಶ]] [[ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಜೀವಿಯ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ [[DNA]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ;<ref>{{cite journal| title=Perceptions of epigenetics| author=Adrian Bird| journal=Nature| volume=447| pages=396–398| year=2007| doi=10.1038/nature05913| pmid=17522671| issue=7143}} PMID 17522671</ref> ಬದಲಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಲ್ಲದ ಅಂಶಗಳು ಜೀವಿಯ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ (ಅಥವಾ "ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಂತೆ") ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prospect-magazine.co.uk/article_details.php?id=10140 |title=ಸ್ಪೆಶಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: 'ವಾಟ್ ಜೀನ್ಸ್ ರಿಮೆಂಬರ್' ಬೈ ಫಿಲಿಪ್ ಹಂಟರ್{{!}} ಪ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಮೇ 2008 ಇಶ್ಯೂ 146 |access-date=2010-07-27 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501094940/http://www.prospect-magazine.co.uk/article_details.php?id=10140 |url-status=dead }}</ref> [[ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್(ಉತ್ತಮ ಅಥವಾ ಪೊರೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು‌ ಹೊಂದಿರುವವು)]] ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಜೀವಕೋಶಗಳ ಭಿನ್ನತೆ]]. [[ಮಾರ್ಫೊಜೆನೆಸಿಸ್(ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿ)‌]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಟೋಟಿಪೊಟೆಂಟ್‌(ಭಿನ್ನ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವು)]] [[ಕಾಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] [[ಭ್ರೂಣ(ಎಂಬ್ರಿಯೊ)]]ದ ವಿವಿಧ [[ಪ್ಲೂರಿಪೊಟೆಂಟ್]] [[ಜೀವಕೋಶ ಪದರ]]ಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಫಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಂಡಾಣು -[[ಜೈಗೋಟ್]]- [[ವಿಭಜನೆ]]ಮುಂದುವರಿಸಿದಂತೆ ನರಕೋಶಗಳು, ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಎಪಿತೀಲಿಯಮ್, ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| last = Reik| first = Wolf| authorlink =| coauthors = | title = Stability and flexibility of epigenetic gene regulation in mammalian development| journal = Nature| volume = 447| issue = May (online)| pages = 425–432| publisher =| location = | date = 2007-05-23| url = http://www.nature.com/nature/journal/v447/n7143/full/nature05918.html| doi = 10.1038/nature05918| id = | accessdate = 2008-04-05 }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Epigenetic mechanisms.png|thumb|right|300px|ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು]] ''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌'' ("[[ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]]"ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ)ಅನ್ನು [[C. H. ವ್ಯಾಡಿಂಗ್ಟನ್‌]] 1942ರಲ್ಲಿ ''[[ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಎಪಿಜೆನೆಸಿಸ್(ಪರಿವಿಕಾಸದ)]]'' ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ [[ಮಿಶ್ರಪದ]]ವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ.<ref name="waddington">{{cite journal|author=C.H. Waddington (1942)| title=The epigenotype| journal=Endeavour| volume=1| pages=18–20|doi=10.1016/0160-9327(77)90005-9|year=1977}}</ref> ‌''ಎಪಿಜೆನೆಸಿಸ್'' ಒಂದು ಹಳೆಯ<ref name="OED1">[[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ: ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸ್ಥೂಲವಾದ-ಸೂಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ{{quote | The word is used by W. Harvey, ''Exercitationes'' 1651, p. 148, and in the ''English Anatomical Exercitations'' 1653, p. 272. It is explained to mean ‘partium super-exorientium additamentum’, ‘the additament of parts budding one out of another’.}} (ಅಂದರೆ "ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಜೀವಾಂಕುರದ ರಚನೆ"): {{quote | '''theory of epigenesis''': the theory that the germ is brought into existence (by successive accretions), and not merely developed, in the process of reproduction. [...] The opposite theory was formerly known as the ‘theory of evolution’; to avoid the ambiguity of this name, it is now spoken of chiefly as the ‘theory of preformation’, sometimes as that of ‘encasement’ or ‘emboîtement’.}} </ref> ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಆರಂಭಿಕ [[ಟೋಟಿಪೊಟೆಂಟ್‌]]‌ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನಂತರದ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಗಿ (''[[ಪ್ರಿಫಾರ್ಮೇಶನಿಸಮ್]]'' ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ). ವ್ಯಾಡಿಂಗ್ಟನ್‌ ಈ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ, ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಇದನ್ನು ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳು [[ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅಂತರ್ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದನು. [[ರಾಬಿನ್ ಹಾಲಿಡೆ]] ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು "ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವಿಸ್ತಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಹಾಲಿಡೇ, R., 1990. ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ಜೀನ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್. ಬಯೋಲ್. ರಿವ್. ಕ್ಯಾಂಬ್ರ್. ಫಿಲೋಸ್. ಸಾಕ್. 65, 431-471</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್'' ಅನ್ನು DNA ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ DNA ಸರಣಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸುತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತಾರದ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರುಸ್ಸೊ, V.E.A., ಮಾರ್ಟಿನ್ಸೆನ್, R.A., ರಿಗ್ಸ್, A.D., 1996 ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಜೀನ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್. ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪ್ಲೇನ್‌ವ್ಯೂ, NY.</ref> ''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ''ಎಪಿ-'' ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ "ಮೇಲಿನ" ಅಥವಾ "ಹೆಚ್ಚುವರಿ" ಗುಣಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್'' ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಣ್ವಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪದವು "ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್(ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ)" ಒಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಮಾನಾಂತರ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. "ಎಪಿಜೀನೋಮ್" ಪದವು "[[ಜೀನೋಮ್]]" ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಜೀವಕೋಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. "[[ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್(ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಕೇತಭಾಷೆ)]]" ಪದಪುಂಜವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ- "[[ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್]]"ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅನೇಕ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್" ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಜೀವಕೋಶದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ಪದವನ್ನು [[ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಕೋಡ್]] ಅಥವಾ [[DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ]] ನಮೂನೆಗಳಂತಹ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಮಾಹಿತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಸಂಬಂಧಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್'' ಅನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಎರಿಕ್ ಎರಿಕ್ಸನ್]] ಅವನ [[ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಬಳಕೆಯು ಮೂಲತಃ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bio-medicine.org/biology-definition/Epigenetics/ |title=ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ |access-date=2010-07-27 |archive-date=2019-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118085551/http://www.bio-medicine.org/biology-definition/Epigenetics/ |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯಾರೀತಿಗಳೆಂದರೆ DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಬದಲಾವಣೆ. == ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌‌ನ ಆಣ್ವಿಕ ಆಧಾರ == ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಆಣ್ವಿಕ ಆಧಾರವು ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳ ಸಕ್ರಿಯತೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[DNA]]ಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, DNA ಸಂಬಂಧಿತ [[ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಏಕೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿಭಜನೆಯಾಗುವಾಗ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಒಂದು ಜೀವಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ DNAಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಕೆಲವು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal| title=Paramutation: From Maize to Mice| author=V.L. Chandler| journal=Cell| volume=128| pages=641–645| year=2007 | doi = 10.1016/j.cell.2007.02.007| pmid=17320501| issue=4}}</ref> ಇದರಿಂದ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಒಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ DNAಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಕೆಳಗಿನ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ), ಇದು [[ಲಮಾರ್ಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - [[ಪ್ಯಾರಾಮ್ಯುಟೇಶನ್]], [[ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕಿಂಗ್]], [[ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್]], [[ವಂಶವಾಹಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]], [[X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ]], [[ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮ]], [[ರಿಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್]], [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವೆಕ್ಷನ್]], [[ಮಾತೃತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳು, [[ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್]]‌ನ ಪ್ರಗತಿ, [[ಟೆರಟೊಜೆನ್(ವಿಕಾರಜನಕ)]]ಗಳ ಅನೇಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು, [[ಹಿಸ್ಟೋನ್‌]] ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಮತ್ತು [[ಹೆಟಿರೊಕ್ರೊಮಾಟಿನ್]]‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ [[ಪಾರ್ತೆನೊಜೆನೆಸಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೋನಿಂಗ್]]‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಿತಿಗಳು. ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಹಲವಾರು ಆಣ್ವಿಕ-ಜೈವಿಕ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಷಯವು [[ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ-ಅವಕ್ಷೇಪನ(ಇಮ್ಯುನೊಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಶನ್)]] (ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾದ [[ChIP-ಆನ್-ಚಿಪ್]] ಮತ್ತು ChIP-ಸೀಕ್ವ್ ಒಂದಿಗೆ), [[ಸಿತು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ]], ಮೆತಿಲೀಕರಣ-ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [[ನಿರೋಧ ಕಿಣ್ವಗಳು]], DNA ಅಡೆನಿನ್ ಮೀಥೈಲ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ([[DamID]]) ಮತ್ತು [[ಬೈಸಲ್ಫೈಟ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಜೈವಿಕ-ಮಾಹಿತಿಯ]] ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ([[ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌]]). == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು == ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರದ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜೀವಕೋಶ-ಜ್ಞಾಪನ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ:<ref name="jablonka92">{{cite journal | last = Jablonka | first = E | coauthors = Lamb MJ and Lachmann M | title = Evidence, mechanisms and models for the inheritance of acquired characteristics | journal = J. Theoret. Biol. | year = 1992 | month = September | volume = 158 | issue = 2 | pages = 245–268 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WMD-4KFTYG9-8&_user=10&_handle=C-WA-A-E-E-MsSAYWW-UUW-U-U-E-U-U-AAZEEUZCDZ-AAZDVYDBDZ-ADYZVZWEA-E-U&_fmt=summary&_coverDate=09%2F21%2F1992&_rdoc=8&_orig=browse&_srch=%23toc%236932%231992%23998419997%23628456!&_cdi=6932&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=56159ca247a23a908a55cdabe8dd69e7 | doi = 10.1016/S0022-5193(05)80722-2 | access-date = 2010-07-27 | archive-date = 2011-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110321093307/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WMD-4KFTYG9-8&_user=10&_handle=C-WA-A-E-E-MsSAYWW-UUW-U-U-E-U-U-AAZEEUZCDZ-AAZDVYDBDZ-ADYZVZWEA-E-U&_fmt=summary&_coverDate=09%2F21%2F1992&_rdoc=8&_orig=browse&_srch=%23toc%236932%231992%23998419997%23628456!&_cdi=6932&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=56159ca247a23a908a55cdabe8dd69e7 | url-status = dead }}</ref> === DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು === [[ಚಿತ್ರ:Nucleosome 1KX5 2.png|thumb|ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು DNA ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ.]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶದ [[ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣ]]ವು ಅದರ ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದರಿಂದ, ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ [[ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳು]] ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. [[ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಪುನಃರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ನಿಯಂತ್ರಣ. ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಎಂಬುದು DNA ಮತ್ತು ಅದು ಜತೆಗೂಡಿದ [[ಹಿಸ್ಟೋನ್‌]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು DNA ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗೋಲಗಳಾಗಿವೆ. DNAಯ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ರೀತಿಯು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದರೆ, ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಸಹ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ಅನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನಃರೂಪಿಸಬಹುದು: # ಮೊದಲ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ [[ಪೋಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಷನಲ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]. ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದರೆ, ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಗೋಲದ ಆಕಾರವು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. DNAಯು ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿತ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳು DNAಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳು ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಇವು ಸುತ್ತಲಿನ ಹೊಸ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳು ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸುತ್ತಲಿನ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಮಾರ್ಪಡಿತ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳು ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಜೀವಕೋಶವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಮತ್ತೆ ಕಾಂಡ-ಜೀವಕೋಶವಾಗಿ ಮರುಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗದ ಹಾಗೆ ಖಾತರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. # ಎರಡನೇ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ DNAಗೆ ಮೀಥೈಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸೇರಿಕೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಸೈಟೋಸಿನ್]]ಅನ್ನು [[5-ಮೀಥೈಲ್‌ಸೈಟೋಸಿನ್]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[CpG ಭಾಗ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 5-ಮೀಥೈಲ್‌ಸೈಟೋಸಿನ್‌ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈಟೊಸಿನ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ಗ್ವಾನಿನ್ ಒಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆತಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮೆತಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೈಟೊಸಿನ್‌ಗಳ ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಜೀವಾಂಕುರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಜೈಗೋಟ್‌(ಯುಗ್ಮಜ)ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ ಈ ಪೋಷಕರಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ([[ಜೆನೆಟಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್]]). DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ವಿಧಾನವು ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಕೆಲವು ಕಿಣ್ವಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[DNMT1]]) ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಸೈಟೊಸಿನ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು DNAಯ "ಅರೆಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ" ಭಾಗವನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ ಮೀಥೈಲ್‌ಸೈಟೋಸಿನ್‌ ಎರಡು DNA ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ) ತಲುಪಿದರೆ ಇತರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಈ ಕಿಣ್ವವು ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಣಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ರೂಪುಗೊಳ್ಳದ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳ N-ತುದಿಯು (ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಬಾಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - [[ಆಸಿಟಲೀಕರಣ]], [[ಮೆತಿಲೀಕರಣ]], [[ಅಬಿಕ್ವಿಟೈಲೇಶನ್]], [[ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಣ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯುಮೊಯ್ಲೇಶನ್]]. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಿಟಲೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್ ಕಿಣ್ವ (HAT)ಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ H3ರ ಟೈಲ್‌ನ K14 ಮತ್ತು K9 [[ಲೈಸಿನ್‌]]ಗಳ ಅಸಿಟಲೀಕರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. "ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ" ನಕಲುಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯ ಅಸಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಜೈವಿಕ-ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆನ್ನುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಚಿಂತನೆಯಾಗಿದೆ. ಲೈಸಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು DNA-ಆಧಾರದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ವಿಕರ್ಷಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟಲೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯು ಬದಿಯ ಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿನ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಅಮೈನ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥ ಅಮೈಡ್ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ DNA ಯನ್ನು ವಿಕರ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, [[SWI/SNF]] ಅಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಕಲುಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳು DNA ಒಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆ ಮೂಲಕ ಅದು [[RNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್]]‌ನಂತಹ ಕಿಣ್ವಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡು, ವಂಶವಾಹಿ‌ ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಒಂದು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌]]‌ನ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಟೈಲ್‌ಗಳು ನೆರೆಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌ನ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ಅವು ಭದ್ರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಸಿನ್‌ ಅಸಿಟಲೀಕರಣವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ರಚನೆಯು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಲೈಸಿನ್‌ ಅಸಿಟಲೀಕರಣವು ಇತರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕಿಣ್ವಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ (ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ನಕಲುಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ)ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬ್ರೋಮೊಡೊಮೈನ್ -ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸಿಟಿಲ್-ಲೈಸಿನ್‌ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಭಾಗ (ಡೊಮೈನ್)— ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು [[SWI/SNF]] ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನೂ (ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಪಾಲಿಬ್ರೋಮೊ‌ನ ಮೇಲೆ) ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಕಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟಲೀಕರಣವು ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಕಲುಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಯೋಚನೆಯು ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಮೆತಿಲೀಕರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ H3ರ ಲೈಸಿನ್‌ 9ರ ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಕಲುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ (ರಚನಾತ್ಮಕ [[ಹೆಟಿರೊಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌]]) ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಕಲುಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ [[HP1]]ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮೊಡೊಮೈನ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀಥೈಲ್-ಲೈಸಿನ್‌ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೈನ್) K9 ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಜಾಗಕ್ಕೆ HP1ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅಸಿಟಲೀಕರಣದ ಈ ಜೈವಿಕ-ಭೌತಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಲೈಸಿನ್‌ 4ರಲ್ಲಿನ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ H3ರ ತ್ರೈ-ಮೆತಿಲೀಕರಣ. ಇದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಕಲು ಜತೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ(ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕಲುಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಇದರಲ್ಲಿನ ತ್ರೈ-ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ಟೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೃಢವಾದ ಧನಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಸಿಟಲೀಕರಣವು ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಸಿಟಲೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ವಂಶವಾಹಿ ನಕಲುಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಡ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಸರಣಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು '[[ಸ್ಥಾನಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಂಶಗಳ]]' ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ:<ref name="slotkin2007">{{cite web | last = Slotkin | first = R | coauthors = R. Martienssen | title = Transposable elements and the epigenetic regulation of the genome. | year = 2007 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&dopt=Citation&list_uids=17363976 | accessdate=2009-10-04}}</ref> [[5-ಮೀಥೈಲ್‌ಸೈಟೋಸಿನ್‌]] ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ [[ತೈಮಿಡಿನ್]]‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, CpG ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೀನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿವಿರಳವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ [[CpG ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ ಅವು ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ರೀತಿಯ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ವಂಶವಾಹಿ‌ಯ ರೂಪಾಂತರಗಳುಂಟಾಗಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. [[DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ]] ಮಾದರಿಗಳು DNMT1, DNMT3A ಮತ್ತು DNMT3B ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ವತಂತ್ರ [[DNA ಮೀಥೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್‌]]‌ಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೀಥೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದರ ಕೊರತೆಯು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="li92">{{cite journal | last = Li | first = E | coauthors = Bestor TH and Jaenisch R | title = Targeted mutation of the DNA methyltransferase gene results in embryonic lethality | journal = Cell | year = 1992 | month = June | volume = 69 | issue = 6 | pages = 915–926 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WSN-4D57093-1R&_coverDate=06%2F12%2F1992&_alid=515191593&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=7051&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=19d33f62482a44052266e684682a06da | doi = 10.1016/0092-8674(92)90611-F | access-date = 2010-07-27 | archive-date = 2008-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081223020844/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WSN-4D57093-1R&_coverDate=06%2F12%2F1992&_alid=515191593&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=7051&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=19d33f62482a44052266e684682a06da | url-status = dead }}</ref> DNMT1, ನಕಲು ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು<ref name="leonhardt92">{{cite journal | last = Leonhardt | first = H | coauthors = Page AW, Weier HU, Bestor TH | title = A targeting sequence directs DNA methyltransferase to sites of DNA replication in mammalian nuclei | journal = Cell | year = 1992 | month = November | volume = 71 | issue = 5 | pages = 865–873 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WSN-4D0YB27-19&_coverDate=11%2F27%2F1992&_alid=515194074&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=7051&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=9bdfefee567ff4ea6226007214ffbc34 | doi = 10.1016/0092-8674(92)90561-P | access-date = 2010-07-27 | archive-date = 2008-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081223022429/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WSN-4D0YB27-19&_coverDate=11%2F27%2F1992&_alid=515194074&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=7051&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=9bdfefee567ff4ea6226007214ffbc34 | url-status = dead }}</ref> ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸುವ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ<ref name="robertson99">{{cite journal | last = Robertson | first = KD | coauthors = Uzyolgi E, Lian G et al. | title = The human DNA methyltransferases (DNMTs) 1, 3a, 3b: Coordinate mRNA expression in normal tissues and overexpression in tumors | journal = Nucleic Acids Res | year = 1999 | month = June | volume = 27 | issue = 11 | pages = 2291–2298 | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=10325416 | doi = 10.1093/nar/27.11.2291 | pmid = 10325416 | pmc = 148793 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀಥೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್‌ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಅರೆ-ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಂಡ DNAಗೆ 10–40-ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೆಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ರತಿಜನಕ (PCNA)ದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="chuang97">{{cite journal | last = Chuang | first = LS | coauthors = Ian HI, Koh TW et al. | title = Human DNA-(cytosine-5) methyltransferase-PCNA complex as a target for p21WAF1 | journal = Science | year = 1997 | month = September | volume = 277 | issue = 5334 | pages = 1996–2000 | doi = 10.1126/science.277.5334.1996 | pmid = 9302295}}</ref> ಅರೆ-ಮಿತಿಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದ DNAಅನ್ನು ಆದ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ DNMT1, [[DNA ನಕಲುಮಾಡುವಿಕೆ]]ಯ ನಂತರ ಮೆತಿಲೀಕರಣದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ DNMT1ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ನಿರ್ವಹಣಾ' ಮೀಥೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="robertson00">{{cite journal | last = Robertson | first = KD | coauthors = Wolffe AP | title =DNA methylation in health and disease | journal = Nat Rev Genet | year = 2000 | month = October | volume = 1 | issue = 1 | pages = 11–19 | url = http://www.nature.com/nrg/journal/v1/n1/abs/nrg1000_011a_fs.html | doi =10.1038/35049533}}</ref> DNMT1 ಸರಿಯಾದ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು X-ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="li92"/><ref name="li93">{{cite journal | last = Li | first = E | coauthors = Beard C and Jaenisch R | title =Role for DNA methylation in genomic imprinting | journal = Nature | year = 1993 | month = December | volume = 366 | issue = 6453 | pages = 362–365 | doi = 10.1038/366362a0}}</ref> ಕ್ರೋಮೊಸೋಮಲ್ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು DNA ಸರಣಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡದೆ ದ್ವಿಸ್ಥಿರತೆಯ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳ ಪರ್ಯಾಯ [[ಕೋವೇಲನ್ಸೀಯ ಮಾರ್ಪಾಡು]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ<ref name="Rosenfeld_2009">{{cite journal | last1 = Rosenfeld | first1 = Jeffrey A | author1-link = Jeffrey A Rosenfeld | last2 = Wang | first2 = Zhibin | author2-link = Zhibin Wang | last3 = Schones | first3 = Dustin | author3-link = Dustin Schones | last4 = Zhao | first4=Keji | last5 = DeSalle | first5 = Rob | author4-link = Rob DeSalle | last6= Zhang | first6 = Michael Q | author5-link = Michael Q. Zhang | title = Determination of enriched histone modifications in non-genic portions of the human genome. | journal = BMC Genomics | volume = 10 | issue = 143 | date = 31 March 2009 | year = 2009 | pmid= 19335899 | doi = 10.1186/1471-2164-10-143 | url = | issn = | pages = 143 | pmc = 2667539}}</ref>. ದೊಡ್ಡ ವರ್ಣತಂತು ಭಾಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕತೆಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆಯೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಪಡಿತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಹತ್ತಿರದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ಸರಳ ಸಂಭವನೀಯ ಮಾದರಿಯು [http://cmol.nbi.dk/models/epigen/Epigen.html ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171026164905/http://cmol.nbi.dk/models/epigen/Epigen.html |date=2017-10-26 }} <ref> I.B. ಡಾಡ್, M.A. ಮೈಕೀಲ್ಸೆನ್, K. ಸ್ನೆಪ್ಪೆನ್ ಮತ್ತು G. ಥೋನ್ (2007). ಥಿಯರಿಟಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸೆಲ್ ಮೆಮರಿ ಬೈ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೋಮ್‌ ಮಾಡಿಫಿಕೇಶನ್ ''ಸೆಲ್'' '''129''' :813-822.</ref> ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಹೊಸರೂಪವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಎಪಿಜೆನಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದರಿಂದ, "ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌" ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ-ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಹೊಸರೂಪವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಹೊಸರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಟ್ಯಾಶ್ನೆ, 2007. ಆನ್ ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಡ್ ‘ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್’. ''ಕರೆಂಟ್ ಬಯೋಲಜಿ'', '''17''' (7):R233-R236. {{doi|10.1016/j.cub.2007.02.030}}</ref> [[ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ RNAಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಣ್ಣ (21- ರಿಂದ 26-nt), ಕೋಡ್-ಹೊಂದಿರದ RNAಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು, ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವಂಶವಾಹಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಂದು RNA ಅಂಶವಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಣ್ಣ RNA]]ಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ [[ಪ್ರೇರಕ]]ಗಳ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ನಕಲುಮಾಡುವ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದು.<ref name="Morris">{{cite book |chapterurl=http://www.horizonpress.com/rnareg|author= Morris KV|year=2008|chapter=Epigenetic Regulation of Gene Expression|title=RNA and the Regulation of Gene Expression: A Hidden Layer of Complexity|publisher=Caister Academic Press|id=[http://www.horizonpress.com/rnareg ISBN 978-1-904455-25-7]}}</ref> === RNA ನಕಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗುಪ್ತಭಾಷೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ವಂಶವಾಹಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ನಂತರ ಈ ವಂಶವಾಹಿ‌ನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನಕಲುಮಾಡುತ್ತದೆ (ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ). ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[Hnf4]] ಮತ್ತು [[MyoD]] ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ- ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು-ವಿಶಿಷ್ಟ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳ ನಕಲುಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಗುಪ್ತಭಾಷೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ]] [[ನಕಲು ಮಾಡುವ ಅಂಶ]]ದ ಸಕ್ರಿಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. RNA ಸಂಕೇತವು ಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೆನೆರಿಕ್ ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು DNA ಮೀಥೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref>ಮ್ಯಾಟಿಕ್ JS, ಅಮರಲ್ PP, ಡಿಂಗರ್ ME, ಮರ್ಸರ್ TR, ಮೆಹ್ಲರ್ MF. RNA ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರಾಸೆಸಸ್. ಬಯೋಎಸ್ಯೇಸ್. 2009 ಜನವರಿ ;31(1):51-9. ವಿಮರ್ಶೆಗಳು PMID 19154003</ref>. ಇತರ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು [[RNA]]ಯ ವಿವಿಧ [[ಕೂಡಿಕೆ ರೂಪಗಳ]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ದ್ವಿ-ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಇರುವ RNA ([[RNAi]])ಯ ರಚನೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ವಂಶವಾಹಿ-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚೋದಕವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಂಶವಾಹಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಜೀವಕೋಶದ ಸಂತತಿಗಳು ಈ ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸಿಗ್ನಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್]](ಸಂಕೇತ ಸಂಜ್ಞಾಪರಿವರ್ತನೆ)‌ಯಿಂದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ [[ಸಿನ್ಸಿಟಿಯ]](ಸಿಟೋಪ್ಲಾಸಂ ತುಂಬಿದ ಜೀವಕೋಶದ ರೀತಿಯ ರಚನೆ) ಅಥವಾ [[ಗ್ಯಾಪ್ ಜಂಕ್ಷನ್]](ಅಂತರಕೋಶೀಯ ಸಂಬಂಧ) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, RNAಯು [[ವಿಸರಣ]]ದ ಮೂಲಕ ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹರಡಬಹುದು. [[ಜೈಗೋಟ್‍‌]]ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ RNA ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌, [[ಓಜೆನೆಸಿಸ್(ಅಂಡಜನನ)]]‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ [[ನರ್ಸ್ ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ತಾಯಿಯ ಪ್ರಭಾವದ]] ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಮ್ RNA ತಂದೆಯಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಂಕೇತವು ಸಂತಾನದ ವಿವಿಧ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ.<ref name="choi06">{{cite web | author=Choi CQ | title=The Scientist: RNA can be hereditary molecule | publisher=The Scientist | url=http://www.the-scientist.com/news/display/23494 | date=2006-05-25 | accessdate=2006 | archive-date=2010-10-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101011145532/http://www.the-scientist.com/news/display/23494/ | url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳು === {{details|Prions}} [[ಪ್ರಿಯಾನ್‌]]ಗಳು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ]] ಸೋಂಕನ್ನು ಹರಡಬಲ್ಲ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಜೀವಕೋಶದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಘಟಕಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸೋಂಕನ್ನು ಹರಡುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿಯೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]]ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳು ಅದೇ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ್ನು ಜೀನೋಮ್‌ ಮಾರ್ಪಡಿಸದೆ ಪ್ರಕಟಲಕ್ಷಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| title=Epigenetic inheritance and prions| author=A. Yool and W.J. Edmunds| journal=Journal of Evolutionary Biology| year=1998| pages=241–242| volume=11 | doi = 10.1007/s000360050085}}</ref> [[ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಪ್ರಿಯಾನ್‌]]‌ಗಳನ್ನು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಿಯಾನ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಜೀನೋಮ್‌ನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಲ್ಲದೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 1965 ಮತ್ತು 1971ರಲ್ಲಿ [[ಯೀಸ್ಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ [[PSI+]] ಮತ್ತು URE3 ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಿಯಾನ್‌ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|title=[PSI], a cytoplasmic suppressor of super-suppression in yeast| author=B.S. Cox| journal=Heredity| volume=20| pages=505–521| year=1965 | doi = 10.1038/hdy.1965.65}}</ref><ref>{{cite journal|title=Non-Mendelian mutation allowing ureidosuccinic acid uptake in yeast| author=F. Lacroute| journal=Journal of Bacteriology| volume=106| pages=519–522| year=1971|pmid=5573734|issue=2|pmc=285125}}</ref> ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಲಕ್ಷಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. PSI+ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ Sup35 ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ (ಇದು ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ) ನಷ್ಟವು ರೈಬೊಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಪ್[[ಕೋಡಾನು]]ಗಳನ್ನು ಓದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಇತರ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸಂಬದ್ಧ ಹೊಸ-ಪರಿವರ್ತನೆ]]ಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=Extrachromosomal psi+ determinant suppresses nonsense mutations in yeast|author=S.W. Liebman and F. Sherman| journal=Journal of Bacteriology| year=1979| volume=139| issue=3| pages=1068–1071|pmid=225301|pmc=218059}} [http://jb.asm.org/cgi/content/abstract/139/3/1068 ಪ್ರೀ ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅವೈಲೇಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316090111/http://jb.asm.org/cgi/content/abstract/139/3/1068 |date=2011-03-16 }}</ref> ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ Sup35ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ರಕ್ಷಿತ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ PSI+ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕಾಲಿಕ ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್ ಹೊಸ-ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸುಪ್ತ ವಂಶವಾಹಿ‌-ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{cite journal| title=A yeast prion provides a mechanism for genetic variation and phenotypic diversity| author=H.L. True and S.L. Lindquist| journal=Nature| year=2000| volume=407| pages=477–483 | doi = 10.1038/35035005| pmid=11028992| issue=6803}}</ref><ref>{{cite journal| title=Prions as adaptive conduits of memory and inheritance| author=J. Shorter and S. Lindquist| journal=Nature Reviews Genetics| volume=6| issue=6| pages=435–450| year=2005 | doi = 10.1038/nrg1616| pmid=15931169}}</ref> === ರಚನಾತ್ಮಕ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === {{details|Structural inheritance}} ''[[ಟೆಟ್ರಾಹೈಮೆನ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪ್ಯಾರಾಮೀಶಿಯಮ್]]'' ‌ನಂತಹ [[ಸಿಲಿಯೇಟ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, ತಳೀಯವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಆನುವಂಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಅವುಗಳ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಮಾಂಗಗಳ ರಚನೆಗಳ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ರಚನೆಗಳು ಜನ್ಯ(ಡಾಟರ್) ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳು ಹೊಸ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳೂ ಸಹ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಜತೆಗೂಡಿಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕೋಶ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಕಾರಣಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite book |title=Cycles of Contingency: Developmental Systems and Evolution |last=Oyama |first=Susan |coauthors=Paul E. Griffiths, Russell D. Gray |year=2001 |publisher=MIT Press |isbn=0262650630 }}</ref> == ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಬೆಳವಣಿಗೆ === ವಿಶೇಷವಾಗಿ DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣದ ಮತ್ತು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ರಿಮಾಡಲಿಂಗ್(ಹೊಸರೂಪ ನೀಡುವುದು) ಮೂಲಕದ ದೈಹಿಕ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯು ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್‌ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀನೋಮ್ ಸರಣಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹೊರತುಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ). ಆದರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ವಿವಿಧ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಬೆಳೆದಂತೆ, [[ಮಾರ್ಫೊಜೆನ್]]‌ಗಳು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕೀಯವಾಗಿ ಆನುವಂಶಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ "ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿ"ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಭಿನ್ನತೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ [[ಕಾಂಡ-ಜೀವಕೋಶಗಳು]] ಮಾತ್ರ ಹಲವಾರು ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ("ಟಾಟಿಪೊಟೆನ್ಸಿ" ಮತ್ತು "ಮಲ್ಟಿಪೊಟೆನ್ಸಿ") ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಂಡ-ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ಭಿನ್ನ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಕೆಲವು ಅಂಗಾಂಶಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಸಾಮಾರ್ಥ್ಯತೆ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಸ್ಯಜೀವಕೋಶಗಳು ಭಿನ್ನತೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಸಸ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹೊಸ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಟೋಟಿಪೊಟೆಂಟ್‌ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ ಪುನಃರೂಪಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತಹುದೇ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸಸ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು "ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿ"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವಕೋಶಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಕೋಶದ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಕೋಸ್ಟ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಶಾ. 2006. 'ಓಪನ್ ಮೈಂಡೆಡ್' ಸೆಲ್ಸ್: ಹೌ ಸೆಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ ಚೇಂಜ್ ಫೇಟ್. ''ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಸೆಲ್ ಬಯೋಲಜಿ'' '''17''' (3):101-106. {{doi|10.1016/j.tcb.2006.12.005}}</ref> === ಔಷಧಿ === ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಬಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಆಂಜೆಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಡರ್-ವಿಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]]ಗಳಲ್ಲಿ. ಇವು ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ [[ಹೆಮಿಜೈಗಸ್]]‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಒಂದು ವಂಶವಾಹಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ನಕಲುಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{OMIM|105830}}</ref> === ವಿಕಸನ === ಬಹು-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ನಮೂನೆಗಳು "ಮರುಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ", ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್-‌ಜನರೇಷನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯೂ (ಉದಾ. [[ಗೋಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಪ್ಯಾರಾಮ್ಯುಟೇಶನ್]] ಸಂಗತಿ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹು-ಸಂತತಿಯ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಗಳ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಕಳೆದುಹೋದರೂ ಬಹು-ಸಂತತಿಯ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್, ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಧುನಿಕ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |first=Eva |last=Jablonka |authorlink=Eva Jablonka |coauthors=Marion J. Lamb |title=Evolution in Four Dimensions |publisher=MIT Press |year=2005 |isbn=0-262-10107-6}}</ref><ref>ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [[ಡೆನಿಸ್ ನೋಬೆಲ್]] ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' ಪುಟ 93-8 ಮತ್ತು ಪುಟ 48, ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಬ್ಲೊಂಕ ಆಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಬ್‌ ಮತ್ತು [[ನಿಸರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಬ್ಲೊಂಕ ಆಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಬ್ ಬಗ್ಗೆ[[ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಪಿಗ್ಲಿಯುಸಿ]]ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ '''435''', 565-566 (2 ಜೂನ್ 2005)</ref> ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಜೀವಿಗಳ ಅಲ್ಪ-ಕಾಲದ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ-ತರಬಲ್ಲ ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. DNAಯ ಒಂದು ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬಹು-ಸಂತತಿಯ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಕಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="rando_and_verstrepen">{{cite journal| author=O.J. Rando and K.J. Verstrepen| title=Timescales of Genetic and Epigenetic Inheritance| journal=Cell| volume=128| pages=655–668| year=2007 | doi = 10.1016/j.cell.2007.01.023| pmid=17320504| issue=4}}</ref> ಆ ಭಾಗದ DNA ಸರಣಿಯು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ-ತರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಂಶವಾಹಿ‌ಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ ದರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ದರಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="rando_and_verstrepen"/> ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಯಾವುದೊ ಒಂದು ಆಹಾರದ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಇಲಿಗಳು [[ಅಗೌಟಿ ವಂಶವಾಹಿ]] ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರುವ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ರೋಮಗಳ ಬಣ್ಣ, ತೂಕದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| author=Cooney, CA, Dave, AA, and Wolff, GL| title=Maternal Methyl Supplements in Mice Affect Epigenetic Variation and DNA Methylation of Offspring| year=2002| journal=Journal of Nutrition| volume=132| pages=2393S–2400S| pmid=12163699| issue=8 Suppl}}[http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/132/8/2393S ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref><ref name="waterland">{{cite journal| author = Waterland RA and Jirtle RL| title = Transposable elements: Targets for early nutritional effects on epigenetic gene regulation| journal = Molecular and Cellular Biology| year = 2003| month = August| volume = 23| issue = 15| pages = 5293–5300| url = http://mcb.asm.org/cgi/content/full/23/15/5293| doi = 10.1128/MCB.23.15.5293-5300.2003| pmid = 12861015| pmc = 165709| access-date = 2010-07-27| archive-date = 2011-03-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20110316090258/http://mcb.asm.org/cgi/content/full/23/15/5293| url-status = dead}}</ref> === ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನರೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು === ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನರೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸುಮಾರು 100 ಮಾದರಿಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ಥೂಲ-ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಈ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯು ಪ್ರೊಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ. <ref name="Jablonka09">{{cite journal | last = Jablonka | first = Eva | coauthors = Gal Raz | title = Transgenerational Epigenetic Inheritance: Prevalence, Mechanisms, and Implications for the Study of Heredity and Evolution | journal = The Quarterly Review of Biology | year = 2009 | month = June | volume = 84 | issue = 2 | pages = 131–176 | url = http://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/598822 | doi = 10.1086/598822}}</ref> == ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು === ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳು [[ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅವರ ಜೀವಾಂಕುರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| title=Genomic imprinting in mammals: Emerging themes and established theories| author=A.J. Wood and A.J. Oakey| journal=PLOS Genetics| volume=2| issue=11| year=2006| pages=1677–1685 | doi = 10.1371/journal.pgen.0020147}} [http://genetics.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1371%2Fjournal.pgen.0020147 ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> ಮಾನವನ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಆಂಜೆಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಡರ್-ವಿಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]]. ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಂಶವಾಹಿ‌-ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ, [[ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ 15q ಆಂಶಿಕ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ, ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯಿಂದಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ತಂದೆಯಿಂದ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal| title=Angelman and Prader-Willi syndromes share a common chromosome deletion but differ in parental origin of the deletion| author=J.H.M. Knoll, R.D. Nicholls, R.E. Magenis, J.M. Graham Jr, M. Lalande, S.A. Latt| journal=American Journal of Medical Genetics| volume=32| pages=285–290| year=1989 | doi = 10.1002/ajmg.1320320235| pmid=2564739| issue=2}}</ref> ಇದು ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬೆಕ್ವಿತ್-ವೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]]ವೂ ಸಹ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ 11ರ ಭಾಗವೊಂದರ ತಾಯಿಯ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. === ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನರೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು === ಮಾರ್ಕಸ್ ಪೆಂಬ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು [[ಓವರ್‌ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ, 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸ್ವೀಡಿಶ್‌ನ ಪಿತೃಮೂಲದ (ಮಾತೃಮೂಲವಲ್ಲ) ಗಂಡು-ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹೃದಯ-ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸಾಯುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು; ಆಹಾರವು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದಾಗ ಆ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು [[ಮಧುಮೇಹ]]ದಿಂದ ಸಾಯುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನರೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಪೆಂಬ್ರೆ ME, ಬಿಗ್ರೆನ್ LO, ಕಾಟಿ G, ''ಮತ್ತು ಇತರರು''. ಸೆಕ್ಸ್-ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್, ಮೇಲ್-ಲೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನರೇಶನಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್. ''ಯೂರ್ J ಹಮ್ ಗೆನೆಟ್'' 2006; 14: 159-66. PMID 16391557. [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಿಂಸ್ಟನ್]] ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [http://www.dundee.ac.uk/externalrelations/events/lectures.html ಉಪನ್ಯಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523074254/http://www.dundee.ac.uk/externalrelations/events/lectures.html |date=2007-05-23 }} ದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ; [[ಲೀಡ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ, [http://www.fbs.leeds.ac.uk/staff/pm/epigenetics.htm#exciting2 ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003060251/http://www.fbs.leeds.ac.uk/staff/pm/epigenetics.htm#exciting2 |date=2006-10-03 }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪರಿಣಾಮವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ(ಅವರ ಅಂಡಾಣುಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ) ಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಿತೃಮೂಲದ (ಮಾತೃಮೂಲವಲ್ಲದ) ಹೆಣ್ಣು-ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಪ-ಕಾಲಾವಧಿ ಬದುಕಿದರು.<ref>http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3413_genes.html</ref> === ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು === ಕೆಲವು ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಜನಕ]]ಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ರಚನೆಯಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು [[ವಿಕೃತಿಕಾರಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ರಚನೆಯಾಗುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಷಕಾರಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅಥವಾ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನೂ ಹೊರಗಿಡಬೇಕು). ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - [[ಡೈಈಥೈಲ್‌ಸ್ಟಿಲ್ಬೆಸ್ಟ್ರಾಲ್]], [[ಆರ್ಸೆನೈಟ್]], [[ಹೆಕ್ಸಾಕ್ಲೋರೊಬೆಂವಂಶವಾಹಿ]] ಮತ್ತು [[ನಿಕೆಲ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಅನೇಕ ಟೆರಾಟೊಜೆನ್‌ಗಳು ಭ್ರೂಣದ ಮೇಲೆ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="bishop97">{{cite journal | last = Bishop | first = JB | coauthors = Witt KL and Sloane RA | title = Genetic toxiticities of human teratogens | journal = Mutat Res | year = 1997 | month = December | volume = 396 | issue = 1-2 | pages = 9–43 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6T2C-3TGW0WR-19&_coverDate=12%2F12%2F1997&_alid=515200131&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=4915&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=991625903beeedc77a9455d6fa2382a9 | access-date = 2010-07-27 | archive-date = 2008-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081223023012/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6T2C-3TGW0WR-19&_coverDate=12%2F12%2F1997&_alid=515200131&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_qd=1&_cdi=4915&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=991625903beeedc77a9455d6fa2382a9 | url-status = dead }}</ref><ref name="gurvich04">{{cite journal | last = Gurvich | first = N | coauthors = Berman MG, Wittner BS et al. | title = Association of valproate-induced teratogenesis with histone deacetylase inhibition in vivo | journal = FASEB J | year = 2004 | month = July | volume = 19 | issue = 9 | pages = 1166–1168 | url = http://www.fasebj.org/cgi/reprint/04-3425fjev1 | doi = 10.1096/fj.04-3425fje | pmid = 15901671}}</ref> ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಟೆರಾಟೊಜೆನ್‌ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಡೈಈಥೈಲ್‌ಸ್ಟಿಲ್ಬೆಸ್ಟ್ರಾಲ್]]ಅನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಗುವಿನ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಉಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಸಂತಾನದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜನನ-ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="smithells98">{{cite journal | last = Smithells | first = D |title = Does thalidomide cause second generation birth defects? | journal = Drug Saf | year = 1998 | month = November | volume = 19 | issue = 5 | pages = 339–341 |doi = 10.2165/00002018-199819050-00001 | pmid = 9825947}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಂಡು-ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="friedler96">{{cite journal | last = Friedler | first = G | title = Paternal exposures: impact on reproductive and developmental outcome. An overview | journal = Pharmacol Biochem Behav | year = 1996 | month = December | volume = 55 | issue = 4 | pages = 691–700 | doi = 10.1016/S0091-3057(96)00286-9 | pmid = 8981601}}</ref> [[5-ಅಜಾಸೈಟಿಡಿನ್]]‌ನ (ಸೈಟಿಡಿನ್‌‌ನ ಮೆತಿಲೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಒಂದು ಸದೃಶ ವಸ್ತು, ಇದನ್ನು DNA ಒಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಹೈಪೊಮೆತಿಲೀಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ) ಒಂದು ಸೂತ್ರೀಕರಣವಾದ ವಿಡಾಜ(tm)ದ [https://web.archive.org/web/20040529163200/http://www.fda.gov/cder/foi/label/2004/050794lbl.pdf FDA ಲೇಬಲ್ ಮಾಹಿತಿ] ಯು, "ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಪುರುಷರು ಮಗುವೊಂದಕ್ಕೆ ತಂದೆಯಾಗಬಾರದೆಂದು" ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಗಂಡು ಇಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಫಲವಂತಿಕೆ,ಹೆಚ್ಚಿದ ಭ್ರೂಣದ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಅದು ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯಿರುವ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಫಿನ್‌ ಸೇವನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಗಂಡು ಇಲಿಯ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ನಾಳಗ್ರಂಥಿಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.<ref name="cicero91">{{cite journal | last = Cicero | first = TJ | coauthors = Adams NL, Giodarno A et al. | title = Influence of morphine exposure during adolescence on the sexual maturation of male rats and the development of their offspring | journal = J Pharmacol Exp Ther. | year = 1991 | month = March | volume = 256 | issue = 3 | pages = 1086–1093 | pmid = 2005573}}</ref> ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ, ಡೈಈಥೈಲ್‌ಸ್ಟಿಲ್ಬೆಸ್ಟೆರಾಲ್‌ನ ಎರಡನೆ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="newbold06">{{cite journal | last = Newbold | first = RR | coauthors = Padilla-Banks E and Jefferson WN | title = Adverse effects of the model environmental estrogen diethylstilbestrol are transmitted to subsequent generations | journal = Endocrinology | year = 2006 | month = June | volume = 147 | issue = 6 Suppl | pages = S11–S17 | doi = 10.1210/en.2005-1164 | pmid = 16690809}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್, ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ $190 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಾಗ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ವಯಸ್ಸಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಮಾನವನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಮೂಲಗಳು, ಹೃದಯ ರೋಗ, ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಡ್ಯೂಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ರಾಂಡಿ ಜರ್ಟ್ಲ್, PhD, ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಶೋಧಕರು, ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |first=Laura |last=Beil |title=Medicine's New Epicenter? Epigenetics: New field of epigenetics may hold the secret to flipping cancer's "off" switch. |date=Winter, 2008 |publisher=CURE (Cancer Updates, Research and Education) |url=http://www.curetoday.com/index.cfm/fuseaction/article.show/id/2/article_id/949 |access-date=2010-07-27 |archive-date=2009-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529011629/http://www.curetoday.com/index.cfm/fuseaction/article.show/id/2/article_id/949 |url-status=dead }}</ref> === ಜೋಡಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === ಡಿಜೈಗೋಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಮೋನೊಜೈಗೋಟಿಕ್ ಜೋಡಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್‌ನ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news|title=The Claim: Identical Twins Have Identical DNA|publisher=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2008/03/11/health/11real.html|year=2008 | first=Anahad | last=O'Connor | date=2008-03-11 | accessdate=2010-05-02}}</ref><ref>{{cite journal|title=DNA methylation profiles in monozygotic and dizygotic twins|year=2009 | doi=10.1038/ng.286|author=Kaminsky, Zachary A|journal=Nature Genetics|volume=41|pages=240|pmid=19151718|first2=T|first3=SC|first4=C|first5=GH|first6=AH|first7=LA|first8=C|first9=J|issue=2|last2=Tang|last3=Wang|last4=Ptak|last5=Oh|last6=Wong|last7=Feldcamp|last8=Virtanen|last9=Halfvarson}}</ref><ref>{{cite journal|title=Epigenetic differences arise during the lifetime of monozygotic twins|url=http://www.pnas.org/content/102/30/10604.full|year=2005|doi=10.1073/pnas.0500398102|author=Fraga, M. F.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=102|pages=10604|access-date=2010-07-27|archive-date=2012-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121205172616/http://www.pnas.org/content/102/30/10604.full|url-status=dead}}</ref> == ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ == ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವು DNA-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ-ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವ(ಪೋಸ್ಟ್‌ರೆಪ್ಲಿಕೇಟಿವ್) DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವು DNA [[ಅಡೆನಿನ್]] ಮೆತಿಲೀಕರಣವನ್ನು (DNA [[ಸೈಟೋಸಿನ್]] ಮೆತಿಲೀಕರಣದ ಬದಲಿಗೆ) ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. DNA ಅಡೆನಿನ್ ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ''[[ಎಸ್ಕೆರಿಚಿಯಾ ಕೋಲಿ]]'', ''[[ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲ]], [[ವೈಬ್ರಿಯೊ]], [[ಯರ್ಸಿನಿಯಾ]], [[ಹೀಮೊಫಿಲಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ರೂಸೆಲ್ಲಾ]]'' ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''[[ಆಲ್ಫಾಪ್ರೋಟಿಯೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಅಡೆನಿನ್‌ನ ಮೆತಿಲೀಕರಣವು ಜೀವಕೋಶದ ಜೀವನಚಕ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿ ನಕಲುಮಾಡುವುದನ್ನು DNA ನಕಲಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಗ್ಯಾಮಟೊಪ್ರೋಟಿಯೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಅಡೆನಿನ್ ಮೆತಿಲೀಕರಣವು DNA ನಕಲುಮಾಡುವಿಕೆ, ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ, ವಿಷಮ ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ-ಭಕ್ಷಕದ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೊಸೇಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Casadesus">{{cite journal| author= Casadesus J and Low D| title = Epigenetic Gene Regulation in the Bacterial World| journal = Microbiol Mol Biol Rev| year = 2006| month = September| volume = 70| issue = 3| pages = 830–856 | doi = 10.1128/MMBR.00016-06| pmid= 16959970| pmc= 1594586}}</ref><ref name="JorgTost"/> ತಂತುರೂಪದ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ''ನ್ಯೂರೊಸ್ಪೊರ ಕ್ರಾಸ್ಸ'' ವು ಸೈಟೋಸಿನ್ ಮೆತಿಲೀಕರಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣವು RIP (ರಿಪೀಟ್ ಇಂಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಜೀನೋಮ್ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಕಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಜೀನೋಮ್ ರೆಸ್. 2009. 19: 427-437/doi: 10.1101/gr.086231.108</ref> [[ಯೀಸ್ಟ್]] [[ಪ್ರಿಯಾನ್‌]] PSI, ರೂಪಾಂತರ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಶವು ನಂತರ ಜನ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕ-ಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸುವ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು, ಜೀನೋಮ್‌ಅನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸದೆ ಪ್ರಕಟಲಕ್ಷಣದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="JorgTost">{{cite book | author = Tost J (editor). | title = Epigenetics | publisher = Caister Academic Press | year = 2008 | url = http://www.horizonpress.com/epi | id = [http://www.horizonpress.com/epi ISBN 978-1-904455-23-3 ] | isbn = 1904455239 | access-date = 2010-07-27 | archive-date = 2010-10-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101010050344/http://www.horizonpress.com/epi | url-status = dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] * [[ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನಿಯನ್ ವಿಕಾಸ]] * [[ಸೆಂಟ್ರೊಮಿಯರ್]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[1944ರ ಡಚ್ ಆಹಾರಾಭಾವ (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೆಗೆಸಿ)]] * [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಎಮರ್ಜೆನೆಸಿಸ್]] * [[ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಕೋಡ್]] * [[ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಪ್ರಿಫಾರ್ಮೇಶನಿಸಮ್]] * [[ಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಎಪಿಟೈಪ್]] * [[ಕೃತಕ ವಂಶವಾಹಿ ಗುಂಪು]] * [[ವೈಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ]] == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * {{cite book |author=Oskar Hertwig 1849–1922 |authorlink=Oskar Hertwig |title=Biological problem of today: preformation or epigenesis? The basis of a theory of organic development |publisher=W. Heinemann |location=London |year=1896 |isbn= |pages= |url= }} * {{cite journal |author1=Jaenisch R |authorlink=Rudolf Jaenisch |author2=Bird A |title=Epigenetic regulation of gene expression: how the genome integrates intrinsic and environmental signals |journal=Nat. Genet. |volume=33 |issue=Suppl |pages=245–54 |year=2003 |month=March |pmid=12610534 |doi=10.1038/ng1089 }} * {{cite journal |author=Lederberg J |authorlink=Joshua Lederberg |title=The Meaning of Epigenetics |journal=The Scientist |volume=15 |issue=18 |pages=6 |date=September 17, 2001}} * {{cite journal |author=Sims RJ, Nishioka K, Reinberg D |title=Histone lysine methylation: a signature for chromatin function |journal=Trends Genet. |volume=19 |issue=11 |pages=629–39 |year=2003 |month=November |pmid=14585615 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168952503002610 |doi=10.1016/j.tig.2003.09.007}} * {{cite journal |author=Strahl BD, Allis CD |title=The language of covalent histone modifications |journal=Nature |volume=403 |issue=6765 |pages=41–5 |year=2000 |month=January |pmid=10638745 |doi=10.1038/47412 }} * {{cite journal |author=Waddington CH |authorlink=C.H. Waddington |title=The epigenotype |journal=Endeavour |volume=1 |pages=18–20 |year=1942}} * {{cite journal |author=McClintock B |title=Mechanisms that Rapidly Reorganize the Genome |journal=Stadler Symposium |volume=10 |issue= |pages=25–48 |year=1978}} * {{cite book |author=Karl J. Aufderheide; Gary W. Grimes |title=Cellular aspects of pattern formation: the problem of assembly |publisher=Karger |location=Basel, New York |year=1991 |isbn=3-8055-5382-X |series=Monographs in Developmental Biology |volume=22}} * {{cite book |author1=Lamb, Marion J. |authorlink1=Marion J. Lamb |author2=Jablonka, Eva |authorlink2=Eva Jablonka |title=Evolution in four dimensions: genetic, epigenetic, behavioral, and symbolic variation in the history of life |publisher=MIT Press |location=Cambridge, Mass |year=2005 |pages= |isbn=0-262-10107-6 }} * [https://web.archive.org/web/20070927044242/http://www.uq.edu.au/biohumanities/webpdfs/moleculardevelop.pdf ಆಣ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಬರಹ] - ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್'',. P.K. ಮ್ಯಾಕಾಮರ್ ಮತ್ತು M. ಸಿಲ್ಬರ್‌ಸ್ಟೈನ್ (ಸಂಪಾದಕರು). * '{{cite book |author=Reinberg, Danny; Allis, C. David; Jenuwein, Thomas |title=Epigenetics |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |location=Plainview, N.Y |year=2007 |isbn=0-87969-724-5 }} * {{cite book |author=Nipam H. Patel; Barton, Nicholas John; Derek E. G. Briggs; Eisen, Jonathan; Goldstein, David I. |title=Evolution |publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press |location=Plainview, N.Y |year=2007 |isbn=0-87969-684-2 }} * {{cite book |author=Turner, Bryan S. |title=Chromatin and gene regulation: mechanisms in epigenetics |publisher=Blackwell Science |location=Oxford |year=2001 |isbn=0-86542-743-7 }} * {{cite book |author=Jorg Tost |title=Epigenetics |publisher=Caister Academic Press |location=Norfolk, England |year=2008 |isbn=1-904455-23-9 |url=http://www.horizonpress.com/epi |access-date=2010-07-27 |archive-date=2010-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010050344/http://www.horizonpress.com/epi |url-status=dead }} * {{cite book |author=Morris, Kevin L. |title=RNA and the Regulation of Gene Expression: A Hidden Layer of Complexity |publisher=Caister Academic Press |location=Norfolk, England |year=2008 |isbn=1-904455-25-5 |url=http://www.horizonpress.com/rnareg |access-date=2010-07-27 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102091412/http://www.horizonpress.com/rnareg |url-status=dead }} * {{cite journal |author=Peedicayil J |title=Epigenetic biomarkers in psychiatric disorders |journal=Br. J. Pharmacol. |volume=155 |issue=6 |pages=795–6 |year=2008 |month=November |pmid=18574461 |doi=10.1038/bjp.2008.254 |pmc=2597243 }} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://discovermagazine.com/2006/nov/cover DNA ಈಸ್ ನಾಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ] - ಡಿಸ್ಕವರ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ * [http://www.bbc.co.uk/sn/tvradio/programmes/horizon/ghostgenes.shtml BBC - ಹಾರಿಜಾನ್ - 2005 - ದ ಘೋಸ್ಟ್ ಇನ್ ಯುವರ್ ಜೀನ್ಸ್] * [http://www.hopkinsmedicine.org/press/2002/november/epigenetics.htm ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಆರ್ಟಿಕಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509124439/http://www.hopkinsmedicine.org/press/2002/November/epigenetics.htm |date=2008-05-09 }} - ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ {{genarch|state=expanded}} {{Molecular Biology|state=expanded}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] p1u2gg0e83hke5vm5cck8k31qteh7ul 0 24117 1373477 1367401 2026-05-15T21:15:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373477 wikitext text/x-wiki '''ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ''' ಯು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಸ್ವತಃ [[ಎಟ್ರಸ್ಕನ್‌]], [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌]], [[ಪುರಾತನ ರೋಮನ್‌]], [[ಬೈಝಾಂಟೀನ್‌]], [[ಜರ್ಮನಿಕ್‌]], [[ಗೇಲಿಕ್‌]], [[ನಾರ್ಮನ್‌]], [[ಯೆಹೂದಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅರಬ್‌]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.inmamaskitchen.com/ITALIAN_COOKING/rome_Lazio/Rome_LAZIO.html |title=Italian Cooking: History of Food and Cooking in Rome and Lazio Region, Papal Influence, Jewish Influence, The Essence of Roman Italian Cooking |publisher=Inmamaskitchen.com |date= |accessdate=2010-04-24 |archive-date=2013-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130326103236/http://www.inmamaskitchen.com/ITALIAN_COOKING/rome_Lazio/Rome_LAZIO.html |url-status=dead }}</ref> [[ನೂತನ ವಿಶ್ವ (New World)]] ಪರಿಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗೆ ಇಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುವ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು, [[ಟೊಮೆಟೊ]]ಗಳು, [[ಮೆಣಸು]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೆಕ್ಕೆ-ಜೋಳ]] ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಇವನ್ನು ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.epicurean.com/articles/making-of-italian-food.html |title=The Making of Italian Food...From the Beginning |publisher=Epicurean.com |date= |accessdate=2010-04-24 |archive-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327080045/http://www.epicurean.com/articles/making-of-italian-food.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 11-21.</ref> ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ವಲಯವಾರು ವಿವಿಧತೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Related Articles |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/718430/Italian-cuisine |title=Italian cuisine - Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date=2009-01-02 |accessdate=2010-04-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indigoguide.com/italy/food.htm |title=Italian Food - Italy's Regional Dishes & Cuisine |publisher=Indigoguide.com |date= |accessdate=2010-04-24}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rusticocooking.com/regions.htm |title=Regional Italian Cuisine |publisher=Rusticocooking.com |date= |accessdate=2010-04-24 |archive-date=2010-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410072851/http://www.rusticocooking.com/regions.htm |url-status=dead }}</ref> ವಿವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಇವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url=http://www.cooking-advices.com/in/77 |title=Cooking World » The most popular cuisines of the world (Part 1) |publisher=Cooking-advices.com |date=2007-06-25 |accessdate=2010-04-24 |archive-date=2009-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090726112801/http://www.cooking-advices.com/in/77 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವಿದೇಶೀ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೂ ಒಳಗಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Freeman |first=Nancy |url=http://www.sallybernstein.com/food/cuisines/us/ |title=American Food, Cuisine |publisher=Sallybernstein.com |date=2007-03-02 |accessdate=2010-04-24}}</ref> ಭಕ್ಷ್ಯದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು [[ವಲಯ]]ವಾರು ವೈವಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ಇತರೆಡೆ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಗಿಣ್ಣು ಹಾಗೂ ವೈನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಹಾಗೂ [[Denominazione di origine controllata]] (DOC) (ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೇಲರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾದ) ಕಾನೂನಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವವು. [[ಕಾಫಿ]], ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ]], ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Eq it-na pizza-margherita sep2005 sml.jpg|thumb|right|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಸಹ ಒಂದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Tagliatelle al ragù (image modified).jpg|right|thumb|ಇಟಲಿಯ ಹೊರಗೆ ಬೊಲೊಗ್ನಿಸ್‌ ಸಾಸ್‌ ಎನ್ನಲಾದ Ragù alla bolognese ಭಿನ್ನರೂಪಗಳು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:MinestroneSoup.jpg|thumb|right|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನಲಾದ ಮೈನ್‌‌ಸ್ಟೋನ್‌.<ref>[16]</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Cannoli siciliani 2.jpg|500px|right|thumb|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಗಳಾದ ಕೆನೊಲಿ, ಇಟಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tiramisu Fanes.jpg|220px|right|thumb|ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಟಿರಮಿಸು - ಇದು ಮೂಲತಃ ವೆನೆಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರೆವಿಸೊದ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಭೋಜನಾನಂತರ ಭಕ್ಷ್ಯ.]] == ಇತಿಹಾಸ == ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಟಲಿ ದೇಶವು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ಏಕೀಕೃತಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ, ನೆರೆ ವಲಯಗಳು, ಯುದ್ಧ ವಿಜೇತರು, ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಡುಗೆಯವರು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವಗಳು ಹಾಗು ನೂತನ ಪ್ರಪಂಚದ ಪರಿಶೋಧನೆಯು, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ === [[ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಟಸ್‌]] ಎಂಬ [[ಸೈರಾಕ್ಯೂಸ್‌]] ಮೂಲದ, [[ಗ್ರೀಕ್‌]] [[ಸಿಸಿಲಿಯನ್]] ವ್ಯಕ್ತಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ [[ಪಾಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬರಹಗಾರ]]ನಾಗಿದ್ದ. ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈತ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಋತುವಾರು ಆಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಭಕ್ಷ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಕುರಿತು ಕವನ ರಚಿಸಿದ್ದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾದವನ್ನು ಮೆಣಸು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಹದಗೊಳಿಸಿಕೆಗಳಿಂದ ಮರೆಮಾಚುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದ. [[ಮೀನು]] ತಯಾರಿಕೆಯಂತಹ ಸರಳ ಅಡುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮೆಣಸು ಹಾಗೂ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ 470 ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''[[De re coquinaria]]'' ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮರೆತಂತಾಗಿತ್ತು. ರೋಮನ್ನರು[[ಬ್ರೆಡ್‌]] ತಯಾರಿಸಲು ಗ್ರೀಕ್‌ ಬೇಕರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಿಸಿಲಿಯನ್ನರು [[ಗಿಣ್ಣು ತಯಾರಿ]]ಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಸಿಸಿಲಿಯಿಂದ ಗಿಣ್ಣನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರೋಮನ್ನರು [[ಕಸಾಯಿ]]ಗಾಗಿ [[ಮೇಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. [[ಪಲ್ಲೆಹೂ]] ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿ ಬಳಗದ [[ಲೀಕ್‌]] ಗಿಡವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು.<ref>ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 11.</ref> === ಮಧ್ಯ ಕಾಲೀನ ಯುಗ === [[ರೋಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಥೆನ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದ ಅಡುಗೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂದು, ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ನೈಜ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಎನ್ನಲಾಯಿತು. {{Citation needed|date=March 2010}} ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರು ಸಿಸಿಲಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರು. [[ಅರಬರು]] [[ಪಾಲಕ]], [[ಬಾದಾಮಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]] ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ [[ಶಾವಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. {{Citation needed|date=March 2010}} 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ನಾರ್ಮನ್‌]] ರಾಜನೊಬ್ಬನು ಸಿಸಿಲಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಹಿಟ್ಟು ಹಾಗು ನೀರಿನಿಂದ ಉದ್ದನೆಯ ದಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನ್ನು (''ಅಟ್ರಿಯಾ'' ) ಕಂಡನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಟ್ರೀ ಆಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಾವಿಗೆಗೆ ''ಟ್ರೀ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರ್ಮನ್ನರು ಕ್ಯಾಸೆರೊಲ್ಸ್‌, [[ಸಾಲ್ಟ್‌ ಕಾಡ್‌]] (baccalà) ಮತ್ತು [[ಒಣಮೀನ]]ನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ.<ref name="Del Conte, 12">ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 12.</ref> [[ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]]ಯು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯಾಗಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಂಸಗಳು ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಳನ್ನು [[ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿ]]ತು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬನಿಯ ಮೇಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಹೆರಿಂಗ್‌ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹಂದಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು [[ಲವಣಜಲ]] ಮತ್ತು [[ಉಪ್ಪ]]ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಅರೆಬೇಯಿಸಲಾದ]] ನಂತರ, [[ಬೇರು ತರಕಾರಿ]]ಗಳನ್ನು ಲವಣಜಲದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಂಪುಗೊಳಿಸಲಾದ, ಕರಗಿಸಲಾದ ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ತೈಲ]], ಅಥವಾ [[ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಹುಳಿರಸ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಅದ್ದಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಮದ್ಯ, ಜೇನು ಹಾಗು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 253-254.</ref> [[ಚಿತ್ರ:6-alimenti, pasta, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumb|upright|ಶಾವಿಗೆಯ ತಯಾರಿಕೆ; Tacuinum Sanitatis 14ನೆಯ ಶತಮಾನ.]] ಉತ್ತರ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿಕ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ರೋಮನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ ಪ್ರಭಾವವುಂಟು. ಜೊತೆಗೆ ಅರಬ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] ಸಹ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 2-4.</ref> ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ''ಲಿಬರ್‌ ಡಿ ಕೊಕ್ವಿನಾ'' ಅತಿ ಹಳೆಯ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಪುಸ್ತಕ. ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮನ್‌ ಶೈಲಿಯ [[ಎಲೆಕೋಸು]] (''ಅಡ್‌ ಯುಸಮ್‌ ರೊಮನೊರಮ್‌'' ), ''ಅಡ್‌ ಯುಸಮ್‌ ಕ್ಯಾಂಪನೀ'' (ಇವು ಕ್ಯಾಂಪಾನಿಯನ್‌ ರೀತ್ಯಾ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಎಲೆಗಳು), ಮಾರ್ಕಾ ಡಿ ಟ್ರೆವಿಸಿಯೊದ ಬೀಜ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಒಂದೊ ''ಟೊರ್ಟಾ'', ''ಕಾಂಪೊಸಿಟಮ್‌ ಲಾಂಡಾರ್ಡಿಯಮ್‌'' ಸೇರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಇಂದು ತಯಾರಿಸಲಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರೂಪ ಹೊಂದಿವೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮನ್‌ ''ಪ್ಯಾಸ್ಟೆಲೊ'', ಲ್ಯಾವಾಗ್ನಾ ಹೂರಣ ಕಡಬಿಗಾಗಿ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಚಿಯೊಗಿಯಾ]]ದಿಂದ ತರಿಸಲಾದ [[ಉಪ್ಪಿ]]ನ ಬಳಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 6.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Iran saffron threads.jpg|thumb|upright|left|ಕೇಸರಿ]] ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ವಿಲೇಯಾದ 'ಪೇಟ್ರಿಕಾರ್ಕ್'‌ (ಪೋಪ್‌ನಿಗಿಂತ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಬಿಷಪ್)]]‌ ಮೇಷ್ಟ್ರೊ ಮಾರ್ಟಿನೊ ಬಾಣಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ''ಲಿಬ್ರೊ ಡಿ ಆರ್ಟ್‌ ಕೊಕ್ವಿನೆರಿಯಾ'' ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ, ಸೊಬಗುಳ್ಳ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣ ದಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಮೆತ್ತಿ, ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ''ಮೆಕಾರೊನಿ ಸಿಸಿಲಿಯಾನಿ'' ಎಂಬ ಭಕ್ಷ್ಯದ ಪಾಕವಿಧಾನವು ಅವರ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿದೆ. [[ಕೇಸರಿ]]ಯ ರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕೇಪನ್]]‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಕಾರೊನಿಯನ್ನು ಪಾಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅರಬ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ, ಮಾರ್ಟಿನೊ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು-ಖಾರ ಹಾಕುವ ಬದಲಿಗೆ ತಾಜಾ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆ ಬಳಸುವತ್ತ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Del Conte, 12" /> ರೋಮನ್‌ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ''ಕಾಪಿಯೆಟ್'' ‌ ಹಾಗೂ ಎಲೆಕೋಸು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವರ [[ಫ್ಲಾರೆಂಟೀನ್‌]] ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ, ''ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ ಟೊರ್ಟಾ'' ದೊಂದಿಗಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ''ಸಿಯೆನೀಸ್‌ ಟೊರ್ಟಾ'' ಮತ್ತು ''ಪಿಪೆರಾಟಾ'', ಮೆಕಾರೊನಿ, [[ಸ್ಕ್ವಾಷ್‌]], [[ಅಣಬೆ]]ಗಳು; ಜೊತೆಗೆ, [[ಜಿನೊಯೀಸ್‌]] ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಾದ ''ಪಿಪೆರಾಟಾ'', ಮೆಕಾರೊನಿ, [[ಸ್ಕ್ವಾಷ್‌]], [[ಅಣಬೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ, [[ಈರುಳ್ಳಿ]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾದ [[ಪಾಲಕ]] ಕಡಬುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 9-10.</ref> ಇಸವಿ 1475ರಲ್ಲಿ [[ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಪ್ಲಾಟಿನಾ]] [[ವೆನಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''[[ಡಿ ಆನೆಸ್ಟಾ ವೊಲುಪ್ಟೇಟ್‌ ಎಟ್‌ ವ್ಯಾಲೆಟುಡಿನ್‌]]'' ("On Honest Pleasure and Good Health") ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಟಿನೊ ಅವರ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಾಟಿನಾ ಮಾರ್ಟಿನೊರ 'ಲಿಬ್ರೊ'ವನ್ನು ವಲಯವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ಈ ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು: [[ಮ್ಯಾಗಿಯೊರ್‌ ಕೆರೆ]]ಯಿಂದ [[ಪರ್ಚ್‌ ಮೀನು]], [[ಗರ್ಡಾ ಕೆರೆ]]ಯಿಂದ [[ಸಾರ್ಡೀನ್‌ ಮೀನು]]ಗಳು, [[ಅಡ್ಡಾ]]ದಿಂದ [[ಗ್ರೇಯ್ಲಿಂಗ್‌]]ಗಳು, [[ಪಡುವಾ]]ದಿಂದ ಕೋಳಿಗಳು, [[ಬೊಲೊಗ್ನಾ]] ಮತ್ತು ಪಿಕೆನೊದಿಂದ [[ಆಲಿವ್‌]]ಗಳು, [[ರಾವೆನ್ನಾ]]ದಿಂದ [[ಟರ್ಬಟ್‌ ಮೀನು]], [[ಟ್ರಸಿಮೆನೊ ಕೆರೆ]]ಯಿಂದ [[ರಡ್‌ ಮೀನು]], [[ವಿಟರ್ಬೊ]]ದಿಂದ [[ಗಜ್ಜರಿ (carrot)]], [[ಟೈಬರ್‌]] ನದಿಯಿಂದ [[ಬಾಸ್‌ (ಪರ್ಚ್‌) ಮೀನು]], from [[ಅಲ್ಬಾನೊ ಕೆರೆ]]ಯಿಂದ ''ರೊವಿಗ್ಲಿಯೊನಿ'' ಮತ್ತು [[ಷಾಡ್‌ ಮೀನು]], [[ರಿಯೆಟಿ]]ಯಿಂದ [[ಬಸವನಹುಳು]]ಗಳು, ಟಸ್ಕೊಲೊದಿಂದ [[ಅಂಜೂರ ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, [[ನರ್ನಿ]]ಯಿಂದ [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]]ಗಳು, [[ಕ್ಯಾಸ್ಸಿನೊ]]ದಿಂದ [[ತೈಲ]], [[ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [[ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, ಹಾಗೂ, [[ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಹಾವುಮೀನು]]. [[ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾ ಮೂಲದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಸಿಲಿ ಮತ್ತು ಟರಾಂಟೊ ಮೂಲದ [[ಜೇನ]]ನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೈಗುರಿಯನ್‌ ಕಡಲತೀರದಿಂದ [[ವೈನ್‌]], ಟಸ್ಕನಿ ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಸೆವೆರಿನೊ]]ದಿಂದ ಗ್ರೆಕೊ, ಹಾಗೂ, ಟಸ್ಕನಿ ಮತ್ತು [[ಪಿಕೆನೊ]] [[ಟ್ರೆಬಿಯನೊ]] ಸಹ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 10.</ref> === ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌, ರೋಮ್‌, ವೆನಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೆರರಾದ ಆಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1549ರಲ್ಲಿ [[ಇಪೊಲಿಟೊ ಡಿ'ಎಸ್ಟ್‌]]ನ ಪಾರುಪತ್ಯಗಾರ ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫೊರೊ ಮೆಸ್ಸಿಸ್‌ಬ್ಯುಗೊ ''ಬ್ಯಾಂಚೆಟಿ ಕೊಂಪೊಸಿಜಿಯೊನಿ ಡಿ ವಿವ್ಯಾಂಡ್‌'' ಎಂಭ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮೆಸ್ಸಿಸ್ಬುಗೊ ಕಡಬು ಹಾಗೂ ಪಿಷ್ಟ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ತುಂಬಿಸುವಿಕೆಗಳ ಸಹಿತ 124 ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಲಯಗಳ ಮೆಣಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.<ref>ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 13.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Scappi.jpg|thumb|upright|left|ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಸ್ಕಪಿ, ಐದನೆಯ ಪೋಪ್‌ ಪಯಸ್‌ರಿಗೆ ಆಪ್ತ ಅಡುಗೆಯವರು.‌]] ಇಸವಿ 1570ರಲ್ಲಿ, [[ಐದನೆಯ ಪೋಪ್‌ ಪಯಸ್]]‌ರ ಆಪ್ತ ಬಾಣಸಿಗ [[ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಸ್ಕಪ್ಪಿ]], ತಮ್ಮ ಗೀತನಾಟಕಗಳನ್ನು ಐದು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆ ಯುಗದ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಅಡುಗೆಯ ಸಮಗ್ರ ನೋಟದ ಪರಿಚಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ಖಾದ್ಯ ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ರಾಜಮನೆತನದ ಆಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೆಯಲಾದ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಭುಜದ ಮಾಂಸಗಳ ಸಣ್ಣ ಕೊಯ್ತಗಳಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ [[ಲೆಂಟ್‌]] ಕಾಲದ ಮೀನು ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೀನಿನ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಬಹಳ ಸರಳ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಬೇಯಿಸುವಿಕೆ]], [[ಸುಡುವಿಕೆ]], [[ಕಬ್ಬಿಣ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾರಿನೆಟ್‌ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ನೆನೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಕರಿಯುವುದು. ಋತುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಸಂಫುಟದಲ್ಲಿ ಕಡಬುಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಕಡಬುಗಳು, ಪನಿಯಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಹಿ ನಿಯಪೊಲಿಟನ್‌ ಪಿಜ್ಜಾದ ಪಾಕವಿಧಾನ (ಈಗ ಲಭ್ಯ ಪಿಜ್ಜಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ), ಏಕೆಂದರೆ ಅಂದು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಟೊಮೆಟೊವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, [[ಕಾಳು]] ಹಾಗು [[ಟರ್ಕಿ ಹಕ್ಕಿ ಮಾಂಸ]]ದಂತಹ ನೂತನ ಪ್ರಪಂಚ ಮೂಲದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Del Conte, 14,15">ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 14,15.</ref> [[ಚಿತ್ರ:L'arte.jpg|thumb|ಇಸವಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಸ್ಟೆಫಾನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ L'arte di Ben Cucinare.]] ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಿಯಾಂಗಿಯಾಕೊಮೊ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ವೆಟ್ರೊ ''Breve Racconto di Tutte le Radici di Tutte l'Herbe et di Tutti i Frutti'' (''A Brief Account of All Vegetables, Herbs and Fruit'' ) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರು. ಗಿಲಿಯನ್‌ ರೈಲೆ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. [[ಮೊಡೆನಾ]] ಮೂಲದ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ವೆಟ್ರೊ, ತಾವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ. ಅವರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಹಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಆಂಶವಾಗಿಸಿದರು, ಕೇವಲ ವ್ಯಂಜನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಲ್ಲ. ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೆಲುಗುದಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಅಥವಾ ತಣ್ಣಗೆ ಬಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ, ಉಪ್ಪು, ತಾಜಾ ಮೆಣಸುಪುಡಿ, [[ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ರಸ]] ಅಥವಾ [[verjus]] ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವೂ ಸೇರಿಸಿರೆಂದು ಅವರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆ ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ, ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಇದ್ದಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿ ಸುಡುವುದನ್ನು ಸಹ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ವೆಟೊರರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಋತುಗಳಿಗೆ ಆನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಂತೆ, ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಪ್ ಷೂಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು. ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Del Conte, 14,15" /> ಇಸವಿ 1662ರಲ್ಲಿ, [[ಮಾಂಟುವಾದ ಡಚಿ]]ಗೆ ಆಪ್ತ ಬಾಣಸಿಗ ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಸ್ಟೆಫಾನಿ ''ಲಾ'ಆರ್ಟ್‌ ಡಿ ಬೆನ್‌ ಕ್ಯುಸಿನೇರ್‌'' ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ''ವಿಟೊ ಆರ್ಡಿನರಿಯೊ (ಸಾಧಾರಣ ಆಹಾರ) ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗ ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.'' ಸ್ವೀಡೆನ್‌ನ [[ರಾಣಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ]]ಗಾಗಿ ಡ್ಯೂಕ್‌ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್]]‌ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಭೋಜನಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅತಿಥಿಗೂ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮೇಜಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾಕು, ಕವಲುಚಮಚ (ಫೊರ್ಕ್‌), ಚಮಚ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್‌ ಲೋಟ, (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಬದಲಿಗೆ) ತಟ್ಟೆ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕರವಸ್ತ್ರ - ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಗಿಯೊವಾನಿ ಡೆಲಾ ಕ್ಯಾಸಾ]]ರ ''ಗೆಲಾಥಿಯೊ'' ದಂತಹ ಈ ಕಾಲದ ಇತರೆ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಕಾಲ್ಸಿ'' ('ಮಾಣಿಗಳು') ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಊಟ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಬಡಿಸುವಾಗ ಮಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಲೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಉಗುಳುವುದಾಗಲೀ, ಕೆಮ್ಮುವುದಾಗಲೀ, ಮೂಗು ಸೇದುವುದಾಗಲೀ, ಸೀನುವುದಾಗಲೀ ಮಾಡಬಾರದು. ಊಟ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕೈಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮುಟ್ಟದಿರಲು ಹಾಗೂ ತಟ್ಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕರವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆವರು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, 15.</ref> === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Pasta Machine.jpg|left|thumb|150px|ಲಸಾಂಜವನ್ನು ಹಿಂಡಿ ಹಿಪ್ಪೆ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಲ್ಯಾಟೆಲಿ (ಲಾಡಿಯಾಕಾರದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿಂಡಿ) ಕತ್ತರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಣ್ಣ ಪಾಸ್ಟಾ ಯಂತ್ರ.ಅತಿ ಹಳೆಯ ಅಡುಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪು ನೀಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. [33]]] ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ವಲಯವಾರು ವಿಂಗಡಣೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅಂದು ಬರೆಯಲಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಣಸಿಗರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ]]ದ ಗೃಹಿಣಿಯರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಡಿ ಕಾಂಟ್‌, 16</ref> ಇಸವಿ 1794ರಲ್ಲಿ ಕಿರುಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ''ಲಾ ಕುವೊಕಾ ಕ್ರೆಮೊನಿಸ್‌'' ("The Cook of Cremona") ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಕ್ರಮಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಮಾಂಸ, ಮೀನು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಶತಮಾನವು ಮುಂದುವರೆದಾಗ, ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹಾಗೂ ಆವರ್ತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 158-159.</ref> [[ಚಿತ್ರ:081 Vialardi frontes.jpg|thumb|right|upright|19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಯವರಾದ ಜಿಯೊವಾನಿ ವ್ಯಾಲಾರ್ಡಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Cucina Borghese]] 'ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸದಿರಿ, ಅವು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗದು, ನಿಮ್ಮ ಶರೀರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ' ಎಂದು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಠ್ಯಗಳು ಕೃಷಿಕವರ್ಗದವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ರೈತರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯತ್ತ ಅವರ ಒಲವಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅವರ ಕಡುಬಡತನದ ಕಾರಣ, ಹಲವು ರೈತರು ಕೊಳೆತ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಬೂಜು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಬ್ರೆಡ್‌ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, 282-284.</ref> ಇಸವಿ 1779ರಲ್ಲಿ, [[ಮಾರ್ಚ್]]‌ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಮ್ಯಾಕೆರಟಾ]]ದ [[ಆಂಟೊನಿಯೊ ನೆಬಿಯಾ]] ''ಇಲ್ ಕುವೊಕೊ ಮ್ಯಾಕೆರಟೆಸ್‌'' ('The Cook of Macerata') ಎಂಬ ಪಾಕ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರು. ನೆಬಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯ ತರಕಾರಿಗಳು, [[ಪಾಸ್ಟಾ]], ಅಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ [[ನಾಕಿ]]ಯ ಪ್ರಮುಖತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ದಾಸ್ತಾನಿಗಾಗಿ, ಅವರು ಮಾಂಸದ ಬದಲಿಗೆ ತರಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಇಸವಿ 1773ರಲ್ಲಿ, ನಿಯೊಪೊಲಿಟನ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಜೊ ಕೊರೆಡೊ ಅವರ ''ಇಲ್‌ ಕುವೊಕೊ ಗೆಲಾಂಟ್'' ‌ ('The Courteous Cook') ''ವಿಟೊ ಪಿಟಗೊರಿಕೊ'' (ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯ) ಕುರಿತು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. 'ಪೈಟಾಗೊರಿಕ್‌ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಬೇರುಗಳು, ಹೂಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಬೀಜಗಳು ಹಾಗೂ ನಮಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ನೀಡುವ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ. ಚಿರಪರಿಚಿತ ಗ್ರೀಕ್‌ ಗುರು [[ಪೈಥಾಗರಸ್]]‌ ಇಂತಹದ್ದೇ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಇದನ್ನು '[[ಪೈಟಾಗೊರಿಕ್]]'‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಆಹಾರವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆಯು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ.' ಟೊಮೆಟೊವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹದಿಮೂರು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಇದು ಮೊದಲ ಗ್ರಂಥವಾಯಿತು. ಕೊರೆಡೊ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ''ಝಪಾ ಅಲಿ ಪೊಮಿಡೊರೊ'' ಇಂದಿನ [[ಟಸ್ಕನ್‌ ಪಪಾ ಅಲ್‌ ಪೊಮೊಡೊರೊ]] ತರಹವೇ ಇತ್ತು. ಕೊರೆಡೊ ಅವರ 1798 ಸಂಪುಟವು 'ಟ್ರೀಟೈಸ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಪೊಟೆಟೊ' ಎಂಬ ಪರಿಚಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗಷ್ಟೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ [[ಅಂಟೊಯ್ನ್‌-ಆಗಸ್ಟಿನ್‌ ಪರ್ಮೆಂಟಿಯೆ]] ಅಲೂಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಡಿ ಕಾಂಟ್‌, 17</ref> [[ಚಿತ್ರ:Gnocchi with truffle.jpg|thumb|left|Gnocchi]] ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ರಾಜ ವಿಕ್ಟರ್‌ ಇಮ್ಯಾನುಯಲ್‌]]ನ ಬಾಣಸಿಗ ಗಿಯೊವಾನಿ ವಿಯಲಾರ್ಡಿ ''ಎ ಟ್ರೈಟೈಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಕುಕರಿ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಯಾಟಿಸರಿ'' ಎಂಬ ಪಾಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದ ಮನೆಮಂದಿಗಳಿಗೆ ಹಿಡಿಸುವಂತಹ ಪಾಕ ಗ್ರಂಥ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬರೆದ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಟುರಿನ್‌ ಮೂಲದ ವಲಯವಾರು ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ''ಜಿನೊಯೀಸ್‌ ಕ್ಯಾಪನ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ರೊ'' ನಂತಹ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇವೆ. ಇಸವಿ 1829ರಲ್ಲಿ, [[ಗಿಯೊವಾನಿ ಫೆಲಿಸ್‌ ಲುರಾಷಿ]] ಬರೆದ ''ಇಲ್‌ ನುವೊವೊ ಕುವೊಕೊ ಮಿಲನೀಸ್‌ ಎಕನಾಮಿಕೊ'' ನಲ್ಲಿ ಆಂಚೊವಿ ಮೀನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳ ಕಿಡ್ನಿ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಗೋದಿ ಕಣಕದ ನಾಚಿ ಅಲಾ ರೊಮಾನಾದಂತಹ (ಮಿಲನ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತಿನಿಸು)[[ಮಿಲ್ಯಾನೀಸ್]]‌ ಭಕ್ಷ್ಯ ಸೇರಿವೆ. ಇಸವಿ 1871ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಗಿಯಾನ್‌ ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ಗಿಯೊವಾನಿ ರಾಟೊ ಅವರ ''ಲಾ ಕ್ಯುಕಿನಾ ಜಿನೊವೀಸ್‌'' [[ಲೈಗುರಿಯಾ]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ಪೆಸ್ಟೋ]]ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಪಾಕವಿಧಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಪೊಲಿಟೊ ಕ್ಯಾವಲ್ಕ್ಯಾಂಟಿ ಬರೆದ ''ಲಾ ಕ್ಯುಕಿನಾ ಟಿಯೊರಿಕೊ-ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಾ'' ದಲ್ಲಿ ಟೊಮೆಟೊ ಸಹಿತ ಪಾಸ್ಟಾಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಪಾಕವಿಧಾನವಿತ್ತು.<ref>ಡಿ ಕಾಂಟ್‌, 18-19</ref> [[ಪೆಲೆಗ್ರಿನೊ ಆರ್ಟುಸಿ]] ಮೊದಲು 1891ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''La scienza in cucina e l'arte di mangiare bene'' ("The Science of Cooking and the Art of Eating Well") ಆಧುನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಮತ್ತು ಅವರು ವಾಸಿಸಿದ ಟಸ್ಕನಿಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ. == ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Tomate mit Grünkragen.jpg|right|thumb|150px|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಎಂದಿನಂತಿನ ಅಂಶವಾದ ಟೊಮೆಟೊ.ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಕೃಷಿಪ್ರಭೇದವು ಸ್ಯಾನ್‌ ಮಾರ್ಜಾನೊ ಎಂಬ ಪ್ಲಮ್‌ ಟೊಮೆಟೊ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಸ್‌ ಟಮೆಟೊಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Italian olive oil 2007.jpg|thumb|left|100px|ಇಟಲಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಕಾದ ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾದ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ.]] [[ಚಿತ್ರ:BasilkumPesto.jpg|right|thumb|150px|ತುಳಸಿ, ಆಲಿವ್‌ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪೆಸ್ಟೊ ಎಂಬ ಲಿಗುರಿಯನ್‌ ದ್ರವರೂಪಿ ವ್ಯಂಜನ. ಇದನ್ನು ಪಾಸ್ಟಾ ಅಥವಾ ಪಿಜ್ಜಾದೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ದ್ರವರೂಪಿ ವ್ಯಂಜನಗಳು, ಮಾಂಸಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡ್‌ ಅಥವಾ [[ಬಕ್ಯಾಲಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮೀನುಗಳು, ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆ, ಕಾಳು, ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು, ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಿಣ್ಣುಗಳು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳು (ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಹಲವು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಟೊಮೆಟೊ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ). ಲೈಗುರಿಯನ್‌ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಇವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೀನು ಹಾಗೂ ಕಡಲ ಆಹಾರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ತುಳಸಿ ([[ಪೆಸ್ಟೊ ಸಾಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ), ಬೀಜಗಳು ಹಾಗೂ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲಗಳನ್ನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂತೊಡೆ ಮಾಂಸ ([[ಪರ್ಮಾ ಹ್ಯಾಮ್‌]]), ಸಾಸೇಜ್‌ ([[ಝಾಂಪೊನ್‌]]), ವಿವಿಧ ಸಲಾಮಿ ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು, [[ಲಸಾಂಜ]], [[ಗ್ರ್ಯಾನಾ]], [[ಪರ್ಮಿಜಿಯನೊ ರೆಜಿಯಾನೊ]], ಟೊಮೆಟೊಗಳು ([[ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ ಸಾಸ್]] ಅಥವಾ [[ರಗು]]) ಹಾಗೂ ಟಾರ್ಟೆಲಿನಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ, ಟಮೆಟೊಗಳು (ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಟಮೆಟೊ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿರುವುದು), ಮೆಣಸುಗಳು, ಆಲಿವ್‌ಗಳು ಹಾಗು ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪಲ್ಲೆಹೂ, ಕಿತ್ತಳೆಹಣ್ಣುಗಳು, ರಿಕೊಟ್ಟಾ ಗಿಣ್ಣು, ಬದನೆಕಾಯಿಗಳು, ಕೂರ್ಷಟ್‌ಗಳು, ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೀನುಗಳು (ಆಂಚೊವಿಗಳು, ಸಾರ್ಡೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯೂನಾ) ಹಾಗೂ ಮುಳ್ಳುಗಂಟಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ವಿಭಿನ್ನ '''ಪಾಸ್ಟಾ''' ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ರವಿಯೊಲಿ ಹಾಗೂ ಟೊರ್ಟೆಲಿನಿಯಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳುಳ್ಳ ವಿವಿಧ ಉದ್ದ, ಅಗಲ, ಆಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳ ಶಾವಿಗೆಗಳು ಪಾಸ್ಟಾದಲ್ಲಿವೆ. ಪಾಸ್ಟಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿರುವ ಇತರೆ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹ ಪಾಸ್ಟಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳ ನೂರಾರು ಪಾಸ್ಟಾಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಪಗೆಟಿ (ತೆಳುವಾದ ದಂಡಗಳು), ಮೆಕಾರೊನಿ (ಕೊಳವೆಯಾಕಾರ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ), ಫ್ಯುಸಿಲಿ (ಸುರುಳಿ) ಹಾಗು ಲಸಾಂಜ (ಹಾಳೆಗಳು). ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಶಾವಿಗೆಗಳಾದ ನಾಕಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾಟ್ಜ್‌ಲೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾಸ್ಟಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಡೂ ಸಹ ಇಟಲಿಯ ಕೆಲವೆಡೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರವಾಗಿವೆ. ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಒಣ ಹಾಗೂ ತಾಜಾ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಣ ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಶೇಖರಿಸಿಡಬಹುದು. ತಾಜಾ ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಶೈತ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಕಾನೂನಿನಡಿ, ಒಣ ಪಾಸ್ಟಾ (ಪಾಸ್ಟಾ ಸೆಕಾ)ವನ್ನು ಕೇವಲ ಡ್ಯುರಮ್‌ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಡ್ಯುರಮ್‌ ಗೋಧಿ ರವೆ ಬಳಸಿ ಮಾಡಬಹುದು. ತಾಜಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಡ್ಯುರಮ್‌ ಪಾಸ್ಟಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುರಮ್‌ ಹಿಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಡ್ಯುರಮ್‌ ರವೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ al dente (ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌: ತೀರಾ ಮೆತ್ತಗಿರದೆ) ರೀತ್ಯಾ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯ ಆಚೆ, ಒಣ ಪಾಸ್ಟಾವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇತರೆ ಹಿಟ್ಟುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು) ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮೃದುವಾದ ಉತ್ಪನ್ನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಳಸಲಾದ ಕಾಳಿನ ರೀತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಅಂಟು ಹಾಗೂ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಪಾಸ್ಟಾದ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಸಹ, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಇತರೆ ಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಟ್ಟು ತಯಾರಿಸಲು ಗಿರಣಿಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಜೋಚ್ಚೆರಿ]]ಯಂತಹ ಕೆಲವು ಪಾಸ್ಟಾ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಕಾಡುಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಜಾ ಪಾಸ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳೂ ಇರಬಹುದು. (ಪಾಸ್ಟಾ ಅಲ್‌'ಉಒವೊ 'ಮೊಟ್ಟೆ ಪಾಸ್ಟಾ'). ಆರೋಗ್ಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರಣ, ಸಮಗ್ರ ಗೋಧಿ (Whole wheat) ಪಾಸ್ಟಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಗ್ರ ಗೋಧಿ ಪಾಸ್ಟಾಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾಳು ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಗೋಧಿ ಕಾಳಿನ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳಿವೆ. == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Regions of Italy.svg|thumb|ಇಟಲಿಯ 20 ರಿಜಿಯನಿ]] ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವಲಯವಾರು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ವಿಶೇಷತೆಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅ ವಲಯವು ಸಾಗರ ಅಥವಾ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೂ ಸಹ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಋತುವಾರು ಸಹ, ತಾಜಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. === ಫ್ರಿಯುಲಿ-ವೆನೆಝಿಯಾ ಗಿಯುಲಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Polenta con sopressa e funghi.jpg|left|thumb|180px|ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಪೊಲೆಂಟಾ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯ]] [[ಫ್ರಿಯುಲಿ-ವೆನೆಝಿಯಾ ಗಿಯುಲಿಯಾ]] ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಸ್ಲೊವೆನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ರೊಯೆಷಿಯಾ]]ದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತಿವೆ. [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಡೆಲ್‌ ಫ್ರಿಯುಲಿ]] [[ತೊಡೆ ಮಾಂಸ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವು. ಉತ್ತರ ವಲಯದ ಕಾರ್ನಿಯಾದ [[ಹಂದಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಮಾಂಸ]] ಹಾಗೂ ಮಾಂಟ್ಯಾಸಿಯೊ [[ಗಿಣ್ಣು]] ಬಹಳಷ್ಟು ಖ್ಯಾತ. ಕಾಲಿಯೊ, ಗ್ರೇವ್‌ ಡೆಲ್‌ ಫ್ರಿಯುಲಿ, ಕಾಲಿ ಒರಿಯೆಂಟಲಿ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈನ್‌ಗಳು. ಈ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌, [[ಹಂಗೇರಿಯನ್‌]], [[ಸ್ಲೊವಿನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಕ್ರೊಯೆಷಿಯನ್]]‌ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. [[ಬಿಯರ್]]‌ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಯೆನ್ನೀಸ್‌ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು, [[ಗೂಲಾಷ್‌ ಮಾಂಸ]] ಹಾಗೂ [[ಬೊಹೆಮಿಯನ್‌]] [[ಮೊಲ]] ಹಂದಿ ಮಾಂಸವೂ ಸಹ ಖಾರವಾಗಿರಬಹುದು,. ಇದನ್ನು ''ಫೊಗೊಲರ್‌'' ಎಂಬ ತೆರೆದ ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಮೆಕ್ಕೆ-ಜೋಳದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪೊಲೆಂಟಾ ಹಿಂದೆ ಹಾಗೂ ಇಂದು ಸಹ [[ಉತ್ತರ ಇಟಲಿ]]ಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಉತ್ತರದವರಿಗೆ ''ಪೊಲೆಂಟೊನ್'' ‌ ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಟ್ಟು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಕಿದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಂಕಿಗೆ ತಗುಲಿಸದೇ ಸುಟ್ಟ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ [[ಸಾಸೇಜ್‌]], [[ಗಿಣ್ಣು]], [[ಮೀನು]] ಅಥವಾ [[ಮಾಂಸ]]ದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಟ್ರುಡೆಲ್‌]]ಗಳಂತಹ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು [[ಹಿಟ್ಟ]]ನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 13.</ref> === ವೆನೆಟೊ === [[ಚಿತ್ರ:Risotto with peas.jpg|left|thumb|200px|ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ರಿಸೊಟೊ]] [[ಚಿತ್ರ:Fegato alla veneziana.jpg|right|thumb|200px|ವೆನೆಟಿಯನ್‌-ಶೈಲಿಯ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಅಥವಾ fegato alla veneziana]] [[ವೆನಿಸ್‌]] ಹಾಗೂ ವೆನೆಡೊನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಭಾಗಗಳು, ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ [[ರಿಸೊಟೊ]]; ಅರ್ಥಾತ್ ಕಡಲ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೀನು]] ಮತ್ತು [[ಕಡಲ ಆಹಾರ]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್‌]] ತೀರದಿಂದ ಒಳನಾಡಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತ, ಈ ಖಾದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]], [[ಆಸಡಿ]], [[ರೆಡಿಚಿಯೊ]] ಹಾಗೂ [[ಕಪ್ಪೆ ಕಾಲುಗಳು]] ಸೇರಿಸಲಾಗಿವೆ. ವೆನೆಟೊನ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೊಲೆಂಟಾ]] ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ''[[ಪಾಸ್ಟಾ ಎ ಫ್ಯಾಗಿಯೊಲಿ]]'' (ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಸ್ಟಾ) ಹಾಗೂ ''[[ರೈಸಿ ಎ ಬಿಸಿ]]'' (ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು) ಜೊತೆಗೆ, [[ಬೀಜ]]ಗಳು, [[ಕಾಳು]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕೋಡುಕಾಯಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ವೆನೆಟೊದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಮೆಣಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಸ್‌ಗಳುಳ್ಳ ಭಾರೀ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳುಂಟು. [[ಒಣಮೀನು]] ಅಥವಾ ಸರಳ ಮ್ಯಾರಿನೇಡ್‌ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಟ್ಟ [[ಆಂಚೊವಿ]]ಗಳಂತಹ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಡಲ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಒಳನಾಡಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೊಪ್ರೆಸಾಟಾ]]ದಂತಹ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] [[ಸಲಾಮಿ]] ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. [[ಟ್ರೆವಿಸೊ]]ದಿಂದ [[ರೆಡಿಚಿಯೊ]] ಹಾಗು [[ಬಸಾನೊ ಡೆಲ್‌ ಗ್ರಪ್ಪಾ]]ದಿಂದ [[ಅಸ್ಪ್ಯಾರೆಗಸ್‌]]ನಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತರಕಾರಿಗಳು ಉತ್ಕಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ''[[ಫೆಗಾಟೊ ಅಲ್ಲ, ವೆನೆಝಿಯಾನಾ]]'' ಎಂಬುದು ವೆನೆಟೊದ ಅತಿ ಖ್ಯಾತಿ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹಚ್ಚಿದ [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]] ಈರುಳ್ಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಕ್ವಿಡ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಕಟ್ಲ್‌ಫಿಷ್]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ''ನೆರೊ ಡಿ ಸೆಪ್ಪಿಯಾ'' ಎಂಬ ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌ ಶಾಯಿ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 33.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hillmanwonders.com/cuisines/venice_cuisine.htm |title=Venice Cuisine - by food author Howard Hillman |publisher=Hillmanwonders.com |date= |accessdate=2010-04-04 |archive-date=2008-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611081454/http://www.hillmanwonders.com/cuisines/venice_cuisine.htm |url-status=dead }}</ref> === ಟ್ರೆಂಟಿನೊ-ಆಲ್ಟೊ ಆಡಿಗೆ/ಸುಡ್ತಿರೊಳ್‌ === ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್]]‌ಗೆ ಮುಂಚೆ, [[ಟ್ರೆಂಟಿನೊ-ಆಲ್ಟೊ ಆಡಿಗೆ/ಸುಡ್ತಿರೊಳ್]] ತನ್ನ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಸರಳತೆಗಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಕ್ಯಾತೊಲಿಕ್‌ ಇಗರ್ಜಿ]]ಯ [[ಪ್ರೆಲಟ್]]‌ಗಳು ಬಂದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮೊಡನೆ ಲಲಿತ ಪಾಕ ಕಲೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ವೆನಿಸ್‌ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಬಂದವು. ಆಲ್ಟೊ ಅಡಿಗೆ [[ಆಲ್ಪೈನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]]‌, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಹಂಗೇರಿಯನ್‌ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮುಂದವರೆಯುತ್ತವೆ. ಗೂಲಾಷ್‌ ಎಂಬುದು(ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ) ಎಂದಿನಂತಿಹ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು, [[ಮುದ್ದೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ, ''ಕ್ರೌಟಿ'' ಎನ್ನಲಾದ [[ಸಾವರ್ಕ್ರಾಟ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಪಾಸ್ಟಾ, ಟೊಮೆಟೊಗಳು ಹಾಗೂ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲದೊಂದಿಗೆ [[ಹಂದಿ ಕೊಬ್ಬು]] ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 67.</ref> === ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ === [[ಚಿತ್ರ:Ossobuco.jpg|thumb|175px|left|Ossobuco alla milanese, ಕರುವಿನ ಮಾಂಸದ ಕೆಳಲಾಲಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:Cheese 15 bg 050306.jpg|thumb|upright|ಗೊರ್ಗೊನಜೊಲಾ ಚೀಸ್‌]] [[ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಕಿ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂಪ್‌ಗಳು ಹಾಗು ರಿಸೊಟೊದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಮಿಲ್ಯಾನೀಸ್‌ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಾಂಶಗಳಾದ ''[[ossobuco alla milanese]] ಹಾಗೂ '' [[cotoletta alla milanese]]'' ಒಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾದ,ಕೇಸರಿ ಮಿಶ್ರಿತ ''risotto alla milanese'' '' ಅತಿ ಪರಿಚಿತ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ''.'' ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಿಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ''[[robiola]]'', ''[[crescenza]]'', ''[[taleggio]]'', ''[[gorgonzola]]'' ಹಾಗೂ ''[[grana padano]]'' (ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ಬಯಲು ಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ದನ ಸಂಗೋಪನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ). [[ಬೆಣ್ಣೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನೆ]]ಯನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ತಪ್ಪಲೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಪೊಲೆಂಟಾ]] ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಮಾಂಟುವಾ]] ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ''tortelli di zucca'' (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ [[ravioli]]) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕರಗಿಸಿದ ಬೆಣ್ಣೆ, ನಂತರ [[ಕೋಳಿ]] ಮಾಂಸ ತುಂಬಿಸಿದ ಟರ್ಕಿ ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಬೇಯಿಸಲಾದ [[ಮಾಂಸ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 87.</ref> === ವ್ಯಾಲ್‌ ಡಿ'ಆವೊಸ್ಟಾ === ಬ್ರೆಡ್ ದಪ್ಪಗಾದ [[ಸೂಪ್]]‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪದ್ಧತಿ, ಜೊತೆಗೆ, ''ಫಾಂಡುಟಾ'' ಎಂಬ ಗಿಣ್ಣು‌ [[ಫಾಂಡ್ಯೂ]]ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಪೊಲೆಂಟಾ ಎಂಬುದು [[ರೈ ಬ್ರೆಡ್]]‌, ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ [[ಹಂದಿ ಮಾಂಸ]] ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಯಿಸಿದ, ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಡ ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಮ್‌ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 123, 124, 128, 133.</ref> === ಪಿಯೆಡ್ಮಾಂಟ್‌ === [[ಪಿಯೆಡ್ಮಾಂಟ್]]‌ ಬೀಜಗಳು, [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕಾರ್ಡೂನ್]]‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣ, ಜೊತೆಗೆ [[ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]] ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು]], ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಋತುವಾರು ತರಕಾರಿಗಳು, ಗಿಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬರೊಲೊ]] ಹಾಗೂ [[ಬಾರ್ಬರೇಸ್ಕೊ]] ಅಂತಹ [[ನೆಬಿಯೊಲೊ]] ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ [[ಬಾರ್ಬೆರಾ]] ಗ್ರೇಪ್‌, ಉತ್ಕೃಷ್ಠ [[ಹೊಳಪಿನ ವೈನ್]]‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುವ, ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಳೆಯುವ [[ಮೊಸ್ಕಾಟೊ ಡಿ'ಅಸ್ತಿ]] ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''[[ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ಮಾಗ್ನೊ]]'' ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗಿಣ್ಣು. ಫಿಲೆಟೊ ಬಕಿಯಟೊ [[ಪ್ರೊಸ್ಕಿಯುಟ್ಟೊ]]ದ ಒಂದು ಶೈಲಿ. ಹಂದಿಯ ಕಟಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಿಳಿ ವೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ, ನಂತರ ಸಲಾಮಿ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲೇಪಿಸಿ ಆನಂತರ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 139, 149, 159.</ref> === ಲೈಗುರಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Troffiette genovese.jpg|right|thumb|200px|ಲೈಗುರಿಯನ್‌, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಜಿನೊಯೀಸ್‌ ಪಾಸ್ಟಾ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೆಸ್ಟೊ ದ್ರವರೂಪೀ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಟ್ರೊಫಿಯೆಟ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ, ಬ್ರೆಡ್‌ ಹಾಗೂ ವೈನ್‌ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Focaccia-erbe-olive.jpg|left|thumb|200px|ಲೈಗುರಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶವಾದ Focaccia.]] [[ಆಲ್ಪ್ಸ್]]‌ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು, [[ಅಪೆನಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಒತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ‌[[ಲೈಗುರಿಯಾ]], ಇಟಲಿಯ ವಿಭಿನ್ನತೆಯುಳ್ಳ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಕಡಲ ಆಹಾರವೂ ಸಹ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗಿಣ್ಣು, ಹಾಲಿನ ಕೆನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ [[ಪಲ್ಲೆಹೂ]]ಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿಸಲಾದ [[ರುಚಿಕರ]]ವಾದ ಕಡಬುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. [[ಈರುಳ್ಳಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಜಮೀನು ದೊರೆಯದ ಕಾರಣ, ಲೈಗುರಿಯನ್ನರು [[ಫ್ಯಾರಿನೇಟಾ]] ಹಾಗೂ ಪೊಲೆಂಟಾದಂತಿರುವ [[ಪ್ಯಾನಿಸಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲೆ-ಬೀಜ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿನದನ್ನು ಸಾದಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಈರುಳ್ಳಿ, [[ಪಲ್ಲೆಹೂ]], ಸಾಸೇಜ್‌, ಗಿಣ್ಣು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಆಂಚೊವಿಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಾಗಿ [[ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌]] ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಅದರ ಹಣ್ಣು ಪಡೆಯುವರು. ಲೈಗುರಿಯನ್‌ ಪಾಸ್ಟಾಗಳೂ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಪೊಲ್ಸೆವೆರಾ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ''ಕಾರ್ಜೆಟಿ'', ತರಕಾರಿ ತುಂಬಿಸಿದ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ರವಿಯೊಲಿಯಾದ ''ಪ್ಯಾನ್ಸಟಿ'', ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಪಲ್ಲೆಹೂ ಸಾಸ್‌ ಅಥವಾ ಪೆಸ್ಟೊದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾದ ''ಪಿಕ್ಕಾಗ್ಗೆ'', [[ಸಮಗ್ರ ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿ]]ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಪೆಸ್ಟೊ, ಬೇಯಿಸಿದ ಬೀಜಗಳೂ ಹಾಗೂ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾದ ''[[ಟ್ರೆನೆಡ್‌]]'', ಸಮಗ್ರ ಕಾಳು ಹಿಟ್ಟು, ಕುದಿಸಲಾದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ, ಪೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾದ ''ಟ್ರೊಫಿ'' ಎಂಬ ಲೈಗುರಿಯನ್‌ [[ನಾಕಿ]] ಸಹ ಸೇರಿವೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 167, 177.</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಲೈಗುರಿಯನ್ನರು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]] ದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಲೈಗುರಿಯನ್‌ ಹಿನ್ನಾಡು ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. === Emilia-Romagna === [[ಚಿತ್ರ:Parmigiano reggiano factory.jpg|thumb|right|ಪ್ಯಾರ್ಮೆಸನ್‌ ಚೀಸ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:Prosciutto di Parma e melone2.jpg|thumb|left|ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾದ ಖ್ಯಾತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ Prosciutto di Parmaವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲಂಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೊಮೆಗ್ನಾ]] ಮೆದು ಗೋದ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೊಟ್ಟೆ ಪಾಸ್ಟಾಗೆ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. [[ಬೊಲೊಗ್ನಾ]]ಲ್ಲಿ [[ಟೊರ್ಟೆಲಿನಿ]], [[ಲಸಾಂಜ ವರ್ಡಿ]], [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿಗ್ನಾ]] ಹಾಗೂ [[ಟ್ಯಾಗ್ಲಿಯಟೆಲ್]]‌ ಖ್ಯಾತ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು. ಇವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯ. [[ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಪೆಲೆಟಿ]], [[ಗಾರ್ಗಾನೆಲ್ಲಿ]], [[ಸ್ಟ್ರೊಜಾಪ್ರೆಟಿ]], [[ಸ್ಪೊಗ್ಲಿಯಾ ಲಾರ್ಡಾ]] ಹಾಗೂ [[ಟೊರ್ಟೆಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಲಾಸ್ಟ್ರಾ]] ಇವೆ. [[ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಲೈಗುರಿಯಾ]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುವ [[ಪಿಯಾಸೆಂಜಾ]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎಮಿಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಭಕ್ಷಣೆ ಕಡಿಮೆ. ಎಮಿಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಗ್ನಾಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೊಲೆಂಟಾ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ್ ವಿಧಾನಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ''ಅಸೆಟೊ ಬಾಲ್ಸಮಿಕೊ ಟ್ರೆಡಿಜಿಯೊನೆಲ್'' ‌ ([[ಬಾಲ್ಸಮಿಕ್‌ ವೈನ್‌ಗರ್‌]]) ಕೇವಲ ಎಮಿಲಿಯಾ ನಗರಗಳಾದ ಮೊಡೆನಾ ಮತ್ತು [[ರೆಗಿಯೊ ಎಮಿಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 187.</ref> [[ಪರ್ಮಿಜಿಯಾನೊ ರೆಗಿಯಾನೊ]]ವನ್ನು ರೆಗಿಯೊ ಎಮಿಲಿಯಾ, ಪಾರ್ಮಾ, ಮೊಡೆನಾ ಮತ್ತು ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗ್ರ್ಯಾನಾ ಪಡನೊ]]ವನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಸೆಂಜಾದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮೀನುಗಳ ಭಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕುರಿ, ಮೊರ ರೊಮ್ಯಾಗ್ನೊಲಾ ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿವೆ: ಬೊಲೊಗ್ನಾ, ಪಾರ್ಮಾ ಹಾಗೂ ಮೊಡೆನಾ ಹಂದಿ ತೊಡೆ ಮಾಂಸಗಳು (ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಕುಲಟೆಲೊ]]'', ''[[ಸಲಾಮಿ ಫೆಲಿನೊ]]'', ಪಿಯಾಸೆಂಜಾ ''[[ಪ್ಯಾಂಸೆಟಾ]]'', ''[[ಕೊಪಾ]]'' ಹಾಗೂ ಸಲಾಮಿ ಸೇರಿವೆ. ಪಾಕ ಮಾಡಲಾದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೊಲೊಗ್ನಾದ [[ಮೊರ್ಟಡೆಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಲಾಮಿ ರೊಸಾ]], ಮೊಡೆನಾದ [[ಜಾಂಪೊನ್‌]], [[ಕ್ಯಪೆಲೊ ಡಿ ಪ್ರೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟೆಚಿನೊ]] ಹಾಗೂ [[ಫೆರೆರಾ]]ದ [[ಸಲಾಮಾ ಡ ಸುಗೊ]] ಜನಪ್ರಿಯಾ ಹಂದಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಯಾಸೆಂಜಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕುದುರೆ ಹಾಗೂ ಕತ್ತೆ ಮಾಂಸ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಅಡುಗೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ. === ಟಸ್ಕನಿ === [[ಚಿತ್ರ:Truffle washed and cut.jpg|thumb|upright|ಬಿಳಿಯ ಅಲ್ಬಾ ಟ್ರಫಲ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:Minestra di pane.jpg|thumb|150px|left|ರಿಬೊಲಿಟಾ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಸ್ಕನ್‌ ಕೃಷಿಕರ ಆಹಾರ.]] ಸರಳತೆಯು [[ಟಸ್ಕನ್‌]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯ ತರಕಾರಿ, ಬ್ರೆಡ್‌, ಗಿಣ್ಣು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಅಣಬೆಗಳು ಹಾಗು ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರಿಬೊಲಿಟಾ (ಅರ್ಥ - 'ಮತ್ತೆ ಕುದಿಸಲಾದ') ಎಂಬ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಟಸ್ಕನ್‌ ಸೂಪ್‌ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಟಸ್ಕನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಂತೆ, ಈ ಸೂಪ್‌ದೂ ರೈತರ ಮೂಲ. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಮಿಕ್ಕಿದ್ದ ತರಕಾರಿ ಹುಳಿ ಅಥವಾ ಸೂಪ್‌ನ್ನು ಪುನಃ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಹೋದ ಬ್ರೆಡ್‌, ಕೆನೆಲಿನಿ ಬೀಜಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗ್ಗ ತರಕಾರಿಗಳಾದ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌, ಎಲೆಕೋಸು, ಬೀಜಗಳು, ಸಿಲ್ವರ್‌ಬೀಟ್, ''ಕೆವೊಲೊ ನೆರೊ'' (ಟಸ್ಕನ್‌ ಕೇಲ್‌) ಹಾಗೂ ಈರುಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಲಿವ್‌ ತೈಲವನ್ನು ಮೊರೆಯೊಲೊ, ಲೆಕಿನೊ, ಫ್ರೆಂಟೊಯೊ ಹಾಗೂ [[ಪೆಂಡೊಲಿನೊ]] ಆಲಿವ್‌ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಮಿನಿಯೆಟೊ]]ದ ಬಿಳಿಯ [[ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು]] ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಫ್ಲೊರೆಂಟೀನ್‌ ಸ್ಟೀಕ್‌]]ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೋಮಾಂಸ [[ಚಿಯಾನಾ ಕಣಿವೆ]]ಯ [[ಚಿಯಾನಿನಾ]] ಗೋ ತಳಿ ಹಾಗೂ [[ಮಾರೆಮ್ಮ ಕಣಿವೆ]]ಯ [[ಮಾರೆಮ್ಮನ]]ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಂದಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 221-239.</ref> === ಉಂಬ್ರಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Truffle 4.jpg|thumb|left|150px|ಕಪ್ಪು ಟ್ರಫಲ್ಸ್‌]] ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲ ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುದಿಸಿ ಹಲವು [[ಉಂಬ್ರಿಯ]]ನ್‌ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಕಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ವಸಂತ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ, ಶರತ್ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಂಸ ವಹಿವಾಟು ಹಾಗೂ [[ನಾರ್ಸಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಕಪ್ಪು ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆ]]ಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ''ನಾರ್ಸಿನಿ'' ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ''Lenticchie di Castelluccio'' ಎಂಬುದು [[Castelluccio]] ಇಂದ [[ಸೊಪ್ಪು]]ಗಳು. [[ಸ್ಪೋಲೆಟೊ]] ಮತ್ತು ಮೊಂಟೆಲಿಯೊನ್‌ [[ಸ್ಪೆಲ್ಟ್‌ ಗೋಧಿ]]ಗೆ ಖ್ಯಾತ. ಸಿಹಿನೀರಿನ [[ಮೀನು]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್ಕಾ]], [[ಟ್ರೌಟ್‌]], ಸಿಹಿನೀರಿನ [[ಪರ್ಚ್‌]], [[ಗ್ರೇಲಿಂಗ್‌]], [[ಹಾವುಮೀನು]], [[ಬಾರ್ಬೆಲ್‌]], [[ಬಿಳಿ ಮೀನು]] ಹಾಗೂ [[ಟೆಂಚ್‌ ಮೀನು]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 255, 256, 260, 261.</ref> === ಮಾರ್ಚ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Classic-spaghetti-carbonara.jpg|right|thumb|200px|ರೋಮ್‌ನ ಖಾದ್ಯವಾದ Spaghetti alla Carbonara.]] [[ಮಾರ್ಚ್]]‌ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ, ಕಾಡು ಹಾಗೂ ಸಾಕಲಾದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸಾಸೇಜ್‌ ಹಾಗೂ [[ತೊಡೆ ಮಾಂಸ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೊಡೆ ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವ ಬದಲಿಗೆ ಕಚ್ಚಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮರಿ ಹಂದಿ]], [[ಕೋಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೀನು]]ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಸುಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 273</ref> === ಲ್ಯಾಜಿಯೊ === [[guanciale]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪಾಸ್ಟಾ ಅಡುಗೆಗಳು ಲ್ಯಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಾಸ್ಟಾ alla carbonara|ಪಾಸ್ಟಾ ''alla carbonara'']] ಹಾಗೂ ''[[ಪಾಸ್ಟಾ all'amatriciana]]''. ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾದ ಹಂದಿ ಹಾಗೂ ಗೋ ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಎಂಟ್ರೇಲ್‌ ಆಧಾರಿತ ಪಜಾಟಾ ಮತ್ತು [[coda alla vaccinara]] ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ರೋಮನ್‌ ಅಡುಗೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ [[ಯೆಹೂದಿ]] ಪ್ರಭಾವವೂ ಉಂಟು. ಏಕೆಂದರೆ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ದುಂಡಾಕಾರದ ಪಲ್ಲೆಹೂ]]ಗಳು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 291.</ref> === ಅಬ್ರುಜ್ಜೋ ಮತ್ತು ಮೊಲಿಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Arrosticini 01.jpg|thumb|200px|right|ಅರೊಸ್ಟಿಸಿನಿ]] [[ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು]] (''peperoncini'' ) ಅಬ್ರುಜ್ಜೋದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಖಾರವಿರುವ ಕಾರಣ, ಇವನ್ನು ಡಯೊವಾಲೆಟ್ಟಿ ('ಸಣ್ಣ ದೆವ್ವಗಳು') ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ''[[ಸೆಂಟರ್ಬ್‌]]'' ಎಂಬುದು, ಸ್ಥಳೀಯರು ಕುಡಿಯುವ, ('ನೂರು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು') ಬಹಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ (72% ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಹೊಂದಿರುವ) ಖಾರವುಳ್ಳ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ ಮದ್ಯ. ಪಾಸ್ಟಾ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಅಬ್ರುಜ್ಜೋ ಮತ್ತೊ [[ಮೊಲಿಸ್]]‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಪಾಸ್ಟಾ ಹಾಗೂ ''ಅರೊಸ್ಟಿಸಿನಿ'' (ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ರಸ್ಟೆಲ್' ಅಥವಾ 'ಅರಸ್ಟೆಲ್') ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯ ದೊಂದಿಗೆ [[ಕುರಿ]] ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೀರ್ಯಗುಂದಿಸಲಾದ ಕುರಿಯ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ, ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಕಂಬಿಗೆ ಪೋಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವನ್ನು 'ಕೆನಾಲಾ' ಎಂಬ ಉದ್ದನೆಯ ಕೆಂಡದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರಸ್ತೆ ಪಕ್ಕದ ಮೋರಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ''ಚಿಟಾರಾ'' (ಗೂಢಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಿಟಾರ್‌) ಇದು ಸಣ್ಣ ತಂತಿಗಳುಳ್ಳ ಸಲಕರಣೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ ಪಾಸ್ಟಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಒತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಅರೊಸ್ಟಿಸಿನಿ'' ಎಂಬುದು [[ಪೆಸ್ಕಾರಾ]]ದಿಂದ ಬಂದ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೀರ್ಯಗುಂದಿಸಲಾದ ಕುರಿಯ ಮಾಂಸ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮರದ ದಂಡದ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಇದ್ದಿಲಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲ'ಅಕ್ವಿಲಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಕೇಸರಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 319.</ref> === ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Acqua pazza.jpg|thumb|left|200px|ನೆಪೊಲಿಟನ್‌ ವಲಯದಿಂದ ಅಕ್ವಾ ಪಾಜ್ಜಾ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯ.<ref name="Volpi">[56]</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Spaghettiniphoto.jpg|thumb|right|200px|Spaghetti alla puttanesca, ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಹಾಗೂ ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಸ್ಟಾ ಆವಿಷ್ಕಾರ.]] [[ಕ್ಯಾಂಪಾನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಟೊಮೆಟೊಗಳು, ಮೆಣಸುಗಳು, [[ವಸಂತ ಕಾಲದ ಈರುಳ್ಳಿ]]ಗಳು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು, ಪಲ್ಲೆಹೂಗಳು, ಸೊಂಪಿನ ಗಿಡ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಿತ್ತಳೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪರ್ವತದ ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. [[ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಆಹಾರ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ಯಾಸ್ಟಾದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯೂರಮ್ ಗೋಧಿ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನೀರೆಮ್ಮೆ]]ಯ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಮೊಜ್ಜಾರೆಲಾ]]ಬಹಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಸ್ಟಿಯೆರಾ]] [[sfogliatelle]] ಹಾಗೂ ರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿರುವ [[babà]] ಸಹ ಸೇರಿವೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 337.</ref> ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಇಡೀ ಕ್ಯಾಂಪಾನಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡುಗೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಪಾಸ್ಟಾ, ತರಕಾರಿಗಳು, ಗಿಣ್ಣು, ಹಾಗೂ ಮೀನು, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳಂತಹ ಕಡಲ ಆಹಾರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಲೀನಸತ್ತೆಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಂಬಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ sartù di riso, ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಬಡವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪಾಸ್ಟಾ ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಇತರೆ ಪಾಸ್ಟಾ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಿವೆ. === ಅಪುಲಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Zeppula.jpg|thumb|left|175px|ಝೆಪೊಲ್‌ ಅಥವಾ ಝೆಪುಲ್‌ - ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಪುಲಿಯಾದ ಸಲೆಂಟೊದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ.]] [[ಅಪುಲಿಯಾ]] ಅಥವಾ ''ಪಗ್ಲಿಯಾ'' ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಈರುಳ್ಳಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ಯೂರಮ್‌ ಗೋಧಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪಾಸ್ಟಾಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಖ್ಯಾತ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪೈಕಿ ಟೊಮೆಟೊಗಳು, ಝುಚ್ಚಿನಿ, ಹೂಕೋಸುಗಳು, ಮೆಣಸುಗಳು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆಗಿಡಗಳು, ಹೂಕೋಸು ಕಿವಿಗಳು, ಸೊಂಪಿನ ಗಿಡ, [[ಚಿಕೋರಿ ಗಿಡ]], ಸಣ್ಣ ಬೀಜಗಳು, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅಪುಲಿಯಾ ಇಡೀ ಇಟಲಿಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಾಗೂ ಕಡಲ ಆಹಾರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಸಿಂಪಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳಂತಹ ಮಾಂಸಾಹಾರಗಳು ಲಭ್ಯ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಮಾಂಸಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಭಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 361.</ref> === ಬೆಸಿಲಿಕೇಟಾ === ಹಂದಿ ಮಾಂಸವು [[ಬೆಸಿಲಿಕೇಟಾ]]ದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಡುಗಂಬಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ಕುರಿ ಮಾಂಸವೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಪಾಸ್ಟಾ ಸಾಸ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಖಾರವುಳ್ಳ ಪೆಪೆರೊನ್ಸಿನಿಯನ್ನು ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕಹಿಯಾದ [[digestif]] ''Amaro Lucano'' ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 383.</ref> === ಕ್ಯಾಲಬ್ರಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Melon2.jpg|thumb|right|150px|ಕೆಲಬ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಳು]] ಅ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು ಹಾಗೂ ಭೇಟಿಗಾರರು [[ಕೆಲಬ್ರಿಯಾ]]ದ ಈ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಅರಬರು ಕಿತ್ತಳೆ, ನಿಂಬೆ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಪಲ್ಲೆಹೂ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಿಡಗಳನ್ನು(ಅಣಬೆ) ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತಂದರು. [[ಸಿಸ್ಟರ್ಸಿಯನ್‌]] ಬೈರಾಗಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ [[ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ [[ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ]]ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಂಜೂ]] ಹಾಗೂ ನೆಪೊಲಿಯನ್‌ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಂಚ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ, ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಅಡುಗೆ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇಕ್‌ಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ''gateau'' ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, '''gatò'' ' ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಕಡಲ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ [[ಕತ್ತಿಮೀನು]], [[ಸೀಗಡಿ]], [[ಕಡಲೇಡಿ]], [[ಕಡಲ ಚಿಳ್ಳೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಹಣ್ಣು]], ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಗ್ರೇ, ಕ್ರಿಮ್ಸನ್‌ ಸ್ವೀಟ್‌, [[ಕ್ಯಾಂಟೆಲೋಪ್‌]], ''ಟೆಂಡ್ರೇಲ್‌ ವರ್ಡ್‌'', ''piel de sapo'' ಹಾಗೂ ''invernale giallo'' ಇಂತಹ [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ''ಮೆಸಿಡೊನಿಯಾ ಡಿ ಫ್ರುಟಾ'' (ಹಣ್ಣು ರಸಾಯನ)ದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ [[ಪ್ರೊಸಿಯುಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 401.</ref> === ಸಿಸಿಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:Cassatasiciliana.jpg|thumb|left|180px|ಸಿಸಿಲಿಯ ಪಲೆರ್ಮೊದ ಕೆಸಟಾ ಸಿಸಿಲಿಯಾನಾ ಎಂಬ ಸಮೃದ್ಧ ಸಿಹಿ ಕೇಕ್‌. ವಿವಿಧ ಬೀಜಗಳು, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಗಿಣ್ಣು, ವಿವಿಧ ಲಿಕ್ಯೂರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಕಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:'Mpanatigghi.JPG|thumb|right|175px|'Mpanatigghi ಎಂಬುದು ಮೊಡಿಕಾದಿಂದ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಪೇಸ್ಟ್ರಿಗಳು. ಇವು ಚಾಕಲೇಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.]] ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೆಲೆಯೂರಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ತುಣುಕುಗಳೂ ಉಂಟು. ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ, ಇದರ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಆಧಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌, ಗ್ರೀಕ್‌ ಮತ್ತು ಅರಬ್‌ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. [[ಡಯೊನ್ಸಿಯಸ್‌]] ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವೈನ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಿದನು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್‌]]ನಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ತುಣುಕು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾತನ ರೋಮನರು [[ಹೆಬ್ಬಾತು]] ಮಾಂಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. [[ಬೈಝಾಂಟೀನ]]ರು ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿ ಸ್ವಾದಗಳತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿಸಿದರು. ಅರಬರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ [[ಜಲ್ದರು ಹಣ್ಣು]], [[ಸಕ್ಕರೆ,]], [[ನಿಂಬೆ ಕುಲದ ಹಣ್ಣು]], ಸಿಹಿ ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಳು, ಅಕ್ಕಿ, ಕೇಸರಿ, [[ಒಣ ದ್ರಾಕ್ಷಿ]]ಗಳು, [[ಜಾಕಾಯಿ]], [[ಲವಂಗ]], [[ಕರಿ ಮೆಣಸು]] ಹಾಗೂ [[ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಚಕ್ಕೆ]] ತಂದರು. ನಾರ್ಮನ್ನರು ಮತ್ತು [[ಹೊಹೆನ್‌‌ಸ್ಟಾಫೆನ್]]‌ ಜನರು ಮಾಂಸದ ಆಹಾರದತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿಸಿದರು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಜನರು ನೂತನ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾಕಲೇಟ್‌, ಮೆಕ್ಕೆ-ಜೋಳ, ಟರ್ಕಿ ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೋಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 423.</ref> ದ್ವೀಪದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳಾದ [[ಎಗ್‌‌ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್‌]], [[ಮೆಣಸು]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಟಮೆಟೊಗಳು ಹಾಗೂ [[ಟ್ಯೂನಾ]], [[ಸೀ ಬ್ರೀಮ್]], [[ಸೀ ಬಾಸ್]]‌, [[ಕಟ್ಲ್‌ಫಿಷ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಕತ್ತಿಮೀನು]]ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಟ್ರಪನಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಮೀನಿನೊಂದಿಗೆ [[ಕೂಸ್‌ಕೂಸ್]]‌ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಿಸಿಲಿಯ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ [[ಅರಾನ್ಸಿನಿ]] (ಕರಿಯಲಾದ ಅಕ್ಕಿಯ [[ಕ್ರೊಕೆಟ್]]‌ಗಳು), [[ಪಾಸ್ಟಾ ಅಲ್ಲ, ನಾರ್ಮಾ]] (ಕ್ಯಾಟನಿಯಾದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ), [[ಕೆಪೊನೆಟಾ]], [[ಪಾನಿ ಕಾ ಮೂಸಾ]] ([[ಪಾಲರ್ಮೊ]]) ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾನೊಲೊ ಸಿಸಿಲಿಯೆನೊ]], [[ಗ್ರ್ಯಾನಿಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸೆಟಾ ಸಿಸಿಲಿಯಾನಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಖಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳು). === ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Orilletas1.JPG|thumb|right|230px|ಒರಿಲೆಟಸ್‌ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾರ್ಡಿನಿಯನ್‌ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:Pane Sardo Pane di Villaurbana (Oristano) o.jpg|thumb|left|210px|ಒರಿಸ್ಟನೊ ಸಮೀಪದ ವಿಲಾರ್ಬಾನಾ ಮೂಲದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆತ್ತಲಾದ ಸಾರ್ಡಿನಿಯನ್‌ ಬ್ರೆಡ್‌.]] [[ರಾಕ್‌ ಲಾಬ್ಸ್ಟರ್‌ಗಳು]], [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಪಿ]], ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌, ಟ್ಯೂನಾ, ಸಾರ್ಡೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಡಲ ಆಹಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖಾಂಶದಲ್ಲಿವೆ. ಮರಿ ಹಂದಿ ಹಾಗೂ ಕಾಡು ಹಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ, ಬ್ರೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ದಪ್ಪಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ತರ್ಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪುದಿನ ಮತ್ತು ಮರ್ಟ್ಲ್‌ಗಿಡವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾದ ಬ್ರೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಒಣಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೇವವಾದ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳಿ್ಇಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತಾಜಾ ಇರಬಹುದು. ''civraxiu'', ''coccoi pinatus'' ಎಂಬ ಅತಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬ್ರೆಡ್‌, ಜೊತೆಗೆ ಕೇವಲ ಹಿಟ್ಟು ಹಾಗೂ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ''pistoccu'' ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಇವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ತಗುಲಿಸದೇ ಸುಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ದನಗಾಹಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಟೊಮೆಟೊಗಳು, ತುಳಸಿ, ಆರಿಗಾನೊ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಹಾಗು ಕಡಕ್‌ ಗಿಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 457, 460.</ref> == ಊಟದ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ರಚನಾ ವಿಧಾನ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ಭೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿವೆ. ಹಸಿವಿನ ತ್ವರಿತ ಶಮನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಭೋಜನಾ ಸಮಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ದೈನಿಕ ಭೋಜನೆಗಳು ಇತರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಜಾದಿನಗಳಂದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಭೋಜನಗಳು ಕೆಲವು ತಾಸುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಬಹುದು. ಇಂದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಮೆನುವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮದುವೆಗಳು) ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯ ಕೋರ್ಸು, [[ಪಕ್ಕದ ಖಾದ್ಯ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಭೋಜನಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ ''ಪ್ರೈಮೊ'' ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಸೊಟೊ ಅಥವಾ ಪಾಸ್ಟಾದಂತಹ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳುಂಟು. ಆಧುನಿಕ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯೂ ಸಹ ಒಂದೇ ಕೋರ್ಸ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ಒಂದರಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲವೂ) ಇದರಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಲಭಿಸುವವು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಸ್ಟ ಮತ್ತು ಲೆಗ್ಯೂಮ್‌ಗಳು) [[ಚಿತ್ರ:Prosecco-gold-arrangement-1.jpg|thumb|upright|ಹೊಳಪು ನೀಡುವ ಪ್ರೊಸೆಕೊದ ಬಾಟಲಿ. ಇದನ್ನು ಅಪೆರಿಟಿವೊ ಆಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು.]] {| class="wikitable sortable " |- !ಭೋಜನಾ ಹಂತಗಳು !ಸಂಯೋಜನೆ |- | ಅಪೆರಿಟಿವೊ | [[apéritif]] ಭಾರಿ ಭೋಜನದ ಮುಂಚೆ ಹಸಿವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಹ ಖಾದ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದು. * [[ಕ್ಯಾಂಪಾರಿ]] * [[ಸಿಂಜಾನೊ]] * [[ಪ್ರೊಸೆಕೊ]] * [[ಅಪೆರೊಲ್‌]] * [[ಸ್ಪ್ರಿಟ್ಜ್‌]] * [[ವರ್ಮೌತ್‌]] |- | ಆಂಟಿಪ್ಯಾಸ್ಟೊ | ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ' ಬಿಸಿಯಾದ ಅಥವಾ ತಣ್ಣನೆಯ [[ಹಸಿವು ಪ್ರಜೋದಕ]]ಗಳು |- | ಪ್ರೈಮೊ | 'ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸು' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿಯಾದ ಪಾಸ್ಟಾ, ರಿಸೊಟೊ, ನಾಕಿ, ಪೊಲೆಂಟಾ ಅಥವಾ ಸೂಪು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. |- | ಸೆಕೆಂಡೊ | 'ಎರಡನೆಯ ಕೋರ್ಸ್‌' ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾದ ಮೀನು ಅಥವಾ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕರು ಮಾಂಸ, ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧನ ನಂತರ ಗೋಮಾಂಸವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಟಸ್ಕನಿಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವೂ ಉಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | ಕಾಂಟೊರ್ನೊ | ಪಕ್ಕದ ಖಾದ್ಯಗಳು - ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಚ್ಚಡಿ ಅಥವಾ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲಾದ ತರಕಾರಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕೋರ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಚ್ಚಡಿ ಸಹ ಉಂಟು. |- | ಫಾರ್ಮ್ಯಾಜಿಯೊ ಎ ಫ್ರೂಟಾ | 'ಗಿಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು' ಭೋಜನಾನಂತರದ ಮೊದಲ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಸ್ಥಳೀಯ ಗಿಣ್ಣುಗಳು '''ಆಂಟಿಪಾಸ್ಟೊ'' ಅಥವಾ ''ಕಾಂಟರ್ನೊ'' ದ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. |- | ಡೊಲ್ಸ್‌ | ಕೇಕ್‌, ಕುಕೀಗಳಂತಹ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು |- | ಕೆಫೆ | ಕಾಫೀ |- | ಡೈಜೆಸ್ಟಿವೊ | 'ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು' (ಮದ್ಯಗಳು ([[ಗ್ರಪ್ಪಾ]], [[ಅಮರೊ]], [[ಲಿಮೊನ್ಸೆಲೊ]], [[ಸಂಬುಕಾ]], [[ನೊಸಿನೊ]] (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''[[ಅಮಜಾಕೆಫೆ]]'' (ಕಾಫಿ ಕಿಲ್ಲರ್‌) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ). |} ಗಮನಿಸಿ: ಭೋಜನಾಮಂದಿರದ ಮೆನುಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೈಮಿ, ಸೆಕೆಂಡಿ, ಕಾಂಟೊರ್ನಿ ಮತ್ತು ಡೈಜಸ್ಟಿವಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. == ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Italian trattoria sign.jpg|thumb|upright|ಟ್ರಟೊರಿಯ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೀತಿಯದೂ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅದರೊಂದಿಗೇ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇವಾನ್ಸ್‌, 198-200.</ref> {| class="wikitable sortable " |- !ಕೇಂದ್ರದ ವರ್ಗ !ವಿವರಣೆ |- | [[ಅಗ್ರೊಟುರಿಸ್ಮೊ]] | ಕೆಲಸದ ಹೊಲಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಭೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಬಡಿಸುವುದುಂಟು. ಇಂತಹ ಭೋಜನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಸಿರು-ಸ್ವರ್ಣ ವರ್ಣ, ಜೊತೆಗೆ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕವಲುಚಮಚ ಸಂಕೇತದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref name="Evans, 200">ಇವಾನ್ಸ್‌, 200.</ref> |- | [[ಬಾರ್‌]]/ಕೆಫೆ | ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ, [[ಪಾನೀಯ]]ಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳು ಹಾಗೂ ಮದ್ಯ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇವು ಬೆಳಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಯೊಚ್‌]], [[ಪಾಣಿನಿ]], [[ಟ್ರಾಮೆಜಿನಿ]] (ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು [[ಸ್ಪುಂಟಿನಿ]] ([[ಆಲಿವ್‌]]ಗಳು, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಚಿಪ್ಸ್‌]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಫ್ರಿಟಾಟಾ]] ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳು) ಸೇರಿವೆ.<ref name="Evans, 200" /> |- | ಬಿರೆರಿಯಾ | ಇಟಲಿಯ ಮದ್ಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಬಿಯರ್‌ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವು.<ref name="Evans, 200" /> |- | ಫ್ರಾಸ್ಕಾ/ಲೊಕಾಂಡಾ | ಫ್ರಿಯುಲಿಯನ್ ವೈನ್‌ ತಯಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಇವು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ತೆರೆದು, ವೈನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರೆ ಆಹಾರವೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.<ref name="Evans, 200" /> |- | ಆಸ್ಟರಿಯಾ | ಪ್ರದೇಶದ ಸರಳ ಆಹಾರ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ; ಮೆನು ಕೇವಲ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Evans, 201">ಇವಾನ್ಸ್‌, 201.</ref> |- | ಪಾನಿನೊಟೆಸಿಯಾ | ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ತೆರೆದಿರುವ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್‌ ಅಂಗಡಿ.<ref name="Evans, 201" /> |- | [[ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾ]] | ಪಿಜ್ಜಾ ಪರಿಣತರು. ಮರ-ಸುಟ್ಟು ಸುಡಲಾದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ.<ref name="Evans, 203">ಇವಾನ್ಸ್‌, 203</ref> |- | ಪೊಲೆಂಟಾರಿಯಾ | [[ಎಮಿಲಿಯಾ ರೊಮ್ಯಾಗ್ನಾ]]ದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರ.<ref>ಇವಾನ್ಸ್‌, 203.</ref> |- | [[ರಿಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌]] | ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮೆನು ಪುಸ್ತಕ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.<ref name="Evans, 203" /> |- | ಸ್ಪಗೆಟೇರಿಯಾ | ನಾಪೊಲಿ ಮೂಲದ ಈ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ಟಾ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮುಖ್ಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯ.<ref>ಇವಾನ್ಸ್‌, 204.</ref> |- | ಟವೊಲಾ ಕ್ಯಾಲ್ಡಾ | ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಖಾದ್ಯಗಳ ಮೇಜು'. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಿನಿಸುಗಳು ಲಭ್ಯ. ಹಲವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11ಕ್ಕೆ ತೆರೆದು ರಾತ್ರಿ ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ.<ref>ಇವಾನ್ಸ್‌, 205</ref> |- | [[ಟ್ರಟೊರಿಯಾ]] | ಪರಿವಾರ-ಚಾಲಿತ ಉಪಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರವಿದು. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ.<ref>ಇವಾನ್ಸ್‌, 205.</ref> |} == ಪಾನೀಯಗಳು == === ಕಾಫೀ === {{See also|espresso}} [[ಚಿತ್ರ:Linea doubleespresso.jpg|thumb|upright|ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ]] [[ಚಿತ್ರ:Coffee Moka.JPG|thumb|left|upright|ಮೊಕಾ ಪರ್‌ ಇಲ್‌ ಕೆಫೆ]] ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಶೈಲಿಯಾ ''ಕೆಫೆ'' ಎಂಬ ಕಾಫಿಯನ್ನು [[ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]‌ನಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಕಾಫೀ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕಪ್ಪಗೆ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಪ್ಪಗೆ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾಫೀಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಫೀನ್‌ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪು. ಇದರ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸರಿ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ತುಂಬ ಹೊತ್ತು ಸುಟ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಫೀನ್‌ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚಿಲ್ ಗಗಿಯಾ ಆಧುನಿಕ [[ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು 1937ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಪ್‌ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರು ಸುಮಾರು 90-95&nbsp;°C (194-203&nbsp;°F) ತನಕ ತಪ್ತಗೊಳಿಸಿ, 25-30 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಆ ನೀರನ್ನು ಕೆಲವು ಗ್ರ್ಯಾಂಗಳಷ್ಟು ನುಣ್ಣನೆಯ ಕಾಫಿಪುಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸುಮಾರು 25 ಮಿಲಿಲೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಾಫಿ ಡಿಕಾಕ್ಷನ್‌ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 300.</ref> ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಲಾ ನೆಪೊಲಿಟಾನಾ'' ಎಂಬುದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ಸ್ಟವ್‌-ಟಾಪ್‌ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಶೋಧಕದೊಳಗೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಟ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿ ಕುದಿಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಈ ಘಟಕವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ನೀರು ಪುಡಿಯ ಮೂಲಕ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿ ಡಿಕಾಕ್ಷನ್‌ ಆಗುವುದು. ''ಮೊಕಾ ಪರ್‌ ಇಲ್‌ ಕೆಫೆ'' ಎಂಬುದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ಸ್ಟವ್‌-ಟಾಪ್‌ ಘಟಕ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ ಕಾಫಿಪುಡಿಯನ್ನು ಶೋಧಕದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟಕವನ್ನು ಒಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಕುದಿಸಿದಾಗ, ಹಬೆಯ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ನೀರು ಏರಿ, ಕಾಫಿಪುಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು, ಡಿಕಾಕ್ಷನ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಪುನಃ ಸಂಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಪಿರೆಸ್‌, 301.</ref> ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಡೆಮಿಟಾಸ್]]‌ ಲೋಟದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕೆಫೆ ಮಚಿಯಾಟೊ]] ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹಬೆಯಾಡಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಹಾಕಿ [[ರಿಸ್ಟ್ರೆಟೊ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೂ ಕಡಕ್‌ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; [[ಕ್ಯಾಪುಚಿನೊ]] ಹಾಲಿನ ಮಿಶ್ರಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಗಿನ ಕಾಫಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕೆಫೆಲ್ಯಾಟೆ]] ಎಂಬುದು ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ ಹಾಗೂ ಕುದಿಸಿದ ಹಾಲು ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕೆಫೆ ಆವ್‌ ಲೇಯ್ಟ್]]‌ನ ತರಹವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಲೋಟದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲ್ಯಾಟೆ ಮಚಯಾಟೊ]] (ಸ್ಪಾಟೆಡ್‌ ಮಿಲ್ಕ್‌) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಲೋಟ ಬಿಸಿ ಹಾಲು, ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. The [[Bicerin]] is also an ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ coffee, from [[Turin]]. It is a mixture of [[cappucino]] and traditional [[hot chocolate]], as it consisits of a mix of coffee and [[drinking chocolate]], and with a small addition of milk. It is quite thick, and often whipped cream/foam with chocolate powder and sugar is added on top. === ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಕ್ (ಮದ್ಯಸಾರಿಯ) ಪಾನೀಯಗಳು === ==== ವೈನ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:DOCG.jpg|thumb|left|100px|ವೈನ್‌ ಬಾಟಲಿಯ ಮೇಲೆ DOCG ಛಾಪು]] [[ಚಿತ್ರ:Limoncello.jpg|left|80px|thumb|ಲೆಮೊನಿಸೆಲೊ ಬಾಟಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Fiasco di vino rosso da tavola Monteriggioni.jpg|thumb|right|150px|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮದ್ಯದ ಸೀಸೆಯಲ್ಲಿ ಟಸ್ಕನ್‌ ಚಿಯಂಟಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Bottle of Campari (United States).jpg|thumb|right|150px|ಕ್ಯಾಂಪಾರಿ ಬಾಟಲಿ.]] ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈನ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೈನ್‌ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಈ ದೇಶದಿಂದಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗುವುದು. ಈ ವೈನ್‌ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಾಟಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ವೈನ್‌ನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಗಟು ರಫ್ತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸವನ(ಸಂಸ್ಕರಣ) ಮಾಡಲಾದ ವೈನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಇಡೀ [[ನೂತನ ಪ್ರಪಂಚ]]ದಲ್ಲಿ ವೈನ್‌ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಕೊಪ್ಲಾನ್‌, 301.</ref> ಇಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೈನ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.<ref>ಕೊಪ್ಲಾನ್‌, 311.</ref> ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವೈನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಇಟಲಿಯ ಈ ದ್ರಾಕ್ಷಿತೋಟಗಳು, [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ವೈನ್‌]] ಎಂದರೆ 'ಹೂಜಿತುಂಬ ವೈನ್' ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಮೂಲ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ಬೆಳೆಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು 1963ರಲ್ಲಿ ''[[Denominazione di origine controllata]]'' (DOC) ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ವೈನ್‌ ತಯಾರಕರು DOC ದರ್ಜೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ನೆರವಾಗಲು, ''[[Indicazione Geografica Tipica]]'' (IGT) ಎಂಬುದು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳುಳ್ಳ 'ಹುದ್ದೆ'ಯಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ 1980ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು, ಕೇವಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ದರ್ಜೆ ''[[Denominazione di origine controllata e garantita]]'' (DOCG) ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref>ಕೊಪ್ಲಾನ್‌, 307-308.</ref> ==== ಬಿಯರ್‌ ==== ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಿಯರ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ತಿಳಿ ಲಾಗರ್]]‌ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಿಯರ್‌ ವೈನ್‌ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌, ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಸೇವನೆ ಕಡಿಮೆ. [[ಪೆರೊನಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೊರೆಟ್ಟಿ]] ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಬಟ್ಟಿ-ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ಬಟ್ಟಿ-ಮನೆಗಳಿವೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ಹಾಗೂ [[ಆಲ್ಟೊ ಅಡಿಗ್‌/ದಕ್ಷಿಣ ಟಿರೊಲ್‌]] (ಇದು ಮುಂಚೆ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದೇಶದ ಟಿರೊಲ್‌ನಲ್ಲೇ ಬಿಯರ್‌ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಯಾಗುವುದು). ==== ಮಿಸ್ಕಲೆನಿಯಾ ==== ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಹಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಮದ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಲಿಮೊನ್ಸೆಲೊ]] ಎಂಬುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ರಸದ ತೀಕ್ಷ್ಣ-ಸಿಹಿ ಮದ್ಯ. ಇದು ಸಿಸಿಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯ ([[ಸೊರೆಂಟೊ]], [[ಅಮಾಲ್ಫಿ]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್‌ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಮದ್ಯ. ಇದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಮದ್ಯ. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಮದ್ಯವು ಅತಿ ಕಡುವಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಲೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಮಾರೊ ಸಿಸಿಲಿಯನೊ]]ಗಳು ಎಂಬುದು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ದ್ರವ. ಭಾರೀ ಭೋಜನಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[Grappa]] ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಮಾದರಿ ಮದ್ಯ. ಇದು [[ಆಲ್ಪ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೊ ಕಣಿವೆ]]ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಮದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಖ್ಯಾತ ಗ್ರಪ್ಪಾಗಳನ್ನು [[ವೆನೆಟೊ]], [[ಪಿಯೆಡ್ಮಾಂಟ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಟ್ರೆಂಟಿನೊ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸವನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಾರ್ಟಿನಿ]], [[ವರ್ಮೌತ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಂಪಾರಿ]] ಮೂರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಹಸಿವುಕಾರಿ ಮದ್ಯಗಳು. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಷ್ಯಾಂಪೇನ್‌]]ನ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾದ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿರುವ [[ಪ್ರೊಸೆಕೊ]] ಎಂಬುದು ವೆನೆಟೊ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊಳಪಿನ ಮದ್ಯ.<ref name="Atkin">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2007/nov/11/foodanddrink1|title=The fizz that's the bizz|last=Atkin|first=Tim, ''The Observer'' |date=November 11, 2007 |accessdate=2008-12-29}}</ref><ref name="Dane">{{cite web|url=http://www.thestreet.com/print/story/10272259.html|title=Pop the Cork on Prosecco|last=Dane|first=Ana, ''TheStreet.com''|date=July 3, 2006|accessdate=2008-12-29|archive-date=2015-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150913004621/http://www.thestreet.com/print/story/10272259.html|url-status=dead}}</ref> == ರಜಾದಿನಗಳ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ == ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಜಾದಿನದ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಿವೆ. [[ಮಧ್ಯ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮವನ್ನು ತಡೆದುದಕ್ಕೆ, ಸಿಸಿಲಿಯನ್ನರು ಪ್ರತಿ 19 ಮಾರ್ಚ್‌ರಂದು [[La Festa di San Giuseppe]] ([[ಸಂತ ಜೋಸೆಫರ ದಿನಾಚರಣೆ]]) [[ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್]]‌ರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು. [[ಫಾವಾ ಬೀಜ]]ವು ಜನತೆಯನ್ನು ಮಹಾಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಸಂತ ಜೋಸೆಫ್‌ರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪೂಜಾವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಇತರೆ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಂಪುವಸ್ತ್ರ ಧಾರಣೆ, [[ಝೆಪೊಲೆ]] ಎಂಬ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಬಡವರಿಗೆ ಆಹಾರ ದಾನವು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ. [[ಈಸ್ಟರ್‌ ರವಿವಾರ]]ದಂದು ವೀರ್ಯಗುಂದಿಸಿದ ಕುರಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಇಟಲಿಯಾದ್ಯಂತ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಂಬ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟಸ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯ ಈಸ್ಟರ್‌ ತಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲಾಮಿ, [[ಕುದಿಸಲಾದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]], ವೈನ್‌, ಈಸ್ಟರ್ ಕೇಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಜ್ಜಾ ಸೇರಿವೆ. [[ಕೊಲಂಬಾ ಪಾಸ್ಕ್ವೆಲ್‌]] ಎಂಬುದು ಈಸ್ಟರ್‌ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಕ್‌. ಇದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಈಸ್ಟರ್ ಡವ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಈಸ್ಟರ್‌ ಕೇಕ್‌' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾರಿವಾಳವೊಂದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ [[ಬಾದಾಮ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಮುತ್ತಿನ ಸಕ್ಕರೆ]] ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಪೂರ್ವದಿನ]] ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉಪವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ, ''ಸೆನಾ ಡಿ ಮ್ಯಾಗ್ರೊ'' ಎಂಬ ಮಾಂಸರಹಿತ ರಾತ್ರಿಯ ಲಘು ಭೋಜನ ಸೇವಿಸಲಾಗುವುದು. [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌]] ದಿನದಂದು, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಟೊರ್ಟೆಲಿನಿ]] ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವುದುಂಟು. [[ಪ್ಯಾನೆಟೊನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಂಡೊರೊ]] ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ ಕಾಲದ ಮಾದರಿ ಕೇಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. == ಭೋಜನದ ಅಂಶಗಳು == === ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರ (ತಿಂಡಿ) === [[ಚಿತ್ರ:Granita brioche.JPG|thumb|left|200px|ಮಾದರಿಯ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ತಿಂಡಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟಾ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಯೊಚೆ ಇದೆ.]] ಬೆಳಗಿನ ತಿಂಡಿ ಅಥವಾ ''colazione'' ಮೊದಲ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಭೋಜನವಾಗಿದೆ.‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಉಪಾಹಾರಗಳು [[ಲಘು-ಉಪಾಹಾರ ಶೈಲಿ]]ಯದ್ದಾವಿಬೆ.ಇವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಗ್ರೀಸ್‌ ಅಥವಾ ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌ ದೇಶಗಳ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇಟಲಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳಗಿನ ತಿಂಡಿಯು [[ಕೆಫೆ ಎ ಲ್ಯಾಟೆ]] (ಹಾಲಿನೊಂದಿಗಿನ ಬಿಸಿ ಕಾಫಿ) ಅಥವಾ ಬ್ರೆಡ್‌ ಅಥವಾ ರೊಲ್ಸ್‌, ಬೆಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಜ್ಯಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ''ಪ್ರೈಮಾ ಕೊಲಾಜಿಯೊನ್'' ‌ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ''ಕೊಲಾಜಿಯೊನ್‌'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ''Fette biscottate'' (ಕುಕಿಯಂತಹ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬ್ರೆಡ್‌ - ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ಹಾಗೂ [[ಬಿಸ್ಕೊಟಿ]]ಗಳನ್ನು (ಕುಕೀಗಳು) ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಚಾಕಲೇಟ್‌ ಪಾನೀಯಗಳು, ಸಾದಾ ಹಾಲು, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಫಿ ಬೆರೆಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವರು. ಕಾಫಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ (''ಬಾರ್‌'' ) ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಲಾದಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ಯಾಪುಚಿನೊ]] ಎ ಕಾರ್ನೆಟೊ'' (ನೊರೆಯುಳ್ಳ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿ) ಅಥವಾ [[ಎಸ್ಪ್ರೆಸೊ]] ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪೈಕಿ ತಿಂಡಿಯ ಎಕದಳ-ಧಾನ್ಯ-ಅಧಾರಿತ ಆಹಾರಗಳು, ಹಣ್ಣುಮರಬ್ಬ (ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಊರಿಟ್ಟ ಹಣ್ಣು (''ಮ್ಯಾಸಿಡೊನಿಯಾ'' ), [[ಮ್ಯೂಸ್ಲಿ (ತಿರುವಿದ ಬೇಳೆಗಳು, ಒಣಹಣ್ಣು, ಗೋಡಂಬಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಾಡಿದ, ಬೆಳಗಿನ ತಿಂಡಿಯ ಒಂದು ಖಾದ್ಯ)]] ಹಾಗೂ ಮೊಸರು ಈ ಭೋಜನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಲಘು ಉಪಾಹಾರ (ಮಾದರಿಯಾಗಿ ''ಪಾನಿನೊ'' ಅಥವಾ ಸುತ್ತಿದ ಬ್ರೆಡ್‌) ಸೇವಿಸುವುದು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ಆಗೊಮ್ಮೆ-ಈಗೊಮ್ಮೆ, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ರವಿವಾರಗಳಂದು, ಜನರು ಇಬ್ಬನಿಯಷ್ಟು ತಣ್ಣನೆಯ ಬ್ರಿಯೊಚ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಗ್ರ್ಯಾನಿಟಾ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿ ಸೇವಿಸುವರು. === ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Lasagna.jpg|thumb|right|200px|ಲಸಾಂಜ (ಏಕವಚನ Lasagna) - ಇದನ್ನು ಬೆಚಮೆಲ್‌ ದ್ರವೀಯ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸುಡಲಾದ ಪಾಸ್ಟಾ ಪೇಸ್ಟ್ರಿ ಹಾಗೂ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ ದ್ರವೀಯ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆವೃತ್ತಿ ತಯಾರಿಸಲು ಬದನೇಕಾಯಿ, ಕೂರ್ಷೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಸಮಯ ಇಂತಹ ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ''ಪ್ರ್ಯಾಂಜೊ'' ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನವು ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಭೋಜನವಾಗಿದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನದ ಸಮಯವು 12 ಗಂಟೆಯಿಂದ 2 ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಾದರೂ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೋಜನವನ್ನು ತಡವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1.15ರಿಂದ 2.15ರ ತನಕ ಸೇವಿಸುವರು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಭೋಜನಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿವುಕಾರಿ ಪದಾರ್ಥಗಳೂ (''ಆಂಟಿಪ್ಯಾಸ್ಟೊ'' - ಭೋಜನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ) ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಮಾಂಸಗಳು (''affettati'' ) ಮತ್ತು ಹಂದಿ ತೊಡೆ ಮಾಂಸಗಳು, ಗಿಣ್ಣು, ಬ್ರಷೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್‌ಗಳು, ಆಲಿವ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಬಹುದಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ''ಪ್ರೈಮೊ'' <ref name="helium.com">{{cite web |author=USA |url=http://www.helium.com/items/1023991-how-to-structure-italian-meals?page=2 |title=How to structure Italian meals - by Ron James - Page 2 |publisher=Helium |date= |accessdate=2010-04-04 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸ್‌ ಭಕ್ಷ್ಯವುಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಸ್ಟಾ ಅಥವಾ ಶಾವಿಗೆ, ಸೂಪ್‌, ಕ್ರಿಪ್‌, ರವಿಯೊಲಿ, ರಿಸೊಟ್ಟೊ ಮುಂತಾದ ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ ಬಿಸಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳುಂಟು. ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಕೋರ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ''ಸೆಕೆಂಡೊ'' ದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮೀನು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಭೋಜನಾನಂತರದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು (''ಡಾಲ್ಸ್'' )‌ <ref name="helium.com" /> ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು - ಇವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಸ್ಟಾ ಬೀಜದ ಬಣ್ಣ. ಇಂದು, ಸಮಯದ ಅಭಾವವಿರುವುದರಿಂದ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಭೋಜನಗಳು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಆದರೂ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಸಮೃದ್ಧ ಭೋಜನವನ್ನು ಆನಂದಿಸುವರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಗಳು ರವಿವಾರಗಳಂದು ಭಾರೀ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನಾ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ಬರಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ; ಅಥವಾ ಕೆಫೆಟೆರಿಯಾ/ಕ್ಯಾನ್ಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಭೋಜನಾ ವಿರಾಮದ ವೇಳೆ (12.00ರಿಂದ 14.00 ಗಂಟೆಯ ವರೆಗೆ) ಹಲವು ಅಂಗಡಿಗಳು ''pausa'' ಗಾಗಿ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುತ್ತವೆ. === ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಲಘು ಉಪಾಹಾರ === ಹಲವು ಇಟ್ಯಾಲಿನ್ನರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು, ದಿನದ ತರಗತಿಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ''ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಲಘು ಉಪಾಹಾರ'' ಅಥವಾ ''ಮಿರಿಂಡಾ'' ಸೇವಿಸುವರು. ಇದರ ಸಮಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3 ಗಂಟೆಯಿಂದ 5 ಗಂಟೆಯ ವರೆಗೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ತಿನ್ನಬಹುದು-ಹಣ್ಣು, ಮೊಸರು, ಐಸ್‌ ಕ್ರೀಮ್‌, ಬೀಜಗಳು, ಬ್ರಿಯಾಷ್‌, ಕುಕ್ಕಿಗಳು, ಬಿಸ್ಕಟ್‌ಗಳು, ಕೇಕ್‌, ಒಣ ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೂಸ್‌. === ರಾತ್ರಿಯ ಭೋಜನ === ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ರಾತ್ರಿಯ ಭೋಜನೆಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನೆಯ ಅಂಶಗಳಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಗುರ ಭೋಜನೆ ಸೇವಿಸುವರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಪಚಡಿ, ಸೂಪ್‌, ರಿಸೊಟೊ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಹೋದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನೆ ಸೇವಿಸುವಂತಹದಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಸೆನಾ'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಿಗಿಂಗಲೂ ತಡವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಭೋಜನ ಮಾಡುವರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅಥವಾ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಸೇವಿಸುವರು. ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಯ 7.30ರಿಂದ 9.30ರ ತನಕ. == ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ == === ಯುರೋಪ್‌ === ==== ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ==== [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]‌ ಪಾಕಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ, [[ಶಾವಿಗೆ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್]]‌ನಂತಹ [[ಪಿಜ್ಜಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಸ್ಟಾ]] ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ [[ರಾಗು]] ಒಂದಿಗೆ [[ಲಸಾಂಜ]], [[ಬೆಚಮೆಲ್‌ ಸಾಸ್‌]], ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. === USA ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Supreme pizza.jpg|left|thumb|ಪೆಪೆರೊನಿ, ಅಣಬೆಗಳು, ಆಲಿವ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಮೆಣಸುಗಳುಳ್ಳ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಿಜ್ಹಾ.]] ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಲಿಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಹವಾಗುಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಅಮೆರಿಕೀಕರಣ]]ಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತಿನ್ನಲಾದ [[ಪಿಜ್ಜಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿಯಪೊಲಿಟನ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ದಪ್ಪವಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿ-ಗಿಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತದೆ. ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಆಧಾರದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಥವಾ ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಕಾಗೊ-ಶೈಲಿಯ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು]] ಅಥವಾ [[Fettuccine alfredo]] ಸೇರಿವೆ. === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ === [[ಚಿತ್ರ:Milanesa napolitana (1).jpg|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಫ್ರೈಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ 'ಮಿಲನೆಸಾ ಎ ಲಾ ನಪೊಲಿಟಾನಾ' - ಇದು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌-ಪ್ರೇರೇಪಿತ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಇದು ಮಿಲಾನ್‌ ನಗರ ಮೂಲದ ಕೊಟೊಲೆಟಾ ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷಿಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.]] ==== ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ==== 1900ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಸಾವೊ ಪಾಲೊ]] ಮತ್ತು [[ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೇರೋ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪಿಜ್ಜಾ]] ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ==== ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ==== ಬಹಳಷ್ಟು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಕಾರಣ, ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಅಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ ''[[ಮಿಲ್ಯಾನೆಸಾ]]ಗಳು'' ಅಥವಾ ಬ್ರೆಡ್‌ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಮಾಂಸಗಳೂ (ಈ ಹೆಸರು ಮೂಲತಃ ಇಟಲಿಯ ಮಿಲ್ಯಾನ್‌ ನಗರದ [[cotoletta alla milanese]] ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಪಿಸಾ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸಾ'' ಎನ್ನಲಾದ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅರ್ಜೆಂಟೀನ್‌ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಬದಲಿಗೆ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ [[ಕ್ಯಾಲ್ಜೋನ್‌]]ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಹಲವು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌-ಅರ್ಜೆಂಟೀನ್‌ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ಸೊರೆಂಟಿನೊ]]ಗಳು'' ಮತ್ತು ಅರ್ಜೆಂಟೀನ್‌ ನಾಕಿ. ==== ವೆನಿಜುಯೆಲಾ ==== [[ವೆನಿಜುಯೆಲಾ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭಾವವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ''ಪಾನ್‌ ಚಬಾತಾ'' ಅಥವಾ ವೆನಿಜುಯೆಲನ್‌ ಚಿಯಾಬಟಾ, ''ಪಾನ್‌ ಸಿಸಿಲಿಯೆನೊ'', ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಬ್ರೆಡ್‌, ''ಕೆನೊಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯೆನೊ'', ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಕೆನೊಲಿ ಹಾಗೂ [[ಚಿನೊಟೊ]] ಎಂಬ ಪಾನೀಯವು ವೆನಿಜೂಯೆಲಾ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭಾವದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. === ಆಫ್ರಿಕಾ === ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಎಥಿಯೊಪಿಯಾ]], [[ಲಿಬ್ಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ಸೊಮಾಲಿಯಾ]]ದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಈ ದೇಶಗಳ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ==== ಲಿಬಿಯಾ ==== ಲಿಬಿಯಾ ಇಟಲಿಯ ವಸಾಹತು ಆಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇಟಲಿಯ ಪರಂಪರೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿದೆ. ಲಿಬಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಾಸ್ಟಾ]] ಹಾಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಖಾರವಿರುವ ಲಿಬಿಯನ್‌ ಸೂಪ್‌ ಷರ್ಬಾ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ. ಬಝಿನ್‌ ಎಂಬುದು ಬಾರ್ಲಿ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಗಟ್ಟಿ ಹಿಟ್ಟು. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಟಾಟಾ ಮುಬಾಟಾನಾ (ತುಂಬಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ) ಸಹ ಲಿಬಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯ. ಕರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ತುಂಡುಗಳಿಗೆ ಖಾರವಾದ ಮಾಂಸ ತುಂಡು ಮಿಶ್ರಿಸಿ, ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರೆಡ್‌ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಬಟಾಟಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ನರು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ. ಇವು ಈ ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. ಹಂದಿ ತೊಡೆ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಗಿಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಆಮುದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದಲ್ಲ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಭೋಜನಾಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳಿವೆ. ಪಾಸ್ಟಾಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ತಿನ್ನುವ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಮಾದರಿಯ ಮಳೆಯ ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದ ಒಣ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಲಿವ್‌ ತೈಲದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ತೈಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ದಕ್ಕಿವೆ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=20em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಕೆಪ್ಯಾಟಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಮತ್ತು ಮೊಂಟಾನಾರಿ, ಮೆಸಿಮೊ. ''ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ: ಎ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006. ISBN 0-8247-9755-8. * [[ಡೆಲ್‌ ಕಾಂಟ್‌, ಆನಾ]]. ''ದಿ ಕಾನ್ಸೈಸ್‌ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊನೊಮಿ ಆಫ್‌ ಇಟಲಿ''. USA: ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೊಬ್ಲ್‌ಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 2004. ISBN 1-59474-023-2 * ಡಿಕೀ, ಜಾನ್‌, ''ಡೆಲಿಝಿಯಾ'' ! ದಿ ಎಪಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದೇಯ್ರ್‌ ಫುಡ್‌'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, 2008)'' * ಇವಾನ್ಸ್‌, ಮ್ಯಾಥ್ಹೂ; ಕಾಸಿ, ಗೇಬ್ರಿಯೆಲಾ; ಡಿ'ಒನಹಿಯಾ, ಪೀಟರ್‌, ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಇಟಲಿ''. CA: ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾನೆಟ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಪಿಟಿವೈ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, 2000. ISBN 1-85210-958-0. * ಕೊಪ್ಲ್ಯಾನ್‌, ಸ್ಟೀವೆನ್‌; ಸ್ಮಿತ್‌, ಬ್ರಯಾನ್‌ ಹೆಚ್‌.; ವೇಸ್‌, ಮೈಕಲ್‌ ಎ.; ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್‌ ವೈನ್‌'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ವಾನ್‌ ನಾಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ರೇನ್ಹೋಲ್ಡ್‌, 1996. ISBN 0-8247-9755-8. * ಪಿರಾಸ್‌, ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಡಾಗ್ಲಿಯಾನಿ, ಯುಜೆನಿಯೊ. ''ಕ್ಯುಲಿನರಿಯಾ ಇಟಲಿ''. ಕೊಲ್ನ್‌: Könemann Verlagsgesellschaft mbh, 2000. ISBN 1-59474-023-2 == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * [[ರೈಲಿ, ಗಿಲಿಯನ್‌]] (2007) ''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌ ಟು ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಫುಡ್‌''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ISBN 978-0-19-860617-8 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Cuisine of Italy}} * [http://tangoitalia.com/c_trentino.html Trentino-Alto Adige ಪಾಕಪದ್ಧತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819055324/http://tangoitalia.com/c_trentino.html |date=2010-08-19 }} {{cuisine}} {{DEFAULTSORT:Italian Cuisine}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್‌ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] 3qrs21geliejqx0s77he6s86njkk9kc 0 24129 1373485 1339028 2026-05-16T01:48:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373485 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Edward Jenner | box_width = 250px | image = Edward Jenner2.jpg | image_width = 200px | caption = Jenner in the prime of his studies | birth_date = 17 May 1749 | birth_place = Berkeley, Gloucestershire | death_date = {{Death date and age|1823|1|26|1749|5|17|df=y}} | death_place = [[Berkeley, Gloucestershire]] | residence = Berkeley, Gloucestershire | citizenship = | nationality = United Kingdom | ethnicity = | field = Microbiology | work_institutions = | alma_mater = [[St George's, University of London]] | doctoral_advisor = [[John Hunter (surgeon)|John Hunter]] | doctoral_students = | known_for = [[smallpox vaccine]] | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | prizes = }} '''ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಂಥೋನಿ ಜೆನ್ನರ್''' (17 ಮೇ 1749 - 26 ಜನೆವರಿ 1823) ಒಬ್ಬ [[ಆಂಗ್ಲ]] ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಬರ್ಕ್ಲಿ, ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು [[ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆ]]ಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಪ್ರತಿರೋಧಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವರು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು, ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದೆ.<ref name="JennerSundayTimes"/><ref name="JennerBBC"/><ref name="JennerDinWeb"/> == ಆರಂಭಿಕ ಬದುಕು == ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಬರ್ಕ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ 17 ಮೇ 1749ರಲ್ಲಿ ([[ಪುರಾತನ ಕಾಲಮಾಪಕದ ಪ್ರಕಾರ]] 6 ಮೇ). ನಂತರ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು, ದಕ್ಷಿಣ ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌‍ನ [[ಚಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಸೋದ್‌ಬರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಲಡ್‌ಲೋ]] ಎಂಬ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಕೆಳಗೆ, ತಮ್ಮ 14ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. 1770ರಲ್ಲಿ ಜೆನ್ನರ್,[[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಜಾನ್ ಹಂಟರ್]] ಮತ್ತು ಇತರರ ಬಳಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. :[[ವಿಲಿಯಮ್ ಒಸ್ಲೆರ್]] ಪ್ರಕಾರ ಜೆನ್ನೆರ್ ಹಂಟರ್ ಬಳಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾರ್ವೇ]]ಯ ’ಡೋಂಟ್ ಥಿಂಕ್ ಟ್ರೈ’ ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಆಗಿದೆ.<ref name="Loncarek" /> ಜೆನ್ನೆರ್ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅದಾಗಲೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹಂಟರ್ ಅವರು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಕುರಿತು ಜೆನ್ನರ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರೇ ಜೆನ್ನರ್‌ರನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. 1773ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗಿ, ಬರ್ಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿ [[ವೈದ್ಯರು]] ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರೆನಿಸಿದರು. :ಜೆನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಸೇರಿ [[ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌‌‌]]ನ, [[ರೋಡ್‌ಬರೊಹ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೆನ್ನೆರ್ [[ಗಂಟಲೂತ]]ದ ಮೇಲೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯ :ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘವೇ [[ಫ್ಲೀಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜ]] ಅಥವಾ ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರೊದ್‌ಬೊರೊದ ಫ್ಲೀಸ್ ಇನ್ ಪಾರ್ಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಿಡುಬು == :ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಡುಬಿ]]ನ ಭೀತಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಮೂರು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದವರು ಅತಿಯಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಲೇಡಿ ಮೇರಿ ವರ್ಟ್ಲೆ ಮಾಂಟೆಗು]] [[ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1716-1718ರಲ್ಲಿ, [[ಆಟಮನ್ ರಾಜವಂಶ]]ದ [[ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು]] ಹಾಕಿಸುವ ತತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಕೂಡ ತಂದರು. ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ [[ವಾಲ್ಟೇರ್]] ಅವರು, 60% ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಿಡುಬಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು, ಅವರಲ್ಲಿ 20% ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದರು. 1770ರವರೆಗೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೂ ಆರು ಜನರು (ಸೆವೆಲ್, ಜೆನ್ಸೆನ್, ಜೆಸ್ಟಿ 1774, ರೆಂಡೆಲ್, ಪ್ಲೆಟ್ 1791) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ (ಸಿಡುಬಿನ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವ ವೈರಸ್) ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಸಿಡುಬಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref name="PlettSudhoffs" /> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1774ರ ಸಿಡುಬಿನ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ವೇಳೆ [[ಡೋರ್‌ಸೆಟ್‌]]ನ ವ್ಯವಸಾಯಗಾರ [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಜೆಸ್ಟಿ]], ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಪ್ರತಿರೋಧಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು]], ಆದರೆ ಈ ವಿಧಾನವು ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯದ ನಂತರ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು ಜೆಸ್ಟಿಯವರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book |author=Grant J |title=Corrupted Science| publisher= Facts, Figures & Fun, 2007 |isbn=13:9871904332732 |page=24}}</ref> <div style="float:right;margin:5px 0 5px 5px;padding:3px;width:25em;background:#d3ffcd;border:1px solid #393"> <table style="background:none"><td> <tr> <td>'''ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ:''' </td></tr><td> <tr><td>ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲವು ಕುದುರೆಗಳ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದ್ದು, "ದಿ ಗ್ರೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಂತದ್ದು, ಮತ್ತು ಇದು ತೋಟದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಹಸುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.</td></tr><td> </td></td></td></table> </div> :ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಹೈನುಗಾರರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಡುಬು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೆನ್ನರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ [[ಕೌಪಾಕ್ಸ್]] ನ (ಸಿಡುಬನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹುದೇ ರೋಗ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತದ್ದು) ಬೊಕ್ಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕೀವು ಹೈನುಗಾರರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವುದರಿಂದ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ರೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಜೆಸ್ಟೀಸ್]]‌ರವರ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬದವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ರೋಗದ ಸೋಂಕು ತಗಕುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿಯ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸಿಡುಬು ರೋಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. :14 ಮೇ 1796ರಲ್ಲಿ, ಜೆನ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು, 8 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಫಿಪ್ಸ್]] (ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಮಾಲಿಯ ಮಗ) ಎನ್ನುವವನಿಗೆ, ಬ್ಲಾಸಮ್ ಎನ್ನುವ ಹಸುವಿನಿಂದ,<ref name="JennerMuseum" /> ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ತಗುಲಿದ ಸಾರಾ ನೇಮ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಹೈನುಗಾರ್ತಿಯ ಕೈನಲ್ಲಾದ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಹಸುವಿನ ತೊಗಲನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ (ಈಗ ಇದು ಟೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು ಲಸಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ 17ನೆ ಪ್ರಕರಣ ಫಿಪ್ಸ್ ಅವರದ್ದಾಗಿದೆ. :ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನ ಫಿಪ್ಸ್‌ನ ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಕೀವಿನ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನೇಮ್ಸ್ ಅವರ ಬೊಕ್ಕೆಯಿಂದಾದ ಕೀವನ್ನು ತೆಗೆದು ಮರದ ತುಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಫಿಪ್ಸ್ ಅವರ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜ್ವರ ಹಾಗೂ ಅಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ, ಅವರು ಫಿಪ್ಸ್‌ನಿಗೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೀಡುವ [[ಹಲವಾರು ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ರೋಗವೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಈ ಬಾಲಕನು ಅನೇಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟನು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಸೋಂಕಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜೆನ್ನರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. <div style="float:left;margin:5px 5px 5px 0;padding:3px;width:25em;background:#d3ffcd;border:1px solid #393"> <table style="background:none"><td> <tr><td>'''ತಿಳಿದಿರುವಂತದ್ದು ''' </td></tr><td> <tr><td> ಸಿಡುಬು, ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದಂತದ್ದು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದಂತದ್ದು. </td></tr><td> <tr><td>'''ಸಿದ್ಧಾಂತ ''' </td></tr><td> <tr><td>ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಸೋಂಕು ಸಿಡುಬಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.</td></tr><td> <tr><td>'''ಪರೀಕ್ಷೆ''' </td></tr><td> <tr><td> ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ನಂತರ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪಡೆದು, ಅದು ಸಿಡುಬಿನ ಸೋಂಕು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾದರೆ, ಸಿಡುಬಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಯೆ. </td></tr><td> <tr><td>'''ಫಲಿತಾಂಶ:''' </td></tr><td> <tr><td>ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಿಡುಬಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. </td></tr><td> </td></td></td></td></td></td></td></td></td></table> </div> :ರೊನಾಲ್ಡ್ ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಅದ್ವಿತೀಯ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಿದರು ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನಂತರ ಅವರು ಅದು ಸಿಡುಬಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನುವುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೌಪಾಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಹಸುವಿನ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲ್ಲದೆ, ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕೂಡ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಕ್ತದೊಳಕ್ಕೆ ತೂರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Hopkins" /> ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು 23 ವಿಷಯಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಂತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಾರವು ಅವರ ಪುರಾವೆಗಳ ಊರ್ಜಿತತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. :ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ವರದಿಯನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಯೋಗದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸುಧಾರಣೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸದ ನಂತರ, ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದವು{{ndash}} ಇದರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಿರುವಂತೆ ಆಗ ಕೂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂಜಾಗೃತೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 1840ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿಡುಬಿನದ್ದೇ{{ndash}} ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು{{ndash}} ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೌಪಾಕ್ಸ್{{ndash}} ಬಳಸಿ ಲಸಿಕೆ{{ndash}}ಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ([[ಲಸಿಕೆಯ ಕಾಯ್ದೆ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ) [[ಚಿತ್ರ:The cow pock.jpg|thumb|300px| 1802ರ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ಕುರಿತಾದ ವ್ಯ್‌ಂಗ್ಯ ಭಾವಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ನೆರ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವರೆಲ್ಲ ತಮಗೆ ಆಕಳಿನಂತೆ ಕೊಂಬು ಬರಬಹುದೇನೋ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] :ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಲಸಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯವು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಅದು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಗೆ ತಡೆಯನ್ನೊಡ್ಡಿತು. ಅವರು ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ರಾಜನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಲಸಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ £10,000 ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. 1806ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದುವರಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೂ £20,000 ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. :1803ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಇವರು [[ಸಿಡುಬ]]ನ್ನು ಬುಡಸಮೇತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಲಸಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಮಾಜ, '''ಜೆನೇರಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆ''' ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1808ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಸಮಾಜವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಸಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನಿಸಿತು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು 1805ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಘದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾದರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಈಗ ಅದು [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]] ಎಂದಾಗಿದೆ. 1806ರಲ್ಲಿ ಇವರು [[ಸ್ವಿಡಿಶ್ ರಾಜವಂಶದ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. :1811ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ಇವರು, ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರವೂ ಸಿಡುಬು ಕಾಣಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಧಿಯು, ಹಿಂದಿನ ಲಸಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಇವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. 1821ರಲ್ಲಿ ಇವರು [[ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ IV]] ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ತಾದ ರಾಷ್ಠ್ರೀಯ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಇವರನ್ನು ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಮಹಾಪೌರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 1823ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇವರು ತಮ್ಮ ''ಒಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮೈಗ್ರೇಷನ್ ಆಫ್ ಬರ್ಡ್ಸ್'' ನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. :ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು 1823 ಜನೆವರಿ 25ರಂದು [[ಲಕ್ವ]]ದಿಂದ ಜರ್ಜರಿತರಾದರು ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಬಲಬಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇವರು ಇದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಮುಖರಾಗಲಿಲ್ಲ. 26 ಜನೆವರಿ 1823ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 73ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತದಿಂದ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಇವರು ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹಾಗೂ ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ 21ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದನು. [[ಚಿತ್ರ:Edward Jenner manuscript.jpg|thumb|right| ಅವನ ಮೂಲ ವರದಿಯು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್‌(ಲಂಡನ್)ನಲ್ಲಿದೆ]] == ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸುವಿಕೆ == :1796 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು, ಟ್ರಿಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಪ್ಪಂದಕ ಡಾ. ಜಾನ್ ಕ್ಲಿಂಚ್ ಅವರು ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ನ ಡಾ.ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕ್ಲಿಂಚ್ ಅವರು ಸಿಡುಬಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿ ಕೌಪಾಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ಲಸಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು 6 ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆಯಷ್ಟೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರೋಗಿಗೆ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. 1800 ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು 23 ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ತಾವು ನಡೆಸಿದ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ, ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಶೋಧನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಮುಂಚೆ ಬಹುಶಃ ಕ್ಲಿಂಚ್ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. :ಜೆನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಂಚ್, ಇಬ್ಬರೂ 1749ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಇವರು ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ನ, ಸಿರೆನ್‌ಸಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಡಾ.ವಾಶ್‌ಬೌರ್ನ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಜಾನ್ ಹಂಟರ್ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಆದರೆ ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ಪೂಲ್ ಹತ್ತಿರ ಡೋರ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರು. 1775ರಲ್ಲಿ ಬೊನಾವಿಸ್ತಾದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸಲು ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. 8 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಟ್ರಿನಿಟಿಗೆ ನಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾನುವಾರ ಧರ್ಮೋಪನ್ಯಾಸಕರಿಗೆ ಧರ್ಮ ಭೋದನೆ ಮಾಡಿದರು. ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ, ಅದೇ ಚರ್ಚನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ-ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಜೆನ್ನರ್, ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು 1789ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆಂಚ್ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. :1800 ಜುಲೈ 15ರಂದು, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್‌ರಿಂದ ಲಸಿಕೆಯ ಎರಡನೆ ಸರಕು ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರನ್ನು ತಲುಪಿತು; ಎರಡು ಸರಕಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಂತೆಯೆ ಇದು ಕೂಡ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್. ಜಾನ್ಸ್ ಮಧ್ಯದ ದ್ವೀಪ, ಹರ್ಬರ್ ಗ್ರೇಸ್‌ಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಮೂಲಕ, ನಂತರ ಧರ್ಮೋಪನ್ಯಾಸಕ ಮಂತ್ರಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದು ತಲುಪಿತು. 1800ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರು ಪಕ್ಕದ ಸೆಂಟ್. ಜಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗಲ್ ಕೋವ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜನರಿಗೆ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು ಹಾಗೂ 1801ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು 700 ಜನರಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರು. :ವಿಲಿಯಮ್ ಆರ್. ಲೆಫಾನು ಅವರು ಜೆನ್ನರ್ ಕುರಿತ ನಿರ್ಧಾರಕ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ 1800 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಿ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರಪಡಿಸಿದ. ಬೆಂಜಮಿನ್ ವಾಟರ್‌ಹೌಸ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಾರರೆನಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದುಃಖವೆಂದರೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಾಖಲೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಲಸಿಕೆಯ ಖಚಿತ ತಾರೀಖು ದೊರಕದೆ ಇರುವುದು. ಕ್ಲೆಂಚ್ ಅವರು ಟ್ರಿನಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕ ಫಲಕದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. (ಈ ವಿಭಾಗವು ಜಾನ್ ಡಬ್ಲು.ಆರ್. ಮ್ಯಾಕ್‌ಇಂಟೈರ್, ಎಮ್‌ಬಿ ಬಿಎಸ್ ಇವರಿಂದ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಸಿ. ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಹೌಸ್ಟನ್, ಎಮ್‌ಡಿ ಇವರು ’ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣ’ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸಿಎಮ್‌ಎಜೆ 14ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999) == ಪರಂಪರೆ == :1979ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]], ಸಿಡುಬು ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಂಡ ರೋಗ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಜನರ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ, ಆದರೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಇದು ಬುಡಸಮೇತ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ''ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ'', ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಈಗಲೂ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಾದ [[ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಡೆ ಕೇಂದ್ರ]] (ಸಿಡಿಸಿ) [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ [[ನೋವೊಸಬಿರ್ಸ್ಕ್ ಆಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌‍ನ ಕೋಲ್ಟ್ ಸೋವ್‌]] [[ಸ್ಟೇಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ವೈರಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಬೈಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ VECTOR]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. :ಅವರ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಲಸಿಕೆಯು ಆಧುನಿಕ-ದಿನಗಳ [[ಪ್ರತಿರೋಧಕಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವು ಒಂದು ದಿನ ಸಂಧಿವಾತ, ಏಡ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರೋಗಗಳ ಔಷಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="JennerEssortment" /> == ಸ್ಮಾರಕ == [[ಚಿತ್ರ:Jenner-statue-by-lachlan-mvc-006f.jpg|thumb|right| ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪ]] [[File:Edward Jenner National Museum Tokyo.jpg|thumb|right|ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕ]] * ಈಗ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಮನೆ ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹಸುವಿನ ಕೊಂಬು ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌, ಬರ್ಕ್ಲಿ]] ಪಟ್ಟಣದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. * ಜೆನ್ನರ್ ಅವರನ್ನು ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಚರ್ಚಿನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣುಮಾಡಲಾಯಿತು{{Citation needed|date=December 2009}}. * [[ಗ್ಲೊಸಿಸ್ಟೀರ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]]‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಸೀವಿಯರ್]] ಕೆತ್ತಿದ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. * [[ಟ್ರಫಲ್‌ಗರ್ ಚೌಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಉದ್ಯಾನವನ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="JennerArchivesRCP"/> * [[ಯುಲೇ]]ಯ ಬಳಿಯಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟೆರ್‌ಶೈರ್ ಗ್ರಾಮ ಡೌನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಿಲ್ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ’ಸ್ಮಾಲ್‌ಪೊಕ್ಸ್ ಹಿಲ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಯಿಲೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಜೆನ್ನೆರ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ, ಲಂಡನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಜೆನ್ನರ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದು. ಅವರ ಎದೆಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="StGeorgesHistory"/> * ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ, ಸೋಮರ್‌ಸೆಟ್ ಕಂಟ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು, 19ನೆ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಂದ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆಗೆ ಈಗಿನ ಜೆನ್ನರ್ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, [[ಜೆನ್ನರ್ ಪಟ್ಟಣ ನಿವೇಶನ]], ಜೆನ್ನರ್ ಅಡ್ಡರಸ್ತೆ ಮತ್ತು [[ಜೆನ್ನರ್‌ನಗರ,ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. * ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯ ರಕ್ತಪಡೆಯುವ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ವಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಹಾಗೆಯೇ ನಾರ್ತ್ ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಗೂ ಜೆನ್ನರ್ ವಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == * 1798 ''ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಶೀಲನೆ'' * 1799 ''ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಲೋಕನಗಳು'' * 1800 ''ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನಗಳ ಒಂದು ನಿರಂತರತೆ'' 40pgs * 1801 ''ಲಸಿಕೆಯ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚಿಕೆಯ ಮೂಲ'' 12pgs == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Commons|Edward Jenner}} * [[s:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೆನ್ನರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಪುಟ]] *[[ಲಸಿಕೆ]] * [[ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು]] * [[ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚುವಿಕೆ]] * [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|refs= <ref name="JennerSundayTimes">{{cite web|url=http://sundaytimes.lk/080601/FunDay/famous.html |title=Edward Jenner - (1749–1823) |publisher=Sundaytimes.lk |date=1 June 2008 |accessdate=28 July 2009}}</ref> <ref name="JennerBBC">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/jenner_edward.shtml |title=History - Edward Jenner (1749 - 1823) |publisher=BBC |date=1 November 2006 |accessdate=28 July 2009}}</ref> <ref name="JennerDinWeb">{{cite web |url=http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp |title=Edward Jenner - Smallpox and the Discovery of Vaccination |publisher= |date= |accessdate=28 July 2009 |archive-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827080455/http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp |url-status=dead }}</ref> <ref name="Loncarek">{{cite journal |author=Loncarek K |title=Revolution or reformation |journal=Croatian Medical Journal |volume=50 |issue=2 |pages=195–7 |year=2009 |month=April |pmid=19399955 |pmc=2681061 |doi=10.3325/cmj.2009.50.195}}</ref> <ref name="PlettSudhoffs">{{cite journal |author=Plett PC |trans_title=Peter Plett and other discoverers of cowpox vaccination before Edward Jenner |language=German |journal=Sudhoffs Archiv |volume=90 |issue=2 |pages=219–32 |year=2006 |pmid=17338405 |title=Peter Plett and other discoverers of cowpox vaccination before Edward Jenner}}</ref> <ref name="JennerMuseum">{{cite web |title=Edward Jenner & Smallpox |url=http://www.jennermuseum.com/sv/smallpox2.shtml |publisher=The Edward Jenner Museum |accessdate=13 July 2009 |archive-date=28 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628230753/http://jennermuseum.com/sv/smallpox2.shtml |url-status=dead }}</ref> <ref name="Hopkins">{{cite book |first=Donald R. |last=Hopkins |title=The greatest killer: smallpox in history, with a new introduction |publisher=[[University of Chicago Press]] |location=Chicago |year=2002 |page=[http://books.google.co.uk/books?id=z2zMKsc1Sn0C&pg=PA80 80] |isbn=978-0-226-35168-1 |oclc=49305765}}</ref> <ref name="JennerEssortment">{{cite web |url=http://www.essortment.com/all/edwardjennersm_rmfk.htm |title=Dr. Edward Jenner and the small pox vaccination |publisher=Essortment.com |date= |accessdate=28 July 2009 |archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090414155704/http://www.essortment.com/all/edwardjennersm_rmfk.htm |url-status=dead }}</ref> <ref name="JennerArchivesRCP">{{cite web |url= http://www.aim25.ac.uk/cgi-bin/search2?coll_id=7135&inst_id=8 |title= JENNER, Edward (1749-1750) |author= [[Royal College of Physicians]] |work= AIM25 Archives |access-date= 31 ಜುಲೈ 2010 |archive-date= 7 ನವೆಂಬರ್ 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171107144243/http://www.aim25.ac.uk/cgi-bin/search2?coll_id=7135&inst_id=8 |url-status= dead }}</ref> <ref name="StGeorgesHistory">{{cite web |url= http://www.stgeorges.nhs.uk/aboutourhistory.asp |title= Our History |author= [[St George's, University of London]] |access-date= 31 ಜುಲೈ 2010 |archive-date= 10 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101110210111/http://www.stgeorges.nhs.uk/aboutourhistory.asp |url-status= dead }}</ref> }} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * [http://www.aim25.ac.uk/cgi-bin/search2?coll_id=7135&amp;inst_id=8 ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿನ ವರದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107144243/http://www.aim25.ac.uk/cgi-bin/search2?coll_id=7135&inst_id=8 |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2017 }} * ಬ್ಯಾರೊನ್, ಜಾನ್ ಎಮ್.ಡಿ. ಎಫ್.ಆರ್.ಎಸ್., "ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್‌ ಎಮ್‌ಡಿ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಡಿ ಎಫ್‌ಆರ್‌ಎಸ್‌ ಜೀವನ", ಹೆನ್ರಿ ಕೊಲ್‌ಬರ್ನ್, ಲಂಡನ್, 1827. * ಬ್ಯಾರೊನ್, ಜಾನ್, "ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್‌ನ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಜೀವನ". ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು. (ಲಂಡನ್ ) 1902. * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಾರ್ಯ. ಬಿಎಮ್‌ಜೆ 1949 ಇ ಅಶ್ವೋರ್ತ್ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್ * ಫಿಷರ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಬಿ., "ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್ 1749-1823," ಆಂಡ್ರೆ ಡೊಯೆಚ್, ಲಂಡನ್, 1991. * {{cite journal |author=Cartwright K |title=From Jenner to modern smallpox vaccines |journal=Occupational Medicine |volume=55 |issue=7 |pages=563 |year=2005 |month=October |pmid=16251374 |doi=10.1093/occmed/kqi163}} * {{cite journal |author=Riedel S |title=Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination |journal=Proceedings |volume=18 |issue=1 |pages=21–5 |year=2005 |month=January |pmid=16200144 |pmc=1200696}} * {{cite journal |author=Tan SY |title=Edward Jenner (1749-1823): conqueror of smallpox |journal=Singapore Medical Journal |volume=45 |issue=11 |pages=507–8 |year=2004 |month=November |pmid=15510320 |url=http://www.sma.org.sg/smj/4511/4511ms1.pdf |access-date=31 ಜುಲೈ 2010 |archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226120923/http://www.sma.org.sg/smj/4511/4511ms1.pdf |url-status=dead }} * {{cite journal |author=van Oss CJ |title=Inoculation against smallpox as the precursor to vaccination |journal=Immunological Investigations |volume=29 |issue=4 |pages=443–6 |year=2000 |month=November |pmid=11130785}} * {{cite journal |author=Gross CP, Sepkowitz KA |title=The myth of the medical breakthrough: smallpox, vaccination, and Jenner reconsidered |journal=International Journal of Infectious Diseases |volume=3 |issue=1 |pages=54–60 |year=1998 |pmid=9831677 |doi=10.1016/S1201-9712(98)90096-0}} * {{cite journal |author=Willis NJ |title=Edward Jenner and the eradication of smallpox |journal=Scottish Medical Journal |volume=42 |issue=4 |pages=118–21 |year=1997 |month=August |pmid=9507590}} * {{cite journal |author=Theves G |trans_title=Smallpox: an historical review |language=German |journal=Bulletin De La Société Des Sciences Médicales Du Grand-Duché De Luxembourg |volume=134 |issue=1 |pages=31–51 |year=1997 |pmid=9303824 |title=Smallpox: an historical review}} * {{cite journal |author=Kempa ME |trans_title=Edward Jenner (1749-1823)--benefactor to mankind (100th anniversary of the first vaccination against smallpox) |language=Polish |journal=Polski Merkuriusz Lekarski |volume=1 |issue=6 |pages=433–4 |year=1996 |month=December |pmid=9273243 |title=Edward Jenner (1749-1823)--benefactor to mankind (100th anniversary of the first vaccination against smallpox)}} * {{cite journal |author=Baxby D |title=The Jenner bicentenary: the introduction and early distribution of smallpox vaccine |journal=FEMS Immunology and Medical Microbiology |volume=16 |issue=1 |pages=1–10 |year=1996 |month=November |pmid=8954347 |doi=10.1111/j.1574-695X.1996.tb00105.x}} * {{cite journal |author=Larner AJ |title=Smallpox |journal=The New England Journal of Medicine |volume=335 |issue=12 |pages=901; author reply 902 |year=1996 |month=September |pmid=8778627}} * {{cite journal |author=Aly A, Aly S |title=Smallpox |journal=The New England Journal of Medicine |volume=335 |issue=12 |pages=900–1; author reply 902 |year=1996 |month=September |pmid=8778626 |doi=10.1056/NEJM199609193351217}} * {{cite journal |author=Magner J |title=Smallpox |journal=The New England Journal of Medicine |volume=335 |issue=12 |pages=900 |year=1996 |month=September |pmid=8778624 |doi=10.1056/NEJM199609193351217}} * {{cite journal |author=Kumate-Rodríguez J |trans_title=Bicentennial of smallpox vaccine: experiences and lessons |language=Spanish |journal=Salud Pública De México |volume=38 |issue=5 |pages=379–85 |year=1996 |pmid=9092091 |title=Bicentennial of smallpox vaccine: experiences and lessons}} * {{cite journal |author=Budai J |trans_title=200th anniversary of the Jenner smallpox vaccine |language=Hungarian |journal=Orvosi Hetilap |volume=137 |issue=34 |pages=1875–7 |year=1996 |month=August |pmid=8927342 |title=200th anniversary of the Jenner smallpox vaccine}} * {{cite journal |author=Rathbone J |title=Lady Mary Wortley Montague's contribution to the eradication of smallpox |journal=Lancet |volume=347 |issue=9014 |pages=1566 |year=1996 |month=June |pmid=8684145 |doi=10.1016/S0140-6736(96)90724-2}} * {{cite journal |author=Baxby D |title=The Jenner bicentenary; still uses for smallpox vaccine |journal=Epidemiology and Infection |volume=116 |issue=3 |pages=231–4 |year=1996 |month=June |pmid=8666065 |doi=10.1017/S0950268800052523 |pmc=2271423}} * {{cite journal |author=Cook GC |title=Dr William Woodville (1752-1805) and the St Pancras Smallpox Hospital |journal=Journal of Medical Biography |volume=4 |issue=2 |pages=71–8 |year=1996 |month=May |pmid=11616267}} * {{cite journal |author=Baxby D |title=Jenner and the control of smallpox |journal=Transactions of the Medical Society of London |volume=113 |issue= |pages=18–22 |year=1996 |pmid=10326082}} * {{cite journal |author=Dunn PM |title=Dr Edward Jenner (1749-1823) of Berkeley, and vaccination against smallpox |journal=Archives of Disease in Childhood |volume=74 |issue=1 |pages=F77–8 |year=1996 |month=January |pmid=8653442 |pmc=2528332 |url=http://fn.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8653442}} * {{cite journal |author=Meynell E |title=French reactions to Jenner's discovery of smallpox vaccination: the primary sources |journal=Social History of Medicine |volume=8 |issue=2 |pages=285–303 |year=1995 |month=August |pmid=11639810 |doi=10.1093/shm/8.2.285}} * {{cite journal |author=Bloch H |title=Edward Jenner (1749-1823). The history and effects of smallpox, inoculation, and vaccination |journal=American Journal of Diseases of Children |volume=147 |issue=7 |pages=772–4 |year=1993 |month=July |pmid=8322750}} * {{cite journal |author=Roses DF |title=From Hunter and the Great Pox to Jenner and smallpox |journal=Surgery, Gynecology & Obstetrics |volume=175 |issue=4 |pages=365–72 |year=1992 |month=October |pmid=1411896}} * {{cite journal |author=Turk JL, Allen E |title=The influence of John Hunter's inoculation practice on Edward Jenner's discovery of vaccination against smallpox |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=83 |issue=4 |pages=266–7 |year=1990 |month=April |pmid=2187990 |pmc=1292617}} * {{cite journal |author=Poliakov VE |trans_title=Edward Jenner and vaccination against smallpox |language=Russian |journal=Medit͡sinskai͡a Sestra |volume=44 |issue=12 |pages=49–51 |year=1985 |month=December |pmid=3912642 |title=Edward Jenner and vaccination against smallpox}} * {{cite journal |author=Hammarsten JF, Tattersall W, Hammarsten JE |title=Who discovered smallpox vaccination? Edward Jenner or Benjamin Jesty? |journal=Transactions of the American Clinical and Climatological Association |volume=90 |issue= |pages=44–55 |year=1979 |pmid=390826 |pmc=2279376}} * {{cite journal |author=Rodrigues BA |title=Smallpox eradication in the Americas |journal=Bulletin of the Pan American Health Organization |volume=9 |issue=1 |pages=53–68 |year=1975 |pmid=167890}} * {{cite journal |author=Wynder EL |title=A corner of history: Jenner and his smallpox vaccine |journal=Preventive Medicine |volume=3 |issue=1 |pages=173–5 |year=1974 |month=March |pmid=4592685 |doi=10.1016/0091-7435(74)90074-7}} * {{cite journal |author=Andreae H |trans_title=Edward Jenner, initiator of cowpox vaccination against human smallpox, died 150 years ago |language=German |journal=Das Offentliche Gesundheitswesen |volume=35 |issue=6 |pages=366–7 |year=1973 |month=June |pmid=4269783 |title=Edward Jenner, initiator of cowpox vaccination against human smallpox, died 150 years ago}} * {{cite journal |author=Friedrich I |trans_title=A cure for smallpox. On the 150th anniversary of Edward Jenner's death |language=Hungarian |journal=Orvosi Hetilap |volume=114 |issue=6 |pages=336–8 |year=1973 |month=February |pmid=4567814 |title=A cure for smallpox. On the 150th anniversary of Edward Jenner's death}} * {{cite journal |author=MacNalty AS |title=The prevention of smallpox: from Edward Jenner to Monckton Copeman |journal=Medical History |volume=12 |issue=1 |pages=1–18 |year=1968 |month=January |pmid=4867646 |pmc=1033768}} * {{cite journal |author=Udovitskaia EF |trans_title=Edward Jenner and the history of his scientific achievement. (On the 170th anniversary of the discovery of smallpox vaccination) |language=Russian |journal=Vrachebnoe Delo |volume=11 |issue= |pages=111–5 |year=1966 |month=November |pmid=4885910 |title=Edward Jenner and the history of his scientific achievement. (On the 170th anniversary of the discovery of smallpox vaccination)}} * {{cite journal |author=Voigt K |trans_title=The Pharmacy Display Window. Edward Jenner Discovered Smallpox Vaccination |language=German |journal=Pharmazeutische Praxis |volume=106 |issue= |pages=88–9 |year=1964 |pmid=14237138 |title=THE PHARMACY DISPLAY WINDOW. EDWARD JENNER DISCOVERED SMALLPOX VACCINATION.}} * ಸಿಡುಬು ರೋಗಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಡನ್ಸ್ ಸರ್ವೇಯ ಅವಲೋಕನ: http://explore.ordnancesurvey.co.uk/os_routes/show/1539 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110203014458/http://explore.ordnancesurvey.co.uk/os_routes/show/1539 |date=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 }} * 1970 ''ಡೇವಿಸ್ ಜೆಡಬ್ಲು. ಕೆನಡಾದ ಮೊದಲ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಾರ ರೆವೆರೆಂಡ್ ಜಾನ್ ಕ್ಲಿಂಚ್ ಬಗೆಗಿನ ಒಂಸು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರದಿ. '' ''ಸಿಎಮ್‌ಎಜೆ 1970;102:957-61.'' * 1970 ''ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಕೆಬಿ. ಸಿಡುಬು: ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೋಗ. '' ''ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಕಾಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವರದಿಗಳು Med Hist 1978;1:31-9.'' * 1951 ''ಲಿಫಾನು ಡಬ್ಲುಆರ್. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್‌ನ ಒಂದು ಜೈವಿಕ-ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿವರಣೆ ಪಟ್ಟಿ, 1749–1823. '' ''ಲಂಡನ್ (ಯುಕೆ): ಹಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲೈಥ್; 1951. ಪುಟ 103-8.'' == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಜೆನ್ನೆರ್‌ನ ವರದಿಗಳು: http://www.bartleby.com/38/4/ * [[ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲನ್‌]]ನ ಪೋಸ್ನರ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ''ಸಿಡುಬಿನ ಲಸಿಕೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಶೀಲನೆ'' ಯ ಒಂದು [http://posner.library.cmu.edu/Posner/books/book.cgi?call=614.4_J54I_1798 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626210358/http://posner.library.cmu.edu/Posner/books/book.cgi?call=614.4_J54I_1798 |date=26 ಜೂನ್ 2010 }} (1798) * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸೈಡರ್ ಹೌಸ್ ಉಲ್ಲೇಖನಾ ಕೇಂದ್ರ: http://www.jennermuseum.com * [ftp://ftp.mirrorservice.org/sites/ftp.ibiblio.org/pub/docs/books/gutenberg/etext98/teomm10.txt ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[ftp://ftp.mirrorservice.org/sites/ftp.ibiblio.org/pub/docs/books/gutenberg/etext98/teomm10.txt ಒಸ್ಲರ್, ಡಬ್ಲು]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.flickr.com/search/?q=Edward%20Jenner&amp;w=all ಫ್ಲಿಕ್ರ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್‌ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು ] * [http://www.flickr.com/search/?q=Temple%20Vaccinia&amp;w=all ಫ್ಲಿಕ್ರ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು] * [http://www.soglos.com/art-culture/garden/26294/The-Edward-Jenner-Museum-review ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನೆರ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನ] {{use dmy dates}} {{Persondata | NAME=Jenner, Edward | ALTERNATIVE NAMES= | SHORT DESCRIPTION=English doctor, introduced and studied the smallpox vaccine | DATE OF BIRTH= 17 May 1749 | PLACE OF BIRTH= [[Gloucestershire]] | DATE OF DEATH= 26 January 1823 | PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Jenner, Edward}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1986 ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1910 ಮರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್‌ನ ಅಲ್ಯುಮ್ನಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನದ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆರ್ಕೆಲೇಯಿಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಡುಬು]] [[ವರ್ಗ:ಲಕ್ವದಿಂದಾಗುವ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] afktgqzdigry14bzqxev0j0bdwpbx0y 0 24133 1373486 1373079 2026-05-16T02:15:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373486 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Enron Corporation | company_logo = [[ಚಿತ್ರ:Logo of Enron Corporation (1997).svg|150px|alt=A company logo with ENRON at a 45 degree angle and different colored lines above it, making the logo appear like a sideways 'E'.|Enron logo, designed by [[Paul Rand]]]] | company_type = Defunct / Asset-less Shell | slogan = Ask Why | company_vision = The World's Leading hey Company. | foundation = [[Omaha, Nebraska]], 1985 | location = [[Houston]], [[Texas]], United States | key_people = [[Kenneth Lay]], Founder, former Chairman and CEO<br />[[Jeffrey Skilling]], former President, CEO and COO<br />[[Andrew Fastow]], former CFO<br /> [[Rebecca Mark-Jusbasche]], former Vice Chairman, Chairman and CEO of Enron International<br />Stephen F. Cooper, Interim CEO and CRO<br />John J. Ray, III, Chairman | industry = formerly [[Energy]] | revenue = $101 billion (in 2000) | homepage = http://www.enron.com/ }} ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ '''ಎನ್ರಾನ್ ಹಗರಣ''', [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್]] ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕದ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]] ಕಂಪನಿ [[ಎನ್ರಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] [[ದಿವಾಳಿ]]ಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐದು]] [[ಆಡಿಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ]] [[ಪಾಲುದಾರಿಕೆ]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಅರ್ಥರ್ ಅಂಡರ್ಸನ್]] ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದಿವಾಳಿಯ ಪುನಾರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ಆಡಿಟ್‌‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬ್ರಾಟನ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು. " ಎನ್ರಾನ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಧಿ ಡಾರ್ಕ್‌ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್‌ ಶೇರ್‌ಹೊಲ್ಡರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ" ( [[Tulane ಲಾ ರಿವ್ಯೂ]], ನ್ಯೂ Orleans, ಮೇ 2002) ಪು.61 </ref> [[ಕೆನ್ನೆಥ್ ಲೇ]] ಅವರಿಂದ 1985ರಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ಟನ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನಾರ್ಥ್]] ಸೇರಿಸಿ ಎನ್ರಾನ್ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಜೆಫ್ರಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್]] ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳು, [[ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯ ಅಂಶಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಹಣಕಾಸು ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಫಲವಾದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಬಿಲಿಯನ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಾಲವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವಂತೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ [[ಆಂಡ್ಯ್ರೂ ಫಾಸ್ಟೋ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಎನ್ರಾನ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಆಡಿಟ್‌ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವಿರುವ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. 2000 ರ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ [[ಷೇರು ಬೆಲೆ]] [[US$]]90 ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು, ನವಂಬರ್ 2001ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 1 ಡಾಲರ್‌ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಳಿದ ಕಾರಣ ಶೇರುದಾರರು 11 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. [[ಯುಎಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಸ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸಜೆಂಜ್ ಕಮಿಷನ್]] (ಎಸ್ಇಸಿ ತನಿಖೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಮೂಲ]] ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು [[ಡೈನರ್ಜಿ]] ನೀಡಿತು. ಮಾತುಕತೆ ವಿಫಲವಾದ ಮೇಲೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2, 2001ರಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ [[ದಿವಾಳಿತನ]]ಕ್ಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದಿವಾಳಿತನದ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಯ [[ಅಧ್ಯಾಯ 11]]ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 64.3$ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2002ರ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ಕಾಮ್]] ದಿವಾಳಿ ಆಗುವವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="BenstonQuality">{{cite journal|last=Benston|first=George J.|title=The Quality of Corporate Financial Statements and Their Auditors before and after Enron|journal=Policy Analysis|volume=|issue=497|page=12|publisher=[[Cato Institute]]|location=Washington D.C.|date=November 6, 2003|url=http://www.cato.org/pubs/pas/pa497.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-09-28}}</ref> ವಿವಿಧ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎನ್ರಾನ್ ಅಡಿಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅರ್ಥರ್ ಅಂಡರ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಕೂಡ ಅಮೆರಿಕದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೆ [[ಯುಎಸ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೀರ್ಪನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಹುತೇಕ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು. ([[ಅರ್ಥರ್ ಅಂಡರ್ಸನ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನೋಡಿ). ಬಿಲಿಯನ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಶೇರು ದರದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೇರುದಾರರು ಸಿಮೀತ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು. ಈ ಹಗರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಣಕಾಸು ವರದಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Ayala1">{{cite journal|last=Ayala|first=Astrid|coauthor=Giancarlo Ibárgüen, Snr.|title=A Market Proposal for Auditing the Financial Statements of Public Companies|journal=Journal of Management of Value|volume=|issue=|page=1|publisher=[[Universidad Francisco Marroquín]]|location=|date=March 2006|url=http://www.mba.ufm.edu.gt/journalofmanagement/content/ENG_MarketProposal.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> [[ಸರ್ಬನೆಸ್-ಆಕ್ಸ್‌ಲೇ ಅಧಿನಿಯಮ]]ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಫೆಡರಲ್ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಖೊಟ್ಟಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಿರುಚುವಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಶೇರುದಾರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CohenTrends">{{cite journal|last=Cohen|first=Daniel A.|coauthor=Dey Aiyesha and Thomas Z. Lys|title=Trends in Earnings Management and Informativeness of Earnings Announcements in the Pre- and Post-Sarbanes Oxley Periods|journal=|volume=|issue=|page=5|publisher=[[Kellogg School of Management]]|location=Evanston, Illinois|date=February 2005|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=658782|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಈ ಕಾನೂನು ಅಡಿಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="Ayala1" /> == ಎನ್ರಾನ್ ಉನ್ನತಿಗೇರುವಿಕೆ == [[File:Ken Lay.jpg|thumb|right|200px|alt=A headshot of an older man facing the camera. The man is wearing a suit without a tie.| ಜುಲೈ 2004ರ ಮಗ್‌ಶಾಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕೆನೆತ್‌ ಲೇ ]] ಎರಡು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್]] ಕಂಪನಿಗಳಾದ [[ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನಾರ್ಥ್]] ಅನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಕೆನ್ನೆಥ್ ಲೇ]] 1985ರಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="Healy3">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=3|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> 1990ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ]] ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದರು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ]] ಕಾನೂನು ಪಾಸು ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref name="StruggleNYT">{{cite news|last=Gerth|first=Jeff|coauthor=Richard A. Oppel, Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/10/business/regulators-struggle-with-a-marketplace-created-by-enron.html|work=The New York Times|title=Regulators struggle with a marketplace created by Enron|date=2001-11-10|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು [[ದರ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ]] ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಎನ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಬಲವಾದ [[ಲಾಬಿ]] [[ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು.<ref name="StruggleNYT"/><ref name="SurestStepsNYT">{{cite news|last=Banerjee|first=Neela|url=https://www.nytimes.com/2001/11/09/business/surest-steps-not-the-swiftest-are-propelling-dynegy-past-enron.html|title=Surest steps, not the swiftest, are propelling Dynegy past Enron|work=The New York Times|date=2001-11-09|accessdate=2009-08-04}}</ref> 1992ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಮುನ್ನ ಗಳಿಕೆಯಾದ]] 122 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನಿಲ ವ್ಯಾಪಾರವು ಎನ್ರಾನ್ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ [[ಎನ್ರಾನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್]] ಎಂಬ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತುಕತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.<ref name="Healy7">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=7|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಾಧಿಸುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಬದಲಿಸಲು ಹವಣಿಸಿತು. 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎನ್ರಾನ್, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್. ಪಲ್ಪ್ ಮತ್ತು ಪೇಪರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಹಿವಾಟು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Healy5">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=5|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ಶೇರು ಬೆಲೆ 1991ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು 1998ರ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶೇ.311ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು. [[ಸಾಧಾರಣ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ 500 ಶೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಶೇರು ಬೆಲೆ ಶೇ. 56 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು 2000ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 87ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೇ.20ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2000ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎನ್ರಾನ್ ಶೇರು 83.13 ಡಾಲರ್‌ ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳವು 60 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌‌ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು ಆರು ಪಟ್ಟು [[ಬುಕ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ]] ಮತ್ತು 70 ಪಟ್ಟು [[ಗಳಿಕೆ]]ಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಸೂಚಕವಾಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲದೇ ಅಮೆರಿಕದ ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್ ಅತ್ಯಂತ ನಂಬಲರ್ಹ ಕಂಪನಿ]]'' ಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ '''ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ''' ಎಂದು ಎನ್ರಾನ್ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Healy1">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=1|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> == ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು == ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಅಪಾರದರ್ಶಕ [[ಹಣಕಾಸು ಉಲ್ಲೇಖ]]ಗಳು ಶೇರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="DarkSide6">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=6|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref><ref name="MackOther">{{cite news|last=Mack|first=Toni|url=http://www.forbes.com/forbes/2002/1014/062_print.html|work=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|title=The Other Enron Story|date=2002-10-14|accessdate=2009-08-09|archive-date=2012-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118123015/http://www.forbes.com/forbes/2002/1014/062_print.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ [[ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ]]ಯು [[ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ]]ವನ್ನು ಸಿಮೀತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದಿರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಿಮೀತ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ರ ವಿಧಾನವು [[ಆದಾಯ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಲೇನ್ಸ್ ಶೀಟ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡಿಸಿ ತನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿತು.<ref name="Healy9">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=9|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್ ಲೀನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಕೀಡ್ ರ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ''ದ ಸ್ಮಾರ್ಟೆಸ್ಟ್ ಗೈಸ್ ಇನ್ ದ ರೂಮ್'' ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಎನ್ರಾನ್ ಹಗರಣ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಗಳ ನಿರಂತರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು.<ref name="McLean1323">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|pages=132–133}}</ref> 1997ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವವರೆಗೆ, ಎನ್ರಾನ್ ನ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ವರದಿಯಾಗಿರುವ [[ಆದಾಯ]] ಮತ್ತು [[ಹಣದ ಒಳಹರಿವ]]ನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಿಸುವುದು ಆಗಿತ್ತು. [[ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಪುಸ್ತಕದಿಂದ]] [[ಸಾಲ]]ವನ್ನು ತಿರುಚಲಾಯಿತು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಎನ್‌. ಬೊದುರ್ತ, ಜೂ.:''"ಅನ್‌ಫೈರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್‌" - ಎನ್ರಾನ್ಸ್‌ ಶೆಲ್‌ ಗೇಮ್‌'' (ದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡುನ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯುಸನೆಸ್‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿಸಿ, ಮಾರ್ಚ್‌ 2003) ಪು.2 [http://bodurtha.georgetown.edu/enron/bodurtha_enron_shell_game.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905180643/http://bodurtha.georgetown.edu/enron/bodurtha_enron_shell_game.pdf |date=2012-09-05 }}</ref> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ದಿವಾಳಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಬಹುತೇಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಲೇ. [[ಜೆಫರಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್]], [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫಾಸ್ಟೊವ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ನೇರವಾದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಚಿರಕಾಲ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೇ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ [[ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಹಂತ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಲ್ಲದೇ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಲವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬ್ಯಾಲನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ನಲ್ಲಿರದ ವಾಹನ, ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇಂದಿಗೂ ಜನರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಣಗಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="McLean1323"/> === ಆದಾಯ ಮಾನ್ಯತೆ === ಎನ್ರಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ [[ಮಾರಾಟಗಾರ]]ರು ಸಗಟು ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು [[ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಅಲ್ಲದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗ್ಯಾಸ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್, ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು.<ref name="FossRevol">{{cite journal|last=Foss|first=Michelle Michot|title=Enron and the Energy Market Revolution|journal=|volume=|issue=|page=1|publisher=[[University of Houston Law Center]]|location=|date=September 2003|url=http://www.beg.utexas.edu/energyecon/energy-inc/members/Course_Modules/Class_Info/Foss_Enron%20Chapter_Final_9%205%2003.pdf|doi=|accessdate=2009-11-12|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ0uZXuG?url=http://www.beg.utexas.edu/energyecon/energy-inc/members/Course_Modules/Class_Info/Foss_Enron%20Chapter_Final_9%205%2003.pdf|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಖರೀದಿಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಆದಾಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು [[ಸಾಮಗ್ರಿ ಮಾರಾಟದ ವೆಚ್ಚ]] ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮಾರಾಟಗಾರರು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಏಜೆಂಟ್]] ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಮಾರಾಟ ಇಲ್ಲವೇ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥನಂತೆ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸೇವೆ ನೀಡುವವರು]] ಏಜೆಂಟ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಆತ ಆದಾಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="DharanRedFlag1013">{{cite book|last=Dharan|first=Bala G.|coauthor=William R. Bufkins|title=Enron: Corporate Fiascos and Their Implications|pages=101–103}}</ref> [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸಚ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆರ್ರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌]]ಗಳಂತಹ ಶೇರು ವಹಿವಾಟು ಕಂಪನಿಗಳು ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಅಲ್ಲಿ ಶೇರು ವಹಿವಾಟು ಅಥವಾ ದಳ್ಳಾಳಿ ಶುಲ್ಕ ಮಾತ್ರ ಆದಾಯ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ಮಿತವಾದ "ದಲ್ಲಾಳಿ ಮಾದರಿ"ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಪೂರ್ತಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಆದಾಯವನ್ನಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ "ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾದರಿ" ವಿಧಾನವು ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ದಲ್ಲಾಳಿ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಧರನ್‌, ಬಾಲಾ ಜಿ. ಮತ್ತು ಬಫ್‌ಕಿನ್ಸ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಆರ್‌.,''ರೆಡ್‌ ಫ್ಲಾಗ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಎನ್ರಾನ್ಸ್‌ ರಿಪೊರ್ಟಿಂಗ್‌ ಆಫ್ ರೆವೆನ್ಯೂಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್‌ ಕೀ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮೆಸರ್ಸ್'' ‌, (ಎನ್ರಾನ್‌: ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ಫಿಯಾಸ್ಕೂಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ದೇರ್‌ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌, [[ಫೌಂಡೇಶನ್‌ ಪ್ರೆಸ್]]‌,ISBN 1-58778-578-1, 2004, ಪು.101-103 [http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604234448/http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf |date=2011-06-04 }}</ref> ಎನ್ರಾನ್‌ನ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವು ವಹಿವಾಟಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ಏರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರಉದ್ದಿಮೆಯ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಇತರ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ವಹಿವಾಟಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]], [[ರೇಲಿಯಂಟ್ ಎನರ್ಜಿ]], ಮತ್ತು [[ಡೈಎನರ್ಜಿ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಶಕ್ತಿಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500|''ಫಾರ್ಚೂನ್'' 500]] ರ 50 ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಶೇರು ವಹಿವಾಟಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳಲು ಎನ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡವು.<ref name="DharanRedFlag105">{{cite book|last=Dharan|first=Bala G.|coauthor=William R. Bufkins|title=Enron: Corporate Fiascos and Their Implications|pages=105}}</ref> ಎನ್ರಾನ್‌ನ "ಹೆಚ್ಚಾಗಿ-ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಆದಾಯಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಲವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಹೊಸಶೋಧಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಯ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 1996 ರಿಂದ 2000 ದ ನಡುವೆ, ಎನ್ರಾನ್‌ದ ಆದಾಯಗಳು 750% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, 1996 ರಲ್ಲಿ $13.3 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿದ್ದ ಆದಾಯವು 2000 ದಲ್ಲಿ $100.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 65% ದಂತೆ ಈ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವರ್ಧನೆಯು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 2-3% ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯಾವುದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದಂತಹುದಾಗಿತ್ತು. 2001 ನೇ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ, ಎನ್ರಾನ್ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ $138.7 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಿತು, ಈ ದಾಖಲಾತಿಯು ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು [[ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500|''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್'' ಗ್ಲೋಬಲ್ 500]] ದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="DharanRedFlag97100">{{cite book|last=Dharan|first=Bala G.|coauthor=William R. Bufkins|title=Enron: Corporate Fiascos and Their Implications|pages=97–100}}[http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604234448/http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf |date=2011-06-04 }}</ref> === ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ === ಎನ್ರಾನ್‌‌ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ, ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಇದು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿತ್ತು: ಪ್ರತಿ [[ಕಾಲದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮವು ಅನಿಲವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವಾಗ ಕುಶಲಗಾರರು ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರೋ, ಅವರು ಶೇರು ವಹಿವಾಟು ಉದ್ಯಮವು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು, ಏಕೆಂದರೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವು "...ನಿಜವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯ"ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="McLean3942">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|pages=39–42}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಆಯವ್ಯಯ-ಅಲ್ಲದ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು.<ref name="MackHiddenR">{{cite news|last=Mack|first=Toni|url=http://proquest.umi.com.libproxy.sdsu.edu/pqdweb?did=421703&sid=3&Fmt=3&clientId=17862&RQT=309&VName=PQD|format=Registration required|work=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|title=Hidden Risks|date=1993-05-24|accessdate=2009-08-09}}</ref> ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವು, ಒಮ್ಮೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆದಾಯವು ಬರಲಿರುವ ಹಣದ ಹರಿವಿನ ನಿವ್ವಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೌಲ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚಗಳು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Healy10">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=10|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಆದಾಯ ಮತ್ತು ನಗದುಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೆಚಿನದಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬಂಡವಾಳದಾರರು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ ಅಥವಾ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವು ಹಣಕಾಸಿನ ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳದಾರರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯಗಳು ಅಂತರ್ಗತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬೇಕು.<ref name="McLean3942"/> ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯು "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿದರೆ, ನಂತರ ನೀವು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref name="MackHiddenR"/> ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳ ಮೋಸಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, [[ಯು.ಎಸ್. ಷೇರುಪತ್ರ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿಯು]] (SEC) ಎನ್ರಾನ್‌ಗೆ ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಹಿವಾಟಿನ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಜನವರಿ 30, 1992 ರಂದು ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="McLean3942"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎನ್ರಾನ್ ನಂತರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮುನ್ನಂದಾಜನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="McLean127">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=127}}</ref> ಜುಲೈ 2000 ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ, ಎನ್ರಾನ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ವೀಡಿಯೋ]] ಕಂಪನಿಗಳು ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯೊಳಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯ-ಮೇಲೆ ಮನೋರಂಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ 20-ವರ್ಷದ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಹಲವಾರು [[ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆ]]ಗಳ ನಂತರ, ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ಎನ್ರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಸುಮಾರು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಊಹಿತ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಯಿತು.<ref name="Healy10"/> ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಕಂಪನಿಯು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಪ್ಪಂದವು ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ ಸಹ ಎನ್ರಾನ್ ಭವಿಷ್ಯದ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="BlockbusterUSA">{{cite news|last=Hays|first=Kristen|url=http://www.usatoday.com/tech/techinvestor/corporatenews/2005-04-17-new-enron-trial_x.htm|work=[[USA Today]]|title=Next Enron trial focuses on broadband unit|date=2005-04-17|accessdate=2009-08-07}}</ref> === ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳು === ಎನ್ರಾನ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು-ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು-ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಸ್ವತ್ತು]]ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Healy11">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=11|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಈ [[ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿ]]ಗಳು ಒಬ್ಬ ಹೊಣೆಹೊರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ(ನಡೆಸುಗ) ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಇಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳದಾರ]] ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಲ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹಣಕಾಸಿನ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ನಡಾವಳಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕವು ಹೊಣೆಹೊರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಘಟಕ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, 2001 ರವರೆಗೆ, ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೂರಾರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Healy10"/> ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳು ಕೇವಲ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಂಗದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆಯು ತನ್ನ [[ಭಾದ್ಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಮೂದಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಇಕ್ವಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮೂದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಆದಾಯಗಳು ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Healy11"/> ಎನ್ರಾನ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಳಬದಿಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ [[ಸುಲಭವಾಗಿ ನಗದಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗದ]] ಬಂಡವಾಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಂಭವನೀಯ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ]] ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶೇರುದಾರರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳು ಈ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಂತ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಂಡವಾಳದಾರರು ಅರಿತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎನ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಕೆಳಬದಿಯ ಸಷ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು.<ref name="Healy11"/> ಜೆಇಡಿಐ ಮತ್ತು ಚ್ಯೂಕೋ, ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್, ಮತ್ತು [[ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್‌]]ಗಳು ಎನ್ರಾನ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ==== ಜೆಇಡಿಐ ಮತ್ತು ಚ್ಯೂಕೋ ==== 1993 ರಲ್ಲಿ, ಎನ್ರಾನ್ [[ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್]](CalPERS), ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿಂಚಿಣಿ ನಿಧಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಉಧ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.ಇದನ್ನು ಜಂಟಿ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಂಡವಾಳಗಳು (ಜಾಯಿಂಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ (ಜೆಇಡಿಐ)) ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref name="McLean67">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=67}}</ref> 1997 ರಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ (COO) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್ (CalPERS) ಅನ್ನು ವಿಶೇಷ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜೆಇಡಿಐನಲ್ಲಿಯ ತಮ್ಮ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಿತ್ತು.<ref name="DarkSide30">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=30|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎನ್ರಾನ್ ಜೆಇಡಿಐಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್‌ನ ಶೇರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಲವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ. [[ಪ್ರಧಾನ ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ]] ಫಾಸ್ಟೋವ್ [[ಚ್ಯೂಕೋ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್]] [[ಎಲ್.ಪಿ]] ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದು ಎನ್ರಾನ್‌‌ಗೆ ಅದು ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್‌ನ $383 ಮಿಲಿಯನ್ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.<ref name="Healy11" /> ಫಾಸ್ಟೋವ್‌ರ ಚ್ಯೂಕೋ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದದಾಗಿ ಜೆಇಡಿಐಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲ್‌ಪಿಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 2001 ರಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದು ನಂತರ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಚ್ಯೋಕೋ ಮತ್ತು ಜೆಇಡಿಐ ಎರಡರ ಮೊದಲಿನ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು 1997 ರಿಂದ 2001 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಆದಾಯವನ್ನು $405 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಕ್ರೋಢೀಕರಣವು ಕಂಪನಿಯ ಒಟ್ಟು ಋಣಗ್ರಸ್ತತೆ(ಸಾಲದ ಮೊತ್ತ)ಯನ್ನು $628 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="DarkSide31">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=31|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref> ==== ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್ ==== [[ವೈಟ್‌-ವಿಂಗ್ ಡೋವ್]] ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕದ ಹೆಸರೂ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲೊಹ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌: ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌ ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್'' ‌, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲೊಹ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌, ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಒರೆಗಾನ್‌, ಜನವರಿ 2002, ಪು.1 [http://www.mresearch.com/pdfs/13.pdf ]</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ $579 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಹಿಕ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಂದ $500 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳದ ಜೊತೆ, ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯ ಎಲ್.ಪಿ.ಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಘಟಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಎನ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳು, ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Cornford18">{{cite journal|last=Cornford|first=Andrew|title=Internationally Agreed Principles For Corporate Governance And The Enron Case|journal=G-24 Discussion Paper Series No. 30|volume=|issue=|page=18|publisher=[[United Nations Conference on Trade and Development]]|location=New York|date=June 2004|url=http://www.unctad.org/en/docs/gdsmdpbg2420046_en.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> 1999 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವೆ ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್ ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಶೇರುಗಳನ್ನು [[ಪೂರಕ]]ವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ವಹಿವಾಟುಗಳು ಎನ್ರಾನ್ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹಸ್ತಾಂತರವು ನಿಜವಾದ ಕ್ರಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಲ ಎಂಬಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Lambert35">{{cite book|last=Lambert|first=Jeremiah D.|title=Energy Companies and Market Reform|publisher=[[PennWell Corporation]]|location=[[Tulsa]]|date=September 2006|page=35|isbn=1-593-70060-1}}</ref> ==== ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್ ಮತ್ತು ರಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ==== 1999 ರ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಎರಡು [[ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದನು: ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್ ಕೇಮನ್. ಎಲ್.ಪಿ. (ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್1) ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್2 ಸಹ-ಬಂಡವಾಳ ಎಲ್.ಪಿ. (ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್2), ಇವುಗಳನ್ನು ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರಕುಗಳ ಮತ್ತು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬಾಹಿಕ [[ಇಕ್ವಿಟಿ ಬಂಡವಾಳದಾರ]]ರಂತೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಫಾಸ್ಟೋವ್ (ಇವರು ಸಿಎಫ್‌ಒ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ) ಇವರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="McLean1937">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=193 and 197}}</ref> ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್ 1 ಮತ್ತು 2 ಗಳು [[ಜೆ.ಪಿ. ಮೊರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್]], [[ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್]], [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸ್ಯೂಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬೊಸ್ಟನ್]], ಮತ್ತು [[ವಚೋವಿಯಾ]]ಗಳಿಂದ ಸಹಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ $390 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾಹಿಕ ಇಕ್ವಿಟಿಗಳ ಧನಸಹಾಯದ ಜೊತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ವಹಿವಾಟು ಮಾಡುವ [[ಮೆರ್ರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಕೂಡ $22 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು.<ref name="DarkSide31"/> ಎನ್ರಾನ್ "ರಾಪ್ಟರ್ I-IV", ನಾಲ್ಕು ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳಾದ ''[[ಜುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]'' ನಲ್ಲಿನ [[ವೆಲೋಸಿರಾಪ್ಟರ್‌]]ಗಳು, ಎನ್ರಾನ್‌ನ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೇರು]]ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ವತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಎನ್ರಾನ್‌ನ $150 ಮಿಲಿಯನ್ [[ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನೋಟ್‌]]ಗಳಿಗೆ" ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Velociraptors">{{cite news|last=Levine|first=Greg|url=http://www.forbes.com/2006/03/07/enron-fastow-two-cx_gl_0307autofacescan16.html|work=[[Forbes]]|title=Fastow Tells Of Loss-Hiding Enron 'Raptors'|date=2006-03-07|accessdate=2009-09-19}}</ref><ref name="DarkSide33">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=33|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref><ref name="CloudedBooks">{{cite news|last=Hiltzik|first=Michael A.|url=http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/103911266.html?dids=103911266:103911266&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+31%2C+2002&author=MICHAEL+A.+HILTZIK&pub=Los+Angeles+Times&desc=THE+NATION%3B+THE+FALL+OF+ENRON%3B+Enron%27s+Web+of+Complex+Hedges%2C+Bets%3B+Finances%3A+Massive+trading+of+derivatives+may+have+clouded+the+firm%27s+books%2C+experts+say.&pqatl=google|work=[[Los Angeles Times]]|title=Enron's Web of Complex Hedges, Bets; Finances: Massive trading of derivatives may have clouded the firm's books, experts say|format=Fee required|date=2002-01-31|accessdate=2009-08-24|archive-date=2012-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106020143/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/103911266.html?dids=103911266:103911266&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+31%2C+2002&author=MICHAEL+A.+HILTZIK&pub=Los+Angeles+Times&desc=THE+NATION%3B+THE+FALL+OF+ENRON%3B+Enron%27s+Web+of+Complex+Hedges%2C+Bets%3B+Finances%3A+Massive+trading+of+derivatives+may+have+clouded+the+firm%27s+books%2C+experts+say.&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳು, ಘಟಕಗಳ [[ಸಾಲ ಸಾಧನ (ಲಿಖಿತಪತ್ರ)]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಲಿಖಿತಪತ್ರಗಳ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಮೊತ್ತವು $1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು $2.1 ಬಿಲಿಯನ್‌ನ ಒಂದು [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="DarkSide33"/> ಎನ್ರಾನ್ ರಾಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಕಂಪನಿಯು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀಡುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅದು ತನ್ನ [[ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ (ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್) ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನೋಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವತ್ತುಗಳಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರ [[ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಆ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="DarkSide38">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=38|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref> ಈ ನಿರೂಪಣೆಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ [[ಅರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಿವ್ವಳ [[ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="1BillionSE">{{cite news|last=Flood|first=Mary|url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/special/enron/3657249.html|work=[[Houston Chronicle]]|title=Spotlight falls on Enron's crash point|date=2006-02-14|accessdate=2009-08-24}}</ref> $2.1 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಶೇರು ಬೆಲೆಗಳು ಅವುಗಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕಾರಣ ಎನ್ರಾನ್ [[ವಿನಿಮಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಐದು ಆರ್ಥಿಕ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಯು ಇಳಿದಂತೆ ವಿನಿಮಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೌಲ್ಯವೂ ಕೂಡ $1.1 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳು ಒಪ್ಪಂದಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ $1.1 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಲ್ಪಟ್ಟರು). "ನ್ಯಾಯವಾದ ಮೌಲ್ಯ" ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎನ್ರಾನ್ 2000 ನೇ ವರ್ಷದ [[ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ $500 ಮಿಲಿಯನ್ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು, ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶೇರಿನ ಬಂಡವಾಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿತು. ಈ ಲಾಭವು 2000 ನೇ ವರ್ಷದ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಮೊದಲಿಗೆ 2001 ರಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪುನರ್‌ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು).<ref name="DarkSide39">{{cite journal|last=Bratton|first= William W.|title=Enron and the Dark Side of Shareholder Value|journal=[[Tulane Law Review]]|volume=|issue=|page=39|date=May 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=301475|doi=|accessdate=2009-08-24}}</ref> === ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಧಿಪತ್ಯ (ಆಡಳಿತ) === ಹೀಲೆ ಮತ್ತು ಪಾಲೆಪ್ಯೂ ಇವರು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು "ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದಾರರ ನಡುವಣ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಾಹಿಕ ಆಡಿಟರ್‌ಗಳಂತಹ ಆಶ್ವಾಸನಾ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲ್ಪಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲ್ಪಡಬೇಕು."<ref name="Healy1"/> ಎನ್ರಾನ್ ಇದು ಗಣನೀಯವಾದ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯ ಜೊತೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಗಣ-ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಮಾದರಿ [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಸಮಿತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಲಿಖಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಿತಿಯ 2000 ವರ್ಷದ ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ, ''[[ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ]]'' ರು ಇದರ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Gillan21">{{cite journal|last=Gillan|first=Stuart|coauthor=John D. Martin|title=Financial Engineering, Corporate Governance, and the Collapse of Enron|journal=|volume=|issue=|page=21|publisher=[[Alfred Lerner College of Business and Economics, The University of Delaware]]|location=|date=November 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=354040|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> ಇದರ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲದ ಜೊತೆಗೂ ಕೂಡ, ಎನ್ರಾನ್ "ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಉದ್ಯಮದ ಮಾದರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು, ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ನಿಜವಾದ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು ಮತ್ತು ಇದರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದಂತಹ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ವಂಚಿಸುವುದು" ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.<ref name="Healy4">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=4|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ==== ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪರಿಹಾರ ==== ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತಾ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾದ ನೌಕರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಅಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಈ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ-ಕಾಲಾವಧಿ ಗಳಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನದ ಜೊತೆ ಎಡಬಿಡದೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು. ನೌಕರರು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಗಾತ್ರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಅವರ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹಣದ ಹರಿವಿನ ಅಥವಾ ಲಾಭದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಮುಂಚೆ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಮುಂಚೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಒಪ್ಪಂದ-ಮಾಡುಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಹಣದ ಲಾಭಾಂಶ ಮತ್ತು ಸರಕಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref name="DharanRedFlag112">{{cite book|last=Dharan|first=Bala G.|coauthor=William R. Bufkins|title=Enron: Corporate Fiascos and Their Implications|pages=112}}</ref> ಯು.ಎಸ್. ಉದ್ಯಮಗಳಂತೆ, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು [[ಸರಕಿನ ಆಯ್ಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸರಕಿನ ಆಯ್ಕೆ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ದಾಖಲಿತ ಗಳಿಕೆಯ ಗೋಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2000 ದಂದು, ಎನ್ರಾನ್ [[ಸರಕಿನ ಆಯ್ಕೆ ಯೋಜನೆ]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿ 96 ಮಿಲಿಯನ್ ಶೆರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 13% [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೇರು]]ಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದವು). ಮೂರು ವರ್ಷದ ಒಳಗಾಗಿ, ಈ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್‌ದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ದಾಖಲೆಯು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="Healy13">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=13|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್‌ದ ಜನವರಿ 2001ರ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆ $83.13 ಮತ್ತು 2001ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಶೆರಿನ ಮಾಲಿಕತ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ $659 ಮಿಲಿಯನ್ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ $174 ಮಿಲಿಯನ್ ಇತ್ತು.<ref name="Gillan21"/> ಉದ್ದಿಮೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇದರ ಸರಕುಗಳ (ಶೇರುಗಳ) ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಸರಕಿನ ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರವೇಶಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="McLean187">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=187}}</ref> ಮುಂಗಡಪತ್ರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ "ನಮ್ಮ ಶೆರಿನ ಬೆಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ನೀವು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತೀರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಂಭವನೀಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="McLean127"/> ಎನ್ರಾನ್‌ನ ನೌಕರರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವೆಚ್ಚ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಮೂಲ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೆಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="McLean119">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=119}}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪೂರ್ತಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ದುಂದುವೆಚ್ಚವು ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ಇದು ಅಳತೆ ಮೀರಿತು. ನೌಕರರು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="McLean401">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=401}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚು-ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 200 ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನೌಕರರು ವೇತನ, ಲಾಭಾಂಶ ಮತ್ತು ಶೇರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ $193 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಅಂಕಿಯು $1.4 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="McLean241">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=241}}</ref> ==== ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ==== ಇದರ ಪತನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಎನ್ರಾನ್ ಇದು ತನ್ನ ಆಧುನೀಕೃತ ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="DynamicFT">{{cite news|last=Kim|first=W. Chan|coauthor=Renée Mauborgne|url=http://www.insead.edu/v1/kim/newspprarticles/FT/FT111099.htm|work=[[Financial Times]]|title=New dynamics of strategy in the knowledge economy|date=1999-10-11|accessdate=2009-08-05|archive-date=2009-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925080908/http://www.insead.edu/v1/kim/newspprarticles/FT/FT111099.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಎನ್ರಾನ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ಇದರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಇದರ [[ಉದ್ಯಮದ ಯೋಜನೆ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ತುಂಬಾ ನಿರ್ಧಾರಕವಾಗಿತ್ತು. ಶಕ್ತಿಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಬದಲಾಗುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ, ಎನ್ರಾನ್ ಸಂಭವನೀಯ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸ್ಥಿರ ಭಾದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿಯತ ಮಾಡಿತು.<ref name="Rosen1171">{{cite journal|last=Rosen|first=Robert|title=Risk Management and Corporate Governance: The Case of Enron|journal=[[Connecticut Law Review]]|volume=35|issue=1157|page=1171|publisher=|location=|year=2003|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=468168|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> ದಿವಾಳಿತನದ ಕಡೆಗೆ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯ ಅವನತಿಯು ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಿತ ಘಟಕಗಳ ಜೊತೆ ಇದರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಎನ್ರಾನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Gillan17">{{cite journal|last=Gillan|first=Stuart|coauthor=John D. Martin|title=Financial Engineering, Corporate Governance, and the Collapse of Enron|journal=|volume=|issue=|page=17|publisher=[[Alfred Lerner College of Business and Economics, The University of Delaware]]|location=|date=November 2002|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=354040|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> ಎನ್ರಾನ್‌ದ ಹೆಚ್ಚಿನ-ನಷ್ಟ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಮರೆಮಾಚಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಂಡಳಿಯು ಎನ್ರಾನ್‌ದ ಈ ಪಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ವೈಟ್‌ವಿಂಗ್, ಎಲ್‌ಜೆ‌ಎಮ್, ಮತ್ತು ರಾಪ್ಟರ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸ್ಥೂಲಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೇ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಎನ್ರಾನ್‌ದ ವಿಸ್ತೃತ [[ಆಫ್ ದ-ಬುಕ್ಸ್]] ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಮಂಡಳಿಗೆ ವಿಶದವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಂಡಳಿಯ ಠರಾವುಗಳಿಂದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Rosen1170">{{cite journal|last=Rosen|first=Robert|title=Risk Management and Corporate Governance: The Case of Enron|journal=[[Connecticut Law Review]]|volume=35|issue=1157|page=1170|publisher=|location=|year=2003|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=468168|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಂಡಳಿಗಳು, ಅವುಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Rosen1175">{{cite journal|last=Rosen|first=Robert|title=Risk Management and Corporate Governance: The Case of Enron|journal=[[Connecticut Law Review]]|volume=35|issue=1157|page=1175|publisher=|location=|year=2003|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=468168|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> ==== ಆಯವ್ಯಯದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ==== ಎನ್ರಾನ್‌ನ [[ಆಡಿಟರ್‌]] ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಆರ್ಥರ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರಸನ್‌]], ಅವರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಶುಲ್ಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಾದ [[ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ]] ಆಪಾದಿತನಾಗಿದ್ದನು. 2000ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ $25 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತು $27 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು (ಈ ಹಣದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ 27%ನಷ್ಟು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಆರ್ಥರ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ನ [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ಕಛೇರಿಯ ಸಾರ್ವಜಿಕ ಕಕ್ಷಿದಾರರಿಂದ ಬಂದುದು) ಪಡೆದನು. ಎನ್ರಾನ್‌ ಮಾಡಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪರಿಣತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಧನದಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಡಿಟರ್‌ನ ಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಗೊಳಗಾದವು.<ref name="Healy15">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=15|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್‌ [[ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ (FASB) ಲೆಖ್ಖದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಸರ್ಟಿಫೈಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌]]ಗಳಿಗೆ(CPA) ನೌಕರಿ ನೀಡಿದನು. ಲೆಕ್ಕಿಗರು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಲೆಖ್ಖಪರಿಶೋಧನಾ ತತ್ವಗಳು ‌]] (GAAP) ಲೆಖ್ಖಾಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡುದುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದರು. ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆಡ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ನ [GAAP] ಒಬ್ಬ ಎನ್ರಾನ್‌ ಲೆಕ್ಕಿಗನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಂತೆ, "ನಾವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ದಣಿದೆವು. ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ಆ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು."<ref name="McLean142">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=142}}</ref> ತಮ್ಮ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಗಂಡಾಂತರ]]ಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶೆಷ ಉದ್ಧೇಶಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಿಂದ ಶುಲ್ಕದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದೂಡುವದಕ್ಕೆ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‍ನ ಲೆಖ್ಖಪರಿಶೋಧಕರು ಎನ್ರಾನ್‌ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಅಸ್ಥಿತ್ವವು ಎಂದಿಗೂ ಲಾಭವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸದಿದ್ದರೂ, ಎನ್ರಾನ್‌ನ [[ದಾಖಲೆ ವಜಾ ಮಾಡಲು]] ಲೆಖ್ಖಾಚಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಇದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಅಸ್ಥಿತ್ವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತುಲಿತ ತಃಖ್ತೆಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಎನ್ರಾನ್‍ನ ಗಳಿಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಎನ್ರಾನ್‌ ಆಗಾಗ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರೈಸ್‌ ವಾಟರ್‌ಹೌಸ್‌ ಕೂಪರ್ಸ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="McLean148">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=148}}</ref> ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಧನದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಲುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಆಂತರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ನ ಹೌಸ್ಟನ್‌ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ನ ಚಿಕಾಗೊ ಪಾಲುದಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಎನ್ರಾನನ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ, ಎಸ್.ಇ.ಸಿ ತನಿಖಾ ಸುದ್ದಿಗಳಿಂದ ಎನ್ರಾನ್‌ ಹಗರಣ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಾಗ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ ತನ್ನ ಲೆಖ್ಖಪರಿಶೊಧನೆಯಲ್ಲಾದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಕೆಲವಾರು ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪೂರಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹರಿದುಹಾಕಿದನು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 30,000 ಇ-ಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದನು.<ref name="Healy15" /><ref name="DVD132">{{cite video|title=[[Enron: The Smartest Guys in the Room]]|medium=DVD|publisher=[[Magnolia Pictures]]|time=1:32:33|date=January&nbsp;17, 2006}}</ref><ref name="McLean383">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=383}}</ref> ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಬಹಿರಂಗವಾದುದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪವರ್ಸ್‌ ಕಮಿಟಿಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯೆಂದರೆ (2001ರ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಮಂಡಲಿ): "ನಮಗೆ ದೊರೆತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿವರಣೆಗಳ ಲೆಖ್ಖಪರಿಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಎನ್ರಾನ್‌ ಮಂಡಲಿಯ ( ಅಥವಾ ಆಡಿಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಕಮಿಟಿ) ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ತೋರಲಿಲ್ಲ".<ref name="Cornford30">{{cite journal|last=Cornford|first=Andrew|title=Internationally Agreed Principles For Corporate Governance And The Enron Case|journal=G-24 Discussion Paper Series No. 30|volume=|issue=|page=30|publisher=[[United Nations Conference on Trade and Development]]|location=New York|date=June 2004|url=http://www.unctad.org/en/docs/gdsmdpbg2420046_en.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> ==== ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಸಮಿತಿ ==== ಸಂಸ್ಥೆಯ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಸಮಿತಿಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವಾರು ಭಾರಿ ಸಭೆಯನ್ನೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹಿನ್ನಲೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಮಿಟಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಿತರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರೆಂದರೆ:<ref name="AuditComitMembers">{{cite news|last=Lublin|first=Joann S.|url=http://bodurtha.georgetown.edu/enron/Enron%20Audit%20Panel%20Is%20Scrutinized%20For%20Its%20Cozy%20Ties%20With%20the%20Firm.htm|work=The Wall Street Journal|title=Enron Audit Panel Is Scrutinized For Its Cozy Ties With the Firm|date=2002-02-01|accessdate=2009-08-09|archive-date=2012-12-14|archive-url=https://archive.is/20121214180037/http://bodurtha.georgetown.edu/enron/Enron%20Audit%20Panel%20Is%20Scrutinized%20For%20Its%20Cozy%20Ties%20With%20the%20Firm.htm|url-status=dead}}</ref> * [[ಸ್ಟಾನ್‌ಫೊರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಯುತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾನ್‌ಫೊರ್ಡ್‌ ಬ್ಯುಸನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲಿ]]ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಜೇಡಿಕ್; * ಜಾನ್‌ ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸನ್‌, [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ [[ಎಮ್‌ ಡಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್‌ಸನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು; * ಪೌಲೂ ಪಿರೆರ, ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ ದ [[ಸಿಇಒ]]; * [[ಜಾನ್ ವೇಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್]], [[ಜಾನ್‌ ವಾಕೆಹಮ್‌]], ಸ್ಟೇಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಎನರ್ಜಿನ ಮಾಜಿ ಯು.ಕೆ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ; * [[ರಾನೀ ಚಾನ್‌]], ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ; ಮತ್ತು * [[ವೆಂಡೀ ಗ್ರಾಮ್‌]], ಯುಎಸ್‌ನ [[ಕಮಾಡಿಟಿ ಫ್ಯುಚರ್ಸ್‌ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ ಕಮಿಶನ್‌]] ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು. ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಲೆಖ್ಖಪರಿಶೋಧಕ ಸಮಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತಿತ್ತು. ಸಮಿತಿಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2001ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಘಂಟೆ 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಸಭೆ ಸೇರಿತು. ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಸಮಿತಿಯು, ಕಂಪನಿಯ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶ ಅನನ್ಯತೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳುವಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.<ref name="Healy14">{{cite journal|last=Healy|first=Paul M.|coauthor=Krishna G. Palepu|title=The Fall of Enron|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=17|issue=2|page=14|date=Spring 2003|url=http://www-personal.umich.edu/~kathrynd/JEP.FallofEnron.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-04}}</ref> [[ಪರಮನೆಂಟ್‌ ಸಬ್‌ಕಮಿಟಿ ಆನ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಮಿಟಿ‌ ಆನ್‌ ಗವರ್ನಮೆಂಟಲ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌]]ನ ವರದಿಯು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರದ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಪಾದಿತರನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಪತನದ ನಂತರ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರ ಸಮಿತಿಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref name="Deakin9">{{cite journal|last=Deakin|first=Simon|coauthor=Suzanne J. Konzelmann|title=Learning from Enron|journal=ESRC Centre for Business Research|volume=|issue=Working Paper No 274|page=9|publisher=[[University of Cambridge]]|date=September 2003|url=http://www.cbr.cam.ac.uk/pdf/wp274.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-05|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ21BvjA?url=http://www.cbr.cam.ac.uk/pdf/wp274.pdf|url-status=dead}}</ref> === ಇತರ ಲೆಖ್ಖಾಚಾರದ ವಿವಾದಗಳು === ಎನ್ರಾನ್‌ ರದ್ದಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣವನ್ನು ಆಸ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯು ರದ್ದಾದುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು "ದಿ ಸ್ನೊ‍ಬಾಲ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು $90 ಮಿಲಿಯನ್‌ನ ಸ್ನೊ‍ಬಾಲ್‌ಗಳಿವೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು $200 ಸ್ನೊ‍ಬಾಲ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು.<ref name="McLean77">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=77}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ [[ಎನ್ರಾನ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್‌]]ನ ಕಛೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅಷ್ಟು ಹುರುಪಿನಿಂದ ನೌಕರರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಗಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಅದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ನೌಕರರನ್ನು ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು (ಅವರಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು).<ref name="McLean1798">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|pages=179–180}}</ref> ಈ ಷಡ್ಯಂತ್ರವನ್ನು ಷೇರಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ, ಎನ್ರಾನ್‌ನ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಅನ್ವೇಷಕರನ್ನು ಮೊಸಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. == ಪತನದ ಕಾಲಸೀಮಿತತೆ == {{Quote box |width=35% |align=right |quote="At the beginning of 2001, the Enron Corporation, the world's dominant energy trader, appeared unstoppable. The company's decade-long effort to persuade lawmakers to deregulate [[electricity market]]s had succeeded from California to New York. Its ties to the Bush administration assured that its views would be heard in Washington. Its sales, profits and stock were soaring." |source=A. Berenson and R. A. Oppel, Jr. ''The New York Times'', Oct 28, 2001.<ref name="MightyStrainsNYT">{{cite news|last=Berenson|first=Alex|coauthor=Richard A. Oppel, Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/10/28/business/once-mighty-enron-strains-under-scrutiny.html|work=The New York Times|title=Once-Mighty Enron Strains Under Scrutiny|date=2001-10-28|accessdate=2009-08-04}}</ref> }} ಫೆಬ್ರುವರಿ 2001ರಲ್ಲಿ, [[ಮುಖ್ಯ ಖಾತಾ ಅಧಿಕಾರಿ]] ರಿಕ್ ಕೌಸೆ ಬಜೆಟ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು: "ಲೆಕ್ಕಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಇದು ನಮಗೆ ಅತಿ ಸುಲಭದ ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. 2001 ನಮ್ಮ ಕಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ."<ref name="McLean299">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=299}}</ref> ಮಾರ್ಚ 5 ರಂದು, ''ಎನ್‌ರಾನ್ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆಯೇ'' ? ಎಂಬುದು [[ಬೆಥನಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌]]ರ ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'' ಲೇಖನವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ 55ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ಟಾಕ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="EnronOverpriced">{{cite news|last=McLean|first=Bethany|authorlink=Bethany McLean|url=http://money.cnn.com/2006/01/13/news/companies/enronoriginal_fortune/index.htm|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|publisher=[[CNNMoney.com]]|title=Is Enron Overpriced?|date=2001-03-05|accessdate=2009-08-06|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012033011/http://money.cnn.com/2006/01/13/news/companies/enronoriginal_fortune/index.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಎನ್‌ರಾನ್‌ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಕಂಪನಿಯ [[10-K ವರದಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಕಂಪನಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಎಳೆದು ನೋಡಿ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ "ವಿಚಿತ್ರ ವಹಿವಾಟುಗಳು", "ಅಸಹಜವಾದ ನಗದು ಹಣದ ಪ್ರವಾಹ" ಹಾಗೂ "ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ" ಕಂಡು ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="WaitedToldWP">{{cite news|last=Kurtz|first=Howard|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A64769-2002Jan17.html|work=[[The Washington Post]]|title=The Enron Story That Waited To Be Told|date=2002-01-18|accessdate=2009-08-06}}</ref> ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ ಅವರಿಗೆ ಕರೆದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಇವಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಇದು "ಅನೈತಿಕ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="QuestionsNoticeNYT">{{cite news|last=Barringer|first=Felciity|url=https://www.nytimes.com/2002/01/28/us/enron-s-many-strands-early-scrutiny-10-months-ago-questions-enron-came-went-with.html|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|title=10 Months Ago, Questions on Enron Came and Went With Little Notice|date=2002-01-28|accessdate=2009-08-06}}</ref> ''ಫಾರ್ಚೂನ್‍‌'' ನ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಫಾಸ್ಟಾವ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಎನ್‌ರಾನ್ ತನ್ನ ಆದಾಯದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾರಣ ಕಂಪನಿಯ ಬಳಿ ಆಯದ ಸರಕುಗಳಿಗೆ 1,200 ವ್ಯವಹಾರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಯಾರಿಗೂ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬಾರದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ನಾವು ಎಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳುವ ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲ."<ref name="EnronOverpriced"/> ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 2001ರ ಒಂದು ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಕರೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ [[ಚೀಫ್ ಎಕ್ಸಿಕಿವಟಿವ ಆಫಿಸರ್]] (CEO) ಆದ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಬಾಯ್ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಗ್ರಬ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಎಸಗಿದರು,<ref name="million">{{cite news|last=Pasha|first=Shaheen|url=http://money.cnn.com/2006/04/10/news/newsmakers/enron_trial/index.htm|publisher=[[CNNMoney.com]]|title=Skilling comes out swinging|date=2006-04-10|accessdate=2009-08-04|archive-date=2010-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20101024232208/http://money.cnn.com/2006/04/10/news/newsmakers/enron_trial/index.htm|url-status=dead}}</ref> ರಿಚರ್ಡರು ಒಂದು ದಾಖಲಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಕರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ರಾನ್‌ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಲೆಕ್ಕಚಾರದ ರೂಢಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೆಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಎನ್‌ರಾನ್ ಆದಾಯದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಲೆಂನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಗ್ರಬ್‌ಮ್ಯಾನ್ ದೂರಿದಾಗ, "ಹೌದು ನಿಮಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಇದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ...." ಎಂದು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಉತ್ತರಿಸಿದರು <ref name="WellThankYou">{{cite news|last=Tolson|first=Mike|coauthor=Katherine Feser|url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/jenny/2404018.html|work=[[Houston Chronicle]]|title=Jeff Skilling's spectacular career|date=2004-06-20|accessdate=2009-09-19}}</ref> ಗ್ರುಬ್‌ಮನ್ ಸಮಯೋಚಿತ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅರಿತೊಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ "ಕೆಟ್ಟದನ್ನ ಏಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹಲವು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="EmpAskWhy">{{cite news|last=Niles|first=Sam|url=http://www.forbes.com/2009/07/10/ceo-anger-management-ceonetwork-leadership-outbursts_slide_2.html|work=[[Forbes]]|title=In Pictures: 10 All-Time Great CEO Outbursts: Jeffrey Skilling|date=2009-07-10|accessdate=2009-09-19}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ನಿರಾಶೆ ಹಾಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಂಧಿಸಿದರು, ಕಾರಣ ಈ ಹಿಂದೆ ಅವನು ಎನ್‌ರಾನ್‌ನ ತೆಗಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತಮಾಶೆಯಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ, ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಪತನ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ದೋಷಪೂರಿತ ರೂಢಿಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗತೊಡಗಿತು ಎಂದು ಹಲವರು ನಂಬಲು ಆರಂಭಿಸತೊಡಗಿದರು. 1990ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ರಾನ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $80–90 ಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು ಕಂಪನಿಯ ಆಯವ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಚಿಂತಿತರಿದ್ದರು. 2001ರ ಮಧ್ಯ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ರಾನ್ 50.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ವರದಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಸುಮಾರು ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 3ಸೆಂಟ್ಸ್ ಷೇರಿನಷ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಮುನ್ನಂದಾಜನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref name="40QuarterNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/07/13/business/enron-net-rose-40-in-quarter.html|work=The New York Times|title=Enron Net Rose 40% in Quarter|date=2001-07-13|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಇದಾದರು ಸಹ, ಎನ್‌ರಾನ್‌ನ ಲಾಭದ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 2.1 ರಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರಾಸರಿಯೆ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದೇ 2000ರ ಕೊನೆಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಷೇರು ದರ ಶೇಕಡಾ 30ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕುಂದಿತು.<ref name="40QuarterNYT" /> ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಕಾಳಜಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಎನ್‌ರಾನ್ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೊಸ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಪರ್ಕತೆಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಘಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ತಂತ್ರದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದು ಭಾರತದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಘಟಕ]] [[ದಾಭೊಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆದ ನಷ್ಟ. [[2000-2001ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂದಿಗ್ಧ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಎನ್ರಾನ್ ಶಕ್ತಿ ಸೇವೆಗಳು]] ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಕಂಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಹೇಳನ ಆಯಿತು. {{Quote box |width=35% |align=right |quote="There are no accounting issues, no trading issues, no reserve issues, no previously unknown problem issues. I think I can honestly say that the company is probably in the strongest and best shape that it has probably ever been in." |source=Kenneth Lay answering an analyst's question on August 14, 2001.<ref name="McLean347">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=347}}</ref>}} ಆಗಸ್ಟ್ 14ರ ದಿನ, ಆರು ತಿಂಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ತಾನು ತನ್ನ CEO ಪದದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವೆನು ಎಂದು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ CEO ಆಗಿ ಪದೋನ್ನತಿ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ COO ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="6MonthsNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Alex Berenson|url=https://www.nytimes.com/2001/08/15/business/enron-s-chief-executive-quits-after-only-6-months-in-job.html|work=The New York Times|title=Enron's Chief Executive Quits After Only 6 Months in Job|date=2001-08-15|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ ಎನ್ರಾನ್‌ನ 450,000 ಷೇರುಗಳನ್ನು 33 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರಿದರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದವರು ಟಿಪ್ಪಣಿಸುತ್ತಾರೆ (ಆದರು ಕೂಡ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅವರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು).<ref name="6MonthsNYT" /> ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ, ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಲೇ ಅವರು "ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="6MonthsNYT" /> ಲೆ ಅವರು ತಾನೆ ಚೀಫ್ ಎಕ್ಸಿಕಿವಟಿವ್ ಒಫಿಸರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪುನಃ ಬರುವೆನು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಮುಂದಿನ ದಿನ ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬೀಳಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳು ಎಂದು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="OverboardNYT">{{cite news|last=Krugman|first=Paul|url=https://www.nytimes.com/2001/08/17/opinion/reckonings-enron-goes-overboard.html|work=The New York Times|title=Enron Goes Overboard|date=2001-08-17|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಅಂಕಣಕಾರರಾದ [[ಪಾಲ್ ಕ್ರುಗ್‌ಮನ್]] ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಎನ್ರಾನ್, ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು.<ref name="OverboardNYT" /> ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಂಪಾದಕರ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆನೆತ್ ಲೆ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್‌ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಿದ್ದರು:<ref name="DefendingNYT">{{cite news|last=Lay|first=Ken|authorlink=Kenneth Lay|url=https://www.nytimes.com/2001/08/22/opinion/l-defending-free-markets-805351.html|work=The New York Times|title=Defending Free Markets|date=2001-08-22|accessdate=2009-08-04}}</ref> {{quote|The broader goal of [Krugman's] latest attack on Enron appears to be to discredit the free-market system, a system that entrusts people to make choices and enjoy the fruits of their labor, skill, intellect and heart. He would apparently rely on a system of monopolies controlled or sponsored by government to make choices for people. We disagree, finding ourselves less trusting of the integrity and good faith of such institutions and their leaders. The example Mr. Krugman cites of "[[financialization]]" run amok (the electricity market in California) is the product of exactly his kind of system, with active government intervention at every step. Indeed, the only winners in the California fiasco were the government-owned utilities of Los Angeles, the Pacific Northwest and British Columbia. The disaster that squandered the wealth of California was born of regulation by the few, not by markets of the many.}} ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಶೆರೋನ್ ವ್ಯಾಟ್‌ಕಿನ್ಸ್]] ಅವರು ಕಂಪನಿಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಾಮಧೇಯ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯು "ನಾವು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಅಪಮಾನ ತರುವಂಥ ಕಾರ್ಯದ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುತ್ತೇವೋ ಎಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಪರೀತ ತಳಮಳಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="LayLies">{{cite news|last=Foley|first=Stephen|url=http://www.independent.co.uk/news/business/news/enron-whistleblower-tells-court-of-lay-lies-470098.html|work=[[The Independent]]|title=Enron whistleblower tells court of Lay lies|date=2006-03-16|accessdate=2009-08-09|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104021610/http://www.independent.co.uk/news/business/news/enron-whistleblower-tells-court-of-lay-lies-470098.html|url-status=dead}}</ref> ವ್ಯಾಟ್‌ಕಿನ್ಸ್, ಅರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ತನ್ನ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲೆಖ್ಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಜ್ಞಾಪನಪತ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನು. ಆಗಸ್ಟ್ 22ರಂದು ವ್ಯಾಟ್‌ಕಿನ್ಸ್ ವಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಲೇ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆರು-ಪುಟಗಳ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಲೇ ಅವರು ಒಂದುವೇಳೆ ಆಕೆಯು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೊ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅವಳಿಂದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು, [[ವಿನ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಕಿನ್ಸ್]] ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವಳು ಕಂಪನಿಯು ವಿವಾದದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೆರೇಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿದ್ದಳು.<ref name="McLean357">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=357}}</ref><ref name="SmokingGun">{{cite news|last=Zellner|first=Wendy|coauthors=Stephanie Forest Anderson and Laura Cohn|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/02_04/b3767702.htm|work=[[BusinessWeek]]|title=A Hero—and a Smoking-Gun Letter|date=2002-01-28|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಲೇ ಅವರು ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ವ್ಯಾಟ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತೆಗಳಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು (ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕಾನೂನು ಕಂಪನಿಯ [[ತಪ್ಪುಗ್ರಾಹ್ಯ]]ರನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡದಿರದ ಕಾರಣ) ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref name="McLean358">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=358}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ವಿನ್‌ಸನ್ ಅಂಡ್ ಎಲ್ಕಿನ್ಸ್ ಅವರು, ಆಂದರ್‌ಸನ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.<ref name="CrookedE">{{cite news|last=Duffy|first=Michael|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,195268,00.html|work=[[Time (magazine)|Time]]|title=By the Sign of the Crooked E|date=2002-01-19|accessdate=2009-08-09|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ2jHkfU?url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,195268,00.html|url-status=dead}}</ref> === ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಅಧಃಪತನ === {{Quote box |width=35% |align=right |quote=Something is rotten with the state of Enron. |source=''The New York Times'', Sept 9, 2001.<ref name="SelfWoundNYT">{{cite news|last=Berenson|first=Alex|url=https://www.nytimes.com/2001/09/09/business/market-watch-a-self-inflicted-wound-aggravates-angst-over-enron.html|work=The New York Times|title=A self-inflicted wound aggravates angst over Enron|date=2001-09-09|accessdate=2009-08-04}}</ref>}} 2001 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಆತನ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಬೀಳುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು, ಲೇ ಅವರಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಎನ್ರಾನ್ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇವೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಗ್ರೆಗ್ ವಾಲ್ಲೇ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಫ್ರಿವರ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂದರು. ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಕೇವಲ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ (ತಿಳಿಯಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೌದು)<ref name="SelfWoundNYT" /> ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಯು ಇರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="TwoPromotedNYT">{{cite news |last=Oppel |first=Richard A., Jr. |url=https://www.nytimes.com/2001/08/29/business/two-are-promoted-as-enron-seeks-executive-stability.html |work=The New York Times |title=Two are promoted as Enron seeks executive stability |date=2001-08-29 |accessdate=2010-03-02}}</ref> ಓರ್ವ ವಿಚ್ಛೇದಕ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವಿಚ್ಛೇದಕರಿಗೆ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="TwoPromotedNYT" /> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಅತ್ಯಂತ ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇ ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದಕರ ಕುತೂಹಲ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ‘ಅವರು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರವು ಜಟಿಲವಾಗಲು ಕಾರಣ ತೆರಿಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವರ ಮೋಸ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕೂಡ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="TwoPromotedNYT" /> ಲೇಯ್ ಅವರ ಶ್ರಮ ಕೇವಲ ಪರಿಮಿತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದ ಮಾತ್ರ ಎಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ಓರ್ವ ಪ್ರಧಾನ ಹಣದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ‘ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಒಂದು ಮೋಡದ ಅಡಿ ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ.<ref name="SelfWoundNYT" /> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಲೆಖ್ಖಪತ್ರದ ಪುಸ್ತಕದ [[ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆ]]ಯ ಜೊತೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರ ಅಗಲುವಿಕೆಯು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿಮರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪಿನ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಳಿದವರ ಮೇಲೂ ಹಾಕಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಆಯವ್ಯಯದ ಮೇಲೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ತಂತ್ರದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಮಗ್ಗಲಿನ ಭಾಗವು ಸಿಎಫ್ಓ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="SelfWoundNYT" /> [[2001 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ನಂತರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವು ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಹರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭದ ಅನುಕೂಲಕರ ಆಸ್ತಿಗಳಾದ ಗ್ಯಾಸ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಓರೆಜಾನ್ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜನರಲ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]], [[ನಾರ್ಥ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] 1.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳು ನಗದು ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಡಾಭೋಲ್ ನಕ್ಷೆಯ ಶೇ. 65 ರಷ್ಟು ಪಣವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="OregonBillionNYT">{{cite news |last=Sorkin |first=Andrew Ross |url=https://www.nytimes.com/2001/10/06/business/enron-reaches-a-deal-to-sell-oregon-utility-for-1.9-billion.html|work=The New York Times |title=Enron Reaches a Deal to Sell Oregon Utility for $1.9 Billion |date=2001-10-06 |accessdate=2009-08-04}}</ref> === ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಎಸ್ಇಸಿ ತನಿಖೆ === ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16 ರಂದು ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯ 1997 ರಿಂದ 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಲೆಖ್ಖದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪುನರ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಪುನರ್ ಹೇಳಿಕೆಯು 613 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ತೋರಿಸಿತು (ಅಥವಾ ಶೇ. 23 ರಷ್ಟು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಶೇ. 5.5 ರಷ್ಟು ದಂಡನೀತಿಯ ವರದಿ) ಮತ್ತು 2000 ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ದಂಡನೀತಿಯನ್ನು 1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Healy11"/> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಏನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಗಳಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಅಪನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದ ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಘಟಕವನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. [[ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪುವರ್]] ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಕಾರ ‘ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಯವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.<ref name="OneBillionLossNYT"/> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿಯ ತಂಡವು ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಷ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಘಟಕವನ್ನು 180 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ಕಾರಣ ಎದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಲೇ ಅವರು ‘ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಕೂಲಂಕುಶ ಅವಲೋಕನದ ನಂತರ ನಾವು ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಟ್ಟಿದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ತಿರುಳು ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂಭವನೀಯ ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="OneBillionLossNYT">{{cite news|last=Gilpin|first=Kenneth N.|url=https://www.nytimes.com/2001/10/17/business/enron-reports-1-billion-in-charges-and-a-loss.html|work=The New York Times|title=Enron Reports $1 Billion In Charges And a Loss|date=2001-10-17|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾರರು ನರಗುಂದಿದರು. ಈ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲಗಾರರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಗೋಲ್ಡ್ ಮನ್ ಸಾಚಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾರ [[ಡೇವಿಡ್ ಫ್ಲೀಶರ್]] ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿಗೆ, ‘ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಗಳಿಕೆಯು ನಿಜವಾದದ್ದು, ಕಂಪನಿಯು ನೈಜತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದರು.<ref name="OneBillionLossNYT" /><ref name="DoubtsNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/10/24/business/enron-tries-to-dismiss-finance-doubts.html|work=The New York Times|title=Enron Tries To Dismiss Finance Doubts|date=2001-10-24|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರು ತಾವು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು ಎಲ್ ಜಿಎಂ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪರಿಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ [[ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಂದು ಎಸ್ಇಸಿ ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿ, ಎನ್ರಾನ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾದ ಒಳಗಿನವರಿಂದಲೇ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ತನಿಖೆಗೊಳಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಶೇರು ಬೆಲೆಯು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ 5.40 ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ಕುಸಿದು 20.65 ಡಾಲರ್‌ ಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="WhereValueNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/10/23/business/the-markets-market-place-where-did-the-value-go-at-enron.html|work=The New York Times|title=Where Did The Value Go At Enron?|date=2001-10-23|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಆರೋಪ ಹಾಗೂ ಶಾಂತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು, “ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದ ಕೊರಳಿನ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು”, “ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಮುಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳ]] ಸಂಭವನೀಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದ ಅವಕಲನಾಂಕದ ಸಾಧನಗಳು” ಮತ್ತು ಸೇವೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು “ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೊದೆಗೊಳಿಸಲು” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪದಬಂಧಗಳು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಕಾರರು ಅರಿಯದಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="WhereValueNYT" /> ಎಸ್ಇಸಿ ತನಿಖೆ ಕುರಿತು ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇ ಮಾತನಾಡಿ, “ನಾವು ಎಸ್ಇಸಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಡಲು ಮುಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="WhereValueNYT" /> === ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಕಾಳಜಿಗಳು === ಎನ್ರಾನ್ ನ [[ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಲೇ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು [[ಸಮಾವೇಶ ಸಭೆ ಕರೆದರು]] ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಹಣದ ಮೂಲಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಆರೋಪ ಬರುವ ಸುಳಿವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಲೇ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಿಎಫ್ಓ ಗೆ ಅವರ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಭಾರ ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನೀತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="DoubtsNYT"/> ಮತ್ತೆ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ ಗೋಲ್ಡ್ ಮನ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾರ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ಲೇಚರ್ ಅವರು ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಹಾಗೂ ಲೇ ಅವರಿಗೆ “ನೀವು ಏನನ್ನೋ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಫ್ಲೆಚರ್ ಅವರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಾವು ಲೆಖ್ಖ ಇಡುವವರು ಹಾಗೂ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕರು ಕುಯುಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರು.<ref name="DoubtsNYT"/> ಅಲ್ಲದೆ ಲೇ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಲೆಖ್ಖದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ಕೂಡ ಅವರ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಆರ್ಥರ್ ಎಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಮೂಲಕವೇ ಪರಿಶೋಧನೆಗೊಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮಾಲೋಚನೆಗಾರರಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನಾಕಾರರು ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಲೇ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿಯು ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಎಂಟಿಟಿ ಜೊತೆ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="DoubtsNYT"/> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25 ರಂದು ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಲೇ ಅವರು ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು, ಅಲ್ಲದೆ, “ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆದ ನನ್ನ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆಂಡಿ ಅವರನ್ನು ಸಿಎಫ್ಓ ಆಗಿ ನೇಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ” ಎಂದರು.<ref name="OustsCFONYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/10/25/business/enron-ousts-finance-chief-as-sec-looks-at-dealings.html|work=The New York Times|title=Enron Ousts Finance Chief As S.E.C. Looks at Dealings|date=2001-10-25|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಫಾಸ್ಟೋ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅಗಲಿದರೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಕಾರರು ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="OustsCFONYT"/> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು 16.41 ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="OustsCFONYT"/> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27 ರಂದು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯ ಕುರಿತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿದ್ದ ಭಯವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಪತ್ರ]]ವನ್ನು ಸುಮಾರು 3.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ ಖರೀದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಲಾಭ ಮಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಲ ಮಿತಿಯ]]ನ್ನು ಮೀರಿ ವಾಪಸ್ ಖರೀದಿದಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಿತು. ಯಾವಾಗ ಕಂಪನಿಯ [[ಋಣಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆ]]ಯು ಈಗಲೂ [[ಹೂಡಿಕೆಯ ವರ್ಗ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದರ [[ಬಾಂಡ್‌ಗಳು]] ದಸ್ತಾವೇಜು ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾರಾಟ ತೊಂದರೆದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="TapsCreditNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/10/27/business/enron-taps-all-its-credit-lines-to-buy-back-3.3-billion-of-debt.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/S/Securities%20and%20Commodities%20Violations|work=The New York Times|title=Enron Taps All Its Credit Lines To Buy Back $3.3 Billion of Debt|date=2001-10-27|accessdate=2009-08-04}}</ref> ತಿಂಗಳು ಕಳೆಯಲು ಬಂದಂತೆ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದ ಲೆಖ್ಖದ ನಿಯಮಗಳ ಕೈ ಚಳಕದ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತವುಗಳು ಕೆಲವು ಪರಿಶೀಲನೆಗಾರರಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದರೂ, ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ನೀಡಿದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅಸಾಧ್ಯವಾದವು.<ref name="PlumbingNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/10/28/business/plumbing-mystery-of-deals-by-enron.html|work=The New York Times|title=Plumbing Mystery Of Deals By Enron|date=2001-10-28|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಹೊಸ [[ಧೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭಯಪಟ್ಟರು, 1998 ರಲ್ಲಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅಪಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವು ಮೋಸಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎನ್ರಾನ್ ನ ಪ್ರಚಂಡತೆಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಮುಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref name="MightyStrainsNYT" /> ಎನ್ರಾನ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬಾಯಿ ಬಿಗಿಹಿಡಿದರು. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪತೊಡಗಿದರು.<ref name="MightyStrainsNYT" /> === ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಯ ದರದ ಇಳಿಮುಖ === ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001ರ ಅಂತ್ಯದ ಸಮದ ಕೇಂದ್ರದ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಅಪಾಯವು ಎನ್ರಾನ್ ನ ಲಾಭ ಗಳಿಕೆಯ ದರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವರದಿಯು ಮೂರು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ-ಬೆಲೆ ಹೇಳುವ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೂಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಚ್]] ಇವು ಎನ್ರಾನ್ ನ ಹಿಂಬಡ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="MightyStrainsNYT" /> ಇಂತಹ ಹಿಂಬಡ್ತಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂಡವಾಳದ ಹತ್ತಾರು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ಖಾತರಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹರಿಬಿಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಬಂಡವಾಳದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಪರಾಮರ್ಶೆಗೊಳಪಡಲು ಆರಂಭವಾದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಬೆಲೆ ಹೂಡಿಕೆಯ ದರ್ಜೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆ ಒಡ್ಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.<ref name="MightyStrainsNYT" /> ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಪರಿಶೀಲಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢವಾಗಿರುವಂತಹಹ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಸಮರ್ಪಕ ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಅಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ನಿರಂತಹ ದೂರು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಎನ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಷಗಳ ನಿಗೂಢ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಯಪಡತೊಡಗಿದರು. ನೀವು ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ದಾರಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಲೇ ಅವರು 2001 ರ ಅಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಕರಲ್ಲಿ ವಿಷಾದ ಮೂಡಿಸಿದ್ದ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿ ವ್ಯವಹಾರ ಕುರಿತ ವಿವರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದರು.<ref name="MightyStrainsNYT"/> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29 ರಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಅಲ್ಪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಎನ್ರಾನ್ ಮುಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಂದ 1 ರಿಂದ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು.<ref name="SeekAddNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/10/29/us/enron-seeks-additional-financing.html|work=The New York Times|title=Enron Seeks Additional Financing|date=2001-10-29|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಮರುದಿನವೇ ಭಯಪಟ್ಟಂತೆ ಮೂಡಿ ಅವರ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲದ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಖಾತರಿಯಿಲ್ಲದ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸಾಲದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯು ಬಿಎಎ1 ರಿಂದ ಎರಡು ಮಟ್ಟಗಳ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ [[ಚಿಕ್ಕ ಅವಸ್ಥೆಗಳು]] ಬಿಎಎ2 ಗೆ ಬೆಲೆ ಪಡೆದವು. ಉತ್ತರ ಸ್ಥಿತಿಯವರು ಹಾಗೂ ಬಡವರು ಕೂಡ ಮೂಡಿ ಅವರ ಬೆಲೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಬಿಬಿ+ ಗೆ ಬೆಲೆ ಇಳಿಸಿದರು. ಮೂಡಿ ಅವರು ಕೂಡ ಇದು ಎನ್ರಾನ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪತ್ರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆದರ್ಜೆಗಿಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು, ಇದು ಕಂಪನಿಯು ಮುಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ದೃವೀಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="CutSuffersNYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/10/30/business/enron-credit-rating-is-cut-and-its-share-price-suffers.html|work=The New York Times|title=Enron Credit Rating Is Cut, And Its Share Price Suffers|date=2001-10-30|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕುರಿತು ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಎಸ್ಇಸಿ ವಿದ್ಯುಕ್ತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಎನ್ರಾನ್ ಮಂಡಳಿ ಕೂಡ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ವಿಲಿಯಂ ಸಿ. ಪೊವರ್ಸ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ ನೇಮಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="SECOpenNYT">{{cite news|last=Berenson|first=Alex|url=https://www.nytimes.com/2001/11/01/business/sec-opens-investigation-into-enron.html|work=The New York Times|title=S.E.C. Opens Investigation Into Enron|date=2001-11-01|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಮರುದಿನ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಆಕ್ರಣಕಾರಿ ತನಿಖೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref name="RiseFallNYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/11/02/opinion/the-rise-and-fall-of-enron.html|work=The New York Times|title=The Rise and Fall of Enron|date=2001-11-01|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಎದುರಾಳಿ [[ಡೈನೆಜಿ]] ಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು ಸಶಕ್ತವಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು ಆದರೆ, ಈ ಸುದ್ದಿಯು ನಾರ್ದರ್ನ್ ನಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಹಾಗೂ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="DebtCutNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/02/business/enron-s-shares-fall-and-debt-rating-is-cut.html|work=The New York Times|title=Enron's Shares Fall and Debt Rating Is Cut|date=2001-11-02|accessdate=2009-08-04}}</ref> === ಡೈನೆಜಿಯಿಂದ ಖರೀದಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲಸದಂತೆ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ಹೇಳಿದವು.<ref name="SkittishNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Andrew Ross Sorkin|url=https://www.nytimes.com/2001/11/07/business/enron-looks-for-investors-but-finds-them-skittish.html|work=The New York Times|title=Enron Looks for Investors, But Finds Them Skittish|date=2001-11-07|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ನ ಬಂಡವಾಳ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 7 ಡಾಲರ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಂಪನಿಯು ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ವಿಷಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೊಡ್ಡದಾದ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಎನ್ರಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿಯು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ಡೈನೆಜಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿತು. ನವೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ತಡರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಾದ 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿತು.<ref name="DynegyNearNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Andrew Ross Sorkin|url=https://www.nytimes.com/2001/11/08/business/dynegy-is-said-to-be-near-to-acquiring-enron-for-8-billion.html|work=The New York Times|title=Dynegy Is Said to Be Near to Acquiring Enron for $8 Billion|date=2001-11-08|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಡೈನೆಜಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಚೆವ್ರಾನ್ ಟೆಕ್ಸಾಕೊ]] ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ಗೆ 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು ಮಂಗಡವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಉಳಿದವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದರು. ಡೈನೆಜಿ ಕೂಡ ಸುಮಾರು 13 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ಸಮೀಪದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಹಣದ ಅಗತ್ಯ ಪಡೆದಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸಾಲದ ಮೂಲವನ್ನು ಎನ್ರಾನ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ<ref name="DynegyNearNYT"/> ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಬಹುಷಹ ಸುಮಾರು ಮ್ಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ಸಾಲ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref name="RivalBuyNYT">{{cite news|last=Berenson|first=Alex|coauthor=Andrew Ross Sorkin|url=https://www.nytimes.com/2001/11/10/business/rival-to-buy-enron-top-energy-trader-after-financial-fall.html?pagewanted=2|work=The New York Times|title=Rival to Buy Enron, Top Energy Trader, After Financial Fall|date=2001-11-10|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಡೈನೆಜಿ ಹಾಗೂ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಅವರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 8, 2001 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಟೀಕಾಕಾರರು ಡೈನೆಜಿ ಕಂಪನಿಯ ನೇರ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಿಇಓ [[ಚಾರ್ಲಸ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್]] ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಡೈನೆಜಿ ಹಾಗೂ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="SurestStepsNYT"/> ಎನ್ರಾನ್ ನ ತೊಂದರೆಯು ಕಂಪನಿಯ ನಿಷ್ಕಪಟ ಲೆಖ್ಖದ ಪರಿಣಾಮ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಗಾದರು.<ref name="ActLikeItNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/11/09/business/does-enron-trust-its-new-numbers-it-doesn-t-act-like-it.html|work=The New York Times|title=Does Enron Trust Its New Numbers? It Doesn't Act Like It|date=2001-11-09|accessdate=2009-08-04}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾದ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಅಧಿಕವಿರುವ ಏಕ-ಅವದಿಯ ದರಗಳು ನೈಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ 200ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಮೊತ್ತವು ಕೇವಲ ಅವ್ಯಕ್ತ ಲೆಖ್ಖಾಧಿಕಾರದ ತಪ್ಪುಗಳ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="OverProfitsNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Andrew Ross Sorkin|url=https://www.nytimes.com/2001/11/09/business/enron-admits-to-overstating-profits-by-about-600-million.html|work=The New York Times|title=Enron Admits to Overstating Profits by About $600 Million|date=2001-11-09|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಕೆಲವರು ಇತರ ತಪ್ಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಪುನರ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಬಹುದೆಂದು ಹೆದರಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 9 ರಂದು 1997-2000 ನೇ ವರ್ಷದ 591 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತದೊಂದಿಗೆ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಗಳಿಕೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಘೋಷಣೆಯಾಯಿತು. ಆರೋಪಗಳು ಎರಡು ವಿಶೇಷ (ಜೆಇಡಿಐ ಮತ್ತು ಚೆವ್ಕೊ) ಉದ್ದೇಶದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. 1997 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಲಾಭದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಇತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಡಿತದೊಂದಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪರಿಣಾಮವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಡೈನೆಜಿ ಕಂಪನಿಯು ತಾನು ಇನ್ನೂ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="OverProfitsNYT" /> ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಹತೋಟಿ ಕ್ರಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಡಿ ಮತ್ತು ಎಸ್. & ಪಿ. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಚೇರಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಡೈನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ನಡುವಿನ ಲಾಭದ ದರವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ, ಕಂಪನಿಯ [[ಆಸ್ತಿಮಾರಾಟ]]ದ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದಾದ ನಂಬಿಕೆವಿರೋಧಿ ನಿಯಂತ್ರಿತಳ ಅಡಚಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಎದ್ದವು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ಎನ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಡೈನರ್ಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ಕಾರ್ಪೊರೆಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="RivalBuyNYT" /> ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುನ್ನುಗಿದವು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪರಿಶೀಲಕರು ಇದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದರು; ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಅವರು ಶಕ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹೊಂದಿದ ದೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೆಗೊಳಪಟ್ಟರು.<ref name="RushGambleNYT" /> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸನ್ ಅವರು, "ನಾವು (ಎನ್ರಾನ್) ನಮ್ಮನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಲವಾದ ಕಂಪನಿ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಏನೇ ಆದರೂ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="RushGambleNYT" /> ಓರ್ವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಕಾರ ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು, “ಒಂದು ಹೊಡೆತ,(...) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ” ಎಂದರು.<ref name="SuitorNYT">{{cite news|last=Berenson|first=Alex|url=https://www.nytimes.com/2001/11/13/business/the-markets-suitor-for-enron-receives-approval-from-wall-st.html|work=The New York Times|title=Suitor for Enron Receives Approval From Wall St.|date=2001-11-13|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ, ಸಾಲದ ಪರಿಣಾಮ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೂಡಿ ಹಾಗೂ ಎಸ್ ಅಂಡ್ ಪಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಕೊಯ್ತಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ಬೆಲೆಯು ಬಂಡವಾಳ ದರ್ಜೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಬಂಡವಾಳ ರೇಖೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="RushGambleNYT" /> ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಪಿ, ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಸ್ ಮತ್ತು ಪಿ ತನ್ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ "ಕಡಿಮೆ ಬಿಬಿ ಅಥವಾ ಜಂಕ್ ನ ಅತಿ ಎಚ್ಚರದ ಅಂತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿ ಬೆಲೆಗೆ" ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದರು.<ref name="GasPipeNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/11/13/business/13PLAC.html?todaysheadlines|work=The New York Times|title=Gas Pipeline Is Prominent as Dynegy Seeks Enron|date=2001-11-13|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಮುಂದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಎನ್ರಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಪಡಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಆದರೆ, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ "ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳಿದರು.<ref name="SuitorNYT" /> ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಲೇ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕೂಡ ಲಾಭದಾಯಕ ಹಂತಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಬಂಡವಾಳದ ಆಯ್ಕೆ]]ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="SuitorNYT" /> 60 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಸಂಬಳವನ್ನು ಹಕ್ಕುದಾರಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಲೇ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಚೂರು, ಚೂರಾಯಿತು,<ref name="SeveranceNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Floyd Norris|url=https://www.nytimes.com/2001/11/14/business/the-markets-market-place-enron-chief-will-give-up-severance.html?pagewanted=all|work=The New York Times|title=Enron Chief Will Give Up Severance|date=2001-11-14|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ ಹಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದದ್ದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೇ. 90 ರಷ್ಟು ಇಳಿದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಎನ್ರಾನ್ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿ, “ನಾಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದಂಪತಿಗಳು ಇಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು 800,000 ಡಾಲರ್‌ ನಿಂದ 900,000 ಡಾಲರ್‌ ವರೆಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದೆ” ಎಂದರು.<ref name="PlanTumblesNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/22/business/employees-retirement-plan-is-a-victim-as-enron-tumbles.html|work=The New York Times|title=Employees' Retirement Plan Is a Victim as Enron Tumbles|date=2001-11-22|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ವಾಟ್ಸನ್ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿ, ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ನಿಜವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. “ಯಾವುದೇ ಪಾದರಕ್ಷೆಯೂ ಬಿಡಲು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ನಮಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾದರಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="GasPipeNYT" /> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೌಲ್ಯವೇ ಡೈನೆಜಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="UnderstandNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/11/16/business/did-ken-lay-understand-what-was-happening-at-enron.html|work=The New York Times|title=Did Ken Lay Understand What Was Happening at Enron?|date=2001-11-16|accessdate=2009-08-04}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಒಳಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಢತೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="CutSuffersNYT"/> ನವೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಎನ್ರಾನ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದ ಕಷ್ಟಕರ ಅವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಮೇತ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿತು. ಕಂಪನಿಯು 2002 ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ 9 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಋಣಭಾರದ ವಾಪಸಾತಿಯ ಸಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು. ಕೆಲವು ಸಾಲಗಳು ಕಂಪನಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಣಕ್ಕಿಂತ "ವಿಪುಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು".<ref name="SqueezeNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|coauthor=Floyd Norris|url=https://www.nytimes.com/2001/11/20/business/in-new-filing-enron-reports-debt-squeeze.html|work=The New York Times|title=In New Filing, Enron Reports Debt Squeeze|date=2001-11-20|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾರಾಟ ಹಾಗೂ ಸಾಲ ವಾಪಸಾತಿಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಗೆಲುವಿನ ಅಳತೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬುಗೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು “ಈ ವಿಷಯಗಳ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು” ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿತು.<ref name="SqueezeNYT" /> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 21 ರಂದು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಡೈನೆಜಿಯು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮುಂದೆ, ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು [[10-ಕ್ಯೂ ಫೈಲಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ, ಈಚೆಗೆ ತಾನು ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪತ್ರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಹಣವೂ ಕೂಡ 50 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡೈನೆಜಿಯು ತನಗೆ ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಣದ ಉಪಯೋಗದ ದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿಯದಿರುವ ಕುರಿತು ವರದಿ ನೀಡಿದಾಗ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಕೂಡ ಮಾತನಾಡಲು ಹಿಂಜರಿದರು.<ref name="RaisesDoubtNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/21/business/enron-s-growing-financial-crisis-raises-doubts-about-merger-deal.html|work=The New York Times|title=Enron's Growing Financial Crisis Raises Doubts About Merger Deal|date=2001-11-21|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಡೈನಜಿಯು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪರಿಸ್ತಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ನವೆಂಬರ್ 22 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡೈನಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಮೂಲಗಳು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="CirclingNYT">{{cite news|last=Sorkin|first=Andrew Ross|coauthor=Riva D. Atlas|url=https://www.nytimes.com/2001/11/22/business/circling-the-wagons-around-enron-risks-too-great-to-let-trader-just-die.html|work=The New York Times|title=Circling the Wagons Around Enron; Risks Too Great To Let Trader Just Die|date=2001-11-22|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಸಿಇಸಿಯು ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಿರುದ್ಧ ನಾಗರಿಕ ಅಪರಾಧದ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="SunbeamSufferNYT">{{cite news|last=Norris|first=Floyd|url=https://www.nytimes.com/2001/11/23/business/23NORR.html|work=The New York Times|title=From Sunbeam to Enron, Andersen's Reputation Suffers|date=2001-11-23|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎನ್ರಾನ್ ಹಾಗೂ ಡೈನೆಜಿಗಳು ಈಗ ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದವು.<ref name="ConfidenceNYT">{{cite news|last=Oppel|first=Richard A., Jr.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/28/business/markets-market-place-trying-restore-confidence-enron-salvage-merger.html?pagewanted=all|work=The New York Times|title=Trying to Restore Confidence in Enron to Salvage a Merger|date=2001-11-28|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಈಗ ಡೈನೆಜಿಯು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿನ 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಬದಲು 4 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗೆ ಖರೀದಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಪರಿಶೀಲನೆಗಾರರು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂಬುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ವರದಿಯು ಎನ್ರಾನ್ ನ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ತೊಂದರೆಯ ತೋರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ರಿವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಅವರ ಹೊಸ ವರದಿಯು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟನ್ನು ವಿಭ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="ConfidenceNYT" /> === ದಿವಾಳಿತನ === [[File:EnronStockPriceAug00Jan02.jpg|thumb|right|alt=Line chart showing the gradual fall (illustrated by a red line) from a high point of $90 to evenutally less than a dollar.| ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಷೇರು ಬೆಲೆ( ಹಳೆಯ ಎನ್.ವೈ.ಎಸ್.ಇ ಟಿಕ್ಕರ್‌ನ ಚಿನ್ಹೆ:ENE)ಆಗಸ್ಟ್‌ 23, 2000 ($90)ರಿಂದ ಜನವರಿ 11, 2002 ($0.12). ಷೇರು ಬೆಲೆ ಕುಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಷೇರುದಾರರು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ $11 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="BenstonQuality"/>]] 2001 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಎನ್ರಾನ್ ನ ಎರಡು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊರಬಂದವು. ಡೈನೆಜಿ ಇಂಕ್ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕರಾರುಪತ್ರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಲಾಭದ ದರ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, “ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಅದನ್ನು (ಎನ್ರಾನ್) ನನಗೆ ಗೊಡಲಿಲ್ಲ” ಎಂದರು.<ref name="McLean403">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=403}}</ref> ಅಧಿಕ ಸಾಲವನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ತೀರಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಣ ಹೊಂದಿತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಬಂಡವಾಳದ ಬೆಲೆಯು ದಿನದ ಕೊನೆಯ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ 0.61 ಡಾಲರ್‌ ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಓರ್ವ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪರಿಶೀಲಕ “ಎನ್ರಾನ್ ಈಗ ನಿಜವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಕೈಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref name="ImplosionNYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/11/29/opinion/an-implosion-on-wall-street.html|work=The New York Times|title=An Implosion on Wall Street|date=2001-11-29|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಪರಿಣತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಎನ್ರಾನ್ ಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಿದವರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಕಂಪನಿಗಳು ಅನೇಕ ಶೇಕಡಾ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಪರಿಶೀಲಕರು ಎನ್ರಾನ್ ನ ವೈಫಲ್ಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ತೊಂದರೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref name="PullBackNYT">{{cite news|agency=[[Reuters]]|url=https://www.nytimes.com/2001/11/29/business/29STOX.html|work=The New York Times|title=Investors Pull Back as Enron Drags Down Key Indexes|date=2001-11-29|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಈಗ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಎನ್ರಾನ್ ನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಮೇಲೆ ಬೀರಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು 18.7 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಓರ್ವ ಸಲಹೆಗಾರ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, “ನಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಲಾಭದಿಂದ ಯಾರು ಹೊರಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೇ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಕಕ್ಷಿದಾರರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಗಳಿಗೆಗಾಗಿ ತಯಾರಾಗುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದರು. ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ವಸೂಲಾಗದ ಹಾಗೂ ಖಾತರಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಸಾಲದ ಅಂದಾಜು 23 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ನಷ್ಟು ಹಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿತು. [[ಸಿಟಿಗ್ರುಪ್]] ಹಾಗೂ[[ಜೆಪಿ ಮೊರ್ಗಾನ್ ಚೇಸ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳು ಎನ್ರಾನ್ ವೈಫಲ್ಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಎನ್ರಾನ್ ನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಖಾತರಿಯಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಖಾತರಿ ಇಲ್ಲದ ಸಾಲ ನೀಡಿದವರು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟೆಕಡೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ದಿವಾಳಿತನ ಅನುಭವಿಸುವ ಅನುಮಾನ ಬಂದಿತು.<ref name="MightBeNYT">{{cite news|last=Glater|first=Jonathan D.|url=https://www.nytimes.com/2001/11/29/business/enron-s-collapse-last-resort-bankruptcy-filing-might-be-best-remaining-choice.html|work=The New York Times|title=A Bankruptcy Filing Might Be the Best Remaining Choice|date=2001-11-29|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ 2001 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ದಿವಾಳಿತನದ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ 2 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಪರಿಚ್ಛೇದ 11]] ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂದ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ದಿವಾಳಿತನ]]ವಾಗಿತ್ತು (ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ದಿವಾಳಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವರ್ಡ್ ಕಾಮ್]] ನ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಇದು ಮೀರಿಸಿತು), ಮತ್ತು ಇದರ 4 ಸಾವಿರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತರು.<ref name="BenstonQuality" /><ref name="DayReckonCNN">{{cite news|last=Pasha|first=Shaheen|coauthors=Jessica Seid|url=http://money.cnn.com/2006/05/25/news/newsmakers/enron_verdict/index.htm|title=Lay and Skilling's day of reckoning: Enron ex-CEO and founder convicted on fraud and conspiracy charges; sentencing slated for September|publisher=[[CNNMoney.com]]|date=2006-05-25|accessdate=2009-08-04|archive-date=2007-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20071006153857/http://money.cnn.com/2006/05/25/news/newsmakers/enron_verdict/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ದಿವಾಳಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ತಮಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡುವಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="DVD138">{{cite video|title=[[Enron: The Smartest Guys in the Room]]|medium=DVD|publisher=[[Magnolia Pictures]]|time=1:38:02|date=January&nbsp;17, 2006}}</ref> 15 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ಶೇ. 62 ರಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯ ಹಣವನ್ನು ಎನ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ 2001 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು 83.13 ಡಾಲರ್‌ ಗೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು, 2001 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿತನ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಬಂಡವಾಳದ ಮೌಲ್ಯವು ಒಂದು ಡಾಲರ್‌ ಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು.<ref name="Ayala50">{{cite journal|last=Ayala|first=Astrid|coauthor=Giancarlo Ibárgüen, Snr.|title=A Market Proposal for Auditing the Financial Statements of Public Companies|journal=Journal of Management of Value|volume=|issue=|page=50|publisher=[[Universidad Francisco Marroquín]]|location=|date=March 2006|url=http://www.mba.ufm.edu.gt/journalofmanagement/content/ENG_MarketProposal.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-05}}</ref> {{Quote box |width=35% |align=right |quote=In its accounting work for Enron, Andersen had been sloppy and weak. But that's how Enron had always wanted it. In truth, even as they angrily pointed fingers, the two deserved each other. |source=[[Bethany McLean]] and Peter Elkind in ''The Smartest Guys in the Room''.<ref name="McLean393">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=393}}</ref>}} 2002 ರ ಜನವರಿ 17 ರಂದು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಲೆಖ್ಖದ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನ್ನ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧಕ ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ ಆಂಡರ್ಸನ್, ಎನ್ರಾನ್ ದಿವಾಳಿಗೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಗಲೇ ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆ ವಿಷಮ ವಿಷಯ ಪಾಶದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದರು.<ref name="FiresAA">{{cite news|last=Hebert|first=H. Josef|url=https://news.google.com/newspapers?id=G3cWAAAAIBAJ&sjid=eB8EAAAAIBAJ&pg=3860,415541&dq|title=As probe expands, Enron fires Arthur Andersen|work=[[Star-News|Morning Star]]|publisher=Google News|date=2002-01-18|accessdate=2009-08-09}}</ref> == ಪ್ರಯೋಗ == === ಎನ್ರಾನ್ === ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲೀ ಇಬ್ಬರೂ ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧವೂ ದೂರು ದಾಖಲಾಸಲಾಯಿತು. ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 98 ರೀತಿಯ ದೂರುಗಳು ದಾಖಲಾದವು, [[ಹಣ ತೊಳೆಯುವುದು]], [[ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ]] ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅಪರಾಧಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Fastow98">{{cite news|agency=[[Associated Press]]|url=http://online.wsj.com/article/SB113838648001558434.html?mod=googlewsj|title=Key Witnesses in the Enron Trial|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2 ದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಲ್ಲದೇ ಲೇ, ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಸಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಯಿ ಮಾತಿನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref name="FastowTestify">{{cite news|last=Said|first=Carolyn|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/07/09/MNGQQ7J31G1.DTL|title=Ex-Enron chief Ken Lay enters not guilty plea|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=2004-07-09|accessdate=2009-08-09|archive-date=2012-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128190449/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2004%2F07%2F09%2FMNGQQ7J31G1.DTL|url-status=dead}}</ref> ಲೀ ಅವರ ಮೇಲೆ 6 ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾಯಿತು, ಆದರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಒಂದು ತೆರಿಗೆ ದೂರು ಕುರಿತಂತೆ ತಪ್ಪು ನಡುವಳಿಕೆಯ ಆರೋಪ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತರು. ಲೀ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ತಮ್ಮ ಪತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ 1 ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref name="LeaYear">{{cite news|last=Hays|first=Kristen|url=http://www.usatoday.com/money/industries/energy/2004-05-06-lea-fastow-plea_x.htm|title=Fastow's wife pleads guilty in Enron case|work=[[USA Today]]|date=2004-05-06|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಲೇ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 2006 ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಟ್ಟರು. 53 ಎಣಿಕೆ, 65 ಪುಟಗಳ [[ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಪರಾಧ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಲೆಖ್ಖ ತಪಾಸಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ [[ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು]], ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪರಾಧ, ತಂತಿ ಅಪರಾಧ, ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು, ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಎನ್ರಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣ ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ]] ಸಿಮ್ ಲೇಕ್ ಅವರು ಈ ಮೊದಲೇ ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ಕೋರಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಟನ್ ನಿಂದ ಹೊರಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. 2006 ರ ಮೇ 25 ರಂದು ಜ್ಯೂರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು [[ಲೇ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರ ವಿಚಾರಣೆಯ]] ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರು 28 ರಲ್ಲಿ 19 ರಕ್ಷಣಾ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಂತಿ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು [[ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಉಳಿದ 9 ರಕ್ಷಣಾ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರಿಗೆ 24 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ 4 ತಿಂಗಳು ಜೈಲುವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Skilling24Years">{{cite news|last=Johnson|first=Carrie|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/23/AR2006102300287_pf.html|work=[[Washington Post]]|title=Skilling Gets 24 Years for Fraud at Enron|date=2006-10-24|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಲೇ ಅವರು 11 ಅಪರಾಧ ದೂರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪರಾಧಿ ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದವರಿಂದ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕಂಪನಿಯ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ದೂರಿದರು.<ref name="Lay60Minutes">{{cite news|last=Leung|first=Rebecca|url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/03/11/60minutes/main679706.shtml|work=[[60 Minutes]]|publisher=[[CBS News]]|title=Enron's Ken Lay: I Was Fooled|date=2005-03-14|accessdate=2009-08-09|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ4onkPe?url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/03/11/60minutes/main679706.shtml|url-status=dead}}</ref> ಲೇ ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಎಲ್ಲ 5 ಭದ್ರತಾ ಅಪರಾಧ ಹಾಗೂ ತಂತಿ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ 45 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Lay45Years">{{cite news|last=Hays|first=Kristen|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/25/AR2006052500857.html|work=[[The Washington Post]]|title=Lay, Skilling Convicted in Enron Collapse|date=2006-05-26|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ ಲೇ ಅವರು 2006 ರ ಜುಲೈ 5 ರಂದು ತಪ್ಪುಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಇಸಿಯು 90 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಂಡಕ್ಕಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಲಿತ್ತು. ಪ್ರಕರಣವು ಲೇ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲಿಂಡಾ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿದರೂ ಲಿಂಡಾ ಗಟ್ಟಿಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ನಾಶವಾಗುವ ವಿಷಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಯುವ 10 ರಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು 500,000 ಶೇರುಗಳನ್ನು 2001 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಳು.<ref name="EnronInquiryNYT">{{cite news|last=Eichenwald|first=Kurt|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9806EED8123FF934A25752C1A9629C8B63&sec=&spon=&pagewanted=all|work=The New York Times|title=Enron Inquiry Turns to Sales By Lay's Wife|date=2004-11-17|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಲಿಂಡಾ ಅವರು ಎನ್ರಾನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆ ಕುರಿತೂ ದೂರಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="LindaConviction">{{cite news|last=Johnson|first=Carrie|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/09/AR2006060901922_pf.html|work=[[The Washington Post]]|title=A Woman Of Conviction|date=2006-06-10|accessdate=2009-08-07}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೈಕೆಲ್ ಕೊಪ್ಪರ್ ಅವರು 7 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಎನ್ರಾನ್ ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಲೇ ಅವರಿಗೆ ಕೊಪ್ಪರ್ ಕುರಿತು ಕಂಪನಿ ದಿವಾಳಿಯಾದ ನಂತರವೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊಪರ್ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರೇ ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದರು, ಅದು ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="McLean153">{{cite book|title=The Smartest Guys in the Room|last=McLean|first=Bethany|coauthor=Peter Elkind|page=153}}</ref> ಕೊಪರ್ ಅವರು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="KopperGuilty">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2002/aug/21/corporatefraud.enron1|publisher=[[guardian.co.uk]]|title=Ex-Enron executive pleads guilty|date=2002-08-21|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಲೆಖ್ಖಾಧಿಕಾರಿ ರಿಕ್ ಕಾಸೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್ ನ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿಗೂಢವಾಗಿರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ 6 ದುಷ್ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Causey6Charges">{{cite news|last=Ackman|first=Dan|url=http://www.forbes.com/2004/01/23/cx_da_0123topnewse.html|work=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|title=Causey May Put GAAP On Trial|date=2004-01-23|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ಅಪರಾಧಿಯಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು 7 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref name="Causey7Years">{{cite news|last=McCoy|first=Kevin|url=http://www.usatoday.com/money/industries/energy/2005-12-28-enron-causey_x.htm?POE=NEWISVA|work=[[USA Today]]|title=Former Enron executive pleads guilty|date=2005-12-28|accessdate=2009-08-09}}</ref> 16 ಜನರು ಕಂಪನಿಯು ನಡೆಸಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಮಾಜಿ [[ಮೆರ್ರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಐವರು ವಿಚಾರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎನ್ರಾನ್ ನ 8 ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಹೇಳಿದರು, ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಲೇ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="DayReckonCNN" /> ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆರೋಪಿ ಎನ್ರಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ನ ತೀವ್ರ ವೇಗದ ಅಂತರಜಾಲ ಘಟಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ‍ಕೆನೆತ್ ರೈಸ್ ಅವರು ಲೇ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು. 2007 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆನೆತ್ ರೈಸ್ ಅವರಿಗೆ 27 ತಿಂಗಳುಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="BroadSentence">{{cite news|last=Porretto|first=John|url=http://www.usatoday.com/money/economy/2007-06-18-3270186548_x.htm|title=Ex-Enron broadband head sentenced|work=[[USA Today]]|date=2007-06-18|accessdate=2009-08-04}}</ref> === ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ === ಸಾವಿರಾರು ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹರಿದು ನಾಶ ಮಾಡಿದಕ್ಕೆ, ಈ ಮೇಲ್ ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಎನ್ರಾನ್ ನ ಲೆಖ್ಖ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ [[ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ]]ದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ ದೋಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AndersenGuilty">{{cite news|last=Thomas|first=Cathy Booth|title=Called to Account|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,263006,00.html|date=2002-06-18|work=[[Time (magazine)|Time]]|accessdate=2009-08-09|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ56HIkr?url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,263006,00.html|url-status=dead}}</ref> [[ಜ್ಯುರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸರಿಯಾಗಿ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸದ ಕಾರಣ]] ನಂತರ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="AndersenOverturn">{{cite news|agency=[[Associated Press]]|title=Supreme Court Overturns Arthur Andersen Conviction|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,158160,00.html|date=2005-05-31|publisher=[[Fox News Channel|Fox News]]|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಅಲಕ್ಷ್ಯವು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾದಾಗ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರು ಆಗಲೇ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದರೂ ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 85 ಸಾವಿರ ಜನ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="WP85000Jobs">{{cite news|last=Rosenwald|first=Michael S.|title=Extreme (Executive) Makeover|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/09/AR2007090901619_pf.html|date=2007-11-10|work=[[The Washington Post]]|accessdate=2009-08-09}}</ref><ref name="FallAndersen">{{cite news|last=Alexander|first=Delroy|coauthors=Greg Burns, Robert Manor, Flynn McRoberts, and E.A. Torriero|title=The Fall of Andersen|url=http://www.courant.com/news/nationworld/chi-0209010315sep01,0,2343149.story|date=2002-11-01|work=[[Hartford Courant]]|accessdate=2009-08-09|archive-date=2009-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511190344/http://www.courant.com/news/nationworld/chi-0209010315sep01,0,2343149.story|url-status=dead}}</ref> === ನಾಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಥ್ರೀ === ಗಿಲ್ಸ್ ಡರ್ಬಿ, ಡೇವಿಡ್ ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿ ಮುಲ್ ಗ್ರೀವ್ ಅವರು [[ಗ್ರೀನ್ ವಿಚ್ ನಾಟ್ ವೆಸ್ಟ್]] ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೂವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಸ್ವಾಪ್ ಸಬ್ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರು ಎಸ್ಇಸಿಯಿಂದ ತನಿಖೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವಾ ಸಮೀತಿ]]ಯನ್ನು (ಎಫ್ಎಸ್ಎ) 2001 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಅವರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ವಹಿವಾಟಿನ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="FSAMet">{{cite news|last=Hays|first=Kristen|work=[[Houston Chronicle]]|title=Source: British bankers to plead guilty in Enron case|url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/special/enron/5333449.html|date=2007-11-27|accessdate=2009-08-09}}</ref> 2002 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ 7 ತಂತಿ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಅವರ ದಸ್ತಗಿರಿಗಾಗಿ ಹುಕುಂ ಹೊರಡಿಸಿತು, ಆಗ ಅವರನ್ನು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 12 ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರಾಗಲಿದ್ದ ಓರ್ವ ಸಂಭವನೀಯ ಎನ್ರಾನ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ [[ನೇಲ್ ಕೌಲ್ ಬೆಕ್]] ಅವರು ಉತ್ತರದ ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್ ನ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹೆಣವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದರು.<ref name="CoulbeckDead">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/5173228.stm|publisher=[[BBC News]]|title=Enron witness found dead in park|date=2006-07-12|accessdate=2009-08-04}}</ref> ಫಾಸ್ಟೋವ್ ಜೊತೆ ಕೌಲ್ ಬೆಕ್ ಹಾಗೂ ಇತರರು ದುಷ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಆಪಾದಿಸಿತು.<ref name="CoulbeckQA">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5164652.stm|publisher=[[BBC News]]|title=Q&A: The NatWest Three |date=2007-11-29|accessdate=2009-08-04}}</ref> 2007 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾದದಲ್ಲಿ ಮೂವರೂ ಕೂಡ ಒಂದು ತಂತಿ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ 6 ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು.<ref name="Trio7Fraud">{{cite news|last=Clark|first=Andrew|publisher=[[guardian.co.uk]]|title=NatWest Three plead guilty to wire fraud|url=https://www.theguardian.com/business/2007/nov/28/2|date=2007-11-28|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಡರ್ಬಿ, ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ ಗ್ಯ್ರೂ ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ 37 ತಿಂಗಳುಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NatWest3NYT">{{cite news|last=Murphy|first=Kate|work=The New York Times|title='NatWest 3' sentenced to 37 months each|url=https://www.nytimes.com/2008/02/22/business/worldbusiness/22iht-natwest.5.10317714.html?_r=1|date=2008-02-22|accessdate=2009-08-09}}</ref> == ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಶೇರುದಾರರು === [[ಚಿತ್ರ:Enron Complex.jpg|thumb|350px|right|alt=Night image of several tall skyscrapers taken from a street view, looking up. Several lights and traffic lights can be seen on the street, along with a round walkway above the street.| ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ಹೊಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎನ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ $285 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಎನ್ರಾನ್‌ ಹೊರಹೊಗುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು $55.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮರಲಾಯಿತು.<ref>[356]</ref>]] ಎನ್ರಾನ್ ನ ಶೇರುದಾರರು 74 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು 4 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಂಪನಿ ದಿವಾಳಿಯಾದ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು (40 ರಿಂದ 45 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು).<ref name="74BEnron">{{cite news|last=Axtman|first=Kris|title=How Enron awards do, or don't, trickle down|url=http://www.csmonitor.com/2005/0620/p02s01-usju.html|date=2005-06-20|work=[[The Christian Science Monitor]]|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಸರಿಸುಮಾರು 67 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಇದು ಎನ್ರಾನ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಾಗ ಇದ್ದ ಯಾವುದೇ ನೆರವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶೇರುದಾರರಿಗೆ ಪಡೆದ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="67BillionNYT">{{cite news|title=Enron's Plan Would Repay A Fraction of Dollars Owed|url=https://www.nytimes.com/2003/07/12/business/enron-s-plan-would-repay-a-fraction-of-dollars-owed.html|date=2003-07-12|work=The New York Times|accessdate=2009-08-10}}</ref> ತನ್ನ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕಲೆ, ಛಾಯಾಛಿತ್ರಗಳು, ಚಿನ್ಹೆ ಸಹಿಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಿತು.<ref name="ArtNYT">{{cite news|last=Vogel|first=Carol|title=Enron's Art to Be Auctioned Off|url=https://www.nytimes.com/2003/04/16/business/enron-s-art-to-be-auctioned-off.html|date=2003-04-16|work=The New York Times|accessdate=2009-08-10}}</ref><ref name="TiltedE">{{cite news|agency=[[Associated Press]]|title=Enron's 'tilted-E' sign goes for $44,000 at auction|url=http://www.usatoday.com/money/industries/energy/2002-09-25-enron-auction_x.htm|date=2002-09-25|work=[[USA Today]]|accessdate=2009-08-10}}</ref><ref name="SellPipes">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3646342.stm|title=Enron gets go ahead to sell pipes|date=2004-09-10|publisher=[[BBC News]]|accessdate=2009-08-10}}</ref> 20 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ರಾನ್ ಮಾಜಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಹಣಕ್ಕೆ 2004 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 85 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ 3,100 ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="May04Settlement">{{cite news|last=Doran|first=James|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/article423518.ece|title=Enron staff win $85m|date=2004-05-14|work=[[The Times]]|accessdate=2009-08-10|location=London|archive-date=2011-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612173117/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/article423518.ece|url-status=dead}}</ref> ಮರು ವರ್ಷ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇತ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಂದ 4.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="74BEnron" /> 2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಶೇರುದಾರರ ಪರವಾಗಿ 40 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಮೊತ್ತದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 7.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಹಣ ಪಡೆದರು. ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಣವು ವಾದಿಗಳಾದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಹಾಗೂ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿವಿಯ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ [[ಕೌಲಿನ್ ಸ್ಟೋಆ ಗೆಲ್ಲರ್ ರುಡ್ ಮನ್ ಹಾಗೂ ರಾಬಿನ್ಸ್‌]] ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ 688 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="72BillionSet">{{cite news|last=DeBare|first=Ilana|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/09/09/BUCI12QRVE.DTL|title=Billions to be shared by Enron shareholders|date=2008-09-10|work=[[San Francisco Chronicle]]|accessdate=2009-08-10|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111095752/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F09%2F09%2FBUCI12QRVE.DTL|url-status=dead}}</ref> ಹಣವನ್ನು ಹಂಚುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿವಿಯು, “ನಾವು ಈ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಧೀರ್ಘವಾದ, ಸವಾಲಾಗಿದ್ದ ಶ್ರಮ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ಎನ್ರಾನ್ ನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾತ್ರ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="Distribution">{{cite news|last=Davis|first=Trey|url=http://www.universityofcalifornia.edu/news/article/19211|title=UC begins distributing Enron settlement money|date=2008-12-18|publisher=[[University of California]]|accessdate=2009-08-10|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ5tTGlZ?url=http://www.universityofcalifornia.edu/news/article/19211|url-status=dead}}</ref> === ಸರ್ಬೇನ್ಸ್-ಓಕ್ಸ್ಲೇ ಕಾಯಿದೆ === {{Quote box |width=35% |align=right |quote=In the [[RMS Titanic|Titanic]], the captain went down with the ship. And Enron looks to me like the captain first gave himself and his friends a bonus, then lowered himself and the top folks down the lifeboat and then hollered up and said, 'By the way, everything is going to be just fine.' |source=U.S. Senator [[Byron Dorgan]].<ref name="DVD606">{{cite video|title=[[Enron: The Smartest Guys in the Room]]|medium=DVD|publisher=[[Magnolia Pictures]]|time=6:06|date=January&nbsp;17, 2006}}</ref> }} 2001 ಡಿಸೆಂಬರ್ ಹಾಗೂ 2002 ಎಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯೆ [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಹೌಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೆನೆಟ್ ಸಮಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಯ ಕುರಿತ ಹೌಸ್ ಸಮತಿ]]ಯು ಎನ್ರಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ನಾಶ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೆಖ್ಖ ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಭದ್ರತೆ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಆಪಾದನೆಗಳು ಎನ್ರಾನ್ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ 2002 ರ ಜುಲೈ 30 ರಂದು ಸರ್ಬೇನ್ಸ್-ಓಕ್ಸ್ಲೇ ಕಾನೂನು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Chhaochharia79">{{cite journal|last=Chhaochharia|first=Vidhi|coauthor=Yaniv Grinstein|title=Corporate Governance and Firm Value: the Impact of the 2002 Governance Rules|journal=Johnson School Research Paper Series No. 23-06|volume=|issue=|page=7–9|publisher=[[Johnson School of Management]]|location=|date=March 2007|url=http://www.afajof.org/afa/forthcoming/2312.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-05|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ5wCYTh?url=http://www.afajof.org/afa/forthcoming/2312.pdf|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕಾನೂನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ “ಎನ್ರಾನ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿತ್ತು: ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಆಡಳಿತದ ವೈಫಲ್ಯವು ಕಾನೂನಿನ ಮುಖಂಡತ್ವ ಉಪಬಂಧಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Deakin1">{{cite journal|last=Deakin|first=Simon|coauthor=Suzanne J. Konzelmann|title=Learning from Enron|journal=ESRC Centre for Business Research|volume=|issue=Working Paper No 274|page=1|publisher=[[University of Cambridge]]|date=September 2003|url=http://www.cbr.cam.ac.uk/pdf/wp274.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=2009-08-05|archive-date=2010-10-18|archive-url=https://www.webcitation.org/5tZ21BvjA?url=http://www.cbr.cam.ac.uk/pdf/wp274.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಬೇನ್ಸ್-ಓಕ್ಸ್ಲೇ ಕಾನೂನು ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವರದಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ‘[[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿ ಲೆಖ್ಖದ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ಮಂಡಳಿ]]’ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಖ್ಖಪತ್ರದ ಮಳಿಗೆಗಳು [[ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆ]] ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಭಂದನೆ; ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಉಪಬಂಧನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಬ್ಧವಾಗಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಹಿರಂಗ ವರದಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘಟಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಬಂಧ.<ref name="Chhaochharia79" /> ಫೆಬ್ರವರೀ ೧೩, 2002 ರಂದು ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ತಪ್ಪು ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಲೆಖ್ಖಪತ್ರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಾರಣ ಎಸ್ಇಸಿಯು ಬಂಡವಾಳ ವಿನಿಮಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಜೂನ್ 2002 ರಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಬಂಡವಾಳ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು 2003 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಇಸಿಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Chhaochharia79" /> * ಎಲ್ಲ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. * ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. * ಪರಿಹಾರ ಸಮಿತಿ, ನಾಮಕರಣ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಮಿತಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. * ಲೆಖ್ಖ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಮಿತಿಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿರಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸಮಿತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾದರೂ ಲೆಖ್ಖಪತ್ರ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞನಾಗಿರಬೇಕು. * ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಳಿಯು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ ಇಲ್ಲದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == * {{cite book|last=McLean|first=Bethany|authorlink=Bethany McLean|coauthor=Peter Elkind|title=The Smartest Guys in the Room|publisher=Portfolio Trade|location=New York|year=2003|isbn=1-59184-008-2}} * {{cite book|last=Dharan|first=Bala G.|coauthor=William R. Bufkins|title=Enron: Corporate Fiascos and Their Implications|publisher=[[Foundation Press]]|year=2004|url=http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf|format=PDF|isbn=1-58778-578-1|access-date=2010-07-31|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604234448/http://www.ruf.rice.edu/~bala/files/dharan-bufkins_enron_red_flags.pdf|url-status=dead}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book|last=Bryce|first=Robert|title=Pipe Dreams: Greed, Ego, and the Death of Enron|publisher=[[PublicAffairs]]|date=December 17, 2008|isbn=1-586-48201-7}} * {{cite book|last=Collins|first=Denis|title=Behaving Badly: Ethical Lessons from Enron|publisher=Dog Ear Publishing, LLC|date=May 24, 2006|isbn=1-598-58160-0}} * {{cite book|last=Cruver|first=Brian|title=Anatomy of Greed: Telling the Unshredded Truth from Inside Enron|publisher=[[Basic Books]]|date=September 1, 2003|isbn=0-786-71205-8}} * {{cite book|last=Eichenwald|first=Kurt|title=Conspiracy of Fools: A True Story|publisher=[[Crown Publishing Group|Broadway Books]]|date=December 27, 2005|isbn=0-767-91179-2}} * {{cite book|last=Fox|first=Loren|title=Enron: The Rise and Fall|publisher=[[John Wiley & Sons]]|date=December 22, 2003|isbn=0-471-47888-1}} * {{cite book|last=Fusaro|first=Peter C.|coauthor=Ross M. Miller|title=What Went Wrong at Enron: Everyone's Guide to the Largest Bankruptcy in U.S. History|publisher=[[John Wiley & Sons]]|date=June 21, 2002|isbn=0-471-26574-8}} * {{cite book|last=Salter|first=Malcolm S.|title=Innovation Corrupted: The Origins and Legacy of Enron's Collapse|publisher=[[Harvard University Press]]|date=June 30, 2008|isbn=0-674-02825-2}} * {{cite book|last=Swartz|first=Mary|coauthor=Sherron Watkins|title=Power Failure: The Inside Story of the Collapse of Enron|publisher=[[Crown Publishing Group|Broadway Business]]|date=March 9, 2004|isbn=0-767-91368-X}} * {{cite book|last=Toffler|first=Barbara Ley|coauthor=Jennifer Reingold|title=Final Accounting: Ambition, Greed and the Fall of Arthur Andersen|publisher=[[Crown Publishing Group|Broadway Business]]|date=April 13, 2004|isbn=0-767-91383-3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.enron.com/ ‍ಎನ್ರಾನ್‌ ಕ್ರೆಡಿಟರ್ಸ್‌ ರಿಕವರಿ ಗ್ರೂಪ್‌] * [http://bodurtha.georgetown.edu/enron/10-K_1999.htm 2000 10-K] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320193858/http://bodurtha.georgetown.edu/enron/10-K_1999.htm |date=2012-03-20 }} ಮತ್ತು [http://bodurtha.georgetown.edu/enron/10-K_2000.htm 2001 10-K] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320192000/http://bodurtha.georgetown.edu/enron/10-K_2000.htm |date=2012-03-20 }} {{DEFAULTSORT:Enron Scandal}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಗರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎನ್ರಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[sv:Enron#Enronskandalen]] nw6uujx19e20cp8ype4iiruyumv2jmx 0 24399 1373454 1372751 2026-05-15T13:06:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373454 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = American Express Co | company_logo = [[ಚಿತ್ರ:American Express logo (2018).svg|150px|American Express logo]] | company_type = [[Public company|Public]] ({{nyse|AXP}}) <br />[[Dow Jones Industrial Average]] component | company_slogan = Are You A Cardmember? | foundation = 1850 | founder = [[Henry Wells]]<br />[[William Fargo]]<br />[[John Warren Butterfield]] | location = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], [[New York]], United States | key_people = [[Kenneth Chenault]]<br /><small>([[Chairman]] & [[Chief executive officer|CEO]])</small> | area_served = Worldwide | industry = [[Banking]]<br />[[Financial services]] | products = [[Financial services|Financial]]<br /> [[Travel|Travel services]]<br />[[Insurance]] | market cap = [[United States dollar|US$]]41.13 billion (''2008'') ||revenue = {{Increase}} US$ {{0|0}}29,962 [[1000000000 (number)|billion]] <small>(2011)</small><ref name=10K>{{cite web|url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/4962/000095012311019072/y87970exv13.htm|title=2010 Form 10-K, American Express Company|publisher=United States Securities and Exchange Commission}}</ref> |operating_income = {{Increase}} US$ {{0|00}}6.956&nbsp;billion <small>(2011)</small><ref name=10K/> |net_income = {{Increase}} US$ {{0|00}}4.935&nbsp;billion <small>(2011)</small><ref name=10K/> |assets = {{Increase}} US$ 153.337&nbsp;billion <small>(2011)</small><ref name=10K/> |equity = {{Increase}} US$ {{0|0}}18.794&nbsp;billion <small>(2011)</small><ref name=10K/> |num_employees = 62,500 <small>(2011)</small><ref name=10K/> | homepage = [http://www.americanexpress.com/ AmericanExpress.com] }} '''ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿ ''' ({{nyse|AXP}}), ಯನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "'''AmEx(ಅಮೆಕ್ಸ್ )''' " ಅಥವಾ"'''ಅಮೆಕ್ಸ್ ''' ", ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿ ಆಗಿದೆ.ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] ಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 1850 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡು,ಡೊ ಜೊನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎವರೇಜ್ ನ 30 ವಿಭಜಿತ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿ ಕೊಡಮಾಡುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್,ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು (ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸವಲತ್ತಿನ ಚೆಕ್ )ಟ್ರಾವಲರ್ ಚೆಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. US ನಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟಿನ 24% ರಷ್ಟು ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡಿಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ <ref name="Investor 3-Jun-09">ಬೈ$ ವಾಲ್ಯು. ಅಮೆಕ್ಸ್ [http://ir.americanexpress.com/phoenix.zhtml?p=irol-eventDetails3&amp;c=64467&amp;eventID=2248458 ಪ್ರೆಜೆಟೇಶನ್ ಟು ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908060000/http://ir.americanexpress.com/phoenix.zhtml?p=irol-eventDetails3&c=64467&eventID=2248458 |date=2015-09-08 }} ಅಟ್ ದಿ ಕೀಫೆ, ಬ್ರುಯಿಟಿ &amp; ವುಡ್ಸ್ 2009 ಡೈವರ್ಸಿಫೈಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ಸ್ ಕಾನ್ಫೆರನ್ಸ್. ಜೂನ್‌ 3, 2009</ref><ref name="SMH 31-Oct-08">{{cite web |title=American Express to slash 7000 jobs |url=http://business.smh.com.au/business/american-express-to-slash-7000-jobs-20081031-5eu9.html |date=October 31, 2008 |work=Bloomberg |publisher=Sydney Morning Herald |accessdate=9 August 2009}}</ref> ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ''ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್'' ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ 22 ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ.ಬಹು ಮೌಲ್ಯದ ಈ ಬ್ರಾಂಡ್ ಒಟ್ಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|US$]]14.97 ಬಿಲಿಯನ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.interbrand.com/best_global_brands.aspx?year=2009&langid=1000 |title=Interbrand.com |access-date=2021-08-24 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813125924/http://www.interbrand.com/best_global_brands.aspx?year=2009&langid=1000 |url-status=dead }}</ref> ಆಗಿದೆ. ''ಫಾರ್ಚೂನ್ '' ಕೂಡಾ ಅಮೆಕ್ಸ್ ನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ 30 ಜನಪ್ರಿಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು <ref name="Admired Companies">{{cite web |title=World's Most Admired Companies 2009 |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/full_list/ |date= |publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |accessdate=5 August 2009 |archive-date=1 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801112337/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/full_list/ |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಗುರುತಿನ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನಾಗಿ ರೊಮನ್ ನೊಬ್ಬ ಸೆಣಸುತ್ತಿರುವ <ref>{{Cite web |url=http://www.companylogos.ws/americanexpresslogo.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-24 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107004833/http://www.companylogos.ws/americanexpresslogo.html |url-status=dead }}</ref> ಅದೃಷ್ಟದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು 1958 ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಟ್ರಾವಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:American_Express_Shipping_Receipt_1853.jpg|thumb|right|285px|ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂ. ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ರಿಸಿಪ್ಟ್, ಯುಯಾರ್ಕ್, NY to St. Louis, MO (ಆಗಸ್ಟ್ 6, 1853)]]ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮೇಲ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅಲ್ಬೇನಿ, ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ 1850 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ <ref>{{cite book | author = Cuyler Reynolds | title = Albany Chronicles | accessdate = 2009-01-18 | url = https://books.google.com/books?id=XNU0AAAAIAAJ&pg=PA17&dq=castle+island+french+fort+1540&lr=#PPR4,M1 | page = 603 | year = 1906}}</ref> ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೊದಲು ಇದು ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಡೆತನದ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿತು.ಆ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಡೆತನವು ಹೆನ್ರಿ ವೆಲ್ಸ್ (ವೆಲ್ಸ & ಕಂಪನಿ), ವಿಲಿಯಮ್ ಫಾರ್ಗೊ (ಲಿವಿಂಗ್ ಸ್ಟನ್, ಫಾರ್ಗೊ & ಕಂಪನಿ), ಮತ್ತುಜೊನ್ ವಾರೆ ಬಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ (ವೆಲ್ಸ್, ಬಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಮೊದಲು ಅಂದರೆ 1850 ರ ಮೊದಲು ಇದರ ಒಡೆತನ ವಾಸನ್ ಅಂಡ್ <ref>ಪೀಟರ್ ಝಡ್. ಗ್ರಾಸ್ ಮನ್. ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್: ದಿ ಅನ್ ಆಫಿಸಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ ಹೂ ಬಿಲ್ಟ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಎಂಪೈಯರ್ ''. ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ : ಕ್ರೌನ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ C, 1987. (ಮರುಮುದ್ರಣ: ಬಿಯರ್ಡ್ ಬುಕ್ಸ್ 2006; ISBN 1-58798-282-8; ಚಾಪ್ಟರ್ 2.</ref><ref>ನೊಯೆಲ್ ಎಂ. ಲೂಮಿಸ್, ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ. ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ : ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸನ್ ಎನ್. ಪಾಟರ್, Inc., 1968</ref> ಕಂಪನಿಗಿತ್ತು). ಇದೇ ಸ್ಥಾಪಕರು ವೆಲ್ಸ್ ಫೊರ್ಗೊ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1852 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಯಾವಾಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಬಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಜಯ್ ಸ್ಟ್ರ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು,ಅದನ್ನೇ ನಂತರ ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ನ ಟ್ರೈಬೆಕಾ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಲವರು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಅದು ತ್ವರಿತ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು.(ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು,ಭದ್ರತೆಗಳು,ಕರೆನ್ಸಿ ಇತ್ಯಾದಿ.) ಸುಮಾರು 1874 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮ್ಯಾನ್ ಹಟನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ 65 ಬ್ರಾಡ್ವೆಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು <ref name="Citycyclopedia">ಕೆನ್ನೆತ್ ಟಿ. ಜಾಕ್ಸನ್. ''ದಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ''. ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ: ಯಾಲೆ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1995. ಪು. 174</ref> ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಅಂದರೆ 1854,ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಅಶ್ವದಳದ ಸುಸ್ಥಿರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ ವೆಸಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಬಲ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡವು ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿತ್ತು.ಅದನ್ನು 55-61 ಹಡ್ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅಂದರೆ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಜಯ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (1857–58, ಜೊನ್ ವಾರೆನ್ ರಿಚ್ ), ಮಧ್ಯೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿತ್ತು.ಇದು ಹಡ್ಸನ್ ರಿವರ್ ರೇಲ್ ರೋಡ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ 4-8 ರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಶ್ವದಳದ ಲಾಯ್ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಹಡ್ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಿಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಧ್ಯ ಇತ್ತು.(1866–67, ರಿಚ್&amp; ಗ್ರಿಫಿಥ್ಸ್)ಹಡ್ಸನ್ ಸ್ಟ್ರ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಐದು ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.ಎರಡು ಐದಂತಸ್ತಿನ ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಟೋನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು 63ಮತ್ತು 65 ಬ್ರಾಡ್ವೆನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.ಇದು ಎಕ್ಸಚೇಂಜ್ ಆಲೆ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಜಾಗೆ ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಈ ಕಂಪನಿಯು ಹಾರೆಮನಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ <ref name="LANDMARKS">ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಕಮೀಶನ್; ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1995, ಡೆಸಿಗ್ನೇಶನ್ ಲಿಸ್ಟ್ 269; LP-1932</ref> ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1880 ರಲ್ಲಿ 46 ಟ್ರಿನಿಟಿ ಜಾಗೆಯ ಮಧ್ಯದ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಅಲೆ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಡುವೆ ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಕಟ್ಟಡದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗೋದಾಮೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಯಾರೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಅದೂ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.ಅದರ ಚಂದದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಮಾನುಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದರೂ ಅದರ ಕಂದು-ಭೂಮಿ ಬಣ್ಣದ ಚಿನ್ಹೆಯ ಸಂಕೇಉತವು ಇನ್ನೂ ಇದೆ.ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಗರುಡಾ ಇನ್ನೂ <ref>ವೈಟ್, ನೊರ್ವೆಲ್ &#x26; ವಿಲೆನ್ಸಿಂಕಿ, ಎಲ್ಲಿಯೊಟ್; ''AIA ಗೈಡ್ ಟು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ '', 4 ನೆಯ ಸಂಪುಟ; ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ Chapter, ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್ ; ಕ್ರೌನ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ /ರಾಂಡೊಮ್ ಹೌಸ್. 2000. ISBN 0-8129-31069-8; ISBN 0-8129-3107-6. p.23.</ref> ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹಡ್ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ 1890-91 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕೆಂಡೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಆಸ್ತಿಯು 1903 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $28 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು.ಇಷ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಇದಕ್ಕಿದೆ.ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ {{Citation needed|date=April 2008}}ಪಡೆದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಕಂಪನಿ ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿವೇಶನವನ್ನು {{Citation needed|date=April 2008}}ಖರೀದಿಸಿತು. ವೆಲ್ಸ್ -ಫಾರ್ಗೊ ಕಾಲಾವಧಿ 1914 ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಉತ್ಸಾಹಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಚಾಡ್ಬೌರ್ನೆ(1868–1923) ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.ಕಂಪನಿಯ ಸತತ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಳೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು"ಬ್ರಾಡ್ವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಕಂಪನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಾಲದು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತ್ತು. ರಿನ್ವಿಕ್ ಆಸ್ಪಿನ್ ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಟಕರ್ ಅವರು 32 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಚೇರಿ ಗೋಪುರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ -ಸ್ಟೀಲ್ ನ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು 1914 ರ ಮಾರ್ಚ್ ದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು,ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ನಂತರ ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 1914 ರ ಕಟ್ಟಡ ಯೋಜನೆಯು ರದ್ದಾಯಿತು,ಬಹುಶಃ ಯುರೊಪಿನ ಯುದ್ದದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು.ಮುಂದೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ $1 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚದ ಕಾಮಗಾರಿ <ref name="LANDMARKS" /> ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Amex67bway.JPG|thumb|65 ಬ್ರಾಡ್ವೆ]] ಒಟ್ಟು 21-ಅಂತಸ್ತಿನ (ಕೆಳ ಅಂತಸ್ತು ಒಳಗೊಂಡು)ನವೀನ ಶೈಲಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1916-17 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ರಿನ್ವಿಕ್,ಆಸ್ಪಿನ್ ವಾಲ್ ಅಂಡ್ ಟಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಖ್ಯಾತ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಲ್.ಆಸ್ಪಿನ್ ವಾಲ್ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೆನ್ನುವಂತೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿನ್ವಿಕ್ ಜೂ. ಓರ್ವ ಖ್ಯಾತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಹಳೆಯ ಎರಡು ವಿಶಾಲ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಾಗಿ 65 ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಎಂಬ ಏಕೈಕ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಕೆಳ ಬ್ರಾಡ್ವೆನಲ್ಲಿ "ಎಕ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸಾಲು"ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್ ಕಟ್ಟಡವು ಎಚ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು.ಎತ್ತರದ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಹ ಆಕಾರವು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಗುರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಮಾಡಿ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು.1880 ರ ಮತ್ತು 1910 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಹೆಸರಾಂತ ಕಟ್ಟಡ ಉತ್ತಮ ಗಾಳಿ ಬೆಳಕು ಬರುವ ವ್ಯ್ವಸ್ಥೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಮುಖಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಲೇಪದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮೂಲವು ಅದರ ಅಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು.ಆದರೆ ಮೂರು ಕೋನದ ಕೆಳಭಾಗದ ಆಕಾರವು ಅಂದಕ್ಕೆ ಮೆರಗು ನೀಡಿತು.ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿರುವ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿರುವ ಗರುಡವು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಒಂದು ಪಾರ್ಶದಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಹಾರಾಡುವ ಭಂಗಿ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಅದು ತನ್ನನ್ನೂ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಕಟ್ಟಡದ ಕಮಾನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಡ್ವೆದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಎರಡು-ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ವಿಶಾಲ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಹೊಸ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ತನ್ನ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾವಿನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಬ್ರಾಡ್ವೆನ "ದೊಡ್ಡ ಸಾಗರ"ದ ಕಮರಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವು ಇಂದಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ <ref name="AIA22">ವೈಟ್, ನೊರ್ವೆಲ್ &#x26; ವಿಲೆನ್ಸಿಂಕಿ, ಎಲ್ಲಿಯೊಟ್; ''AIA ಗೈಡ್ ಟು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ '', 4 ನೆಯ ಸಂಪುಟ; ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ Chapter, ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್ ; ಕ್ರೌನ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ /ರಾಂಡೊ ಹೌಸ್. 2000. ISBN 0-8129-31069-8; ISBN 0-8129-3107-6. p.22.</ref> ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು,ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರವಾಸಿ ಸೇವಾ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಧಾನ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ,ಅಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಜೆ.&amp; ಡಬ್ಲು. ಸೆಲಿಗ್ಯಾಮ್ & ಕಂ. (1940–74), ದಿಅಮೆರಿಕನ್ ಬುರೊ ಆಫ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್, ಒಂದು ಮನರಂಜನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (1977–86), ಮತ್ತು, ಸದ್ಯ ಜೆ.ಜೆ. ಕೆನ್ನಿ, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ಸ್,ನ ಕಚೇರಿ;ಹೀಗೆ ಇದನ್ನು ಯಾರೋ ಮರುನಾಮಕರಣ <ref name="LANDMARKS" /><ref name="AIA22" /> ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. === ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆ === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ6ಪನಿಯು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇನ್ನಿತರ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿತು.(ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲಿನ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳು)ಅಂದರೆ ರೇಲ್ ರೋಡ್ಸ್,ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಮ್ ಶಿಪ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ <ref name="Citycyclopedia" /> ಸೇರಿವೆ. === ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1882 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮನಿ ಆರ್ಡರ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗೆ ಸವಾಲೆನ್ನುವಂತೆ ಅದು ಈ ಸೇವೆಗೆ ಚಾಲನೆ <ref name="Citycyclopedia">[33] ^ ಕೆನ್ನೆತ್‌ T. ಜಾಕ್ಸನ್‌: ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ: ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ; ಯೇಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌; 1995. ಪು. 174</ref> ನೀಡಿತು. ಸುಮಾರು 1888 ಮತ್ತು 1890 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೊಪ್]] ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ತೆರಳಿದ ಜೆ.ಸಿ.ಫಾರ್ಗೊ ತುಂಬಾ ಖಿನ್ನರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೋಪಗೊಂಡು ಮರಳಿದರು. ಆತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಲದ ಕರಾರು ಪತ್ರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲೂ ಹಣಕಾಸು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾರೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ನೋವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫಾರ್ಗೊ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಬೆರಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಲದ ಕರಾರು ಪತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನಾದರೂ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿದರು ಹೀಗೆ ಬೆರಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಾವಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ,ಇದು 1891 ರಲ್ಲಿ $10, $20, $50, and $100. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಚೆಕ್ ಆಗಿ <ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html ಹೊಸ್ಟ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಮೊಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |date=2010-06-16 }}, ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್, 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 1956 ಸಂಚಿಕೆ</ref> ಹೊರಬಂತು. ಈ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಚೆಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಆಗ 1914 ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದ I]],ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಚೇರಿಗಳು ಯುರೊಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಕರಾರು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.(ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು)ಯುರೊಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಲು ಇನ್ನುಳಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇವುಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. === ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ === ನಂತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥೆದೊರೆ ರೂಸ್ ವೆಲ್ಟ್ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರೆ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ. ಆಗ ICC ಯ ಕಣ್ಣು ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಅದರೆ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಭಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ <ref name="Citycyclopedia" /> ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವಯುದ್ದI]] ರ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಂತು. ಅದೇ 1917 ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ US ಬಹಳಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲ ಕೊರತೆ ಅನುಭವಿಸಿತು.ಆಗ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ವುಡ್ರೊ ವಿಲ್ಸನ್ US ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ರೇಲ್ ರೋಡನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಅದರ ಮೂಲಕ US ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಆಗಿನ ಟ್ರೆಜರಿ ಖಾತೆ ಸಚಿವ ವಿಲಿಯಮ್ ಗಿಬ್ಸ್ ಮೆಕ್ ಆಡೊ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ದದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರೇಲ್ವೆ ಲೈನ್ ಗಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮತ್ತು ರೇಲ್ ರೋಡ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ ಮೆಕ್ ಆಡೂ ಎಲ್ಲಾ ಅತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೇಶದ ಸೇವೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ICC ಯ ತನಿಖಾ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೈಲ್ವೆ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1918 ರ ಜುಲ್ಯ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ-{{convert|71280|mi|km}}ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.(ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ಬಂದಿತು.ಇದು ರೇಲ್ ರೋಡ್ ನ ಲೈನ್ಸ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕೆ 10,000 ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು 30,000 ನೌಕರರು ಇದ್ದರು) == ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ == ಸದ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಕೆನ್ನೆತ್ ಚೆನ್ನಲ್ಟ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಮೊದಲು ಹಾರ್ವೆ ಗೊಲುಬ್ 1993 ರಿಂದ 2001 ರ ವರೆಗೆ ಇದಕ್ಕೆ CEO ಆಗಿದ್ದರು ಅವರಿಂದ ಈಗ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಜೇಮ್ಸ್ ಡಿ.ರಾಬಿನ್ಸನ್ III ಇವರು 1977 ರಿಂದ 1993 ರ ವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿದ್ದರು. === ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಗಳ ಪರಿಚಯ === [[ಚಿತ್ರ:World Financial Center.jpg|left|thumb|200px|ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟಾವರ್(ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು, ಎಡಕ್ಕೆ) ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡಗಳನ್ನು 1946 ರಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಚರ್ಚಿಸಿತ್ತು.ಆದರೆ ಇದು ಡೈನರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು 1950 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಗೆ ತಂದಾಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೊಡಗಿತು. ನಂತರ 1957 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ರಾಲ್ಫ್ ರೀಡ್ ಅದೇ 1958 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು ತಮ್ಮ ಈ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿಳಿಯಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.ಅದೇ 1958 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಅವಧಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸುಮಾರು 250,000 ಕಾರ್ಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಡನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ $6,ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,ಅದು ಡೈನರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಕಾರ್ಡಿಗಿಂತ $1,ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು,ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನವೆನ್ನುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಾರ್ಡುಗಳು ಕಾಗದದ್ದಾಗಿದ್ದವು,ಇದರಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಉಬ್ಬು ಅಕ್ಷರ ಕೆತ್ತನೆಯುಳ್ಳ ISO/IEC 7810ಕಾರ್ಡಗಳನ್ನು 1959 ರ ವರೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ 1966 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗೊಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆ,1984 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಲಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಅದು ತನ್ನವಹಿವಾಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟಿತು,ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಬಿಗುವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು,ಇದಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ $250 ಬರುತಿತ್ತು.(ಅದೀಗ $450) ಈ ಕಾರ್ಡಿಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ವರೆಗೆ ಆವ್ಹಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಅದರ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮರುಪಾವತಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1987 ಬ್ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಕಾರ್ಡ್ ಎಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ರಿಯಾಯತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.(ಸಾಲದ ಲಭ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಕೊಂಚ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.) ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಬ್ರಾಂಡ್ ನ ಕಾರ್ಡಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.ಆದರೆ 2009,ಜುಲ್ಯ್ 13 ರಿಂದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು,ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸದ್ಯ್ ಏರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ಲು ಕಾರ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಆಪ್ಟಿಮಾದ ಮೂಲ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಲುನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಆಪ್ಟಿಮಾದಂತೆಯೇ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಮರುಪಾವತಿ ಸವಲತ್ತನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1992 ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ ಫಸ್ಟ್ ಡಾಟಾ ಕಾರ್ಪ್ ಎಂಬ IPO ಹೊಂದಿತ್ತು.ಮುಂದೆ 1996 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶೇರುಗಳ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಫಸ್ಟ್ ಡಾಟಾಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ತನ್ನ ಒಡೆತನದ 5% ರಷ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರದ 1994 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಟ್ರು ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಡ್ ವಿಶೇಷತೆ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿ ಶಿಲ್ಕು ಇರದಿದ್ದರೂ ಖರೀದಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.(ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಖರೀದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.ಅದಲ್ಲದೇ $1 ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುಂದೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.) ಈ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಈಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ಇರುವ ಕಾರ್ಡ್ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು "ಬಡ್ಡಿ ರಕ್ಷಣೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === "ಬಾಸ್ಟನ್ ಫೀ ಪಾರ್ಟಿ " === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990 ರ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಶುಲ್ಕಗಳ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು.(ಇದನ್ನು "ರಿಯಾಯತಿ ದರ"ವೆನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ನವರಿಗೆ ಈ ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ನವರು ತಮ್ಮ ಅರಣ್ಯ ರೋದನ ತೋರಬೇಕಾಯಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡುವ ತಂತ್ರಗಳು ಕೆಲಕಾಲ "ಕಂಗಾಲು" ಮಾಡಿದವು ಹೇಗೆಯಾದರೂ 1991 ರಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳು ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ನಿಂತರು.ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವುಗಳ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.(ಒಂದು ವಹಿವಾಟಿನ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ 4% ಇದರದ್ದಾದರೆ ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳದ್ದು 1.2% ಆಗಿತ್ತು.) ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡಗಳ ಸ್ವಿಇಕೃತ್ಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟವು. ಇದು ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ ಎನ್ನುವಂತೆ "ಬಾಸ್ಟನ್ ಫೀ ಪಾರ್ಟಿ" ಎಂಬ ಬಾಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ರೂಪದ ಚಳವಳಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾದ 250 ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳು ಅಲ್ಲದೇ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]],ಶಿಕ್ಯಾಗೊ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್ ಕೆಲವೆಡೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ರಿಯಾಯತಿ ದರವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ,ಹೊಸದಾಗಿ ಸುಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸದ್ಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸದ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ US ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ದರವು {{Citation needed|date=April 2010}}2.5% ಆದರೆ ಡಿಸ್ಕವರ್,ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಿಸಾ U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ದರವು {{Citation needed|date=April 2010}}2%.(ವಿಸಾ/ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಸರಾಸರಿ {{Citation needed|date=April 2010}}1.7% ಗಳಷ್ಟಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯಗಳ ಅಂದರೆ ತ್ವರಿತ- ಸೇವಾ ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳು ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇನ್ನುಳಿದವು ವಿಶೇಷ ವ್ಯಾಪಾರಿ ರಿಯಾಯತಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭ ಮಾಡಿದವು. === ಕೇಬಲ್ ಟೀವಿ === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯು ವಾರ್ನರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಜೊತೆ 1979 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿತು.ಇದನ್ನು ವಾರ್ನರ್ -ಅಮೆಕ್ಸ್ ಸ್ಯಾಟ್ ಲೈಟ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ MTV, ನಿಕೆಲೊಡೊಯನ್ ಮತ್ತುದಿ ಮೂವಿ ಚಾನಲ್ ಗಳ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ಕೇವಲ 1984 ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವೈಕೊಮ್ ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ (ಶೇರುದಾರಿಕೆ)ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ === ಕಂಪನಿಯು 2008 ನವೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಆಗ 2008 ರ ಹಣಕಾಸು ಕುಸಿತವಿದ್ದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು.ಇದನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ[[TARP|ಟ್ರಬಲ್ಡ್ ಆಸ್ಟ್ ರಿಲೀಫ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]] ಅಡಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು <ref name="lanman">{{cite news |last=Lanman |first=Scott |coauthors=Ari Levy |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank |publisher=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aMANIYqXWJjg&refer=home |date=2008-11-10 |accessdate=2008-11-10}}</ref> ಸಿಂಧುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $127 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಆಸ್ತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="lanman" /> ಅದೇ 2009 ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ$3.39 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ TARP ಫಂಡ್ಸ್ ನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ $74.4 ದಶಲಕ್ಷದ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅದೇ 2009 ರ ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ TARP ನ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಬಾಕಿಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿ $340 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಟ್ರೆಜರಿ ವಾರಂಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಅದು <ref>{{cite web | title = AmEx Gets Out of TARP ; Pays $340M for Warrants | url = http://wallstreetpit.com/8963-amex-gets-out-of-tarp-pays-340m-for-warrants | publisher = wallstreetpit.com | date = 2009-07-29 | accessdate = 2009-08-21 }}</ref><ref>{{cite web | title = AmEx gets out of TARP | url = http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | publisher = [[CNN]] | date = 2009-07-29 | accessdate = 2009-08-21 | archive-date = 2011-05-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110514205159/http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | url-status = dead }}</ref> ಖರೀದಿಸಿತು. == ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ == === ಒಂದೇ ರೂಪದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಮಾದರಿ === ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದರವನ್ನು ಶುಲ್ಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ರಿಯಾಯ್ತಿ(ಸೋಡಿ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ,ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತನಗೆ ಶೇಷಭಾಗ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶುಲ್ಕವು ಸುಮಾರು ಮೂವರಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: # '''ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಯುವ ಬ್ಯಾಂಕ್''' :ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್,ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಖಾತೆಯನ್ನು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡಲು ಬಳಕೆ. # '''ನೀಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ''' : ಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ನೀಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಗ್ರಾಹಕನು ತಾನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಡುವವನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೋಡಿಯನ್ನು ಅಂತರ್ ಬದಲಾವಣೆ ಶುಲ್ಕ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. # '''ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾಲ ''' : ಇದು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನೀಡಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಧ್ಯೆದ ಕೊಂಡಿ. ಈ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕಕ್ಕಿಂತ ಜಾಲದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಕಾರ್ಡ್ ಖರೀದಿ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು[[ಪೆರು]]ವಿನಲ್ಲಿನ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿದ ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಗಳ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರದೇ ಈ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಜಾಲಗಳೆಂದರೆ ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಎನ್ನಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಸೋಡಿಯು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 1.9% ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 0.1% ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವವರಿಗೆ 1.7% ನೀಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಲಕ್ಕೆ 0.09% ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Interchange">{{cite web |last=Eichenbaum |first=Peter |title=Visa Clashes With Wal-Mart on $48 Billion Card Fee |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aFkFW4ZfxsYk |date=17 June 2009 |publisher=[[Bloomberg L.P.]] |accessdate=9 August 2009}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಆದ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಮಾದ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡಿಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಆದಾಯದ ನಿಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ (ಲಾಭಾಂಶ)ಲಾಯಲ್ಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರಂತರ ನೀಡಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಡ್ ಮೇಲಿನ ಖರ್ಚು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಬಡ್ಡಿ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಗಿರುತ್ತದೆ. === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಹೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಈ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,ಇಡೀ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೋಡಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಇನ್ನಿತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ನೀಡುವಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವಿಸಾ ಅಥವಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೋಡಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಕೊಡುವ ಹಣಸಂದಾಯದ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಮಿಯಮ್ ನ ಗಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಅಮೆಕ್ಸ್ 66 ಮೂಲ ಪಾವತಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು (2.56% vs 1.9%) ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಸಾ ಮತ್ತು <ref name="Interchange" /><ref>{{cite web |last=TraderMark |title=Duopoly Visa and MasterCard Vs. Retailers - Who Wins in a Free Market? |url=http://seekingalpha.com/article/144171-duopoly-visa-and-mastercard-vs-retailers-who-wins-in-a-free-market |date=19 June 2009 |accessdate=9 August 2009}}</ref> ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ನವರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಂತರ್ ಬದಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಧಿಕ ಸೋಡಿಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಅಮೆಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಮರುಪಾವತಿಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ ಪೈಪೋಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿಶಾಲ ಮರುಸಂದಾಯದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಿಮಿಯಮ್ ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಸರು ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ,ಇದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಸಿರಿವಂತ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸೋಡಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಇಂತಹ ಸಿರಿವಂತ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅದು ಉದಾಹರಣೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ತೋರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ.ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಅಮೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಆತ ಸಿರಿವಂತ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕೊಳಪಡಿಸುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು <ref name="Investor 3-Jun-09" /> ತರುತ್ತದೆ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಇದನ್ನು "ಕೇಂದ್ರ ಸೂತ್ರದಂತೆ ವ್ಯವ್ಯಿಸಿ" ಎಂಬ ನಿಯಮದಂತೆ ಅದರ ಶುಲ್ಕಗಳು ಅಮೆಕ್ಸ್ ನ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಲಾಭದ 70% ರಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ವಿಷಯ ಪರಿಗನಿಸಿದರೆ ಅದು 10-40% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅಮೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರಮಾಣವು ಇನ್ನಿತರ ನೀಡುವವರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ <ref name="Investor 3-Jun-09" /> ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆಕ್ಸನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆತಂಕವೆಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಮೂನೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ,ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾದ ಅಂಚಿನ ಲಾಭಾಂಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿ-ನಿಷೇಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಎನ್ನಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಅಧಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೋಡಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಇದನ್ನು ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ನವರಿಂದ ಸಮ್ಮತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ನ ಅಧಿಕ ಶುಲ್ಕದ ಮಾದರಿಯೇ ಅದರ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.ಅದೂ ಅದಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಇಳಿಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಅದು ಕಠಿಣವಾಗಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪನಿಯುಅ ತನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದು ಸಫಲವಾಗಿದೆ.ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಿಮಿಯಮ್ ನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ,US ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಸಮ್ಮತಿ-ಸ್ವೀಕೃತಿಯು ಇನ್ನಿತರ ಪೈಪೋಟಿದಾರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡುದಾರರಿಗೆ ಇನ್ನಿತರರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮರುಪಾವತಿ ಸೌಲಭ್ಯ <ref>{{cite web |last=McLennan |first=Leah |title=The Best Cards to Earn Qantas Frequent Flyer Points |url=http://www.smh.com.au/travel/traveller-tips/the-best-cards-to-earn-qantas-frequent-flyer-points-20090403-9n23.html |date=23 April 2009 |work=[[The Sydney Morning Herald]] |accessdate=9 August 2009 |archive-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090820001120/http://www.smh.com.au/travel/traveller-tips/the-best-cards-to-earn-qantas-frequent-flyer-points-20090403-9n23.html |url-status=dead }}</ref> ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಠೇವಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ, ಅಮೆಕ್ಸ್ ಯಾವುದೇ ಠೇವಣಿ ಇಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರವಾಸಿ ಚೆಕ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿದೆ.(ಇದು ಬಡ್ಡಿ-ರಹಿತ ಠೇವಣಿ ಹೊಂದಿದ)ಅಂದರೆ ಸಗಟು ನಿಧಿ ಹೂಡುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸೌಲಭ್ಯದ ನೀಡಿಕೆ ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ <ref>{{cite web |last=Wade |first=Betsy |title=Practical Traveler |url=http://www.oanda.com/site/oanda/nytimes-08282000.shtml |date=27 August 2000 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |publisher= |accessdate=9 August 2009 |archive-date=21 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121034601/http://www.oanda.com/site/oanda/nytimes-08282000.shtml |url-status=dead }}</ref> ATMs ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಿಕ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.ನಂತರ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಹೈ-ಯೀಲ್ಡ,ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಲಗ್ಗೆ <ref>{{cite web | url = http://www.interestsavingsaccounts.net/2009/06/american-express-high-yield-savings.html | title = American Express Savings Account | publisher = Interest Savings Accounts | author = Henry | date = | accessdate = 2009-10-27 | archive-date = 2010-07-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100712112510/http://www.interestsavingsaccounts.net/2009/06/american-express-high-yield-savings.html | url-status = dead }}</ref> ಇಟ್ಟಿತು. ಸಗಟು ನಿಧಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿನ ತಟಸ್ಥತೆಯಿಂದ 2007-2010 ರ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಇಂತಹ ಠೇವಣಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಅದು ಸಿರಿವಂತ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಂತೆ ಅಂತಹ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಧ್ಯೆದ ಕಂದಕವು Q3'08 to Q1'09 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು.ಆಗ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡಿಕೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟ <ref name="Investor 3-Jun-09" /> ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. == ಕಾರ್ಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == === ಗ್ರಾಹಕ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು === {{See also|Centurion Card|American Express Red|ExpressPay}} ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ರೂಪದ ಹಸಿರು,ಹೊನ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಅದೇ ಬಣ್ಣದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತದೆ. ಅದೇ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸೆಂಚುರಿಯನ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಡ್ "ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿರಿವಂತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಯಿತು. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ $1000 ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನಾಗಿ ವಿಧಿಸಿತು.(ಇದೀಗ $2500 ಆಗಿದ್ದು ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಶುಲ್ಕ$5,000) ಸೆಂಚುರಿಯನ್ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಿತು. ಈ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಆಡಂಬರದ ಕಾರ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವಲತ್ತು ಪಡೆಯುವುದು ಟೀಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವದಂತಿಯು ಅಮೆಕ್ಸ್ ಗೆ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಚಾರ ಸೆಂಚುರಿಯನ್ ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ <ref>[http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp Snopes.com]</ref> ಕೊಟ್ಟಿತು. {{As of|2005}}US ಸೆಂಚುರಿಯನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಒಟ್ಟು $2,500 ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೇ ಇವೆ,(ಬ್ಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕಾರ್ಡ)ಅಲ್ಲದೇ $450 ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು(ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಗ್ರೀನ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ $55 ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.(ಸದಸ್ಯದ ಲಾಭಾಂಶವಿಲ್ಲದೇ)ಅದಲ್ಲದೇ ಗೊಲ್ದ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕ $125 ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಹಲವರು ತನ್ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ ಇವು ಒಂದೊಂದು ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: * ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟೆಲುಗಳು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್, ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಏರ್ ವೇಸ್, ಸಿಂಗಪೂರ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್, ಕ್ವಾಂಟಾಸ್, ಜೆಟ್ ಬ್ಲು ಏರ್ ವೇಸ್, ಸ್ಟಾರ್ ವುಡ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ & ರಿಸಾರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್, ಹಿಲ್ಟನ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ. * ಕಿರುಕಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು: ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಕೊಸ್ಟ್ಕೊ, ಡೇವಿಡ್ ಜೋನ್ಸ್, ಹೊಲ್ಟ್ ರೆನ್ಫ್ರೆವ್, ಹ್ಯಾರೊಡ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಯುವಕರಿಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕಾರ್ಡ್, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಬ್ಲು ಕಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲು ಕಾರ್ಡ್ ಗಾಗಿ 1979 ರಲ್ಲಿ UK ನ ಸಿಂಥ್ ಪಾಪ್ ನ "ಕಾರ್ಸ್ "ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಾಡು ಗ್ಯಾರಿ ನುಮನ್ ಅವರ ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ ಆಗಿತ್ತು. ಯುರೊಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲು ಕಾರ್ಡ್ ಯಾವುದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕಗಳಿಲ್ಲ.ಅದರ ಲಾಭಾಂಶದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ ಯ ಆವೃತ್ತಿ "ಬ್ಲು ಕ್ಯಾಶ್ " ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಮೆಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಯುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿಉಕೊಂಡು ಸಿಟಿ ರಿವಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನ್ನು ನೀಡಿ ಅದನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಲಾಭಗಳಿಗೂ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳು ಅಂದರೆ ಯುವಕರು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್,ಶಿಕ್ಯಾಗೊಮತ್ತು LA ದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಹುದು,ಕುಡಿಯಬಹುದು,ಎಂಬ ಸವಲತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಇನ್ಸೈಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು 2008 ರ ಮಧ್ಯೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು,ಮುಂದೆ ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪೇ ಎಂಬ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ದ್ ಪೇಪಾಸ್ ಮಾದರಿಯ ವೈಯರ್ ಲೆಸ್ RFID ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.ಇದು ಕೇವಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀಡರ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಸಾಕು ಅದನ್ನು ಸ್ವ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಬ್ಲು ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಚಿಪ್ ನ ಬದಲಿಗೆ ಬಂತು. ಹಲವಾರು U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಪಾಲುದಾರರು ಇವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ 7-ಎಲೆವನ್, CVS/ಫಾರ್ಮಸಿ, ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್, ರೀಗಲ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ಗ್ರುಪ್, ಮತ್ತುರಿಜ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸೆಂಟರ್ಸ್,ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈಗ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪೇಯನ್ನುಎಲ್ಲೆಡೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ 2005 ರಲ್ಲಿಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಮೊದಲ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗಿನ ಜಾಹಿರಾತು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಒಂದು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು "ಸೇವಿಂಗ್ ಅಕ್ಸಲರೇಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ : ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.ಇದು ಸೂಕ್ತ ಖರೀದಿಯೊಂದಿಗೆ 1% ರಂತೆ FDIC-ವಿಮೆಮಾಡಿದ ಹೈಯೀಲ್ಡ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಅಕೌಂಟ್ (ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ)ಇವುಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ "ದಿ ನಾಟ್ "ಮತ್ತು ದಿ ನೆಸ್ಟ್ "ಎಂಬ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡಗಳ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.ಅದರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ವಿವಾಹದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಯು theknot.com.American Express ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ UK ವಿಭಾಗವು 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಡಿನ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉದಾರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ದಿ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಫಂಡ್ ಟು ಫೈಟ್ AIDS ಏಡ್ಸ್,ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಮಲೆರಿಯಾ ಈ ಜಾಗತಿಕ ನಿಧಿಯು ಇಂತಹ ಮಾರಕಗಳ ವಿರುದ್ದ ಸೆಣೆಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಏಡ್ಸ್ /ಎಚ್ ಐ ವಿ,ಮ್ಲೆರಿಯಾ ಮತು ಇನ್ನಿತರ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ದಿ ZYNC ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.card. ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ಈ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು 20 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷ ವಯೋಮಾನದವರನ್ನುದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಸದ್ಯ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಯಾರಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು. === ಸಣ್ಣ ವಹಿವಾಟು ಸೇವೆಗಳು (ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ OPEN ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.) === {{Details|American Express Plum Card}} ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚದ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಕಂಪನಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ನೀಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಅದು ಮುಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು 2007 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಪ್ಲಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಡ್ 1.5% ರಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ಸೋಡಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಖರೀದಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯ ಕನಿಷ್ಟ $5,000 ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವವರಿಗೆ 1.5% ರಿಯಾಯ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಅವಧಿ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಮೊದಲ 10,000 ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ, 2007 ಡಿಸೆಂಬರ್ 16 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.plumcard.com/ |title=ಆಫಿಸಿಯಲ್ ಪ್ಲಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2012-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010195402/http://www.plumcard.com/ |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಖಾತೆಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮುಂದೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವನ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು. === ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಹಲವು ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಚಟುವತಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಅಗ್ರ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸುಮಾರು 40 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು.ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮೀಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್, ದಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪರ್ಚೇಜಿಂಗ ಕಾರ್ಡ್, ಮತ್ತು ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅಕೌಂಟ್. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಡುಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾರ್ಡ ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.(ಯಾಕೆಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಲಿಕನ ಆಸ್ತಿ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು.) ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ನೌಕರರು ಆಯಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಸಮೇತ ದೃಷ್ಟಿ ಗೋಚರ,ನಿಯಂತ್ರಣ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಹಾರದ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನ್ನು ಅಂದರೆo ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ @ Work® website ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ American Express @ Work, ಇದರ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗಳು,ವರದಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಅದು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. Information @ Work®, ಇದೂ ಕೂಡಾ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸುಲಭದ ನೌಕರರ ಮಾಹಿತಿ,ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಕಲೆಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಎ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ದಾಖಲಾತಿ,ಸಲಕರಣೆ ಒದಗಿಸಿ ಅದು ಉತ್ತಮ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2008 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ GE ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಮೊದಲು ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರ್ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ $1b+ ವಹಿವಾಟಿನ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿ-ಪಾವತಿ (ಪೇಮೆಂಟ್ )ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ಇನ್ನಿತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿ-ಪೇಮೆಂಟ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರೇ ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತಿತ್ತು. === ಒಡೆತನ-ರಹಿತ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2000 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿಯ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಂಚಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿತು.ಇದು ಮೊದಲು ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಸೆಂಚುರಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕಾರ್ಪ್ ನ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 2006,ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿಯ ಕಾರ್ಡ್ ಪೊರ್ಟ್ ಫೊಲಿಯೊವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಕ್ಕೆ (MBNA) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾವು ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 2004 ರ ತನಕ ವಿಸಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಮಾಡದಂತೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಇದರರ್ಥವೇನೆಂದರೆ U.S.ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಯಮಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಜಾರಿಗೆ U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ನ ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಕಾರಣವಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್,2004 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲ U.S. ಬ್ಯಾಂಕ್, MBNA ಅಮೆರಿಕಾ.ನೀಡುವ ತನ್ನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇದು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇದು ಬೇರೆನೂ ಅಲ್ಲ ಕೇವಲ ಒಂದು "ಅನುಭವ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಇದನ್ನು 2004 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಬಂಧವು ವಿಲೀನಕ್ಕೆ MBNA ನ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಪ್ಪಿದ್ದು,ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸಾ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ವಿಸಾದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಗಿತ್ತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ನಡುವೆ 21, 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 21 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮೂಡಿಬಂತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾವು ಗ್ರಾಹಕರ ಸಾಲಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಲ್ಲದೇ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. Also, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅವಿಶ್ವಾಸದ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಕುರಿತ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತು.ವಿಸಾ,ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ U.S.ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡುವ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು MBNA ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಹಾರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ-MBNA ದ ವಿಲೀನದ ನಂತರೂ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ 2006 ರ ಜೂನ್ 30 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಆವಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, GE ಮನಿ, ಮತ್ತು USAAಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈಗಲೂ ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ಆಡ್ವಾಂಟೇಜ್ ಇದು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕಾರ್ಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಸುಮಾರು <ref>{{Cite web |url=http://www.allbusiness.com/company-activities-management/operations-customer/5381995-1.html |title=ಜಿಯಿ ಅಂಡ್ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನರ್ಡ್ ಇನ್ ಆಫರಿಂಗ್ ಡಿಲ್ಲರ್ಡ್ಸ್ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512012623/http://www.allbusiness.com/company-activities-management/operations-customer/5381995-1.html |url-status=dead }}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಡಿಲ್ಲರ್ಡ್ಸ್ ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ GE ಮನಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ನಂತರ <ref>[http://www.forbes.com/2008/03/27/ge-amex-closer-markets-equity-cx_md_0327markets33_print.html ಅಮೆಕ್ಸ್ ಪರ್ಚೇಸ್ಡ್ ಜಿಯಿಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ]</ref> 2008 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ GE ತನ್ನ ಕಾರ್ಡ್ ಘಟಕವನ್ನು ನಗದು $1.1bn (ಬಿಲಿಯನ್ )ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. HSBC ಬ್ಯಾಂಕ್ USA ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡನ್ನು ಪರಿಕ್ಷಿಸುವ HSBC-ಬ್ರಾಂಡಿನ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಕಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ರಿವಾರ್ಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆಗೆ 2007 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2008 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ UBS ಕೂಡಾ ತನ್ನ ರಿಸೊರ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವೆಲ್ತ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಹೊರತಂದಿತು.ಇವು ವಿಸಾ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಚಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗಳ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಆಯಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇದು ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. == ಕಾರ್ಡ್ -ರಹಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == === ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಚೆಕ್ ಗಳು === ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪನಿಯೆಂದರೆ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಾವಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಕಾರ್ಡ್,ಒಂದು ಸ್ಟೊರ್ಡ್ ವಾಲ್ಯು ಕಾರ್ಡ್ ಅಂದರೆ ಇದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಇದನ್ನು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಂತೆ ಬಳಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಡ್ "ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ"ಹೊಂದದೇ 2007 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31 ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಡ್ ದಾರರಿಗೆ ಉಳಿದ ಬಾಕಿ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಪಾವತಿ ಚಿಕ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. === ಶಿಯರ್ ಸನ್/ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ === {{see also|Shearson/American Express}} [[ಚಿತ್ರ:Shearson AmEx Logo.png|320px|thumb|right|ಶೆಯರ್ಸನ್/ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್Express logo c. 1982|link=Special:FilePath/Shearson_AmEx_Logo.png]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1980 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಟತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 1981 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫೊರ್ಡ್ ಐ.ವೆಲ್ಲಿಯವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಶಿಯರ್ ಸನ್ ಲೊಯಿಬ್ ರೋಡೆಸ್ ಎಂಬ ಶೇರು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಖರೀದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಶಿಯರ್ ಸನ್ /ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಎಂಬ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಲೊಯಿಬ್ ರೋಡೆಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು,ವೆಲ್ಲೆನ ಹೇಡನ್,ಸ್ಟೋನ್ ಅಂಡ್ ಕಂ,ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ ಅಂಡ್ ಕಂ. ಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಯಿತು.ಖರೀದಿ ನಂತರ ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಹೇಡೆನ್ ಸ್ಟೋನ್ ರೂಪ ತಾಳಿತು. ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಹೇಡೆನ್ ಸ್ಟೋನ್ ನಂತರ ಲೊಯಿಬ್,ರೋಡೆಸ್,ಹಾರ್ನ್ ಬ್ಲೊವರ್ ಅಂಡ್ ಕಂ.ಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಯಿತು.(ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ ಲೊಅಬ್,ರೋಡೆಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂ.ಆಗಿ ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಲೊಯಬ್ ರೋಡೆಸ್ ನ್ನು 1979 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿತು. ಆಗ ಸ್ವಾಧೀನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು $250 ದಶಲಕ್ಷ ಬಂಡವಾಳ ಹೊಂದಿತ್ತು.ಶೇರುಗಳ ವಿನಿಮಯ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ [[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್|ಮೆರ್ರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಈ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್,ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಶಿಯರ್ ಸನ್/ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1984ರಲ್ಲಿ ಶಿಯರ್ ಸನ್/ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 90-ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಡೈವರ್ಸಿಫಾಯ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್,ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ 1984,ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್|ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಕುಹುನ್ ಲೊಯೆಬ್]], ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ತನ್ನ ಶಿಯರ್ ಸನ್ /ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ, ಶಿಯರ್ ಸನ್ ಲೆಹ್ ಮನ್ /ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ 1988,ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ. ಎಫ್. ಹುಟನ್ & ಕಂ..,ಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಯರ್ ಸನ್ ಲೆಹ್ ಮನ್ ಹುಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿತು.ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು 1990 ರಲ್ಲಿ,ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಲೆಹ್ ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಗುವವರೆಗೂ ಇತ್ತು. ಯಾವಾಗ 1993 ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವೆ ಗೊಲುಬ್ ಇದರ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನೋ ಆಗ ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ನ ಸಣ್ಣ ಬ್ರೊಕರೇಜ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಪ್ರೈಮೆರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮಾತುಕತೆ ಕುದುರಿಸಿದ.ಇನ್ನುಳಿದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟು ಸಂಸ್ಥೆ [[ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್|ಲೆಹ್ ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಇನ್ಕಾ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಈ ಕೆಳಗಿನದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ವಿವರವಾದ ವಹಿವಾಟು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಬ್ರೊಕರೇಜ್ ಮತ್ತು ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು 1980 ಮತ್ತು 1990 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಶಿರಿಯನ್ ಸನ್ ಲೆಹ್ ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್,ನಂತರ ಶಿರಿಯನ್ ಲೆಹ್ ಮನ್ ಹುಟನ್ (ಇದು ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ)ಎಂದು ರೂಪಾಂತರ <ref name="salomonhist">"ಸಾಲೊಮನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಬಾರ್ನಿ " ಫ್ರಾಮ್ ಗ್ಯಾಂಬೀ, ರಾಬರ್ಟ್. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಡಬ್ಲು. ಡಬ್ಲು. ನೊರ್ಟೊನ್ &amp; ಕಂಪನಿ, 1999. p.73</ref> ಹೊಂದಿತು. {{clade | style=font-size:90%;line-height:120%|thickness=0 |label1=[[Smith Barney Shearson]]<br /><small>(1993, sold to [[Primerica]]. Later [[Smith Barney]], today known as [[Morgan Stanley Smith Barney]])</small><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />[[Lehman Brothers|Lehman&nbsp;Brothers]]<br /><small>(1994, spun-off; 2008, bankrupt - see [[Bankruptcy of Lehman Brothers]])</small> <!-- LEVEL 1--> |1={{clade|thickness=0 |label1=<br /><br />'''<font size=2>[[Shearson Lehman Hutton]]</font>'''<br /><small>(merged&nbsp;1988)</small> <!-- LEVEL 2--> |1={{clade |label1='''<font size=2>[[Shearson&nbsp;Lehman Brothers]]</font>'''<br /><small>(merged&nbsp;1984)</small> |1={{clade |label1='''<font size=2>[[Shearson/American Express]]</font>'''<ref>[https://www.nytimes.com/1988/01/10/business/swallowing-hutton-in-1200-bites.html?pagewanted=all Swallowing Hutton in 1,200 Bites]. New York Times, January 10, 1988</ref><br /><small>(merged&nbsp;1981)</small> |1={{clade |label1= |1='''<font size=3>[[American Express]]</font>'''<br /><small>(est.&nbsp;1850)</small> <!--See 2 below--> |3= Robinson Humphrey Co. <small>(acq.&nbsp;1982)</small> |4= Foster & Marshall <small>(acq.&nbsp;1982)</small> |5= Balcor Co. <small>(acq.&nbsp;1982)</small> |6= Chiles, Heider & Co. <small>(acq.&nbsp;1983)</small> |7= Davis, Skaggs & Co. <small>(acq.&nbsp;1983)</small> |8= Columbia Group <small>(acq.&nbsp;1984)</small> |9= [[Financo]] <small>(founded 1971, acq.&nbsp;1985)</small> |10= L. Messel & Co. <small>(acq.&nbsp;1986)</small> |label2=[[Shearson Loeb Rhoades]]<br /><small>(acquired&nbsp;1981)</small> |2={{clade |label1=[[Shearson Hayden Stone]]<br /><small>(merged&nbsp;1973)</small> |1={{clade |label1=[[Hayden, Stone & Co.|Hayden&nbsp;Stone, Inc.]] <small>(formerly CBWL-Hayden Stone, merged&nbsp;1970)</small> |1={{clade |1=[[Cogan, Berlind, Weill & Levitt]]<br /><small>(formerly Carter, Berlind, Potoma & Weill, est.&nbsp;1960)</small> |2=[[Hayden, Stone & Co.]] }} |2=[[Shearson, Hammill & Co.]]<br /><small>(est.&nbsp;1902)</small> }} |label2=[[Loeb,&nbsp;Rhoades, Hornblower & Co.]]<br /><small>(merged 1978)</small> |2={{clade |label1=[[Loeb, Rhoades & Co.]]<br /><small>(merged&nbsp;1937)</small> |1={{clade |1=[[Carl M. Loeb & Co.]]<br /><small>(est.&nbsp;1931)</small> |2= [[Rhoades & Company]]<br /><small>(est.&nbsp;1905)</small> }} |label2=[[Hornblower, Weeks,&nbsp;Noyes & Trask]]<br /><small>(merged&nbsp;1953-1977)</small> |2={{clade |1=[[Hornblower & Weeks]]<br /><small>(est.&nbsp;1888)</small> |2=Hemphill, Noyes & Co.<br /><small>(est.&nbsp;1919, acq.&nbsp;1963)</small> |3=[[Spencer Trask & Co.]]<br /><small>(est.&nbsp;1866 as Trask & Brown)</small> |4=Paul H. Davis & Co.<br /><small>(est.&nbsp;1920, acq.&nbsp;1953)</small> }} }} }} }} |label2=[[Lehman Brothers Kuhn Loeb]]<br /><small>(merged 1977)</small> |2={{clade |1=[[Lehman Brothers]]<br /><small>(est. 1850)</small> |2=[[Kuhn, Loeb & Co.]]<br /><small>(est. 1867)</small> |3=Abraham & Co.<br /><small>(est. 1938, acq. 1975)</small> }} }} |label2=<!--[[E. F. Hutton & Co.]]<br><small>(est. 1904)</small>--> |2=[[E. F. Hutton & Co.]]<br /><small>(est. 1904)</small> }} }}}} === ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರು === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನಂತರ 2005 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್ ಎಂಬ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಮೆರಿಪ್ರೈಸ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್,ಇಂಕಾ. ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಆದಾಯಗಳು 2005 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $5 ಬಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಇಳಿಯಿತು.ಆದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 10.5% ರ ಹೆಚ್ಚಳ ತೋರಿಸಿದ್ದವು. ಅದಲ್ಲದೇ,2005 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರಲ್ಲಿ RSM ಮೆಕ್ ಗ್ಲಾಡ್ರಿ ಕಂಪನಿಯು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ & ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ (TBS)ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಾನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ,ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂ ನಿಯಿಂದ,$1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ನೇಹಪರ ಶೇರು ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿತು. ಈ ವಹಿವಾಟವು ಸದ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರಿ ವಲಯದ ಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕಾದಿದೆ. [[ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್|ಲೆಹ್ ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗೆ ವಹಿವಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದೆ. === ಸಂಚಾರ (ಪ್ರವಾಸ) === ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1915ರ್ ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾವೆಲ್ (ಪ್ರವಾಸಿ)ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.ಮೊದಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟುಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸೀ ಏಜೆನ್ಸೀಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.ಇಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ಪ್ರವಾಸದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಕಟಿಸುವಿಕೆ === ಅಮೆಕ್ಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್+ ಲೀಸರ್, ಫುಡ್ & ವೈನ್, ಎಕ್ಸಿಕುಟಿವ್ ಟ್ರಾವೆಲ್, ಮತ್ತು ಡಿಪಾರ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. == ಜಾಹೀರಾತುಗಳು == ಜಾಹಿರಾತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1975 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಒಗಿಲ್ವಿ ಅಂಡ್ ಮಾಥರ್ ಕಂಪನಿಯ ಡೇವಿಡ್ ಒಗಿಲ್ವಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ''' ದೊಂಟ್ ಲೀವ್ ಹೋಮ್ ಉಥೌಟ್ ದೆಮ್''' ಎಂಬ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವನ್ನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಟ್ರಾವಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ಸ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಸುರುಮಾಡಿದ್ದ.ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ರರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ನಟ ಕಾರ್ಲ್ ಮೆಲ್ಡೆನ್ ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಲ್ಡೆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ 25ರ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ತಾರ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಲನ್ ವಿಕರ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಲ್ಡೆನ್ ನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಾರಾ ವರ್ಚಿಸ್ಸಿನವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆಲ್ ಬ್ಲಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾತಿ ಸಿಂಥಿಯಾ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಇಂತವರನ್ನು ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ ಜಾಹಿರಾತು ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರಿಂದ "ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆಯಾ?" ಎಂಬ ಘೋಷ ವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆಕೆ/ಆತ ಈ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಅವಳ/ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಾರಾಹೆಸರನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಉದ್ಘೋಷಕ ಪೀಟರ್ ಥಾಮಸ್ ಈ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ "ಅದಿಲ್ಲದೇ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬರಬೇಡಿ." ಎಂಬುದನ್ನು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಮೂಲಕ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "ದೊಂಟ್ ಲೀವ್ ಹೋಮ್ ಉಥೌಟ್ ಇಟ್ "ಘೋಷವಾಕ್ಯವನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಿಪೇಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸರ್ಸ್ ಚೆಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘೋಷಣೆಗಳು ಬರಬರುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ವೇಳೆ ಅಣಕಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು: * ಅತಿ ಉದ್ದದ PBS ಮಕ್ಕಳ' ಟೀವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಸಿಸೇಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ '' ನಲ್ಲಿ ನನ್ನನು ಬಲ್ಲೆಯಾ? ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. /"ದೊಂಟ್ ಲೀವ್ ಹೋಮ್ ಉಥೌಟ್ ಇಟ್ "ಘೋಷವಾಕ್ಯದ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ವಿಡಂಬನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು.ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಪ್ಪೆಟ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರಬುದ್ದ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ರಸ್ತೆ ದಾಟಿಸುವ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿಡಂಬನಾ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವರೆಂದರೆ, ಫಾರ್ಗೆಟ್ ಫುಲ್ ಜೊನ್ಸ್ (ಇದನ್ನು ರಿಚರ್ಡ್ ಹಂಟ್ )(ಅಲೈನಾ ರೀಡ್ ಹಾಲ್) ರೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ದ ಗೆಳೆಯನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದು;ಎರಡನೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನಿ (ಫ್ರಾಂಕ್ ಒಝೆಡ್ ಮತ್ತುಜಿಮ್ ಹೆನ್ಸನ್ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ) ಇದರಲ್ಲಿ(ರೊಸ್ಕೊ ಒರ್ಮನ್ )ತಮ್ಮ ಪ್ರಬುದ್ದ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬರ್ಡ್ (ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಸ್ಪಿನ್ನಿ ) ಬೊಬ್ ಮತ್ತು (ಬೊಬ್ -ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರಾಥ್ ) ತಮ್ಮ ಪ್ರಬುದ್ದ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೂರು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಲಘು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಎಡಗೈನ ದೊಡ್ಡ ಹಸ್ತದ ಮಧ್ಯ "ಪ್ರಬುದ್ದ ಗೆಳೆಯನ ಕೈ"ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವು "ಅ ಗ್ರೊನ್ ಅಪ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ "ಎಂದು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದಿಲ್ಲದೇ ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಓಣಿಯನ್ನು ದಾಟಬೇಡ." * ಇನ್ನೊಂದು ಅಣಕ ಲಘುಬರಹದ ಧಾರಾವಾಹಿಯು CBS ನ ಗೇಮ್ ಶೊದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ''ಪ್ರೆಸ್ ಯುವರ್ ಲಕ್ '' ಇದನ್ನು ಎನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ "ವ್ಯಾಮಿ ಪಾತ್ರ"ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಣಕಿಸುವುದು ಹೀಗೆ "ಡು ಯು ನೊ ಮಿ'? ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ಎಂಬ ತರ್ಕ ಹೊಸ ಕಾರ್ಡ್ ದಾರರಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಕ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ (ಟ್ಯಾಗ ಲೈನ್ )ಅಮೆಕ್ಸ್ ಲಘು-ಬರಹವನ್ನು ಕಾಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು "ವ್ಯಾಮ್ಮಿ" ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಕಾಋಡಿನ್ ಕೆಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. * "ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ 1984 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೀಗನ್ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ,"ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ ಶುಲ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ನಂಬಬಹುದು.ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬರಲಾರರು." * ಆಗಿನ 1997 ರ ಚಿತ್ರ ''ಹರ್ಕುಲಸ್ '' ನ ಹಾಡು "ಜಿರೊ ಟು ಹಿರೊ" ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದು "ಗ್ರೆಸಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ "ಆಗಿತ್ತು. * ಅದಲ್ಲದೇ 1989 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ, ''ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ '' ಕೂಡಾ ಈ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೂಡಿಸಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಮೋಟಂಗಿ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.ಇದು ಏಕೆಂದು ಕ್ಲೆವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಏಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದ ಬರಹದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಜೇಕ್ ಟೇಲರ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನ ಒಂದೊಂದು ವಾಕ್ಯವು ಅದರ ವಿವರ-ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.(ಟೊಮ್ ಬೆರೆಂಗರ್), ಎಡ್ಡಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (ಚೆಲ್ಸಿಯ ರೊಸ್), ರಿಕ್ "ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್" ವೌಘನ್(ಚಾರ್ಲೆಯ್ ಶೀನ್ ), ಪೆಡ್ರೊ ಸೆರಾನ್ನೊ (ಡೆನ್ನಿಸ್ ಹೆಯ್ಸ್ ಬರ್ಟ್ ), ಮತ್ತು ರೊಗರ್ ಡೊರ್ನ್ (ಕೊರ್ಬೆನ್ ಬೆರ್ನ್ಸೆನ್ ), ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಲೌವ್ ಬ್ರೌನ್ (ಜೇಮ್ಸ್ ಗ್ಯಾಮೊನ್ ). ಈ ದೃಶ್ಯವು ವಿಲ್ಲಿಯ "ಮಾಯಾಸ್ "ಹೆಯ್ಸ್ (ಮೋಟಂಗಿ ಧರಿಸಿದ ವೆಸ್ಲೆಯ್ ಸ್ನೈಪ್ಸ್ ) ಹೋಮ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಮೇಲೆ ಇನ್ನುಳಿದ ತಂಡದ ಮುಂದೆ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ತೋರಿಸಲು,"ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಎಂದು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ದೃಶ್ಯವೂ ಇದೆ. "ಅದಿಲ್ಲದೇ ಮನೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಬೇಡಿ." [[ಚಿತ್ರ:Seinfeld superman.jpg|thumb|200px|right| ಸೀನ್ ಫೆಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅವರ ಸಾಹಸಗಳು|link=Special:FilePath/Seinfeld_superman.jpg]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಾರಾವರ್ಚಸ್ಸಿರುವವರನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ 1990 ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ವಿದೂಷಕರನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.ಜೆರ್ರೆ ಸೀನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಅದಲ್ಲದೇ ಎರಡು ವೆಬ್ಸೊಡೆಗಳನ್ನು "ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೀನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾನ್ "ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2004 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಮೈ ಲೈಫ್ ನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಮೈ ಕಾರ್ಡ್ "ಇದೊಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕಿನ ಪ್ರಚಾರ (ಇದೂ ಕೂಡಾ ಒಗಿಲ್ವಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಥರ್ ಅವರದ್ದು)ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೃಶ್ಯವಿದೆ. ಈ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಾರೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕೇಟ್‌ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್‌|ಕಾಟೆ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್]], [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ|ರೊಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ]], ಕೆನ್ ವಾಟನೇಬ್ ಮತ್ತು ಟಿನಾ ಫೆಯ್, ಡ್ಯುಕ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತರಬೇತುದಾರ ಮೈಕ್ ಕ್ರೆಜಿಜ್ಸ್ವಿಸ್ಕಿ, ರೂಪದರ್ಶಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಕೊಲ್ಲೆಟ್ಟೆ ಡಿನಿಗ್ಯಾನ್, ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ಟಾಕ್ ಶೊ (ಚರ್ಚಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ)ಆತಿಥೇಯ [[ಎಲ್ಲೆನ್ ಡಿಜೆನೆರೆಸ್|ಎಲ್ಲೆನ್ ಡೆ ಜೆನೆರೆಸ್]], ಗಾಲ್ಫ ಆಟಗಾರ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್, ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ನೊ ಬೋರ್ಡರ್ (ಹಿಮ ಆಟಗಾರ)ಶೊನ್ ವ್ಹೈಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್ ತಾರೆ [[ವೀನಸ್ ವಿಲಿಯಂಸ್|ವೆನಸ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತುಎಂಡಿ ರೊಡಿಕ್, ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಎಫ್.ಸಿ. ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಜೊಸ್ ಮುರಿನೊ, ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ರು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೊರ್ಸೆಸೆ, ವೆಸ್ ಎಂಡರ್ಸನ್, [[ಮನೋಜ್ ನೈಟ್ ಶ್ಯಾಮಲನ್|ಎಂ. ನೈಟ್ ಶಾಮ್ಲಾನ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಾರ ಬಿಯಾನ್ಸ್ ನೊಲ್ಸ್. ಎರಡು-ನಿಮಿಷದ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ "ಎನಿಮಲ್ಸ್ "[[ಎಲ್ಲೆನ್ ಡಿಜೆನೆರೆಸ್|ಎಲ್ಲೆನ್ ಡೆಜೆನೆರ್ಸ್]] ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ ಜಾಹಿರಾತು ಚಿತ್ರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹಿರಾತು ಎಂದು ಎಮ್ಮೆಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು "ಸಿ ಎಫ್ ಫ್ರೊಸ್ಟ್ " ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಣೆದ ಅಥವಾ ರಚಿತ ಹೆಸರಲ್ಲ.ಆದರೆ ಚಾಲೆಸ್ ಎಫ್.ಫ್ರೊಸ್ಟ್ ಒಗಿಲ್ವಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಥರ್ ಕಂಪನಿಯ ಒಬ್ಬ ಜಾಹಿರಾತು <ref>{{Cite web |url=http://www.straightdope.com/classics/a1_180.html |title=StraightDope.com |access-date=2010-08-24 |archive-date=2008-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080531010042/http://www.straightdope.com/classics/a1_180.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸು {{Citation needed|date=February 2008}}ಪಡೆಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 1983 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಖರೀದಿ ಮೇಲೆ ತಲಾ ಒಂದು ಪೆನ್ನಿಯನ್ನು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ|ಸ್ಟಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ]]ಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತತ್ವಗುಣ ಮೆರೆಯಿತು. ಈ ಜಾಹಿರಾತಿನಿಂದ ಸ್ಟಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು $1.7 ದಶಲಕ್ಷ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಈ ತೆರನಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 28% ಹೆಚ್ಚಳ ತೋರಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಶುಲ್ಕದ ಬಾಬತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿವೆಯ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿ ಒಟ್ಟು $22 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವೆಯ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಸುಮಾರು 2006 ನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ,ಬೊನೊ ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಹೊರತಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರೆಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ನ್ನು ಖ್ಯಾತ ರೂಪದರ್ಶಿ ಗಿಸೆಲೆ ಬಂಡ್ ಚೆನ್ ಅವರನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೊರತಂದಿತು. ಸದ್ಯ ಕಾರ್ಡ್ ದಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] (ಬ್ರಿಟೇನ್ )ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|AIDS]] ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಕಾರ್ಡ್ ದಾರರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣದ ಅಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ನಂತರ 2007 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ "ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ "ನ್ನು "[http://www.membersproject.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090405122736/http://www.membersproject.com/ |date=2009-04-05 }} ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಕಾರ್ಡುದಾರರು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ (ಈ ಕುಡಿಯುಅವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗೆ)ಉತ್ತಮ ಹೊಸ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯು $2 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೂಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. == ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ == === ಕಚೇರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:American Express Tower 9-11.jpg|right|thumb|150px|ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಇಬ್ಬರು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳನ್ನು 1986 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ 51-ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡ ಇರುವ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11,2001 ರ ಘಟನೆ ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಕಚೇರಿಗಳು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಎದುರುಗಡೆಯೇ ಇದ್ದುದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣಕೆ ಮರಳು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು ಫೊರ್ಟ್ ಲಾಡೆರ್ ಡೇಲ್, ಎಫ್ ಎಲ್; ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಸಿಟಿ, ಯುಟಿ; ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಬೊರೊ, ಎನ್ ಸಿ ಮತ್ತುಫೀನಿಕ್ಸ್, ಎಝೆಡ್.ಅದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರಗಳುವೆಸ್ಟನ್, ಎಫ್ ಎಲ್. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ 1853 ರಲ್ಲಿ ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.ಸದ್ಯ ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ 3,000 ನೌಕರರನ್ನು ಮಾರ್ಖಮ್,ಒಂಟಾರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಟೊರೊಂಟೊದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಉಪನಗರ)ಅದಲ್ಲದೇ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೊನ್,ಒಂಟಾರಿಯೊದಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು 1990 ರ ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರೇನ್ ಮುಲ್ರೊನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಡರ್ -ಇನ್ -ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಅನುಮತಿಯು 1988,ನವೆಂಬರ್ 21 ರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕದೇ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಂಕ್ ನೀತಿ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ <ref>ನಿವ್ ಮ್ಯಾನ್, ಪೀಟರ್ C. (ಜುಲೈ 6, 2007 "ದಿ ಬ್ರಾಶ್ ನಿವ್ ಕಿಡ್ ಒನ್ ದಿ ಬ್ಲಾಕ್. (ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂ. ಒಪನ್ಸ್ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಅಮಿಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾವರ್ಸಿ )" (column). ''ಮ್ಯಾಕ್ಲೀನ್ಸ್'', ಜುಲೈ 30, 1990 v103 n31 p33(1)</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅದು ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ (CBA)ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಅದು ಕೆನಡಾ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ಇನ್ಸುರನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (CDIC),ಯ ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.ಇದು ಕೆನಡಾದ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಇನ್ಸುರಿಂಗ್ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ನ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|UK]], ನಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ 8-ಅಂತಸ್ತಿನ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರೈಟೊನ್ ನಲ್ಲಿನ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 1970 ರಲ್ಲಿ-ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶ್ವೇತ ಗೋಪುರದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ,ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸಿಂಗ್,ಮಾರಾಟ,ಮೋಸಗಾರಿಕೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಚೇರಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟುಕೆಗಳು ಯುರೊಪ್,ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿವೆ.ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಲಂಡನ್ ನ ಬೆಲ್ಗ್ರೆವಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಅಂದರೆ ಬಕಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿದೆ SW1.UK ನ ಇನ್ನುಳಿದ ಕಚೇರಿಗಳು ಬರ್ಗೆಸ್ ಹಿಲ್ ನ ಸುಸೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು 2009 ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಟೊನ್ ಅಂಡ್ ಹೊವ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಗಾಗಿ ನಿವೇಶನವನ್ನು ಮರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಅಪಡಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳಂತೆ ಈಗಿರುವ ಅಮೆಕ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 2016 ವೇಳೆಗೆ ಕೈಡವಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. http://www.edwardstreet.co.uk ಜಪಾನ್, ಏಶಿಯಾ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ನಲ್ಲಿವೆ.ಇವುಗಳು ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ,16 ಕೊಲ್ಯೆರ್ ಕ್ವೆಯ್, ಮತ್ತು [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] ಕಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಹಾರ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಯುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಸಿರು ಮನೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿವೆ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಮಹತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹರ್ಯಾಣದ ಗುರಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮಥುರಾ ರೋಡ್ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನಿವ್ ದೆಲ್ಹಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ ಭಾರತದ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಕ್ ಆಫೀಸ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಸೇವೆಗಳು,ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟು ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. === ಕೆಲಸದ ಬಗೆಗಿನ ತೃಪ್ತಿ === * ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ) ನಲ್ಲಿನ 62 ನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪನಿಯೆಂದು ''ಫಾರ್ಚೂನ್'' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿತಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು <ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/bestcompanies/2008/full_list/index.html money.cnn.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100723223729/http://money.cnn.com/magazines/fortune/bestcompanies/2008/full_list/index.html |date=2010-07-23 }}, accessed 9 October 2008</ref> ಹೇಳಿತು. ಅಮೆಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ಇಂಕಾ.2008 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂದರೆ ''ಗ್ರೇಟರ್ ಟೊರೊಂಟೊಸ್ ಟಾಪ್ ಎಂಪ್ಲೈಯರ್ಸ್'' ಎಂದು ಮೆಡಿಕ್ಯಾಪ್ ಕೆನಡಾ ಇಂಕಾ.,ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು''ಟೊರೊಂಟೊ ಸ್ಟಾರ್'' ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite web|url=http://www.eluta.ca/top-employer-amex-canada|title=Reasons for Selection, 2009 Greater Toronto's Top Employers Competition}}</ref> ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಾತೆಯರಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ 100 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಎಂದೂ ಅದನ್ನು U.S. ಮೂಲದ ''ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್ಸ್'' ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ 2006 and 2007 ಸಾಲಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. == ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ == ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫೂಟ್ಬಾಲ್ (ಸಾಕರ್)]] ತಂಡವಾಗಿರುವ ಬ್ರೈಟನ್ & ಹೊವ್ ಅಲ್ಬಿಯನ್ ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 22 ಜೂನ್ 2010,ನಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಮರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ, ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಡಣವನ್ನು ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್''.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/b/brighton/8753418.stm|title=Brighton reveal sponsorship deal for new stadium|publisher=British Broadcasting Corporation|date=2010-06-22|accessdate=2010-06-24}}</ref> ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗವರ್ನನ್ಸ == ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರು:<ref>[http://ir.americanexpress.com/phoenix.zhtml?c=64467&amp;p=irol-govManage ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061021200956/http://ir.americanexpress.com/phoenix.zhtml?c=64467&p=irol-govManage |date=2006-10-21 }}, ಪಡೆದದ್ದು 31 ಮೇ 2010</ref> * ಕೆನ್ನೆತ್ ಚೆನಾಲ್ಟ್ : ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ಚೀಫ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫಿಸರ್ * ಡೇನಿಯಲ್ ಟಿ. ಹೆನ್ರಿ: ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಚೀಫ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಆಫಿಸರ್ <ref>{{Cite web |url=http://powermoves.capitaliq.com/index.php/2007/10/09/american-express-company-names-daniel-t-henry-as-executive-vice-president-and-chief-financial-officer/ |title=ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೈರ್ : ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಂಪನಿ ನೇಮ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಟಿ. ಹೆನ್ರಿ ಆಸ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂದ್ ಚೀಫ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಆಫಿಸರ್ |access-date=2010-08-24 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511195956/http://powermoves.capitaliq.com/index.php/2007/10/09/american-express-company-names-daniel-t-henry-as-executive-vice-president-and-chief-financial-officer/ |url-status=dead }}</ref> * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗಿಲ್ಲಿಗ್ಯಾನ್ : ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ * ಎಲ್. ಕೆವಿನ್ ಕಾಕ್ಸ್ : ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ - ಹುಮನ್ ರಿಸೊರ್ಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ * ಅಶ್ವಿನಿ ಗುಪ್ತಾ : ಚೀಫ್ ರಿಸ್ಕ್ ಆಫಿಸರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ- ರಿಸ್ಕ್, ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್&amp; ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರುಪ್ * ಜಾನ್ ಡಿ. ಹೇಯ್ಸ್: ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ & ಬ್ರಾಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್, ಅಂಡ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಆಫಿಸರ್ * ಜುಡ್ಸನ್ ಸಿ. ಲಿನ್ವಿಲೆ: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಣಾಧಿಕಾರಿ - ಕಂಜುಮರ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ * ಲುಯಿಸ್ ಪೇರೆಂಟ್: ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸೆಲ್ * ಥಾಮಸ್ ಶಿಕ್: ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಕ್ಷ - ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ &amp;ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಟರನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ * ಸ್ಟೆವೆ ಸ್ಕೆವರ್ : ಗ್ರುಪ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ - ಗ್ಲೊಬಲ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ಚೀಫ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫಿಸರ್ * ಡೊಗ್ಲಾಸ್ ಈ. ಬಕ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್: ಅಧ್ಯಕ್ಷ- ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಂಜುಮರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ * ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. ಗ್ಲೆನ್: ಅಧ್ಯಕ್ಷ- ಗ್ಲೊಬಲ್ ಮರ್ಚಂಟ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಕರಂಟ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ :<ref>[http://www.ezodproxy.com/axp/2008/ar/single/HTML1/axp_ar2007_0116.htm ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ 2007 ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ \] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710213125/http://www.ezodproxy.com/axp/2008/ar/single/HTML1/axp_ar2007_0116.htm |date=2011-07-10 }}, ಪಡೆದಿದ್ದು 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008</ref> ಅವರ ಪಟ್ಟಿ: * ಡೇನಿಯಲ್ ಎಫ್. ಅಕೆರ್ಸನ್: ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಕಾರ್ಲಿಲೆ ಗ್ರುಪ್ * ಚಾರ್ಲೆನೆ ಬಾರ್ಶೆಫೆಸ್ಕ್ಯ :ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮಾಜಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ * ಉರ್ಸುಲಾ ಎಂ. ಬರ್ನ್ಸ್: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ * ಕೆನ್ನೆತ್ ಐ. ಚೆನಾಲ್ಟ್ : ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ CEO ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ Co. * ಪೀಟರ್ ಚೆರ್ನಿನ್: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು COO, ನಿವ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ * ವೆರ್ನೊನ್ ಈ. ಜೊರ್ಡಾನ್, ಜೂ.: ಸಿನೆಯರ್ ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಉಯಿತ್ ಲಾಜರ್ಡ್ ಫ್ರೆರ್ಸ್ & ಕಂ. LLC * ಜಾನ್ ಲೆಸ್ಚ್ಲಿ: CEO ಕೇರ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟಲ್ LLC * ರಿಚರ್ಡ್ ಸಿ. ಲೆವಿನ್: ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಯಾಲೆ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ * ರಿಚರ್ಡ್ ಎ. ಮೆಕ್ ಗಿನ್: ಮಾಜಿ CEO ಲುಸೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್, ಪಾರ್ಟ್ನರ್, RRE ವೆಂಚರ್ಸ್ * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಡಿ. ಮಿಲ್ಲರ್: ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO AXA SA * ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಿ. ಪಾಪ್ ಆಫ್ : ಮಾಜಿ ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಕಾರ್ಪ್. * ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಎಸ್. ರಿನೆಮುಂಡ್: ಮಾಜಿ ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ CEO, ಪೆಪ್ಸಿಕೊ Inc. * ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ. ವಾಲ್ಟರ್: ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ CEO, ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಹೆಲ್ತ್ * ರೊನಾಲ್ಡ್ ಎ. ವಿಲಿಯಮ್ಸ್: ಚೇರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ CEO, ಏತ್ನಾ Inc. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ * ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ * ಫಲ್ಮರ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ - ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ಲಿ ನೊನ್ ಆಸ್ ದಿ ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ '' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.americanexpress.com ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * ಹೂ ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ ದಿ UK? [http://www.whoacceptsamex.co.uk ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇಸ್ಸುವರ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1927ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್ಗೋ]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 9xnw9eoce5rmn8z4xr5i76u44o8l2jf 0 24505 1373481 1338858 2026-05-16T00:50:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373481 wikitext text/x-wiki {{lowercase title}} {{Foreignchar|mTorrent, MTorrent or uTorrent|μ}} {{Infobox software | name = µTorrent | logo = [[ಚಿತ್ರ:UTorrent 1.8 logo.png|µTorrent Icon]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:UTorrent.png|300px|µTorrent Screenshot]] | caption = µTorrent 2.0.2 in [[Windows 7]] | author = [[Ludvig Strigeus]] | developer = [[BitTorrent, Inc.]] | released = {{Start date|2005|9|18|df=yes}} | frequently updated = yes | programming language = [[C++]] | operating system = [[Microsoft Windows]]<br />[[Mac OS X]] 10.5 (Intel and PPC)<br />[[Linux]] (using [[Wine (software)|Wine]] is officially supported),<ref>{{cite web | title = Wine Support Honor Roll | publisher = | date = | url = http://wiki.winehq.org/AppsThatSupportWine | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2018-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181226084955/https://wiki.winehq.org/AppsThatSupportWine | url-status = dead }}</ref> native Linux version planned <ref>{{cite web|url=http://torrentfreak.com/utorrent-for-linux-is-coming-finally-100601/ |title=uTorrent For Linux Is Coming, Finally |publisher=TorrentFreak |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> | size = Windows:<br />319.8 [[Kilobyte|kB]]<br />Mac OS X:<br />1.492 [[Megabyte|MB]] | language = [https://www.utorrent.com/download.php 54 languages] | status = Active | genre = [[BitTorrent client]] | license = [[Proprietary software|Proprietary]] [[freeware]] | website = [https://www.utorrent.com/ www.utorrent.com] }} [[ಚಿತ್ರ:ΜTorrent icon.svg|thumb|upright|ಮೂಲ ಚಿತ್ರಿಕೆ]] '''µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌ ('ಯು-ಟೊರೆಂಟ್'‌)''' (ಅಥವಾ '''ಯು-ಟೊರೆಂಟ್‌''' (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''''µT''' ' ಅಥವಾ ''''uT''' ') ಎಂಬುದು ಫ್ರೀವೇರ್‌ (ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ), ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲ (closed source) ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ)ವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌. ಇದು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್‌ ಓಎಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ (Mac OS X)]] ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. . ಇವೆರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು C++ ಆದೇಶ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: How can µTorrent be so small and so fast? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq/misc#faq14 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091212202021/http://www.utorrent.com/faq/misc#faq14 | url-status = dead }}</ref> ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ µ ಎಂಬುದು SI (ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌)(ಏಕಮಾನಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ 'ಮೈಕ್ರೊ' ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, 'ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ' ಎಂದು. ಇದು ಯುಪಿಎಕ್ಸ್‌ ಚಾಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಡಕಗಾರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ 'ಸ್ಮರಣೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು' ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳಾದ ವ್ಯೂಝ್‌ ಅಥವಾ ಬಿಟ್‌ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ನೀಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ)ಯು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ) ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ,ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಉತ್ತಮ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಚೈನೀಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕ್ಸುನ್ಲೇ (Xunlei) ನಂತರ, µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಿಟ್‌‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Thunder Blasts uTorrent’s Market Share Away | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2009-12-04 | url = http://torrentfreak.com/thunder-blasts-utorrents-market-share-away-091204/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸಕ್ರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ಮೂಲತಃ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 7ರಿಂದಲೂ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್. ಉದ್ದಿಮೆಯು ಇದರ ಸಂಕೇತದ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದು, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="purchase">{{cite web | title = BitTorrent Inc Buys uTorrent | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2006-12-07 | url = http://torrentfreak.com/bittorrent-inc-buys-%C2%B5torrent/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಮರು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಆವೃತ್ತಿ 6.0ಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್. ಈ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಆರ್ಬೊರ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಾರ, µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಐಪಿವಿ6 (IPv6) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಹತ್ತು-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಐಪಿವಿ6 ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.<ref>http://www.theregister.co.uk/2009/09/10/ipv6_traffic_surge/</ref> == ಲಕ್ಷಣಗಳು == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವೂ ಸೇರಿವೆ: {{div col}} * ಟೆರಿಡೊ / ಐಪಿವಿ6 ಬೆಂಬಲ. * ಮೈಕ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ 1.8.2 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲ. * ವಿಂಡೋಸ್‌ XPಯ ಯುಪಿಎನ್‌ಪಿ (UPnP) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ UPnP ಬೆಂಬಲ. * ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಗೂಢ ಲಿಪಿಕರಣ (PE). * ಇತರೆ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಿಯರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ (ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ (PEX). ** ಲಿಬ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಡಿಲ್ಯೂಜ್‌ನಂತಹ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ಲಿಬ್‌ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್‌ ಆಧರಿಸಿದ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಪಿಇಎಕ್ಸ್‌ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ಕೆಟೊರೆಂಟ್‌ನ 2.1 ಆರ್‌ಸಿ1ಗೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ PEX ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ** ವ್ಯೂಝ್‌ (ಮುಂಚೆ ಆಝುರಿಯಸ್) 3.0.4.3 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದೆ.‌‌ * ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ('ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಚಿಂಗ್‌'). * DHT ಬಳಸಿ 'ಟ್ರಾಕರ್‌ಲೆಸ್' ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಬೆಂಬಲ. ಇದು ಮೂಲತಃ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ಹಾಗೂ ಬಿಟ್‌ಕಾಮೆಟ್‌ ಒಂದಿಗೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. * ಬಳಕೆದಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಬಲ ಗ್ರಹಿಕೆಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕೇಚಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಸರ್ವರ್‌ ಬೆಂಬಲ. * HTTPS ಟ್ರ್ಯಾಕರ್‌ ಬೆಂಬಲ. * ಸಂರಚಿಸಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ ಷೆಡ್ಯೂಲರ್‌. * 52 ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಕರಣ.<ref>{{cite web | title = Forum: TRANSLATORS NEEDED! | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = 2006-07-02 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=11517 | accessdate = 2009-12-16}}</ref> * ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಅರಂಭಿಕ ಸೀಡಿಂಗ್(ಟೊರೆಂಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) * ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸರ್ಚ್‌ ಬಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ(ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ವಿನ್ಯಾಸ.<ref>{{cite web | title = Forum: User Interface Design | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://forum.utorrent.com/viewforum.php?id=6 | accessdate = 2009-12-16}}</ref> * ಸಂರಚನೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್(ಒಯ್ಯುವುದು)ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ವೆಬ್‌ಯುಐ (WebUI): ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೀಟಾ ಪರೀಕ್ಷಣ (ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌)ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ಲಗಿನ್‌. ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಸಲಾಗಿರುವ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜಾಲಪುಟ ಬಳಸಿ, ಅಂತರಜಾಲ ಅಥವಾ LANಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ** ಫ್ಯಾಲ್ಕಾನ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸದಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ (ವೆಬ್‌ ಯುಸರ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಿಸಿದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಟ್‌ಫಾರ್ವಾಂಡಿಂಗ್ (ಸರಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಪುಟಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವುದು)ಇಲ್ಲದೇ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಸಲು ಸುಲಭ.<ref>{{cite web|url=https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=62022 |title=Read this first - Falcon introduction (2.1 build 18069) - Forums - µTorrent - The Lightweight and Efficient BitTorrent Client |publisher=Forum.utorrent.com |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> * ಹುದುಗಿಸಲಾದ ಟ್ರಾಕರ್: ಇದು ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ(ಸೀಡಿಂಗ್)ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ(ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಾಗಿ ಇದು ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Documentation: How to Make a Torrent | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/documentation/make-a-torrent | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091213133339/http://www.utorrent.com/documentation/make-a-torrent | url-status = dead }}</ref> * ಅಡಚಣೆಗೊಳಗಾದ (ಕಡತ) ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * 1.8.5 ಬಿಲ್ಡ್‌ 17091ವರೆಗಿನ <ref name="Forum.utorrent.com">{{cite web|url=https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=439079#p439079 |title=µTorrent 1.8.5 released - Forums - µTorrent - The Lightweight and Efficient BitTorrent Client |publisher=Forum.utorrent.com |date= |accessdate=2010-06-04}}</ref> µ‌-ಟೊರೆಂಟ್‌<ref name="Forum.utorrent.com"/> ಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ವಿಂಡೋಸ್‌ 95 ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, 486 ಸಂಸ್ಕಾರಕ(ಪ್ರೋಸೆಸರ್)ದ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆಯಾಗುವ 14 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ರ‌್ಯಾಮ್‌ (RAM) ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web | title = FAQ: What are µTorrent's system requirements? (Archived version) | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq.php#What_are_.C2.B5Torrent.27s_system_requirements.3F| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080619055556/http://www.utorrent.com/faq.php#What_are_.C2.B5Torrent.27s_system_requirements.3F| archivedate = 2008-06-19}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್‌ 95/98/ME ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ [[ಯುನಿಕೋಡ್]]‌ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಲೇಯರ್‌ ಫಾರ್ ಯುನಿಕೋಡ್‌(ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಲೈಬ್ರರಿ)ನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್‌ 2000 ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: What are µTorrent's system requirements? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq/index#faq0 | accessdate = 2010-03-02 | archive-date = 2010-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100304193206/http://www.utorrent.com/faq/index#faq0 | url-status = dead }}</ref> {{div col end}} === ಗಾತ್ರ === µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಂಟಿ ಕಡತವಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನುಸ್ಥಾಪಕದ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವು ತಾವಾಗಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಕಡತಭಂಡಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ ಗಾತ್ರ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.(ಇದರಲ್ಲಿ C++ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡತಭಂಡಾರ (libraries) ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ) ತಪ್ಪಿಸಿ, ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಬದಲಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. UPX.‌ ಬಳಸಿ ಈ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಕಲಿತ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದ ಕಡತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಬ್ಲೋಟ್‌ವೇರ್‌ (ತುಂಬಾ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಕಡತಗಳ) ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸತ್ತ ಸರ್ಜ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ವೆಟ್‌, ಸಣ್ಣ, ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ(ಕ್ಲೈಂಟ್)ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ)ವನ್ನು ಲಕ್ಷಣ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 2004ರ ಕೊನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ರಚನೆ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದರು (ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2004 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17ರ ದಿನಾಂಕ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ). ಆನಂತರ ಸ್ಟ್ರಿಗಿಯಸ್‌ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಕುರಿತು ಸಂಕೇತನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15ರಂದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆವೃತ್ತಿ (ಆವೃತ್ತಿ 1.1 ಬೀಟಾ) ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. === ಜಾಹೀರಾತುಗಳು === ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, 'ಮಾಹಿತಿ-ಹುಡುಕು' ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾನೊಟೊರೆಂಟ್‌ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೈಜಿಯಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕ (ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌)ದ ಚೌಕಟ್ಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸರ್ಚ್‌ಬಾರ್‌ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ತರಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವವರು/ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಐಪಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು.ಬಳಕೆದಾರನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಜಾಡುಹಿಡಿಯಲು ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಶೋಧವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕ(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕ) ಯಾವುದೇ ವೆಬ್ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರೂ ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಅವಧಿ ಬಳಿಕ,ಜಾಹೀರಾತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ, ತಳಮಳಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Forum: The search bypass nanotorrent.com (post by Admin "Firon") | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=53755#p53755 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090516011204/http://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=53755#p53755 | url-status = dead }}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶದ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತಿನ ಬದಲಿಗೆ, 'ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕು' ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಕೀಲಿಪದ ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕುವ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ (search bar‌). ಇದು ವಿವಿಧ ಟ್ರಾಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಟೊರೆಂಟ್‌ ಕಡತಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಡುಕು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ವೀಕ್ಷಕ(ಬ್ರೌಸರ್‌)ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ(ಸರ್ವರ್ ಕಡೆ). 1.5ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜಾಹೀರಾತು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆವೃತ್ತಿ 463ರಲ್ಲಿ, ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿತ ಉಪಮಾರ್ಗ ಲಕ್ಷಣವು ಮುಂದುವರಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. === ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL === ಅಂತರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ವಿತರಣಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 4ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="slickpeerfactorSARL">{{cite web | title = uTorrent Sign Six Month PeerFactor Agreement | publisher = [[Slyck.com]] | date = 2006-03-04 | url = http://www.slyck.com/news.php?story=1117 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081221013827/http://www.slyck.com/news.php?story=1117 | url-status = dead }}</ref> ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ SARL ಎಂಬುದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೂಲದ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ರೆಟ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL ಸಂಕೇತನವು(ಕೋಡಿಂಗ್)dll ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಲು ತಮ್ಮ ನಿಪುಣತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಲೂಡ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ SARL ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ dll ಬಳಸುವ ಇಂಗಿತ ಹೊತ್ತಿತ್ತು.‌ <ref>{{cite web | title = uTorrent, PeerFactor deal | publisher = [[p2pnet]] | date = 2006-03-04 | url = http://www.p2pnet.net/story/8158 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081226043248/http://p2pnet.net/story/8158 | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಯರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ನಡೆಸುವಂತೆ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿದ್ದವು.<ref name="slickpeerfactorSARL" /><ref>{{cite web | title = Bizarre uTorrent, PeerFactor deal | publisher = [[p2pnet]] | date = 2006-03-06 | url = http://www.p2pnet.net/story/8097 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2008-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081223095932/http://www.p2pnet.net/story/8097 | url-status = dead }}</ref> ಆದರೂ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್.‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರವೂ ಇದುವರೆಗೆ ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. === ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ === 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 7ರಂದು, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಉದ್ದಿಮೆಯು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="purchase"/> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 6.0 ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 6 ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ (ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾದ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ 5.x ಹಾಗೂ ಮುಂಚಿನವುಗಳು ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು). ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. === ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable sortable " |- ! ಆವೃತ್ತಿ ! ಗಾತ್ರ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ ! ಮ್ಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿ ! ಗಾತ್ರ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ |- | 1.0.0 | 77 kB | 2005-09-18 | 1.0.0.1 | 1.492 MB | 2010-06-28 |- | 1.1.7.2 | 98 kB | 2005-10-22 | | | |- | 1.2.2 | 107 kB | 2005-11-25 | | | |- | 1.3.0 | 115 kB | 2005-12-10 | | | |- | 1.4.2 | 142 kB | 2006-01-11 | | | |- | 1.5.0 | 155 kB | 2006-03-08 | | | |- | 1.6.1 | 173 KB | 2007-02-15 | | | |- | 1.7.7 | 214 kB | 2008-01-25 | | | |- | 1.8.5 | 282 kB | 2009-10-29 | | | |- | 2.0.0 | 311 kB | 2010-01-25 | | | |- | 2.0.3 | 319.8 kB | 2010-07-21 | | | |} == ಮ್ಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:μTorrentMac.png|thumb|right|µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ (0.9.2 ಆವೃತ್ತಿಯ ತನಕ) ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆಚಿತ್ರಣ.]] [[ಚಿತ್ರ:ΜTorrentAppIcon.png|thumb|upright|ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿಯ ಚಿತ್ರಿಕೆ]] ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ 10.5ಗಾಗಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''µ‌-ಮ್ಯಾಕ್‌''' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ)ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = FAQ: Is there a Linux or Mac version? | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = | url = https://www.utorrent.com/faq#faq3 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091216015258/http://www.utorrent.com/faq#faq3 | url-status = dead }}</ref> {{Start date and age|2010|06|28|df=yes}} ರಂದು, ಸ್ಥಿರ ಆವೃತ್ತಿ (ಇಂಟೆಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌86 ಮತ್ತು PPC) ಅಂತರಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ <ref>https://www.utorrent.com/downloads/mac</ref> ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web | title = uTorrent Releases Long-Awaited Mac Version | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2008-11-27 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-releases-mac-version-081127/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> == Ask.com ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ == 1.8.2 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅನುಸ್ಥಾಪಕವು Ask.com ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ ಅಳವಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿ(ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟೂಲ್ಬಾರ್‌ ಬೇಡವಾದಲ್ಲಿ,ಬಳಕೆದಾರ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುರುತನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Forum: µTorrent 1.8.2 released | publisher = [[BitTorrent, Inc.]] | date = 2009-01-24 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?id=52947 | accessdate = 2009-12-16 }}</ref><ref>{{cite web | title = uTorrent Is Going to Make Money With a Toolbar | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2009-04-22 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-is-going-to-make-money-090422/ | accessdate = 2009-12-16}}</ref> ತಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿಧಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. == ಉಚ್ಚಾರಣೆ == 2005ರಲ್ಲಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲೇಖಕರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, 'ನಾನು ಎಂದಿನಂತೆ 'ಯು-ಟೊರೆಂಟ್' ಎನ್ನುವೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು u ತರಹ ಕಾಣುತ್ತದೆ', ಜೊತೆಗೆ, 'ಮೈಕ್ರೊಟೊರೆಂಟ್‌', 'ಮೈಟೊರೆಂಟ್‌' ("my" [myː] ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಕ್ಷರ µ ನ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆ), ನಂತರ 'ಮ್ಯೂಟೊರೆಂಟ್' ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title = Forum: µTorrent Namesake (post by creator "Ludde") | publisher = [[Ludvig Strigeus]] | date = 2005-09-20 | url = https://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=47#p47 | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-10-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091018194958/http://forum.utorrent.com/viewtopic.php?pid=47#p47 | url-status = dead }}</ref>‌ μ ಚಿಹ್ನೆಯು ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಕ್ಷರ Muದ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾಪನದ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ಮೈಕ್ರೊವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇದು ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. == 'ಬಾಕ್ಸ್ ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ಸ್' ಕುರಿತು == * ಬಳಕೆದಾರರು About ಪರದೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ("Help" > 'About µTorrent‌'), ನಂತರ T ಕೀಲಿ ಒತ್ತಿದರೆ, µTris ಎಂಬ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಟೆಟ್ರಿಸ್‌ ಆಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="easter"/> * About ಪರದೆಯಲ್ಲಿ µTorrent ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿದರೆ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಪ್‌ ನೋಟ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.<ref name="easter">{{cite web|url=http://www.johntp.com/2006/05/06/utorrent-easter-eggs/|title=uTorrent Easter Eggs|access-date=2010-08-31|archive-date=2010-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902082246/http://www.johntp.com/2006/05/06/utorrent-easter-eggs/|url-status=dead}}</ref> * About ಪರದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬಣ್ಣವು ತುಸು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಅರ್ಥ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶಕವನ್ನು ಒಂದು ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. == ಕೊಡುಗೆದಾರರು == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಾದ, ಸ್ವೀಡೆನ್‌ ದೇಶದ ಲುಡ್ವಿಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ('ಲುಡ್ಡ್‌') ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು. ಸರ್ಜ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ವೆಟ್‌ ( [[ಕೆನಡಾ]]ದ 'ವುರ್ಲಿಕ್ಸ್') ‌ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮನ್ವಯಕರಾಗಿ, ಲಿನುಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಂಗಿತ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರು 2005ರ ಕೊನೆಯ ತನಕ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌.ನಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಾದ ಗ್ರೆಗ್‌ ಹೇಝೆಲ್‌ ('ಆಲಸ್‌'), ಆರ್ವಿಡ್‌ ನಾರ್ಬರ್ಗ್‌ ('ಆರ್ವಿಡ್‌', ಲಿಬ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ನ ಲೇಖಕ), ಜ್ಯಾನ್‌ ಬ್ರಿಟೆನ್ಸನ್‌ ('ಕೋಡ್‌ರೆಡ್‌'), ರಿಚರ್ಡ್‌ ಚೊಯಿ ('ಆರ್‌ಚೊಯಿ') ಹಾಗೂ ರಯಾನ್‌ ನಾರ್ಟನ್‌ ('ರಯಾನ್‌ನಾರ್ಟನ್‌') ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ಟ್ರಿಜಿಯಸ್‌ ಇಂದಿಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಇತರೆ ಅನ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ಯಾನ್ಕಾರ್ಲೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್‌ (ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ರಿಕೊದ 'ಫಿರೊನ್')‌ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು FAQ (ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಪುಟ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಸ್ಟೆನ್‌ ನೀಬುಹ್ರ್‌ ([[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ 'ಡೈರೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌') µTorrentಅಂತರಜಾಲಪುಟ ಬಳಕೆದಾರ ದೃಶ್ಯಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ (ವೆಬ್ ಯುಸರ್‌ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್‌) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಮೊತಿ ಸು ([[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]]ದ 'ಇಗ್ನೊರಂಟ್‌ಕೌ') ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂತರಜಾಲತಣದ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸ್ವೀಕೃತಿ == ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ತಾನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕನಿಷ್ಠ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇತರೆ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಂದ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 'ಅದ್ಭುತವಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Review: µTorrent 1.2.2 | publisher = [[PC Magazine]] | date = 2006-11-06 | url = http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1911890,00.asp | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090413115125/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1911890,00.asp | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ''157 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಶ ಸಾಧನ'' ಗಳ ಪೈಕಿ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ.<ref>[33] ^ ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪ್ರಕಟಣೆ 01-MAR-08</ref> ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ನ ''101 ಅದ್ಭುತ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ'' ಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌. ಪ್ರಕಟಣೆ 01-MAY-07</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಸೌಕರ್ಯಯುಕ್ತ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವಿದು ಎಂದು TorrentFreak.com ಹೇಳಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 'ವ್ಯೂಝ್‌ಗಿಂತಲೂ µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಸರಾಸರಿ 16%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಲ್ಲದು, ಹಾಗೂ 30 ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ISPಗಳ ಪೈಕಿ 10% ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹಾಗೂ uಟೊರೆಂಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ವ್ಯೂಝ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಿಂತಲೂ 30%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು' ಎಂಬ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಧ್ಯಯನದ <ref>{{cite journal | last = Iliofotou | first = Marios | last2 = Siganos | first2 = Georgos | last3 = Yang | first3 = Xiaoyuan | last4 = Rodriguez | first4 = Pablo | title = Comparing BitTorrent Clients in the Wild: The Case of Download Speed | publisher = [[University of California, Riverside]] & [[TorrentFreak]] | date = 2009-08 | url = http://torrentfreak.com/static/iptps2010.PDF | accessdate = 2010-04-11 | archive-date = 2011-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110906144613/http://torrentfreak.com/static/iptps2010.PDF | url-status = dead }}</ref> ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವನ್ನು {{start date and age|2009|8}} ನಮೂದಿಸಿದೆ.<ref name="http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto">{{cite web | author = [http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto] | title = uTorrent Download Speeds Beat Vuze By 16% | publisher = [[TorrentFreak]] | date = 2010-04-07 | url = http://torrentfreak.com/utorrent-download-speeds-beat-vuze-by-16-100607/ | accessdate = 2010-04-11}}</ref> <ref name="http://torrentfreak.com/author/ernesto/ Ernesto"/> ಇದು ಲಭ್ಯವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಎಂದು About.com ತಿಳಿಸಿ, ಇದರ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಇತರೆ ವೇಗಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = What Are The Good BitTorrent Software Packages? | publisher = [[About.com]] | date = August 2009 | url = http://netforbeginners.about.com/od/peersharing/f/torrentclients.htm/ | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090201073948/http://netforbeginners.about.com/od/peersharing/f/torrentclients.htm | url-status = dead }}</ref> 'ಇದರ ಸ್ಮೃತಿ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಿರಿದಾಗಿದೆ' ಎಂದು Wired.com ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web | title = The Best of BitTorrent | publisher = [[Wired.com]] | date = 2006-10-23 | url = https://www.wired.com/software/softwarereviews/news/2006/10/71979 | accessdate = 2009-12-16 | archiveurl = https://archive.today/20130105083208/http://www.wired.com/software/softwarereviews/news/2006/10/71979 | archivedate = 2013-01-05 | url-status = live }}</ref> ಪಿಸಿ ಅಥಾರಿಟಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಆರನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Labs test: Torrent Clients | publisher = [http://www.pcauthority.com.au/ Australian PC Authority] | date = 2006-03-14 | url = http://www.pcauthority.com.au/GroupTests/35845,labs-test-torrent-clients.aspx | accessdate = 2009-12-16}}</ref> ಇದುವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು Lifehacker.com ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Best of the Best: The Hive Five Winners | publisher = [[Lifehacker]] | date = 2008-09-21 | url = http://lifehacker.com/5052582/best-of-the-best-the-hive-five-winners | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2009-12-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091213153834/http://lifehacker.com/5052582/best-of-the-best-the-hive-five-winners | url-status = dead }}</ref> ಇದು ''ಬಹಳ ಹಗುರ ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್'' ‌ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ CNET.com ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದನ್ನೂ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Review: µTorrent | publisher = [[CNET]] | date = 2008-11-06 | url = http://download.cnet.com/uTorrent/3000-2196_4-10528327.html | accessdate = 2009-12-16 | archive-date = 2010-05-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100522174232/http://download.cnet.com/uTorrent/3000-2196_4-10528327.html | url-status = dead }}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 52 ದಶಲಕ್ಷ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅನ್ವಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>[http://torrentfreak.com/utorrent-users-double-to-52-million-in-a-year-091225/ ]</ref> == ಇವನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಿ == * ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.utorrent.com/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] ** [https://forum.utorrent.com/index.php µ-ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ] * [http://www.zeropaid.com/news/6184/uTorrent+-+A+Beginner's+guide+to+BitTorrent+downloading uಟೊರೆಂಟ್: ಎ ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308085606/http://www.zeropaid.com/news/6184/uTorrent+-+A+Beginner's+guide+to+BitTorrent+downloading |date=2009-03-08 }} ಜೇರಡ್ M ಅವರಿಂದ. * [http://p2pnet.net/story/6610 p2pನೆಟ್ uಟೊರೆಂಟ್ ಇಂಟರ್‌‍ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121220045440/p2pnet.net/story/6610 |date=2012-12-20 }} ಅಲೆಕ್ಸ್ Hಅವರಿಂದ * [http://blogs.zdnet.com/Ou/?p=153 ಕ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಲೀವ್ ಇನ್ ೧೩೦ ಕಿಲೊಬೈಟ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060708113356/http://blogs.zdnet.com/Ou/?p=153 |date=2006-07-08 }} ಜಾರ್ಜ್ ಓ ಅವರಿಂದ {{BitTorrent}} {{DEFAULTSORT:Mtorrent}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಟ್‌ಟೊರೆಂಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕಗಳು(ಅವಲಂಬಿ ಗಣಕಗಳು)]] [[ವರ್ಗ:C++ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬಹು-ವೇದಿಕೆ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ಕಡತ ಹಂಚುವ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ]] e45x2ktpcpsccmarn5jjo1yyynzpddv 0 24665 1373544 1350649 2026-05-16T11:48:16Z Mallikarjunasj 11080 1373544 wikitext text/x-wiki <!-- {{for|1968 [[Hindi film]] starring [[Dev Anand]], [[Vyjayanthimala]] |Duniya (1968 film)}} --> {{Infobox Film |name = ದುನಿಯ |image = |image_size = |caption = |director = [[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ|ಸೂರಿ]] |producer = ಟಿ.ಪಿ.ಸಿದ್ದರಾಜು |writer = [[ಸೂರಿ]] |narrator = |starring = [[ವಿಜಯ್]],[[ರಶ್ಮಿ]], [[ರಂಗಯಾಣ ರಘು]] |music = [[ವಿ. ಮನೋಹರ್|ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |lyrics = [[ವಿ. ಮನೋಹರ್|ವಿ.ಮನೋಹರ್]],[[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] |cinematography = [[ಸತ್ಯ ಹೆಗಡೆ]] |editing = ದೀಪು ಎಸ್ ಕುಮಾರ್ |distributor = |released = ೨೦೦೭ |runtime = |country = ಭಾರತ |language = [[ಕನ್ನಡ]] |budget = |preceded_by = |followed_by = }} '''ದುನಿಯಾ''' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಭಾರತ]]ದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಇದರ ಲೇಖಕ ಹಾಗು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೂರಿ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಗು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://entertainment.oneindia.in/kannada/top-stories/duniya-vijay-100-days-success-040607.html Vijay's best days are here] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120710201624/http://entertainment.oneindia.in/kannada/top-stories/duniya-vijay-100-days-success-040607.html |date=2012-07-10 }} 4 June 2007.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.chitraloka.com/duniya/crew_behind.html |title=Crew behind |access-date=2010-09-11 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716133112/http://www.chitraloka.com/duniya/crew_behind.html |url-status=dead }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಇದರ ಕಥೆ ಒಬ್ಬ ಮುಗ್ಧ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, ಆತನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು. ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಭೂಗತ ಲೋಕದ ಸಂಪರ್ಕಕೆ ಬರುತಾನೆ. ಇದರ ನಡುವೆ ಅಪಹರಕಾರಿಂದ ಹುಡುಗಿಒಬಲ್ಲನು ಕಾಪಾಡಿ ಆಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ವಿಜಯ್ * ರಶ್ಮಿ * ರಂಗಾಯಣ ರಘು * ವಿಜಯ್ * ಕಿಶೋರ್ * ಮೈಕೋ ನಾಗರಾಜ್ * ವಸುಧಾ ಬರಿಘತೆ * ಮಹೇಶ್ * ಲೋಕೇಶ್ * ಸಾಯಿ ಸುನಿಲ್ * ಪ್ರಸನ್ನ * [[ಯೋಗೇಶ್]] == ಸಂಗೀತ == ದುನಿಯಾಗೆ ವಿ.ಮನೋಹರ್ರವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಯಿತ್ಯ ವಿ.ಮನೋಹರ್ ಹಾಗು [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]]. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೨೦೦೬-೨೦೦೭: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ: ವಿಜಯ್ ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ: ಸೂರಿ ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ: ರಂಗಾಯಣ ರಘು ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ: ಎಮ್. ಡಿ. ಪಲ್ಲವಿ ಅರುಣ್<ref>{{Cite web |url=http://seattlekannadasangha.org/movies.aspx |title="ದುನಿಯಾ" - ಕನ್ನಡ Movie |access-date=2010-09-11 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415215418/http://seattlekannadasangha.org/movies.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} * [http://www.nowrunning.com/movie/3782/kannada/duniya/review.htm ವಿಮರ್ಶೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100831204259/http://www.nowrunning.com/movie/3782/kannada/duniya/review.htm |date=2010-08-31 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.chitraloka.com/duniya/ ದುನಿಯಾ, web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925021413/http://chitraloka.com/duniya/ |date=2010-09-25 }} * [http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/32512.html 'Mungaru Male' & 'ದುನಿಯಾ' sweep State Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070829154926/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/32512.html |date=2007-08-29 }} IndiaGlitz, 23 July 2007. * [http://www.kannadaaudio.com/Songs/Moviewise/home/Duniya.php Online Listening, ಕನ್ನಡAudio] {{wikiquote}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2007ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] lpmij88q476hmyok2fg04rhjil7rs2n 0 25720 1373495 1339517 2026-05-16T03:40:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373495 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} [[File:SP500FF.svg|thumb|250px|1949 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2007 ರವರೆಗೆ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ಸೂಚಿಯ ಒಂದು ರೇಖಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆ]] [[File:SandP 500 Historical Graph.svg|thumb|250px|1950 ರಿಂದ ಜನವರಿ 2008 ರವರೆಗೆ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ಸೂಚಿಯ ವಿಘಾತದ ನಕ್ಷೆ]] [[File:sptrends19502008.jpg|thumb|250px|ಸರಳವಾದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಗೆರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ಸೂಚಿಯ ವಿಘಾತದ ನಕ್ಷೆ]] '''ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦''' ಇದು ೧೯೫೭ ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟುಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ-ಬಂಡವಾಳದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೇರುಗಳ (ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳ) ೫೦೦ ರ ಬೆಲೆಯ ಫ್ರೀ-ಫ್ಲೋಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲೈಸೇಷನ್-ವೇಟೆಡ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (ಸೂಚಿ) ಆಗಿದೆ. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಕುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳನ್ನು (ಸರಕುಗಳನ್ನು) ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಆ ಕಂಪನಿಯು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಎರಡು ಶೇರು ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತದೆ; ಎನ್‌ವೈಎಸ್‌ಇ ಯುರೊನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಾಸ್ದಾಕ್ ಒಎಮ್‌ಎಕ್ಸ್. ಸೂಚಿಯ ಕೇಂದ್ರವು ಯು.ಎಸ್.-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸಿನ ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fool.com/school/indices/sp500.htm |title=S&P 500 Index |publisher=fool.com |date= |accessdate=2010-05-18}}</ref> ಈ ಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳು ಯು.ಎಸ್. ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಯು.ಎಸ್. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೆ (ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದಾಗ, ಟ್ರಾನ್ಸೋಷನ್ ಕಂಪನಿಯು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಹೌಸ್ಟನ್‌ದಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ, ಅದು ಒಂದು ಯು.ಎಸ್. ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/equitable-resources-joins-sp-500-replaces-transocean-sp |title=Equitable Resources joins S&P 500, replaces Transocean: S&P |publisher=MarketWatch |date=2008-12-12 |accessdate=2010-05-18}}</ref> ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎವರೇಜ್‌ನ ನಂತರ, ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಇದು ಬೃಹತ್-ಬಂಡವಾಳದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶೇರುಗಳ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಬೆಲ್‌ವೆದರ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳ ಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಲವಾರು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ನಿಧಿ‌ಗಳು, ವಿನಿಮಯ-ವಹಿವಾಟು ನಿಧಿ‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಪೆನ್ಷನ್ ಫಂ‌ಡ್‌ಗಳು (ಪಿಂಚಣಿಗಳು) ಅಂತಹ ಇತರ ನಿಧಿ‌ಗಳು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ನೂರಾರು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ (ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ) ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಸೂಚಿಯು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾ ಹಿಲ್‌ನ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್‌ದ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಲವಾರು ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. '''ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦''' ಇದು ಕೇವಲ ಸೂಚಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ೫೦೦ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೇರುಗಳನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯ ಟಿಕ್ಕರ್ ಸಂಕೇತವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕೇತಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ^ಜಿಎಸ್‌ಪಿಸಿ,<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Yahoo! Finance: ^GSPC | work = | publisher = | date = | url = https://finance.yahoo.com/q?s=^GSPC | format = | doi = | accessdate = }} </ref>.ಐಎನ್‌ಎಕ್ಸ್,<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Google Finance:.INX | work = | publisher = | date = | url = http://finance.google.com/finance?q=INDEXSP:.INX | format = | doi = | accessdate = }} </ref> ಮತ್ತು $ಎಸ್‌ಪಿಎಕ್ಸ್.<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = MarketWatch: $SPX | work = | publisher = | date = | url = http://www.marketwatch.com/quotes/$spx | format = | doi = | accessdate = }} </ref> ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶೇರುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೧೫೦೦ ಮತ್ತು ಎಸ್&amp;ಪಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೧೨೦೦ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಚ್ಯಾಂಕಗಳ ಭಾಗಗಳೂ ಕೂಡ ಆಗಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಶೇರು ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ೧೯೫೭ ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದಿನನಿತ್ಯದ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ೯೦ ಶೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧಿತ ಸೂಚಿ "ಎಸ್&amp;ಪಿ ೯೦" ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ ಕಂಪನಿಯೂ ಕೂಡ ೪೨೩ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಂದು ವಾರದ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿತು. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯು ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೯೫೭ ರಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ವಾಸ್ತವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಚಿಯು ಎಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೇರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇರುಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ಪರಿಮಾಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಚಿಯು ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೪,೨೦೦೦ ರಂದು ಡಾಟ್-ಕಾಮ್ ಬಬಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇರು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ-ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ದಿನದ ವಹಿವಾಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾದ ೧,೫೫೨.೮೭ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು-ವರ್ಷಗಳ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೫೦% ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ೮೦೦ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಿಗೂ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦, ೨೦೦೨ ರಂದು ದಿನದ ವಹಿವಾಟಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾದ ೭೬೮.೬೩ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎವರೇಜ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವಿಲ್‌ಶೈರ್ ೫೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವಾದ ೨೦೦೦ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦, ೨೦೦೭ ಮೇ ೩೦ರಂದು, ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಎಲ್ಲಾ-ಸಮಯದ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾದ ೧,೫೩೦.೨೩ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯, ೨೦೦೭ ರಂದು ೧,೫೬೫.೧೫ ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ೨೦೦೭ ರ-ಮಧ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ನೀಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಷ್ಟಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ೨೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರಡನೆಯ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತ, ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ೧೦೦-ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಲನೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ೧೯೨೯ ರ ನಂತರದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref>[http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2008-11/12444730-s-p-500-actual-volatility-at-highest-since-1929-020.htm 1929ರ ನಂತರದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ]</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೦೮ ರಂದು, ಸೂಚ್ಯಂಕವು ೭೫೨.೪೪ ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ೧೯೯೭ ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರದಿಂದ ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.cnbc.com/id/27826038 ಶೇರುಗಳ ರಭಸ, ಡೌ ಅನ್ನು 7600ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇರಿಸಿತು]</ref> ಅದರ ನಂತರದ ದಿನಗಳು ಕೂಡ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೪೫.೫% ಕಡಿಮೆಗೆ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದುದು ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವುದರ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿತಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದಿಂದ-ದಿನಾಂಕದವರೆಗಿನ ನಷ್ಟವು ೧೯೩೧ ರ ನಂತರದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು;<ref>{{cite news |title=A Friday Rally Can't Save the Week <!-- not posted online, see page 10 of Sunday Business section --> |publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=2008-11-23 |accessdate=2008-11-23 |first=Jeff |last=Sommer }}</ref> ಮಹಾ ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೂ ನಷ್ಟವು ಮೂರು ವರ್ಷದ-ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೮೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೮ ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅವಧಿಗಳ ನಡುವೆ ೨೦೦೮ ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಕುಸಿತವಾಗುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರ್ಚ್ ೯ ರಂದು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೩-ವರ್ಷದ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಕಡಿಮೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾದ ೬೭೬.೫೩ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸೂಚ್ಯಂಕವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧ ರಂದು ೧,೧೧೫.೧೦ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಅಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೫% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ೨೦೦೭ ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ; ಈ ಕಾಲಾವಕಾಶವು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವಾಪಸಾಗುವ ಪೂರ್ವಗಾಮಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಾಲಿಯ ಪ್ರತಿ-ಪೃವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. == ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಿಕೆ == ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಯ ಘಟಕಗಳು ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಡೌ ೩೦ ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ರಸೆಲ್ ೧೦೦೦ ನಂತಹ ಇತರ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ರಸೆಲ್ ೧೦೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತತ್ವ-ಅಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಸೂಚಿಯು ಯು.ಎಸ್-ಅಲ್ಲದ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ ೫ ಕಂಪನಿಗಳು) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಅಮೆರಿಕದ ಹೊರಗಡೆ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲಿನ ಯು.ಎಸ್. ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿರದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕಂಪನಿಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ (ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುವಂತಹ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳು, ಶೇರುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದ ಕಂಪನಿಗಳು (ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಶೇರುಗಳು ಈ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ|ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಹ್ಯಾತ್‌ವೇ]] ಇದು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇರು ದರವು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಎ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶೇರುಗಳಿಗೆ $೧೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವಿತ್ತು<ref>[https://finance.yahoo.com/q/hp?s=BRK-A ಎನ್‌ವೈಎಸ್‌ಇ:ಬಿಆರ್‌ಕೆ- ಯಾಹೂ! ಹಣಕಾಸಿನಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರತಿದಿನದ ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಹಣಕಾಸು]</ref>) ಇದನ್ನು ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಠಿಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಡಳಿಯು ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಅನ್ನು ಸೂಚ್ಯಂಕದಿಂದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಸ್&amp;ಪಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಕಡಿಮೆ-ಬೆಲೆಯ ಬಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಫ್ ರೈಲ್‌ವೇ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. ಇದು ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಬಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ೫೦-ಕ್ಕೆ-೧ ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಆ ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು {{frac|1500}} ಎ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿತು.<ref name="Reuters">{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60P6OO20100126?type=globalMarketsNews|title=Berkshire Hathaway to join S&P 500, shares soar|publisher=Reuters|date=2010-01-26|accessdate=2010-01-26}}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, {{frac|1500}}ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ೫೦೦{{frac|1500}} ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಗ್ರಾಸ್ ಆದಾಯದ ಮೂಲಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಶೇರುಗಳ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಅವರ <ref name="Reuters"/> ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ<ref name="Reuters"/> ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಉದ್ದಿಮೆಯ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗಡೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ೫೦೦ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಯಾದಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ==ಘಟಕಗಳು== {{main|List of S&P 500 companies}} == ಪಠ್ಯಂತರಗಳು/ಆವೃತ್ತಿಗಳು == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ "ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦" ಇದು ಒಂದು ಬೆಲೆಯ ವಾಪಾಸಾತಿಯ ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಚಿಯ "ಒಟ್ಟೂ ವಾಪಸಾತಿ" (ಟೋಟಲ್ ರಿಟರ್ನ್) ಮತ್ತು "ನಿವ್ವಳ ಒಟ್ಟೂ ವಾಪಸಾತಿ" (ನೆಟ್ ಟೋಟಲ್ ರಿಟರ್ನ್) ಮುಂತಾದ ಆವೃತ್ತಿಗಳೂ ಕೂಡ ಇವೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಬೆಲೆಯ ವಾಪಸಾತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಕೇವಲ ಸೂಚಿಯ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟೂ ವಾಪಸಾತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಲಾಭಾಂಶಗಳ ಪುನರ್‌ಹೂಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಿವ್ವಳ ಒಟ್ಟೂ ವಾಪಸಾತಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ತೆರಿಗೆಯ (ಟ್ಯಾಕ್ಸ್) ಕಳೆಯುವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಲಾಭಾಂಶದ ಪುನರ್‌ಹೂಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = S&P - Indices > Equity Indices - S&P 500 - Index Table | work = | publisher = | date = | url = http://www2.standardandpoors.com/portal/site/sp/en/us/page.topic/indices_500/2,3,2,2,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0.html | doi = | accessdate = }}</ref><ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Description | work = | publisher = | date = | url = http://www2.standardandpoors.com/servlet/ContentServer?pagename=spcom/template/topic_template/DescriptionPglt&r=US&l=EN&ds=indices_totalreturn | format = | doi = | accessdate = }} </ref> == ಅಧಿಕಾನುಕೂಲ == ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಮೌಲ್ಯದ ಅಧಿಕಾನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಅಂದರೆ, ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು (''ನೀಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಶೇರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ'' ಗೆ ''ಶೇರು ಬೆಲೆ'' ಗಳು ಟೈಮ್) ಇವುಗಳು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಈಗ ''ಫ್ಲೋಟ್ ಅಧಿಕಾನುಕೂಲ'' ವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ ಈಗ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಶೇರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ("ಫ್ಲೋಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮೊದಲನೆಯದು ಮಾರ್ಚ್ ೧೮, ೨೦೦೫ ರಂದು ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೫ ರಂದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ===ಸೂಚ್ಯಂಕದ ನಿರ್ವಹಣೆ=== ಕಾಲವು ಬದಲಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯನ್ನು ತುಲನಾ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಶೇರು ವಿಭಜನೆಗಳು, ಶೇರು ವಿಮೆ, ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ರಚನಾ ಘಟನೆಗಳು (ವಿಲೀನತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಮುಂತಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಸೂಚಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಶೇರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವಂತೆ ಇರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಶೇರುಗಳು ಸಮಯದಿಂದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಡಿವೈಸರ್ ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ವರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವಿರುವ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಡಿವೈಸರ್ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕೆಂದರೆ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಡಿವೈಸರ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಶೇರು ವಹಿವಾಟಿನ ಅವಧಿ ಕೊನೆಯಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಸಮಾಪ್ತಿ ಬೆಲೆಯ ಗಣಿಕೆಯ ನಂತರ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. {| | align="center" style="background:#f0f0f0"|'''ಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧ''' | align="center" style="background:#f0f0f0"|'''ಡಿವೈಸರ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ''' |- | ಶೇರು ವಿಭಜನೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2x1) | align="center"|ಇಲ್ಲ |- | ಶೇರು ವಿಮೆ | align="center"|ಹೌದು |- | ಶೇರು ಪುನರ್‌ಖರೀದಿ | align="center"|ಹೌದು |- | ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾಷ್ ಲಾಭಾಂಶ | align="center"|ಹೌದು |- | ಕಂಪನಿ ಬದಲಾವಣೆ | align="center"|ಹೌದು |- | ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು | align="center"|ಹೌದು |- | ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್ಸ್ | align="center"|ಹೌದು |- | ವಿಲೀನಗಳು | align="center"|ಹೌದು |- | |} ===ಆವರ್ತನದ ಪರಿಷ್ಕರಣ=== ವಹಿವಾಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಯು ಪ್ರತಿ ೧೫ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ಹಣ ಹೂಡುವಿಕೆ == ಹಲವಾರು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ನಿಧಿ‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ-ವಹಿವಾಟು ನಿಧಿ‌ಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅನುಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ (ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ) ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಇತರ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ನಿಧಿ‌ಗಳು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ಗೆ ಅಳೆಮಟ್ಟವನ್ನು (ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್) ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನ ಯಾದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಶೇರಿನ ಬೆಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ನಿಧಿ‌ಯ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ನಿಧಿ‌ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕರಿಗಳೂ ಕೂಡ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸೂಚ್ಯಂಕ ನಿಧಿ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿನ ದ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಗ್ರುಪ್‌ನ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ೫೦೦.<ref>{{cite web | title=Investopedia Vanguard Profile | url=http://www.investopedia.com/university/greatest/johnbogle.asp | accessdate=}}</ref> ಹಲವಾರು ನಿವೃತ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಂತಹ ನಿಧಿ‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಥ್ರಿಫ್ಟ್ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆಯ ಸಿ ನಿಧಿ ಇದು ಒಟ್ಟೂ ವಾಪಸಾತಿ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಗೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾದ ಒಂದು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಒಂದು ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಇಕ್ವಿಟಿ ಶೇರುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ-ವಹಿವಾಟು ನಿಧಿಯ (ಇಟಿಎಫ್) ಶೇರುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಇಟಿಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ಸ್ ಡಿಪೋಸಿಟರಿ ರಸೀಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;{{nyse2|SPY}}, ಇಟಿಎಫ್‌‌ನ ಒಂದು ಸರಣಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಉಗಮವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಇದು ಎಸ್‌ಪಿಡಿಆರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, "ಸ್ಪೈಡರ್ಸ್" ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಜಿಎ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎಸ್‌ಪಿವೈ ಎಸ್‍ಪಿಡಿಆರ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ೩೦೦-೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಶೇರುಗಳ ನಡುವೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇದು ಯಾವುದೇ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯುಎಸ್ ಶೇರಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦, ೨೦೦೮ ರಂದು, ಎಸ್‌ಪಿವೈ ಎಸ್‍ಪಿಡಿಆರ್‌‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೭೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು; $೮೮.೫೦ ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಬೆಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶೇರುಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೌಲ್ಯವು ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವ ೭೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>[https://finance.yahoo.com/q/hp?s=SPY&amp;a=09&amp;b=06&amp;c=2008&amp;d=09&amp;e=10&amp;f=2008&amp;g=d ಅಮೆಕ್ಸ್:ಯಾಹೂ! ಹಣಕಾಸಿನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2008 ನ ವಾರಕ್ಕೆ ಎಸ್‌ಪಿವೈ ಪ್ರತಿದಿನದ ಬೆಲೆಗಳು]</ref> ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ರಾಕ್ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಐಶೇರುಗಳು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ {{nyse2|IVV}} ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಎಸ್‌ಪಿಡಿಆ‌ರ್‌ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಸ್‌ಪಿಡಿಆ‌ರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐಶೇರುಗಳು ಎರಡೂ ಕೂಡ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೦.೧% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಅವು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಗೆ (ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ) ಸನಿಹವಾದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸೂಚಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ರೈಡೆಕ್ಸ್‌ಶೇರುಗಳ ಮೂಲಕ, ಫಂಡ್ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ರೈಡೆಕ್ಸ್ ಕೂಡ ಎಸ್&amp;ಪಿ ಗೆ ಸಮಾನ ಅಧಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಇಟಿಎಫ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ{{nyse2|RSP}}, ಅದು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವಿಕೆ)ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ರೈಡೆಕ್ಸ್ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಸೂಚಿಯ ಇಎಫ್‌ಟಿಗಳು ಅಂದರೆ ''೨x'' ನಂತವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ{{nyse2|RSU}}, ಅದು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ೨೦೦% ದಿಂದ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ಪ್ರತಿಲೋಮ ೨x'' {{nyse2|RSW}} ಇದು ವಿಲೋಮವಾದ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ೨೦೦% ದಿಂದ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಫಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಶೇರುಗಳು ಸೂಚ್ಯಂಕ, ಪ್ರತಿಲೋಮ ೨x ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ,{{nyse2|SDS}} ಮತ್ತು ೨x ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯೆ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕುಸಿತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ''ವಿಲೋಮವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ'' ಯನ್ನು{{nyse2|SH}} ನೀಡುತ್ತದೆ.{{nyse2|SSO}} ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ (ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ), ಪ್ರೋಫಂಡ್‌ಗಳು ''೩x ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ'' ಯನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತವೆ,{{nyse2|UPRO}} ಅದು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ದ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ೩೦೦% ದಿಂದ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ''ಪ್ರತಿಲೋಮ ೩x ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ'' ಯು{{nyse2|SPXU}} ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ದ ಪ್ರತಿದಿನದ ವಿಲೋಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ೩೦೦% ದಿಂದ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಉತ್ಪನ್ನ (ಹಣಕಾಸು)|ಡಿರೈವೇಟಿವ್‌ಗಳ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಚಿಕಾಗೋ ಮರ್ಕಂಟೈಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ (ಸಿಎಮ್‌ಇ) ಇದು ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತದೆ, ಅದು ಸೂಚಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ತೆರೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಿಎಮ್‌ಇ ಯ ಗ್ಲೋಬೆಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಶೇರುಗಳಾಗಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಚಿಕಾಗೋ ಬೋರ್ಡ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ (ಸಿಬಿಒಇ) ಇದು ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಮೇಲೆ ಹಾಗೆಯೇ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಇಟಿಎಫ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿಲೋಮ ಇಟಿಎಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಟಿಎಫ್‌ಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಆಯ್ಕೆ‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು== {{col-begin}} {{col-2}} ===ದಾಖಲೆಗಳು (ಎ)=== {| class="wikitable sortable " ! ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ ! ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟ ! ದಿನಾಂಕ |- | '''100''' | '''100.38''' | '''ಜೂನ್ 4, 1968''' |- | 200 | 201.41 | ನವೆಂಬರ್ 21, 1985 |- | 300 | 301.16 | ಮಾರ್ಚ್ 23, 1987 |- | 400 | 404.84 | ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 1991 |- | 500 | 500.97 | ಮಾರ್ಚ್ 24, 1995 |- | 600 | 600.07 | ನವೆಂಬರ್ 17, 1995 |- | 700 | 701.46 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 1996 |- | 800 | 802.77 | ಫೆಬ್ರುವರಿ 12, 1997 |- | 900 | 904.03 | ಜುಲೈ 2, 1997 |- | '''1,000''' | '''1,001.27''' | '''ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 1998''' |- | 1,100 | 1,105.65 | ಮಾರ್ಚ್ 24, 1998 |- | 1,200 | 1,202.84 | ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1998 |- | 1,300 | 1,307.26 | ಮಾರ್ಚ್ 15, 1999 |- | 1,400 | 1,403.28 | ಜುಲೈ 9, 1999 |- | 1,500 | 1,500.64 | ಮಾರ್ಚ್ 22, 2000 |- | ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ | 1,565.15 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2007 |- | ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನದ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಟ್ಟ | 1,576.09 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007 |} {{col-2}} ===ಒಟ್ಟೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭಗಳು (ಬಿ)=== {| class="wikitable sortable sortable" |- ! ವರ್ಷ ! ವಾರ್ಷಿಕ<br>ಲಾಭ ! $1.00 ಹೂಡಿಕೆ<br>ನೀಡುತ್ತದೆ ! 5 ವರ್ಷ<br>ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಪಸಾತಿ<br>(g/i)=(1+ar)^5 ! 10 ವರ್ಷ<br>ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಪಸಾತಿ<br>(g/i)=(1+ar)^10 ! 15 ವರ್ಷ<br>ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಪಸಾತಿ<br>(g/i)=(1+ar)^15 |- | 1988 | align="right"| 17% | align="right"| $1.17 | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - |- | 1989 | align="right"| 31.69% | align="right"| $1.54 | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - |- | 1990 | align="right"| −3.10% | align="right"| $1.49 | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - |- | 1991 | align="right"| 30.47% | align="right"| $1.94 | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - |- | 1992 | align="right"| 7.62% | align="right"| $2.09 | align="right"| 15.88% | align="right"| - | align="right"| - |- | 1993 | align="right"| 10.08% | align="right"| $2.30 | align="right"| 14.55% | align="right"| - | align="right"| - |- | 1994 | align="right"| 1.32% | align="right"| $2.33 | align="right"| 8.70% | align="right"| - | align="right"| - |- | 1995 | align="right"| 37.58% | align="right"| $3.21 | align="right"| 16.59% | align="right"| - | align="right"| - |- | 1996 | align="right"| 22.96% | align="right"| $3.94 | align="right"| 15.22% | align="right"| - | align="right"| - |- | 1997 | align="right"| 33.36% | align="right"| $5.26 | align="right"| 20.27% | align="right"| 18.05% | align="right"| - |- | 1998 | align="right"| 28.58% | align="right"| $6.76 | align="right"| 24.06% | align="right"| 19.21% | align="right"| - |- | 1999 | align="right"| 21.04% | align="right"| $8.18 | align="right"| 28.56% | align="right"| 18.21% | align="right"| - |- | 2000 | align="right"| −9.10% | align="right"| $7.44 | align="right"| 18.33% | align="right"| 17.46% | align="right"| - |- | 2001 | align="right"| −11.89% | align="right"| $6.55 | align="right"| 10.70% | align="right"| 12.94% | align="right"| - |- | 2002 | align="right"| −22.10% | align="right"| $5.10 | align="right"| −0.59% | align="right"| 9.34% | align="right"| 11.47% |- | 2003 | align="right"| 28.69% | align="right"| $6.57 | align="right"| −0.57% | align="right"| 11.07% | align="right"| 12.19% |- | 2004 | align="right"| 10.88% | align="right"| $7.28 | align="right"| −2.30% | align="right"| 12.07% | align="right"| 10.91% |- | 2005 | align="right"| 4.91% | align="right"| $7.64 | align="right"| 0.54% | align="right"| 9.07% | align="right"| 11.51% |- | 2006 | align="right"| 15.79% | align="right"| $8.85 | align="right"| 6.19% | align="right"| 8.42% | align="right"| 10.65% |- | 2007 | align="right"| 5.49% | align="right"| $9.33 | align="right"| 12.83% | align="right"| 5.91% | align="right"| 10.48% |- | 2008 | align="right"| −37.00% | align="right"| $5.88 | align="right"| −2.19% | align="right"| −1.38% | align="right"| 6.46% |- | 2009 | align="right"| 26.46% | align="right"| $7.26 | align="right"| −0.06% | align="right"| −1.19% | align="right"| 7.87% |- !ಉನ್ನತ ! align="right"| 37.58% |} !align="right" | ೨೮.೫೬% !align="right" | ೧೯.೨೧% !align="right" | ೧೨.೧೨% |- !ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದು !align="right" | −೩೭.೦೦% !!align="right" | !align="right" | −೨.೨೫% !align="right" | −೧.೫೧% !align="right" | ೬.೪೬% |- !ಸಿಎಜಿಆರ್ !align="right" | ೮.೮೦% ! &nbsp; ! &nbsp; ! &nbsp; ! &nbsp; |- !ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ್ದು !align="right" | ೧೦.೮೮% ! &nbsp; ! &nbsp; ! &nbsp; ! ೧೦.೯೨% |} {{col-end}} *(ಎ) ಇವುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೦೦-ಪಾಯಿಂಟ್ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಯ ವಾಪಸಾತಿಯ ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ನ ಒಂದು ಕ್ಲೋಸಿಂಗ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. *(ಬಿ) ಪುನರ್‌ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟೂ ರಿಟರ್ನ್‌ಗಳು, ಪ್ರತಿಶತದಲ್ಲಿ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇವುಗಳು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಒಟ್ಟು ವಾಪಸಾತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಎಸ್&amp;ಪಿ ಸಮಾಪ್ತಿ * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ & ಪೂವರ್ * ಎಸ್&amp;ಪಿ ೫೦೦ ಕಂಪನಿಗಳ ಯಾದಿ * ಫಾರ್ಚೂನ್‌ ೫೦೦ * ಎಫ್‌ಟಿಎಸ್‌ಇ ೧೦೦ * ಎಸ್&amp;ಪಿ ೪೦೦ * ಎಸ್&amp;ಪಿ ೬೦೦ * ಎಸ್&amp;ಪಿ ೧೫೦೦ * ಎಸ್&amp;ಪಿ ೧೦೦ * ಇ-ಮಿನಿ ಎಸ್&amp;ಪಿ * ಸೂಚ್ಯಂಕನಿಧಿ * ವಿನಿಮಯ-ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಧಿ * [[Wikinvest:S&P 500]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=SPX ಎಸ್‌ಪಿಎಕ್ಸ್ ಗೆ ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮನಿ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729083057/http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=SPX |date=2010-07-29 }} * [http://www.standardandpoors.com/indices/sp-500/en/us/?indexId=spusa-500-usduf--p-us-l-- ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪೂವರ್ಸ್ ನಿಂದ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ನ ಒಂದು ಅವಲೋಕನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130605094650/http://www.standardandpoors.com/indices/sp-500/en/us/?indexId=spusa-500-usduf--p-us-l-- |date=2013-06-05 }} * [http://www2.standardandpoors.com/portal/site/sp/en/us/page.topic/indices_500/2,3,2,2,0,0,0,0,0,2,3,0,0,0,0,0.html ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಯಾದಿ] * [http://www2.standardandpoors.com/spf/pdf/index/SP_500_Factsheet.pdf ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್] (ಪಿಡಿಎಫ್ ವಿಧ) * [https://finance.yahoo.com/q/bc?s=^GSPC&amp;t=my&amp;z=l&amp;q=l ಯಾಹೂ ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಸ್&amp;ಪಿ 500 ಸೂಚಿಯ (1950-ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ) ವಿಘಾತದ ನಕ್ಷೆ ! ಹಣಕಾಸು] {{Stock market indexes}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಸ್&amp;ಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1957 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] e4alhuqi1hc7uw33sayd500mnqet9dt 0 25887 1373476 1337594 2026-05-15T20:44:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373476 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{for|the American-based oil company|Indian Refining Company}} {{Infobox company | company_name = Indian Oil Corporation Limited | company_logo = [[Image:Indian Oil Logo.svg|150px]] | company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{NSE|IOC}}) | foundation = 1964 | company_slogan = Bringing Energy to Life | location = [[ನವ ದೆಹಲಿ]], India | key_people = Brij Mohan Bansal, [[Chairman]] | num_employees = 36,307 (2009) | revenue = {{loss}} {{INRConvert|253964.10|c}} (2009-10)<ref name="bseindia1">{{cite web |url=http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=530965&qtr=65.5&compname=INDIAN%20OIL%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |title=BSE 2010 Data |publisher=http://www.bseindia.com |date= |accessdate=2010-08-26 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | net_income = {{increase}} {{INRConvert|10998.68|c}} (2009-10) <ref name="bseindia1"/> | assets = {{increase}} $29.672 billion (2009-10)<ref name=sbi>{{cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6361.html |title=Fortune Global 500 2010 Rankings - Indian Oil Corporation |publisher=Money.cnn.com |date= |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2010-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100726091655/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6361.html |url-status=dead }}</ref> | equity = {{increase}} $11.686 billion (2009-10) <ref name=sbi/> | industry = [[List of petroleum companies|Oil and Gas]] | products = [[Oil]]<br />[[Petroleum]]<br />[[Natural gas]]<br />[[Petrochemical]]<br />[[Fuel]]<br />[[Lubricant]] | homepage = [http://www.iocl.com/ Iocl.com] }} [[File:IndianOil tanker in front of terminal 1C at Mumbai airport.JPG|right|thumb|ಮುಂಬಯಿಯ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್]] '''ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್''', ಅಥವಾ '''ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್''', ({{NSE|IOC}}) ಎನ್ನುವುದು [[ಭಾರತ]]ದ ಸರ್ಕಾರಿ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಭಾರತ]]ದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, 2009 ರ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 105 ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 47% ರಷ್ಟು, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ 40% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 67% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19 ತೈಲ ಸಂಸ್ಥರಣಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ 10 ರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 60.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ನಷ್ಟು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ 17606 ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಇಂಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (15557 ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಓಗಳು ಮತ್ತು 2049 ಕಿಸಾನ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು). ಇದು ಆಟೋ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (ಎಎಲ್‌ಡಿಎಸ್) ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ 4,900 ಭಾರತೀಯ ಹಂಚಿಕೆದಾರರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮುಖಾಂತರ 47.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಇಂಡೇನ್ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಫರಿದಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಆಯಿಲ್‌ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ (ಆರ್ & ಡಿ) ವು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯು, ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ರಾಯಲ್ ಡಚ್ ಶೆಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಆರ್ & ಡಿ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ 1959 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಂಡಿಯ್ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಡನೆ ವಿಲೀನದೊಂದಿಗೆ 1964 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ರೂಪಿತವಾಯಿತು. == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ, ಆಟೋ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ, ವಿಮಾನದ ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನ, ಲೂಬ್ರಿಕೆಂಟ್‌ಗಳು, ನಾಫ್ತಾ, ಬಿಟುಮೆನ್, ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್, ಕೆರೋಸಿನ್ ಮುಂತಾದವು. ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಮೈಲ್ ಡೀಸೆಲ್, ಸರ್ವೋ ಲೂಬ್ರಿಕೆಂಟ್‌ಗಳು, ಇಂಡೇನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ, ಆಟೋಗ್ಯಾಸ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ, ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಏವಿಯೇಶನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಗಿವೆ.<br>ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಎನ್‌ಜಿ (ಲಿಕ್ವಿಫೈಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್) ಪೂರೈಸುವ ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಚಿಯಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು "ಮನೆಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಲೋಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕೋಪ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಉತ್ಪನವಾದ LPGಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿಯವರ ಗ್ರಾಮಿಣ ಪ್ರದೇಶದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಕೂಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾರೆ ಇದರಿಂದ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]] ಮತ್ತು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗಿದೆ == ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು == * ಮೇಲಿನ ಅಸ್ಸಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಿಗ್‌ಬೋಯಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1901 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, 1981 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1901 ರಿಂದ ಇದರ ನೈಜವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 0.5 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದ ಆಧುನೀಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು 0.65 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಗುವಹಾಟಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ರೊಮಾನಿಯನ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರಾದ. ದಿವಂಗತ ಪಂಡಿತ್ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು 1962 ರ ಜನವರಿ 1 ರಂದು ಉದ್ಭಾಟಿಸಿದರು. * ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಬರೌನಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮಾನಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ 1 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 6 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಆಗಿದೆ. * ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಗುಜರಾತಿನ ಕೊಯಾಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಜರಾತ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಿಫೈನರಿಯನ್ನು 1965 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಕ್ರಾಕಿಂಗ್ ಘಟಕವೂ ಸಹ ಇದೆ. ಇದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 13.70 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಆಗಿದೆ. * ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ 136 ಕಿಮೀ ಕೆಳಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಬಾ ಮೇದಿನಿಪುರ (ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ನಾಪುರ) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲ್ದಿಯಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಏಕೈಕ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿ 2.5 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಂದಿನಿದ ಇದನ್ನು 5.8 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ * ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಆರನೇ ರಿಫೈನರಿಯಾಗಿ 6.0 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಮೂಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಡನೆ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮಥುರಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಗ್ರಾ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಥುರಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 7.5 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಪಾಣಿಪತ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ವು ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಏಳನೇ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವಾಗಿದೆ. 6 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎಯೊಂದಿಗಿನ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು 1998 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾಣಿಪತ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 6 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಇಂದ 12 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು - ಬೊಂಬೈಗಾವ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ (2.95 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ), ಚೆನ್ನೈ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ (9.5 ಎಮ್ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ) == ಸಮೂಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗಗಳು == * ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್: ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎನ್ನುವುದು ಐಓಸಿಎಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಫರೀದಾಬಾದ್ನ ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಆರ್&amp;ಡಿ ಕೇಂದ್ರದವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಆರ್&amp;ಡಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. * ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ (ಮಾರಿಷಸ್) ಲಿಮಿಟೆಡ್. * ಲಂಕಾ ಐಓಸಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ - [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ದಲ್ಲಿ ರಿಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮೂಹ ಕಂಪನಿ. ಇದು ಕೊಲಂಬೋ ಶೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ ದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಾವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಹಿಯಾದ ವಿವಾದವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತ್ತು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=January 2010}} * ಐಓಸಿ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಎಫ್‌ಜೆಡ್ಇ * ಚೆನ್ನೈ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ * ಬೊಂಗೈಗಾಂವ್ ರಿಫೈನರಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. * ಗ್ರೀನ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - ನಗರ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅನಿಲ ವಿತರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್.ನೊಂದಿಗಿನ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗ. * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಎಫ್‌ಸಿಸಿ (ದ್ರಾವಣೀಕರಿಸಿದ ಕ್ಯಾಟಲಿಟಿಕ್ ಕ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್) ವೇಗವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೀಯಗಳ 15,000 ಟನ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಎ ಯ ಇಂಟರ್‌ಕ್ಯಾಟ್ ಸಂಸ್ಥಯೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ ಕ್ಯಾಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. * ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ಆಯಿಲ್ ಎಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಹಯೋಗಗಳು == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು == 2007 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಸಾಧನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ 116^ನೇ ಸ್ಥಾನ (2008 ರಲ್ಲಿ) ವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 18 ನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ-ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. 2008 ರ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ 303 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಐಓಸಿಎಲ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. == ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಪವರ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮೋಟಾರು ಕಾರುಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ರಿವಾರ್ಡ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ರಿಟೇಲ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಖರೀದಿಗೆ ರಿವಾರ್ಡ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು == ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ. ಎರಡೂ ಸಹ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಂತೆಯೇ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಎಸ್ಸಾರ್ ಆಯಿಲ್. == ಆತಂಕಗಳು == ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಲಖ್ನೋದಿಂದ ಎಂಬಿಎ ಪಡೆದ ಮಂಜುನಾಥ್ ಷಣ್ಮುಗಂ ಅವರನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ 2005 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗ ತನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೊಂದಿತು.<ref>{{cite web |url=http://syg.com/web/mstrust/manju/scmadmin/Home.php |title=Manjunath Shanmugam Trust |publisher=Syg.com |date=2006-11-19 |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809162641/http://syg.com/web/mstrust/manju/scmadmin/Home.php |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಮಥುರಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [http://www.indiatogether.org/2009/apr/env-hpgencag.htm ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ] ದ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು [http://www.mcmef.org/landmark.htm ಸತತವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227053748/http://www.mcmef.org/landmark.htm |date=2008-12-27 }} ಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು. == ತೈಲ ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ == ಭಾರತವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವ 37.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರಲ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರದ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gasandoil.com/goc/news/nts43834.htm |title=Alexander's Gas & Oil Connections - India to build up storage of crude oil |publisher=Gasandoil.com |date=2004-09-21 |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2009-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418001150/http://www.gasandoil.com/goc/news/nts43834.htm |url-status=dead }}</ref> ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್) ನಿಂದ ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಓಐಡಿಬಿ) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/04/02/stories/2006040202220200.htm |title=Strategic oil reserves to come directly under Govt |publisher=The Hindu Business Line |date=2006-04-02 |accessdate=2010-08-26}}</ref> ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಓಐಡಿಬಿ ಯು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್‌ಎಲ್) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|author=20 Jun, 2007, 09.18PM IST,PTI |url=http://economictimes.indiatimes.com/India_to_form_crude_oil_reserve_of_5_mmt/articleshow/2137148.cms |title='India to form crude oil reserve of 5 mmt'- Oil & Gas-Energy-News By Industry-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date=2007-06-20 |accessdate=2010-08-26}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಕುಶಲತೆಯ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು * ಇಂಡಿಯಲ್ ಆಯಿಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://eledger.indianoil.co.in - ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಪೋರ್ಟಲ್ /ಎಲೆಡ್ಜರ್ -ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಭಾಗ -ಕೇಂ.ಕ-ಮುಂಬಯಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100824203701/http://eledger.indianoil.co.in/ |date=2010-08-24 }} * [http://eledger.indianoil.co.in/ioconline - ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಪೋರ್ಟಲ್ /ಎಲೆಡ್ಜರ್ -ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಭಾಗ -ಕೇಂ.ಕ-ಮುಂಬಯಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100723112755/http://eledger.indianoil.co.in/ioconline/ |date=2010-07-23 }} * [http://www.indianoil.co.in - ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗ -ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಭಾಗ -ಕೇಂ.ಕ-ಮುಂಬಯಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150409063315/http://www.indianoil.co.in/ |date=2015-04-09 }} * [http://www.iocl.com www.][http://www.iocl.com IOCL.com] * [http://www.lankaioc.net/ ಲಂಕಾ ಐಓಸಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229150419/http://lankaioc.net/ |date=2010-12-29 }} * [http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2006/snapshots/663.html ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೫೦೦ ನಲ್ಲಿ ಐಓಸಿಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108012129/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2006/snapshots/663.html |date=2010-01-08 }} * [http://businesstoday.digitaltoday.in/i-want-ioc-in-top-100-of-fortune-500-narasimhan.html ಐಓಸಿ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111233345/http://businesstoday.digitaltoday.in/i-want-ioc-in-top-100-of-fortune-500-narasimhan.html |date=2009-01-11 }} * [http://www.forbes.com/lists/2006/18/06f2000_The-Forbes-2000_Counrty_5.html ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಐಓಸಿಎಲ್] * [http://www.iocxtrapower.com ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಪವರ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಕಾರ್ಡ್] * [http://www.iocltech.com ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801154620/http://iocltech.com/ |date=2015-08-01 }} * [http://www.indianoilexpress.com ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಪೋರ್ಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080130031035/http://www.indianoilexpress.com/ |date=2008-01-30 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] by2nlvea8n5eutnzaazb367savy7jeb 0 25989 1373479 1338650 2026-05-16T00:06:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373479 wikitext text/x-wiki '''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ''' ಅನ್ನುವುದು ಶ್ರೀಮಂತರ(ಒಡೆಯ ಅಥವಾ ಧಣಿ), ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿದಾರರ (ರೈತ) ನಡುವಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪದ್ಧತಿ. ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಪ್ರವರ್ಧ ಮಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪದ್ದತಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರ ಕಾನೂನು ಬದ್ದ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಉದಾತ್ತಗುಣದ ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾದ ಒಡೆಯರ, ಹಿಡುವಳಿದಾರರ, ಮತ್ತು ಉಂಬಳಿಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಪ್ಯುಡಮ್‌'' (ಫೀಪ್) ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಬ್ದ ''ಪ್ಯುಡಲಿಸಂ'' ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ ಇದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅಧೀನನಾಗಿರುವಂಥ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪಾಲನೆ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಸೇವೆ ವಿಧೇಯತೆ ತೋರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಸೂಚಕವಾದ ಮಧ್ಯಯುಗೀಣ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂಬುದು ಈ ಪದದ (ಫ್ಯೂಡಲಿಸಂ) ವಿಶಿಷ್ಟಾರ್ಥ. ಈ ಸಂಬಂಧಗಳು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಕುರಿತಾದ ನ್ಯಾಯವನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಯುಗದ ದೇಶಗಳ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯರಚನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದುವು. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == *ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಇಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (17ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಶಬ್ದವನ್ನು, ಮೂಲತಃ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 1960ರ ಶತಮಾನದಿಂದ,<ref>ಕಾನ್ಕರೆಂಟ್ ವಿತ್ ವೆನ್ ಮಾರ್ಕ್ ಬ್ಲೋಚ್'ಸ್ ''ಫ್ಯೂಡಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'' (1939) ಇದನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.</ref> *ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಕೆಲವುಸಲ "ಫ್ಯುಡಲ್ ಸಮುದಾಯ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನದ ತತ್ವದ ರೈತ ಸಮುದಾಯದ ಬಾಂಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ 1970ರ ದಶಕದಿಂದ ಇತರರು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಮರು-ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಬ್ದ. * ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪರಿಣತರ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಪಕ್ಷ ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು "ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ" ಶಬ್ಧವನ್ನು, ರಾಜಕೀಯ, ಮಿಲಿಟರಿ, ಮತ್ತು ca. 1000 ಮತ್ತು ca. 1300ರ ನಡುವಿನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿನ ಸೇನಾನಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದರು. ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಪಾಠ ಗಳು: * ವಿವಿಧ ದರ್ಜೆಯ ಮೆಲ್ಮಟ್ಟದವುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ನಿಷ್ಠೆಯ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹಿಡುವಳಿದಾರಿಕೆ/ಒಡೆತನ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; * ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಅವರ ಒಡೆಯರಿಂದ ಪಡೆದು, ಹಿಡುವಳಿದಾರರು/ಪುರುಷರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉಂಬಳಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ನಾನಾರೀತಿಯ ಬಟವಾಡೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ; * ಪೌರಹಕ್ಕುಗಳು, ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ಅತಿಸಾಧಾರಣ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ; * ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಒಡೆಯರ ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ಮೂಲವಾದ ದುರ್ಬಲ [[ಅರಸ|ರಾಜ]]ನೊಂದಿಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ನಿಯಮ. ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೇಮಕಾತಿಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅನುಭೋಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ವೀರಯೋಧ ಸೇವೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.usna.edu/Users/history/abels/hh315/Feudal.htm |title=Feudalism |author=Richard Abels |date= |work= |publisher=usna.eddu |accessdate= |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705064653/https://www.usna.edu/Users/history/abels/hh315/Feudal.htm |url-status=dead }}</ref> *ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಹೊರಗೆ, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕೇವಲ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದ (''ಅರೆ-ಊಳಿಗಮಾನ'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೊಗನ್‌ (ಮಿಲಿಟರಿ ಶ್ರೇಣಿ)ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೆಲವುಸಲ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೋಂಡರಿನ್ [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. *ಅದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವರು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದರಿಂದ, [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡ, ಮತ್ತು ಆಂಟೆಬೆಲ್ಲಮ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗಗಳಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://college.hmco.com/history/readerscomp/mil/html/mh_017900_feudalism.htm|title=Reader's Companion to Military History|access-date=2021-07-16|archive-date=2004-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20041112062036/http://college.hmco.com/history/readerscomp/mil/html/mh_017900_feudalism.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> '''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ''' ಅನ್ನುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ತುಚ್ಛಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯವಲ್ಲದ ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು, ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವಗಳು, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯುರೋಪ್ ರೂಡಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಗ್ರಹಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref>Cf. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: {{Cite news | issn = 0312-6315 | last = McDonald | first = Hamish | title = Feudal Government Alive and Well in Tonga | work = Sydney Morning Herald | accessdate = 2008-09-07 | date = 2007-10-17 | url = http://www.smh.com.au/news/world/feudal-government-alive-and-well-in-tonga/2007/10/16/1192300767418.html }}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ'' ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾದ ಅರ್ಥ ದೊರಕದಂತೆ ಮಾಡಿವೆ, ಇದು ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಒಂದು ಉಪಯೋಗಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="ebrown"/> ==ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಮಾಜ== ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಮಾಜವೆಂದಾಗ ಇಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗರಿಕತೆಯೇ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಭುಗಳ, ಜೀತಗಾರರ ಮತ್ತು ಉಂಬಳಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಮೂಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಇಂಥ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ನಿರತವಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಸೈನಿಕರೂ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬ ಅಮೂರ್ತಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರಲ್ಲ; ಇವರಿಗೂ ಇವರ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭುವಿಗೂ ಇರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗಾಗಿ ಇವರು ಈ ಬಗೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಲ್ಲುವುದು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಇವರು ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಭೂಮಾನ್ಯಗಳಿಂದ. ಇಂತಿಂಥ ಭೂಮಾನ್ಯ ಪಡೆದಿರುವವರು ಇಂತಿಂಥ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಯಾ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಆಯಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ. ಸೇವೆಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೇವೆಗೂ ಹಿಡುವಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವೆನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಸಾರ್ವಜನಿಕಾಧಿಕಾರವೇ ಒಡೆದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ.ನೆಲದೊಡೆಯರು ರೈತರನ್ನು ಅಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ, ನ್ಯಾಯವಿತರಣೆ, ಸುಂಕ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮುಂತಾದ ನಾನಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮೆನೋರಿಯಲ್ ಪದ್ಧತಿಗೂ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ]] ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ [[ದೇಶ]]ಕ್ಕೆಲ್ಲ ರಾಜನೇ ಒಡೆಯ, ಅವನ ಕೆಳಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಳೆಯಗಾರರು, ಅವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾಳೆಯಗಾರರು, ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೀತಗಾರರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮುಖ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಭೂಮಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಊಳಿಗವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು, ಸೈನ್ಯಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಈ ಅನುಕ್ರಮದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಜೀತಗಾರರಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜನರೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗಾದರು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ನೈತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೊಸದೊಂದು ಸಂಸ್ಕøತಿಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಕಾಲ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯದ್ದೆನ್ನಬಹುದು. == ಇತಿಹಾಸ == ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವರು ಯುದ್ಧವೀರರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಗಳು ಇವರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಇವರು ಈ ನೆಲವನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೊಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಯೋಧರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಯಿತು. ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಜನರನೇಕರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಡುವ ಪದ್ಧತಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇವರ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ಹೊಣೆ ಪ್ರಭುವಿನದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಆತ ಇವರಿಗೆ ನೆಲವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಡೆತನ ಪ್ರಭುವಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ದೊರೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಚಾರಲ್ಸ್ ಮಾರ್ಟೆಲ್ಲನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಈ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದದ್ದು. ಜರೂರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿದ್ದಾಗ ಈ ದೊರೆ ಚರ್ಚಿನ ಭೂಮಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ್ನು ಜೀತಗಾರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಂತ ನೆಲವನ್ನೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಹಂಚಿದ. ದೊರೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ಇತರ ಪ್ರಭುಗಳೂ ಅನುಸರಿಸಿದರು.ಫ್ರಾಂಕಿಷ್ ದೊರೆಗಳು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತರ ಕಡೆಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿತು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಧರ್ಮಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಜಯಿಸಿದ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಯ ನಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇರೂರಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಯೂರೋಪಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜಾರಿಕೊಂಡವು. [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.mrdowling.com/604-feudalism.html Mr. ಡೊವ್ಲಿಂಗ್'ಸ್ ಫ್ಯೂಡಲಿಸಂ ಪೇಜ್.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜೂನ್ ‌22, 2006 ಮೈಕ್ ಡೊವ್‌ಲಿಂಗ್.</ref> ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ, ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡಿದ್ದ, ಒಡೆಯರ ದರ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರವು ಕೆಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಅಸಂಯುಕ್ತ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲೋಪದೋಷಗಳಿದ್ದುವು. ಅನಾಗರಿಕ ದಾಳಿಕಾರರ ಹಾವಳಿ ಅಡಗಿದರೂ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಭುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ಏರ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಡಿಮೆ. ಜನರ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ಸಂಕುಚಿತ. ಈ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಂದವಾಗಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯ ಕಾಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಬಂದ ಅನಾಗರಿಕನನ್ನು ಈ ಕಾಲದ ಜನ ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಸುಸಂಸ್ಕøತರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕøತಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‍ಗಳೂ ಡಾಂಟೆಯ ದಿ ಡಿವೈನ್ ಕಾಮೆಡಿಯಂಥ ಉದಾತ್ತ ಕಾವ್ಯಗಳೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೀಡಿರುವ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಕಾಣಿಕೆಗಳು.ವಿಶ್ವದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಾ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದೆಂಬುದು ತೌಲನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಾಂಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುವ ಮೂರು ಘಟ್ಟಗಳೆಂಬುದು ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದದ ಸಿದ್ದಾಂತ. ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದೆಂಬುದು ಈ ತೌಲನಿಕ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬರುವ ವಿಚಾರ. ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೌತಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಸರವಾಗಲಿ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲಿ, ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಬಿಗಿಯಾಗಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಈ ಬಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರುವ ಸಂಭವವುಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔರಂಗeóÉೀಬನ ಅನಂತರ ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆನ್ನಬಹುದು. ಅನಾಗರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಾಂಗದಲ್ಲೂ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಲೆಯೆತ್ತುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಸಂಭಾವ್ಯವೇ ಹೊರತು ಅನಿವಾರ್ಯವೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಘಟ್ಟ ಅಡಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಗಿತವಾದ ಕೃಷಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಸೈನಿಕ ಶ್ರೀಮಂತ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪ ತಳೆದು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಬಾಧಿತವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಸಿತ್ತು. ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಬಲು ಹಿಂದೆ, ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಪತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತೆ ಇದರ ಉಗಮಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟುಗಳ ಏಳಿಗೆಗೆ ತೆರವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ನಿರಂತರ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬಲಹೀನವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪರಕೀಯರ ಮತ್ತು ಅನಾಗರಿಕರ ದಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು. ಸದಾ ಯುದ್ಧಭೀತಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಜನ ತಮ್ಮ ಜೀವದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಿದ್ದ ಏಕಮೇವ ಆಸ್ತಿಯೆಂದರೆ ಭೂಮಿ. ಅಂಥ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೊದಗಿಸುವ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಭೂಮಿಯೇ ಅಸ್ತಿಭಾರವಾಯಿತು. ==ಮೇನರ್ ಅಥವಾ ಜಹಗೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ== ಮೇನರ್ ಅಥವಾ ಜಹಗೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮೇನರಿನ ಒಡೆಯನ-ಪ್ರಭುವಿನ-ಭವನ, ಅದರ ಸುತ್ತ ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರಾಮಸಮೂಹ. ಕೆಲವು ಜಮೀನುಗಳು ಮಾತ್ರ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಂತ, ಉಳಿದವು ಜೀತದಾರರಿಗೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದು. [[ಭೂಮಿ]] ಇವರಿಗೆ ಅನುಭವ ಬಾಧ್ಯಸ್ಥವೇ ಹೊರತು ಸ್ವಂತವಲ್ಲ. ಇವರ ಕಾಲಾನಂತರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಇವರ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಜೀತಗಾರರು ಗುಲಾಮರಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಮೀನನ್ನು ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿಸೇವೆಯೆಂದರೆ ಬೆಳೆ ಪಶುಧನಗಳ ಒಂದಂಶ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಸ್ವಂತ ಜಮೀನಿನ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಉಚಿತಸೇವೆ, [[ಸೈನ್ಯ]] ಸೇವೆ ಮೊದಲಾದವು. ಪ್ರಭುಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಜಹಗೀರನ ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ತೀರ್ಪು, ಜನರ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಮಾಜ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭುಗಳು ಸ್ವಚ್ಫಂದವರ್ತಿಗಳಾಗಲೂ ಜೀತಗಾರರು ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳಾಗಲೂ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು.ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ರಾಜನೇ ದೇಶಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದು ಜನರೆಲ್ಲ ಅವನ ಅಧೀನರಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರ. ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೇನರುಗಳಿಂದ ಈತ ವರಮಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಕರಾರಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಭುಗಳು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಯೋಧರೊಡನೆ ರಾಜನಿಗೆ ಸೈನ್ಯಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣ ರಾಜನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಿತ್ತು. ಹಲವು ವೇಳೆ ರಾಜನಿಗಿಂತ ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಭುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಯಾರಿಗೆ "ನಿನ್ನವನು" ಎಂದು ಮಾತಿತ್ತರೊ ಅವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದೇ ಆಗಿನ ನೀತಿಸೂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಭುಗಳ ವರ್ಗದ ಅನಂತರದ ವರ್ಗವೇ ಆಶ್ರಿತ ವರ್ಗ. ಇವರು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು; ಅವರಿಂದ ದೊರೆತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಗೇಣಿಯೇ ಈ ವರ್ಗದ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯ. ಪ್ರಭುಗಳಿಂದ ದೊರಕಿದ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಶ್ರಿತರು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಕೈಂಕರ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಇವರು ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕಾದ್ದದ್ದು ಅವಶ್ಯ. ಇಂಥ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಗಾಗಲಿ ಪ್ರಭು ಹೊರಟಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರ ನೀಡುವುದೂ ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈಸೆರೆಯಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಹಣ ತೆರುವುದೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಗಳ ಮದುವೆಯಾದಾಗ, ಅವನ ಮಗ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿ ಯೋಧ ಪದವಿಗಳಿಸಿದಾಗ, ಆಶ್ರಿತ ಅವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಧನಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಆಶ್ರಿತನ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ; ಯಥೋಚಿತ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದೂ ಅವನ ಒಂದು ಕರ್ತವ್ಯ. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಮಾಲಿಕರು, ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಮತ್ತು ಉಂಬಳಗಳು === *ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳೆದರೆ: ಮಾಲಿಕರು, ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಮತ್ತು ಉಂಬಳಗಳು; ಊಳಿಗಮಾನದ ಗುಂಪು ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಮಾಲಿಕನು ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಒಂದು ಉಂಬಳ) ತನ್ನ ಹಿಡುವಳಿದಾರನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಉಂಬಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. *ಮಾಲಿಕ, ಹಿಡುವಳಿದಾರ ಮತ್ತು ಉಂಬಳಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾಲಿಕನು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಭೂಮಿ (ಉಂಬಳ) ವನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೊದಲು, ಅವನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡುವಳಿದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಊಳಿಗದವನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿರುವ ಪ್ರಶಂಸಾ ಆಚಾರ ಎಂಬ ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಚಾರವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸನ್ಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿದಾರ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಮಾಲಿಕನ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ತಾನು ಹೊರಾಡಲು ಸಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ''ಪಿಯಲ್ಟಿ ( ಊಳಿಗದವ)'' ಎಂಬ ಪದವು''ಪಿಡೆಲಿಟಸ್ (ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಟೆ)'' ಎಂಬ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ತನ್ನ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಟೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. *"ಊಳಿಗದವ" ಎಂಬ ಪದವು ಹಿಡುವಳಿದಾರನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸನ್ಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವಚನ ಬದ್ದತೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ ನಂತರ ಸನ್ಮಾನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಶಂಸನಾ ಸಮಾರಂಭ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಕರಾರಿನಂತೆ ಒಂದು ಊಳಿಗ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಹಿಡುವಳಿದಾರನ ಪ್ರಮುಖ ಕರಾರು ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವುದು. ಉಂಬಳದ ಕಂದಾಯದಿಂದ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಮಾಲಿಕನ ಪರವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯ ಕರೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಡುವಳಿದಾರನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯ ಸಹಾಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಲಿಕನು ಊಳಿಗ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿರುತ್ತಾನೆ. *ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕರಾರುಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಕರಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ಮಾಲಿಕನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಡುವಳಿದಾರರನ್ನು ಒಂದು ಸಭೆ ಸೇರುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ತನ್ನ ಬೆಳೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. *ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ತನ್ನ ಗೋಧಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟು ಮಾಡಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆತನ ಮಾಲಿಕನು ಒಲೆಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಕಂದಾಯ ನೀಡಬೇಕಿತ್ತು. ಭೂ-ಸ್ವಾಧೀನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉಂಬಳದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೊಡುವವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಕೊಡುವಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಒಕ್ಕಲ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭೂಮಿಯವರೆಗೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. *ಉಂಬಳದ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂ ವಾಯಿದೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಅನಿಯಮಿತ ವಾಯಿದೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ನೋಡಿರಿಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭೂ ವಾಯಿದೆಗಳು). ಒಡೆಯ-ಹಿಡುವಳಿದಾರ ಸಂಬಂಧವು ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯತೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿಷಪರು ಮತ್ತು ಅಬೋಟರು, ಸಹ ಒಡೆಯರಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹಾಗೂ ಹಿಡುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು ಇದ್ದವು. *ಅರಸನು ಮಾಲಿಕನಾಗಿದ್ದು ಉಂಬಳಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಎರವಲಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವರೇ ಹಿಡುವಳಿದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಮಂತರು ಉಪಊಳಿಗಮಾನದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಿಡುವಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾಲಿಕರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಹುಕಾರರು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಒಕ್ಕಲಿಗರಿಗೆ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಒಬ್ಬ ಮಾಲಿಕನಾಗಿದ್ದು ಹಿಡುವಳಿದಾರರಾದ ಅರಸರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎರವಲಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದನು. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮಿಕ ಒಗ್ಗೂಡಿವಿಕೆಯ 'ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ'ಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಹಿಡುವಳಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಬರೀ ಜಮೀನನ್ನು ಕೊಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸುಂಕ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳ ಮೇಲೆ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಧಿಕಾರ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವರ್ಗವೇ ಗೇಣಿದಾರರ, ಜೀತಗಾರರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವರ್ಗ. ಈ ವರ್ಗದವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತರು, ನೇರವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದವರು, ಗೇಣಿದಾರರ ಮತ್ತು ಜೀತಗಾರರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದುವು. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೇಣಿದಾರರ ಜೀವನ ಆಧುನಿಕ ಕೂಲಿಗಾರರ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಗೇಣಿಯ ಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆಯಿತ್ತು. ಪ್ರಭು ಆತನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವೇಚ್ಫೆಯಾಗಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಹಕ್ಕೂ ತಂದೆಯಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಅಡಚಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಗೇಣಿದಾರ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಜೀವನಾನುಕೂಲಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಧನಿಯನ್ನು ಸದಾ ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಗಳಿಗೆಯೂ ತನ್ನ ಧನಿಯ ಸುಖ ಸಂತೋಷಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವುದು ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಧನಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವ ಕರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಿತಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಲವಂತ ಬಿಟ್ಟಿ ಸೇವೆಗೂ ಮಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಅವನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವೊದಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸ್ವಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಯವೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಗಳ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಭುವಿನ ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ, ಆತ ಹಾಕಿದ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಗೇಣಿದಾರ ವರ್ಗದ್ದು ಪಾರತಂತ್ರ್ಯದ ಜೀವನ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಸಹನೀಯ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಈ ಜನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬಲದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಆದರ್ಶವೀರರ ಯುಗ. ತಾವು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೂ ದೀನ ದುರ್ಬಲರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗಿರುವುದೂ ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದೂ ವೀರೋಚಿತ ವರ್ತನೆಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ, ಯುದ್ಧ ತರಬೇತು, ನಾಯಕರ ಆಸ್ಥಾನಗಳ ನಡೆವಳಿ, ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾಯುದ್ಧಗಳ ನಿಯಮಗಳು- ಇವೇ ಇವರ ವಿದ್ಯಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಶಾಸ್ತ್ರe್ಞÁನ ಗೌಣವೆನಿಸಿತ್ತು, ಹಲವಾರು ಶ್ರೀಮಂತ ವೀರರು ನಿರಕ್ಷರರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ==ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಂತರಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ== ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಂತರಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಾದದ್ದು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ಭೂಮಾನ್ಯ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾದದ್ದು ಆಗಲೇ. ಮುಂದೆ ಕ್ರಮೇಣ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೆಳೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ದೊರೆ ದುರ್ಬಲನಾದ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವೂ ಕುಂದಲಾರಂಭಿಸಿತೆನ್ನಬಹುದು. ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆಘಾತ ಒದಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉದಯವೂ ರೋಮನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಸೈನ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಪ್ರಭು-ಜೀತಗಾರ ಸಂಬಂಧದ ಬದಲು ದೊರೆ-ಪ್ರಜೆ ಸಂಬಂಧದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಗರಗಳ ಉದಯವೂ ಇದರ ಕ್ಷೀಣಗತಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳು. ಮೇನರಿನ ಪದ್ಧತಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರ ಪ್ರಭಾವ ಕುಗ್ಗಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಂದ ಹಣವಂತರಾದವರನೇಕರು ನೆಲವನ್ನೂ ಇತರ ಸ್ವತ್ತುಗಳಂತೆ ಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಟ್ಟು ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಲವು ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿಗಳು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದುವೆನ್ನಬಹುದು.ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಅನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸಡಿಲತೆಯೇ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅವಶ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವನೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿದ್ದಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ದೊರೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನೇ ಇದು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಯಕತ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಶಾಲ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. 12, 13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ದೊರೆಗಳು ಬಾಡಿದ ಹೂವಿನ ದಳಗಳಂತೆ ಉದುರಿ ಹೋಗಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಪವಣಿಸಲು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆಂಬುದು ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹ. ==ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಗರಿಕತೆ == ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಗರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಗಳ ಮೇಲೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಲು ಆಳವಾದದ್ದು. ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯೂ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಸಾಹಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಹಿತೆಯೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಲ್ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಸೈನಿಕ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ರಚನೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಲಕ್ಷಣ. ಬಾಹ್ಯ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಇವರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಈ ವರ್ಗದವರು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಶಾಂತಿಭಂಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಲಿಷ್ಠನದೇ ನ್ಯಾಯವೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಾಡಳಿತ ನಿರತವಾದ ಮೇಲುವರ್ಗದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಿಂದ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯೂ ಕುಂಠಿತವಾಗಿತ್ತು. ಧಣಿ-ಸೇವಕ, ಶ್ರೀಮಂತ-ಸಾಮಾನ್ಯ, ಅಧಿಕಾರ-ಹಕ್ಕು, ಈ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆದರ್ಶವೆನಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಭಾವನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ==ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಪದ್ಧತಿ== ನೆಲ ಪ್ರಾಣಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದುರ್ಬಲನಾದವನು ಸಬಲನನ್ನಾಶ್ರಯಿಸುವ ಮನೋಭಾವದ ಫಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹೇಗೆ ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಾಧನವಾಯಿತೆಂಬುದು ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಕ್ಷಕ-ರಕ್ಷಿತರಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ಯಾಟ್ರೊಸಿನಿಯಂ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ಸ್ವತ್ತಿನ(ಭೂಮಿ) ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಿಕೇರಿಯಂ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು...<ref name="ರಚನಾ">{{cite web|title=ರಚನಾ_ಸಮಾಜ_ವಿಜ್ಞಾನ_9_ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ_ಶಿಕ್ಷಣ_ಕ್ರಮವನ್ನು_ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ|url=http://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php/%E0%B2%B0%E0%B2%9A%E0%B2%A8%E0%B2%BE_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8_9_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%95_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%81_%E0%B2%85%E0%B2%B3%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%B5|website=karnatakaeducation.org.in accessdate 24 Oct 2016|access-date=16 ಮೇ 2017|archive-date=9 ಜುಲೈ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709222810/https://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php/%E0%B2%B0%E0%B2%9A%E0%B2%A8%E0%B2%BE_%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%9C_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8_9_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%95_%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%A3_%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%81_%E0%B2%85%E0%B2%B3%E0%B2%B5%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%B5|url-status=dead}}</ref>  ==ಒಡೆಯ ಜೀತಗಾರ ಸಂಬಂಧ ಯಾವ ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ== ಜೀತಗಾರ ಒಡೆಯನ ಮುಂದೆ ಮೊಳಕಾಲೂರಿ ಕುಳಿತು ಮಣಿದು, ಒಡೆಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಹಾಕಿ ದಾಸ್ಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮಣಿದವನು ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಂತು ತಾನು ಕೈಂಕರ್ಯವೆಸಗುವುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆಗ ಒಡೆಯ, ತಾನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜೀತಗಾರ ತಾನು ಪ್ರಮಾಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವನೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಒಡೆಯನಿತ್ತ ಕಾಣಿಕೆಗೆ ಈತ ಹಕ್ಕುದಾರ. ಇದು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಭುವು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಇರುವಷ್ಟು ಬಲ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಒಂದು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಕರ್ತವ್ಯಸೇವೆಗಳ ಅಸ್ತಿವಾದದ ಮೇಲೆಯೇ ಇಡೀ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ನೆಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುಬಹುದೆಂಬ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನೆಲದ ಸ್ವಾಮ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀತಗಾರನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕಾದ್ದು ಒಡೆಯನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಇಬ್ಬರು ಜೀತಗಾರರ ನಡುವಣ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ತೀರ್ಮಾನ ಪ್ರಭುವಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಜೀತಗಾರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತಾದರೂ ಆತ ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಟ್ಟು ಮುರಿದಾಗ ಆತನ ಅಧಿಪತಿ ಅವನಿಂದ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಉಂಟು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯ ನ್ಯಾಯಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೈತನ ದೂರಿನ ವಿಚಾರಣೆಗೂ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref name="ಪ್ರಭುತ್ವ">{{cite web|title=ಪ್ರಭುತ್ವ-ಮತ್ತು-ಜನತೆ-೩-ಉತ್-2|url=http://www.kanaja.in/ಪ್ರಭುತ್ವ-ಮತ್ತು-ಜನತೆ-೩-ಉತ್-2/|website=www.kanaja.in accessdate 24 Oct 2016}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>  ==ಮೇನರಿನ ಪ್ರಭುವೂ ಜೀತಗಾರ== ಮೇನರಿನ ಪ್ರಭುವೂ ಜೀತಗಾರನಂತೆಯೇ ಇದ್ದ. ಅವನೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭುವಿನ ಬಾಡಿಗೆದಾರ, ಜೀತಗಾರ, ಅರ್ಧ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೈತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ರೈತರ ಹಿಡುವಳಿಯ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಅವನ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೀಮಂತನಿಂದಲೂ ಆತನಿಗೆ ದೊರೆಯಿಂದಲೂ ಈ ಹಕ್ಕು ದೊರೆತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ಕ್ರಮ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದು, ಒಬ್ಬ ದೊರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದೊರೆಯಿಂದ ಈ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದ್ದ, ಗೇಣಿದಾರರು ತಮ್ಮಿಚ್ಫೆಯಂತೆ ನೆಲವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಪತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಜೀತಗಾರನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಭುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ಅಧಿಪತಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಗೇಣಿದಾರ ಸತ್ತಾಗ ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವಯಸ್ಕನಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಆತ ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕನಾಗುವವರೆಗೂ ಆತನ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಭುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು..<ref name="ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ_ಪದ್ಧತಿ" >{{cite web|title=ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ_ಪದ್ಧತಿ |url=https://kn.wiktionary.org/wiki/ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ_ಪದ್ಧತಿ|website=kn.wiktionary.org/wiki accessdate 24 Oct 2016}}</ref> ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಣಿಗಳುಪ್ರಭುವಿನಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯದೆ ಮದುವೆಯಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಧವೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ದಂಡ ತೆರಬೇಕು. ವಿಧವೆ ವಿವಾಹವಾಗದಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದಾಗ ಆಕೆ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಭು ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಕೆ ಆಕೆ ತೆರಬೇಕಿತ್ತು.ನಾನಾ ಪ್ರಭುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲು ತೊಡಕಿನದಾಗಿತ್ತೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ರುಸುಮುಗಳು ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಪಾಳೆಯಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗಳಾಗಲಿ ನ್ಯಾಯನೈಷ್ಠುರ್ಯವಾಗಲಿ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. == ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನ == === ಸಂಶೋಧನೆ === *"ಫ್ಯೂಡಲ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡಿತರುಗಳು ಆಸ್ತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಜಿಯಾಕೊಮೊ ಆಲ್ವಾರೋಟ್ಟೊನ (1385-1453) ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ದೆ ಫ್ಯೂಡಿಸ್'' ( ಉಂಬಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳ ಮೂಲದ ಶ್ರೀಮಂತರ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿಯ ಅವಾರೋಹಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಬೇಧಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ರೂಡಿಯ "ಊಳಿಗಮಾನ ನಿಯಮ"ವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http:// www. usna. edu/Users/history/abels/hh315/Feudal.htm |title=Feudalism |author=Richard Abels |date= |work= |publisher=usna.edu |accessdate= }}</ref> *ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ''ಫ್ಯೂಡಲ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಾಲವೆಂದರೆ ಅದು 17ನೇ ಶತಮಾನ(1614), ಆ <ref>{{Cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/feudal |title= Feudal (n.d.) |author= |date= |work= |publisher=[[Online Etymology Dictionary]] |accessdate=September 16, 2007}}</ref> ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅರ್ಥವು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೇಖಕರು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯು ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡತೆ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. *"ಫ್ಯೂಡಲಿಸಂ" ( ಊಳಿಗಮಾನ) ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಒಂದು ಪದವಾಗಿರದೆ, ಅದು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ವಕೀಲರು ಶ್ರೀಮಂತ ಯೋಧರ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>ಕಾಂಟರ್, ನಾರ್ಮನ್ ಎಫ್. ದಿ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಿಲ್ ಏಜೆಸ್. ಹರ್ಪರ್ ಪೆರೆನ್ನಿಯಲ್, 1994.</ref> *ನಂತರದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಒಂದು ಹದಗೆಟ್ಟ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅನ್ಯಾಯದ ಅಥವಾ ಸಮಯ ಮೀರಿದ ಪದವಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳ ಅನೇಕ ಕನೂನು ಮತ್ತು ರೂಢಿಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಬಳ (ಲ್ಯಾಟೀನ್:''ಫ್ಯೂಡಮ್'', ಪ್ರಾನ್ಸ್ ನ 884ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಪದ)ದ ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ಪದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. "ಫ್ಯೂಡಲಿಸಂ" ಎಂಬ ಪದವು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ''ಪೆಯೊಡಲಿಸ್ಮೆ'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. === ಪದದ ಬೆಳವಣಿಗೆ === *''ಊಳಿಗಮಾನ'' ಪದ್ದತಿಯು 1748ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದವಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮೊಂಟೆಸ್ಕುನ ''De L'Esprit des Lois'' (''ಕಾನೂನುಗಳ ಚೇತನ'' )ಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಲೇಖಕರು ''ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಭುತ್ವದ'', ಹಳೆಯ ಪದ್ದತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಮಸಿ ಬಳೆಯಲು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. *ಬರಹಗಾರರು ಇದನ್ನು ಕಾರಣಿಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನೋದಯ ಯುಗ ಎನ್ನುವರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಯುಗವನ್ನು "ಅಂಧಕಾರ ಯುಗಗಳು" ಎನ್ನುವರು. ಊಳಿಗಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅದರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅರಿವುಳ್ಳ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರ ಯುಗಗಳಿಂದ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.<ref name="bartlett">ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾರ್ಟ್‌ಲೆಟ್. *"ಪೆರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮಿಡೀವಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ''ಮಿಡೀವಲ್ ಪನೊರಮ'' ದಲ್ಲಿ, 2001, ಐಎಸ್‌ಬಿಯನ್ 0892366427</ref> ಅವರಿಗೆ "ಊಳಿಗಮಾನ" ಪದ್ದತಿ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಒದೆತನದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಘನತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹಕ್ಕು ಆಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 1789ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲಭೂತ ಸಭೆಯು ಊಳಿಗಮಾನ ಆಡಳಿತ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. *ಆಡಮ್ ಸ್ಮಿತ್ "ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿದನು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರ್ಜಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಿಕ ಘನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಒಂದು ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಆದರೆ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂ ಮಾಲಿಕರ ರೂಢಿಯ ಕೂಲಿ ಸೇವೆಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.usna.edu/Users/history/abels/hh315/Feudal.htm |title=Feudalism |author=Richard Abels |date= |work= |publisher=usna.edu |accessdate= |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705064653/https://www.usna.edu/Users/history/abels/hh315/Feudal.htm |url-status=dead }}</ref> === ಮಾರ್ಕ್ಸ್ === *[[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಸಹ ಈ ಪದವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ|ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿ]]ಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಉದಯದ ಮುಂಚೆ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸಾಯ ಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನಿನ ನಿಯಂತ್ರದ ಮೇಲಿರುವ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದ (ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಜಮೀನುಗಳಿಗಾಗಿ ದುಡಿದ ರೈತರನ್ನು ಜೀತ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲಕ ಶೋಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗ ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="daileader"/> *"ಕೈ-ಗಿರಣಿಯು ನಿಮಗೆ ಊಳಿಗ ಮಾಲಿಕರ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಹಬೆ-ಗಿರಣಿಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿಗಳ ಸಮಾಜವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ."<ref>ಕ್ವೊಟ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಪಾವೆರ್ಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ (1847), ಅಧ್ಯಾಯ 2.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪರಿಶುದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. === ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === *19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಹೊರೇಸ್ ರೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ ಮೈಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಇತಿಹಾಸಕರು, 1066 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ ದಾಳಿಯ ಮುನ್ನ ಇದ್ದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ರೌಂಡ್ ಪ್ರಕಾರ ನಾರ್ಮನ್‌ಗಳು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತಂದರು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಮೈಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇದರ ಮೂಲಭೂತಗಳು ಆಗಲೇ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. *ಈ ಚರ್ಚೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಚರಿತ್ರಕಾರರಾದ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್-ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ಯಾನ್ಸ್‌ಹೋಫ್ ರವರು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಗ್ಯಾನ್ಸ್‌ಹೋಫ್ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತವಾದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಊಳಿಗಮಾನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕುಲೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. *ಗ್ಯಾನ್ಸ್‌ಹೋಫ್ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ''ಊಳಿಗಮಾನ'' (1944) ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದರು. ಈತನ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು <ref name="daileader">ಫಿಲಿಪ್ ಡೈಲೀಡರ್, "ಫ್ಯೂಡಲಿಸಂ", ''ದಿ ಹೈಟ್ ಮಿಡಿಲ್ ಏಜೆಸ್''</ref> ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ಮಾಲಿಕನು ಉಂಬಳವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಹಿಡುವಳಿದಾರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ಆತನು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಸರಳವಾಗಿದೆ. *ಗ್ಯಾನ್ಸ್‌ಹೋಪ್ಸ್‌ನ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮಾರ್ಕ್ ಬ್ಲೋಚ್, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರನಾಗಿದ್ದನು.<ref name="daileader"/> ಬ್ಲೋಚ್ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡದೇ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ''ಊಳಿಗ ಸಮಾಜ'' ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು (1939–40; ಇಂಗ್ಲಿಷ್ 1960). *ಬ್ಲೋಚ್ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಸೀಮಿತವನ್ನು ಹೊಂದದೇ ಇರುವ ಒಂದು ಸಮಾಜ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ಯಾನ್ಸ್‌ಹೋಫ್, ಮಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿದಾರರ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಬ್ಲೋಚ್ ಮಾಲಿಕರು ಮತ್ತು ರೈತರ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು. ರೈತರು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿ ಸಂಬಧಗಳ ಒಂದು ಅಂಗ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬ್ಲೋಚ್ ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. *ಉಂಬಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಒಕ್ಕಲಿಗರು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗೋಸ್ಕರ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಎರಡೂ ಸಹ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿ ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೋಚ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಊಳಿಗ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಇತರ ಸಮಾಜದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ: ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಊಳಿಗ ಚರ್ಚ್ ರಚನೆ, ಊಳಿಗ ಮುಖ ಸ್ತುತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ( ಮತ್ತು ಅಂತಿ ಮುಖ ಸ್ತುತಿ) ಮತ್ತು ಊಳಿಗ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. === ಪದ ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ === 1974ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಎ.ಆರ್. ಬ್ರೌನ್<ref name="ebrown">{{Cite journal | doi = 10.2307/1869563 | volume = 79 | issue = 4 | pages = 1063 | last = Brown | first = Elizabeth A. R. | title = The Tyranny of a Construct: Feudalism and Historians of Medieval Europe | journal = The American Historical Review | accessdate = 2008-09-07 | date = 1974-10 | url = http://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.2307/1869563 | jstor = 10.2307/1869563 | publisher = American Historical Association }}</ref> *''ಊಳಿಗಮಾನ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಾರಿ ''ಊಳಿಗಮಾನ'', ಈ ಪದವನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನರು ವಿರೋಧವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಈ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ನೈಜ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರಾಕಾರಾರು ಒತ್ತಾಯಪುರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. *ಬ್ರೌನ್‌ನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಈ ಪದವನ್ನು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ''ಉಂಬಳ ಮತ್ತು ಹಿಡುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ: ಸುಸಾನ್ ರೇನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಬ್ರೌನ್ ನ ಮೂಲ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ'' (1994), ಮಾಡಲಾಯಿತು. *ರೇನಾಲ್ಡ್‌ಳ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಆಕೆಯ ಸಮಕಾಲಿನರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರಾದರೂ, ಇತರ ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಆಕೆಯ ವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref name="daileader"/> ರೇನಾಲ್ಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ರವರ ''ಊಳಿಗಮಾನ'' ವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ''ಫ್ಯೂಡಲ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯವಲ್ಲದ ಸಮಾಜಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮನೋಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. (ಇತರೆ ಊಳಿಗದಂತಹ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ). *ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುವಂತೆ, ''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿ'' ಯು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ದಾಂತಕರು ಇದು ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಎಂದು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="daileader"/> == ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಿಕೆ == {{Multiple issues |section=October 2009 |or=June 2009}} === ಶಬ್ದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ === [[ಚಿತ್ರ:Cleric, Knight, and Workman representing the Three Classes.jpg|thumb|right|200px|ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ: ಪಾದ್ರಿ (ಒರೇಟರ್ಸ್), ವೀರಯೋಧ (ಬೆಲ್ಲೇಟರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕ (ಲ್ಯಾಬರ‍ೇಟರ್ಸ್)]] *ಸುಸನ್ ರೆನೋಲ್ಡ್ಸ್ ರವರಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಶಬ್ದದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸವಾಲಿಸುತ್ತವೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುರುಷರು ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿನ ಕೊರೊಲಿಂಗೈನರು ಹಿಡುವಳಿದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊರೊಲಿಂಗೈನ್ ಪ್ರಾನ್ಸಿಯಾದಲ್ಲಿ, ''ಸೆರ್ವಿಯ'' ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪುರುಷರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಕಛೇರಿಗಳ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರ ಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಹ ಸತ್ಯ. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಶತಮನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಾಯಿತು. * ಆದರೆ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಯಾದ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಮಾಡಿದ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಸ್ಲೇವಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಊಳಿಗಮಾನದ ಸಂಬಂಧವು ಊಳಿಗತನಕ್ಕೆ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಕೃಷಿಕರು ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. *ಮೇಲಾಗಿ, ಹೋಲಿ ರಾಮನ್ ಆಧಿಪತ್ಯದ ವಿಕಸನವು ಮಧ್ಯದ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಊಳಿಗಮಾನ ಸಂಬಂಧದ ಇತಿಹಾಸ ದಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಬೀರಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಅವರು ರಾಜರು, ನಾಯಕರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಳುವವರ ವರೆಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. *ಈ ನಮೂನೆಗಳು ಸುವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ ಅಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ: ಹೋಲಿ ರಾಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಏಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಚರ್ಚ್‌ನ ದೊರೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಒಡೆಯರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶಪಥಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಹ ಮಾದರಿಗಳು ನಿಖರವಾದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. * ನಾರ್ಮಾಂಡಿಯ ಡಜ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ದಿ ಸಿಂಪಲ್‌ಗೆ ರೊಲ್ಲೊ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಾಂಡಿ ಮೊಣಕಾಲೂರಿ ಗೌರವವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸಮಯದವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜನು ಬಗ್ಗಿ ಏಳುವಾಗ ಆತನು ಗುದ್ದಿದನೆಂದು ಕೆಲ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದು 'ಹಿಡುವಳಿದಾರರು' ಊಳಿಗಮಾನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೀಗಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ. *ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯಿಂದ ನಾರ್ಮಾನ್ಸ್ ಆಳಿದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು, ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಬದ್ದ "ಊಳಿಗಮಾನ" ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ನಾರ್ಮಾನ್ಸ್ ಅವರ ತೃಪ್ತಿಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಸ್ವಂತ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಮಾನ್ಸ್ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ತಮಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಊಳಿಗಮಾನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಪಯೋಗಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. *ಇದು ನಾರ್ಮಾನ್ ದಾಳಿಕಾರರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಾರ್ಮಾನ್‌ರ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಭಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆಯಮೇಲೆ ವಿವಾದವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಂಬಲದ ಎಲ್ಲಾ ಪರಸ್ಪರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ, ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ನಿರ್ಭಂದವಿಲ್ಲದ ಅನುಭೋಗದ ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಕೆಲವುಸಲ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಭೂಮಿಯನ್ನು "ಕರಾರುಗೊಳಿಸಿದ" ಅನುಭೋಗದ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅನೈಶ್ಚಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಪ್ರೇರಿತ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ, ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಗಿದೆ: ನಂತರದವನ್ನು ಮಾನೊರಿಯಲಿಸಂನ ಮಗ್ಗಲುಗಳು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಊಳಿಗಮಾನ ಸಮಾಜದ ಭಾಗ ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. === ''ಉಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ'' ಬಳಕೆಯ ಮುಂಜಾಗ್ರತೆಗಳು === ಅವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅರ್ಥಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾರಣ, ''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ'' ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾದ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಪೆರ್ನಂದ್ ಬ್ರಾವ್‌ಡೆಲ್ ನಂತಹ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, "ವ್ಯಾಪಕ ''ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು 'ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ದತಿಗೆ' ಒಳಗಾದಾಗಿನ, ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದಂತಹ", ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವಾಗ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಯನ್ನು'' ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ, (''ದಿ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'', 1984, ಪು.&nbsp;403). === ಇತರ ಊಳಿಗಮಾನ-ಮಾದರಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು === ಭೂಮಿಯ ಅನುಭೋಗದ ಅವಧಿ ಮಾದರಿಯ ಇತರ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಜಪಾನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನುಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. "ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು" ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ (ಸಂಘದ) "ಬರೋನ್‌ಗಳನ್ನು" ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಂತೆ (ಆರ್ಥಿಕ ವಿಮೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಕಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು) ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wnd.com/index.php?fa=PAGE.printable&pageId=149637|title=Let's try capitalism instead of feudalism|access-date=2010-10-28|archive-date=2010-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100511023935/http://www.wnd.com/index.php?fa=PAGE.printable&pageId=149637|url-status=dead}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಮಿಶ್ರ ಜಾತಿಯ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ * ಸೆಸ್ಟುಯಿ ಕ್ಯೂ * ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ * ಶೌರ್ಯ * ಕನ್‌ಕಾರ್ಡಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಮ್ಸ್ * ಸಜ್ಜನರು * ಭೂಮಿಯ ಸಂಪತ್ತು * ಮಜೊರತ್ (ಆಸ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಹಕ್ಕು) * ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನದ ತತ್ವ * ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಜನಾಂಗ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧ್ಯಯನ * ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ * ''ನಲ್ಲೆ ಟೆರ್ರೆ ಸಾನ್ಸ್ ಸೈಗ್‌ನೆಯರ್'' * ಇತರರ ಮೇಲಿನ ಒಡೆಯ * ಕ್ವಿಯಾ ಎಂಪ್ಟೊರ್ಸ್ * ಸಾರ್ಕ್ * ಊಳಿಗತನ * ಮಾರ್ಟ್‌ಮೈನ್‌ನ ನಿಬಂಧನೆ * ಹಿಡುವಳದಾರ '''ಮಿಲಿಟರಿ (ಸೇನೆ)''' * ವೀರಯೋಧರು * ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಂಗ್ರಾಮ '''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಲ್ಲದ:''' * ಫೆಂಗ್ಜಿಯನ್ * ಭಾರತೀಯ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist | 2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಬ್ಲಾಚ್, ಮಾರ್ಕ್, ''ಪೇಡಲ್ ಸೊಸೈಟಿ.'' ಅನುವಾದಕ. ಎಲ್.ಎ.ಮಾನ್ಯನ್ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು. ಚಿಕಾಗೊ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್, 1961 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-226-05979-0 * ಬ್ರೌನ್, ಎಲಿಜಾಬೆತ್, 'ದಿ ಟೈರನ್ನಿ ಆಫ್ ಎ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಟ್: ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪಿನ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು', ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂವ್'', 79 (1974), ಪು.&nbsp;1063–8. * ಕ್ಯಾಂಟರ್, ನಾರ್ಮನ್ ಎಫ್., ''ಇನ್ವೆಂಟಿಂಗ್ ದಿ ಮಿಡಿಲ್ ಏಜೆಸ್: ದಿ ಲೈವ್ಸ್, ವರ್ಕ್ಸ್, ಆಂಡ್ ಐಡಿಯಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮಿಡೀವಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ವಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ.'' ಕ್ವಿಲ್, 1991. * {{Cite book | publisher = Longmans, Green | last = Ganshof | first = François Louis | title = Feudalism | location = London; New York | year = 1952 }} * ಗ್ವೆರ್ರೆವ್, ಅಲೈನ್, ''L'avenir d'un passé ಇನ್‌ಸರ್ಟೈನ್.'' ಪರೀಸ್: ಲೆ ಸೆವಿಲ್, 2001. (ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ). * ಪೊಲಿ, ಜೀನ್-ಪಿಯರೆ ಆಂಡ್ ಬೊರ್ನಝೆಲ್, ಎರಿಕ್, ''ದಿ ಫ್ಯುಡಲ್l ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೇಷನ್, 900-1200.'', Tr. ಕಾರೊಲೈನ್ ಹಿಗ್ಗಿತ್. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಆಂಡ್: ಹಾಲ್‌ಮ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಿಯರ್, 1991. * ರೆಯ್‌ನೋಲ್ಡ್ಸ್, ಸುಸನ್, ''ಫೀಪ್ಸ್ ಆಂಡ್ ವಸ್ಸಲ್ಸ್: ದಿ ಮಿಡೀವಲ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ರಿಇಂಟೆರ್‌ಪ್ರಿಟೆಡ್.'' ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1994 ಐಎಸ್‌ಬಿಯನ್ 0-19-820648-8 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.britannica.com/eb/article-9034150/feudalism "ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ"]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ. * [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1i.html#Feudalism "ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018025458/http://www.fordham.edu/halsall/sbook1i.html#Feudalism |date=2014-10-18 }}, ಅಂತರಜಾಲ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲಪುಸ್ತಕ, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟರ್ಮ್‌ದಿಂದ ಪಾಲ್ ಹಲ್ಸಲ್ ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದು. * [https://archive.org/details/mediavelfeudalis006821mbp ''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ'' ], ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಟೆಪೆನ್‌ಸನ್ ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದು. ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1942 ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ. * [http://www.wku.edu/~rob.harbison/projects/Gfeudal.html "ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯುಡಾಲಿಸಂ: ಯನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಎಸ್ಸೆ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229034347/http://www.wku.edu/~rob.harbison/projects/Gfeudal.html |date=2008-02-29 }}, ರಾಬರ್ಟ್ ಹಾರ್ಬಿಸನ್ ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದು, 1996, ವೆಸ್ಟೆರ್ನ್ ಕೆಂಟುಕಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗ]] [[ವರ್ಗ:ಊಳಿಗಮಾನ ಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲ್ಪಜನಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಭುತ್ವ]] [[ವರ್ಗ:ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಮಧ್ಯ ಯುಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಯುಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ತರುವಾಯದ ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] qnckr8dbunoyp6j25m5dgxq1mgliasi 0 26003 1373457 1372363 2026-05-15T13:34:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373457 wikitext text/x-wiki {{IndicText}} {{Infobox Ethnic group |image = [[File:R Venkataraman.jpg|70px]][[File:Subramanya Bharathi.jpg|60px]][[File:Ramana 3 sw.jpg|64px]]<br/>[[File:Indra Nooyi.jpg|63px]][[Image:SirCP.JPG|65px]]<br/>[[File:CVRaman.jpg|64px]][[File:Vishwanathan Anand.jpg|61px]]<br />[[R. Venkataraman]]{{·}}[[Subramanya Bharathi]]{{·}}[[Ramana Maharishi]]<br/>[[Indra Nooyi]]{{·}}[[Sir C. P. Ramaswami Iyer]]<br/>[[C. V. Raman|Sir Chandrasekhara V. Raman]]{{·}}[[Vishwanathan Anand]] |group = Iyer<br />''ஐயர்'' |poptime = <p style="text-align:justify;">[[1901]]:415,931<ref name="ghuryep393" /><br />[[2004]]:~ 2,400,000 (Estimated)<ref name="pop" /><ref>Accurate statistics on the population of Iyers are unavailable. This is due to the fact that the practice of conducting caste-based population census have been stopped since independence. The statistics given here are mainly based on estimates from unofficial sources</ref> |popplace = Indian states of [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[Kerala]] and [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]|langs = [[Brahmin Tamil]], [[Sankethi]] |rels = [[Hinduism]] |related = [[Panch-Dravida|Pancha-Dravida Brahmins]], [[Tamil people]], [[Iyengar]], [[Madhwas|Madhwa]], [[Tamil Brahmin]]}} '''ಅಯ್ಯರ್‌‌''' ({{IPA-ta|aiʝar|}} ({{lang-ta|ஐயர்}}, {{lang-kn|ಅಯ್ಯರ್}}, {{lang-ml|അയ്യർ}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ) ('''Ayyar''', '''Aiyar''', '''Ayer''' ಅಥವಾ '''Aiyer''' ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದು ತಮಿಳು ಮೂಲದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಜಾತಿಯ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌‌ಗಳು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ''[[ಅದ್ವೈತ]]'' ತತ್ತ್ವದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು.<ref name="Uttarakhand_info">{{cite web|url=http://www.4dham.com/go2/Iyer.html|title=Iyer|accessdate=2008-08-07|publisher=Uttarakhand Information Centre}}</ref><ref name="imperial_gazetteer_p267">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| publisher=Clarendon Press| location=London}}, ಪುಟ ೨೬೭</ref><ref name="universalhistory_1781_109">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೯</ref><ref name="universalhistory_1781_110">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೧೦</ref><ref name="castesandtribes_p269">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೯</ref><ref name="folksongsofsouthernindiap3">ಫೊಲ್ಕ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 'ಅಯ್ಯರ್'‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ತಮಿಳು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು, ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಸಮುದಾಯವು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಆರಾಧಕರು.<ref name="castesandtribes_p334">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೪</ref><ref name="castesandtribes_p348">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೮</ref><ref name="castesandtribes_p349">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೯</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್‌ ವಂಶಸ್ಥರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಉಪ-ಪಂಗಡಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆಯೇ, ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕೂಡ ಅವರ ಗೋತ್ರ ಅಥವಾ ಪಿತೃವಂಶಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅವರು ಅನುಸರಿಸುವ ವೇದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯವು ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಈ ಸಮುದಾಯವು ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="castesandtribes_p268">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೮</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀತಿಗಳು<ref name="Tambram">{{cite news | last=Vishwanath | first=Rohit | title= BRIEF CASE: Tambram's Grouse | date=June 23, 2007 | url =http://timesofindia.indiatimes.com/Tambrams_Grouse/articleshow/2142389.cms | work =The Times of India | accessdate = 2008-08-19}}</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಆಂದೋಲನಗಳು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮುದಾಯದವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಿದೇಶಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮದ ಬಳಕೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆಯೇ, ಇವರು '''ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' <ref name="britannica">{{cite book | title=Encyclopedia Britannica, śāstrī | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/524792/sastri#tab=active~checked%2Citems~checked&title=%C5%9B%C4%81str%C4%AB%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia}}</ref> ಅಥವಾ '''ಭಟ್ಟರ್‌''' <ref name="castesandtribes_p354">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೫೪</ref><ref name="permaul_p300">ಕೊಚ್ಚಿ, ಇಟ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌, ಪುಟ ೩೦೦</ref> ಅಥವಾ '''ಶರ್ಮಾ''' ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಬಳಸುವುದುಂಟು. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ''ಅಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳರಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದಸ್ಥರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಯ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ''ಅಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಣ್ಣನನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪೂರ್ವ-ದ್ರಾವಿಡ ಉಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. [[ತಮಿಳು]], ತೆಲುಗು ಹಾಗೂ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tamilsinsrilankap374">{{cite book | title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE| last=Indrapala| first=K.| page=374| year=2007| publisher=Vijitha Yapa| isbn=978-955-1266-72-1}}</ref> ಆದರೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಯ್ಯ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು, ''ಆರ್ಯ'' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಪ್ರಾಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುವ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, '[[wiktionary:noble|ಕುಲೀನ]]'.<ref name="hinduism_encyclopedia_898">{{cite book|title=Encyclopaedia of Hinduism, Volume 7|page=898|author=Nagendra Kumar Singh|publisher=Anmol Publications PVT LTD|year=1999|isbn=8174881689, ISBN 978-81-7488-168-7}}</ref><ref name="paligrammarp49">{{cite book|title=A Simplified grammar of the Pali language|author=Edward Miller|page=49|publisher=BiblioBazaar|year=2009|isbn=1103267388, ISBN 978-1-103-26738-5}}</ref> 'ಅಯ್ಯರ್‌' ಎಂಬುದು ತಮಿಳು ಯಾದವ ಉಪ-ಜಾತಿಯ ಹೆಸರೂ ಹೌದು.<ref name="castesandtribes_p63">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೩</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪಾದ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಗೌರವಸೂಚಕ ಉಪನಾಮ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="castesandtribes_p19">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೧೯</ref> ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು ''ಅಂಥನರ್'' <ref name="anthanar_meaning1">{{cite book | title=Educational System of the Ancient Tamils| last=Pillai| first=Jaya Kothai| year=1972| page=54| publisher=South India Saiva Siddhanta Works Pub. Society| location=Tinnevelly}}</ref><ref name="anthanar_meaning2">{{cite book | title=Tales and poems of South India| last=Robinson| first=Edward Jewitt| year=1885| page=67| publisher=T. Woolmer}}</ref>‌ ಅಥವಾ ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್'' ‌<ref name="parppan_meaning1">{{cite book | title=Naccinarkkiniyar's Conception of Phonology| url=https://books.google.com/?id=moUOAAAAYAAJ| last=Caṇmukam| first=Ce. Vai.| year=1967| page=212| publisher=Annamalai University}}</ref><ref name="parppan_meaning2">{{cite book | title=The Journal [afterw.] The Madras journal of literature and science, ed. by J.C. Morris| year=1880| page=90| publisher=Madras Literary Society}}</ref><ref name="parppan_meaning3">{{cite book | title=The Eight Anthologies: A Study in Early Tamil Literature| last=Marr| first=John Ralston| year=1985| page=114| publisher=Institute of Asian Studies}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್'' ‌ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="parppan_modernusage">{{cite book | title=The Asiatic Review| last=East India Asssociation| year=1914| page=457| publisher=Westminster Chamber}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದ ವರೆಗೂ, ಕೇರಳದ ಅಯ್ಯರ್‌‌ಗಳನ್ನು ''ಪಟ್ಟರ್‌‌'' ‌‌ಗಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="bhattar1">{{cite book | title=A Collection of Treaties, Engagements, and Other Papers of Importance Relating to British Affairs in Malabar| last=Logan| first=William| year=1989| page=154| publisher=Asian Educational Services| isbn=8120604490, ISBN 978-81-206-0449-0}}</ref> ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್‌'' ಉಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ, ''ಪಟ್ಟರ್‌‌'' ‌ ಸಹ ಇಂದು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="communism_in_kerala">{{cite book | title=Communism in Kerala: A Study in Political Adaptation| last=Nossiter| first=Thomas Johnson| year=1982| page=27| publisher=C. Hurst & Co. Publishers| isbn=0905838408, ISBN 978-0-905838-40-3}}</ref> ಹಿಂದೆ, ಮಧುರೈ ನಗರದ ನಾಯಕ್‌ ದೊರೆಗಳು ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿಳ್ಳೈ ಅಥವಾ ಮುಡಳಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribesofsouthernindia6p368">{{cite book | title=Castes and Tribes of Southern India Volume VI| last=Thurston| first=Edgar| authorlink= Edgar Thurston|coauthors=K. Rangachari| year=1909| page=368|publisher=Government Press| location=Madras}}</ref> == ಮೂಲ == {{double image|right|TamilSmarthaBrahminman.JPG|150|TamilSmarthaBrahminwoman.JPG|140|Smartha Brahmin man and woman from Tamil Nadu, c.a. 1837}} {{See also|Indo-Aryan migration|Genetics and archaeogenetics of South Asia}} === ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ತಳೀಯ ಮಾಹಿತಿ === ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ [[ನರ್ಮದಾ ನದಿ|ನರ್ಮದಾ ನದಿಗೂ]] ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೂಲವಿರುವ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="journal_of_asiatic_society">{{cite book | title=Journal of the Asiatic Society| year=1832| publisher=Indian Asiatic Society | isbn=9630538229 | author=Alexander Csoma de Kőrös.}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ.<ref name="ptsrinivasaiyengar_p57">ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೫೭</ref><ref name="ptsrinivasaiyengar_p58">ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಪುಟ ೫೮</ref> ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ನಿವಾಸಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ತಳೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಯುರೇಶಿಯಸ್ಟೆಪಿಸ್‌ (ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ) ಜನತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="HLAAffinities">{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8754259http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8754259|title=HLA affinities of Iyers, a Brahmin population of Tamil Nadu, South India.|accessdate=2008-08-19|publisher=Wayne State University Press|year=1996|author=K. Balakrishnan, R. M. Pitchappan, K. Suzuki, U. Sankar Kumar, K. Tokunaga}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯನ್‌ ಜನತೆ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಆಲೀಲ್(ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಜೋಡಿ) ಸಂಯೋಗಗಳ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋಟೈಪ್) ಹಂಚಿಕೆ ಕೂಡ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವಜರು ಅಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="HLAAffinities" /> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮೂಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ವಂಶವಾಹಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ತಳೀಯ ಅಂತರ(೦.೦೧೩)ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ (೦.೦೩೦) ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯರ (೦.೦೨೦) ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಬಯಲಾಯಿತು.<ref name="indian_caste_pop">{{cite journal| author=Michael Bamshad, Toomas Kivisild, W. Scott Watkins, Mary E. Dixon, Chris E. Ricker, Baskara B.Rao, J. Mastan Naidu, B. V. Ravi Prasad, P. Govinda Reddy, Arani Rasanayagam, Surinder S. Papiha, Richard Villems, Alan J. Redd, Michael F. Hammer, Son V. Nguyen, Marion L. Carroll, Mark A. Batzer, Lynn B. Jorde| title=Genetic Evidence on the Origins of Indian Caste Populations| journal=Genome Research| year=2001| volume=11| issue=6| url=http://genome.cshlp.org/cgi/content/full/11/6/994| pmid=11381027| doi=10.1101/gr.173301| pages=994–1004| pmc=311057| doi_brokendate=2010-01-11| access-date=2010-10-29| archive-date=2008-09-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20080920005328/http://genome.cshlp.org/cgi/content/full/11/6/994| url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು, ವೀರಕೋಡಿ ವೆಲ್ಲಲರ್‌ಗಳಂತಹ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮುಂದುವರೆದ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="geneticstructure">{{cite web|title=A Genetic Structure of the Early Immigrants (Mukkalathor) of Tamil Nadu as Inferred From Autosomal Loci|coauthors=S. Kanthimathi, M. Vijaya, C. R. Srikumari, P. Govinda Reddy, P. P. Majumder and A. Ramesh|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/IJHG/IJHG-07-0-000-000-2007-Web/IJHG-07-2-123-214-2007-Abst-PDF/IJHG-07-2-167-07-298-Kanthimathi-S/IJHG-07-2-167-07-298-Kanthimathi-S-Tt.pdf}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ವಂಶಗಳ ಅತಿ-ಇತ್ತೀಚಿನ ವಲಸೆಗಾರರು, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಮುಂಚೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಹಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಗ್ಡಿ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref name="genetic_bengalibrahmins">{{cite journal | author=S. KANTHIMATHI, M. VIJAYA, A. RAMESH| title=Genetic study of Dravidian castes of Tamil Nadu| journal=Indian Academy of Sciences Journal of Genetics| volume=87| issue=2| pages=175–179|url=http://www.ias.ac.in/jgenet/Vol87No2/175.pdf|format=PDF}}</ref> ಎಡ್ಗರ್‌ ಥರ್ಸ್ಟನ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-ಶಿರಸೂಚ್ಯಂಕ(ಮೆಸೊಸೆಫಾಲಿಕ್)ವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಶಿರಸೂಚ್ಯಂಕ(ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ) ೭೪.೨ <ref name="castesandtribes_lxiii">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌, ಪುಟ lxiii</ref> ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ನಾಸಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೯೫.೧ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="castesandtribes_li">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್, ಪುಟ li</ref> ಕೇರಳದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಶಿರ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೭೪.೫ <ref name="castesandtribes_lxiii" /> ಹಾಗೂ ನಾಸಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೯೨.೯ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="castesandtribes_li" /> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ == [[File:Tanjore Maratha map.jpg|thumb|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಹುಶಃ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ ತಮಿಳುನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದ್ದರೂ, ಬಹತೇಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೋಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ನದಿಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ). ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜನತೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.]] ಇಂದು, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಾಸಿಸುವರು. ಆದರೆ ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು ೩%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pop">{{cite journal | author=Sreenivasarao Vepachedu| title=Brahmins| journal=Mana Sanskriti (Our Culture)| year=2003| issue=69| url=http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Population}}</ref> ಆದರೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುರಿತು ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಲಭ್ಯ.<ref name="pop" /> ಅವರು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ, ತಂಜಾವೂರು, ತಿರುವಾರೂರು <ref name="imperial_gazetteer_p260">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=260| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref><ref name="imperial_gazetteer_p20">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=20| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref> ಹಾಗೂ ತಿರುಚನಾಪಳ್ಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀತಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್ ಕುಟುಂಬಗಳದ್ದು ೧೦%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="ghuryep393">ಜಿ. ಎಸ್‌. ಘೂರಿಯೆ, ಪುಟ ೩೯೩</ref><ref name="migrationp5">ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೫</ref> ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈಯ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು<ref name="imperial_gazetteer_p272">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=272| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref><ref name="migrationp15">ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೫</ref> ಹಾಗೂ ಕಾಂಚಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ <ref name="madura_gazetteer">{{cite book | title=Madura District Gazetteer Vol 1| last=Francis| first=W.| year=1906| page=84| publisher=Government of Madras| location=Madras}}</ref> ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="folksongsofsouthernindiap6">ಫೊಲ್ಕ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬</ref> ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು <ref name="Tirunelveli_iyers_pop">{{cite book | title=Manual of the Tinnevelly District in the Presidency of Madras| last=Stuart| first=A. J.| year=1879| page=15|publisher=Government of Madras|id=}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಮೂಲದ ಹಲವು ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಕೊಯಮತ್ತೂರುನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="colorful_festival_hindu">{{cite news | last=Prabhakaran | first=G. | title=A colourful festival from a hoary past | date=November 12, 2005 | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/11/12/stories/2005111200510400.htm | work=The Hindu Metro Plus:Coimbatore | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2007-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070805062343/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/11/12/stories/2005111200510400.htm | url-status=dead }}</ref> == ಉಪಪಂಗಡಗಳು == ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉಪಪಂಗಡಗಳಿವೆ - ವಡಮಾ, ಬೃಹಚರಣಮ್‌ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್ಚರಣಮ್‌, ವಾತಿಮ, ಶೊಲಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಚೊಳಿಯರ್‌, ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್‌, ಮುಕ್ಕಾನಿ, ಗುರುಕ್ಕಲ್‌, ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮಸಾಕಿ.<ref name="castesandtribes_p334" /><ref name="castesandtribes_p333">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೩</ref><ref name="kamat_potpourri">{{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/people/brahmins/list.htm|title=List of Brahmin communities|accessdate=2008-08-27|publisher=Kamat's Potpourri|author=Vikas Kamat}}</ref><ref name="Leach">{{cite book | title=Aspects of caste in south India, Ceylon, and north-west Pakistan. Cambridge [Eng.]| last=Leach| first=E. R.| authorlink= |coauthors=| year=1960| page=368|publisher=Published for the Dept. of Archaeology and Anthropology at the University Press| location=Madras}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಪಂಗಡವನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಮೂಲಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮರುವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[File:Brahacharnam holy man 1909.jpg|thumb|left|ಶಿವ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಮಿಳು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತ.ಇವರ ಶರೀರವು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಣಿಗಳ ಹಾರ-ಕವಚಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.]] === ವಡಮಾ === {{Main|Vadama}} [[File:Gopichandanam1.jpg|thumb|ವಡಮಾ ಸಮುದಾಯದ ಜಾತಿ-ಸಂಕೇತ.]] '''ವಡಮಾ''' ಗಳು ({{lang-ta|வடமா}}) ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ಮಾರ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p334" /><ref name="vadama_meaning_stein">{{cite book | title=Peasant State and Society in Medieval South India| last=Stein| first=Burton| year=1980| page=210| publisher=Oxford University Press | isbn=0195610652}}</ref> 'ವಡಮಾ' ಎಂಬ ಪದವು ''ವಡಕ್ಕು'' ಎಂಬ ತಮಿಳು ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ (ಅರ್ಥ: ಉತ್ತರ).<ref name="vadama_meaning">{{cite book | title=Early South Indian Paleography| last=Mahalingam| first=T. V. | year=1967| page=296| publisher=University of Madras}}</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ವಡಮಾಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="vadama_meaning_stein" /> ಆದರೆ, ಇದೇ ಸಮಯ, ವಲಸೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಗುರುತಿಸಲು ''ವಡಮಾ'' ಎಂಬ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="madras_bulletin">{{cite book | title=Bulletin of the Institute of Traditional Cultures| year=1957| page=141| publisher=Institute of Traditional Cultures}}</ref> ವಡಮಾ ಉಪಪಂಗಡವನ್ನು ವಡದೇಶ ವಡಮಾ, ಚೋಳದೇಶ ವಡಮಾ, ಸಭಾಯ್ಯರ್‌, ಇಂಜಿ ಮತ್ತು ತುಮ್ಮಗುಂಟ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p334" /> === ವಾತಿಮ === {{Main|Vathima}} '''ವಾತಿಮ''' ({{lang-ta|வாத்திமா}}) ಉಪಪಂಗಡದವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹದಿನೆಂಟು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಪದಿನೆಟ್ಟು ಗ್ರಾಮತು ವಾತಿಮ ಅಥವಾ ಹದಿನೆಂಟು ಗ್ರಾಮಗಳ ವಾತಿಮಾ, ಉದಯಲೂರು, ನನ್ನಿಲಂ ಮತ್ತು ರತ್ನಮಂಗಳಂ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p337">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೭</ref> === ಬೃಹಚರಣಂ === {{Main|Brahacharanam}} '''ಬೃಹಚರಣಂ''' ಎಂಬುದು ''ಬೃಹತ್ಚರಣಂ'' ({{lang-sa|ब्रहतचरनम्}}) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಮಹಾನ್ ಪಂಗಡ'.<ref name="castesandtribes_p335">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೫</ref> ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳು ವಡಮಾಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟಾ ಶೈವ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲಿಸುವವರು. ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂದ್ರಮೈಕ, ಮಿಲಂಗನೂರು, ಮನಗುಡಿ, ಫಲಮನೇರಿ, ಮೂಸನಾಡು, ಕೊಳತೂರು, ಮಾರುದನಚೇರಿ, ಸತ್ಯಮಂಗಳಂ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರು ದ್ರಾವಿಡ ಪಂಗಡಗಳೆಂದು ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p335" /> === ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್‌ === {{Main|Ashtasahasram}} ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳಂತೆ '''ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್''' ‌ ({{lang-sa|अष्टसहश्रम}}) ಗುಂಪಿನವರೂ ಸಹ ವಡಮಾಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಟ್ಟಾ ಶೈವ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p338">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೮</ref> ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅಥಿಯೂರು, ಅರಿವರ್ಪಡೆ, ನಂದಿವಾಡಿ ಮತ್ತು ಷಟ್ಕುಲಂ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p338" /> === ದೀಕ್ಷಿತರ್‌ === {{Main|Dikshitar}} ಚಿದಂಬರಂ ಸ್ಥಳದ '''ದೀಕ್ಷಿತರ್''' ‌ ({{lang-ta|தீக்ஷிதர்}}) ಪಂಗಡವನ್ನು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳೈ ಮುವೈರವರ್‌ ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿದಂಬರಂ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ಇವರ ಮೂಲಸ್ಥಳ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಾಣಸಿಯಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p338" /> [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು ನಂಬೂದಿರಿ ಪಂಗಡದವರಂತೆ, ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಪಂಗಡದವರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಡುಮಿ ಧರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p338" /> === ಚೊಳಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಶೊಲಿಯರ್‌ === '''ಶೊಲಿಯರ್''' ‌ಗಳು {{lang-ta|சோழியர்்}} ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕರು, ಅಡುಗೆಯವರು ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹ ಸಿಂಗರಿಸುವವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p341">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೧</ref> ರಾಜ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ]] ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಚಾಣಕ್ಯ]] ತಮ್ಮ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೆಂದು ಚೊಳಿಯರ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p342">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೨</ref> ಅವರು ತಿರುಕಟ್ಟಿಯೂರು, ಮಡಲೂರು, ವಿಶಾಲೂರು, ಪುತಲೂರು, ಸೆಂಗನುರು, ಅವಡಿಯರ್‌ ಕೊಯಿಲ್‌ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಎಭಜನೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p340">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೦</ref> ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕ ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಚೊಳಿಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು <ref name="anthropologyp588">{{cite book|title=Anthropology of weaker sections|page=588|author=Surajit Sinha|coauthors=Ranjit Kumar Bhattacharya, Nava Kishor Das|publisher=Concept Publishing Company|year=1993|isbn=8170224918, ISBN 978-81-7022-491-4}}</ref> === ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ === {{Main|Gurukkal Brahmins}} ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಅಥವಾ '''ಗುರುಕ್ಕಲ್''' ‌ ({{lang-ta|குருக்கள்்்}}) ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕ ವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Gurukkal">{{cite web|url=http://www.chennaionline.com/columns/DownMemoryLane/diary169.asp|title=The Brahmins of South India - Ayyars|accessdate=2008-08-19|publisher=chennaionline.com|author=Chander Kanta Gariyali, I. A. S |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080617104403/http://chennaionline.com/columns/DownMemoryLane/diary169.asp |archivedate = June 17, 2008}} </ref><ref name="castesandtribes_p347">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೭</ref> ಅವರು ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲ.<ref name="castesandtribes_p347" /> ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ಗಳು ಆಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಗಮ ಮತಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವರು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇತರೆ ಅಯ್ಯರ್ ಪಂಗಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಸಹ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿದೆ.<ref name="hindusects">{{cite web|url=http://www.hinduism.co.za/hindu3.htm|title=sects|accessdate=2010-02-14|publisher=hinduism.co.za}}</ref> ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುವಳಂಗಡ್‌, ಕಾಂಜೀವರಮ್‌ ಮತ್ತು ತಿರುಕ್ಕಳುಕುನ್ರಮ್‌ ಎಂದು ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p347" /> === ಮುಕ್ಕಾನಿ === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ '''ಮುಕ್ಕಾನಿ''' ({{lang-ta|முக்கானீ}}) ಉಪಪಂಗಡದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಿರುಚೆಂಡೂರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳು ಶಿವ ಭಗವಂತನ ದೈತ್ಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ''ಭೂತಗಣ'' ಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಶಿವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ದೇಗುಲಗಳ ಕಾವಲಿರಲು ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಿದ್ದ.<ref name="Mukkanis">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/subsects|title=Subsects|accessdate=2008-08-27|publisher=keralaiyers.com|author=}} </ref> ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅನುಸರಿಸುವರು. === ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ === '''ಕಾನಿಯಾಲರ್''' ‌ ({{lang-ta|காநியாளர்}}) ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಜ್ಞಾತ ಉಪಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ಗಳು ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಯವರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳಂತೆ ''ನಾಮ'' ಧರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> === ಪ್ರಥಮಸಾಖಿ === '''ಪ್ರಥಮಸಾಖಿ''' ಗಳೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಪರಿಚಿತ ಪಂಗಡ. ಅವರು ಶ್ವೇತ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p344">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೪</ref> ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹಳ ದೂರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವರು ಪ್ರಥಮಸಾಖಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಪರಯರ್‌‌ <ref name="castesandtribes_p345">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೫</ref> ಗಳಾಗಿ ಕಳೆಯಬೇಕೆಂದು ಶಾಪನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆ<ref name="castesandtribes_p344" /> ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಪಂಗಡವು ಮಧ್ಯಾನ ಪರೈಯನ್ನರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳು ಈ ಪಂಗಡದವರನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref name="castesandtribes_p344" /> ''ಕೇಶಿಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಹಿರಣ್ಯಕೇಶಿಗಳು'' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡವನ್ನು ಎಡ್ಗರ್‌ ಥರ್ಸ್ಟನ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="castesandtribes_p335" /> ಆದರೂ, ಈ ಉಪಪಂಗಡವು ಮಾಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದ ವಡಮಾ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಅನುಸರಿಸುವ ವೇದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p267">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೭</ref> ಯುಜರ್ವೇದಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p268" /><ref name="subsects_keralaiyers">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/subsects|title=Subsects|accessdate=2008-08-19|publisher=keralaiyers.com}}</ref> == ''ಗೋತ್ರ'' ಗಳು ಮತ್ತು ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು == {{See also|Brahmin gotra system}} ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪೈತೃಕ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಎಂಟು ''[[ಋಷಿ|ಋಷಿಗಳ]]'' ಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.<ref name="gotra_def">{{cite web|url=http://vedabase.net/g/gotra|title=Definition of the word ''gotra''|accessdate=2008-08-19|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216105800/http://vedabase.net/g/gotra|url-status=dead}}</ref><ref name="gotra_description">{{cite web|url=http://www.gurjari.net/ico/Mystica/html/gotra.htm|title=Gotra|accessdate=2008-08-19|publisher=gurjari.net}}</ref> ಇದರಂತೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ''ಋಷಿ'' ಯ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿರುವುದರ ಮೇರೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ''ಗೋತ್ರ'' ಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಗಳಿವೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಅವಿವಾಹಿತೆ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾಳೆ, ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಪತಿಯ ''ಗೋತ್ರ'' ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ''ಶಾಖೆಗಳು'' ಅಥವಾ ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಉಪವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೇದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ತಾವು ಸೇರಿರುವ ''ಶಾಖೆ'' ಯಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೇವಲ ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು ಮಾತ್ರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾಯವಾಗಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:<ref name="shaka_tamilnadu">{{cite web|url=http://www.dharmicscriptures.org/Vedic_SB_Intro.doc|title=Shakha|accessdate=2008-09-10|publisher=www.dharmicscriptures.org}}</ref> <center> {| class="wikitable sortable " |- valign="bottom" ! ವೇದಗಳು ! ''ಶಾಖೆಗಳು'' |- style="text-align:center" | | ಋಗ್ವೇದ | style="text-align:center"| ಶಕಾಲ ಮತ್ತು ಪೈಂಗಿ |- style="text-align:center" | | ಯಜುರ್ವೇದ | style="text-align:center"| ಕಣ್ವ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ |- | style="text-align:center"| ಸಾಮವೇದ | ಕೌತುಮ, ಜೈಮಿನೀಯ/ತಲವಕರ, ಶತ್ಯಾಯನೀಯ ಮತ್ತು ಗೌತಮ |- style="text-align:center" | | ಅಥರ್ವವೇದ | style="text-align:center"| ಶೌನಕಿಯ ಮತ್ತು ಪೈಪಲದ |} </center> == ವಲಸೆ == === ಕರ್ನಾಟಕ === [[File:RGIyerbrothersgroup.jpg|thumb|right|ಮೈಸೂರು ಎಸ್‌. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ರ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ವಂಶಸ್ಥರು.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ‌ ಗಣಪತಿ ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌ನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಅಡ್ವೊಕೇಟ್]]‌ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದುಂಟು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಅಷ್ಟಗ್ರಾಮ ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡದವರು.<ref name="ashtagramaiyer_history">{{cite web|url=http://www.ashtagrama.com/wst_page2.html|title=Brief history of ''Ashtagrama''|accessdate=2008-08-27|publisher=Ashtagrama Iyer community website|author=|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216084737/http://www.ashtagrama.com/wst_page2.html|url-status=dead}}</ref>. ಸಂಕೇತಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಜಾತಿ. ಸಂಕೇತಿಗಳು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಕೇತಿ ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. === ಕೇರಳ === {{Main|Kerala Iyers}} *ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವೇನಾಡ್‌ ರಾಜ್ಯ (ಇಂದಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳು ಪಾಂಡ್ಯನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು (ಅಂದು ಪಾಂಡಿ ನಾಡು ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು). ನಂತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಬೆಳೆದ ವೇನಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿದ್ದರು. ಪದ್ಮನಾಭಪುರಂ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. * ಅಂದಿನ ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಹ ಅಂದಿನ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಿರುವಾಂಕೂರು, ಲೇಖಕರು ಪಿ. ಸ್ಯಾಂಗುನ್ನಿ ಮೆನನ್‌. ೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಪ್ರಕಾಶನ. ಮರುಮುದ್ರಣ ೧೯೮೩. ಕೇರಳ ಬುಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ಕೊಚಿ. ISBN ೮೧-೮೫೪೯೯-೧೪-೪ </ref> * ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಗೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. * ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದಲೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಳಕ್ಕಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="permaul_p300" /><ref name="permaul_p308">ಕೊಚಿ, ಇಟ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌, ಪುಟ ೩೦೮</ref> ಈ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂದು ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಲಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆಯನ್ನು ಹಲವು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Kerala">{{cite web|url=http://www.kuzhalmannamagraharam.info/articles/kerala-iyer-history.html|title=History of Kerala iyers and Agraharams|accessdate=2008-08-27|publisher=Kuzhalmanna Agraharam website|author=}}</ref><ref name="keralaiyers_migrationtheories">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/migrationtheories|title=Migration Theories|accessdate=2008-08-19|publisher=keralaiyers.com|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923024312/http://www.keralaiyers.com/migrationtheories|url-status=dead}}</ref> === ಶ್ರೀಲಂಕಾ === {{See also|Aryacakravarti dynasty}} ಮಹಾವಂಶವೆಂಬ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ೫೦೦ರಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆಗ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಭೂಭಾಗದಿಂದ ವಲಸೆಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="civattampip3">{{cite book | title=Sri Lankan Tamil society and politics| last=Civattampi| first=K.| year=1995| page=3| publisher=New Century Book House| location=Madras| isbn=81-234-0395-X }}</ref><ref name="ritualizingontheboundariesp3">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೩</ref> ಜಾಫ್ನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ritualizingontheboundariesp3" /><ref name="criticalhistoryofjaffna">{{cite book | title=A critical history of Jaffna| last=Gnanaprakasar| first=S.|year=1928|page=96| publisher=Gnanaprakasa Yantra Salai|isbn=8120616863, ISBN 978-81-206-1686-8}}</ref><ref name="pathmanathan">ಪದ್ಮನಾಥನ್‌, ಪುಟ ೧-೧೩</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ವಲಸೆಗಳು === ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವಲ್ಲದೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. [[ಮುಂಬಯಿ]],<ref name="ritualizingontheboundariesp86">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೮೬</ref><ref name="ritualizingontheboundariesp12">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref> [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಒಡಿಶಾ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="migrationp15" /><ref name="migrationp16">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೬</ref><ref name="migrationp17">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೭</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ವಲಸೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಅರಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು.<ref name="Tambram" /> ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಉತ್ತಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳತ್ತ <ref name="ritualizingontheboundariesp12" /> ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref name="migrationp18">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೮</ref><ref name="migrationp19">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೯</ref><ref name="migrationp20">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೨೦</ref><ref name="migrationp21">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೨೧</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು == === ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳು === ಹಿಂದೂ ಋಷಿ ಆಪಸ್ತಂಭ ರಚಿಸಿದ ಆಪಸ್ತಂಭ ಸೂತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ <ref name="castesandtribes_p268" /> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಷೋಡಸ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು'' ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="castesandtribes_p270">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೦</ref> ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಇಂದು ಆಚರಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕೆಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref name="16Samskaras">{{cite web|date=August 8, 2003|url=http://www.commsp.ee.ic.ac.uk/~pancham/Articles/The%20Sixteen%20Samskaras.pdf|format=PDF|title=The Sixteen Samskaras Part-I|accessdate=2008-08-27|publisher=|author=|archive-date=2008-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080911173644/http://www.commsp.ee.ic.ac.uk/~pancham/Articles/The%20Sixteen%20Samskaras.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="samskaras_names">{{cite web|url=http://www.kamakoti.org/hindudharma/part16/chap8.htm|title=Names of Samskaras|accessdate=2008-08-27|publisher=kamakoti.org|author=}}</ref> [[File:Brahmins ablution.gif|thumb|ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು, 1913]] [[File:Shaivaite priest.jpg|thumb|ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ ಅರ್ಚಕ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯ ಉಪಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿಯ ಹೊಕ್ಕುಳ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಾಗಲೇ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ''ಜಾತಕರ್ಮ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="jatakarma1">{{cite web|url=http://www.subhakariam.com/samskara/jatakarma.htm|title=Jatha karma|accessdate=2008-09-02|publisher=|author=Rajagopala Ghanapatigal |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080220165310/http://www.subhakariam.com/samskara/jatakarma.htm |archivedate = February 20, 2008}}</ref><ref name="castesandtribes_p272">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೨</ref> ಆದರೂ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಇಂದು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಜನ್ಮಕುಂಡಲಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಮಗುವಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="castesandtribes_p272" /><ref name="Ayush Homam">{{cite news | last=Austin | first=Lisette | title=Welcoming baby; Birth rituals provide children with a sense of community, culture | date=May 21, 2005 | url=http://www.parentmap.com/content/view/498/276/ | work=Parentmap | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-07-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080708180805/http://www.parentmap.com/content/view/498/276/ | url-status=dead }}</ref> ಮಗುವಿನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಈ ವಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ''ಆಯುಷ್ಯ ಹೋಮ'' ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಗ್ರೆಗರಿಯನ್‌ ಪಂಚಾಂಗ]]ದ ಬದಲಿಗೆ, ''ನಕ್ಷತ್ರಗಳ'' ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಮಗುವಿನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ayush Homam" /> ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಿನ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಆ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಲು ಅದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ದಿನದಿಂದ ಮಗುವಿಗೆ ಕಿವಿಯೋಲೆ ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ದೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.<ref name="universalhistory_1781_107">ಆನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೭</ref><ref name="castesandtribes_p273">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೩</ref> ಇದು ''ಉಪನಯನ'' ಆಚರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮರುಜನ್ಮ ತಾಳುವನು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p273" /><ref name="castesandtribes_p277">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೭</ref> ಬಾಲಕನ ಎಡಭುಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅವನ ಬಲಭಾಗದಸೊಂಟದವರೆಗೆ, ಅವನ ಮುಂಡವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮೂರು ತಂತುಗಳ ಹತ್ತಿಯ ದಾರವನ್ನು (ಜನಿವಾರ) ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="universalhistory_1781_107" /><ref name="castesandtribes_p277" /><ref name="castesandtribes_p274">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೪</ref><ref name="castesandtribes_p278">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೮</ref> ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ''ದ್ವಿಜ'' ಅಥವ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬಾಲಕನು ಏಳರಿಂದ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿರುವಾಗ ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="upanayanam">{{cite web|url=http://www.gurjari.net/ico/Mystica/html/upanayanam.htm|title=Upanayanam|accessdate=2008-09-02|publisher=gurjari.net|author=}}</ref><ref name="iyer_ritesandrituals">{{cite web|url=http://www.boloji.com/hinduism/047.htm|title=Customs and Classes of Hinduism|date=March 2, 2003|accessdate=2008-09-02|publisher=Boloji Media Inc.|author=Neria Harish Hebbar|archive-date=2007-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203104805/http://www.boloji.com/hinduism/047.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉಪನಯನವನ್ನು ಬಾಲಕನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರಂಭ ಹಂತದ ಕುರುಹಾದ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು <ref name="castesandtribes_p276">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೬</ref> ಆಗಿನ ಕಾಲದದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಯನ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷೆಯು ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತಾಚರಣೆಯಾಯಿತು. [[wikt:neophyte|ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬಾಲಕ]]ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ <ref name="castesandtribes_p313">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೧೩</ref> ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಲ'''' :ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವು,<ref name="castesandtribes_p313" /><ref name="castesandtribes_p312">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೧೨</ref> ಸೂಚಿಸಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.<ref name="castesandtribes_p313" /><ref name="castesandtribes_p312"/> ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಕಲಿಮ ಮತ್ತು ಪಾರಸಿಗಳಿಗೆ ಅಹುನ್ವರ್‌ ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರವೋ, ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರ.<ref name="castesandtribes_p313" /> ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದವರೂ ತಮ್ಮ ಜನಿವಾರ ಬದಲಾಯಿಸುವರು. ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ''ಆವನಿ ಅವಿಟ್ಟಮ್‌'' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="south_indian_festivals">{{cite book | title=South Indian Hindu festivals and traditions| last=Jagannathan| first=Maithily| year=2005| page=93| publisher=Abhinav Publications| isbn=8170174155, 9788170174158}}</ref><ref name="fasts_and_festivals">{{cite book | title=Fasts and Festivals of India| last=Verma| first=Manish| year=2002| page=41| publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.| isbn=81-7182-076-X, ISBN 978-81-7182-076-4}}</ref> [[File:Agraharam house door.JPG|thumb|left|ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು ಕೈಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ಮುಖ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೆಂದರೆ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು.<ref name="castesandtribes_p299">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೯</ref><ref name="castesandtribes_p300">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೦</ref><ref name="castesandtribes_p301">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೧</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೃತರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೈದಿಕಧರ್ಮದ ರೀತ್ಯಾ ನಡೆಸುವರು. ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನರಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದೊಳಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.<ref name="castesandtribes_p298">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೮</ref><ref name="deathrites_majorreligions">{{cite web|url=http://www.beliefnet.com/story/78/story_7894_2.html|title=Transition Rituals|accessdate=2008-09-02|publisher=Beliefnet Inc.|author=}}</ref> ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗಾಗಿ ''ತರ್ಪಣ'' <ref name="Tharpanam">{{cite web|url=http://www.vadhyar.com/Tarpanam.php|title=Tharpanam|accessdate=2008-09-02|publisher=vadhyar.com|author=}}</ref> ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p298" /><ref name="castesandtribes_p303">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೩</ref><ref name="castesandtribes_p304">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೪</ref> ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ''ಶ್ರಾದ್ಧ'' ಕಾರ್ಯ ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="castesandtribes_p304" /><ref name="castesandtribes_p305">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೫</ref> ಮೃತರ ಪುರುಷ ವಂಶಸ್ಥರು ಮಾತ್ರ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹಿತ ಪುರುಷರು ಈ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಜೊತೆಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ. ಇದರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ 'ಸಮ್ಮತಿ' ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p298" /><ref name="journey_of_a_lifebody">{{cite web|url=http://www.hindugateway.com/library/rituals/|title=The Journey of a Lifebody|accessdate=2008-08-27|publisher=Hindu Gateway|author=David M. Knipe|archive-date=2008-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080930232759/http://www.hindugateway.com/library/rituals/|url-status=dead}}</ref> === ಉತ್ಸವಗಳು === {{See also|Hindu festivals}} ದೀಪಾವಳಿ, [[ದಸರ|ನವರಾತ್ರಿ (ದಸರಾ)]], ಪೊಂಗಲ್ (ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ), ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿ, ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಠಮಿ, ತಮಿಳರ ಹೊಸವರ್ಷ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತೀಕ ದೀಪ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬ-ಉತ್ಸವಗಳನ್ನೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಆಚರಿಸುವರು. ಆದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ, ''ಆವನಿ ಅವಿಟ್ಟಮ್‌'' ಹಬ್ಬ.<ref name="Avani_Avittam">{{cite web|url=http://www.panchangam.com/avani.htm|title=Avani Avittam|accessdate=2008-08-27|publisher=K.G.Corporate Consultants|author=|archive-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914061750/http://www.panchangam.com/avani.htm|url-status=dead}}</ref> === ವಿವಾಹಗಳು === {{See also|Iyer Wedding}} ಅಯ್ಯರ್‌ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಸುಮಂಗಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ'' (ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಸುಖಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರಲೆಂದು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು), ''ನಾಂದಿ'' (ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ನಮನ), ''ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ'' (ವಿವಾಹದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ)<ref name="castesandtribes_p278" /> ಹಾಗೂ ''ಮಾಂಗಲ್ಯಧಾರಣ'' (ಮಂಗಲಸೂತ್ರ ಕಟ್ಟುವುದು).<ref name="castesandtribes_p285">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೮೫</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ''ವ್ರತ'' (ನಿರಶನ), ''ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ'' (ಕಾಶಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ), '' ಊಂಜಲ್(ಸ್ಥಳೀಯ ಉಯ್ಯಾಲೆ)'', ''ಕನ್ಯಾದಾನ'' (ವಧುವನ್ನು ವರನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು), ''ಮಾಂಗಲ್ಯಧಾರಣ'', ''ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ'' <ref name="castesandtribes_p286">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೮೬</ref> ಹಾಗೂ ''ಸಪ್ತಪದಿ'' (ಅಥವಾ ''ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು'' - ಇದು ವಿವಾಹಕಾರ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಂತ - ಇಲ್ಲಿ ವರನ ಹಸ್ತಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ವಧು ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಳು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮಿಲನ ಅಂತಿಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ).<ref name="castesandtribes_p286" /> ಇದಾದ ನಂತರ ''ನಲಾಂಗು'' ಎಂಬ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿರುವುದು.<ref name="Iyer_marriage">{{cite web|url=http://www.sawnet.org/weddings/tamil_vedic.html|title=A South Indian Wedding – The Rituals and the Rationale|accessdate=2008-08-27|publisher=Sawnet|author=Padma Vaidyanath}}</ref><ref name="castesandtribes_p290">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೦</ref> == ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{See also|Culture of Tamil Nadu}} === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳು === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ತಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಮತಾತೀತ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗಿಂತಲೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಧೋರಣೆ ತಾಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p308">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೮</ref> ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲದೆ, ಆಪಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಬೌಧಯಾನದ ಗೃಹ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಾಲಿಸುವರು. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ‌ ಸಮುದಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಮುದಾಯವಲ್ಲ.<ref name="apastamba_sutra">{{cite book | title=Yajur-Veda: Apastamba-Grhya-Sutra| last=Pandey| first=U. C. | year=1971}}</ref> [[File:Mvsivan.jpg|thumb|left|ಗಾಯಕ ಎಂ. ವಿ. ಶಿವನ್‌ರ ಭಾವಚಿತ್ರ.ಇವರ ಎದೆ, ತೋಳು ಮತ್ತು ಹಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಅಡ್ಡಲಾದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ (ವಿಭೂತಿ). ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈವ ಸಮುದಾಯದವರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು. ಮೂಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Madi">{{cite web|url=http://www.icsi.berkeley.edu/~snarayan/anthro-pap/subsection3_4_1.html|title=The Practice of ''madi''|accessdate=2008-08-27|publisher=ICSI Berkeley|author=|archive-date=2008-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017152927/http://www.icsi.berkeley.edu/~snarayan/anthro-pap/subsection3_4_1.html|url-status=dead}}</ref> ಹಸು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿಯಿತ್ತು.<ref name="universalhistory_1781_104">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೪</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮದ್ಯ ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="universalhistory_1781_104" /><ref name="Manusmriti">{{cite book | title=The Laws of Manu| last=Doniger| first=Wendy| coauthors=Brian K. Smith| year=1991| publisher=Penguin Books | isbn=0140445404}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಗೃಹದ ಕೂಲಂಕಷ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವರು. ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸ್ನಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಹದಿನಾರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಶುದ್ದೀಕರಣ ಸ್ನಾನವಿಲ್ಲದೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p308" /><ref name="Madi" /> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p323">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೨೩</ref> ''ಮಡಿ'' ಯ ನಿಯಮಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಸ್ನಾನವು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸ್ನಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Madi" /><ref name="castesandtribes_p309">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೯</ref> ತಮಿಳು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಾವು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಸೂಚಿಸಲು ''''ಮಡಿ''' ' ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸುವರು. ಮಡಿಯಲ್ಲಿರಲು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸಲಾದ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಬೇಕು. ''ಮಡಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವವರು ಈ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="castesandtribes_p309" /> ತಣ್ಣೀರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅಂತಹ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ''ಮಡಿ'' ಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="madiinkarnataka">{{cite book | title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udipi| last=Rao| first=Vasudeva| page=66| publisher=Orient Longman}}</ref> ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಇಂತಹ ''ಮಡಿ'' ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು.<ref name="Madi" /> [[File:Madras Kappi.jpg|thumb|left|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಪ್ರಿಯರು.<ref name="oasis_vegetarian">[269]</ref><ref name="art_of_slurping">[270]</ref> ]]. ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯರು ಮರುವಿವಾಹವಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="homelifeinindiap65">ಹೋಮ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೫</ref> ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯ ಪತಿ ನಿಧನವಾದ ನಂತರ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="homelifeinindiap66">ಹೋಮ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೬</ref> ಆಕೆ ತನ್ನ ಹಣೆಯಿಂದ ''ಕುಂಕುಮ'' ವನ್ನು ಅಳಿಸಿ, ವಿಭೂತಿ ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜಾರಿಯಿಂದಾಗಿ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="brahminwomenp171">ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ನ್ ವುಮೆನ್, ಪುಟ ೧೭೧</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು === [[File:MylaiTamizhSangam.jpg|thumb|right|ಸುಮಾರು 1930ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೈಲೈ ತಮಿಳ್‌ ಸಂಘಮ್‌ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಂಗವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿರುವ ತಮಿಳು (ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.]] ಅಯ್ಯರ್‌ ಪುರುಷರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೊಂಟದಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೂ ಆವರಿಸುವ ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳು ಅಥವಾ ''ಧೋತಿ'' ಉಡುವರು. ಧೋತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹತ್ತಿ]] ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ರೇಷ್ಮೆ|ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಡಲಾದ ಅವನ್ನು ''ಪಂಚಗಜ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮೂಲ ''ಪಂಚ'' (ಐದು) ಮತ್ತು ''ಗಜ'' (ಗಜ)) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ''ಪಂಚಗಜ'' ಗಳು ಐದು ಗಜ ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ದಿನವೂ ಉಡಲಾದ ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಎಂಟು ಮೊಳ ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ''ಅಂಗವಸ್ತ್ರ'' ಎಂಬ ಒಂಟಿ-ಬಟ್ಟೆ ಹೊದ್ದುಕೊಳ್ಳುವರು.(ದೇಹ ಮುಚ್ಚುವ ಬಟ್ಟೆ) ಆರಂಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನೇಮನಿಷ್ಠೆ ಅನುಸರಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಸೊಂಟ ಅಥವಾ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಜಿಂಕೆಯ ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಹೆಣಿಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="castesandtribes_p278" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮಹಿಳೆಯು ''ಮಡಿಸಾರ'' ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತು ಗಜದ ಸೀರೆ ಉಡುವಳು.<ref name="'madisar">{{cite news | last= | first= | title= A saree caught in a time wrap | date=January 23, 2005 | url =http://www.tribuneindia.com/2005/20050123/society.htm#2 | work =The Tribune | accessdate = 2008-09-03}}</ref> === ಕಲೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ === ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಭರತನಾಟ್ಯಂ]] ಎಂಬ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯರೂಪದ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಕಾರ್ಯವಾದ ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತರು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯವನ್ನು ದೇವದಾಸಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯ ಕಲೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವನತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ನೃತ್ಯಕಲೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ನೃತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ-ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref name="roles_and_rituals">''ರೋಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಚುಯಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಹಿಂದೂ ವಿಮೆನ್‌'' ಲೇಖಕಿ: ಜುಲಿಯಾ ಲೆಸ್ಲೀ, ಪುಟ. ೧೫೪</ref><ref name="natyam_academy">{{cite news | last=Vishwanathan | first=Lakshmi | title=How Natyam danced its way into the Academy | date=December 1, 2006 | url=http://www.hindu.com/ms/2006/12/01/stories/2006120100180600.htm | work=The Hindu | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081216122454/http://www.hindu.com/ms/2006/12/01/stories/2006120100180600.htm | url-status=dead }}</ref> [[File:DKPattammal-DKJayaraman-young.jpg|thumb|left|1940ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕಿ ಡಿಕೆ ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್‌ (ಬಲಕ್ಕೆ), ಇವರ ಸಹೋದರ ಡಿಕೆ ಜಯರಾಮನ್‌ ಜೊತೆ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಆದರೂ, ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>''ಫ್ರಮ್‌ ದಿ ತಂಜೋರ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಟು ದಿ ಮಡ್ರಾಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ: ಎ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಲೇಖಕಿ: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್‌ ISBN ೦-೧೯-೫೬೭೮೩೫-೪ </ref><ref name="carnaticmusic_popularity">{{cite web|url=http://www.karnatik.com/article001.shtml|title=Popularity of Carnatic music|accessdate=2008-08-27|publisher=karnatik.com|author=Raghavan Jayakumar}}</ref> ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ತ್ರಯರು ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದರು. ಇಂದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾದನಿತ್ಯಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನ್‌, ಉಷಾ ಉಥುಪ್‌, ಶಂಕರ್‌ ಮಹಾದೇವನ್‌, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಹಂಸಿಕಾ ಅಯ್ಯರ್‌ ಹಾಗೂ ನರೇಶ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ, ಕಿರುಕಥೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ [[ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್|ಆರ್‌. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್‌]], ಆರ್‌. ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ, ಕಲ್ಕಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಉಲ್ಲೂರ್‌ ಪರಮೇಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಚೊ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಐಯರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆ. ಅವರು ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hart" /><ref>[http://www.tamilnation.org/books/History/nambi.htm ''ತಮಿಳ್ ರಿನೆಸಾನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಮ್‌'' ] ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿ ಅರೂರನ್‌ ಹೇಳಿದಂತೆ: "ಆದರೂ, ತಮಿಳ್‌ ನವಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಪಂಡಿತರ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಏಕಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು. ವಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಸಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ, ತಮಿಳು ಇತಿಹಾಸದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾದ ಎಸ್‌. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಕೆ. ಎ. ನೀಲಕಂಠ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ವಿ. ಆರ್‌. ರಾಮಚಂದ್ರ ದೀಕ್ಷಿತರ್, ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿ. ಎಸ್‌. ಶ್ರೀನಿವಾಸಚಾರಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಬದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರ್ಯರ-ಪರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು.'</ref> === ಆಹಾರ === {{See also|Tamil cuisine}} ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳದ್ದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವಾಗಿದ್ದು,<ref name="castesandtribes_p268" /><ref name="hindu_attitude_vegetarianism">{{cite web|url=http://www.ivu.org/congress/wvc57/souvenir/raghunathan.html|title=The Hindu Attitude Towards Vegetarianism|accessdate=2008-08-27|publisher=International Vegetarian Union|author=N. Raghunathan}}</ref> ಅಕ್ಕಿಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅಯ್ಯರ್‌ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರು, ಹುಳಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಂತಹ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಉಪಖಾದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ತುಪ್ಪ ಈ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಬಡಿಸಲಾದ ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಮಸೂರ ಬೇಳೆಯ ತೊವ್ವೆಯ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ನಂತರವೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೋಜನಕೂಟ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವು ಬಹಳ ರುಚಿಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೊಸರುಪ್ರಿಯರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಖಾದ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಐಯರ್ ಆಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. [[File:Tamil Sappadu.jpg|thumb|left|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮಿಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಯುಂಟು.]] ''ಅನ್ನಶುದ್ಧಿ'' ಎಂಬ ಅನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="castesandtribes_p323" /> == ''ಅಗ್ರಹಾರ'' == [[File:Agraharam.jpg|thumb|right|ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌]] ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು, ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಸತಿಗಳಾದ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಅಗರಂ'' ಎಂದರೆ ''ತುದಿ'' ಅಥವಾ ''ಕೊನೆ'', ''ಹರಮ್'' ‌ ಎಂದರೆ ''ಶಿವ'' ಎಂದರ್ಥ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇಂತಹ ಹಲವು ಅಗ್ರಹಾರಗಳ ಬಳಿ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಝರಿ ಅಥವಾ ನದಿಯುಂಟು.<ref name="quaint_charm">{{cite news | last=Sashibhushan | first=M. G. | title=Quaint charm | date=February 23, 2004 | url=http://www.hindu.com/mp/2004/02/23/stories/2004022301910300.htm | work=Business Line | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2004-07-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20040705215837/http://www.hindu.com/mp/2004/02/23/stories/2004022301910300.htm | url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳೂ ಒಂದೇ ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು.<ref name="migrationp12">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref><ref name="migrationp13">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೩</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಗರಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೮೦೦ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಡಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ನೌಕರಿ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತೊರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="migrationp12" /><ref name="migrationp13" /><ref name="migrationp6">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೬</ref><ref name="migrationp7">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೭</ref><ref name="migrationp14">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೪</ref> ಆದರೆ, ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಕೆಲವು ಅಗ್ರಹಾರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಅಯ್ಯರ್‌ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ, ಜನರು ಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೊಡನೆ, ಮೊದಲು ಅವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವರು.<ref name="life_in_an_agrharam">{{cite web|url=http://www.saibaba.ws/teachings/goalguide/goalguide03.htm|title=The Goal and the Guide, Petal 3:Fire Walking|accessdate=2008-08-27|publisher=Sri Satya Sai Baba Website|author=Bombai Srinivasan}}</ref><ref name="agraharam_description">{{cite news | last=Sridhar | first=Lalitha | title=Simply South | date=August 6, 2001 | url=http://www.blonnet.com/2001/08/06/stories/100672a4.htm | work=Business Line | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080223230150/http://www.blonnet.com/2001/08/06/stories/100672a4.htm | url-status=dead }}</ref> == ಭಾಷೆ == {{See also|Manipravalam}} {{wikibooks|Brahmin Tamil}} [[ಭಾರತ]] ಹಾಗೂ ಇತರೆಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಮಾತೃಭಾಷೆ [[ತಮಿಳು]]. ಆದರೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="ethnologue">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=TCV|title=TAMIL: a language of India|accessdate=2008-09-03|year=2000|work=Ethnologue: Languages of the World, 14th Edition}}</ref><ref name="international_conference_on_dialects">{{cite web|url=http://www.ifpindia.org/ecrire/upload/dialects_conference_note.pdf|format=PDF|title=Streams of Language: Tamil Dialects in History and Literature|accessdate=2008-09-03|publisher=french Institute of Pondicherry|archive-date=2008-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080911173641/http://www.ifpindia.org/ecrire/upload/dialects_conference_note.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Tamil_dialects3">{{cite book | title=Negotiating multiculturalism: Disciplining Difference in Singapore | last=Purushotam| first=Nirmala Srirekham| page=37|authorlink= |coauthors=| year=2000| publisher=Walter de Gruyter| location=}}</ref> ತಮಿಳಿನ ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಅತಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ತಮಿಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Brahmin_Tamil_Sanskritized">{{cite news | last= Hebbar | first= Neria Harish | title= Tulu Language: Its Script and Dialects | date= February 2, 2003 | url= http://www.boloji.com/places/0020.htm | work= Boloji Media Inc. | accessdate= 2008-09-10 | archive-date= 2010-05-04 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100504135656/http://www.boloji.com/places/0020.htm | url-status= dead }}</ref> ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ವಿವಿಧ ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="standardization">{{cite web|title=Standardization or Restandardization: the case for `Standard' Spoken Tamil|author=Harold F. Schiffman|url=http://ccat.sas.upenn.edu/~haroldfs/public/stantam/STANTAM.HTM}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಮಿಳು ಬಾಷೆ ಮಾತನಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="standardization"/> ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪ-ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="lingua_keralaiyers">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/lingua|title=Lingua|accessdate=2008-09-10|publisher=keralaiyers.com|archive-date=2008-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010142416/http://www.keralaiyers.com/lingua|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮಳಯಾಲಂ ಮೂಲದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪದಗಳಿವೆ.<ref name="lingua_keralaiyers" /> ಸಂಕೇತಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಿ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. ಅಯ್ಯಂಗಾರರು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ತಮಿಳು ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="ethnologue" /> ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ಆಡುಭಾಷೆಯೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಪ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{See|Brahmin Tamil}} ''Italic text''== ಇಂದಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು == ಮುಂಚೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೌಕರಿಗಳ ಪೈಕಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕೇತರ ಕಸುಬುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ನಿಷೇಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ರಾಜರು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತಗಾರ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಚೋಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದುಂಟು. [[File:Tamil brahmin couple circa 1945.jpg|thumb|left|ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಸುಮಾರು 1945ರ ಕಾಲದ ಭಾವಚಿತ್ರ.]] ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇಂದು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="migrationp1">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧</ref> ಭಾರತದ ಮೂವರು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ ಸರ್‌ C. V. ರಾಮನ್‌, [[ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಮ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್‌ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್|ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್‌]] ಈ ಮೂವರು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು.<ref name="rediffnews">{{cite news|url=http://news.rediff.com/slide-show/2009/oct/12/slide-show-1-brahmins-dominate-all-modern-professions.htm|date=October 12, 2009|title='Brahmins dominate all modern professions'|work=Rediff News}}</ref> ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಹುದ್ದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಶೇಖಡವಾರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p308" /> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳು == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಅರ್ಚಕರ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದೆರು. <ref name="Vivekananda">{{cite book | title=The Complete Works of Swami Vivekananda| last=Vivekananda| first=Swami| year=1955| page=296| publisher=Advaita Ashrama | isbn=8185301468}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತದ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಜಾತಿಗಳ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವಾತಾವರಣದ ಫಲಶ್ರುತಿಯೇ "ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ" ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ (ನ್ಯಾಯ ಪಕ್ಷ) ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ರಚನೆಯಾಯಿತು.<ref name="Non-Brahmin Movement">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/caste/nambi.htm|title=Caste & the Tamil Nation:The Origin of the Non-Brahmin Movement, 1905-1920|accessdate=2008-09-03|publisher=Koodal Publishers|year=1980|author=K. Nambi Arooran|work=Tamil renaissance and Dravidian nationalism 1905-1944}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ೧೯೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೆರಿಯರ್‌, ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಕಳಗಮ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ ಆರ್ಯನ್ನರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಡ್ವೆಲ್‌ರ ಬರಹಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮಿಳರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮೂಲದವರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref name="periyar_antibrahminism">{{cite news | last= Selvaraj| first= Sreeram | title= 'Periyar was against Brahminism, not Brahmins' | date=April 30, 2007 | url =| work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}} </ref> ಇದಾದ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಾಜಿ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಂಠಿತದಿಂದಾಗಿ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಚುಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್‌ (ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥ - ದ್ರಾವಿಡರ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಘಟನೆ) ಹಾಗೂ ಇದರ ಉಪಗುಂಪುಗಳು ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ನೆಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಇಂದು, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name="iyothee_thass">{{cite book | title=Towards a Non-Brahmin Millennium: From Iyothee Thass to Periyar | last=Geetha| first=V.| year=2001| publisher=Bhatkal & Sen| isbn=8185604371,ISBN 978-81-85604-37-4 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</ref><ref name="rise_of_caste">{{cite news | last= Lal| first= Amrith | title= Rise of caste in Dravida land | date=May 7, 2001 | url =| work = Indian Express | accessdate = 2008-08-19}}</ref><ref name="brahmnins-dalitsoftoday">{{cite news | last= Gautier| first= Francois | title= Are Brahmins the Dalits of today? | date=May 23, 2006 | url =http://in.rediff.com/news/2006/may/23franc.htm | work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}}</ref><ref name="brahminsandeelamists">{{cite web|url=http://www.ambedkar.org/News/hl/Brahmins%20and%20Eelamists.htm|title=Brahmins and Eelamists|accessdate=2008-08-19|publisher=ambedkar.org|author=V. Thangavelu}}</ref><ref name="Dalit_visions">{{cite book | title=Dalit Visions: The Anti-caste Movement and the Construction of an Indian Identity| last=Omvedt| first=Gail| year=2006| page=95| publisher=Orient Longman| isbn=8125028951, ISBN 978-81-250-2895-6}}</ref> <ref name="dravidian_politics_in_madras">{{cite journal | doi=10.2307/2050816 | author=Lloyd I. Rudolph| title=Urban Life and Populist Radicalism: Dravidian Politics in Madras | url=http://jstor.org/stable/2050816| journal=The Journal of Asian Studies| year=1961| volume=20| issue=3| pages=283–297}}</ref><ref name="modernity_of_tradition">{{cite book | title=The Modernity of Tradition: political development in India| last=I. Rudolph| first=Lloyd| year=1969| page=78| publisher=University of Chicago| isbn=0226731375 | unused_data=second author=Suzanne Hoeber Rudolph}}</ref><ref name="renewal_of_priesthood">{{cite book | title=The Renewal of the Priesthood: Modernity and Traditionalism in a South Indian Temple| last=Fuller| first=C. J.| year=2003| page=117| publisher=Princeton University Press| isbn=0691116571}}</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಪೂಜಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="tamil_nadu_caste_barrier">{{cite news | last= | first= | title= Tamil Nadu breaks caste barrier | date=May 16, 2006 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4986616.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-09-06}}</ref> ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ, ''ತಮಿಳು ಹಳ್ಳಿಗವಿತೆ ಓದುವ'' ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಒಡುವರ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರಂ ನಟರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ''ಗರ್ಭಗುಡಿ'' ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು.<ref name="tension_at_chidambaram_temple">{{cite news | last = | first = | title =Tension at Chidambaram temple | date =March 2, 2008 | url =http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080302/899005.html | work =Web India 123 | accessdate =2008-09-06 | archive-date =2008-12-11 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081211112859/http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080302/899005.html | url-status =dead }}</ref> == ಟೀಕೆ == {{See also|Criticism of Tamil Brahmins}} === ಇತರೆ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರು ಹಾಗೂ ಇತರರಿಂದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಇದೇ ತರಹದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದುಂಟು. {{Quotation|It was found that prior to Independence, the Pallars were never allowed to enter the residential areas of the caste Hindus particularly of the Brahmins. Whenever a Brahmin came out of his house, no Scheduled Caste person was expected to come in his vicinity as it would pollute his sanctity and if it happened by mistake, he would go back home cursing the latter. He would come out once again only after taking a bath and making sure that no such thing would be repeated. However, as a mark of protest a few Pallars of this village deliberately used to appear before the Brahmin again and again. By doing so the Pallars forced the Brahmin to get back home once again to take a bath drawing water from deep well.<ref name="untouchability_indianvillages">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/caste/ramaiah.htm#Untouchability_in_villages|title=Untouchability in villages|accessdate=2008-08-19|publisher=tamilnation.org|author=A. Ramiah|work=Untouchability and Inter Caste Relations in Rural India: The Case of Southern Tamil villages}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref>}} ಮದ್ರಾಸ್‌ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಒಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜಾತೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಮದ್ರಾಸ್‌ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಒಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜಾತೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು. {{quotation|Hindu temples were neither founded nor are kept up for the benefit of [[Muslim|Mahomedans]], [[Dalit|outcastes]] and others who are outside the scope of it<ref name="temple_entry">{{cite web|url=http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/templeentry.pdf|format=PDF|title=THE RIGHT OF TEMPLE ENTRY|accessdate=2008-07-19|author=P. Chidambaram Pillai|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615010203/http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/templeentry.pdf|url-status=dead}}</ref>}} ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವಗಳ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ದ್ರಾವಿಡ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Non-Brahmin Movement" /> ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತೆಯ ಅಲೆಯೆದ್ದಿತು. ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ತಮಗೆ ಸೇರಬೇಕಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref name="Non-Brahmin Movement" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, [[೧೯೧೬|1916]]ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ದ್ರಾವಿಡರ ಕಳಗಂ ಎಂದಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಅಪಪ್ರಚಾರದ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಭಾವೀ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಳಿಸುವುದು ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಿಂದೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="education-meansofsocialmobility">{{cite news | last= Warrier | first= Shobha | title= 'Education is the means of social mobility' | date=May 30, 2006 | url =http://in.rediff.com/news/2006/may/30spec.htm | work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}}</ref> ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ನಾಶಗೊಂಡು, ಇತರೆ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಪರಿಚಯಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮತದಾರರ ಮತಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿದರು.<ref name="driveoutantitamilforces">{{cite news | last = | first = | title =Drive out anti-Tamil evil forces: DMK | date =February 16, 2008 | url =http://chennaionline.com/colnewsnew/newsitem.asp?NEWSID=%7B78F9F6AF-607D-44B3-8E54-C7D3152CA09F%7D&CATEGORYNAME=Chennai | work =Chennai Online News | accessdate =2008-08-19 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="sundaram_blog">{{cite web|url=http://www.blogs.ivarta.com/india-usa-blog-column42.htm|title= Aryan vs Dravidian — Lord Rama vs E V Ramaswamy ??? |accessdate=2008-08-19|publisher=India Varta|year=2007|author=V. Sundaram, I. A. S., Retd. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080512091148/http://www.blogs.ivarta.com/india-usa-blog-column42.htm |archivedate = May 12, 2008}}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಎಂತಹ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು ಎಂದರೆ, ದ್ರಾವಿಡ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರೇ ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಕೂಗಿದರು. ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Tambram" /> ಪದೇ ಪದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ ಭೇದನೀತಿಯ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಪೂರ್ವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಪಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದರು. ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾತೀಯತೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದ್ರಾವಿಡ ಕಳಗಂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಗಮನೀಯ ಭಾಗವು ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತೀಯತೆ ವಿರೋಧಿಗಳು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಮಂದಿರ ಪ್ರವೇಶ ಘೋಷಣೆ ಯು ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳ ಜನರಿಗೂ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರಾದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ದಿವಾನ್‌ ಸರ್‌. ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="cp_templeentry">{{cite book | title=RSS and Hindu Nationalism | url=| last=Jayaprasad| first=K.| year=1991| page=138| publisher=Deep & Deep Publications| id=}}</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ದಲಿತರ ವಿರುದ್ಧ ಮುಂಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ದಲಿತ ಮುಖಂಡ ಮತ್ತು ಪುದಿಯ ತಮಿಳಗಂ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. {{Quotation|So many movements have failed. In Tamil Nadu there was a movement in the name of anti-Brahmanism under the leadership of Periyar. It attracted Dalits, but after 30 years of power, the Dalits understand that they are as badly-off - or worse-off - as they were under the Brahmans. Under Dravidian rule, they have been attacked and killed, their due share in government service is not given, they are not allowed to rise.<ref name="krishnasamy_quote">{{cite web|url=http://www.ambedkar.org/gail/Dravidianmovement.htm|title=The Dravidian movement|accessdate=2008-08-19|publisher=ambedkar.org|author=Gail Omvedt}}</ref>}} === ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯ ಆರೋಪ === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳು ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ವಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತಾಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Zvelebilp197">ಝ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌, ಪುಟ ೧೯೭</ref><ref>ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ತಮಿಳ್‌ ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಮಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಸ್ಪೆಕ್ಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪಿ. ವಿ. ಮಾಣಿಕಮ್‌ ನಾಯ್ಕರ್‌ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರದು ಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಆರ್ಯರ ಕುಲ ಎಂದು ಪುಟ-ಪುಟಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳರದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುವಷ್ಟು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಳುಕಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಟ್ಟದು ಎನಿಸಿದರೂ ಅದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದೆನಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಋಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು.</ref> ಅದರೂ, ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಧಾರ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="zvelebil_companionp216">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೬</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದ್ರಾವಿಡ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾಮಿಲ್ ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌'' ನಲ್ಲಿ, 'ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವನತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="zvelebil_companionp212">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೨</ref><ref name="zvelebil_companionp213">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೩</ref> ಅಗತಿಯಾರ್‌ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಾತನ ವೈದಿಕ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಜತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ) ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೊದಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="zvelebil_companion_agathiar">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌, ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌ III, ದಿ ಕೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಕಟ್ಟೀಯಮ್‌; ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಂಡ್‌ ತಮಿಳ್;ಕಂಕಮ್‌, ಪುಟ ೨೩೫ - ೨೬೦</ref> ತೋಳ್‌ಕಪ್ಪಿಯಂ ಎಂಬ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ತೋಳ್‌ಕಪ್ಪಿಯರ್‌, ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದು, ಅಗತಿಯರ್‌ನ ಶಿಷ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="the_tamil_plutarch_p107">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೧೦೭</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ಯು. ವಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ ದ್ರಾವಿಡ ಚಳವಳಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dravidianmovement_brahmincontrib1">{{cite book | title=Castes of Mind: Colonialism and the Making of Modern India| url=https://books.google.com/?id=6OacVAwJsSAC&pg=PA143&lpg=PA143| last=B. Dirks| first=Nicholas| year=1996| page=143| publisher=Orient Longman| isbn=8178240726}}</ref><ref name="dravidianmovement_brahmincontrib2">{{cite book | title=Conversion to Modernities: The Globalization of Christianity | url=https://books.google.com/?id=P6BhSU8DbMcC&pg=PA131&lpg=PA131| last=van der Veer| first=Peter| year=1996| page=131| publisher=Routledge| isbn=0415912741}}</ref> ತಮಿಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲೆಂದು ಚಳವಳಿ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮರ್‌ ಕಲೈಗ್‌ನರ್‌ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="parithimar_kalaignar">{{cite news | last= Saravanan | first= T. | title= Tamil scholar's house to be made a memorial | date= September 12, 2006 | url= http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091207860200.htm | work= The Hindu: Tamil Nadu | accessdate= 2008-08-10 | archive-date= 2008-12-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216121119/http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091207860200.htm | url-status= dead }}</ref> 'ತಮಿಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಎಲ್‌. ಹಾರ್ಟ್‌, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮಿಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು' ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿರೋಧಿಗಳ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref name="Hart">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/forum/aryan/index.htm|title=Caste and the Tamil Nation|accessdate=2008-09-03|publisher=tamilnation.org}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣ == [[File:Thyagabhoomi.gif|thumb|right|ಶಂಭು ಶಾಸ್ತ್ರಿ(ಪಾಪನಾಸಮ್ ಸಿವನ್) ಎಂಬ ಅರ್ಚಕರೊಬ್ಬರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಆಂದೋಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ 1939ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ತ್ಯಾಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮಿಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ೩%ರಷ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಚಿತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಜನರನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಗಮ್‌ ಕವಿಗಳ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="krishnaswamip47">ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೪೭</ref> ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುಗದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ದಮನಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತರನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="krishnaswamip47">ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೫೧</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು ಮುದ್ರಣಾ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ, ಯೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ''ತಿರುಮಂದಿರಂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಟೀಕಾಪ್ರವಾಹ ಹರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜ್ಞಾತ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Zvelebilp226">ಝ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌, ಪುಟ ೨೨೬</ref> ಆದರೂ, ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="missionaries">{{cite book | title=Encyclpopaedia of Indian Literature | year=1992| page=3899| publisher=Sahitya akademi| isbn=8126012218, ISBN 978-81-260-1221-3 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</ref> ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಯೊತಿ ಥಾಸ್‌, ಮರಿಮಲೈ ಅಡಿಗಲ್‌, ಪೆರಿಯರ್‌, ಭಾರತಿದಾಸನ್‌, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿ. ಎನ್‌. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಹಾಗೂ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡರ ಕಳಗಂ ಮುಖಂಡರ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ವಾಗ್ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು.<ref name="vellalars_tamil_militarism">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/forum/sivaram/920901lg.htm|title= Part 8: The Twin Narratives of Tamil Nationalism|accessdate=2008-09-03|year=1992|author=Sachi Sri Kantha|work=Selected Writings by Dharmeratnam Sivaram (Taraki)}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref><ref name="periyarp10">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೦</ref><ref name="periyarp11">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೧</ref><ref name="periyarp12">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref><ref name="periyarp13">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೩</ref><ref name="aryamayai">{{cite book | title=Polyethnicity in India and Canada: Possibilities for Exploration| last=Palanithurai| first=Ganapathy| year=1997| page=107| publisher=M. D. Publications Pvt. Ltd.| isbn=8175330392, ISBN 978-81-7533-039-9}}</ref><ref name="a_survey_of_hinduism">{{cite book | title=A survey of Hinduism| last=K. Klostermaier| year=1994| page=300| publisher=SUNY Press| isbn=0791421090, ISBN 978-0-7914-2109-3}}</ref> ೧೯೪೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಪಕ್ಷವು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="DMK_massmedia">{{cite book | title=Competitive Elections in Developing Countries| url=https://books.google.com/?id=x6RgvJ1ni3wC&pg=PA62&lpg=PA62| last=Özbudun| first=Ergun| coauthors=Myron Weiner| year=1987| page=62| publisher=Duke University Press| isbn=0822307669}}</ref> ೧೮೯೫೨ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಪರಾಶಕ್ತಿ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Parasakthi">{{cite web|url=http://www.hindu.com/2006/06/12/stories/2006061206151100.htm|title=Films and the politics of convenience|accessdate=2008-07-20|publisher=idlebrain.com|author=A. Srivathsan|archive-date=2006-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613192240/http://www.hindu.com/2006/06/12/stories/2006061206151100.htm|url-status=dead}}</ref> {{See|Portrayal of Tamil Brahmins in popular media}} == ಪ್ರಮುಖ ಅಯ್ಯರ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಐಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯರ್‌, ತೋಲ್ಕಪ್ಪಿಯಾರ್‌, ಪರಿಮೆಲಳಗರ್‌ ಹಾಗೂ ನಕ್ಕಿನರ್ಕಿನಿಯರ್‌ ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಡಿತರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು..<ref name="zvelebil_companion_agathiar" /><ref name="the_tamil_plutarch_p107" /> ೧೮೦೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಈ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="history_of_south_india">{{cite book | title=A History of South India from Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar: from prehistoric times to the fall of Vijayanagar| last=Sastri| first=K. A. Nilakanta| year=1966| page=289| publisher=Oxford University Press | isbn=0195606868}}</ref> ತ್ಯಾಗರಾಜ, ಶ್ಯಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತತ್ರಯರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗಣ್ಯಪುರುಷರ ಪ್ರಥಮ ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಬದುಕಿದ್ದವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳೆಲ್ಲವು ಅರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="the_tamil_plutarch_p57">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೫೭</ref><ref name="the_tamil_plutarch_p65">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೬೫</ref><ref name="tyagaraja_cult_historicity">{{cite book | title=The Tyāgarāja cult in Tamilnāḍu: A Study in Conflict and Accommodation| last=Ghose| first=Rajeshwari| year=1996| page=10| publisher=Motilal Banarsidass Publ| isbn=81-208-1391-X, ISBN 978-81-208-1391-5}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳದ್ದೇ ಸಿಂಹಪಾಲು.<ref name="elite_formation">* {{Cite document| title=Elite Formation in Nineteenth Century South India, Proceedings of the First International Conference on Tamil Culture and History|publisher=Kuala Lumpur: University of Malaysia Press|year=1968|author=Robert Eric Frykenberg| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref><ref name="slaterp168">ಸ್ಲೇಟರ್‌, ಪುಟ ೧೬೮</ref> ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ''ದಿವಾನ'' ರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು (ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು).<ref name="fragments_of_a_life">{{cite book | title=Fragments of a Life: A Family Archive| last=Sivaraman| first=Mythily| year=2006| page=4| publisher=Zubaan| isbn=8189013114, ISBN 978-81-89013-11-0}}</ref> ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಷಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌. ಪಿ. ಎಸ್‌. ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಶೃಂಗಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌ ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌ ಎಸ್‌. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್‌‌ ಹಾಗೂ ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="elite_formation" /> ಇದೇ ಸಮಯ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾದರು. {{See|List of Iyers}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal|Society}} * ದ್ರಾವಿಡ್‌ (ಉಪನಾಮ) * ಮುಂದುವರೆದ ಜಾತಿಗಳು * ಮುಳುಕನಾಡು * ಸ್ಮಾರ್ತ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * <cite id="G. S. Ghurye">{{cite book | title=Caste and Race in India| last= Ghurye| first= G. S. | authorlink= |coauthors=| year=1991| publisher= Popular Prakashan| location=Bombay | isbn=0836418379}}</cite> * <cite id="ptsrinivasaiyengar">{{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to 600 A. D.| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | authorlink= P. T. Srinivasa Iyengar|coauthors=| year=1929| publisher= | location=}}</cite> * <cite id="universalhistory_1781">{{cite book | title=The Modern part of an universal history from the Earliest Account of Time, Vol VI| last=T. Osborne, C. Hitch, A. Millar, John Rivington, S. Crowder, B. Law & Co, T. Longman, C. Ware| first=| authorlink= |coauthors=| year=1781| publisher= Oxford University| location=London}}</cite> * <cite id="Folk Songs of Southern India">{{cite book | title=The Folk songs of Southern India| last= E. Gover| first= Charles| authorlink= |coauthors=| year=1871| publisher= Higginbotham & Co.| location=Madras}}</cite> * <cite id="Castes and Tribes of Southern India">{{cite book | title=[[Castes and Tribes of Southern India]] Volume I - A and B| last=Thurston| first=Edgar| authorlink= Edgar Thurston|coauthors=[[K. Rangachari]]| year=೧೯೦೯| publisher=Government Press| location=Madras}}</cite> * <cite id="Ritualizing on the Boundaries">{{cite book | title=Ritualizing on the Boundaries: Continuity and Innovation in the Tamil Diaspora| last=W. Clothey| first=Fred| authorlink=|coauthors=| year=2006| publisher=University of South Carolina| location=|isbn=1570036470, ISBN 978-1-57003-647-7}}</cite> *<cite id="P. V. Manickam Naicker">{{cite book | title=The Tamil Alphabet and its Mystic Aspect| last=Naicker| first=P. V. Manickam| year=1917| isbn=8120600207 | publisher=Asian Educational Services,India}}</cite> *<cite id="Slater">{{cite book | title=The Dravidian Elements in Indian Culture| last=Slater| first=Gilbert| year=1924| publisher=E. Benn Limited|authorlink=Gilbert Slater}}</cite> * <cite id="Cochin, Its past and present">{{cite book | title=Cochin, Its Past and its Present| last=Day| first=Francis| authorlink=Francis Day|coauthors=| year=1861| publisher=Gantt Brothers| location=Madras}}</cite> *<cite id="Pathmanathan">{{cite book | title=The Kingdom of Jaffna| last=Pathmanathan| publisher=Arul M. Rajendran| year=1978}}</cite> *<cite id="Migration and Urbanization among Tamil Brahmans">{{cite book | title=From Landlords to Software Engineers: Migration and Urbanization among Tamil Brahmans | url=http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=1631996| last=Fuller| first=C. J.| coauthors=Haripriya Narasimhan| year=2008| publisher=London School of Economics and Political Science}}</cite> *<cite id="Home Life in India">{{cite book | title=Home Life in India| last=Finnemore| first=John| year=1919| publisher=A & C Black Ltd.}}</cite> * <cite id="Zvelebil">{{cite book | title=The Smile of Murugan on Tamil Literature of South India| url=| last=Zvelebil | first=Kamil| authorlink=Kamil Zvelebil| year=1973| publisher=BRILL| isbn=9004035915}}</cite> * <cite id="Companion Studies to the History of Tamil Literature">{{cite book | title=Companion Studies to the History of Tamil Literature | url=| last=V. Zvelebil| first=Kamil|year=1992| publisher=BRILL| isbn=9004093656 | author=link=Kamil Zvelebil}}</cite> * <cite id="Krishnaswami Aiyangar">{{cite book | title=Some Contributions of South India to Indian Culture| last=Aiyangar| first=S. Krishnaswami| year=1919| publisher=University of Calcutta|authorlink=S. Krishnaswami Aiyangar | isbn=8120609999}}</cite> * <cite id="Brahmin Women">{{cite book | title=Brahmin Women| last=Ghosh| first=G. K.| coauthors=Shukla Ghosh| year=2003| publisher=Firma KLM| isbn=8171021077 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</cite> * <cite id="The Tamil Plutarch">{{cite book | title=The Tamil Plutarch, containing a summary account of the lives of poets and poetesses of Southern India and Ceylon | last=Chitty| first=Simon Casie| pages=| year=1859| publisher=Ripley & Strong| location=Jaffna}}</cite> * <cite id="Revolt">{{cite journal| author=E. V. Ramasami| title=Is this Nationalism?| authorlink=Periyar E. V. Ramasami| journal=The Revolt| date=March 27, 1929| page=| url=http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/evrspeach.pdf| format=PDF| access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2010| archive-date=ಜುಲೈ 26, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110726042858/http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/evrspeach.pdf| url-status=dead}}</cite> == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book | title=Brahmin & Non-Brahmin : genealogies of the Tamil political present| last=Pandian| first=M. S. S. Pandian| year=2007| id=ISBN - 8178241625}} * {{cite book | title=Play, Symbolism, and Ritual: A Study of Tamil Brahmin Women's Rites of Passage (American University Studies Series XI, Anthropology and Sociology) (Hardcover)| last=K. Duvvury| first=Vasumathi| year=1991| publisher=Peter Lang Pub Inc| isbn=978-0820411088}} * {{cite book | title=Origin and Early History of Śaivism in South India| last=Sadananda| year=1939| publisher=University of Madras}} * {{cite book | title=Aryans, Jews, Brahmins: Theorizing Authority Through Myths of Identity| last=Figueira| first=Dorothy Matilda|year=2002| publisher=SUNY Press| isbn=0791455319, ISBN 978-0-7914-5531-9}} * {{cite book | title=Brahmins Through the Ages: Their Social, Religious, Cultural, Political, and Economic Life| last=Sharma| first=Rajendra Nath|year=1977| publisher=Ajanta Publications}} * {{cite book | title=Agastya in the Tamil land| last=Pillai| first=K. N. Sivaraja|year=| publisher=University of Madras}} * {{cite book | title=Brahmin Priest of Tamil Nadu| last=Subramaniam| first=Kuppu|year=1974| publisher=Wiley | isbn=0470835354}} * <cite id="Periyar Speeches and Writings">{{cite book|url=https://books.google.com/?id=hgb-MKcsSR0C|title=E. V. Ramasami's Writings and Speeches|accessdate=2008-08-13|publisher=American Research Press|author=W. B. Vasantha Kandasamy, F. Smarandache, K. Kandasamy, Florentin Smarandache|work=Fuzzy and Neutrosophic Analysis of Periyar's Views on Untouchability|isbn=9781931233002|date=2005-12-01}}</cite> * {{Cite book|url=|title=A Century of Change: Caste and Irrigated Lands in Tamilnadu, 1860s-1970s|year=1996|publisher=Manohar|author=Haruka Yanagisawa|work=|isbn=8173041598, ISBN 978-81-7304-159-4|isbn-status=May be invalid - please double check}} * {{Cite book|url=|title=Caste, Nationalism and Ethnicity: An Interpretation of Tamil Cultural History and Social Order|year=1987|publisher=Popular Prakashan|author=Jacob Pandian|work=|isbn=0861321367, ISBN 978-0-86132-136-0}} *{{cite book | last = Pathmanathan | first = Sivasubramaniam | title = The Kingdom of Jaffna:Origins and early affiliations | publisher = Ceylon Institute of Tamil Studies | year= 1974 | location = Colombo | isbn = | pages = 171–173 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} *{{official|http://www.thambraas.com|Tamil Nadu Brahmanar Sangam (THAMBRAAS) or the Tamil Nadu Brahmin Association}} *[http://www.tamilbrahmins.com ''ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ'' ವೇದಿಕೆ] *[http://www.keralaiyers.com ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] *[http://www.kuzhalmannamagraharam.info/ ಕುಳಾಲ್‌ಮನ್ನಗ್ರಹಾರಮ್‌ ಎಂಬ ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಅಗ್ರಹಾರದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] *[http://www.anikode.com ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಸನಿಹ ಅನಿಕೋಡ್‌ ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌ನ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಉಪನಾಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾತಿಗಳು]] dqtyqtjw71ii65didhk2a32404aemta 0 26167 1373489 1339145 2026-05-16T02:25:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373489 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = ABN AMRO Holding N.V. |company_logo = [[Image:ABN-AMRO Logo new colors.svg|200px]] |company_type = [[Privately held corporation|Private]] ''(Partly in temporary [[public ownership]])'' |foundation = 1991 |company_slogan = Making more possible |location = [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್]], [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] |key_people = [[Gerrit Zalm]] (CEO) |products = [[Asset management]]<br/>[[Commercial bank]]ing<br/>[[Investment bank]]ing<br/>[[Private banking]]<br/>[[Retail banking]] |homepage = [http://www.abnamro.com/ www.abnamro.com] |industry = [[Financial services]] |num_employees = 31,000(2010)<ref name="2007ar">{{Cite web |url=http://www.abnamro.com/en/about-abn-amro/facts-and-figures/index.html |title=2010 Website |page=7 |format=pdf |access-date=2010-11-09 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708010035/http://www.abnamro.com/en/about-abn-amro/facts-and-figures/index.html |url-status=dead }}</ref> |subsid = ABN AMRO Bank N.V. | market cap = | revenue = | operating_income = {{Decrease}} €2.6 billion (2009)<ref>{{Cite web |url=http://files.shareholder.com/downloads/ABN/721358834x0x314396/21869c4c-f36b-464b-9192-88455f43fb01/Interim_Financial_Report_30_June_2009_250809.pdf |title=2009 Half year results |access-date=2010-11-09 |archive-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001135341/http://files.shareholder.com/downloads/ABN/721358834x0x314396/21869c4c-f36b-464b-9192-88455f43fb01/Interim_Financial_Report_30_June_2009_250809.pdf |url-status=dead }}</ref> | net_income = {{Decrease}} €2.7 billion (2009)<ref name="2009ar">{{Cite web |url=http://files.shareholder.com/downloads/ABN/721358834x0x314396/21869c4c-f36b-464b-9192-88455f43fb01/Interim_Financial_Report_30_June_2009_250809.pdf |title=2009 Half year report |page=7 |format=pdf |access-date=2010-11-09 |archive-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001135341/http://files.shareholder.com/downloads/ABN/721358834x0x314396/21869c4c-f36b-464b-9192-88455f43fb01/Interim_Financial_Report_30_June_2009_250809.pdf |url-status=dead }}</ref> | assets = {{Decrease}} €912 billion (June 2008)<ref>{{Cite web |url=http://www.group.abnamro.com/common/download/download.cfm?companyid=ABN&fileid=237805&filekey=5a936b6f-308d-4f7f-a188-62eeaea31999&filename=ABN%20Half%20Year%20to%20June%2030%202008.pdf |title=2008 Half year results |format=pdf }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | equity = | owner = [[Kingdom of the Netherlands]] | divisions = | footnotes = | intl = yes }} '''ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ N.V.''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಡಚ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕು ಆಗಿದ್ದು, [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಇದು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಗಾದ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹಠಾತ್ತಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1765ರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಲೀನಗಳ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲ್ಜಿಮೀನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌ (ABN) ಮತ್ತು ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ (AMRO) ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಆದ ಒಂದು ವಿಲೀನದಿಂದಾಗಿ 1991ರಲ್ಲಿ ABN AMRO ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2007ರ ವೇಳೆಗೆ, ABN AMRO [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಎಂಟು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಚೂನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌‌ 500 ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಈ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೇ<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/industries/192/1.html |title=Fortune Global 500 by industry: Banks - Commercial and Savings |date=July 23, 2007 |publisher=CNN |access date=26 July 2010 |access-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819161201/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2007/industries/192/1.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದವು, ಹಾಗೂ 110,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು 63 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು ಸ್ವಾಧೀನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌, ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌ ಇವುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರಿಂದ ಈ ಸ್ವಾಧೀನವು ನಡೆದು, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಮೊದಲ ಎರಡು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದವು. ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹಣವೊದಗಿಸಲೆಂದು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಋಣಭಾರವು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೀಸಲುಗಳನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2007–2010ರ ಅವಧಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಡಚ್‌‌ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿತು; ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು ಸದರಿ ಡಚ್‌‌ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಫೋರ್ಟಿಸ್‌‌ಗೆ ಮೂಲತಃ ಹಂಚಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ದುಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, RBSಗೆ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ UK ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ RFS ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌‌ B.V.ಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ABN AMROದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಾಗರೋತ್ತರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು RBSನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಮಾರಾಟಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿನ ಡಚ್‌‌ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾದ ಗೆರಿಟ್‌ ಜಾಲ್ಮ್‌‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅದರ CEO ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. '''ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕು N.V.''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಶವಾದರೆ, '''ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ N.V.''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವವು ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌‌ನ ವಶವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://files.shareholder.com/downloads/ABN/846756220x0x349284/d539e5bf-f99e-446e-b617-1e650cbe9aec/ABN_News_2010_2_6_language-en.pdf |title=ABN AMRO Group announces the legal renaming of ABN AMRO Bank N.V. to The Royal Bank of Scotland N.V. |publisher=RBS Press release |access-date=2010-11-09 |archive-date=2011-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001135808/http://files.shareholder.com/downloads/ABN/846756220x0x349284/d539e5bf-f99e-446e-b617-1e650cbe9aec/ABN_News_2010_2_6_language-en.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.abnamro.com/pressroom/pressreleasedetail.cfm?ReleaseID=414245 ಸ್ಪ್ಲಿಟ್‌ ಇನ್‌ಟು ದಿ ನ್ಯೂ ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಂಡ್‌ RBS N.V. ಇನ್‌ ದಿ ಫಸ್ಟ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205045319/http://abnamro.com/pressroom/pressreleasedetail.cfm?ReleaseID=414245 |date=2010-02-05 }} ABN AMRO ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ. 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 7</ref> ಈ ದಿನಾಂಕದಂದು, ಡಚ್‌‌ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, RBSನ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವುಗಳಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಲೀನದ ರದ್ದತಿಗೊಳಗಾದವು.<ref>[http://www.abnamro.com/pressroom/pressreleasedetail.cfm?releaseid=443373 ABN AMRO ಕಂಪ್ಲೀಟ್ಸ್‌ ಲೀಗಲ್‌ ಡೀಮರ್ಜರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417040929/http://www.abnamro.com/pressroom/pressreleasedetail.cfm?ReleaseID=443373 |date=2010-04-17 }} ABN AMRO ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 8</ref> ABN AMRO ಹೆಸರನ್ನು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತಾನು ಖರೀದಿಸಿದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಸಮೂಹದೊಳಗಿನ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡವು ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. <ref>[http://gbm.rbs.com/gbmassets/documents/PDFs/gp1332/USA_FAQ.pdf FAQಸ್‌: ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ N.V. ಲೀಗಲ್‌ ಎಂಟೈಟಿ ರೀನೇಮಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದಿ US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100203021129/http://gbm.rbs.com/gbmassets/documents/PDFs/gp1332/USA_FAQ.pdf |date=2010-02-03 }} ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ</ref> 2010ರಲ್ಲಿ, ''ABN AMRO ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌'', ''ABN AMRO ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌'' ನ ಹಿಂದಿನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ''ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌‌'' ನ ಜೊತೆಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮಾಲೀಕನಾದ ABN AMRO ಗ್ರೂಪ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹಿಂದೆ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ''ಮೀಸ್‌ಪಿಯರ್‌ಸನ್‌'' ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಹಾಗೂ ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಡೈಮಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜ್ಯುವೆಲ್ರಿ ಗ್ರೂಪ್‌‌'' ಇವೂ ಸಹ ಈ ವಿಲೀನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. 2010ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು, ABN AMRO ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಇದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 2011ರವರೆಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಟ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು=== ಡಚ್‌‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌‌‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, Iನೇ ರಾಜ ವಿಲಿಯಂ 1824ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌ಷ್‌ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌-ಮಾಟ್ಸ್‌ಚಾಪ್ಪಿಜ್‌ (NHM) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದು ABN AMROವಿನ ಪ್ರಧಾನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1964ರಲ್ಲಿ ''ಟ್ವೆಂಟ್‌ಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ'' ಜೊತೆಗೆ ಸದರಿ NHM ವಿಲೀನಗೊಂಡು, ಆಲ್ಜಿಮೀನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌ (ABN) ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. 1871ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ''ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌‌ಷ್‌‌‌ ಬ್ಯಾಂಕು'', 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ''ರೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ಷ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡು (1765ರಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ''ಡೆಟರ್‌ಮೀಜರ್‌ ವೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ &amp; ಜನ್‌.'' ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ವಿಲೀನದ ಭಾಗವಾಗಿ) AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ABN AMROವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು, 1991ರಲ್ಲಿ ABN ಮತ್ತು AMRO ಬ್ಯಾಂಕು ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು. ಈ ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳ ಮೂಲಕ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಗರೋತ್ತರದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ABN AMRO ಗಳಿಸಿತು. NHM ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಶಾಖಾ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸೌದಿ ಹಾಲೆಂಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಳೆಯ NHMನ ಜೆಡಾಹ್‌ ಶಾಖೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ABN AMRO ಇನ್ನೂ 40%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಸದರಿ ಸೌದಿ ಹಾಲೆಂಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಪಾರ್ಟಿ ಫಾರ್‌ ಫ್ರೀಡಂ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಡಚ್‌‌ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಾಲೆಂಡ್‌ಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌-ಯುನೀ (HBU) ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಗಿದ್ದು, 1933ರಲ್ಲಿ ''ಹಾಲೆಂಡ್‌ಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವೂರ್‌ ಡೆ ಮಿಡೆಲ್ಲಂಡ್‌ಷ್‌ ಝೀ'' (HBMZ) ಮತ್ತು ''ಹಾಲೆಂಡ್‌ಷ್‌ ಜೂಯಿಡ್‌-ಅಮೆರಿಕಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌'' ನಡುವಣ ಉಂಟಾದ ವಿಲೀನದಿಂದ ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಖೆಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ABN AMROಗೆ ನೀಡಿತು. ಚಿಕಾಗೊ ಮೂಲದ ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ABN 1979ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ABN ಮತ್ತು AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿಲೀನವಾದ ನಂತರ, ಮುಂದುವರಿದ ಅನೇಕ ಸ್ವಾಧೀನಗಳ ಮೂಲಕ ABN AMRO ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು; 1996ರಲ್ಲಿ ಆದ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ ಉಪನಗರದ ಮೂಲದ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ ಫೆಡರಲ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖರೀದಿ ಹಾಗೂ 2001ರಲ್ಲಿ ಆದ ಮಿಚಿಗನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ನ ಖರೀದಿಗಳು ಈ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನೂ ನಾವು ''ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ದಿ ಚಿಕಾಗೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1995ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ABN ಆಮ್ರೊ ಖರೀದಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1995/09/27/business/abn-amro-is-seen-making-acquisition.html | work=The New York Times | title=ABN-Amro Is Seen Making Acquisition | date=September 27, 1995}}</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಧೀನಗಳಲ್ಲಿ, 1998ರಲ್ಲಿ ಆದ ಬ್ಯಾಂಕೊ ರಿಯಲ್‌ ಎಂಬ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹಾಗೂ 2006ರಲ್ಲಿ ಆದ ಆಂಟೋನ್‌ವೆನೆಟಾ ಎಂಬ ಇಟಲಿಯ‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. 2000ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ಡಚ್‌‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಬೌಫಾಂಡ್ಸ್‌ <ref>[http://www.dutchnews.nl/news/archives/2010/03/dirty_tricks_during_bouwfonds.php "ಡರ್ಟಿ ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್‌ ಬೌಫಾಂಡ್ಸ್‌ ಪ್ರೈವೆಟೈಸೇಷನ್‌,"] ''DutchNews.nl'' (2010ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 31)</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಮಾನ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲೂ ಇದು ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬೌಫಾಂಡ್ಸ್‌ನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ABN AMRO ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ===ಸಂಧಿಕಾಲವೊಂದನ್ನು ತಲುಪುವಿಕೆ=== 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ABN AMRO ಒಂದು ಸಂಧಿಕಾಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ತನ್ನ ಸಮಾನಸ್ಕಂದರ ಸಮೂಹದ 5 ಅಗ್ರಗಣ್ಯರ ಪೈಕಿ ತನ್ನನ್ನು ಇರಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ROEಯನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಗುರಿಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ CEO ಆಗಿದ್ದ ರಿಜ್ಕ್‌ಮನ್‌ ಗ್ರೊಯೆನಿಕ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ ಆದ ತನ್ನ ನೇಮಕಾತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. 2000ದ ವರ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 2005ರವರೆಗೂ, ABN AMROದ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಬೆಲೆಯು ಸ್ಥಗಿತವಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ಅನುಪಾತವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟು 69.9%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಕಳಪೆ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಲಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡು 192%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು. ಅವಿರತವಾದ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮಾರಾಟಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭಗಳು ಏರಿದವು. ABN AMRO ವಿಘಟನೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಳೆದ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಕರೆಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 21ರಂದು TCI ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌‌ನಿಂದ (ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಯಿಂದ) ಕರೆಯು ಬಂದಿತು. ABN AMROದ ಒಂದು ವಿಲೀನ, ಸ್ವಾಧೀನ ಅಥವಾ ವಿಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭಾಪತಿಯನ್ನು ಸದರಿ TCI ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌ ಕೇಳಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಿತ್ತು. 2007ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಷೇರುದಾರರ ಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನವಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುವಂತೆ ಸಭಾಪತಿಯನ್ನು TCI ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಲೀನದ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾವು ಏಕನಿಷ್ಠ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಎಂಬ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌]] ಬ್ಯಾಂಕು ಹಾಗೂ ABN AMRO ಎರಡೂ ಸಹ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಘಟನೆಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡವು. === ಸ್ವಾಧೀನದ ಕದನ=== ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು, 2007ರ ಷೇರುದಾರರ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ABN AMRO ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. TCI ವತಿಯಿಂದ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ವಿಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನವಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಂತಿರುವ ಒಂದು ಶಿಫಾರಸು ಕೂಡಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6469417.stm BBC NEWS | ಬಿಸಿನೆಸ್‌ | ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಇನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲುಸಿವ್‌ ABN ಟಾಕ್ಸ್‌‌]</ref> [[File:IJsseltoren Zwolle.jpg|thumb|right|ಝ್ವೋಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ABN AMRO ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 18ರಂದು ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ (RBS) ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕು ವ್ಯವಹಾರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲು ABN AMROನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. RBS, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌, ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌‌]]ನ ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನೊ (ಈಗ ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವು ABN AMROಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸವಾಲುಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೂಗುವ ಮತ್ತು ಅದಾದ ನಂತರ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಕಂಪನಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಘಟನೆಯಾಗುವ ಅಂಶಗಳು ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾವದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವ್ಯವಹಾರದ ಅನುಸಾರ, ABNನ ಚಿಕಾಗೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ, ಮತ್ತು ABNನ ಸಗಟು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು RBS ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌ ಬ್ಯಾಂಕು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಫೋರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಡಚ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ನಿಂದ ನಡೆಯುವ ABN AMROದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸ್ವಾಧೀನದ ಕುರಿತಾಗಿ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 23ರಂದು ABN AMRO ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿದವು. ಇದು 67 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು 21 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ವ್ಯವಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6582507.stm BBC NEWS | ಬಿಸಿನೆಸ್‌ | ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಅಗ್ರೀಸ್‌ £45 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಡಚ್‌‌ ಡೀಲ್‌]</ref> ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ABN AMRO ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ತಾನು 72 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸುವುದಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ RBS-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಸೂಚಕ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು. ಮರುದಿನ ನಡೆದ ಷೇರುದಾರರ ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 68%ನಷ್ಟು ಷೇರುದಾರರ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ, TCI ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮನವಿಯಂತೆ ವಿಘಟನೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6590741.stm BBC NEWS | ಬಿಸಿನೆಸ್‌ | RBS ವೂಸ್‌ ABN ವಿತ್‌‌ £49 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಬಿಡ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌]</ref> ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆಯ ಮಾರಾಟವು ಅನೇಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತು: ಅಂದರೆ, RBSನ ಸವಾಲುಬೆಲೆ ಕೂಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. US ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೆಡೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಲೆಂದು RBS ಇದನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಮೂಹದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು, ಸಿಟಿಜನ್ಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಚಾರ್ಟರ್‌ ಒನ್‌ ಇವುಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ABNನ ಷೇರುಗಳ ಪೈಕಿ 20 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಷೇರುದಾರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ [http://www.veb.net/overveb/code.php?codenr=91&amp;SID=0767cc89e5eb76d4e71f0c9ab3a73346 ಡಚ್‌‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006134440/http://www.veb.net/overveb/code.php?codenr=91&SID=c1ae49a1789999445c10fb33ba04c289 |date=2008-10-06 }} (ವೆರೆನಿಗಿಂಗ್‌ ವಾನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟೆನ್‌ಬೆಜಿಟ್ಟರ್ಸ್‌) 2007ರ ಮೇ 3ರಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡಚ್‌‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು; ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ಮಾರಾಟದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಸದರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ABN AMROದೊಂದಿಗೆ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸದ್ಯದ ವಿಲೀನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ, ಮತ್ತು ವಿಲೀನ/ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಷೇರುದಾರರ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲು ABN AMRO ಷೇರುದಾರರು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಚ್‌‌ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಲಾಸ್ಯಾಲ್ಲೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಲೀನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[File:Aurora Place.jpg|thumb|right|200px|ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ABN AMRO.]] ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪೂರ್‌ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌ ಜುಲೈ 23ರಂದು ABN AMROಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ‌ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತಾದರೂ, RBS ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಸ್ತಾವವಿನ್ನೂ ಅದಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಾರ್‌‌ಕ್ಲೇಸ್‌ನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಸವಾಲುಬೆಲೆಯ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 35.73 €ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕಿಂತ 4.3%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. 37%ನಷ್ಟು ನಗದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವವು, RFS ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಒಂದು ವಾರದ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 38.40 €ನಷ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವವು ಲಾ ಸ್ಯಾಲ್ಲೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಆ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತು ABN AMRO ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ABNನ ಹೂಡಿಕಾ-ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಏಷ್ಯನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈಗ RBS ಇತ್ಯರ್ಥಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. === ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ವಿಘಟನೆ=== RBS ನೇತೃತ್ವದ ಸಮೂಹದಿಂದ ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜುಲೈ 30ರಂದು ABN AMRO ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, "ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ" ಮಂಡಳಿಯು ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತಾವವು AMROದ “ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ”ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತು. RBS, ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ 98.3ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಸವಾಲುಬೆಲೆಯು, ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕಿಂತ 9.8%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ABN AMROಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸವಾಲುಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, RBS-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸವಾಲುಬೆಲೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುವುದರ ಕುರಿತಾದ, ಹಾಗೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ABN AMROಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅದರ ಯೋಜಿತ ವಿಘಟನೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಮಾರ್ಗವು ನಿಚ್ಚಳವಾದಂತಾಯಿತು. ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ಗೆ ABN AMROದ ಡಚ್‌‌ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ದಕ್ಕಿದರೆ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕೊ ರಿಯಲ್‌ ಹಾಗೂ [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕಾ ಆಂಟೋನ್‌ವೆನೆಟಾ ಇವುಗಳು ಬ್ಯಾಂಕೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌‌ಗೆ ದಕ್ಕಿದವು; ಮತ್ತು ABN AMROದ ಸಗಟು ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು RBSಗೆ ದಕ್ಕಿದವು. ABN AMRO ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನೇತೃತ್ವದ RFS ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 9ರಂದು ತನ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು; ಡಚ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಷೇರುಗಳ ಪೈಕಿ 86 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಷೇರುದಾರರು, RFS ಸಮೂಹದ ವತಿಯಿಂದ ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 70ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಹೊರಬಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಔಪಚಾರಿಕ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಹಾದಿಯನ್ನು, ಈ ಮಟ್ಟದ ಅನುಮೋದನೆಯು ನಿಚ್ಚಳಗೊಳಿಸಿತು. 13 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 10ರಂದು ಸಮೂಹವು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಬೇಷರತ್ತಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ 35.60 €ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 38 €ನಷ್ಟಿದ್ದ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಅತೀವವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ABN AMROದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ರಿಜ್ಕ್‌ಮನ್‌ ಗ್ರೊಯೆನಿಕ್‌, ತನ್ನ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7029297.stm BBC NEWS | ಬಿಸಿನೆಸ್‌ | ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಅಬಂಡನ್ಸ್‌ ABN AMRO ಆಫರ್‌‌]</ref> ===2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಭಾವ=== ====RBS==== {{Further|[[Royal Bank of Scotland Group#2008-2009 financial crisis]]}} [[File:ABNAMRO Dubai.jpg|thumb|right|ದುಬೈಯಲ್ಲಿರುವ ABN AMRO.]] 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22ರಂದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು RBS ಘೋಷಿಸಿತು; ಕಳಪೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದ 5.9 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಮುಖಬೆಲೆ-ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲೆಂದು ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳದ ರೂಪದಲ್ಲಿ 12 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಾಗೂ ABN AMROದ ಖರೀದಿಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಮೀಸಲುಗಳನ್ನು ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವು ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೀಡಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13ರಂದು, ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಾರುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ UK ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ ಘೋಷಿಸಿದ. ಹಣಕಾಸಿನ ವಲಯದ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ, ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ TSB ಮತ್ತು HBOS ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಇವುಗಳಿಗೆ 37 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ (64 ಶತಕೋಟಿ $, 47 ಶತಕೋಟಿ €) ಒಂದು ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯು ತುಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. RBSನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಒಟ್ಟು ಮಾಲೀಕತ್ವವು 58%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಮೂಹದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಸರ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ ಗುಡ್‌ವಿನ್‌ ತನ್ನ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಅದು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 28 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು RBS ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಪೈಕಿ 20 ಶತಕೋಟಿ £ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ABN AMROದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.thisismoney.co.uk/investing-and-markets/article.html?in_article_id=467890&amp;in_page_id=3 ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಕ್ರಾಶ್‌ ಆನ್‌ RBS £28 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಲಾಸ್‌]</ref> ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಆದ್ಯತಾ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ RBSನಲ್ಲಿನ ಅದರ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 70%ನಷ್ಟು ಆಯಿತು.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/was-abn-the-worst-takeover-deal-ever-1451520.html ವಾಸ್‌ ABN ದಿ ವರ್ಸ್ಟ್‌ ಟೇಕ್‌ಓವರ್‌ ಡೀಲ್‌ ಎವರ್‌?] ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ರಾಬಿನ್ಸ್‌. ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌. 20 ಜನವರಿ 2009</ref> ====ಫೋರ್ಟಿಸ್‌==== {{Further|[[Fortis (finance)#ABN AMRO and its aftermath]]}} [[File:ABN AMRO4.jpg|thumb|right|ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ABN AMRO ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ.]] ABN AMRO ವ್ಯವಹಾರವು ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬರಿದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ CEO ಜೀನ್‌ ವೊಟ್ರಾನ್‌ ತನ್ನ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/markets/2008/06/26/fortis-capital-update-markets-equity-cx_vr_0626markets23.html |title=ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಸಫರ್ಸ್‌ ABN ಪೇನ್‌ - ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌‌ |access-date=2010-11-09 |archive-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002125244/http://www.forbes.com/markets/2008/06/26/fortis-capital-update-markets-equity-cx_vr_0626markets23.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=11751202 ಮಿಕ್ಸ್ಡ್‌ ಫಾರ್ಚೂನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಬಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ABN AMRO - ದಿ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌]</ref><ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&amp;sid=aSgzfhmC0LSU&amp;refer=europe ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಔಸ್ಟ್ಸ್‌ ಚೀಫ್‌ ವೊಟ್ರಾನ್‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ABN AMRO ಡೀಲ್‌ ಟಿಪ್ಲೀಟ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌] ಮಾರ್ಟಿಜ್ನ್‌ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ಸ್ಟಾರೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌‌ಬರ್ಗ್. 11 ಜುಲೈ 2008</ref> ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅದರ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವು, ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ABN AMROದ ಬೆನೆಲಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ (ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರದ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿರುವ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್‌ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಗಿತ್ತು.<ref>[https://archive.is/20121209231508/www.iht.com/articles/2008/07/13/business/fortis.php ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಚೀಫ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ ಔಟ್‌; ಚೇರ್‌ಮನ್‌ ನೌ ಫೇಸಸ್‌ ಷೇರ್‌ಹೋಲ್ಡರ್‌ ಆಂಗರ್‌ - ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌]</ref> RFS ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ತಾನು ಆಶಿಸಿಸುವುದಾಗಿ 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು; ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ (ಅಂದರೆ, ಸ್ವತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ (ಅಸೆಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ) RFS ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.yourquestions.fortis.com/en/1641-All_questions.html?all=1 |title=ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆನ್ಸರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಸೈಟ್‌ |access-date=2010-11-09 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020164643/http://www.yourquestions.fortis.com/en/1641-All_questions.html?all=1 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dutchnews.nl/news/archives/2008/06/fortis_abn_amro_selloff_in_tro.php ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ABN AMRO ಸೆಲ್‌-ಆಫ್‌ ಇನ್‌ ಟ್ರಬಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416051200/http://www.dutchnews.nl/news/archives/2008/06/fortis_abn_amro_selloff_in_tro.php |date=2013-04-16 }} ಡಚ್‌‌ ನ್ಯೂಸ್‌. 16 ಜೂನ್ ‌2008</ref> ====ಫೈಸಲಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರುನಾಮಕರಣ==== ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌, ಆಲ್ಪ್‌ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು CPP ಇವುಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ, AAC ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌‌‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 32 ಐರೋಪ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿನ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು|ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ]] ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ RFS ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು; 1.5 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಈ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಹಾರವು ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ದ್ವಿತೀಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿತು.<ref>"[http://www.pionline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080812/REG/553466536 ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸ್ನ್ಯಾಗ್ಸ್‌ ABN AMRO ಯುನಿಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202112513/http://www.pionline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080812%2FREG%2F553466536 |date=2009-02-02 }}." ಪೆನ್ಷನ್ಸ್‌ &amp; ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 12, 2008.</ref><ref>[http://www.penews.com/magazine/news/content/2451547473 ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್‌ ಆಫರ್ಡ್‌ ಟು ಆಫ್‌ಲೋಡ್‌ ABN ಆಮ್ರೊ'ಸ್‌ ಸೆಕಂಡರೀಸ್‌]</ref> 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗಾನ್ಸ್‌ ಷೇರು-ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು RBS ಮಾರ್ಗಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ RBS ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://news.smh.com.au/breaking-news-business/abn-amro-morgans-rebrands-to-rbs-morgans-20090910-fjaq.html ABN AMRO ಮಾರ್ಗಾನ್ಸ್‌ ರೀಬ್ರಾಂಡ್ಸ್‌ ಟು RBS ಮಾರ್ಗಾನ್ಸ್‌] ಆಲಿಸನ್‌ ಬೆಲ್‌‌. ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್. 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2009</ref> ಇದಾದ ನಂತರ, ABN AMROದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಘಟಕವನ್ನು RBS ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರು-ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.rbs.com.au/default.aspx?page=29&amp;news=41 RBS ಅನೌನ್ಸಸ್‌ ದಿ ರೀಬ್ರಾಂಡಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ABN AMRO ಇನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303133837/http://www.rbs.com.au/default.aspx?page=29&news=41 |date=2012-03-03 }} ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ. 16 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009</ref> [[ಭಾರತ]] <ref>[http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=385162 ABN ಆಮ್ರೊ ಗೆಟ್ಸ್‌ ರೀ-ಬ್ರಾಂಡಿಂಗ್‌ ನಾಡ್‌] ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌. 10 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010</ref> ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಅರಬ್‌ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ತಾನು ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ, ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿ 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 10ರಂದು RBS ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data/business/2010/February/business_February152.xml&amp;section=business&amp;col= UAE’ಸ್‌ ABN ಆಮ್ರೊ ಬಿಕಮ್ಸ್‌ RBS ಆನ್‌ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150403082006/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data%2Fbusiness%2F2010%2FFebruary%2Fbusiness_February152.xml&section=business&col= |date=2015-04-03 }} ಖಲೀಜ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌. 5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010</ref>. 1.8 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ತಾನು ಖರೀದಿಸುವುದಾಗಿ HSBC ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/banking/finance/banking/HSBC-to-buy-RBSs-India-retail-commercial-bank-operations/articleshow/6119654.cms |title=HSBC to buy RBS's India retail, commercial bank operations |access-date=2010-11-09 |archive-date=2010-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810110434/http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/banking/finance/banking/HSBC-to-buy-RBSs-India-retail-commercial-bank-operations/articleshow/6119654.cms |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.financialexpress.com/news/abn-amro-begins-rebranding-despite-hsbc-bid/577183/ ABN ಆಮ್ರೊ ಬಿಗಿನ್ಸ್‌ ರೀಬ್ರಾಂಡಿಂಗ್‌ ಡಿಸ್ಪೈಟ್‌ HSBC ಬಿಡ್‌] ದಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌. 9 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010</ref> ====ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವ==== 2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೂ (16.8ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ) ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿತು; ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ಗೆ ಆಗ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ABN-AMROದ ಭಾಗಗಳೂ ಸಹ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, ಡಚ್‌‌ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ ಮತ್ತು ABN AMRO ಭಾಗಗಳ ವಿಲೀನವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದಾಗಿ ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಡೆ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌ಷ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಇಟ್‌ ಈಸ್‌ ಲೈಕ್ಲಿ ದಟ್‌ ದಿಸ್‌ ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿಲ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯೂ ಟು ಆಪರೇಟ್‌ ಆಸ್‌ 'ABN AMRO' ಬಿಕಾಸ್‌ ದಿ ಅಸೆಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ABN AMRO ಆರ್‌ ಮಚ್‌ ಲಾರ್ಜರ್‌ ದ್ಯಾನ್‌ ದಿ ಅಸೆಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌. [http://www.minfin.nl/english/News/Newsreleases/2008/10/The_State_of_the_Netherlands_fully_acquires_Fortis_Bank_Nederland_Fortis_Insurance_Netherlands_Fortis_Corporate_Insurance_and_the_Fortis_share_in_ABN_AMRO_Holding ಡಚ್‌‌ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆಯ ಘೋಷಣೆ]</ref> ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಸಮೂಹದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ-ಮೂಲದ ಫೋರ್ಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಷೇರುದಾರರು ಒಂದು ಕಾನೂನು ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದೂ ಅವರ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಕಾನೂನು ದಾವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಫಲಿತಾಂಶವು ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿದೆ. ಡಚ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ABN AMROದ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು, RBS ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಲೀನದ ರದ್ದತಿಗೊಳಗಾದವು. ಇದು ABN AMRO ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಒಳಗಡೆಯೇ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಸ್ತಿತ್ವ; ಈ ಎರಡೂ ಸಹ ಡಚ್‌‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ<ref>{{Cite web |url=http://www.infogrok.com/index.php/financial-services/abn-amro-completes-legal-demerger.html |title=ABN AMRO ಕಂಪ್ಲೀಟ್ಸ್‌ ಲೀಗಲ್‌ ಡೀಮರ್ಜರ್‌‌ |access-date=2010-11-09 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529030948/http://www.infogrok.com/index.php/financial-services/abn-amro-completes-legal-demerger.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವು. ===ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌ SEC ಕಾನೂನು ದಾವೆ=== {{Main|Goldman Sachs#SEC civil fraud lawsuit, filed in April 2010}}ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ನ CDO ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರ ವಿರುದ್ಧ 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16ರಂದು ABN ಆಮ್ರೊ ದಾವೆ ಹೂಡಿದಾಗ, SECನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ABN ಆಮ್ರೊ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ CDOನ ವಿಧಿಬದ್ಧವಾದ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ABN ಆಮ್ರೊ ಅದರ ತಪ್ಪುಬದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದು SEC ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ABN ಆಮ್ರೊ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದ CDOಗಳು ಒಂದು ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ CDS ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಎದುರುಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌ ಒಂದರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಅದು ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, IKB (ಒಂದು ಜರ್ಮನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕು) ಮತ್ತು ABN-Amro ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಸಹ SEC ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಪಾಲ್‌ಸನ್‌ & ಕೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಹೆಡ್ಜ್‌ ಫಂಡ್‌, ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ನಿಂತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.docstoc.com/docs/34446105/Goldman-SEC|title=SEC Goldman Suit Court Fillings|date=16 April 2010}}</ref> ==ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು== ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ 15 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಅದರ 32,000 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ 5,000ದಷ್ಟು ಮಂದಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 14 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ-ನಿವ್ವಳ-ಯೋಗ್ಯ ಗಿರಾಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಾತ್ರಧಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಇದರ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ; ಸದರಿ ವಿಶೇಷತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿ (ಇಂಧನ), ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂಥ ವಲಯಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಗದೇ, ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ, ವಿನಿಮಯ & ಸುಫರ್ದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಲಯಗಳೂ ಸೇರಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.<ref>[http://www.fins.com/Finance/Companies/1/ABN-AMRO-Bank-N-V ABN AMRO ಬ್ಯಾಂಕ್‌ N.V. ಓವರ್‌‌ವ್ಯೂ] FINS.com. 2010ರ ಜುಲೈ 19ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಹಣಕಾಸಿನ ದತ್ತಾಂಶ== {| class="wikitable sortable " border="3" |+ <td>'''ಹಣಕಾಸಿನ ದತ್ತಾಂಶ''' </td> ! ವರ್ಷಗಳು ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 |- | ಮಾರಾಟ ಬಡ್ಡಿಯ ನಿವ್ವಳ | 18.280 ದಶಲಕ್ಷ € | 18.793 ದಶಲಕ್ಷ € | 19.793 ದಶಲಕ್ಷ € | 23.215 ದಶಲಕ್ಷ € | 27.641 ದಶಲಕ್ಷ € |- | EBITDA | 4.719 ದಶಲಕ್ಷ € | 5.848 ದಶಲಕ್ಷ € | 6.104 ದಶಲಕ್ಷ € | 6.705 ದಶಲಕ್ಷ € | 6.360 ದಶಲಕ್ಷ € |- | ಸಮೂಹದ ನಿವ್ವಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಷೇರು | 2.267 ದಶಲಕ್ಷ € | 3.161 ದಶಲಕ್ಷ € | 4.109 ದಶಲಕ್ಷ € | 4.443 ದಶಲಕ್ಷ € | 4.780 ದಶಲಕ್ಷ € |- | ಸಿಬ್ಬಂದಿ | 105,000 | 105,439 | 105,918 | 98,080 | 135,378 |} : :: ::: :::: ::::: ::::::''ಮೂಲ: [http://www.opesc.org/fiche-societe/fiche-societe.php?entreprise=AMRO OpesC]''' ==ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು== ABN AMROದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು: *‌‌ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಗರ್ಜೆನಿಡ್ಜ್‌, ಹಿಂದೆ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದವ, ABN AMROದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗಿ ==ಚಿಕ್ಕ-ಚೊಕ್ಕ ವಿಷಯಗಳು== ===ಹೆಸರು ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಗುಣಿತ=== ಎಲ್ಲವೂ ದಪ್ಪಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ABN AMRO ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ತನಗೆ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾದ ಆಲ್ಜಿಮೀನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೆಡೆರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ಇವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯನ್ನು ಇದು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಎರಡನೇ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಪಟ್ಟಣದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು AMROವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 'ABN'ನ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುವಂತೆ ಮತ್ತು 'Amro' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪದವಾಗಿರುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೆಲವೊಂದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇದರ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು 'ABN ಆಮ್ರೊ' ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ/ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕುರಿತಾದ ಲಿಖಿತ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಕೇವಲ ದಪ್ಪಕ್ಷರಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕು ಸ್ವತಃ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಮೌಖಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ABN ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂದಷ್ಟೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ===ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ=== ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಗುರಾಣಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಗೃಹವು ABN AMROಗಾಗಿ 1991ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕು ಹಾಗೂ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Portal|Companies}} *ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌ನ ಇತಿಹಾಸ *ಪ್ರಧಾನ ವಿತರಣೆಗಾರರು *ಐರೋಪ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|ABN AMRO}} * [http://www.abnamro.com ABN AMRO ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] * [http://video.marketwatch.com/market/business/abn-amro.htm?cpg=1 ABN ವಿಡಿಯೋ ಅಂಡ್‌ ಆಡಿಯೋ ಆನ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ವಾಚ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612201214/http://video.marketwatch.com/market/business/abn-amro.htm?cpg=1 |date=2008-06-12 }} {{Template group |list = {{Royal Bank of Scotland Group}} {{Dutch financial services companies}} {{Major investment banks}} {{Members of Euro Banking Association}} }} {{DEFAULTSORT:Abn Amro}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪಟ್ಟೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನ ಗತಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರುಪೊ ಸ್ಯಾಂಟ್ಯಾಂಡರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] [[ವರ್ಗ:ABN AMRO]] 272pmnntv3phzj6cz8vhfte7jcf7074 0 27308 1373513 1340154 2026-05-16T05:41:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373513 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_logo = [[Image:ONGC Logo.svg|150px]] | company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{BSE|500312}}, {{NSE|ONGC}}) | foundation = 14 August 1956 | location = [[Dehradun]], [[Uttaranchal]], India | key_people = R. S. Sharma <br /> ([[Chairman]] & [[Managing Director|MD]]) | industry = [[List of petroleum companies|Oil and Gas]] | products = [[Petroleum]]<br />[[Natural gas]]<br />[[Petrochemicals]] | revenue = {{profit}} US$ 21.447 billion <small>(2010)</small><ref name=f500>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6362.html|title=Fortune Global 500 Rankings|date=26 July 2010|publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|accessdate=24 November 2010|archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101123072928/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6362.html|url-status=dead}}</ref> | net_income = {{profit}} US$ 4.089 billion <small>(2010)</small><ref name=f500/> | assets = US$ 37.264 billion <small>(2010)</small><ref name=f500/> | equity = {{increase}} US$ 22.590 billion (2010)<ref name=f500/> | num_employees = 33,924 <small>(2010)</small><ref name=f500/> | parent = | subsid = | homepage = [http://www.ongcindia.com/ www.ONGCIndia.com] | footnotes = }} [[File:ONGC Oil Platform.jpg|thumb|right|ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಂಬೇ ಹೈನಲ್ಲಿರುವ ONGC ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪ ವೇದಿಕೆ]] '''ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌/ ಆಯಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ‌ ('''ONGC''' ) ({{BSE|500312}}, {{NSE|ONGC}}) ಎಂಬುದೊಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ 500 ಮಟ್ಟದ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದ್ದು 413,<ref name="f500" /> ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ(ರ್ರ್ಯಾಂಕ್‌‌‌)ವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 77%ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 81%ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ/ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 14ನೇ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 1956ರಂದು ಆಯೋಗವೊಂದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 74.14%ರಷ್ಟು ಈಕ್ವಿಟಿ(ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು)ಗಳಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಬಹು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ONGC beats China's CNOOC to become Asia's No.1 E&P firm">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/energy/oil--gas/ONGC-beats-Chinas-CNOOC-to-become-Asias-No1-EP-firm/articleshow/6864233.cms|title=ONGC beats China's CNOOC to become Asia's No.1 E&P firm|coauthors=Press Trust of India|date=November 3, 2010|publisher=The Economic Times|language=English|accessdate=3 November 2010|location=SINGAPORE}}</ref> ಭಾರತದ 26 ಜಲಜಶಿಲಾವೃತ ರೇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಕುರಿತು ಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಅಗತ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ 30%ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ 11,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿರುವಷ್ಟು ದೂರದ ಕೊಳಾಯಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತದೆ. 2010ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ಲಾಟ್ಸ್‌ ಅಗ್ರ 250 ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನಶಕ್ತಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 18ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|author=[[Platts]], Nov 2, 2010 |url=http://www.platts.com/Top250Home |title=Platts Top 250 Global Energy Company Rankings |accessdate=2010-11-03}}</ref>. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವದ no.1 ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ E&amp;P ಕಂಪೆನಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಸ್ಥಾಪನೆ/ತಳಪಾಯ=== [[File:Solitary Oil Rig In The Arabian Sea.jpg|thumb|right|ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ONGC ತೈಲಬಾವಿ ಯಂತ್ರ]] 1960ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಆಯೋಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1959ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯೊಂದರ ಮುಖಾಂತರ ಈ ಆಯೋಗವನ್ನು ಶಾಸನವಿಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದುದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳು ದೊರಕಿದವು. ===1960-2007=== ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದಂದಿನಿಂದ, ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಬಗೆಗಿನ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೀಮಿತ ತೈಲ ಪ್ರವಾಹದ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ಕಾರ್ಯಸಾಧುವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. 1959ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ, [[ಭಾರತ]]ದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೀನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾಂಬೆ (ಗುಜರಾತ್‌‌‌) ರೇವುಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನವೀನ ತೈಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ (ಈಗ ಮುಂಬಯಿ ಹೈ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ), ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯೂ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌‌ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 5 ಶತಕೋಟಿ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌‌ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ, ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ತೈಲನಿಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡಬಲ್ಲ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ===1990ರ ಅನಂತರ=== [[File:HAL Dhruv edited.jpg|thumb|ಮುಂಬಯಿ ಕರಾವಳಿಯ ಹೊರಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ONGC'ಯ HAL ಧೃವ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌.]] 1990ರ ನಂತರ, ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತಾದುದರಿಂದ, ತದನಂತರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಭಾಗಶಃ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮರು-ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಈ ಹಿಂದಿದ್ದ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಆಯೋಗದ ಉದ್ಯಮ/ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ Ltd ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ನಂತರ, ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ 2ರಷ್ಟನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹರಾಜಿನ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂಪಡೆತ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ONGC ನೌಕರರಿಗೆ ಪ್ರತಿಶತ 2ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ONGC, ಇಂಡಿಯನ್‌‌ ಆಯಿಲ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ (IOC) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ Ltd.(GAIL) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರರ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಮಾರ್ಚ್‌‌ 1999ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ONGCಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಶತ 10ರಷ್ಟನ್ನು IOC ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಶತ 2.5ರಷ್ಟನ್ನು GAILಗೆ ಮಾರಿತು. ಈ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯು ಪ್ರತಿಶತ 84.11ಕ್ಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. 2002-03ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮ್ಯಾಂಗಲೋರ್‌ ರಿಫೈನರಿ ಅಂಡ್‌ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (MRPL) ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಬಿರ್ಲಾ ಸಮೂಹದಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ, ONGC ವಿದೇಶ್‌‌ Ltd. (OVL) ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳತ್ತವೂ ತನ್ನ ಕಬಂಧ ಬಾಹು ಚಾಚಿದೆ. ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು 1 ಶತಕೋಟಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾರೀ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌‌]]ನ ಕರಾವಳಿಯ ಹೊರಚಾಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಷಿಯನ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=91413&sectionid=351020103 |title=PGಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಇರಾನ್‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ |access-date=2021-08-27 |archive-date=2012-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106011013/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=91413&sectionid=351020103 |url-status=dead }}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ, ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು 1.1 ಶತಕೋಟಿ ಘನಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಫರ್ಜಾದ್‌‌ B ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲು US$3 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=192284 ]</ref> ==ONGC ವಿದೇಶ್‌‌ == ONGC ವಿದೇಶ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ONGCಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌, ಸಖಾಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಸೂಡಾನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌‌ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಆದಾಯವು ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು== * ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 2007ರ ಸಾಲಿನ ತನ್ನ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌‌ ಜಾಗತಿಕ 2000 ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 198ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ONGC ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿತ್ತು <ref>[http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000-India_10Rank.html ದ ಗ್ಲೋಬಲ್‌‌ 2000 - Forbes.com]</ref>. * ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ಜಾಗತಿಕ/ಗ್ಲೋಬಲ್‌‌ 500 ಕಂಪೆನಿಗಳ 2008ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 335ನೇ,<ref>[http://www.business-standard.com/common/news_article.php?leftnm=1&amp;subLeft=1&amp;chklogin=N&amp;autono=328334&amp;tab=r ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌‌‌‌ 500]</ref> ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು 2007ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದ 369ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ 34 ಸ್ಥಾನಗಳಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತ್ತು. * ONGC ಸಂಸ್ಥೆಯು ‘ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌‌’ ಎಂಬ US-ಮೂಲದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪೆನಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ * ಪ್ಲಾಟ್ಸ್‌‌ ಇಂಧನ/ಎನರ್ಜಿ ವ್ಯವಹಾರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ/ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (EBT) ಸಂಸ್ಥೆಯು 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ 2ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ E&amp;P ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ (ಹಾಗೂ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 1st ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ) * ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ PFC ಇಂಧನ/ಎನರ್ಜಿ 50 ಪಟ್ಟಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 2004) ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ/ಎನರ್ಜಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 24ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. * ಇಕನಾಮಿಕ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ 500, ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ಟುಡೇ 500, ಬಿಜಿನೆಸ್‌‌ ಬ್ಯಾರನ್‌ 500 ಮತ್ತು ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ವೀಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ONGCಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣ ಮೌಲ್ಯ, ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಲಾಭಾಂಶಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತೀ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ongcindia.com/profile.asp |title=ONGC :: ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಕೇಂದ್ರ :: ಪ್ರೊಫೈಲ್‌‌ |access-date=2011-01-21 |archive-date=2008-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430150749/http://www.ongcindia.com/profile.asp |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.ongcindia.com/ ONGC Ltd ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.ongcvidesh.com/ ONGC ವಿದೇಶ್‌‌ Ltd ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128094124/http://ongcvidesh.com/ |date=2011-01-28 }} * [http://www.mrpl.co.in/ MRPLನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191021081220/https://www.mrpl.co.in/ |date=2019-10-21 }} {{Portal|Companies}} {{BSE Sensex}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:BSE ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಯಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್/ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಂಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] s8ddy6gy85wxv68xi07dkmr0v43fjk5 0 27615 1373525 1340716 2026-05-16T07:09:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373525 wikitext text/x-wiki ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣವು ಕೇಶೀರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣದ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೬೦) ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.(kannada vyakarana) ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ೯ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]] (ಅಲಂಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ) ಹಾಗೂ [[೨ನೇ ನಾಗವರ್ಮ|೨ನೇ ನಾಗವರ್ಮನ]] (೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ) [[ಕಾವ್ಯಲೋಕನ]] ಹಾಗೂ [[ಕರ್ನಾಟಕಭಾಷಾಭೂಷಣ|ಕರ್ನಾಟಕಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯುವ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ [[ಭಾಷೆ]] ಎಂದು ಹೆಸರು. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಇರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು [[ವ್ಯಾಕರಣ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾಷೆಗಳಿವೆ.ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾತಾನಾಡುವ ಕನ್ನಡವೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ. [[ಶ್ರಾವಣ]] ರೂಪ ಎಂದರೆ ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಿಸುವುದು. [[ಚಾಕ್ಷುಷ]] ರೂಪ ಎಂದರೆ ಬರಹದ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು. ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಲಿಪಿರೂಪದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ವರ್ಣ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರ. ವರ್ಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು [[ವರ್ಣಮಾಲೆ]] ಎನ್ನುವರು. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೪೯(49) ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>https://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php/Special:ShortUrl/4pg{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}} ==ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು== # [[ಅಕ್ಷರ]] # ೧೩ [[ಸ್ವರ|ಸ್ವರಗಳು]] - [[ಅ]] [[ಆ]] [[ಇ]] [[ಈ]] [[ಉ]] [[ಊ]] [[ಋ]] [[ಎ]] [[ಏ]] [[ಐ]] [[ಒ]] [[ಓ]] [[ಔ]] # ೨ [[ಯೋಗವಾಹ|ಯೋಗವಾಹಗಳು]] - [[ಅಂ]] [[ಅಃ]] # ೨೫+೯ [[ವ್ಯಂಜನ|ವ್ಯಂಜನಗಳು]] - [[ಕ]] [[ಖ]] [[ಗ]] [[ಘ]] [[ಙ]] [[ಚ]] [[ಛ]] [[ಜ]] [[ಝ]] [[ಞ]] [[ಟ]] [[ಠ]] [[ಡ]] [[ಢ]] [[ಣ]] [[ತ]] [[ಥ]] [[ದ]] [[ಧ]] [[ನ]] [[ಪ]] [[ಫ]] [[ಬ]] [[ಭ]] [[ಮ]] [[ಯ]] [[ರ]] [[ಲ]] [[ವ]] [[ಶ]] [[ಷ]] [[ಸ]] [[ಹ]] [[ಳ]]. # [[ಶಬ್ದ|ಪದ]] ಅಥವಾ [[ಶಬ್ದ]] # [[ನಾಮಪದ]] # [[ಕ್ರಿಯಾಪದ]] # [[ಸರ್ವನಾಮ]] # [[ಗುಣವಾಚಕ]] # [[ಸಾಲು]] ಅಥವಾ [[ವಾಕ್ಯ]] # [[ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು]] # [[ಆಖ‍್ಯಾತ ಪ್ರತ್ಯಯ]] # [[ಲಿಂಗ ವಿವಕ್ಷೆ]] # [[ಅಂಕಿ]] # ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು == ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು == # [[ತತ್ಸಮ ತದ್ಭವ]]: ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲ ಪದ, ಅದೇ ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾದ ಕನ್ನಡ ಪದ - ಇವುಗಳನ್ನು ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. # [[ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು]]: 'ಪ್ರತ್ಯಯ' ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಭಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದದ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರುವ ಕೆಲವು 'ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಂಪು'ಗಳು. ಇವು ಆ ಪದದ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುವು. ಇವು ಬರಿ ಒಂದು ಪದದ ಭಾಗಗಳು ಹೊರತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪದಗಳಲ್ಲ. #[[ದ್ವಿರುಕ್ತಿ]] : ಒಂದು ಪದವು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುವುದನ್ನು ದ್ವಿರುಕ್ತಿ ಎನ್ನುವರು.ಒಂದು ವಿಶೇಷಾರ್ಥವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪದವನ್ನ್ನೋ, ಒಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನೋ ಎರಡೆರಡು ಸಲ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ದ್ವಿರುಕ್ತಿ (ದ್ವಿಃ ಉಕ್ತಿ - ದ್ವಿರುಕ್ತಿ) ಎನ್ನುವರು. ಉದಾ: ಬೇಗಬೇಗ, ಮನೆಮನೆಗೂ # [[ಕಾಲ-ವ್ಯಾಕರಣ]]: ಕೇಶಿರಾಜನ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವಾದ ಶಬ್ದಮಣಿ ದರ್ಪಣ ವೇ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ.ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.] # [[ಜೋಡು ನುಡಿಗಟ್ಟು]]: ದ್ವಿರುಕ್ತಿಯ ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಅವು ದ್ವಿರುಕ್ತಿಗಳ ಹಾಗೆ ಕಂಡರೂ, ದ್ವಿರುಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಉದಾ: ಮಕ್ಕಳುಗಿಕ್ಕಳು # [[ಸಂಧಿ]]: ಸಂಧಿ/ಕೂಡಿಕೆ ಸಂಧಿಯೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೆ/ಕಲೆತ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಒರೆ(ಪದ)ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ/ಸೇರಿಸಿ/ಕಲೆಸಿ ಒಂದು ಒರೆ(ಪದ)ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಂಧಿ/ಕೂಡಿಕೆ ಯಾಗುವುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು "ಒರೆಗೂಡಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. # [[ಸಮಾಸ]]: ಸಮಾಸವೆಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಪದವೆಂದರ್ಥ. ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಮಾಸ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. # [[ಛಂದಸ್ಸು]]: ಛಂದಸ್ಸು - ಪದ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ರಚಿತವಾದ ಪದ್ಯವನ್ನು ಛಂದೋಬದ್ಧ ಪದ್ಯ ಎನ್ನುವರು. # [[ಅಲಂಕಾರ]]: ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ರಮಣೀಯತೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ 'ಶಬ್ದ' ಮತ್ತು 'ಅರ್ಥ'ಗಳ ವೈಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅಲಂಕಾರ" ಎನ್ನಬಹುದು. # [[ಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತ|ವೃತ್ತ]]: ಖ್ಯಾತ ಕರ್ಣಾಟಕ ವೃತ್ತಗಳು. # [[ತ್ರಿಪದಿ]]: ತ್ರಿಎಂದರೆ ಮೂರು. ಪದಿ ಎಂದರೆ ಸಾಲು. ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ತ್ರಿಪದಿ ಎಂದು ಕರೆವರು. # [[ಕಾಂಡ]]: # [[ಷಟ್ಪದಿ]]: ಷಟ್ ಎಂದರೆ ಆರು. ಪದಿ ಎಂದರೆ ಸಾಲು. ಆರು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಷಟ್ಪದಿ ಎಂದು ಕರೆವರು. # [[ಸಾಂಗತ್ಯ]]: "ಸಾಂಗತ್ಯ " ಇದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಅಂಶಚ್ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ. # [[ಪ್ರಾಸಗಳು]]: ಪದ್ಯದ ಪ್ರತಿಪಾದದ ೨ನೇ ಅಕ್ಷರವು ಪ್ರಾಸವೆಂದು ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡನೆ ಅಕ್ಷರವು ಎಲ್ಲಾ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. # [[ಪರಿಮಾಣ ವಾಚಕಗಳು]]: ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆ, ಪರಿಮಾಣ, ಗಾತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಪರಿಮಾಣ ವಾಚಕಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು. #[[ಸಮುಚ್ಚಯ ಪದಗಳು]] |ದ್ವಯಗಳು; ತ್ರಯ ; ಚತುಷ್ಟಯಗಳು ; ಪಂಚ ಗಳು; ಇತ್ಯಾದಿ, ಷಷ್ಠಿ (೬೦)ಸಂವತ್ಸರಗಳ ವರೆಗೆ #[[ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ]]: ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ - ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಖಚಿತ ವಾಕ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಪರಿ. === ಟಿಪ್ಪಣಿ === ---- *[[ಸಮುಚ್ಚಯ ಪದಗಳು]] :- ಇದು ಚತುರ್ವೇದ, ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು ಮೊದಲಾದ ಸಮೂಹ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ಕೋಶ) ; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ದಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವ್ಯಾಕರಣ ದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಪದಗಳ ವಿಭಾಗವಿದೆ. (ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ ನೌನ್ಸ್ ). ಈ ಬಗೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಮಪದಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ==ಭಾಷಾ ವಿಶೇಷಗಳು== #ಕನ್ನಡದ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರವು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೂಪ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿದೆ. #ಕನ್ನಡವನ್ನು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/18/438776.html ರೈಸ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ‘ಭಾಷಾಭೂಷಣ’;ಕೆ.ಎಸ್. ಮಧುಸೂದನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160922182250/http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/18/438776.html |date=2016-09-22 }} *'''ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕ''': '''ಕುರ್ನಾಟಾ (ಕರ್ನಾಟಾ) ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣ''':(A Grammar of the Kurnata Language)] -[https://www.thehindu.com/books/books-authors/the-first-printed-book-in-kannada/article29398560.ece The first printed book in Kannada;K.S. Madhusudana SEPTEMBER 12, 2019] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == # [http://www.nammakannadanaadu.com/vyakarana/kannada-vyakarna.php http://www.nammakannadanaadu.com/vyakarana/kannada-vyak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417082714/http://www.nammakannadanaadu.com/vyakarana/kannada-vyakarna.php |date=2016-04-17 }} # [https://kannadawords.com/category/kannada-grammar/ '''ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ'''] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಕರಣ]] 0ae8ypb2exx7dwiibuphx81ix73pgqe 0 27620 1373491 1339258 2026-05-16T02:44:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373491 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Eric Schmidt |image = Eric E Schmidt, 2005 (looking_left).jpg |birth_date = {{birth date and age|1955|4|27}} |birth_place = [[Washington, DC]] |death_date = |death_place = |occupation = [[Engineer]], [[Chairman]] and [[Chief Executive Officer|CEO]] of Google |alma_mater = [[University of California, Berkeley]]<br />[[Princeton University]] |salary = $557,466 compensation in 2006<ref>{{Cite web |url=http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&type=org&tab=1 |title=Google Inc. Executive Compensation |access-date=2011-02-02 |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305054744/http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&type=org&tab=1 |url-status=dead }}</ref> |networth = {{Gain}} US$5.45 billion (2010)<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/profile/eric-Eric Schmidt|title=Eric Eric Schmidt|author=Forbes Magazine|publisher=[[Forbes Magazine]]|date=September 30, 2009|accessdate=May 18, 2010}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> |website = [http://www.google.com/corporate/execs.html#eric Google Inc. Profile] }} '''ಎರಿಕ್‌ ಎಮರ್‌‌ಸನ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌''' (ಜನನ {{birth date |1955|4|27}})<ref name="born">{{cite web|url=http://www.mckinseyquarterly.com/Googles_view_on_the_future_of_business_An_interview_with_CEO_Eric_Eric Schmidt_2229|title=''Google’s view on the future of business: An interview with CEO Eric Eric Schmidt ''|publisher=The McKinsey Quarterly|accessdate=2009-01-26|archive-date=2011-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615114101/http://www.mckinseyquarterly.com/Googles_view_on_the_future_of_business_An_interview_with_CEO_Eric_Eric|url-status=dead}}</ref> ಓರ್ವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌, [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌‌]]ನ ಸಭಾಪತಿ/CEO ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌‌ನನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/08/03bod.html|title=Dr. Eric Eric Schmidt Resigns from Apple’s Board of Directors|date=2009-08-03|publisher=Apple|accessdate=2009-08-03}}</ref> ಯುನಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಲೆಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ನಿಘಂಟಿನ ಅಥವಾ ಕೋಶೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅವನು ಓರ್ವ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<ref>{{cite web |url=http://www.cmu.edu/news/archive/2009/April/april13_commencement.shtml |title=April 13: Google Chairman, CEO Eric Eric Schmidt To Give Keynote Address at Carnegie Mellon Commencement, May 17 - Carnegie Mellon University |publisher=Cmu.edu |date= |accessdate=2010-03-21 |archive-date=2009-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926214441/http://www.cmu.edu/news/archive/2009/April/april13_commencement.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಸನಿರ್ವಾಹಕರ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee%26photo.html |title=princeton.edu |access-date=2021-08-27 |archive-date=2006-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061223140314/http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee%26photo.html |url-status=dead }}</ref> == ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ == ಡಾ. ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ. ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ<ref>{{Cite news| last = McCaffrey| first = Scott| title = New Inductees Named to Yorktown Hall of Fame| newspaper = Sun Gazette| date = 15 May 2008| url = http://www.sungazette.net/articles/2008/05/15/arlington/news/nws92a.txt| postscript = <!--None-->}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಉತ್ತೀರ್ಣನಾದ ನಂತರ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಅಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ BSEE ಪದವಿಯೊಂದನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news| last = Wolff| first = Josephine| title = University Library joins Google Book Search| work = The Daily Princetonian| publisher = | date = 2007-02-06| url = http://www.dailyprincetonian.com/archives/2007/02/06/news/17198.shtml| accessdate = 2008-05-28| archiveurl = https://archive.today/20120729044740/http://www.dailyprincetonian.com/2007/02/06/17198/| archivedate = 2012-07-29| url-status = live}}</ref> 1979ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು MS ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ; ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕೇಂದ್ರ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌-CS) ಹಾಗೂ EECS ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|first = Eric Schmidt|last = Eric|title = The Berkeley Network - A Retrospective|url = http://www.krsaborio.net/research/acrobat/1980s/8002_bsd.pdf|format = PDF|postscript = <!--None-->|access-date = 2011-02-02|archive-date = 2008-05-28|archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20080528104711/http://www.krsaborio.net/research/acrobat/1980s/8002_bsd.pdf|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite document | first = Eric Schmidt|last = Eric|title = An Introduction to the Berkeley Network | url = http://scholar.google.com/scholar?hl=en&q=an.introduction.to.the.berkeley.network%20Eric Schmidt&um=1&ie=UTF-8&sa=N&tab=ws | publisher = Google | postscript = <!--None-->}}</ref> ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಾಲಬಂಧವೊಂದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಅವನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಹಂಚಿಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಸಾಧನಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, 1982ರಲ್ಲಿ ಆತ EECSನಲ್ಲಿ ಒಂದು PhDಯನ್ನು ಪಡೆದ.<ref>{{cite journal|first = E. E.|last = Eric Schmidt|author = Eric Eric Schmidt|title = Controlling large software development in a distributed environment|publisher = U.C. Berkeley EECS Technical Reports|year = 1982|url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=0788297CI&q=&uid=792371362&setcookie=yes|accessdate = |archive-date = 2012-05-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20120514140826/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=0788297CI&q=&uid=792371362&setcookie=yes|url-status = dead}}</ref> ''ಲೆಕ್ಸ್‌‌'' (ಇದೊಂದು ನಿಘಂಟಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಕ, ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಅವನು ಜಂಟಿ ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದ. ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಅವನು ಬೋಧಿಸಿದ.<ref name="stanford">{{cite web|url=http://www.gsb.stanford.edu/NEWS/headlines/duffie_Eric Schmidt.shtml|title= ''Stanford''|publisher=Stanford Graduate School of Business|accessdate=2009-01-26}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಅಥರ್ಟನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ವೆಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ಸ್ಮಿತ್‌‌ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.<ref>"ಆಲ್ಮನಾಕ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಟೇಲರ್‌ ಐಗ್‌ಸ್ಟಿ ಎಂಬ 15 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜಾಸ್‌ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕನು ನೋವೆಲ್‌ CEO ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ವೆಂಡಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಅಥರ್ಟನ್‌ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ರಾತ್ರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ".[http://www.almanacnews.com/morgue/1999/1999_10_06.loose06.html "][http://www.almanacnews.com/morgue/1999/1999_10_06.loose06.html LOOSE ENDS"]</ref> ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌ನ 200 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಸ್ಥಾನಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.artnews.com/issues/article.asp?art_id=2311 |title=ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌, ದಿ ಆರ್ಟ್‌ನ್ಯೂಸ್‌ 200 ಟಾಪ್‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್‌, 2007 |access-date=2011-02-02 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119174626/http://artnews.com/issues/article.asp?art_id=2311 |url-status=dead }}</ref> == ದಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ == ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ '''ದಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌''' ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೂಲದ ಒಂದು ವಾಸ್ತುಯೋಜನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಾರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್‌ಟನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವೆಂಡಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ನ್ಯಾನ್‌ಟಕೆಟ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕಾಲೋಚಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾರೀ ವಲಸೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಧಾನ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮತ್ತು ದ್ವೀಪದ ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಯೋಜನೆಗಳು ಇವಾಗಿವೆ. ವೆಂಡಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಆಯಿಲ್‌ ಕ್ಲೀನಪ್‌ X ಚಾಲೆಂಜ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಸವಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಬಹುಮಾನ ನಿಧಿಯನ್ನು ವೆಂಡಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ನೀಡಿದಳು; ನಡುಸಮುದ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ತರದ ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲು ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="xprize">{{cite web|title=X PRIZE Foundation Announces Wendy Eric Schmidt Oil Cleanup X CHALLENGE|url=http://www.xprize.org/media-center/press-release/x-prize-foundation-announces-wendy-Eric Schmidt-oil-cleanup-x-challenge|accessdate=2010-09-15|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616043934/http://www.xprize.org/media-center/press-release/x-prize-foundation-announces-wendy-Eric|url-status=dead}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|IT]] ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಬೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌, ಜೈಲಾಗ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಸೆರಾಕ್ಸ್‌‌‌ನ ಹೆಸರಾಂತ ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ (PARC) ಕಂಪನಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 1983ರಲ್ಲಿ [[ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಸನ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಆತ, ಅದರ ಜಾವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ{{citation needed|date=January 2011}}{{dubious|date=January 2011}} ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದ. 1997ರಲ್ಲಿ, ನೋವೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಯ CEO ಆಗಿ ಅವನು ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌‌‌ನ ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ನೋವೆಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ. ಗೂಗಲ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ಗೆ ಬ್ರಿನ್|ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌]] ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವನಿಂದ<ref>"CEO ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತ, ಏಕೆಂದರೆ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಅವನಾಗಿದ್ದ." [http://askpang.typepad.com/relevant_history/2003/04/markoff_and_zac.html "ಮಾರ್ಕ್‌ಆಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಝಚಾರಿ ಆನ್‌ ಗೂಗಲ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040705131610/http://askpang.typepad.com/relevant_history/2003/04/markoff_and_zac.html |date=2004-07-05 }} ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು; ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದವರು: ಜಾನ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ಆಫ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗ್‌ ಝಚಾರಿ. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ವೀಕ್‌'' <nowiki>'</nowiki>ನ [http://www.businessweek.com/magazine/content/03_39/b3851606.htm "ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಗೂಗಲ್‌"] -2003ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29ರ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ: "ನೆವಡಾದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸರೋವರಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಮುಕ್ತ-ಸ್ವರೂಪದ ಉತ್ಸವವಾದ ಬರ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದವನು ತನ್ನ ಹೊಸ-20 ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವನಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ ಕಂದುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸಹನೆಯಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. "ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನನ್ನಿನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ.</ref> ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ, ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಾದ ಜಾನ್‌ ಡೋಯರ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಮೋರಿಟ್ಜ್‌‌‌ರ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲೆಂದು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಗೂಗಲ್ === 2001ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, 2001ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ CEO ಆದ. ಗೂಗಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ 2004ರ S-1 ಸಲ್ಲಿಕೆಯ<ref name="googleS1">{{cite web |url= http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312504142742/ds1a.htm |title=Amendment No. 9 to Form S-1 Registration Statement Under The [[Securities Act of 1933]] |publisher=[[United States Securities and Exchange Commission]] |date=2004-08-18}}</ref> ಪುಟ 29 ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, ಪೇಜ್‌, ಮತ್ತು ಬ್ರಿನ್‌ರವರುಗಳು ಗೂಗಲ್‌ನ್ನು ಒಂದು ತ್ರಿಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯೊಂದರ CEOಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ ಸಂಘಟನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಅನುಸಾರ, "ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆವರ್ತನದ ಸಮಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ" ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="googleinfo">{{cite web|url=http://www.google.com/corporate/execs.html#eric|title=Google Management: Dr. Eric Eric Schmidt, Chairman of the Executive Committee and Chief Executive Officer|publisher=Google Inc.|accessdate=2006-12-01}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ''PC ವರ್ಲ್ಡ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ವೆಬ್ ವಲಯದ ಕುರಿತಾದ 50 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಜನರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ಗೆ ಬ್ರಿನ್|ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌‌‌]]ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನನ್ನು #1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref name="50mostimportant">ನಲ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌. "[http://www.pcworld.com/article/id,129301-page,1/article.html# ದಿ 50 ಮೋಸ್ಟ್‌ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ವೆಬ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307073927/http://www.pcworld.com/article/id,129301-page,1/article.html |date=2007-03-07 }}". ''PC ವರ್ಲ್ಡ್‌‌.'' ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 2007. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರೆಂಡಾನ್‌ ವುಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು "ಅಗ್ರಗಣ್ಯ CEOಗಳ" ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref>[https://archive.is/20120731070440/http://www.forbes.com/2009/06/22/top-gun-CEOs--intelligent-investing-survey.html.php ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌'ಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ - Forbes.com], ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌.com</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php ಬ್ರೆಂಡಾನ್‌ ವುಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್‌ 24 ಟಾಪ್‌ಗನ್‌ CEOಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526153354/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php |date=2015-05-26 }}, Reuters.com</ref> 2011ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಗೂಗಲ್‌ನ CEO ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಲಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಓರ್ವ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2011ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ನಿಂದ CEOನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://online.wsj.com/article/BT-CO-20110120-718175.html |title=Google Changes CEOs As Fourth-Quarter Profit Rises 29% |publisher=Wall Street Journal |date=2011-01-20 |access-date=2011-02-02 |archive-date=2011-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406131200/http://online.wsj.com/article/BT-CO-20110120-718175.html |url-status=dead }}</ref> === ಆಪಲ್‌ === 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಂದು ಆಪಲ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಪಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 3ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.macrumors.com/2009/08/03/google-ceo-eric-Eric Schmidt-resigns-from-apple-board-of-directors/ |title=Google CEO Eric Eric Schmidt Resigns From Apple Board of Directors|publisher=Mac Rumors |date=2009-08-03 |accessdate=2010-03-21}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> === ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ === [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಓರ್ವ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪರವಾಗಿ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 19ರ ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದ.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB122446734650049199.html|title=Google CEO Backs Obama|last=Langley|first=Monica|coauthors=Jessica E. Vascellaro|date=October 20, 208|accessdate=2008-10-20 | work=The Wall Street Journal}}</ref> ಒಬಾಮಾ ತನ್ನ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://techblog.dallasnews.com/archives/2008/10/google-ceo-eric-Eric Schmidt-report.html|title=Google CEO Eric Eric Schmidt reportedly angling for job in Obama administration as national Chief Technology Officer|last=Godinez|first=Victor|date=October 20, 208|accessdate=2008-10-24}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಒಬಾಮಾಗಾಗಿ ತನ್ನ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ 1.00$ ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ತಾನು ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿರುವುದಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://valleywag.com/5076431/with-my-1-salary-ill-be-getting-a-tax-cut |title=ತೆರಿಗೆ-ಕಡಿತ |access-date=2011-02-02 |archive-date=2012-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324042402/http://valleywag.com/5076431/with-my-1-salary-ill-be-getting-a-tax-cut |url-status=dead }}</ref> ಒಬಾಮಾ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಸ್ವದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ; ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.calcars.org/calcars-news/1022.html |title=Gore/Alliance for Climate Protection: All-In for Plug-Ins |publisher=Calcars.org |date= |accessdate=2010-03-21}}</ref> ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅವನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಲಹೆಗಾರರ ಪರಿಷತ್ತಿನ (ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌'ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ) PCAST ಓರ್ವ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>[https://www.whitehouse.gov/administration/eop/ostp/pcast/about/members PCASTನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಟ್ಟಿ]</ref> == ವೇತನ == ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, 250,000$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ವೇತನವನ್ನು ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಒಂದು ಬೋನಸ್‌ನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 30 ಸೆಂಟುಗಳ ದರದಲ್ಲಿ B ವರ್ಗದ 14,331,703ನಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಟಾಕನ್ನು, ಮತ್ತು 2.34$ನಷ್ಟು ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ C ಸರಣಿಯ 426,892ನಷ್ಟು ಆದ್ಯತೆಯ ಸ್ಟಾಕನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.com/books?id=VbguRQAACAAJ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302124817/http://books.google.com/books?id=VbguRQAACAAJ |date=2013-03-02 }} Googled: ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಸ್‌ ವಿ ನೋ ಇಟ್‌ ಬೈ ಕೆನ್‌ ಔಲೆಟ್ಟಾ</ref> 2008 ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನ CEO ಆಗಿದ್ದಾಗ, 1$ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮೂಲ ವೇತನವನ್ನು, ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ 508,763$ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ 2009ರಲ್ಲಿ 243,661$ನಷ್ಟು ಇತರ ವೇತನ-ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಗಳಿಸಿದ. ಯಾವುದೇ ನಗದು, ಸ್ಟಾಕು, ಅಥವಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312510070028/ddef14a.htm#rom57429_51 ]</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸ್ಟಾಕು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿರುವ (USD) ಕೆಲವೇ ಜನರ ಪೈಕಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಅವನು ಸದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಓರ್ವ ಸಂಬಂಧಿಕನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.<ref>"ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ ಸ್ಟಾಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವನು ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 90 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ಸ್ಟಾಕಿನ ಬೆಲೆಯು 300$ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಜಿಗಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕಳೆದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮತ್ತೊಂದು 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ." {{cite web|url=http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html|title=Google balances privacy, reach|accessdate=2006-11-15|last=Mills|first=Elinor|date=August 3 <!-- 05:20:30 PDT --> 2005|publisher=[[CNET]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061217100506/http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html|archivedate=2006-12-17|url-status=bot: unknown}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು 2006ರ 'ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರು' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, 6.2 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಇರುವ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ 129ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ನೀಡಿತು (ಸದರಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಓನ್ಸಿ ಸಾವಿರಿಸ್‌, ಅಲೆಕ್ಸೀ ಕುಜ್ಮಿಚೋವ್‌, ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ರೌಲಿಂಗ್‌ ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು). 2006ರಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ 1$ನಷ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/2005/04/08/technology/google_salary/index.htm | title=Eric Eric Schmidt, Larry Page and Sergey Brin agree to a $1 salary according to company's latest proxy | accessdate=2008-02-03 | work=CNN | date=2005-04-08 | first=Paul R. | last=La Monica | archive-date=2010-07-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100725084349/http://money.cnn.com/2005/04/08/technology/google_salary/index.htm | url-status=dead }}</ref> 2011ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆಯ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಅವನಿಗೆ 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>http://www.reuters.com/article/idUSTRE70M1V120110123</ref><ref>http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704624504576098070086282958.html</ref> == ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == "ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ದಿ ಮೈಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗೂಗಲ್‌‌" ಎಂಬ CNBC ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಕುರಿತಾಗಿ 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 3ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ "ಜನರು ಗೂಗಲ್‌ನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಏಕೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನಿಡಬೇಕೇ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನ ಜವಾಬು ಹೀಗಿತ್ತು: "ತೀರ್ಮಾನವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರಾರಿಗೂ ಇದು ಗೊತ್ತಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನೀವು ಬಯಸುವಂಥದ್ದನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವೇನಾದರೂ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗಬಾರದು; ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆ ಬಗೆಯ ಖಾಸಗಿತನದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನುಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವತೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ದೇಶಭಕ್ತ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ." <ref>{{cite web| url= https://www.youtube.com/watch?v=A6e7wfDHzew |title=Google CEO Eric Eric Schmidt on privacy |publisher= [[YouTube]] |date=2009-12-08 |accessdate=2010-03-21}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.ft.com/cms/s/0/efc1281e-e687-11de-98b1-00144feab49a.html |title= Media - Facebook must be weary of changing the rules |publisher=Ft.com |date=2009-12-11 |accessdate=2010-03-21}}</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರಂದು ನಡೆದ ಟೆಕೋನಾಮಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ "ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅನಾಮಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದು" ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅಸಮ್ಮಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ, "ನಿಜವಾದ ಅನಾಮಕತೆಯು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web| title=Google's Eric Schmidt: Society not ready for technology| url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-20012704-56.html| date=August 4, 2010| publisher=[[CNET]]| accessdate=2010-08-07| archive-date=2010-10-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20101015225603/http://news.cnet.com/8301-13860_3-20012704-56.html| url-status=dead}}</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಾಲಬಂಧ ತಾಟಸ್ಥ್ಯದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಹೀಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ: "ಜಾಲದ ತಾಟಸ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ನಾವೆಷ್ಟು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲು ನಾನು ಬಯಸುವೆ: ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಡಿಯೋದಂಥ ದತ್ತಾಂಶದ ಒಂದು ಬಗೆಯನ್ನು ನೀವು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೋರ್ವನ ವಿಡಿಯೋದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ನೀವು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಡಿಯೋಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶರೀರವಾಣಿಯ ವಿಡಿಯೋಗೆ ನೀವು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ವೆರಿಜೋನ್‌ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ."<ref>{{cite news | title=Why Google and Verizon's Net neutrality deal affects you | url=http://money.cnn.com/2010/08/05/technology/google_verizon_net_neutrality_rules/index.htm | date=August 5, 2010 | publisher=[[CNN]] | work=CNNMoney | accessdate=2010-08-06 | first=David | last=Goldman | archive-date=2010-08-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100806124340/http://money.cnn.com/2010/08/05/technology/google_verizon_net_neutrality_rules/index.htm | url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * 70/20/10 ಮಾದರಿ — ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ‌‌.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2005/12/01/8364616/index.htm | work=CNN | accessdate=2010-05-02 | title=The 70 Percent Solution | first=John | last=Battelle | date=2005-12-01 | archive-date=2010-02-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100222094933/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2005/12/01/8364616/index.htm | url-status=dead }}</ref> * ರೀಚಾರ್ಜ್‌IT == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Eric E. Schmidt}} * {{Twitter|ericschmidt}} * CNET: [https://archive.is/20121205064120/http://news.com.com/2102-1032_3-5787483.html?tag=st.util.print ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಯಾಲನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರೈವೆಸಿ, ರೀಚ್‌] (ಜುಲೈ 14, 2005), ಗೂಗಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದು ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * [http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?author=150 ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430091657/http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?author=150 |date=2008-04-30 }} (ಮೇ 1, 2002) * [http://www.apple.com/pr/library/2006/aug/29bod.html ಗೂಗಲ್‌ CEO ಡಾ. ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಜಾಯಿನ್ಸ್‌ ಆಪಲ್‌'ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌]; ಆಪಲ್‌ ಇಂಕ್‌. ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟನೆ * [http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee_photo-04-05.html ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಸನಿರ್ವಾಹಕರ ಮಂಡಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080117093414/http://www.princeton.edu/~vp/trustees/Trustee_photo-04-05.html |date=2008-01-17 }} * [http://iinnovate.blogspot.com/2007/03/eric-Eric ಸ್ಮಿತ್‌‌-ಸಿಇಒ-ಆಫ್‌-ಗೂಗಲ್‌.ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್‌ ಇನ್ನೋವೇಟ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಸಂದರ್ಶನ]{{Dead link|date=December 2010}} * [http://www.executivetalks.com/exe008.html ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007163547/http://www.executivetalks.com/exe008.html |date=2010-10-07 }} === ವಿಡಿಯೊಗಳು === * {{Charlie Rose|11217}} 2010ರಲ್ಲಿ * {{Charlie Rose|10131}} 2009ರಲ್ಲಿ * [http://www.mobileworldlive.com/tv.asp?id=275 ಮೊಬೈಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ 2010ರ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷಣ: ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌, CEO, ಗೂಗಲ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010) * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]]: [https://www.youtube.com/watch?v=Ug7wQak2zQ0&amp;mode=user&amp;search= ಎರಿಕ್‌ ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಅಟ್‌ ದಿ ಸಿಯೋಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಫೋರಮ್‌.] (2007.06.05) * ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌: [http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=174478070&amp;s=143444&amp;i=10669756 ಗೂಗಲ್‌ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಎ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಕಂಪನಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606232854/http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?id=174478070&s=143444&i=10669756 |date=2011-06-06 }} * [http://www.sun.com/smi/Press/sunflash/1997-03/sunflash.970318.23634.xml ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಅಪಾಯಿಂಟೆಡ್‌ ನೋವೆಲ್‌ CEO] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522085645/http://www.sun.com/smi/Press/sunflash/1997-03/sunflash.970318.23634.xml |date=2008-05-22 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=wHF83ROalOo ಎರಿಕ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಆಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ NASA 50 ಇಯರ್ಸ್‌ ಲೆಕ್ಚರ್‌ ಸೀರೀಸ್‌] {{s-start}} {{s-bus}} {{succession box | before=[[Larry Page]] | title=Google CEO | years=2001-2011 | after=[[Larry Page]] }} {{s-end}} {{Google Inc.}} {{Apple}} {{Persondata | NAME=Eric Eric Schmidt | ALTERNATIVE NAMES=Eric Emerson Eric Schmidt | SHORT DESCRIPTION=Entrepreneur, CEO of Google | DATE OF BIRTH=April 27, 1955 | PLACE OF BIRTH=Washington, D.C., United States | DATE OF DEATH= | PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Schmidt, Eric}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೫೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿದ್ಯುದ್ಯಂತ್ರ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.ಗೆ ಸೇರಿದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] ndi3y240rsfxs6tnfs6vfm6q7a78lko 0 27646 1373460 1372757 2026-05-15T15:06:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373460 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image=[[File:Allu Arjun at 62nd Filmfare awards south.jpg|thumb|All Arjun at 62nd Filmfare awards south]] | caption = | name = ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ | birth_date = {{birth date and age|1983|04|08|df=y}} | birth_place = [[Chennai, India|Chennai]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], India | birthname = Allu Arjun | othername = Bunny, Stylish Star Santosh | fiancée = Sneha Reddy | years active = 2002 - present | homepage = | notable role = }} '''ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್''' ({{lang-te|అల్లు అర్జున్}}) (''ಇದು ತೆಲುಗು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲು ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ'' ), ([[1983]] ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8 ರಂದು ಜನನ) ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಚಿತ್ರ ನಟರಾಗಿದ್ದು ಇವರು ತೆಲುಗು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಅಲ್ಲು ಅರವಿಂದ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಬಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸೋದರ ಮಾವರಾದ [[ಚಿರಂಜೀವಿ (ನಟ)|ಚಿರಂಜೀವಿ]] ಮತ್ತು ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್, ಮತ್ತು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ರಾಮ್ ಚರಣ್ ತೇಜಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸಂತೋಷ್ ಆರ್ಯ ಅವರ ಕಟ್ಟಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವರ್ಗದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾದ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್]] ಮತ್ತು ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಪ್ರಮುಖ ಮನ್ನಣೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಕೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ಅವರ ''ಗಂಗೋತ್ರಿ'' (2003) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ತದನಂತರ ಇವರು 2004 ರ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಚಿತ್ರ '' ಆರ್ಯ'' ದ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬನು ನಾಯಕಿಯ ಮೇಲೆ "ಏಕಮುಖ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು" ಮಾಡುವುದು ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾರಂಭದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನ ವೃಂದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಇವರ 2004 ರ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾದ ''ಆರ್ಯ 2'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಇನ್ನಿತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಸೊಗಸುಗಾರಿಕೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಶಸ್ವಿ '''' ವೇದಂ{/1 ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆಗಿದ್ದು ಇವರನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲೂ ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇವರ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ=== ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವು ಕೆ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಗಂಗೋತ್ರಿ'' ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="List of 2003 films">{{Cite web |url=http://www.greatandhra.com/movies/analysis/tollywood_2003_analysis.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-03 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224221930/https://www.greatandhra.com/movies/analysis/tollywood_2003_analysis.html |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ನಟಿಸಿದ ದ್ವಿತೀಯ ಚಿತ್ರವು 2004 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಆರ್ಯ'' ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="List of Telugu films">http://www.idlebrain.com/news/2000march20/2004retrospect-movielist.html</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವು ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿಸಿತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ತೃತೀಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಬನ್ನಿ'' ಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಇದು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. ಇವರು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಹ್ಯಾಪಿ'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref name="Tollywood Half Year Report">{{Cite web |url=http://www.nonstopcinema.com/nsc/boxoffice/display.php?id=223 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-03 |archive-date=2007-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070105143304/http://www.nonstopcinema.com/nsc/boxoffice/display.php?id=223 |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಅಮೇರಿಕದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="First half">{{Cite web |url=http://www.idlebrain.com/trade/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-03 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224221924/http://www.idlebrain.com/trade/index.html |url-status=dead }}</ref> ===ಯಶಸ್ಸು, 2007–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ=== [[File:Leaderpremiere.jpg|thumb|left|(l-r) ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ, ರಾಮ್ ಚರಣ್ ತೇಜಾ ಮತ್ತು ನಾಗ ಚೈತನ್ಯ ಅವರುಗಳು ಲೀಡರ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ.|link=Special:FilePath/Leaderpremiere.jpg]] 2007 ರಲ್ಲಿ, ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಇವರ ಐದನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ದೇಸಮುದುರು'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ ಹಿಟ್ ಆಗುವುದರ <ref name="Desamuduru hit">{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/28450.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-03 |archive-date=2007-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070214091307/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/28450.html |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಟಾಲಿವುಡ್ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಮೊಲದ<ref name="Single Hit">{{Cite web |url=http://www.greatandhra.com/movies/news/feb2007/single_hit.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-03 |archive-date=2007-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070223151038/http://www.greatandhra.com/movies/news/feb2007/single_hit.php |url-status=dead }}</ref> ಹಿಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ವಾರದೊಳಗೆ 12.58 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಟಾಲಿವುಡ್ ನಟರಾದರು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಚಿರಂಜೀವಿಯವರ ಚಿತ್ರ ''ಶಂಕರ್ ದಾದಾ ಜಿಂದಾಬಾದ್'' ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 2008 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಭಾಸ್ಕರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಇವರ ಆರನೆಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಪರುಗು'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಡಬ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ದೇಸಮುದ್ರುಡು ಚಿತ್ರವು ''ಹೀರೋ'' ಎಂದು ಮತ್ತು ಪರುಗು ಚಿತ್ರವು ''ಕೃಷ್ಣ'' ಎಂದು ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿಯು ''ಸಿಂಹಕುಟ್ಟಿ'' ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಅವರನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 2009 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ಒಂದೇ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಆರ್ಯ 2'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು 2004 ರ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅರ್ಜುನ್ ಅವರೇ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ''ಆರ್ಯ'' ಚಿತ್ರದ ಕಥಾ ಹಂದರವನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಸುಕುಮಾರ್ ಅವರೇ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ''ಆರ್ಯ 2'' ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಜಲ್ ಅಗರವಾಲ್, ನವದೀಪ್, ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾ ದಾಸ್ ಅವರುಗಳು ಸಹ-ನಟಿಯರಾಗಿದ್ದರು.ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೂ, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ 33 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ಆರ್ಯ 2 ನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಮಾಂಕಿತವಾಯಿತು.ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ನಂತರ ಗುಣಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರವಾದ ವರುದು ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವು 2010 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಾರಣ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವರುದು ನಂತರ, ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ನಾಯಕ ನಟರುಗಳ ಚಿತ್ರ ''ವೇದಂ'' ನಲ್ಲಿ ಮಂಚು ಮನೋಜ್ ಮತ್ತು ನಟಿ ಅನುಷ್ಕಾ ಶೆಟ್ಟಿಯವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಜಾಗರ್ಲಮುಡು (ತಮ್ಮ ಹೆಸರಾಂತ ಚಿತ್ರ ಗಮ್ಯಂಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲು ಅವರು ವೇದಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ವೇದಂ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪ್ರಶಂಶಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಟಿವಿ9 ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮೆಯಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಸ್ನೇಹಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರುಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭವು 2011 ರ ಮಾರ್ಚ್ 26 ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವಾದ "ಬದ್ರಿನಾಧ್" ಸಹ ಇವರ ಮದುವೆಯ ಮಾರನೇ ದಿನವಾದ 2011 ರ ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಅವರ ತಂದೆಯವರಾದ ಅಲ್ಲು ಅರವಿಂದ್ ಅವರ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಗೀತಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಬದ್ರಿನಾಧ್'' ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿ.ವಿ ವಿನಾಯಕ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅರ್ಜುನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತಮನ್ನಾ ಅವರು ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚವು 35 ಕೋಟಿಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಜುಲೈ 2010 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.<ref>[http://telugu.16reels.com/news/Movie/224_Yet-Another-Mega-Budget-Movie-form-Geetha-Arts.aspx ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621092539/http://telugu.16reels.com/news/Movie/224_Yet-Another-Mega-Budget-Movie-form-Geetha-Arts.aspx |date=2010-06-21 }} (10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009). [http://telugu.16reels.com/celebrities/Allu+Arjun-Celebrity.aspx 16reels.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225134707/http://telugu.16reels.com/celebrities/Allu+Arjun-Celebrity.aspx |date=2010-12-25 }}.</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%" |- style="background:#B0C4DE" ! ವರ್ಷಗಳು ! ಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ನಟಿ |- | rowspan="1"|2002 | ''ಡ್ಯಾಡಿ'' | ಗೋಪಿ | ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="1"|2003 | ''ಗಂಗೋತ್ರಿ'' | ಸಿಂಹಾದ್ರಿ | | "ಅಧಿತಿ ಅಗರವಾಲ್" |- | rowspan="1"|2004 | ''ಆರ್ಯ'' | ಆರ್ಯ | '''ವಿಜೇತ''', ಸಂತೋಷಮ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>'''ವಿಜೇತ''', ನಂದಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | "ಅನುರಾಧ ಮೆಹ್ತಾ" |- | rowspan="1"|2005 | ''ಬನ್ನಿ'' | ಬನ್ನಿ | '''ವಿಜೇತ''', ಸಂತೋಷಮ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | "ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ್" |- | rowspan="1"|2006 | ''ಹ್ಯಾಪಿ'' | ಬನ್ನಿ | |- | | "ಜೆನಿಲಿಯಾ" | rowspan="2"|2007 | ''ದೇಸಮುದುರು'' | ಬಾಲ ಗೋವಿಂದ | |- | | "ಹಂಸಿಕಾ ಮೌತ್ವಾನಿ" | ''ಶಂಕರದಾದಾ ಜಿಂದಾಬಾದ್'' | | ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="1"|2008 | ''ಪರುಗು'' | ಕೃಷ್ಣಾ | '''ವಿಜೇತ''', ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೆಲುಗು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>'''ವಿಜೇತ''', ನಂದಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | | "ಶೀಲಾ" | rowspan="1"|2009 | ''ಆರ್ಯ 2'' | ಆರ್ಯ | ನಾಮಾಂಕಿತ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೆಲುಗು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | | "ಕಾಜಲ್ ಅಗರವಾಲ್" | rowspan="2"|2010 | ''ವರುಡು'' | ಸಂದೀಪ್ | |- | | "ಭಾನು ಮೆಹ್ರಾ" | ''ವೇದಂ'' | ಆನಂದ ("ಕೇಬಲ್") ರಾಜು | |- | | "ದೀಕ್ಷಾ ಸೇತ್" | rowspan="1"|2011 | ''ಬದ್ರಿನಾಧ್'' | ಬದ್ರಿನಾಧ್ | ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ | | "ತಮನ್ನಾ" |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} =ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ= {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! ವರ್ಷಗಳು ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳುನಟಿ |- |rowspan="1"|2002 || ''[[ಡ್ಯಾಡಿ (2001 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಡ್ಯಾಡಿ]]'' || ಗೋಪಿ || ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- |rowspan="1"|2003 || ''[[ಗಂಗೋತ್ರಿ (ಚಿತ್ರ)|ಗಂಗೋತ್ರಿ]]'' || ಸಿಂಹಾದ್ರಿ ||||"ಅಧಿತಿ ಅಗರವಾಲ್" |- |rowspan="1"|2004 || ''[[ಆರ್ಯ (2004 ಚಿತ್ರ)|ಆರ್ಯ]]'' || ಆರ್ಯ || '''ವಿಜೇತ''', [[ಸಂತೋಷಮ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <Br>'''ವಿಜೇತ''',[[ನಂದಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ||"ಅನುರಾಧಾ ಮೆಹ್ತಾ" |- |rowspan="1"|2005 || ''[[ಬನ್ನಿ (2005 ಚಿತ್ರ)|ಬನ್ನಿ]]'' || ಬನ್ನಿ ||'''ವಿಜೇತ''', [[ಸಂತೋಷಮ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]||"ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ್" |- |rowspan="1"|2006 || ''[[ಹ್ಯಾಪಿ (ಚಿತ್ರ)|ಹ್ಯಾಪಿ]]'' || ಬನ್ನಿ || ||"ಜೆನಿಲಿಯಾ" |- |rowspan="2"|2007 || ''[[ದೇಸಮುದುರು]]'' || ಬಾಲ ಗೋವಿಂದ || ||"ಹಂಸಿಕಾ ಮೌಟ್ವಾನಿ" |- | ''[[ಶಂಕರದಾದಾ ಜಿಂದಾಬಾದ್]]'' || || ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- |rowspan="1"|2008 || ''[[ಪರುಗು]]'' || ಕೃಷ್ಣಾ || '''ವಿಜೇತ''', [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ತೆಲುಗು)|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೆಲುಗು ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />'''ವಿಜೇತ''', [[ನಂದಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ||"ಶೀಲಾ" |- |rowspan="1"|2009 || ''[[ಆರ್ಯ 2]]'' || ಆರ್ಯ || ನಾಮಾಂಕಿತ, [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ತೆಲುಗು)|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ತೆಲುಗು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ||"ಕಾಜಲ್ ಅಗರವಾಲ್" |- |rowspan="2"|2010 || ''[[ವರುದು]]'' || ಸಂದೀಪ್ || ||"ಭಾನು ಮೆಹ್ರಾ" |- | ''[[ವೇದಂ (ಚಿತ್ರ)|ವೇದಂ]]'' || ಆನಂದ ("ಕೇಬಲ್") ರಾಜು || ||"ದೀಕ್ಷಾ ಸೇತ್" |- |rowspan="1"|2011 || ''[[ಬದರಿನಾಧ್]]'' || ಬದರಿನಾಧ್ || ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ||"ತಮನ್ನಾ" |}Ala vaikuntapuramulo...in 2020 {{Interwikineeded}} 28pteoukbi1ksk8yojc9z19raxgq915 0 27706 1373464 1336557 2026-05-15T17:17:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373464 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Michelangelo Caravaggio 065.jpg|thumb|]] '''ಆತ್ಮರತಿ''' ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರಶಂಸೆ ಯೊಂದಿಗಿನ ದುರಭಿಮಾನ, ಒಣಜಂಬ, ಅತೃಪ್ತ ಮನೋಭಾವ, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೆಂದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಈ ತತ್ವ ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಗಣ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗಿಂತ ನಾವು ಶೇಷ್ಠರು ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು "ಆತ್ಮರತಿ"ಶಬ್ದವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌|ಫ್ರಾಯ್ಡ್]] ಎಂಬಾತ ನಾರ್ಸಿಸಸ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿತನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಉದ್ಘರಿಸಿದ್ದಾನೆ.[[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ]] ಬರುವ ಈತ ವಿಕೃತ ಸ್ವಭಾವದ ಸ್ವಯಂ-ರತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಯುವಕನ ಕತೆಯಾಗಿದೆ.ಆತ ಕೊಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಮಾಡುವ ಅಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡುಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಆತ್ಮರತಿ ಮನೋಭಾವ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="freud1"/> ಆಂಡ್ರಿವ್ ಪಿ.ಮೊರಿಸನ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರೌಢರಿಗೆ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಮಟ್ಟ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಯುವಕ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="apm">{{cite book |author=Morrison, Andrew P. |title=Shame: The Underside of Narcissism |publisher=The Analytic Press |year=1997 |isbn=0-88163-280-5 }}</ref> ಸಮಾಜದ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸ್ವಭಾವದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಳತೆ ಮೀರಿದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತ ವಲಯಗಳಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ,ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರತಿ ಸ್ವಭಾವದವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.businessday.co.za/Articles/Content.aspx?id=130981 ಮೆಗಾಲೊಮಿಯಾಕ್ಸ್ ಅಬೌಂಡ್ ಇನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್/ಮೆಡಿಸಿನ್/ಫೈನಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111061318/http://www.businessday.co.za/Articles/Content.aspx?id=130981 |date=2011-01-11 }} ಬಿಜೆನೆಸ್ ಡೇ 2011/01/07</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಮೂಲ == [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಯಸ್ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾದ ಓರ್ವ ಗ್ರೀಕ್ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಆತ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನೇ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಕೊ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ತ್ರೀ ಅಪ್ಸರೆಗೆ ಹೆರಾ ದೇವತೆ ಆಕೆಯ ಆತ್ಮರತಿ ಮತ್ತು ಚಾಡಿ ಮಾತಿಗಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ "ಕೊನೆಯ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ" ಮೊದಲಿಗಳಾಗಿ ಮಾತನಾಡದಂತೆ ಶಾಪ ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸುಂದರ ಯುವಕ ನಾರ್ಸಿಸಸ್ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಎಕೊ ಗಮನಿಸಿದರೂ ತನಗಿರುವ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ ನಾರ್ಸಿಸಸ್ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಕೊಳಕ್ಕಿಳಿದನೋ ಆಗ ಆತ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರದ ಆತ ಅದರ ಪ್ರೇಮಪಾಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಕೊ ಆತನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಆತ ಹೇಳಿದ ಕಡೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ನಡೆದಳು. ಈ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಆತನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದೇ; ಈ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾರ್ಸಿಸಸ್ ಭ್ರಮಿಸಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಗ್ನನಾದ. ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಆತ ಕೊರಗಿ ಕೊರಗಿ ಆ ಕೊಳದೊಳಕ್ಕೇ ಧುಮುಕಿದಾಗ ಒಂದು ಹೂವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ,ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಹೂವು ನಾರ್ಸಿಸಸ್ ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{Main|History of narcissism}} ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾರ್ಥತತೆಯು ಇಡೀ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ದುರಹಂಕಾರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಯುಗದ ಲೈಂಗಿಕ ತಜ್ಞ ಹಾವೆಲಾಕ್ ಎಲ್ಲಿಸ್ 1898 ರಲ್ಲಿ ಈ "ಆತ್ಮರತಿ-ಸಮಾನವಾಗಿ"ರುವ ಶಬ್ದವೊಂದನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಯಂ ಮೈಥುನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.ವ್ಯಕ್ತಿವೋರ್ವನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ತನ್ನನೊಳಗಿನಗೊಬ್ಬನನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಆತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="millon">[66] ^ ಮಿಲ್ಲನ್, ಥಿಯೋಡರ್, ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ವಸ್ಥೆಗಳು, 2004</ref> * ಪೌಲ್ ನಾಚೆ ಎಂಬಾತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1899 ರಲ್ಲಿ "ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್"ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ವಿಕೃತಿಗಳ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. * ಒಟ್ಟೊ ರಾಂಕ್ ಎಂಬಾತ 1911 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಬಗೆಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಒಣಜಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಶಂಸೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="millon"/> * [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌|ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್]] ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ವಿಷಯದ ಪಠ್ಯವನ್ನು 1914 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಅದನ್ನು ಆನ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್:ಆನ್ ಇಂಟ್ರಾಡಕ್ಷನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="freud1">[http://www.english.hawaii.edu/criticalink/narc/guide1.html ಫ್ರಾಯ್ಡ್, ಸಿಗ್ಮಂಡ್, ಆನ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಆನ್ ಇಂಟ್ರಾಡಕ್ಷನ್], 1914</ref> * ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬುಬರ್ 1923 ರಲ್ಲಿ ಇಚ್ ಅಂಡ್ ಡು (ನಾನು ಮತ್ತು ಭಗವಂತ)ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.ನಮ್ಮ ಆತ್ಮ ರತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನತೆ ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ;ಇತರರನ್ನು ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ಆತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ 2000 ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.ಆದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನವರ ಈ ಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರಶಂಸೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ನಿರಂತರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲದ ಪ್ರಬಲತೆಯಿಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037183_2037185-8,00.html |title=ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ 2010 ಮಾರ್ಕ್ ಝುಕೆರ್ ಬರ್ಗ್ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2010 |access-date=2011-02-09 |archive-date=2012-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719122458/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037183_2037185-8,00.html |url-status=dead }}</ref> ==ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆತ್ಮರತಿ== {{Main|Healthy narcissism}} ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆತ್ಮರತಿಯು ಸತ್ಯದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳ ಸ್ವಯಂ ವಿವರ ನೀಡಿಕೆ,ಸ್ವಾರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅಧಿಜ್ಞಾತೃವಿನ ಅಂತಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ವರ್ತನೆ ಅಂದರೆ ಕಾಮಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ಒತ್ತಡದ ನಡುವಿರುವ ಸಮತೋಲನವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.(ಅಂದರೆ ಇತರರಿಂದ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಪಡೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಉಪಕೃತ ಉತ್ತೇಜಕಗಳನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ) ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ರೂಪಗಳು ಸ್ಥಿರತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ನೈಜತೆ ತೋರುವ ಸ್ವಯಂ-ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢತೆಯುಳ್ಳ ಗುರಿಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಆ ತತ್ವಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆಳವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಮೊರೆ&amp; ಫೈನ್(1990). ಸೈಕೊಅನಾಲ್ಯಾಟಿಕ್ ಟರ್ಮ್ಸ್ &amp; ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್. ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕೊಅನಾಲಾಟಿಕ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್: ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್.</ref> ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಂದರೆ ಉದಾರತೆಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭದ್ರತೆ ಅಥವಾ ಅಭಾವಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಿರುವ ಅಂಶ=== ಆರೋಗ್ಯಕರ (ಆತ್ಮರತಿ)ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೈಜವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಸಹಜತೆಯಾಗಿದೆ. ಆತನ ವಾದದಂತೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="freud1"/> ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪ್ರೀತಿ ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ನಡೆನುಡಿ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಇದರ ಮರುಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಎನ್ನಬಹುದು.ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="freud1"/> ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳೇ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಎಂಬ ಭಾವ ಬೆಳೆಯಲು ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಈಡೇರದ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.ಇದೇ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಇಂತಹ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಟಸ್ಥ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಗುಣಗಾನವನ್ನು ಅತಿಶಯದಂತೆ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಮಗುವಿನ ವಿರುದ್ದ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡುವರೋ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವರೋ ಆಗ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ.ಆಗ ಮಗುವಿನ ಸ್ವಯಂ-ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದಿರುವುದು ಕೂಡಾ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2010}} ===ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಅಥವಾ ವಿಕೃತ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ=== ಆರೋಗ್ಯಕರ ಈ ಸ್ವಾರ್ಥವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಮೊದಲು ಆರೋಗ್ಯವಂತನಾಗಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ರೋಗಜನಕಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಕೃತಿಗಳಿಂದ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇನ್ನುಳಿದವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ,ಆದ್ದರಿಂದ ಈ "ಪ್ರೀತಿಯೆನ್ನುವುದು ಅನಾರೋಗ್ಯವೆನಿಸಬಾರದು." ವ್ಯಕ್ತಿ ತನಗೆ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾದದ್ದು ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಖಿನ್ನತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ,ಹೀಗಾಗಿ ಆತ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.psywilly.be/index.php?page=lezingen |title=Psywilly.be, psychoanalyticus Willy Depecker |access-date=2011-02-09 |archive-date=2011-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309170319/http://www.psywilly.be/index.php?page=lezingen |url-status=dead }}</ref> ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆತ್ಮರತಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೇನಿಯ|ಛಿದ್ರ ಮನಸ್ಕತೆ]]ಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.ಇದನ್ನು ಹಿಂಪೆಡೆದಾಗ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಕೆರ್ನ್ ಬೆರ್ಗ್,ಕೊಹುತ್ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲೊನ್ ಅವರು ಈ ಆತ್ಮರತಿಯ ರೋಗನಿದಾನದ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ತೆರೆದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನ ಸ್ಪಂದನೆಯಾಗಿ ಅದು ಸ್ವಾರ್ಥಸಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯನ್ನು ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಆತ್ಮರತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1207/S15327965PLI1204_1 |author=Morf, Caroline C., Rhodewalt, Frederick |title=Unraveling the Paradoxes of Narcissism: A Dynamic Self-Regulatory Processing Model |journal=Psychological Inquiry |volume=12 |issue=4 |pages=177–196 |year=2001 }}</ref> ಆದರೆ ರೋಗನಿದಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯತೆ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಕೃತಿಯ ಅತ್ಮರತಿಯು ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಕ ಈ ಆತ್ಮ ಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿರುದ್ದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯಕಾರಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಮನೋಭಾವನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂ-ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಆತ್ಮರತಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಡಂಬರದ ಸ್ವಯಂ-ಮಾನ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿಂತೆ-ವ್ಯಾಕುಲತೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1037/0022-3514.87.3.400 |author=Sedikides, C., Rudich, E.A., Gregg, A.P., Kumashiro, Ml, Rusbult, C. |title=Are Normal Narcissists Psychologically Healthy?: self-esteem matters |journal=Journal of Personality and Social Psychology, |volume=87 |pages=400–16 |year=2004 }}</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಸಂಶೋಧಕರ ಸಲಹೆ ಪ್ರಕಾರ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು 'ಒಳ್ಳೆಯದು' ಅಥವಾ 'ಕಳಪೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು ಆದರೆ ಇದು ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಈ ಅತ್ಮರತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿಯಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಇಂತಹ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಸುದೀರ್ಘ-ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದಾಗ ಅಂದರೆ ನಿಖರ ಸ್ವಯಂ-ಜ್ಞಾನ-ಅರಿವು ಇದ್ದಾಗ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಎನ್ನುವ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನೆರವಿಗೆ ಬರಲಾರದು.<ref>ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಡಬ್ಲು.ಕೆ., &amp; ಫೊಸ್ಟರ್, ಜೆ.ಡಿ. ದಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಸೆಲ್ಫ್: ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಟೆಂಡೆಡ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮಾಡೆಲ್ ಅಂಡ್ ಆನ್ ಗೊಯಿಂಗ್ ಕಾಂಟ್ರಾವರ್ಸೀಸ್. ಸೆಡಿಕೈಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್. ದಿ ಸೆಲ್ಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ಪ್ರೆಸ್, 2007. ISBN 978-1-84169-439-9</ref> ==ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ಪ್ರಭಾವ== ಲುಬಿಟ್ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿ,ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗುಣಗಳು ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಲುಬಿಟ್, ಆರ್. (2002). ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ವಭಾವದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ಪ್ರಭಾವ. ಅಕಾಡ್ಅಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್, 16(1), 127-138.</ref> {| class="wikitable sortable " |- ! ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳು ! ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಆತ್ಮರತಿ ! ವಿನಾಶಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ (ಆತ್ಮರತಿ) |- | '''ಆತ್ಮ-ವಿಶ್ವಾಸ''' | ಬಾಹ್ಯಕವಾದ ಆತ್ಮ-ವಿಶ್ವಾಸ ಇದು ಸತ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯೆನಿಸಿದೆ. | ಅಸಹಜವಾದ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ("ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಯೊ") |- | '''ಅಧಿಕಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸೆಗಾಗಿರುವ ಇಚ್ಛೆ''' | ಅಧಿಕಾರ ಭೋಗಿಸುವ ಆಸೆ | ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯುವ ಕಾತರ,ಅದರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಲು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ |- | '''ಸಂಬಂಧಗಳು''' | ಇತರಿರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ;ಇನ್ನಿತರರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಶೋಷಿಸದಿರುವುದು | ಉತ್ತಮ ಪರಿಕ್ರಮದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ,ಅವರ ಕಡೆಗಣನೆ ಇಲ್ಲವೆ ಅನುಕಂಪವಿಲ್ಲದೇ ಇತರರನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದು. |- | '''ಸಮಂಜಸ ಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ''' | ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ರಮ | ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ,ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇಸರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ;ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಿಸುವುದು |- | '''ಅಡಿಪಾಯ''' | ಸ್ವಯಂ-ಮಾನ್ಯತೆಯ ಗೌರವ ಬೆಳೆಸುವ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಂಬಲ, ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರರ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ತಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಇತಿಮಿತಿ | ಆಘಾತಕಾರಿ ಬಾಲ್ಯ,ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಮಾನ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಆಕೆ ಇಲ್ಲವೆ ಆತ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸದಿರುವಿಕೆ |- |} ==ಪ್ರಯೋಗವಾದಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು == ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ಅಂದರೆ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಮೊದಲನೆಯದು ಈ ಆತ್ಮರತಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ,ಅಮೂರ್ತತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ನಂತರದ್ದು ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತದ ಕಪಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಂಶಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ.ಅವೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗಮವಾದರೂ ಅವುಗಳ ಗುಣವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಫೊಸ್ಟರ್(2007)<ref name="caf">ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಕೆ.ಡಬ್ಲು. &amp; ಫೊಸ್ಟರ್ ಜೆ.ಡಿ. (2007). ದಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಸೆಲ್ಫ್: ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್, ಆನ್ ಎಕ್ಸ್ಟೆಂಡೆಡ್ ಮಾಡೆಲ್, ಅಂಡ್ ಆನ್ ಗೊಯಿಂಗ್ ಕಾಂಟ್ರಾವರ್ಸಿಸ್. ಟು ಅಪಿಯರ್ ಇನ್: ಸಿ. ಸೆಡಿಕೈಡ್ಸ್ &amp; ಎಸ್. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್(Eds.), ಫರಂಟಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಸೊಸಿಯಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ: ದಿ ಸೆಲ್ಫ್. ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ, PA: ಸೈಕಾಲಜಿ ಪ್ರೆಸ್.</ref> ಅವರುಗಳು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಮೇಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ "ಮೂಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ": * '''ಧನಾತ್ಮಕ''' : ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ಸ್ ಗಳು ತಾವು ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮರೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ<ref name="cras">{{cite journal |doi=10.1177/0146167202286007 |author=Campbell, W. K., Rudich, E., Sedikides, C. |title=Narcissism, selfesteem, and the positivity of selfviews: Two portraits of selflove |journal=Personality and Social Psychology Bulletin, |volume=28 |pages=358–68 |year=2002 }}</ref> * '''ಆಡಂಬರ''' :ದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ತಾವು ನೈಜತೆಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂ-ವರದಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ಅದು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳ ಆತ್ಮರತಿಯ ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಂತ-ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="get">{{cite journal |doi=10.1111/j.1467-6494.1994.tb00798.x |author=Gabriel, M. T., Critelli, J. W., Ee, J. S. |title=Narcissistic illusions in self-evaluations of intelligence and attractiveness |journal=Journal of Personality |volume=62 |pages=143–55 |year=1994 }}</ref> * '''ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ''' :ದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್’ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಆಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಎಜಂಟಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ, ಇದು ಮಿತಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.<ref name="cras"/><ref name="get"/> * '''ವಿಶೇಷ''' : ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳವರೆಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪರೂಪದ ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="emmons">{{cite journal |doi=10.1207/s15327752jpa4803_11 |author=Emmons, R.A. |title=Factor analysis and construct validity of the Narcissistic Personality Inventory |journal=Journal of Personality Assessment, |volume=48 |pages=291–300 |year=1984 }}</ref> * '''ಸ್ವಾರ್ಥ''' :ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ವರ್ತನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿಯೇ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="cbbs">ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಡಬ್ಲು. ಕೆ., ಬುಶ್, ಸಿ. ಪಿ., ಬ್ರುನೆಲ್, ಎ. ಬಿ., &amp; ಶೆಲ್ಟಾನ್, ಜೆ. (ಇನ್ ಪ್ರೆಸ್). ಆತ್ಮರತಿ ವಿಚಾರದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು:ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಟ್ರ್ಯಾಜಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಮನ್ಸ್. ಪರ್ಸ್ನಾಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ಸೊಸಿಯಲ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿ ಬುಲೆಟಿನ್.</ref> * '''ಯಶಸ್ವಿ ಮೂಲದೆಡೆಗಿನ ಯತ್ನ''' : ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಯಶಸ್ವಿನೆಡೆಗೆ ವಾಲುತ್ತಾರೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವೆಡೆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="cr">ರೊಸೆ, ಪಿ. &amp; ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಡಬ್ಲು. ಕೆ. (ಇನ್ ಪ್ರೆಸ್). ಗ್ರೇಟ್ ನೆಸ್ ಫೀಲ್ಸ್ ಗುಡ್: ಎ ಟ್ಲಿಕ್ ಮೊಡೆಲ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟಿವ್ ವೆಲ್ ಬಿಯಿಂಗ್. ಅಡ್ವಾನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ರಿಸರ್ಚ್. ಸರ್ಜ್ ಪಿ. ಶೊಹೊ(Ed.) ಹೌಪುಜೆ, ಎನ್ವೈ: ನೊವಾ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref> ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಪೂರ್ವಕವಾದ ಆಂತರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಾರರು. ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಫೊರ್ಸ್ಟರ್ (2007)<ref name="caf"/> ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆತ್ಮರತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಾದಗಳಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕವೇ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯವೇ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯೇ,ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಇದು ನಿರಂತರವಾದುದೇ ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ.ಇದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣೆರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಇದು ಲಿಂಗಭೇದಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಫೊಸ್ಟರ್ (2007)ಇವರು ವಾದ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="caf"/> ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅವರದೇ ಆದ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವುದು,ವಿಶೇಷತೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಮನೋಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಗುರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ತಮ್ಮ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳದೇ ಸಂದರ್ಭ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದು,ಇಲ್ಲವೇ ಒಳಗಿಂದೊಳಗೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ರಚನಾ ದೋಷಗಳಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತಮ್ಮನ್ನಷ್ಟೇ ಸೇವೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಎಂದೆನ್ನುವ ವರ್ಗವೂ ಇದೆ. ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ನತ್ತು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್,ರೀಡರ್ ಸೆಡಿಕೈಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಯಟ್ (2000)<ref name="cre">{{cite journal |doi=10.1006/jrpe.2000.2282 |author=Campbell, W.K., Reeder G.D., Sedikides, C., Elliot, A.J. |title=Narcissism and Comparative Self-Enhancement Strategies |journal=Journal of Research in Personality |volume=34 |pages=329–47 |year=2000 }}</ref> ಇವರು ಎರಡು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರನ್ನು ಒಂದು ಸಾಹಸ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಅದರ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.ಅದು ಯಶಸ್ಸೋ ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯವೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣಿತಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳಿಗಿಂತ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಲ್ಲದವರೇ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆ ರಹಿತದ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರೊತ್ಸಾಹದ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರೂ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸರಹಿತರು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.ಆದರೆ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಸೇವೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು.ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಲ್ಲದವರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜಡತ್ವ ತೋರದೇ ಸುಮ್ಮನಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತೋರಿದರು. ಯಾವಾಗ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದರೋ ಆಗ ಅವರ ಸ್ವಯಂ-ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು.ಆದರೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಲ್ಲದವರು ತಮ್ಮ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರು. ==ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ== {{Main|Narcissistic personality disorder}} ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆತ್ಮರತಿಯ ಕಪಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರುವುದಲ್ಲದೇ ಈ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಈತ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.ಇದು ಆತನ ರೋಗಪ್ರದಾನ ಗುಣವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ NPD ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಡೈಗ್ನೊಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುವಲ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ಸ್ ನ 4 ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಇದನ್ನು DSM-5ರಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಆತ್ಮರತಿಯ ಕಪಟಗಳು == ಥಾಮಸ್ ಸಲಹೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಈ ಆತ್ಮರತಿ ಸ್ವಭಾವದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಬಹುತೇಕ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಪಟತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು:<ref>ಥಾಮಸ್ ಡಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್(2010)</ref> * ಆಂತರಿಕ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಶಂಸೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. * ಸಂಬಂಧಗಳ ಮುಂದುವರಿಸಿ ನಿರಂತರತೆ ಕಾಯುವುದು ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು * ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆ (ನೋಡಿಇನ್ ಸೈಟ್ ಇನ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿ ಅಂಡ್ ಸೈಕಿಸ್ಟ್ರಿ,ಎಗೊಸಿಂಟೊನಿಕ್) * ಪರಾನುಭೂತಿ ತೋರುವಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆ * ಇನ್ನುಳಿದವರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಾಂಬರಿಸುವುದು,(ನೋಡಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಬೌಂಡ್ ರೀಸ್ ) * ಅತಿಯಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ತೋರುವುದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವಮಾನಗಳು (ನೋಡಿ ಟೀಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್, ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಸ್ ರೇಜ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಇಂಜುರಿ) * ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕವೆನಿಸುವುದು; ಇದು ಅಪರಾಧಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. * ಜಂಬ ತೋರುವ ಶಾರೀರದ ಭಾಷೆ * ಮುಖಸ್ತುತಿ ಜನರು ಯಾರು ತಮ್ಮನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮವರೊಂದಿಗೆ ಆಕೆ ಅಥವಾ ಆತ ಸಮೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. * ಯಾರು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ವರ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ಅಂತಹವರಿಂದ ದೂರ ಇರುತ್ತಾರೆ. * ಇನ್ನಿತರ ಜನರನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ತಾನು ಆಕೆ ಅಥವಾ ಆತನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದವನೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಜಂಬ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಜಾಣತನದಿಂದ ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. * ನಾನು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ "ಪರಿಣಿತ" ಎಂಬ ಸ್ವಯಂಘೋಷಣೆ * ಬೇರೆ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ * ನಿರಾಕರಣೆ ಯಾಗಲಿರುವ ಅನುಕಂಪ ಮತ್ತು ಉಪಕಾರ ==ಹಾಚ್ ಕಿಸ್ ನ ಏಳು ಮರಣಾಂತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ಪಾಪಕೃತ್ಯಗಳು== ಹಾಚ್ ಕಿಸ್ ಅವರು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಏಳು ಆಘಾತಕಾರಿ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ:<ref>ಹಾಚ್ ಕಿಸ್, ಸ್ಯಾಂಡಿ&amp; ಮಾಸ್ಟರ್ ಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ವ್ಹೈ ಈಸ್ ಇಟ್ ಅಲ್ವೇಜ್ ಅಬೌಟ್ ಯು?: ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್(2003)</ref> # '''ನಾಚಿಕೆಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹುದುಗಿರುತ್ತದೆ.ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಲ್ಲದೇ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗದ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. # '''ಮಾಯಾ-ಜಾದೂವಿನಂತೆ ವಿಚಾರಸರಣಿ ''' — ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ತಾವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕೃತ ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಈ ಮಿಥ್ಯೆಯನ್ನೇ ಮಾಯದ ವಿಚಾರಸರಣಿ ಎಂದಳ್ಳುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.. ಅವರು ಯಾವ ರೂಪದ್ದೇ ಆದ ತೋರ್ಪುಡಿಸುವಿಕೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. # '''ದುರಹಂಕಾರ''' — ಓರ್ವ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಉಬ್ಬಿ ಹೋಗಿ ಅದೇ ಕ್ಷಣ ತೆಗಳಿಕೆ ಕೇಳಿದರೆ ಗಾಳಿ ತೆಗೆದ ಬಲೂನಿನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಇತರರನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. # '''ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು''' — ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರರನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಕೀಳದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. # '''ತನ್ನದೇ ಅಧಿಕಾರ''' —ಚಲಾವಣೆ ಕೂಡಾ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ನೊಬ್ಬನ ಆತುರತೆಯಾಗಿದೆ.ಆತನಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆತ ಅದಕ್ಕೊಪ್ಪದೇ ತಾನು ಎಲ್ಲವನು ಬಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರದ ಯೋಗ್ಯತೆಯುಳ್ಳನಾಗಿದ್ದೇನೆಂಬ ಭಾವ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲಾರರು.ಆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಅವರು "ಅಸಂಬದ್ದ" ಅಥವಾ "ಜಟಿಲ"ಎಂದು ವಾದಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಉದ್ದಟತನವನ್ನು ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರೆ ಅವರು ಇದರ ಆಘಾತ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದೇ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಕೋಪಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. # '''ಶೋಷಣೆ''' — ಶೋಷಣೆಯು ಹಲವಾರು ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕಿಳಿಯಬಹುದು. ಯಾವಾಗಲೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಯೋಗ್ಯತೆರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಇಂತವರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಾರರು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ದಾಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಊಹಿಸಿದಷ್ಟು ನಿಜವಾಗಿರಲಾರದು. # '''ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಗಡಿಗಳು''' — ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ತಮಗೆ ಇತಿಮಿತಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನುಳಿದವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನಿತರರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೊರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿಯದೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಈ ನಾರಿಸಿಸ್ಟ್ಸಗಳಿಗೆ ಅವರಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರೂ ಕೂಡ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಇತರರಿಗೂ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಶವನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂತನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಬಗೆಗೆ ವಿಚಾರಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೂ ಭಿನ್ನತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ==ಮಾಸ್ಟರ್ಸನ್ಸ್ ಅವರ ಉಪಮಾದರಿಗಳು (ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುವವರು)== ಹೀಗೆ 1993,ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ಮಾಸ್ಟರ್ಸನ್ ಅವರು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.'''ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ''' ಮತ್ತು '''ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುವವರು'''.<ref name="masterson">ಮಾಸ್ಟರ್ ಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ದಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಸೆಲ್ಫ್: ಎ ಡೆವೆಲ್ಪ್ಮೆಂಟ್ ಸೆಲ್ಫ್ &amp; ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಅಪ್ರೊಚ್ ಟು ದಿ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ಲೊಸೆಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ್, 1993</ref> ಇವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪೋಷಣೆ ದೊರೆಯದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಈ ಮನೋಸ್ಥೈರ್ಯ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ತೋರಿಕೆಯ ಸ್ವಭಾವದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ DSM-IVನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇವರು ಏಕಾಂಗಿತನ ಎದುರಿಸುವ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ಏಕಾಂಗಿತನದ ಸ್ವಭಾವದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ತನಗೆ ತಾನೇ ಇಲ್ಲತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.ಆತನೊಳಗೆ ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ತೋರ್ಪಡಿಕೆಯ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬಹು ಉತ್ತೇಜಿತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರಿವನ್ನೇ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ.ಇಂತಹ ಸ್ವಭಾವವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು ಉಳಿದವರದ್ದು ಭಿನ್ನ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಏಕಾಂಗಿತನದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರಿಂದ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರರನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಗಡಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ತೋರ್ಪಡಿಯಕೆ ಗುಣಸ್ವಭಾವ ಇರುವ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ತಮಗೆ ಇತರರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ಅವರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು== ಥೆಯೊದೊರೆ ಮಿಲ್ಲಾನ್ ಅವರು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಐದು ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="millon"/> ಯಾವುದೇ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದಾದರೂ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ: * '''ತತ್ವರಹಿತ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್''' - ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಿರೋಧ ದ ಲಕ್ಷಣವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಕೌಶಲದ ಬೂಟಾಟಿಕೆ - ಇದೊಂದು ಮಿಥ್ಯೆ,ಶೋಷಣಾ ಮೂಲ,ಕಪಟತನ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮರೆತ ವ್ಯಕ್ತಿ. * '''ಕಾಮುಕತೆಯುಳ್ಳ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್''' - ಇವರಲ್ಲಿ ಬೂಟಾಟಿಕೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆಗಿನ ಡಾನ್ ಜೌನ್ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಕ್ಯಾಸನೊವಾ ಕಾದಂಬರಿ ಪಾತ್ರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಮಾತುರತೆ ತೋರಿದಂತೆ, ತೋರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. * '''ಸಮಪೂರಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್''' - ಇವರಲ್ಲಿ ಋಣಾತ್ಮಕ (ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ-ಉಗ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆ), ಪಲಾಯನದ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. * '''ಗಣ್ಯತೆ ತೋರುವ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್''' - ಶುದ್ದತೆಗೆ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುವ ಗುಣ. ಇದು ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್ ರೆಚ್ ಅವರ"ಲೈಗಿಂಗ ಕಾಮನೆಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್" ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಕಾರದವರು. * '''ದುರಭಿಮಾನ ತರಹ''' - ಅಲ್ಲದೇ ಚಿತ್ತಭ್ರಮಣೆ ಗುಣಗಳು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳದಾಗ ಅದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ಕೊರಗನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಿದ ಒಳಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕವನ್ನು ಸರ್ವಶಕ್ತ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಜನರು ಮಿಥ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ಪಡೆಯಲು ಆತ ಹೆಣಗುತ್ತಾನೆ.ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಮರು-ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು,ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ಸಿನೆಮಾ ನಾಯಕನಂತೆ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂಜನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗತದಂತೆ ತೋರಿಸಲು ಇಚ್ಛೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ಇನ್ನುಳಿದ ರೂಪಗಳು== ===ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಅಕ್ವೈಯರ್ಡ್ ಸಿಚುವೇಶನಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ (ASN)ಇದು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ನಂತರ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತು,ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೊರ್ನೆಲ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯ ವೆಯಲ್ ಕಾರ್ನೆಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುವ ರಾಬರ್ಟ್ ಬಿ.ಮಿಲ್ಮನ್ ಅವರು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಆದರೆ ಈ ASN ಮಾತ್ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಅಥವಾ ರೂಢಗತ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಇದು ಅದ್ದೂರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತದ ಜನರಿರುವ ಸಮಾಜದ ಮೂಲಕ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ.ಅಭಿಮಾನಿಗಳು,ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬೆಂಬಲವೂ ಇದಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.ತಾನು ಇತರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದವನೆಂಬ ಭ್ರಮಾಧೀನತೆಯು ಈ ರೂಢಗತ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. "ಮಿಲ್ ಮ್ಯಾನ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು ಅವರು ಜನರೆಡೆಗೆ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿ ಕೂಡಾ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅವರು ಬೇರೆವರೆಡೆಗೆ ನೋಡುವುದನ್ನೇ ಬಿಡುವ ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."<ref>ಸೈಮನ್ ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್, ''ಆಲ್ ಅಬೌಟ್ ಮಿ'' (ಲಂಡನ್ 2007) p. 171</ref> ಅದರ ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶೇಷವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ರಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸಾನಲ್ಟಿ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಕೊನೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಹಲವರು ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. "ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಕೊರತೆ,ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ."<ref>ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್, p. 171</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ASN ನಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳು,ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ಒರಟು ಸ್ವಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ".. ವಾಕಿನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ASN ಸ್ವಭಾವ ಆರಂಭಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿಸ್ತರಣ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಕಪಟಗಾರಿಕೆ,ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಮರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ಒಂದು ಕುಂದು ಬಂದರೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಅದರಿಂದ'ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು' ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ಮೂಲಭೂತವಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ತನ್ನ ರೂಪ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ವಕ್ನ್ಸಿಕ್, ಸ್ಯಾಮ್ [http://samvak.tripod.com/journal73.html ಅಕ್ವೈಯರ್ಡ್ ಸಿಚುವೇಶನಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110705031828/http://samvak.tripod.com/journal73.html |date=2011-07-05 }}</ref> ಈ ASN ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾರ್ಮಾ ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ''ಸನ್ ಸೆಟ್ ಬೌಲ್ವಾರ್ಡ್'' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ (ಆತ್ಮರತಿ) === ಇದು ಮೊದಲ ಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹರೆ ಸೈಕೊಪಥಿ ಚೆಕ್ ಲಿಸ್ಟ್, ಇದು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿಶ್ವಾಸ ದ್ರೋಹದ ಪ್ರಕಾರಗಳು: {{Col-begin}} {{Col-2}} * ಗ್ಲಿಬ್ ನೆಸ್/ಮೇಲ್ನೋಟದ ಸೌಂದರ್ಯ * ಗ್ರಾಂಡಿಯೊಸ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂ-ಮೌಲ್ಯ * ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಿಥ್ಯೆ * ಕಪಟಿ/ಕುತಂತ್ರ {{Col-2}} * ಅನುಕಂಪದ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ * ಸಹಾನುಭೂತಿ ಯ ಕೊರತೆ/ನಿರ್ದಯತೆ * ತಮ್ಮದೇ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯ {{Col-end}} ===ಸಹಾವಲಂಬನೆ(ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಥವಾ ಸಹ-ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್)=== {{Main|Codependency}} ಈ ಸಹ ಅವಲಂಬನಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತಿರೇಕದ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸುವುದು ಇವು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುತ್ತವೆ.ಒಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮಟ್ಟ ಎತ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ತೋರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅವರುಗಳೆಂದರೆ ಸಹ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಂತತ್ವದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಕಿನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಹ ಅವಲಂಬಿತ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು "ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಆತ್ಮರತಿ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು"ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ವಕ್ನಿಕ್, ಸಾಮ್ [http://samvak.tripod.com/faq66.html ದಿ ಇನ್ವೆರ್ಟೆಡ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514193415/http://samvak.tripod.com/faq66.html |date=2011-05-14 }}</ref> ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಅವರ 'ಸಹ-ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್' ಗಳ ಸಹ ಅವಲಂಬಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="co">ರಾಪೊರ್ಟ್, ಅಲನ್, Ph. D.[http://www.alanrappoport.com/pdf/Co-Narcissism%20Article.pdf ಕೊ-ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಹೌ ಉಯಿ ಆಡಾಪ್ಟ್ ಟು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811150356/http://alanrappoport.com/pdf/Co-Narcissism%20Article.pdf |date=2015-08-11 }}[http://www.alanrappoport.com/pdf/Co-Narcissism%20Article.pdf ದಿ ಥೆರಾಪಿಸ್ಟ್, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811150356/http://alanrappoport.com/pdf/Co-Narcissism%20Article.pdf |date=2015-08-11 }}.</ref> ===ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಸಮೂಹ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಅಗ್ನಿಸೆಜಿಕಾ ಗೊಲೆಕ್ ಡೆ ಜವಲಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಡವಾಳ ಎನಿಸಿದೆ.ಇದು ಮಿಥ್ಯೆದ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಗುಂಪೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಭಾವ ಬೇರಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆನಿಸಿದೆ. ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಂದರೆ ಅಂತರ-ಗುಂಪಿನ ಹೊರಗಿರುವ,ಏಕಾಂಗಿತನ,ಕ್ಷಮಾಗುಣದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತರಾಗುವುದು. ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಗಳು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಹಗೆತನದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಆಂತರಿಕ-ಗುಂಪಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಸಮೂಹದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತರಲು ಋಣಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಎದುರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1037/a0016904 |author=Golec de Zavala, A., Cichocka, A., Eidelson, R., Jayawickreme, N. |title=Collective Narcissism and Its Social Consequences |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=97 |issue=6 |pages=1074–96 |year=2009 |pmid=19968420 }}</ref> ===ಸಂಭಾಷಣಾಪ್ರಿಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಸಂಭಾಷಣಾ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಪದವನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡೆರ್ಬರ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಪರ್ಸುಟ್ ಆಫ್ ಅಟೆನ್ಶನ್:ಪಾವರ್ ಅಂಡ್ ಎಗೊ ಇನ್ ಎವರಿಡೆ ಲೈಫ'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡರ್ಬರ್ ವೀಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ದತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಇತರರು ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಹು ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಕದನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣಾ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ಬೇರೆಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಈ ಸಂಭಾಷಣಾ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ."ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕೆ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ,ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕೆಲಸಗಾರರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತೆರನಾದ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ." ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ತೋರಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಹರಡುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿದ ತಮ್ಮತನವನ್ನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ." ಡೆರ್ಬೆರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸತತ ಮಾತುಕತೆಯ "ಸಂಭಾಷಣಾ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್"ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಎರ್ಬೆರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು "ಸ್ಥಳಾಂತರದ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ" ದಿಂದ "ಬೆಂಬಲಿತ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ಎನಿಸಿದೆ.{{Clarify|date=June 2010}} ===ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಸಂಘಟಿತ ಮನೋವೈದ್ಯ ಅಲನ್ ಡೌನ್ಸ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ರಚಿಸಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="downs">ಡೌನ್ಸ್, ಅಲನ್: ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಲುಕಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್: ಒವರ್ ಕಮಿಂಗ್ ದಿ ಸೆಡಕ್ಟಿವ್ ಕಲ್ಚರ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್, 1997</ref> ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದ ದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾಟಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಲ್ ಡನ್ ಲಪ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಲೆನ್)ಇವರುಗಳ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದು"ಲಾಭದ ಬಯಕೆ. ಡೌನ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಧನಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗು ಇಡೀ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಇದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಜಾರಿಗೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್ಸ್ ಅವರ ಈ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳನ್ನು ವಿಕ್ಟರ್ ಹಿಲ್ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಇನ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ'' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿವೆ.<ref>ಹಿಲ್, ವಿಕ್ಟರ್(2005) ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಇನ್ ಅಕೌಂಟಂಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಪೆಂಗಸ್ ಬುಕ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,</ref> ===ಸಮನ್ವಯ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಲಾಚ್ಕರ್ ಈ ಸಮನ್ವಯ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:<ref name="Lachkar">ಲಾಚ್ಕರ್, ಜೊನ್: ಹೌ ಟು ಟಾಕ್ ಟು ಎ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್, 2008</ref> {{quote|The cross-cultural narcissist brings to his new country a certain amount of nationalistic pride, which he holds onto relentlessly. He refuses to adapt and will go to great lengths to maintain his sense of special identity. Cross-cultural narcissists often hook up with [[Borderline Personality Disorder|borderline]] women, who tend to idealize and be mesmerized by men from another culture.}} ===ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಥವಾ ದಿ ಕಲ್ಚರ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಲಾಸ್ಚ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಭೋಗಿಕ ಐಹಿಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪತ್ತುಳ್ಳವರು <ref>ಲಾಸ್ಚ್, ಸಿ, ದಿ ಕಲ್ಚರ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್. 1979</ref> ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುವುದೇ ಉತ್ತಮ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಠಿಣ ಆದರೂ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾಜಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಅದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾರತೆ ಕೇವಲ ಗ್ರಾಹಕರ ಸಮಾಜವನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಹೇಳುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಲೆ,ಲಿಂಗ ಭೇದ ಭಾವ ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮ]]ಗಳು ತಮ್ಮ ಉದಾರತೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ವಿರಳ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ನಿರಂತರ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆ ರಹಿತ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಜ ಕಾಳಜಿಯ ಸಮುದಾಯ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕೀಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಕಾಣುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುವುದಲ್ಲದೇ ಅದು ಆ ಸಮುದಾಯದ ನಾಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.ಇದನ್ನು ಸಮವೆನ್ನುವ ಸಮಾನಾಂತರದವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮರುರೂಪ ತರಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದು ಮುಂದೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿರಬಹುದು,ಅಲ್ಲದೇ ಸಮುದಾಯದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಸಹ ವಿಪರೀತಕ್ಕಿಳಿಸಬಹುದು. ===ವಿನಾಶಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ === ಈ ವಿನಾಶಕಾರಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಅಥವಾ ರೋಗ ಮೂಲದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಬ್ರೌನ್, ನಿನಾ ಡಬ್ಲು., ದಿ ಡಿಸ್ಟಕ್ಷಟಿವ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್, 1998</ref> ===ಲಿಂಗವಾಚಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಈ ಲಿಂಗವಾಚಕ ಅಥವಾ ಲಿಂಗಸೂಚಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಡಾ.ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಸ್ಕೊನ್ ವೆಲ್ಫ್ ಅವರು ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ್ದು ಇದು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿದೆ.<ref name="gender">ಶೂನ್ ವೊಲ್ಫ್, ಗೆರಾಲ್ಡ್, PH.D [http://www.narth.com/docs/1996papers/schoenwolf.html ಜಂಡರ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೇಶನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ನ ಶಿಶ್ನ ಕುರಿತ ಅಸೂಹೆ ಮತ್ತು ಸಂತತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬೀಜ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಆತಂಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಭೇದ ತೋರಿಸಿ ಒಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚು ಒಬ್ಬರು ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಾದಾಗ,ಇದು ಭವಿಷ್ಯತ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಡಾ.ಸ್ಕೊಯೆನ್ ವುಲ್ಫ್ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯತ್ವವಾದವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುವಾಗ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಲಿಂಗಭೇದದ ಬಗ್ಗೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗಳು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಾನಾಂತರ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ===ಗುಂಪು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಈ ಸಮೂಹದ ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಮೂಲದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಸಮ್ ನ್ನು ಎರಿಚ್ ಫ್ರೊಮ್ಮ್ ಅವರು ಬರೆದ "ದಿ ಅನಾಟೊಮಿ ಆಫ್ ಹ್ಯುಮನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ನೆಸ್"ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="fromm">ಫ್ರಾಮ್ಮ್, ಎರಿಚ್, ದಿ ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ಹುಮನ್ ಡೆಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್, 1973</ref> ===ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== {{Main|Malignant narcissism}} ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎರಿಚ್ ಫ್ರೊಮ್ಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು 1964 <ref name="fromm2">ಫ್ರಾಮ್, ಎರಿಚ್, ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, 1964</ref> ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಇದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ತಳಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಸಮಾಜಘಾತಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ವೂ ಅಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಈ ಹುಟ್ಟನ್ನು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸನಾಲ್ಟಿ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ ಅದಲ್ಲದೇ ಬುದ್ದಿ ಭ್ರಮಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಎಂಬುದು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ ಪರ್ಸನಾಲ್ಟಿ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ ಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಈ ಮರಣಾಂತಿಕ ನಾರಿಸಿಸಮ್ ಹಲವಾರು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾದ ಬಯಕೆ ಈಡೇರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣದ ಗುಣಸ್ವಭಾವವಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.(ಹೀಗಾಗಿ ಅಸ್ಸ್ವಸ್ಥತೆ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು).ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಮರಣಾಂತಿಕ ಆತ್ಮರತಿಯ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬಯಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಗ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.ಆಗ ಆತ ಸಮಾಜಘಾತಕ,ಬುದ್ದಿ ಭ್ರಮಣಾಧೀನ ಮತ್ತು ಛಿದ್ರ ಮನಸ್ಕತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮರಣಾಂತಿಕ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಆತ ಸಮಾಜಘಾತಕವಾದ ಅಸ್ವಸ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಮುಂದೆ ಬುದ್ದಿಭ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಘಾತಕ ಕಪಟಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ===ಔಷಧೀಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಈ ಔಷಧೀಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಶಬ್ದವನ್ನು ಜಾನ್ ಬಾಂಜಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ''ಮೆಡಿಕಲ್ ಎರರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್'' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="banja1">ಬಾಂಜಾ, ಜೊನ್, ಮೆಡಿಕಲ್ ಎರರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್,2005</ref><ref name="banja2">ಬಾಂಜಾ, ಜೊನ್, (ಎರಿಕ್ ರಂಗಸ್ ಅವರ ವೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ ಮೂಲಕದಿಂದ ) [http://www.emory.edu/EMORY_REPORT/erarchive/2005/February/February7/sandr1.htm ಜೊನ್ ಬಾಂಜಾ: ಇಂಟರ್ ವಿವ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಎಥಿಸ್ಟಿಕ್]</ref> ಬಾಂಜಾ ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ "ಮೆಡಿಕಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್"ಇಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ನಿರತರು ಇದರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉಳಿವಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇಂತಹ ಅಸ್ವಸ್ತತೆಯನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರು ಜಾಗೃತರಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಎಂದವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾನಸಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆ,ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.ವೃತ್ತಿನಿರತರ ತಪ್ಪುಗಳು ರೋಗಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನಿಗಾವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮ ಹಾಗು ಅದರ ದಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವರು ನೋಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ: {{blockquote|...most health professionals (in fact, most professionals of any ilk) work on cultivating a self that exudes authority, control, knowledge, competence and respectability. It's the narcissist in us all—we dread appearing stupid or incompetent.}} ===ಶಿಶ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ವಿಲ್ ಹೆಮ್ ರೆಚ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಶಿಶ್ನದ ಬಗೆಗಿನ ಅತಿರೇಕದ ವ್ಯಾಮೋಹದ ಗುಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿಸಿದರು.ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆಂದವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರು ಗಣ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಾರೆ.ತಾವು "ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮೇಲೇರುವವರು"ಎಂಬ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಗಳಿಕೆ ಬಯಸುವವರು,ಸ್ವಯಂ ಉತ್ತೇಜನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಜಂಬ ತೋರುವವರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯಶಸ್ವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವ ಸಾಹಸಕ್ಕಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರ್ನಸ್ಟ್ ಸಿಮ್ಮೆಲ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ 1944 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="simmel">{{cite journal |author=Simmel, Ernst |journal=Psychoanalytic Quarterly |volume=XIII |issue=2 |pages=160–85 |year=1944 }}</ref> ಸಿಮ್ಮೆಲ್ ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಇದು ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ ಕರುಳಿನ ಮೂಲದ ಕೊರತೆ ಇದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಗುದದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಈ ತೆರನಾದ ಜನರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಪದಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಸೆಮಿಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜನನದ ಪೂರ್ವ ಇರುವ "ಮೂಲಸ್ವರೂಪದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್"ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೂಲವರೂಪದ ಹಂತದಿಂದ ಪೂರ್ವಾಪರ-ಅಹಂಕಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಆರಂಭದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು ಅರೆಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ-ಕರಳು ಮೂಲದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ತರುವುದು ಕೂಡಾ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಇದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಲಾಚ್ ಬೆರ್ನಾರಡ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲೇಯರ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಗ್ರಾಹಕರ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ವಿನಾಶಕಾರಿ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="stiegler">ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಗ್ಲಿಯರ್, ''ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್'' (ಸ್ಟಾನ್ ಫೊರ್ಡ್: ಸ್ಟಾನ್ ಫೊರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2009).</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಅವರು ಇದನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲದ ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದಿನಗಳವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಜನರಿಂದ ಅದೇ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕತೆ ಮೇಲಣ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ. ===ಲೈಂಗಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== ಲೈಂಗಿಕ ನಾರಿಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾಮದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎನ್ನಬಹುದು.ತನಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ,ಇಲ್ಲವೇ ತನಗೆ ಈ ಶಕ್ತಿ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರ್ಪಡಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಈ ಲೈಂಗಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಂದರೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಅತ್ಯುಕೃಷ್ಟ ಪ್ರೇಮಿ ಎಂದೆಣಿಸುವುದು ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮೂಲಕ ವೈಭವೀಕರಣವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ನಿಕಟತೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ತನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತೇಲಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hurlbert, D.F., Apt, C. |title=Sexual narcissism and the abusive male |journal=Journal of Sex and Marital Therapy |volume=17 |issue=4 |pages=279–92 |year=1991 |pmid=1815094 }}</ref> ಇಂತಹ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಗೃಹಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸಾಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hurlbert, D.F., Apt, C., Gasar, S., Wilson, N.E., Murphy, Y. |title=Sexual narcissism: a validation study |journal=Journal of Sex and Marital Therapy, |volume=20 |pages=24–34 |year=1994 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1007/s11199-008-9403-9 |author=Ryan, K.M., Weikel, K., Sprechini, G. |title=Gender differences in narcissism and courtship violence in dating couples |journal=Sex Roles |volume=58 |pages=802–13 |year=2008 }}</ref> ಹರ್ಲ್ ಬರ್ಟ್ ವಾದಿಸುವಂತೆ ಲೈಂಗಿಕತೆಯು ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಚಟವನ್ನಾಗಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಸನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಸನವಾದರೂ ಬೇನಾಮಿ ತೆರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯದ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೊಯ್ ವಿಲ್ಲನ್ಯುವಾ,ಬಾಜಾ ಕ್ಯಾಪ್ಟೇನ್)<ref>{{cite journal |doi=10.1177/1066480795032003 |author=Apt, C., Hurlbert, D.F. |title=Sexual Narcissism: Addiction or Anachronism? |journal=The Family Journal |volume=3 |pages=103–7 |year=1995 }}</ref> ===ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾದದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್=== {{Main|Spiritual materialism}} ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವವರೇ ನೋಡಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಒಂದು ಜಂಬ-ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.integralworld.net/larsson.html ಸ್ಪಿರ್ಚುವಲ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್]</ref> ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳು== ===ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ದಾಸ್ತಾನುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ === {{Main|Narcissistic Personality Inventory}} ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸ್ನಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ(NPI)ಇದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ ಸೂಕ್ತ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. ಹಲವು NPI ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದು ನಲ್ವತ್ತು-ಅಂಶಗಳ ಒತ್ತಾಯದ-ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.(ರಸ್ಕಿನ್ ಅಂಡ್ ಟೆರ್ರಿ,1988)ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ NPI ಯು ಮೂಲವಾಗಿ DSM-III ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸಾನಾಲಿಟಿ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ (NPD),ಇದು ಕೂಡಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜನಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ NPI ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲಿ "ನೈಸರ್ಗಿಕ"ಅಥವಾ"ಉಪವೈದ್ಯಕೀಯ"(ಗಡಿರೇಖೆ)ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ (ಅಂದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು NPI ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆಯಾಗಿರದು,NPD ರೋಗ ಪತ್ತೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.) ===ದಿ ಮಿಲ್ಲೊನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮಲ್ಟಿಆಕ್ಸಿಯಲ್ ಇನ್ವೆಂಟರಿ === {{Main|Millon Clinical Multiaxial Inventory}} ದಿ ಮಿಲ್ಲೊನ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಲ ಮಲ್ಟಿಆಕ್ಸಿಯಲ್ ಇನ್ವೆಂಟರಿ (MCMI)ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತೆವೊದರ್ ಮಿಲ್ಲೊನ್ ಅವರು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ರೋಗ ನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ MCMI ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅಳತೆಗೆ ಒಂದು ಮಾಪನವೆನಿಸಿದೆ. ಅವೆರ್ ಬೆಚ್ NPI ಮತ್ತು MCMI ನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮೀಕರಣ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, r(146) =.55, p<.001.<ref>{{cite journal |doi=10.1207/s15327752jpa4806_13 |author=Auerbach JS |title=Validation of two scales for narcissistic personality disorder |journal=J Pers Assess |volume=48 |issue=6 |pages=649–53 |year=1984 |month=December |pmid=6520692 }}</ref> ಯಾವಾಗ ಈ MCMI ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸಾನಲ್ಟಿ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ (NPD) ಆಗ ನಾವು ಈ NPI ಯ ಮಾನದಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಈ NPI "ಸಾಮಾನ್ಯ"ರೀತಿಯ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಯಾರೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ NPI ನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೋ ಅವರು NPD ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಈ NPI ಯಾವುದೇ ತೆರನಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ವರ್ಗೀಕೃತ ಗುಂಪನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಅದನ್ನು NPD ಮಾನದಂಡದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗದು.<ref name="foster1">ಫೊಸ್ಟರ್, ಜೆ.ಡಿ., &amp; ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಡಬ್ಲ್ಯು.ಕೆ., ಆರ್ ದೇರ್ ಸಚ್ ಆಸ್ "ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸ್ಟ್ಸ್" ಇನ್ ಸೊಸಿಯಲ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿ? ಎ ಟ್ಯಾಕ್ಸೊಮೆಟ್ರಿಕ್ ಎನಲೈಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸಾನಲ್ಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ. ''ಪರ್ಸ್ನಾಲ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಇಂಡ್ವಿಜ್ವಲ್ ಡಿಫರೆನ್ಸಿಸ್'', ಇನ್ ಪ್ರೆಸ್.</ref> ==ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಪೋಷಕರು== {{Main|Narcissistic parents}} ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವರು ಬದುಕಲಿ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಆಸೆ ಇದೇ ರೀತಿ ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ರೀತಿ ಮುಂದುವರಿಸಲಿ ಎಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಇಂತಹ ಭಾವಾನಾತ್ಮಕ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳೂ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕೆಡಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಮುಂದೆ ಸ್ವಯಂ ನಾಶದ ಪರಿಸ್ಥಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="co"/> ==ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸಮ್‌ ನಾಯಕತ್ವ== {{Main|Narcissistic leadership}} ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ನಾಯಕತ್ವವು ಒಂದು ನಾಯಕತ್ವದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಅಖಂಡವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದರೂ ಇದು ನಡೆಯಬಹುದು. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಪರ್ಸ್ನಾಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಸೊಸಿಯಲ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿ ಬುಲೆಟಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗುಂಪೊಂದು ನಾಯಕನ ಕೊರತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಯಕನಿಲ್ಲದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://newswise.com/articles/view/545089/ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೀಪಲ್ ಮೊಸ್ಟ್ ಲೈಕ್ಲಿ ಟು ಎಮರ್ಜ್ ಆಸ್ ಲೀಡರ್ಸ್] ನಿವ್ಸ್ಜ್ ವೈಜ್, ಮರು ಪಡೆದಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2008.</ref> ==ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ ಅವಳಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಇದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.== ಲೈವಸ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನುಳಿದವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ಅಳತೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮೂಲಕ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Livesley WJ, Jang KL, Jackson DN, Vernon PA |title=Genetic and environmental contributions to dimensions of personality disorder |journal=Am J Psychiatry |volume=150 |issue=12 |pages=1826–31 |year=1993 |month=December |pmid=8238637 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8238637}}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.ದ್ರವೀಕೃತ,ಅವಿಛಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ದೊರಕಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಣಿಕೆಯು 175 ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತ ಎರಡು ಅವಳಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.(ತೊಂಬತ್ತು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ,ಎಂಬತ್ತೈದು ವಿಭಿನ್ನ) ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಳಿ-ಜವಳಿಯು ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಹದಿನೆಂಟು ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃತಿಗಾರರು ಈ ಅನುವಂಶೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಕ್ರೊಮೊಸೋಮ್ ಗಳ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುವಂಶೀಯತೆ (0.64),ಪಡೆದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.ಹೀಗೆ ಅವಳಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಅದರದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ಸಮರೂಪದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 0.5: ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.ನಿರ್ದಯತೆ,ಗುರುತಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೂರವಿರುಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಈ ಆತ್ಮರತಿಯುಳ್ಳವರ ಗುಣ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿ ಎಂದು ಕಳಂಕಿತರನ್ನಾಗಿಸುವುದು== ಆರಿಕನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚುವುದು ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕಪಟಗಾರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Arikan, K. |title=A stigmatizating attitude towards psychiatric illnesses is associated with narcissistic personality traits |journal=Isr J Psychiatry Relat Sci |volume=42 |issue=4 |pages=248–50 |year=2005 |format=PDF |url=http://www.psychiatry.org.il/upload/infocenter/info_images/2008200653242PM@Pages%20from%20IJP-42-4-7.pdf |pmid=16618057|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721144425/http://www.psychiatry.org.il/upload/infocenter/info_images/2008200653242PM@Pages%20from%20IJP-42-4-7.pdf|archivedate=2011-07-21}}</ref> ==ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರತಿ ಸಿದ್ದಾಂತದ ವಿಕಸನ == ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಕಸನದ ಸಿದ್ದಾಂತದಲ್ಲಿ ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಸಮಜೋಡಿಯ ಕೂಡಾವಳಿ ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಆಯ್ಕೆಯ ಪಾಲುದಾರನಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ಕೂಡುವಿಕೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ,ಐಕ್ಯು,ಎತ್ತರ ತೂಕ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ,ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಮಟ್ಟ,ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಕೌಟಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಬಸ್ಟನ್&amp; ಎಮ್ಲೆನ್ 2003, ಬುಸ್ 1989, ಎಪ್ಸ್ಟಿಯನ್ &amp; ಗುತ್ತಮ್ 1984, ಗ್ಯಾರಿಸನ್ et al. 1968, Ho 1986, ಜಾಫೆ &amp; ಚಾಕೊನ್ 1995, ಸ್ಪುಹಲರ್ 1968, ರಸ್ಟೊಹ್ 1989</ref> ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಬೇಡುವ ಕುರಿತಂತೆ" ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಯವರ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ತರಹದ ಲಕ್ಷಣವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮರುಪ್ರತಿಬಿಂಬವೆನಿಸಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಸ್ವಯಂ-ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.: ಅಲ್ವೆರೆಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜೋಡಿಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಬಲ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.ಮನುಷ್ಯ ಜೋಡಿಗಳ ಇದು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Alvarez, L. |title=Narcissism guides mate selection: Humans mate assortatively, as revealed by facial resemblance, following an algorithm of ‘self seeking like’ |journal=Evolutionary Psychology |volume=2 |pages=177–94 |year=2005 |url=http://human-nature.com/ep/articles/ep02177194.html}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಖಚರ್ಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೂಲತಃ "ಸ್ವಯಂ ಬೇಡಿಕೆ ಕುರಿತಾದದ್ದು"ಇದು ಮರುಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ,ಅನುವಂಶೀಯತೆ,ಇವರೊಳಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವೆನಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ==ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮರತಿ ವಿಷಯದ ಉದಾಹರಣೆ== ಈ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: {{Col-begin}} {{Col-2}} * ''ಆಲ್ ಅಬೌಟ್ ಈವ್'' * ''|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈಕೊ'' * ''ಬೇಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಂಕ್ಟ್‌‌'' * ''| ಕ್ರೂಯಲ್‌ ಇಂಟೆನ್ಷನ್ಸ್‌'' * ''ಕ್ರೈಮ್ ಅಂಡ್ ಪನಿಶ್ ಮೆಂಟ್ (ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ)'' * ''ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೈಂಡ್ಸ್ (ಅಪರಾಧೀ ಮನಸ್ಸುಗಳು)'' * ''ಹೌಸ್ MD'' * ''| ಲೌರ'' {{Col-2}} * ''ಪ್ಯಾರಾಡೈಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ '' * ''ಪೀಟರ್ ಪ್ಯಾನ್'' * ''ದಿ ಪಿಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ದೊರಿಯನ್ ಗ್ರೆ'' ಆಸ್ಕರ್ ವಿಲ್ಡೆ ಅವರಿಂದ(ಸ್ವಯಂ-ಶರಣಾದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್) * ''ದೇರ್ ಉಯಿಲ್ ಬಿ ಬ್ಲಡ್'' * ''ವ್ಹೈಟ್ ಒಲೆಂಡರ್ '' * ''ದಿ ರಿಡ್ಡ್ಲರ್'',ಒಂದು ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್ ಸೂಪರ್ ವಿಲಿಯನ್ ಇದನ್ನು DC ಕಾಮಿಕ್ಸ್,ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌|ಬ್ಯಾಟ್ಮನ್]]ನ ಓರ್ವ ವೈರಿ. * ''ವೆಗಾ((ಬೀದಿ ಕಾಳಗದವನು))'', ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೈಟರ್ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಫೈಟಿಂಗ್ (ಕಾದಾಡುವ ಸರಣಿ ವಿಡಿಯೊ)ಆಟದ ವಿಡಿಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ. {{Col-end}} * ಇದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ 2'',ನಿಕ್ ಫುರಿ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಗೆ ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ಆತ ವೈರತ್ವ ಮಾಡುವ ಭಾಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಅವೆಂಜರ್ಸ್ ಇನಿಶಿಟೇವ್, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ವಿನಾಶದ ನಡತೆಯು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಆಸೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. * ಚಿತ್ರ ''ಟು ಡೈ ಫರ್'' ದಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಲ್‌ ಕಿಡ್‌ಮನ್‌|ನಿಕೊಲೆ ಕಿಡ್ಮನ್]] ನ ಪಾತ್ರವು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಈ ಪಾತ್ರದ ಹುಚ್ಚು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಗುಣವಿಶೇಷತೆಯ ಈ ಪಾತ್ರ. ಓರ್ವ ಮನೋರೋಗ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಆಕೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು "ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರವು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ನ ಒಂದು ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆಕೆ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಗುಣದ ವಿಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ 9 ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ 8ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾಳೆ.ಇದು ಆಕೆಯ ಆತ್ಮರತಿಯ ಅಸ್ತವಸ್ತತೆಯ... ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಲೋಪದೋಷ ತೋರುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಆಕೆ ಅತಿಶಯವಾದ ಆತ್ಮರತಿಯ ಗುಣಕ್ಕಾಗಿ ಮನೋವೈದ್ಯರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{columns-list|2| * [[Dorian Gray syndrome]] * [[Egotism]] * [[Illusory superiority]] * [[Jointness (psychodynamics)]] * [[Megalomania]] * [[Narcissism of small differences]] * [[Narcissistic abuse]] * [[Narcissistic parents]] * [[Narcissistic Personality Inventory]] * [[Narcissistic rage and narcissistic injury]] * [[Narcissistic supply]] * [[Sam Vaknin]] * [[Selfishness]] * [[Spoiled child]] * [[Superiority complex]] * [[True self and false self]] * [[Vanity]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ಬ್ರೌನ್, ನಿನಾ ಡಬ್ಲು. ಚಿಡ್ರನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆಲ್ಫ್-ಅಬ್ಸಾರ್ಬ್ಡ್: ಎ ಗ್ರೊನ್ ಅಪ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಒವರ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್(2008) * ಬ್ರೌನ್, ನಿನಾ ಡಬ್ಲು. ದಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್(1998) * ಗೊಲೊಂಬ್, ಎಲಾನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿರರ್-ಅಡಲ್ಟ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದೇರ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಫಾ ಸೆಲ್ಫ್ (1995) * ಹಾಚ್ ಕಿಸ್, ಸ್ಯಾಂಡಿ&amp; ಮಾಸ್ಟರ್ಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ವ್ಹೈ ಈಸ್ ಇಟ್ ಅಲ್ವೇಜ್ ಅಬೌಟ್ ಯು? : ದಿ ಸೆವೆನ್ ಡೆಡ್ಲಿ ಸಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್(2003) * ಲೊವೆನ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಡಿನೈಯಲ್ ಅಫ್ ದಿ ಟ್ರು ಸೆಲ್ಫ್(1984) * ಮೆಕ್ ಫೆರ್ಲಿನ್, ಡೀನ್ ವ್ಹೇರ್ ಎಗೊಸ್ ಡೇರ್: ದಿ ಅನ್ ಟೊಲ್ಡ್ ಟ್ರುತ್ ಅಬೌಟ್ ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಲೀಡರ್ಸ್ - ಅಂಡ್ ಹೌ ಟು ಸರ್ವೈವ್ ದೆಮ್(2002) * ಮೊರ್ರಿಸನ್, ಆಂಡ್ರಿವ್ ಪಿ. ಎಸೆನ್ಸಿಯಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಆನ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ (ಎಸೆನ್ಸಿಯಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಇನ್ ಸೈಕೊಅನೈಲೈಸಿಸ್) (1986) * ಮೊರ್ರಿಸನ್, ಅಂಡ್ರಿವ್ ಪಿ. ಶೇಮ್: ದಿ ಅಂಡರ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್(1997) * ಪಯ್ಸಸನ್, ಎಲೆನರ್ ದಿ ವಿಜರ್ಡ್ ಆಫ್ Oz ಅಂಡ್ ಅದರ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್: ಕೊಪಿಂಗ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಒನ್ ವೇ ರಿಲೇಶನ್ ಶಿಪ್ ಇನ್ ವರ್ಕ್, ಲೌ ಅಂಡ್ ಫೆಮಿಲಿ,(2002) * ರೊನ್ನಿಂಗ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಮ್, ಎಲ್ಸಾ ಎಫ್. ಐಡೆಂಟಿಫೈಯಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಅಂಡರ್ ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ದಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸ್ನಾಲಟಿ (2005) * ಥಾಮಸ್ ಡೇವಿಡ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್(2010) * ಟ್ವೆಂಗೆ, ಜೀನ್ ಎಂ. & ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್, ಡಬ್ಲು. ಕೇತ್ ದಿ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಎಪಿಡಿಮಿಕ್: ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಎಂಟೈಟಲ್ ಮೆಂಟ್(2009) * ವಾಕ್ನಿಕ್, ಸ್ಯಾಮ್ & ರೇಂಜ್ ಲೊವ್ಸ್ಕಾ, ಲಿಡಿಜಾ ಮಾಲಿಗಂಟ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಲೌ: ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ರಿವಿಜೆಟೆಡ್(1999) ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wiktionary}} * [http://www.psychologytoday.com/rss/pto-20051209-000005.html ಎ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೈಡ್ ಟು ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್, ಕಾರ್ಲ್ ವೊಗಲ್ - ಫೀಚರ್ ರೈಟರ್ ಫಾರ್ ಸೈಕೊಲಾಜಿ ಟುಡೆ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್] * [http://ceep.crc.uiuc.edu/eecearchive/books/selfe.html ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಷನ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಎಸ್ಟೀಮ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್: ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್, ಲಿಲಿಯನ್ ಜಿ. ಕಾಟ್ಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416131403/http://ceep.crc.uiuc.edu/eecearchive/books/selfe.html |date=2009-04-16 }} * [http://ceres.ca.gov/tcsf/pathways/chapter12.html ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಸಿಸಿಸಮ್ ಆನ್ ಲೀಡರ್ ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ಸಸ್ಟೇನ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ, ಬ್ರುಸ್ ಗ್ರೆಗೊರಿ Ph.D.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503034208/http://ceres.ca.gov/tcsf/pathways/chapter12.html |date=2009-05-03 }} * [http://www.selfinexile.com ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811184752/http://www.selfinexile.com/ |date=2018-08-11 }} {{Narcissism}} {{Psychological manipulation}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ಸಿಸ್ಸಿಸಮ್‌]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಕ್ತಿವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವನ ವರ್ತನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] qpdzo1rbh7x0dv2gustl1mmwbs87zlt 0 27746 1373543 1341852 2026-05-16T11:00:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373543 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=January 2010}} {{Infobox company |company_name = Cognizant Technology Solutions Corporation |company_type = [[Public company|Public]] ({{Nasdaq|CTSH}}) |company_logo = [[ಚಿತ್ರ:Cognizant Logo.svg|200px|Cognizant Technology Solutions Logo]] |company_slogan = "Passion for building stronger businesses" |foundation = 1994 |founder = [[Kumar Mahadeva]] |location = [[Teaneck, New Jersey]], United States |key_people = [[Francisco D'Souza]] ([[President]] & [[CEO]]) <br /> [[Lakshmi Narayanan]]<br /> ([[Vice Chairman]]) |num_employees = 100,000 (2010) |revenue = {{profit}} $4.50 billion <small>(2010)</small><ref name="financialtables">{{cite web |url=http://investors.cognizant.com/|title=News Room |publisher=Cognizant Technology Solutions Investor Relations |accessdate=2010-02-13}}</ref> |net_income = {{profit}} $671 million <small>(2010)</small><ref name="financialtables" /> |assets = {{profit}} $3.33800 billion <small>(2009)</small><ref name="financialtables" /> |equity = {{profit}} $2.65300 million <small>(2009)</small><ref name="financialtables" /> |operating_income = {{profit}} $618.49000 million <small>(2009)</small><ref name="financialtables" /> |industry = [[IT service management|IT services]]<br />[[Information Technology Consulting|IT consulting]] |market cap = 3.9 Billion [[USD]]<ref>[https://finance.yahoo.com/q?s=symbol=CTSH&page=quotesearch Company Profile for Cognizant Technology Solutions Corp (CTSH) accessed 2010-02-13]</ref> |homepage = [http://www.cognizant.com/html/home.asp Cognizant.com] |intl = yes }} ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ''' ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್''' ('''ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್''' ) ({{Nasdaq|CTSH}}) ಎಂಬುದು, ವ್ಯಾಪಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ U.S.- ಮೂಲದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಟೀನೆಕ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್'' ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಸತತ ಎಂಟನೆ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಿದ,ಅಂದರೆ 2010 ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ 100 ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortunefastestgrowing/2009/snapshots/9Ï0.html Fortune 100 Fastest-Growing Companies 2010]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 1000 ಮತ್ತು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ನ 2000 ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಹಿವಾಟು ಕಂಡ U.S. ಕಂಪನಿಗಳ ''ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ವೀಕ್'' ನ 50 ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು ಸೇರಿದೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ವೀಕ್ ನ ಹಾಟೆಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ''ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ 25 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳ'' ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ ನ 2010 ರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅನ್ನು ಡುನ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನ IT (ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ 1994 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಮಾರ್ ಮಹದೇವ<ref>http://www.alumni.hbs.edu/bulletin/2003/september/mahadeva.html</ref> ಇದರ CEO ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.<ref>http://www.rediff.com/money/2003/dec/22cognizant.htm</ref> ಕಂಪನಿಯು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಘಟನೆ,ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಈ ಕಂಪನಿಯ CEO ಹುದ್ದೆಗೇರಿದಾಗ, ಕುಮಾರ್ ಮಹದೇವ 2003 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2003/12/23/stories/2003122302000700.htm |title=Cognizant founder steps down |publisher=The Hindu Business Line |date= |accessdate=2010-09-27}}</ref> ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್, ಆದ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾದ ಮೊದಲ IT ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್ ಔಟ್ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್(BPO) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಹಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯವಹಾರ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ, ಗ್ರಾಹಕರ ಸರಕು, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಾಹಿತಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ, [[ವಿಮೆ|ವಿಮಾ]], ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ತಂತ್ರ ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅನ್ನು 1998 ರಲ್ಲಿ NASDAQ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು 2004 ರಲ್ಲಿ NASDAQ-100 ಸೂಚ್ಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು 2006 ರ ನವೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಕಂಡ ಅಂತಿಮ ವಹಿವಾಟು ನಂತರ, ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಪೂವರ್ಸ್ S&amp;P 400 ಶೇರು ಮುಖ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್, S&amp;P 500 ಗೆ ತಲುಪಿತು.ಹೀಗೆ ಅದರ ಶೇರು ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯತೆ ಕಾಣಿಸಿತು. == ನಿರ್ವಹಣೆ == '''ನಿರ್ವಹಣೆ: ನಿರ್ವಾಹಕ ತಂಡ ''' * ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿಸೋಜಾ:ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ್: ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು * ಗೊರ್ಡಾನ್ ಕೊಬರ್ನ: ಪ್ರಧಾನ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ * ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡಿಲಿವರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ * ರಾಜೀವ್ ಮೆಹ್ತಾ: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.cognizant.com/html/aboutus/management.asp |title=ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ |access-date=2011-02-11 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214193754/http://cognizant.com/html/aboutus/management.asp |url-status=dead }}</ref> == ಸೇವೆಗಳು == ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಸೇವೆ, ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಏಕೀಕರಣ, ಅನ್ವಯಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್ ಔಟ್ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್, IT ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕಗಳು, ಜಾಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕಗಳು, ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್, ಡೇಟಾ ವೇರ್ ಹೌಸಿಂಗ್, CRM ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ CRM, ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್, ERP, R&amp;D ಔಟ್ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಪ್ರೋಸೆಸಿಂಗ್ ಔಟ್ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ (BPO) ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. == U.S. ನಲ್ಲಿ ಆಫ್ ಶೋರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಹೈರಿಂಗ್ (ಕಂಪನಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರ ನೇಮಕ) == ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ನೌಕರರನ್ನು ಕರೆತರಲು L1 ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಗ್ರ 10 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2008 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ SEC 10-Q ಫೈಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, "ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಯಶಸ್ಸು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ನಿರ್ವಹಣ ಕೌಶಲದೊಂದಿಗೆ, ನೌಕರರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನಿಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಹುಪಾಲು IT ವೃತ್ತಿಪರರು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ, ಹಾಗು ಅಗತ್ಯ ವೀಸಾ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿತು."<ref>[http://ctsh.edgarpro.com/edgar_conv_html%5C2008%5C11%5C07%5C0001193125-08-229956.html#D10Q_HTM_TX93203_11 SEC ಫೈಲಿಂಗ್ - ರಿಸ್ಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಅದರ U.S. ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ 2011 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಆರಿಜೋನದ ಫೋನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ 1,000 ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸೌಲಭ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅದರ U.S. ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ(ಡಿಲಿವರಿ ಸೆಂಟರ್)ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="news.cognizant.com">[http://news.cognizant.com/index.php?s=14083&amp;item=20272 ]</ref> == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ == <ul type="circle"></ul> <li>ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಪರೋಪಕಾರಿ ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲದ ಮುಖಾಂತರ ಅಲ್ಲದೇ ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ನ ನೌಕರ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ, ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ, ಲೋಕೋಪಕಾರೀ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು 2005 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ "ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ" ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಮೂಲಕ '''ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆ''' ಯು,ಸಮಾಜದ ಕಡಿಮೆ ಸವಲತ್ತಿನ ಜನರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ; ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ರೂಪ ರೇಖೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು; ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NGOs),ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.</li> <li>ಇದರ ಯೋಜನೆ,'''ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಔಟ್ ರೀಚ್ ''' ನಡಿ, 400 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅದರ ಪ್ರವರ್ತನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿವೆ.ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 200,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನಾಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.</li> <li>ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ನ ಈ ಪೋಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಾರ್ಯವು '''"ಗೊ ಗ್ರೀನ್"''' ಸಹಾಯಕ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, [[ಮರುಬಳಕೆ|ಮರು ಬಳಕೆ]], ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿದೆ. </li> == ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ == ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾತ್ರ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣ. ಆಂತರಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತರಗತಿಯ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಔಪಚಾರಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಅವರು ಬಹುಮಾದರಿಯ ಮೂಲದ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ(TBT) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.cognizant.com/html/aboutus/cognizant-academy.asp |title=ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ |access-date=2011-02-11 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214193418/http://cognizant.com/html/aboutus/cognizant-academy.asp |url-status=dead }}</ref> == ಜಾಗತಿಕ ಕಛೇರಿಗಳು == <ul type="circle"> <li>N.J. ಯ ಟೀನೆಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ '''ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''' ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಐದು ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಅರ್ಕ್ಯಾನ್ಸಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಟಾನ್ ವಿಲ್ಲೆ; ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಾಟರ್; ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್; ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ನ ಹಾಲಿಸ್ಟನ್; ಮತ್ತು ಆರಿಜೋನ್ ನ ಫೋನಿಕ್ಸ್ <br /> <li>ಕಂಪನಿಯು UK, ಯುರೋಪ್, [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]], ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<br /> <li>ಕಂಪನಿಯ ಬಹುಪಾಲು ನೌಕರರು '''ಭಾರತ''' ದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ: [[ಚೆನ್ನೈ]], ಕೊಯಂಬತ್ತೂರ್, [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]], [[ಪುಣೆ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], ಗುರಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್. </li></li></li></ul> <gallery> File:Cognizant-Pune.jpg|ಭಾರತದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ನ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ. File:Cognizant-Chennai.jpg|ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ನ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ. </gallery> == ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿಗಳು == ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು [http://news.cognizant.com/index.php?s=14083 ಇಲ್ಲಿ] ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ. 1. ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್, ಆಯಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭರಾಟೆಯ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಬಿಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ<ref>[http://news.cognizant.com/index.php?s=14083&amp;item=20275 ]</ref> 2. ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ ಗಾಗಿ ಲಿಲಿ ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://news.cognizant.com/index.php?s=14083&amp;item=20274 ]</ref> 3. ಕ್ಷಿಪ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರದ ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="news.cognizant.com"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.cognizant.com/html/home.asp ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208153928/http://www.cognizant.com/html/home.asp |date=2011-02-08 }} * [http://twitter.com/Cognizant ಕಾಗ್ನಿಜ಼ಂಟ್ ಸ್ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಟ್ವಿಟರ್ ಅಕೌಂಟ್] * [https://www.youtube.com/user/cognizant ಕಾಗ್ನಿಜಂಟ್ ಸ್ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಅಕೌಂಟ್ ] {{Portal|Companies}} {{NASDAQ-100}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ICT ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] 4unc7enkm7x3csg7d4jcr7ft8zzs7mu 0 27884 1373490 1339224 2026-05-16T02:37:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373490 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{FixBunching|beg}} {{Infobox military conflict |conflict=Second Anglo–Afghan War |partof=[[The Great Game]] |image=[[File:Battle in Afghanistan.jpg|300px]] |caption=''[[92nd (Gordon Highlanders) Regiment of Foot|92nd Highlanders]] at Kandahar''. Oil by [[Richard Caton Woodville]] |date=1878–1880 |place=[[Emirate of Afghanistan]] |result= British victory<ref name=Schmidt>{{cite book|last=Schmidt|first=Karl J.|title=An Atlas and Survey of South Asian History|year=1995|publisher=M.E. Sharpe|isbn=978-1563243332|page=74}}</ref> *British withdraw after achieving the desired political goals through the [[Treaty of Gandamak]]<ref name="Iranica">Adamec, L.W.; Norris, J.A., [http://iranicaonline.org/articles/anglo-afghan-wars Anglo-Afghan Wars], in ''[[Encyclopædia Iranica]]'', online ed., 2010</ref><ref name="Iranica2">Norris, J.A., [http://iranicaonline.org/articles/anglo-afghan-relations-a-survey-from-the-earliest-times-to-the-death-of-the-last-barakzay-ruler-in-1357-s Anglo-Afghan Relations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517000650/http://iranicaonline.org/articles/anglo-afghan-relations-a-survey-from-the-earliest-times-to-the-death-of-the-last-barakzay-ruler-in-1357-s |date=2013-05-17 }}, in ''[[Encyclopædia Iranica]]'', online ed., 2010</ref><ref name="Barfield"/><ref name="Posturee"/> *Afghans maintain internal sovereignty but cede various frontier areas and the control of their nation's [[Foreign relations of Afghanistan|foreign relations]] to the British |combatant1= [[Image:Flag of Afghanistan pre-1901.svg|23px]] [[Emirate of Afghanistan|Afghanistan]] |combatant2= {{flagicon|United Kingdom}} [[British Empire]] *{{flagicon|United Kingdom}} [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|United Kingdom]] *{{flagcountry|British Raj}} |commander1=[[Image:Flag of Afghanistan pre-1901.svg|23px]] [[Sher Ali Khan]]<br>[[Image:Flag of Afghanistan pre-1901.svg|23px]] [[Ayub Khan (Afghan commander)|Ayub Khan]] |commander2={{flagicon|British Raj}} [[Sam Browne|Samuel Browne]]<br />{{flagicon|British Raj}} [[Frederick Roberts, 1st Earl Roberts|Frederick Roberts]] <br>{{flagicon|British Raj}} [[Sir Donald Stewart, 1st Baronet|Donald Stewart]] |strength2= |casualties1=5,000+ killed in major battles, total unknown.<ref name="Robson">{{cite book |last=Robson |first=Brian. |title=The Road to Kabul: The Second Afghan War 1878–1881 |year= 2007 |publisher= Spellmount |location=Stroud |isbn= 978-1-86227-416-7|page=299}}</ref> |casualties2=1,850 [[killed in action]] or died of wounds,<br> 8,000 dead of disease<ref name="Robson"/> |casualties3= }} {{FixBunching|mid}} {{Campaignbox Second Anglo-Afghan War}} {{FixBunching|mid}} {{History of Afghanistan}} {{FixBunching|end}} '''ಎರಡನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ''' ವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್]] (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್)ಮತ್ತು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಡುವೆ 1878 ರಿಂದ 1880 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.ಯಾವಾಗ ದೇಶವು ಬಾರಕ್ಜೈ ರಾಜ್ಯದ ಶೇರ್ ಅಲಿಖಾನ್ ನ,ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತೋ ಆಗ ಈ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು.ಶೇರ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಹಿಂದಿನ ಎಮಿರ್ ದೊಸ್ತ್ ಮೊಹ್ಮದ್ ಖಾನ್ ನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದ. ಭಾರತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮೇಲೆ ಈ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಎಲ್ಲಾ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಈಡೇರಿದ ನಂತರ ಈ ಯುದ್ಧ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ವಾಪಸು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘನ್ ರಿ]]ಗೆ ಆಂತರಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ <ref name="Barfield">{{Cite book|title=Afghanistan: A Cultural and Political History|last1=Barfield|first1=Thomas|authorlink=|coauthors=|volume=|year=2010|publisher=[[Princeton University Press]] |location=|isbn=0691145687, 9780691145686|page=145|pages=400|url=https://books.google.com/books?id=fqRFCkpTdUcC&lpg=PP1&pg=PA145#v=onepage&q&f=false|accessdate=2010-08-22}}</ref><ref name="Posturee">{{Cite book|title=Understanding Holocausts: How, Why and When They Occur|last1=Posturee|first1=Bad |authorlink=|coauthors=|volume=|year=2002|publisher=iUniverse|location=|isbn=0595238386, 9780595238385|page= 84|pages=432|url=https://books.google.com/books?id=6TgXuP-ezB8C&lpg=PR1&pg=PA84#v=onepage&q&f=false|accessdate=2010-08-22}}</ref> ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ==ಯುದ್ಧ== [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೊಪ್]] ನಲ್ಲಿನ ರಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೇನ್ ಮಧ್ಯೆದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಬರ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ 1878ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.ರಷಿಯಾವು ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಕೇಂದ್ರ ಏಷಿಯಾ]]ದೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿತು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಷಿಯಾವು ಕಾಬುಲ್ ಗೆ ಆವ್ಹಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಶೇರ್ ಅಲಿ ಖಾನ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ದ ಅಮೀರ್ ಅವರನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಹೊರಗಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನಾದರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಬುಲ್ ಗೆ ರಷಿಯನ್ ನಿಯೋಗ 22 ಜುಲೈ 1878 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಯೋಗ ಶೇರ್ ಅಲಿ ಖಾನ, ತಮ್ಮ ನಿಯೋಗಕ್ಕೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆಯೊಡ್ಡಿತು. ನೆವಿಲ್ಲೆ ಬೌಲ್ಸ್ ಚೆಂಬರ್ಲಿಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಅಮೀರ್ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಕಳಿಸಿದರೆ ಅನಾಹುತವಾದೀತೆಂದು ಹೆದರಿಸಿದ. ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಟ್ಟೊನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1878ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ.ಆದರೆ ಈ ನಿಯೋಗವು ಪೂರ್ವದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿರೋಧ ಅನುಭವಿಸಿ ಖೈಬರ್ ಒಳಮಾರ್ಗದಿಂದಲೇ ವಾಪಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ===ಮೊದಲ ಹಂತ=== ಸುಮಾರು 40,000 ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಡೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರೂ ಇದ್ದರು.ಪುರುಷ ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಿನ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಯಾದರು. ಈ ತಕ್ಷಣದ ಅಪಾಯದಿಂದ ಶೇರ್ ಅಲಿಖಾನ್ ರಷಿಯನ್ ತ್ಸಾರ್ ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದ ಆದರೆ ಆತ ಯಾಚಿಸಲಾಗದೇ ಮಜರಿ ಶರಿಫ್ ಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ.ನಂತರ ಆತ ಫೆಬ್ರವರಿ 21,1879 ರಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ.<ref>{{Cite book |last=Hanna |first=Henry Bathurst |authorlink= |title=The Second Afghan War, 1878-79-80: Its Causes, Its Conduct and Its Consequences |publisher=Archibald Constable & Co |year=1904 |volume=2 |location= |pages=150–155 |url=https://books.google.com/books?id=GzQoAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |isbn= }}</ref> [[File:Mohammad Yaqub Khan with British officers in May of 1879.jpg|thumb|left|ಮೊಹಮದ್ ಯಾಕುಬ್ ಖಾನ್ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಗಂದಮಾಕ್ ಸಹಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಮೇ 26,1879 ರಲ್ಲಿ ಪೆರ್ರೆ ಕಾವಗ್ನರಿ ಜಾನ್ ಬುರ್ಖೆರಿಂದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ===ಒಡಂಬಡಿಕೆ=== ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನಿಕರು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರಿಂದ ಶೇರ್ ಅಲಿಯ ಪುತ್ರ,ಉತ್ತಾರಿಧಿಕಾರಿ ಮೊಹ್ಮದ್ ಯಾಕುಬ್ ಖಾನ್ ದೇಶದ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ತಡೆಗೆ ಮೇ,1879ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಗಂಡಮಾಕ್ ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ವಾರ್ಷಿಕ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರ ದಾಳಿಗಳಾದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಭರವಸೆ ದೊರೆಯಿತು.ಯಾಕುಬ್ ಆಫ್ಘಾನ್ ನ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕಾಬುಲ್ ಮತ್ತಿತರ ಸ್ಥಳೀಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟರು.ಹೀಗೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಖೈಬರ್ ಮತ್ತು ಮಿಕ್ನಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ವಾಟ್ಟಾವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು.ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3 1879 ರಲ್ಲಿ ಕಾಬುಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಗಲಭೆಯು ಸರ್ ಪೆರ್ರೆ ಕಾವಗ್ನರಿ ಹಾಗು ಅವರ ರಕ್ಷಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಆತನ ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಎರಡನೆಯ ಆಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ===ಎರಡನೆಯ ಹಂತ=== ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಸರ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಬುಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೊರ್ಸ್ ನ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಶಟರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಪಾಸ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಆಫ್ಘಾನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಚಾರ್ ಅಸಿಯಬ್ ಬಳಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6,1879 ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ [[ಕಾಬುಲ್]] ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಘಾಜಿ ಮೊಹ್ಮದ ಜಾನ್ ಖಾನ್ ವರ್ದಕ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಿರುದ್ದ ದಂಗೆ ಎದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು.ಕಾಬುಲ್ ಸಮೀಪದ ಶೆರ್ಪುರ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1879 ರಲ್ಲಿ ಹೋದಾಗ ಆತ ಸೋತು ಹೋದನಲ್ಲದೇ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನ ಬಂಡಾಯವೂ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಯಾಕುಬ್ ಖಾನ್ ಸಂಶಯಿಸಿದಂತೆ ಕಾವಗ್ನಿರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ತರ್ಕವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಈ ಸಂಬಂಧ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ವಿಭಾಗಿಸಲು ಇಲ್ಲವೇ ಅಗತ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದರು.ಇದರ ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಜರು ಅಥವಾ ಯಾಕುಬ್ ನ ಸಹೋದರ ಅಯುಬ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು ಗದ್ದುಗೆಗೆ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು ಅಮಿರ್ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಗದ್ದುಗೆ ಮೇಲೆ ಕೂಡ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆರತ್ ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅಯುಬ್ ಖಾನ್ ದಂಗೆ ಎದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಒಂದು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಮೈವಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಜುಲೈ 1880 ರಲ್ಲಿ ಕಂಧಹಾರ್ ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಾಬುಲ್ ಎಡೆಗೆ ತಂದನು.ನಂತರ ಅಯುಬ್ ಖಾನ್ ನನ್ನು ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕಂಧಹಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೈಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಈ ಬಂಡುಕೋರತನಕ್ಕೆ ಕೊನೆ ಹಾಡಿದನು. ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಗಂಡಮಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಯಾಕುಬ್ ಖಾನ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು.ತನಗೆ ಹಣದ ನೆರವು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನನ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ವಿರುದ್ದದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಿವಾಸ ಕಾಬುಲ್ ನಿಂದ ಖಾಲಿಯಾಯಿತು.ಹೀಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ಥಕವಾದ ಅನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದರು. == ಕದನಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ == ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರ್ಧಾರಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು 1878 ರಿಂದ 1880 ರ ಎರಡನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕದನಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದಾದ ಕ್ರಮಗಳ ನಿಯಮಿತ ಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ. ಇದೊಂದು ಚುಕ್ಕೆ (*) ಗುರುತು ಒಂದು ಕೊಂಡಿ ಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿಗದಿತ ಯುದ್ದವೊಂದಕ್ಕೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಮೆಡಲ್ ಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[File:Battle of Ali Masjid - 19 members of the Yorkshire Infantry.jpg|thumb|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಟೀಮ್ ಆಟ್ ದಿ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಮಸ್ಜಿದ್]] [[File:Royal Horse Artillery fleeing from Afghan attack at the Battle of Maiwand.jpg|thumb|ಬ್ರಿಟ್ಸಿಹ್ ರಾಯಲ್ ಹಾರ್ಸ್ ಆರ್ಟಿಲ್ಲರಿ ಫ್ಲೀಯಿಂಗ್ ಫ್ರಾಮ್ ಅಫ್ಘಾನ್ಸ್ ಆಟ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಮೈವಾಂಡ್]] [[File:Victory day at Kandahar 1880.jpg|thumb|ಅಫ್ಘಾನ್ ವಿಕ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಮೈವಾಂಡ್]] === 1878 === # ಅಲಿ ಮಸ್ಜಿದ್ ಕದನ * (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು) # ಪೆವಾರ್ ಕೊತಲ್ ಕದನ* (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು) === 1879 === # ತಖ್ತ್-ಇ-ಪುಲ್ ಬಳಿಯ ಕ್ರಮ # ಮಾತುನ್ ಬಳಿಯ ಕ್ರಮ # ಖುಶ್ಕ್-ಇ-ನಾಕುಡ್ ಕದನ # ಫತೆಬಾದ್ ಕದನ # ಕಮ್ ದಾಕಾ ಕದನ # ಚಾರಸ್ಯಿಬ್* ಕದನ # ಶಾಜುಯ್ ಕದನ # ಕರೆಜ್ ಮೀರ್ ಕದನ # ತಖ್ತ್-ಇ-ಶಾಹ್ ಕದನ # ಅಸ್ಮೈ ಹೈಟ್ಸ್ ಕದನ (ಅಫ್ಘಾನ್ ಗೆಲುವು) # ಶೆರ್ ಪುರ್ ನ ಮುತ್ತಿಗೆ* (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು) === 1880 === # ಅಹ್ಮದ್ ಖೆಲ್ ಕದನ* (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು) # ಆರ್ಜು ಕದನ # ಚಾರಸೈಬ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಕದನ # ಮೈವಾಂಡ್ ಕದನ (ಅಫ್ಘಾನ್ ಗೆಲುವು) # ದೆಹ್ ಖುಜಾ ಕದನ # ಕಂಧಹಾರ್ ಕದನ* (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು) === 1881 === # ಕಂಧಹಾರ್ (ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್)ಉಚ್ಚಾಟನೆ ==ಯುದ್ಧದ ಕ್ರಮ== [[File:Durbar Maidan of Sherpur Cantonment in 1879.jpg|thumb|ಡರ್ಬನ್ ಮೈದಾನ್ ಆಫ್ ಶೆರ್ಪುರ್ ಕಂಟೋನ್ ಮೆಂಟ್ 1879.]] [[File:Bengal Sapper and Miners Bastion, in Sherpur cantonment, Kabul, Second Afghan War, c. 1879.jpg|thumb|ಶೆರ್ಪುರ್ ನಲ್ಲಿನ ಬೆಂಗಾಲ್ ಸ್ಯಾಪರ್ ಅಂಡ್ ಮೈನರ್ಸ್ ಬಾಶನ್ ಕಂಟೋನ್ ಮೆಂಟ್]] [[File:Highlanders of Amir Yaqub at Gandamak.jpg|thumb|ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮಿರ್ ಯಾಕುಬ್ ಆಟ್ ಗಂಡ್ ಮಾಕ್]] [[File:William Skeoch Cumming01.jpg|thumb|ಕಲಾ ಕೆಲಸ]] [[File:45th Sikh Regiment escorting prisoners - 2nd afghan war.jpg|thumb|ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್ ದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗಿನ 45 ನೆಯ ರಾಟ್ರೆಯ್ಸ್ ಸಿಖ್ಖ್ಸ್ ಗಾರ್ಡ್ ಅಫ್ಘಾನ್ ಕೈದಿಗಳು]] *ಪೆಶಾವರ್ ವ್ಯಾಲಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೊರ್ಸ್ ಲೆ,ಜನ್ ಸರ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುವಲ್ ಬ್ರೌನೆ *ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಸಿ. ಜೆ. ಎಸ್. ಗಫ್ **10ನೆಯ ಹುಸ್ಸರ್ಸ್ (2 ಸ್ಕಾಸ್) **11ನೆಯ ಪ್ರೊಬಿನ್ಸ್ ಲಾನ್ಸರ್ಸ್ **ಗೈಡ್ಸ್ ಕಾವಲ್ರಿ **ರಾಯಲ್ ಆರ್ಟಿಲ್ಲರಿ *ಫಸ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಎಚ್ ಟಿ ಮಾಕ್ ಫೆರ್ಸನ್ **4ನೆಯ ಬಟಾಲಿಯನ್ ರೈಫಲ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ **20ನೆಯ ಬ್ರೌನ್ಸ್ ಪಂಜಾಬೀಸ್ **4ನೆಯ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್ *ಸೆಕೆಂಡ್ ಇನ್ ಫೆಂಟರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಜೆ.ಎ.ಟೈಟಲರ್ **1ನೆಯ ಬಟಾಲಿಯನ್ ಲಿಸೆಸ್ಟಿಶಯರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ **ಗೈಡ್ಸ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ **51ನೆಯ ಸಿಖ್ಸ್ *ಥರ್ಡ್ ಇನ್ ಫಂಟರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಎಫ್. ಆಪಲ್ ಯಾರ್ಡ್ **81ನೆಯ ನಾರ್ತ್ ಲಾಂಕ್ ಶೈಯರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ **14ನೆಯ ಸಿಖ್ಖ್ಸ್ **27tನೆಯ ಪಂಜಾಬೀಸ್ *ಫರುಥ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಡಬ್ಲು ಬ್ರೌನೆ **51ನೆಯ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಓನ್ ಯಾರ್ಕ್ ಶೈಯರ್ ಲೈಟ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ **6ನೆಯ ಜಾಟ್ ಲೈಟ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ **45ನೆಯ ಸಿಖ್ಖ್ಸ್ *ಕುರ್ರಮ್ ವ್ಯಾಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೊರ್ಸ್ ಮೇಅಜ್ರ್ ಜನರಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ *ಕಾವಲ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಹುಘ್ ಗಫ್ **10ನೆಯ ಹಸರ್ಸ್ (1 ಸ್ಕ್ವಾ) **12ನೆಯ ಕಾವಲ್ರಿ **25ನೆಯ ಕಾವಲ್ರಿ ರಾಯಲ್ ಆರ್ಟಿಲರಿ ಕಂl ಎ. ಎಚ್. ಲಿಂಡ್ಸಿ *ಫಸ್ಟ್ ಇನ್ಫಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಎ.ಎಚ್ ಕೊಬ್ಬೆ **2ನೆಯ ಬಟಾಲಿಯನ್, 8ನೆಯ ಫೂಟ್ **23ನೆಯ ಪಾಯ್ನರ್ **29ನೆಯ ಪಂಜಾಬೀಸ್ **58ನೆಯ ವಘುವನಾ ರೈಫಲ್ಸ್ *ಸೆಕೆಂಡ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಜೆ,ಬಿ ಥೆಲ್ ವೆಲ್I **72ನೆಯ ಸೀಫೊರ್ತ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ **21ನೆಯ ಪಂಜಾಬೀ **56ನೆಯ ರೈಫಲ್ಸ್ **5ನೆಯ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್ *ಕಂಧಹಾರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಫೊರ್ಸ್ *ಫಸ್ಟ್ ಡಿವಿಜನ್ ಲೆ.ಜನ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ವರ್ಟ್ *ಕಾವಲ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಫೇನ್ **15ನೆಯ ಹುಸ್ಸರ್ಸ್ **8ನೆಯ ಕಾವಲ್ರಿ **19ನೆಯ ಫೇನ್ಸ್ ಲಾನ್ಸರ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ಆರ್ಟಿಲ್ಲರಿ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಸಿ,ಜಿ ಆರ್ಬುಥ್ನೊಟ್ *ಫಸ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಆರ್ ಬಾರ್ಟರ್ **2ನೆಯ ಬಟಾಲಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೈಫಲ್ಸ್ **15ನೆಯ ಸಿಖ್ಸ್ **25ನೆಯ ಪಂಜಾಬೀಸ್ *ಸೆಕೆಂಡ್ ಇನ್ ಫಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಡಬ್ಲು ಹುಘ್ಸ್ **59ನೆಯ ಈಸ್ಟ್ ಲಾಂಕೈಶಯರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ **12ನೆಯ ಕೆಲತ್-ಇ-ಘಿಲ್ಜಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ **1ನೆಯ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್ **3ನೆಯ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್ *2ನೆಯ ಡಿವ್ಜಿಜನ್ ಮೇಜರ್ ಜನ್ ಎಂ ಎ ಬಿಡ್ಡುಲ್ಫ್ *ಕಾವಲ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಸಿ.ಎಚ್ ಪಲ್ಲಿಸೆರ್ **21ನೆಯ ಡೇಲೀಸ್ ಹಾರ್ಸ್ **22ನೆಯ ಸ್ಯಾಮ್ ಬ್ರೌನ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ **35ನೆಯ ಸಿಂಡೆ ಹಾರ್ಸ್ ಆರ್ಟಿಲಲ್ರಿ ಕೊಲ್ ಲೆ ಮಿಜುರಿಯರ *ಫಸ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಟೃ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ಆರ್ ಲೇಸಿ **70ನೆಯ ಈಸ್ಟ್ ಸರ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ **19ನೆಯ ಪಂಜಾಬೀಸ್ **127ನೆಯ ಬಲುಚಿಸ್ *ಸೆಕಂಡ್ ಇನ್ ಫಂಟೃ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಬ್ರಿಗ್ ಜನ್ ನಟ್ಟಲ್ **26ನೆಯ ಪಂಜಾಬೀಸ್ **32ನೆಯ ಪಯೋನೀರ್ಸ್ **55ನೆಯ ಕೋಕ್ಸ್' ರೈಫಲ್ಸ್ **129ನೆಯ ಬಲುಚಿಸ್ ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌|ಶೆರ್ಲಾಕ್ ಹೊಲ್ಮ್ಸ್]] ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ (ಕಥಾ ವೀಕ್ಷಣಕಾರ)ಡಾ.ವಾಟ್ಸನ್ ಎರಡನೆಯ ಅಫ್ಹ್ಗಾನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.ಆತ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಎ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್'' ನ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂದಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸನ್ ಆಫ್ಘಾನ್ ದ ನೀಳಗೋವಿಯ ಬುಲೆಟ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಆದರೆ ಕೊನಾನ್ ಡೊಯೆಲ್ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ತೋಳು ಅಥವಾ ಕಾಲಿಗಾದ ಗಾಯ ಯುದ್ದದ ಸಂದರ್ಭದ್ದಾದುದೆಂದು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಂ.ಎಂ ಕಾಯೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ''ದಿ ಫಾರ್ ಪೆವಿಲಿಯನ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ದದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮೆರೆದ ಅಶ್ಟೊನ್ ಪೆಲ್ಹಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (ಆಶೊಕ್)ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅಶೊಕ್ ನನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗೂಢಚಾರನಾಗಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಆತನ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬನನ್ನು ಸರ್ ಪೆರ್ರೆ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾವಗ್ನರಿ ಕಾಬುಲ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಾಗ ಯ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನಾಗಿಸಿತ್ತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಈತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಕಾಬುಲ್ ಗೆ ಹೋದಾಗ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿರುವಲ್ಲಿ ಬಾಲಾ ಹಿಸ್ಸಾರ್ ಕಾಬುಲ್ ಪತನಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಅತ್ಯಂತ ದುರಂತಮಯ ಕದನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಡೆ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.(ಇದರಲ್ಲಿನ ವಿವರವೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.)ಆ ಯುದ್ಧದ ನಾಯಕ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಾಯದೆಡೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ) ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{commons category|Second Anglo-Afghan War|Second Anglo-Afghan War}} {{Wikisource|Treaty of Gandamak}} *ಫಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್ *ಥರ್ಡ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್ *ಯುರೊಪಿಯನ್ ಇನ್ ಫ್ಲುಯನ್ಸ್ ಇನ್ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ *ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * ಬಾರ್ತೊರ್ಪ್, ಮೈಕೆಲ್. 2002. ''ಅಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ನಾರ್ತ್- ವೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ 1839-1947'' ಕ್ಯಾಸೆಲ್. ಲಂಡನ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ 0-385-49062-3 * ವಿಲ್ಕಿನ್ ಸನ್-ಲಥಮ್, ರಾಬರ್ಟ್. 1977. ''ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ 1837-1947''. ಆಸ್ಪ್ರೆಯ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್. ಲಂಡನ್. ISBN 0-7864-0138-9. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.angloafghanwar.info/waroffice/chronology.php ಸೆಕೆಂಡ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಆಫ್ಘನ್ ವಾರ್ ಕ್ರೊನೊಲಾಜಿ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.britishbattles.com/ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ] *[http://www.nongnu.org/afghancalendar ಆನ್ ಲೈನ್ ಅಫ್ಘಾನ್ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಉಯಿತ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡೇಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170617051111/http://www.nongnu.org/afghancalendar/ |date=2017-06-17 }} *[http://www.historicaleye.com/Roberts.html ಫೆಡ್ರೆಕ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ ಆಂಡ್ ದಿ ಲಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಟು ಕಂಧಹಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170822200559/http://www.historicaleye.com/Roberts.html |date=2017-08-22 }} *[http://dl.lib.brown.edu/libweb/collections/askb/ ಆನೆಸ್ ಎಸ್. ಕೆ. ಬ್ರೌನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್, ಬ್ರೌನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ] ವಿಲಿಯಮ್ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್ ಡೈರಿ ಅಂಡ್ ಅಲ್ಬಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೆಚಿಸ್ ಅಂಡ್ ವಾಟರ್ ಕಲರ್ಸ್ ಕವರಿಂಗ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ಪಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಂಪೇನ್, ಅಂಡ್ ಡನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಇಲ್ ಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಲಂಡನ್ ನಿವ್ಸ್ {{Afghanistan topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಫ್ಹಾನಿಸ್ತಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1878 ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] [[ವರ್ಗ:1879 ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] [[ವರ್ಗ:1880 ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] [[ವರ್ಗ:19ತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಕೆಂಡ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಅಫ್ಘಾನ್ ವಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] nrn2yf1j1gwvw0cfsl9aelocpf90faw 0 28766 1373478 1372786 2026-05-15T22:20:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373478 wikitext text/x-wiki [[File:Aesopnurembergchronicle.jpg|thumb|ಹರ್ಟ್‌ಮನ್ನ್‌ ಷೆಡೆಲ್‌ರು ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಈಸೋಪನ ಚಿತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಆತನು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಜರ್ಮನ್‌‌ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ]] [[File:Brownhills alphabet plate.jpg|thumb|ಬ್ರೌನ್‌ಹಿಲ್ಸ್‌ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಫಲಕ, ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸರಣಿ, ನರಿ ಹಾಗೂ ದ್ರಾಕ್ಷಿ/ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ c.1880]] [[File:Pedigree of fables in The Fables of Æsop (Jacobs).png|thumb|ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಈಸೋಪ್‌ (ಜೋಸೆಫ್‌ ಜಾಕೊಬ್ಸ್‌, 1894)ನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆ]] [[File:Aosta Sant orso Chiostro Capitello10 Lato Nord.jpg|thumb|12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸ್ತಂಭ, ಕಾಲೆಜಿಯಾಟಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟ್‌'ಒರ್ಸೋದ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಗೃಹ, ಅವೊಸ್ಟಾ: ನರಿ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ]] '''ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು''' ಅಥವಾ '''ಈಸೋಪಿಕಾ''' ಎಂಬುದು ೬೨೦ರಿಂದ ೫೬೦ BCEಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಓರ್ವ ಗುಲಾಮ ಹಾಗೂ ಕಥಾ ನಿರೂಪಕನಾಗಿದ್ದ [[ಈಸೋಪ|ಈಸೋಪನು]] ಹೇಳಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಆತನ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಜನಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳ ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ''ನರಿ ಹಾಗೂ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಕಥೆ'' (ಇದರಿಂದಲೇ "ಹುಳಿದ್ರಾಕ್ಷಿ" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ), ''ಆಮೆ ಮತ್ತು ಮೊಲ'', ''ಉತ್ತರ ಮಾರುತ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ '', ''ತೋಳ ಬಂತು ತೋಳ/ತೋಳ ಎಂದು ಕೂಗಿದ ಬಾಲಕ'' ಹಾಗೂ ''ಇರುವೆ ಮತ್ತು ಮಿಡತೆ'' ಯಂತಹಾ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರು ವ ಹಲವು ರಮ್ಯಕಥೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದಂತಹವು. ೧ನೆಯ ಶತಮಾನ CEಯ ಓರ್ವ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ಟ್ಯಾನಾದ ಅಪೋಲ್ಲೋನಿಯಸ್‌‌ ಎಂಬಾತನು, ಈಸೋಪನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನೆಂದು ದಾಖಲಿಸ ಲಾಗಿದೆ: <blockquote> ತೀರ ಸರಳವಾದ ಭೋಜನವನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹಲವರಂತೆಯೇ, ಆತನು ಸಾಧಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನಲ್ಲದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಥಹದ್ದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಆತ ನು ಕವಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ವಾಸ್ತವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ; ಏಕೆಂದರೆ ಕವಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲೋಸುಗ ಅವುಗಳಿಗೇ ಅಪ ಚಾರವೆಸಗುತ್ತಿದ್ದರೆ; ಈತನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಕಥೆಗಳು ಕಲ್ಪಿತವಾದವಷ್ಟೇ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಲೇ ಅದು ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತಿದ್ದ. (ಫಿಲಾಸ್ಟ್ರೇಟಸ್‌‌, ''ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಅಪೋಲ್ಲೋನಿಯಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಟ್ಯಾನಾ'', ಸಂಪುಟ V:೧೪) </blockquote> ==ಮೂಲಗಳು== [[File:Aesopus - Aesopus moralisatus, circa 1485 - 2950804 Scan00010.tif|thumb|''Aesopus moralisatus'', 1485]] *[[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಕ್‌‌‌]] ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಹೆರೋಡಾಟಸ್‌‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ೫ನೆಯ ಶತಮಾನ BCಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಈಸೋಪ ನೆಂಬ ಗುಲಾಮ ಬರೆದಿದ್ದನು. ಈಸೋಪನನ್ನು ಹಲವು ಇತರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಅರಿಸ್ಟೋಫೇನೆಸ್‌‌ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯಕೃತಿಯಾದ ''ದ ವಾಸ್ಪ್‌ಸ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಭೋಜನಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಮಾತು ಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಥಾನಾಯಕ ಫಿಲೋಕ್ಲಿಯಾನ್‌‌ ಎಂಬುವವನು ಈಸೋಪನ "ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗಳ" ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದು ಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ; *''ಫೇಡೋ'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ರಟೀಸ್‌‌ ತಾನು ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯವನ್ನು "ತಾನು ತಿಳಿದು ಕೊಂಡಿದ್ದ " ಈಸೋಪನ ನೀತಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಕವಿತೆ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಕಳೆದಿದ್ದನು ಎಂದು ಪ್ಲೇಟೋ ಬರೆದಿದ್ದನು. *ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ<ref name="Ashliman">D. L. ಅಷ್ಲಿಮನ್‌, “ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌,” ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟೇಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ (ಸಲಹಾ ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕ), ''ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌'' ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಬಾರ್ನೆಸ್‌ &amp; ನೋಬಲ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್‌, ಬಾರ್ನೆಸ್‌ &amp; ನೋಬಲ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ (೨೦೦೫)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. *ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಫೈನ್‌ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಮೀಡಿಯಾ, Inc.ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೈಕೇಲ್‌ J. ಫೈನ್‌, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕ.. ನೋಡಿ. pp. xiii-xv ಮತ್ತು xxv-xxvi.</ref> - ಈಸೋಪನದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ನೀತಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನೀತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಈಸೋಪನ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಥನಗಳು ಕೂಡಾ ವೈರುದ್ಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ - ಈಸೋಪನು ಬಹುಶಃ ಅವನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂಬುದು ಬಹುಶಃ ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೂ ಆತನದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಹುಶಃ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಬರೆದದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ.<ref name="Ashliman" /> *ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸವರ್ಗವು "ಈಸೋಪಿಕ್‌‌‌‌ " ರೂಪದ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸುಮರ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಡರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮೂರನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ BCEಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವು ಕೂಡಾ ಆಗಿವೆ ಎಂದೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Priest">ಜಾನ್‌ F. ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌, "ಗೋದಣಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಿ : ಇನ್‌ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಫೇಬಲ್‌," ''ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಜರ್ನಲ್'' ‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ ೮೧, No. ೧, (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌–ನವೆಂಬರ್‌, ೧೯೮೫), pp. ೪೯-೫೮.</ref> *ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌‌, [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ|ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌]]ಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸುಮರ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಡರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="Priest" /> ====ಈಸೋಪ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು==== *ಬೌದ್ಧ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂಗಳ ''ಪಂಚತಂತ್ರ'' ವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಕಥನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ನಿನಷ್ಟು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರೀಕರು‌‌ ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕಥಾ ನಿರೂಪಕರಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೋ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಪರಸ್ಪರವಾದದ್ದೋ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. *ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ<ref>ಲಾರಾ ಗಿಬ್ಸ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದು "ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ." {{cite book|last=Gibbs|first=Laura |title=Aesop's Fables. A new translation|year=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0192840509|pages=xxxiii|url=http://books.google.co.uk/books?id=K7XwvvIfXh4C&pg=PP1&dq=Aesop%27s+Fables.+A+new+translation+by+Laura+Gibbs&hl=en&ei=fEhoTLn5K5SI4AbUiJWZBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDQQ6AEwAQ#v=onepage&q=perry&f=false}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಭೂತ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ ಲೇಖಕರಾದ ಲೋಯೆಬ್‌ ಸಂಪಾದಕ ಬೆನ್‌ E. ಪೆರ್ರಿ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಕೃತಿ ''ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅತಿರೇಕದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಅದರ ಪ್ರಕಾರ :ಇಡೀ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಇದುವರೆಗೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದೇ ಒಂದು ರಮ್ಯಕಥೆ ಕೂಡಾ ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದಂತಹುದಿಲ್ಲ ; ಆದರೆ ಹಲವು ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ನೀತಿಕಥೆ/ರಮ್ಯಕಥಾ ಪ್ರಮುಖ ಭಾವಗಳು ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಅಥವಾ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿದುದು ನಂತರ [[ಪಂಚತಂತ್ರ]] ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಜಾತಕಕಥೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಭಾರತೀಯ ಕಥಾ-ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ ".<ref>ಬೆನ್‌‌ E. ಪೆರ್ರಿ, "ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್", p. xix, ''ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ (೧೯೬೫)</ref> ಈಸೋಪ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧರು ಬಹುತೇಕ ಸಮಕಾಲೀನರಾದರೂ, ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಲಿಖಿತ ವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಅನಾಸಕ್ತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈಗಲೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಈಗಲೂ ಹೊರ ಬರುತ್ತಿರುವ ಪುರಾವೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ನಿಚ್ಚಳ ನಿಲುವನ್ನಾಗಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ/ಪ್ರಸಾರ== ===ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಆವೃತ್ತಿಗಳು=== *ಯಾವಾಗ ಹಾಗೂ ಹೇಗೆ ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌‌ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರಚಾರವಾದವು ಎಂಬುದು ಈಗಲೂ ನಿಗೂಢವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಈಸೋಪನ ನಂತರ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರದ ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ನಂತರದ ಕಾಲದ್ದಾಗಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತವಾದ ತೀರ ಮುಂಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವು ೪ನೆಯ ಶತಮಾನ BCE ಕಾಲಮಾನದ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಓರ್ವ ಭಾಷಣಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಫಲೇರಮ್‌‌ನ ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಸ್‌‌ ಎಂಬಾತನದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಆತನು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಒಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನಾಗಿ ಭಾಷಣಕಾರರುಗಳ ಬಳಕೆಗೆಂದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದನು. *ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌‌ ನ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಆತ ಹಿಂದಿನ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಲೇಖಕರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಗದ್ಯ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟನು. ಇದು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಇತರರಿಂದ ಈಸೋಪನದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತೋ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದ್ದಿತು; ಆದರೆ ಇದು ಈ ಲೇಖಕರು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೀತಿಕಥೆಗಳು, ಕಲ್ಪಿತ ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಕಾರ್ಯಕಾರಣವಾದ ಅಥವಾ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ದಂತಕಥೆಗಳು, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯೋಕ್ತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಕ ಆತನದೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದ್ದವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು. *ಇದು ಈಸೋಪನ ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತಹಾ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳಿಗೆ ಆತನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಆತನ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಭಾವದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಸ್‌‌ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಪದೇಪದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನೇ ಅಧಿಕೃತ ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿ ಈಗ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. *ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಮಾನದ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹಗಳು ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌‌ನ ಕೆಲಕಾಲಾನಂತರದ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಊನ ಅಯಾಂಬಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೧೬೦ ದಂತಕಥೆಗಳ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಆತನು ೧ನೆಯ ಶತಮಾನ CEಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದನು. ೧೧ನೆಯ-ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಿಂತಿಪಾಸ್‌‌'ನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. *ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮೈಕೆಲ್‌‌ ಆಂಡ್ರೆಪ್ಯುಲೊಸ್‌‌ನ ರಚನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಒಂದು ಸಿರಿಯಾಕ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರ ಭಾಷಾಂತರ ವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕೃತಿಯೇ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದಿನ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದು ಈ ಮುಂಚೆ ದಾಖಲಾಗದಿದ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌ ರಚಿತ ಊನ ಅಯಾಂಬಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಚತುರ್ಗಣ ಪದ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಐವತ್ತೈದು ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೂಡಾ ಮೊದಲಿಗೆಯೇ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>D.L. ಅಷ್ಲಿಮನ್, "ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್", p. xxii, ''ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ(೨೦೦೩)</ref> *೧ನೆಯ ಶತಮಾನ CEಯ ಕಾಲಮಾನದ ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಹೀಬ್ರೂ ಮತಗ್ರಂಥಗಳ ಯಹೂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಯಹೂದಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಈಸೋಪಿಕ್‌‌‌‌ ಕೃತಿಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಬಲ್ಲದು. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ,<ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/table.jsp?table_id=3&amp;volid=1&amp;title=%C6SOP%27S%20FABLES%20AMONG%20THE%20JEWS: ಜ್ಯೂಯಿಷ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸರ್ವೇಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವಾದರೆ, ಆರು ಕಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬೇರೆಯೇ ಆರು ಕಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಗ್ರೀಸ್‌‌‌, ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತರಹದ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮಕಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. *ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಏಡಿಯ ನೀತಿಕಥೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೋಷುವಾ ಬಿನ್‌/ಬೆನ್‌ ಹನಾನಿಯಾ ರೋಮ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೇಳದಿರುವಂತೆ ತಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹದ (Gen. R. lxiv.), ದವಡೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕದಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವಾಗ ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ಈ ನೀತಿಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ಆತನು ಭಾರತದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಸಮಾನ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ===ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಳು=== *ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಎನ್ನಿಯಸ್‌ ಎಂಬ ಕವಿ ಹಾಗೂ ಹೊರೇಸ್‌‌ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇತರರು ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ನೀತಿಕಥೆಯನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದರೂ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಅಯಾಂಬಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಮಾತ್ರಾ ಪಂಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸವಿಸ್ತಾರ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ೧ನೆಯ ಶತಮಾನ CEಯ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೀಜರ್‌ ಅಗಸ್ಟಸ್‌‌/ಅಗಸ್ಟಸ್‌‌ ಸೀಜರ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದ ಫೇಡ್ರಸ್‌‌ ಎಂಬಾತನು ಮಾಡಿದ್ದನು. *ಆಂಟಿಯೋಚ್‌ನ ಆಫ್‌ಥೋನಿಯಸ್‌ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷಣಕಾರ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ೩೧೫ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಗದ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು. ಈ ಭಾಷಾಂತರವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಷದೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸುತ್ತದೆ. *ಅಲಂಕಾರಿಕ ಭಾಷಣಕಾರರು ಹಾಗೂ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳಿಗೆ ‌ ಕಥೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನವೀನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಕರಣದ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದನಂತರ ಆಸೋನಿಯಸ್‌ ಎಂಬ ಕವಿಯು ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪದ್ಯ ರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಿದನು. * ನಂತರ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಲ್ಲದ ಓರ್ವ ಸಮಕಾಲೀನ ಲೇಖಕ ಜ್ಯೂಲಿಯಾನಸ್‌‌ ಟಿಟಿಯೇನಸ್‌ನು ಅವುಗಳನ್ನು ಗದ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದನು, ೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಏವಿಯೇನಸ್‌ ಎಂಬಾತನು ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ೪೨ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಶೋಕಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು. ಫೇಡ್ರಸ್‌‌ನ ಕೃತಿಯ ಗದ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ, ತಿಳಿದು ಬಂದವಲ್ಲಿ ತೀರ ಹಳೆಯದಾದ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದದ್ದೆಂದರೆ ಉಳಿದಂತೆ ಅಪರಿಚಿತನಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಾರ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟಿರುವ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. *ಇದು ಎಂಬತ್ತಮೂರು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, "ಈಸೋಪ "ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಇನ್ನೂ ಹಿಂದಿನದಾದ ಮತ್ತು ರೂಫಸ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಬಹುಶಃ ಕ್ಯಾರಲಿಂಜಿಯನ್‌ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ರಚಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಗದ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದದ್ದೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹವು ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗದ್ಯ ಹಾಗೂ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಗ್ರಹಮೂಲವಾಯಿತು. *ಬಹುಶಃ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ನ ಶೋಕ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದು, ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಯುರೋಪಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಪದ್ಯರೂಪಿ/ಚರಣ ಪದ್ಯ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ ಅಥವಾ ಶೋಕಾತ್ಮಕ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ ಎಂದು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ (ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಪಠ್ಯಗ್ರಂಥವಾಗಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ನವೋದಯದ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. *ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಶೋಕಗೀತೆಗಳ ರೂಪದ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ೧೧೫೭ರಲ್ಲಿ St ಆಲ್ಬನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ನೆಕಮ್‌‌ ಎಂಬಾತನು ರಚಿಸಿದ್ದ. ಶೋಕಾತ್ಮಕ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾದ "ಭಾಷಾಂತರಗಳು" ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಛಾಬನ್ನೆ ಸ್‌ನ ಅಡೆಮರ್‌‌ ಎಂಬಾತ ರಚಿಸಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನವೀನ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೃತಿಯು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹಿಂದಿನದಾಗಿತ್ತು. *ಇದರ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೨೦೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಸ್ಟರಿಷಿಯನ್‌ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಷೆ/ಛೆರಿಟನ್‌ನ ಓಡೋ ರಚಿಸಿದ ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕಥೆಗಳ ಗದ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಒಂದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಗೆ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಈಸೋಪಿಕ್‌ ಕಥೆಗಳಲ್ಲ) ಗಾಢವಾದ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಹಾಗೂ ಪಾದ್ರಿವರ್ಗದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈಸೋಪಿಕ್‌‌‌‌-ಅಲ್ಲದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗಳು, ಹಲವು ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿದವು. *ನವೋದಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪುನರುತ್ಥಾನವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಲೇಖಕರು ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈಸೋಪನದಾದ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಂತಹವು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂಚಿನದೆಂದರೆ ಲಾರೆನ್ಷಿಯಸ್‌ ಅಬ್‌ಸ್ಟೆಮಿಯಸ್‌‌ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಲಾರೆಂಜೋ ಬೆವಿಲಾಕ್ವಾ ಎಂಬುವನು ರಚಿಸಿದ್ದ ಕಥೆಗಳು ಈತನು ಬರೆದ ೧೯೭ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ <ref>[http://aesopus.pbworks.com/w/page/1471359/abstemius ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> *ಮೊದಲ ನೂರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ೧೪೯೯ರಲ್ಲಿ ''ಹೆಕಾಟೋಮಿಥಿಯಮ್'' ‌‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸ ಲಾಗಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು : ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಇಲಿ ಕಥೆ ಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೆ (ನೀತಿಕಥೆ ೫೨) ಓಕ್‌ ಮರ ಹಾಗೂ ಜೊಂಡುಗಳು ಕಥೆಯು "ಎಲ್ಮ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಲ್ಲೋ ಮರಗಳು " ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು(೫೩). *ಇಲಿಗಳ ಮಹಾಸಭೆ (೧೯೫)ಯಂತಹಾ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕಥೆಗಳೂ ಇದ್ದವಲ್ಲದೇ ನಿಂತ ನೀರಿನ ಆಳ ಹೆಚ್ಚು (೫) ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಹೆಂಗಸು, ಒಂದು ಕತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಆಕ್ರೋಡು ಮರ(೬೫)ದಂತಹಾ ಜನಪ್ರಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹುತೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ರೋಗರ್‌ ಎಲ್‌‌' ಈಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌ರ ''ಈಸೋಪನ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪುರಾಣ ಕಥಾಕರ್ತೃಗಳ ನೀತಿಕಥೆಗಳು'' ಕೃತಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (೧೬೯೨);<ref>[http://www.mythfolklore.net/aesopica/lestrange ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> *ಕೆಲವು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾಂತರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ (೧೭೮೭) H.ಕ್ಲಾರ್ಕೆರ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವಾದ, ''ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ : ವಿತ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಷನ್‌‌'' ಕೃತಿಯ ೧೦೨ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕದ ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ.<ref>[https://archive.org/details/fabulaeaesopisel00clariala ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ]</ref> *ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಗಮನಾರ್ಹ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೆ ಫೇರ್ನೋನ ''ಸೆಂಟಮ್‌ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲೇ'' (೧೫೬೪). ಇದರಲ್ಲಿನ ನೂರು ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಈಸೋಪನದ್ದಾದರೂ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಳುಗಿದ ಹೆಂಗಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಪತಿ (೪೧) ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಯವನು, ಆತನ ಮಗ ಹಾಗೂ ಕತ್ತೆ (೧೦೦) ಅಂತಹಾ ಹಾಸ್ಯಪೂರಿತ ಕಥೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. *ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫೇರ್ನೋವು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವರ್ಷವೇ ಹಿಯೆರಾನಿಮಸ್‌ ಆಸಿಯಸ್‌ ಎಂಬಾತ ''ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲೇ ಈಸೋಪಿ ಕಾರ್ಮೈನ್‌ ಎಲಿಜಿಯಾಕೋ ರೆಡ್ಡಿಟೇ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯ ೨೯೪ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದನು.<ref>[http://aesopus.pbworks.com/w/page/1472440/osius ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> ಈ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಕೂಡಾ ಗೋದಣಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಿ (೬೭)ಯಂತಹಾ ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. *ನಂತರ ೧೬೦೪ರಲ್ಲಿ [[:de:Pantaleon Candidus|ಪ್ಯಾಂಟಾಲಿಯಾನ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿಡಸ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಪ್ಯಾಂಟಾಲಿಯಾನ್‌ ವೇಯಿಸ್‌ ಎಂಬಾತ ''ಸೆಂಟಮ್‌ ಎಟ್‌ ಕ್ವಿನ್‌ಕ್ವಾಗಿಂಟಾ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲೆ'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊರತಂದನು.<ref>[http://aesopus.pbworks.com/w/page/1472518/pantaleon ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ೧೫೨ ಪದ್ಯಗಳು ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಿಡುಗ ಹಾಗೂ ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌‌ (೧೩೩-೫)ನ ಪ್ರಸಂಗದಂತೆ ಅದರದೇ ಪರ್ಯಾಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ನೀತಿಕಥೆಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇರುವಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ನರಿ (೬೦) ಕಥೆಯ ತೀರ ಹಳೆಯದಾದ ಐರೋಪ್ಯ ದೃಷ್ಟಾಂತವೂ ಸೇರಿದೆ. ==ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು== *''ವೈಸೊಪೆಟ್‌'', ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಎಂಟಕ್ಷರದ‌ ದ್ವಿಪದಿಗಳ ರೂಪದ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೇರೀ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆ ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಳು.<ref>ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ALನಮೇರಿ ಲೌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿತ ''ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮೇರಿ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್'', ೧೯೭೯; [http://books.google.co.uk/books?id=6iHIlvyXpNQC&amp;pg=PA51&amp;lpg=PA51&amp;dq=marie +de+france ++ the+town+mouse+and+the+country+mouse&amp;source=bl&amp;ots=oTM-vAx8LP&amp;sig=jj_0PdH1d4V3h16ZDQRyPRU4LlQ&amp;hl=en&amp;ei=QOj4S4SiBIXu0wSJssXpBw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBkQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ p.೫೧ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟ</ref> ಪ್ರತಿ ನೀತಿಕಥೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೀತಿಗಳು ಆಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. *೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಲೇಖಕ ಬೆರೆಚಿಯಾ ಹಾ-ನಾಕ್‌ದಾನ್‌ ಎಂಬಾತ ''ಮಿಷ್ಲೇ ಷುವಾಲಿಮ್''‌ ಎಂಬ ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಸರೂಪದ ಗದ್ಯ ಕೃತಿ ೧೦೩ 'ನರಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳ' ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈಸೋಪನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತವಾದ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮೇರೀ ಡೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡಿದ್ದವೂ ಸೇರಿದ್ದವು. *ಬೆರೆಚಿಯಾರ ಕೃತಿಯು ಈ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಯಹೂದಿ ನೀತಿತತ್ವಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಉದ್ಧರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ೧೫೫೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮಾಂಟುವಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಮೋಸೆಸ್‌ ಹಾಡಸ್‌ರು ರಚಿಸಿದ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜ್ಯೂಯಿಷ್‌ ಈಸೋಪ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾಂತರ ಕೃತಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=s6EjsopJmp4C& amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22fables+of+a+jewish+aesop%22&amp;source=bl&amp;ots=8ZHF6DGhhx& amp;sig=yZCPFion1rTDi2jZegJpEERAt5I&amp;hl=en&amp;ei=amA9TOylOqX60wSw8O3WDg&amp; sa= X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBgQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟವು ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> *''ಅಸೋಪ್‌'', ಎಂಬ ೧೨೫ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಧ್ಯ ಜರ್ಮನ್‌ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಗರ್ಹಾರ್ಡ್‌ ವಾನ್‌ ಮಿಂಡೆನ್‌ ಎಂಬಾತನು ಸುಮಾರು ೧೩೭೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರಚಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ ''ಈಪೊಪೀ ಅನಿಮಲೇ, ಫೇಬಲ್‌, ಫ್ಯಾಬ್ಲಿಯಾವು'', ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, ೧೯೮೪, pp.೪೨೩-೪೩೨; [http://books.google.co.uk/books?id=HeY9wVDpM80C&amp;pg=PA423&amp;lpg=PA423&amp;dq=Gerhard+von+Minden&amp;source=bl&amp;ots=TIfJE6ErSk&amp;sig=VX5J4fyWARq0L_8x0BXo8gO0xas&amp;hl=en&amp;ei=Ve74S7WSEZHwwTctXpBw&amp;sa= X&amp ;oi=book_ result&amp;ct =result& amp;resnum=6&amp;ved=0CCsQ6AEwBTgU#v=onepage&amp;q=Gerhard%20von%20Minden&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟ</ref> *''ಛ್ವೇಡ್‌ಲಾವು ಓಡೋ'' ("ಓಡೋನ ಕಥೆಗಳು") ಎಂಬುದು ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಛೆರಿಟನ್‌ನ ಓಡೋ ''ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕಥೆ'' ಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೀತಿ ಕಥೆಗಳ ವೆಲ್ಷ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಬಡವರು ಹಾಗೂ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಇಗರ್ಜಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಉಗ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಜಾನ್‌ C.ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌ ರಚಿತ ಭಾಷಾಂತರವೊಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ : ''ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಓಡೋ ಆಫ್‌ ಛೆರಿಟನ್‌ '', ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌, ೧೯೮೫; [http://books.google.co.uk/books?id=8_3W9cYwNWkC&amp;printsec =frontcover&amp;dq=%22the+fables+of+odo+of+cheriton%22&amp;source=bl&amp;ots=DqCy5xgUMn&amp;sig= nmCBskyFFDVuRgoHfY-rcz2WKpo&amp;hl=en&amp;ei=ZvYHTPqTNpi80gTe0Y1e&amp;sa= X&amp;oi= book_result &amp;ct=result&amp;resnum=2&amp;ved=0CBsQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟ]</ref> *''ಐಸೋಪ್ಸ್‌/ಇಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬ್ಯೂಲ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಆಂಗ್ಲ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ರಾಜ ಚೌಪದಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಲಿಡ್‌ಗೇಟ್‌ ಎಂಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯು ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ರಚಿಸಿದ್ದನು.<ref>[http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=chadwyck_ep/uvaGenText/tei/chep_1.0283.xml;chunk.id=d144;toc.depth=1;toc.id=d144;brand=default ಪಠ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏಳು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ನೀತಿ ಪಾಠಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. *''ದ ಮಾರಲ್‌ ಫ್ಯಾಬಿಲ್ಲಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್‌ ದ ಫ್ರಿಜಿಯನ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಭಾಷೆಯ ಅಯಾಂಬಿಕ್ಕಿನ ಪಂಚಗಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೆನ್ರಿಸನ್‌ (c.೧೪೩೦-೧೫೦೦) ಎಂಬಾತನು ರಚಿಸಿದ್ದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.arts.gla.ac.uk/STELLA/STARN/poetry/HENRYSON/fables/contents.htm |title=ಆಧುನಿಕೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ |access-date=2011-04-10 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514102906/http://www.arts.gla.ac.uk/STELLA/STARN/poetry/HENRYSON/fables/contents.htm |url-status=dead }}</ref> ಸರ್ವಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಹದಿಮೂರು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನ್ನು "ಈಸೋಪನ " ರಮ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ, ಆರರಲ್ಲಿ ಐದು ಐರೋಪ್ಯ ತಂತ್ರಗಾರ ಸಂಕೇತವಾದ ನರಿಯನ್ನು ಮೂಲಪಾತ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. [[File:Caxton-Fables.png|thumb|ಕಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಚಿತ್ರ]] *ಈಸೋಪನದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳ ಭಾಷಾಂತರದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಚೋದನೆ ಯು ಹಿಂದೆಯೇ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿತ್ತು. c.೧೪೭೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ತನ್ನ ''ಈಸೋಪಸ್‌ '' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಯ್ನ್‌ರಿಚ್‌ ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಹೋವೆಲ್‌ ಎಂಬಾತನು ಸಮಗ್ರವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊರತರುವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದನಾದರೂ ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿದ್ದವು. *ಈ ಕೃತಿಯು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಭಾಷಾಂತರಗಳೆರಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಈಸೋಪನ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ (೧೪೪೮) ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯ ರಿನ್ನುಕ್ಕಿಯೋ ಡಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ (ಅಥವಾ ದ'ಅರೆಜ್ಜೋ)'ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[https://archive.org/stream/steinhwelssop01phaegoog#page/n7/mode/1up Archive.org] ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮರು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಿದೆ</ref> ಟೀಕಾತ್ಮಕ ಮುನ್ನುಡಿ ಹಾಗೂ ನೀತಿಬೋಧಾತ್ಮಕ ಉಪಸಂಹಾರ ಹಾಗೂ ೨೦೫ ಮರಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಮ್ಯುಲಸ್‌‌, ಏವಿಯೇನಸ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸುಮಾರು ೧೫೬ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>[http://aesopus.pbworks.com/steinhowel PBworks.com] ನಲ್ಲಿ ಮರಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಹೋವೆಲ್‌‌ ನ ಗ್ರಂಥದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಅಥವಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಇಟಲಿ (೧೪೭೯), ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ (೧೪೮೦) ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ (೧೪೮೪ರ ಕಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ) ರೂಪುಗೊಂಡವಲ್ಲದೇ ಹಲವು ಬಾರಿ ಶತಮಾನವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡವು. ೧೪೮೯ರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಆವೃತ್ತಿ ಯಾದ ''ಲಾ ವಿಡಾ ಡೆಲ್‌ ವೈಸೊಪೆಟ್‌ ಕಾನ್‌ ಸಸ್‌ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲಸ್‌ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾಡಸ್‌'' ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕವೇಳೆ ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ನವೀನ ವಿಶ್ವಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅನೇಕವೇಳೆ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಕಂಡವು.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=jBm0xzttYecC&amp;pg=PP4&amp;lpg=PP4&amp;dq=aesop+++spain&amp;source=bl&amp;ots=4XaMGV2hl_&amp;sig=2SFpepv82ITz7Jf28DGMUHDuhk8&amp;hl=en&amp;ei=cOYGTIqbG5L-0gTehuSdDA&amp;sa= X&amp;oi= book_result &amp;ct =result&amp;resnum=6&amp;ved=0CCcQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=aesop%20%20%20spain&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರವೊಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> *೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌‌]]ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌‌‌ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ]] ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ರೋಮ ನೀಕೃತ [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದಾಗ ಜಪಾನ್‌‌ಗೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ೧೫೯೩ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಇದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯು ''ಈಸೋಪೋ ನೊ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲಾಸ್‌'' ಎಂದಿತ್ತು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೫೯೬ರಿಂದ ೧೬೨೪ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ {{nihongo|''Isoppu Monogatari''|[[Aesop|伊曾保]][[Monogatari|物語]]}} ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮೂರು-ಸಂಪುಟಗಳ ಕನಾಝೋಷಿಯಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಷಾಂತರ ನಡೆಯಿತು.<ref>ಯುಯಿಚಿ ಮಿಡ್‌ಝುನೋ, "ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಅರೈವಲ್‌ ಇನ್‌ ಜಪಾನ್‌‌ ಇನ್‌‌ ದ ೧೫೯೦ಸ್‌ ", [http://pweb.sophia.ac.jp/britto/xavier/midzunoe/midzuyui.pdf ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514101324/http://pweb.sophia.ac.jp/britto/xavier/midzunoe/midzuyui.pdf |date=2011-05-14 }}</ref> *ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿನ ಭಾಷಾಂತರಗಳನ್ನು ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ೩೮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಾಚ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಸ್‌ ಟ್ರೈಗಾಲ್ಟ್‌‌ ಎಂಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌‌ ಮತಪ್ರಚಾರಕನು ಹೇಳಿ ಅದನ್ನು ಜ್ಹಾಂಗ್‌‌ ಗೆಂಗ್‌‌ (ಚೀನೀ ಭಾಷೆ: 張賡; ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಝ್ಹಾಂಗ್‌ ಗೆಂಗ್‌) ಎಂಬ ಓರ್ವ ಚೀನೀ ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ೧೬೨೫ರಲ್ಲಿ ಬರಹಕ್ಕಿಳಿಸಿದರು. *ಇದಾದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೋಜರ್‌ ಎಲ್‌'ಈಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌‌ ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಯಿಷಿ ಯುಯಾನ್‌ 《意拾喻言》 ಎಂಬ (ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು : ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಮನ್‌ ಮೂಯ್‌ ಸೀನ್‌-ಷಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ (ಮುಕ್ತವಾದ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಭಾಷಾಂತರದೊಂದಿಗೆ) ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. *ಈ ಕೃತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವವರೆಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾರೀ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಟಾವೊ ಚಿಂಗ್‌ ಸಿನ್‌, “ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಯಿಷಿ ಯುಯಾನ್‌ ”, M.Phil ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧ, ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೭ [http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:2RrPMc-exF8J:repository.hku.hk/bitstream/10722/54498/1/FullText.html+Aesop+in+China+Zhou+Zuoren&amp;cd=10&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=uk&amp;source=www.google.co.uk ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಝೌ ಝುವೋರೆನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಕೂಡಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref>““ಲು ಕ್ಸುನ್‌ ಮತ್ತು ಝೌ ಝುವೋರೆನ್‌ರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿತ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ ”, ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮಕಾವೊ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌, ೨೦೦೯ [http://www.ipm.edu.mo/p_journal/2009/09eng_3/69_b.pdf ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308005749/http://www.ipm.edu.mo/p_journal/2009/09eng_3/69_b.pdf |date=2016-03-08 }}</ref> *[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]]‌ ಜೀನ್‌‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯವರ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌‌ ಛಾಯಿಸಿಯೆಸ್‌'' (೧೬೬೮) ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಸರಳತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.memodata.com/2004/fr/fables_de_la_fontaine/lf3.shtml ಪ್ರಿಫೇಸ್ ಆಕ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ]</ref> ಮೊದಲ ಆರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಈಸೋಪನ ಕಥಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ಆರರಲ್ಲಿರುವ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಭಾಷಾಂತರಿತ ಕೃತಿಯ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ [http://oaks.nvg.org/fontaine.html ಆನ್‌ಲೈನ್‌] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್‌‌ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಆಗಾಗ ನೀತಿಕಥೆಗಾರ ಇವಾನ್‌ ಕ್ರಿಲೋವ್‌ ‌ರಿಂದ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>''ಕ್ರಿಲಾಫ್ಸ್‌‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ '', C.ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಕಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ರಿಂದ ಮೂಲ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಂಡನ್‌‌ ೧೯೨೦; [https://archive.org/stream/kriloffsfables00kryl#page/n3/mode/2up ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ]</ref> ==ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು== *೧೮ರಿಂದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಐರೋಪ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯ ಲಾಯಿತು. ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಜನ್ಯ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಅಥವಾ ಅದರಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಜೀನ್‌-ಪಿಯೆರ್ರೆ ಕ್ಲಾರಿಸ್‌ ಡೆ ಫ್ಲೋರಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. *ತೀರ ಹಳೆಯದಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಅನಾಮಿಕ ೧೦೬ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಕಾಸಿಡೆಸ್‌‌ ಎನ್‌ ಬರ್ಸ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌‌ಕೌನ್ಸ್‌‌'' (ಗ್ಯಾಸ್ಕನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳು, ಬಯೋನ್ನೆ, ೧೭೭೬).<ref>ಇರುವೆ ಹಾಗೂ ಮಿಡತೆ ಮತ್ತು ನರಿ ಹಾಗೂ ದ್ರಾಕ್ಷಿ/ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ ಕಥೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳು [http://www.sadipac.com/templates/sadipac.php?id_page=242 Sadipac.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308061503/http://www.sadipac.com/templates/sadipac.php?id_page=242 |date=2016-03-08 }} ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *ಇದಾದ ನಂತರ ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಕಿಟನ್‌ ಲಿಮೌಸಿನ್‌‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ J. ಫೌಕಾವ್ಡ್‌ 'ರ ಕೃತಿ ''ಕ್ವೆಲ್ಕ್ವೆಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಛಾಯಿಸಿಯೆಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಎನ್‌ ಪಟಾಯಿಸ್ ಲಿಮೌಸಿನ್‌'' ಎಂಬುದು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು.<ref>ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಮೂಲಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಗ್ರಂಥವು [https://archive.org/details/quelquesfablesc00fontgoog Archive.org] ನಲ್ಲಿ ಇ-ಬುಕ್‌‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ಬ್ರೆಟನ್‌ ಭಾಷೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಿಯೆರ್ರೆ ಡಿಸೈರೆ ಡೆ ಗೋಸ್‌ಬ್ರಿಯಾಂಡ್‌ (೧೭೮೪–೧೮೫೩) ಎಂಬಾತ ೧೮೩೬ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವೈವೆಸ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಮೇರೀ ಕಾಂಬಿಯು (೧೭೯೯–೧೮೭೦) ಎಂಬಾತ ೧೮೩೬-೩೮ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಬಾಸ್ಕ್‌‌ ಭಾಷೆಗೆ ಎರಡು ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದವು : J-B. ಆರ್ಚು'ರ ''ಛಾಯಿಕ್ಸ್‌ ಡೆ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ, ಟ್ರಾಡುಯ್ಟೆಸ್‌ ಎನ್‌ ವರ್ಸ್‌ ಬಾಸ್‌ಕ್ವೆಸ್‌'' (೧೮೪೮) ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ಹಾಗೂ ಅಬ್ಬೆ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಗಾಯ್‌ಹೆಚೆ (೧೭೯೧–೧೮೫೯) ಎಂಬಾತ ರಚಿಸಿದ ''ಫಾಬ್ಲಿಯಾಕ್‌ ಇಡೋ ಅಲೆಗುಯಿಯಾಕ್‌‌ ಲಾಫಾಂಟೆನೆಟಾರಿಕ್‌ ಬೆರೆಚಿಜ್‌ ಹರ್ಟುವಾಕ್'' ‌ (ಬಯೋನ್ನೆ, ೧೮೫೨) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ೧೫೦ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://lapurdum.revues.org/index916.html?file=1 lapurdum.revues.org] ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[:fr:Antoine Bigot|ಆಂಟೊಯಿನ್‌‌ ಬೈಗೋಟ್‌‌]] (೧೮೨೫–೯೭) ಎಂಬಾತ ರಚಿಸಿದ ''ಲಿ ಬೌಟೌನ್‌ ಡೆ ಗುಯೆಟೋ, ಪೊಎಸೀಸ್‌ ಪಟಾಯಿಸೆಸ್''‌ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋವೆಂಕಲ್‌ ಭಾಷೆಯ ಸರದಿಯು ಬಂದಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ ೧೮೮೧-೯೧ರ ನಡುವೆ ನೈಮೆಸ್‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಹಲವು ನೀತಿಕಥೆ/ರಮ್ಯಕಥಾಸಂಗ್ರಹಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡವು.<ref>[http://www.nimausensis.com/Patois/LaFontaine1.htm Nimausensi s.com] ನಲ್ಲಿ ''ಇರುವೆ ಹಾಗೂ ಮಿಡತೆ'' ಕಥೆಯ ಆತನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *೧೮೭೯ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕೋ-ಪ್ರಷ್ಯನ್‌‌ ಸಮರಾನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಕೃತಿಯ ಆಲ್ಸೇಷಿಯನ್‌ (ಜರ್ಮನ್‌‌ ) ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ನಂತರದ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಸೋದರ ಡೆನಿಸ್‌-ಜೋಸೆಫ್‌ ಸಿಬ್ಲರ್‌ನು (೧೯೨೦–೨೦೦೨), ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಅದು ೧೯೯೫ರಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. *ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ (ಪೊಯ್ಟೆವಿನ್‌- ಸೇಂಟಾಂಗೆಯಾಯಿಸ್‌ ) ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ಹಲವು ರೂಪಾಂತರಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ ಮುಂಚೂಣಿಯದೆಂದರೆ [[ವಕೀಲ]] ಹಾಗೂ ಭಾಷಾತಜ್ಞ [[:fr:Jean-Henri Burgaud des Marets|ಜೀನ್‌-ಹೆನ್ರಿ ಬುರ್ಗಾವ್ಡ್‌ ಡೆಸ್‌ ಮಾರೆಟ್ಸ್]]‌ (೧೮೦೬–೭೩) ಎಂಬಾತ ರಚಿಸಿದ್ದ ''ರೆಕ್ಯೂಯಿಲ್‌ ಡೆ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಎಟ್‌ ಕಾಂಟೆಸ್‌ ಎನ್‌ ಪಟಾಯಿಸ್‌ ಸೇಂಟಾಂಗೆಯಾಯಿಸ್'' ‌ (೧೮೪೯)<ref>ಮುಖಾಮುಖಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಭಾಷಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದರ ೧೮೫೯ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [http://books.google.co.uk/books?id=U785AAAAcAAJ& amp; printsec=frontcover&amp;dq=%22henri+BURGAUD+des+MARETS%22&amp;source=bl&amp;ots=r8d9ZL98W0&amp; sig =zRRh4bUCJgFOJTQp7NsbqxuJaRs&amp;hl=en&amp;ei=aXwLTKLaKJLw0gT_o8hq&amp;sa =X&amp;oi =book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CCkQ6AEwAw#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> ಎಂಬ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. *ಸುಮಾರು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಪಿಯೆರ್ರಿ-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ಲುಜಿಯಾವ್‌ (b.೧೮೦೮), ಎಡೋವಾರ್ಡ್‌ ಲಾಕುವ್‌ (೧೮೨೮–೯೯) ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್‌ ಮರ್ಚಾಂಡಿಯರ್‌ (೧೮೩೦–೧೮೯೮) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ರಾಲ್ಟ್‌ (ಈತನ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಡಯೋಕ್ರೇಟ್‌ ), ಯುಜೆನೆ ಛಾರಿಯರ್‌, Fr ಆರ್ಸೆನೆ ಗಾರ್ನಿಯರ್‌, ಮಾರ್ಸೆಲ್‌‌ ಡೌಇಲ್ಲಾರ್ಡ್‌<ref>ಹತ್ತು ನೀತಿ ಕಥೆಗಳ ಆತನ ಕಿರು ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಫ್ಯೂ ಡೆ ಬ್ರಾಂಡೆಸ್‌'' (ಬಾನ್‌ಫೈರ್‌, ಛಲನ್ಸ್‌, ೧೯೫೦) ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದ ಜಾಲತಾಣ [http://parlange.free.fr/pages/feu_de_brande.html Free.fr] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> ಹಾಗೂ ಪಿಯೆರ್ರೆ ಬ್ರಿಸಾರ್ಡ್‌ ಮುಂತಾದವರಿದ್ದರು.<ref>[http://www.shc44.org/La-grolle-et-le-renard#forum602 SHC44.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307235535/http://www.shc44.org/La-grolle-et-le-renard#forum602 |date=2012-03-07 }} ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸಾರ್ಡ್‌ ನ ''ಲಾ ಗ್ರೊಲ್ಲೆ ಎಟ್‌ ಲೆ ರೆನಾರ್ಡ್‌'' ‌ನ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ/ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗೆರಿ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ (೧೯೨೬–೧೯೮೫) ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಛಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಿಕಾರ್ಡ್‌ ನ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಾಯಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರ ಪಾಠಾಂತರಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ : [https://www.youtube.com/watch?v=YKxUpVbS1pU ''ದ ಆಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ರಾಸ್‌ಹಾಪ್ಪರ್‌'' ] ಮತ್ತು [https://www.youtube.com/watch?v=YKxUpVbS1pU&amp;feature=related ''ದ ಕ್ರೌ ಅಂಡ್‌ ದ ಫಾಕ್ಸ್'' ]</ref> ಈ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋ ಟಾಂಗ್ಹೆ (೨೦೦೫) ಮತ್ತು ಗುಯಿಲ್ಲಾಮೆ ಡೆ ಲೌಚೆನ್‌ಕೋರ್ಟ್‌ರವರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ (೨೦೦೯). *೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನವೋದಯದಲ್ಲಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಹಲವು ಲೇಖಕರ ವಾಲ್ಲೂನ್‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು (ಹಾಗೂ ಅದನ್ನೇ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಉಳ್ಳ) ಸೇವಕರ ಸಹಜಗುಣ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಗೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದರು.<ref>''ಆಂಥಾಲಜೀ ಡೆ ಲಾ ಲಿಟ್ಟೆರೇಚರ್‌ ವಾಲ್ಲೊನ್ನೆ'' (ed. ಮಾರೀಸ್‌ ಪಿರೋನ್‌), ಲೀಜ್‌, ೧೯೭೯; ಗೂಗಲ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಜಾಲತಾಣ [http://books.google.co.uk/books?id=zhpx-DbBkBkC&amp;pg=PR9&amp;lpg=PR&amp;dq=anthologie+de+la+litterature+wallonne&amp;source=bl&amp;ots=ZqnjqFmhYP&amp;sig=jIj9KaM_5R8iPQfiuIf6NhKhSwA&amp;hl=en&amp;ei=dOv4S-faNIn80wS2-5jqBw&amp;sa =X&amp;oi =book_result &amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CC0Q6AEwBA#v=onepage&amp;q=anthologie%20de%20la%20litterature%20wallonne&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟ</ref> [[:wa:Charles du Vivier de Streel|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡುವಿವಿಯೆರ್‌‌]] (೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ); ಜೋಸೆಫ್‌ ಲಮಯೇ (೧೮೪೫); ಹಾಗೂ [[:wa:Jean-Joseph Dehin|ಜೀನ್‌-ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಡೆಹಿನ್]]‌‌ರ (೧೮೪೭, ೧೮೫೧-೨) ತಂಡ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕಾಯಿಸ್‌‌ ಬೈಲೆಯುಕ್ಸ್‌ (೧೮೫೧–೬೭) ಇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ I-VI ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://books.google.fr/books?id=pscTAAAAQAAJ&amp;printsec=titlepage #v=onepage& amp;q&amp;f=false Google Books ] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುನ್ನೋಟವು ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಲೆಟೆಲಿಯರ್‌‌ (ಮಾನ್ಸ್‌, ೧೮೪೨) ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ವೆರೊಟ್ಟೆ (ನಮುರ್‌‌, ೧೮೪೪)ರವರುಗಳು ಇತರೆ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ; ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲದ ನಂತರ, ಲಿಯಾನ್‌ ಬರ್ನಸ್‌ರವರು ಚಾರ್ಲೆರಾಯ್‌‌ (೧೮೭೨) ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಕೃತಿಯ ಸುಮಾರು ನೂರು ಅನುಕರಣಾ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು;<ref>[http://rifondou.walon.org/bernus-rif.html Walon.org] ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳ ಪಠ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *೧೮೮೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[:fr:Joseph Dufrane|ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಡುಫ್ರೇನ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ಆತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಬಾಸ್‌‌ಕ್ವೆಷಿಯಾ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಬೋರಿನೇಜ್‌‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಕಾಂಡ್ರಾಜ್‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್‌ ಹೌಝಿಯಾಕ್ಸ್‌‌‌ (೧೯೪೬)<ref>{{Cite web |url=http://www.lulucom.com/fables00.htm#intro |title=Lulucom.com |access-date=2011-04-10 |archive-date=2011-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110408030810/http://www.lulucom.com/fables00.htm#intro |url-status=dead }}</ref> ರಚಿಸಿದ ಐವತ್ತು ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಉಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಬಹುಫಲಪ್ರದವೆನ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. *ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ನೀತಿ ಹಾಗೂ ಅದುವರೆಗೆ ಏಕಭಾಷಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ಭಾಷೆಯಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ===ಮಿಶ್ರ ಭಾಷೆಗಳು=== [[File:Les Bambous.png|thumb|ಲೆಸ್‌ ಬಾಂಬೌಸ್‌ ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುಖಪುಟ]] *ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಗಳು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅನಂತರ ಅಂತಹಾ ರೂಪಾಂತರಗಳ ವಿಕಸನವನ್ನು ಕಂಡವು - ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ವಸಾಹತುವಾದಿ ಯೋಜನೆ ಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಆನಂತರ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಫ್ರಾಂಕಾಯಿಸ್‌-ಅಚಿಲ್ಲೆ ಮಾರ್ಬೊ (೧೮೧೭–೬೬) ಎಂಬುವವರು ''ಲೆಸ್‌‌ ಬಾಂಬೌಸ್‌, ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಟ್ರಾವೆಸ್ಟೀಸ್‌ ಎನ್‌ ಪಟಾಯಿಸ್‌'' (೧೮೪೬) ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು.<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k54261407 BNF.fr] ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ನೆರೆಯ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಪಾಲ್‌ ಬೌಡಾಟ್‌ (೧೮೦೧–೭೦) ಎಂಬುವವರು ೧೮೫೦-೬೦ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮರಣಾನಂತರ ಮಾತ್ರವೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಜಾನ್‌ ಜಾಕೋಬ್‌ ಥಾಮಸ್‌ (೧೮೪೦–೮೯) ರಚಿಸಿದ್ದ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‌ನ‌ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಯುಕ್ತ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಕೆಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. *ಹೊಸ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಸ್‌‌ ಸಿಲ್ವೇನಿಯನ್‌’ರ ''ಕ್ರಿಕ್‌?'' ''ಕ್ರಾಕ್‌! '' ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ರಾಕಂಟೀಸ್‌ ಪರ್‌‌ ಅನ್‌ ಮಾಂಟಾಗ್ನಾರ್ಡ್‌ ಹೈಟಿಯೆನ್‌ ಎಟ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರೈಟೆಸ್‌ ಎನ್‌ ವರ್ಸ್‌ ಕ್ರಿಯೋಲೆಸ್‌'' (ಹೈಟಿ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್‌‌ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳು, ೧೯೦೧) ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref> *ಮೇರೀ-ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್‌ ಹಝಾಯೆಲ್‌ -ಮಾಸ್ಸೀಯಕ್ಸ್‌ : ''ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೆಸ್‌ ಆನ್ಷಿಯೆನ್ಸ್‌ ಎನ್‌ ಕ್ರಿಯೋಲ್‌ ಫ್ರಾಂಕಾಯಿಸ್ ಡೆ ಲಾ ಕಾರೈಬೆ'' ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, ೨೦೦೮, pp೨೫೯-೭೨. [http://books.google.co.uk/books?id=nWI7ct3uJlsC&amp;pg=PA259&amp;lpg=PA259&amp;dq=Marbot++++bambous&amp;source=bl&amp;ots=XUnLKaLT1c&amp;sig=wJxaWGAk6VElgztIuxLpbP5ZDqU&amp;hl=en&amp;ei=HXAGTOX0FIuI0wTRvoytDA&amp;sa=X&amp;oi =book_result&amp;ct =result&amp;resnum=2&amp;ved=0CBgQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Marbot%20%20%20%20bambous&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುನ್ನೋಟವು ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಡೆ ಸೈಂಟ್‌-ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯನ್ನು ಗೈಯಾನೀಸ್‌‌ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿತ ಆಯ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಕವಿತೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳ (ಮುಖಾಮುಖಿ ಭಾಷಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಕಿರು ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://archive.org/stream/IntroductionHistoireDeCayenne/creole_cayenne#page/n117/mode/2up/search/fable Archive.org] ನಲ್ಲಿ pp.೫೦-೮೨ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌‌ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ಜೂಲ್ಸ್‌ ಛಾಪ್ಪಿನ್‌‌ (೧೮೩೦–೧೯೧೪) ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯನ್ನು ಲೂಸಿಯಾನಾ ಗುಲಾಮರ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಗೆ ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ಸಮೀಪಸಾಮ್ಯದ ಕವನಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ''ಕ್ರಿಯೋಲ್‌ ಎಕೋಸ್‌ : ದ ಫ್ರಾಂಕೋ ಫೋನ್‌ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಆಫ್‌ ನೈನ್‌ಟೀಂತ್‌-ಸೆಂಚುರಿ ಲೂಸಿಯಾನಾ''(ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೪)ದ ನಾರ್ಮನ್‌‌ ಷಾಪಿರೋರವರು ರಚಿಸಿದ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದ ಭಾಷಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ಮೂಲಭಾಷಿಕ ಕವನಸಂಗ್ರಹ.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=zgYGhRqBlTgC&amp;pg = PA23&amp;lpg=PA23&amp;dq=jules+choppin&amp;source=bl&amp;ots=FpDMjVj-lb&amp;sig=au85_S0rxTOUFdD5iDSHhhYnSmo&amp;hl=en&amp;ei=XYIsTNbeA5DesAbn9vSnAg&amp;sa=X&amp;oi= book_result&amp;ct =result &amp;resnum=1&amp;ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=jules%20choppin&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *ಛಾಪ್ಪಿನ್‌‌ರ ಎಲ್ಲಾ ಕವನಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೆಂಟಿನರಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಲೂಸಿಯಾನಾ (''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಎಟ್‌‌ ರೆವೆರೀಸ್‌‌'', ೨೦೦೪) ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.centenary.edu/editions/choppin_en.htm |title=Centenary.edu |access-date=2011-04-10 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528174949/http://www.centenary.edu/editions/choppin_en.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕೆರಿಬಿಯನ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದವು. [[:fr:Louis Héry|ಲೂಯಿಸ್‌ ಹೆರಿ]]ಯು (೧೮೦೧–೫೬) ಬ್ರಿಟಾನಿಯಿಂದ ಪುನರೇಕೀಕೃತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ೧೮೨೦ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದನು. *ಶಾಲಾ ಮಾಸ್ತರನಾದುದರಿಂದ ಆತನು ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಕ್ರೆಯೋಲ್ಸ್‌ ಡೆಡಿಈಸ್‌ ಆಕ್ಸ್‌ ಡೇಮ್ಸ್‌ ಡೆ ಲೈಲ್‌ ಬೌರ್ಬನ್‌'' (ದ್ವೀಪದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳು) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದನು. ೧೮೨೯ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಇದರ ಮೂರು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.temoignages.re/il-etait-une-fois-louis-hery,31495.html Temoignages.re]</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ೪೯ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೯೦೦ರ ವೇಳೆಗೆ ರೋಡೋಲ್ಫೈನ್‌ ಯಂಗ್‌ (೧೮೬೦–೧೯೩೨)ರು ಸೀಷೆಲ್ಸ್‌‌ ಭಾಷಾ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದರಾದರೂ ಅವು ೧೯೮೩ರವರೆಗೆ ಅಪ್ರಕಟಿತವಾಗೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು.<ref>*''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಟ್ರಾಡೈಟೆಸ್‌ ಎನ್‌ ಕ್ರಿಯೋಲ್‌ ಸೀಷೆಲ್ಲಿಯೋಸ್'', ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌, ೧೯೮೩; [http://books.google.co.uk/books?id=sM-5aGQHv2UC&amp;printsec=frontcover &amp;dq=rodolphine+young&amp;source =bl&amp;ots=AwfXgePKos &amp;sig=2zUKu6jMVkb4q2A9Jl5HylNCxDQ&amp;hl=en&amp;ei=VGcHTLfFIpaI0wThv8hl&amp;sa=X&amp;oi= book_ result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CB4Q6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಮುನ್ನೋಟ; [http://www.potomitan.info/atelier/contes Potomitan.info] ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ</ref> *ಜೀನ್‌-ಲೂಯಿಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌‌ಅನ್ನು ಪುನರೇಕೀಕೃತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ (೨೦೦೭)<ref>[http://www.potomitan.info/bibliographie/babrius.php Potomitan.info]</ref> ಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಾಂತರವು ಅಂತಹಾ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಗುಲಾಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ರೈತಾಪಿಗಳ ಜೀವನದ ಸರಳತೆಯು ಇವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗುಲಾಮರುಗಳ-ಮಾಲೀಕನ ನಯವಾದ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾವಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಯು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ===ಪಾಮರ ಭಾಷೆ=== *ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಸಾರಭೂತವಾಗಿ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ ; ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಸರಿಸು ವುದರ ಮೂಲಕ ಅವು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬರಹ ರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸುವಾಗ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವು ತಮ್ಮ ಸತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. *ಬರಹದ ಹಾಗೂ ಮೌಖಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಸರ್‌ ರೋಜರ್‌ ಎಲ್‌'ಈಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌ ಎಂಬಾತನಾಗಿದ್ದು ಈತ, ತನ್ನ ಕಾಲಮಾನದ ಸಹಜಗುಣವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಗರಿಕ ಪಾಮರ ಭಾಷೆಗೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಲಾರೆನ್ಷಿಯಸ್‌ ಅಬ್‌ಸ್ಟೆಮಿಯಸ್‌ನ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದುದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದನು.<ref>[http://mythfolklore.net/aesopica/lestrange/index.htm ಹಿಸ್‌ ''ಈಸೋಪ್‌‌. '' ][http://mythfolklore.net/aesopica/lestrange/index.htm ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌'' (1692) ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ]</ref> *ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಕಥೆಗಳ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ಪ್ರಭಾವೀ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿ ಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದವುಗಳಿಗಿಂತ ಇವನ್ನು ಪಾಮರ ಭಾಷೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಹಾನಗರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೇ ಬರಹದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. *ಇಂತಹಾ ನಾಗರಿಕ ಪಾಮರ ಭಾಷಾ ಭಾಷಾಂತರಕೃತಿಗಳ ತೀರ ಹಳೆಯದಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ೧೯೨೯ರ ''ಲೆಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಗಿಬ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಮಡಿಚಿದ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಡಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಇತರ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ವಾಗಿ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಎನ್‌ ಆರ್ಗಾಟ್‌'' (ಎಟಾಐಲ್‌ ಸುರ್‌‌ ರೋನ್‌ ೧೯೮೯) ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಸಂಚಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. *ಇದಾದ ನಂತರ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಗೆಲ್ವಾಲ್‌ ರಚಿಸಿದ ನೀತಿ ಕಥೆಗಳ ಎರಡು ಕಿರು ಸಂಗ್ರಹಗಳ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೯೪೫ರ ವೇಳೆಗೆ ೧೫ ಆಯ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮತ್ತೆರಡು ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹೊರಬಂದವು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮಾರ್ಕಸ್‌ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ೧೯೪೭, ೧೯೫೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು), ಅಪಿ ಕಾಂಡ್ರೆಟ್‌‌ರ‌ ''ರೀಕ್ಯುಯಿಲ್‌ ಡೆಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಎನ್‌‌ ಆರ್ಗಾಟ್‌‌ '' (ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, ೧೯೫೧) ಮತ್ತು ಜಿಯೋ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿ (೧೮೯೭–೧೯೭೫) ಹಾಗೂ ಜೀನ್‌‌ ಕಾಲ್ಬ್‌'ರ‌ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಎನ್‌‌ ಆರ್ಗಾಟ್‌‌''(ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ೧೯೫೦/೬೦). *ಅಂತಹಾ ಮುದ್ರಿತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಎಲೆಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹಾಗೂ ಕೈಹೊತ್ತಗೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮನೋರಂಜನಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರ.<ref>[http://www.languefrancaise.net/?n= Accueil.Accueil&amp;action=search&amp;q=la+fontaine ''Langue Française'' ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308190958/http://www.languefrancaise.net/?n= |date=2016-03-08 }} ಒಂದು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *ಈ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆನಂತರ ಬಾಬಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌‌ ಮತ್ತು ವೈವೆಸ್‌ ಡೆನಿಯಾಡ್‌ರಂತಹಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸೇರಿದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿ ತು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T3AT57prk-c YouTubeನಲ್ಲಿ ಮೂರು ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ]</ref> ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜೆಸ್‌ ಗೌಡನ್‌ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮಡಚುಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. *ಏಕ ಭಾಷಿಕರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುವ ಅವರು ಲೈಯಾನ್‌‌‌ ಪಾಮರ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಬೀರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌‌ ಸಮಾನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸು ತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://pleade.bm-lyon.fr/sdx/pl/doc-tdm.xsp?id=FR693836101_0102DR_d0e16451&amp;fmt=tab& amp;base=fa ಆತನ ಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ]</ref> ಮುದ್ರಿತ ಹಾಗೂ ದಾಖಲಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇತರರು ರಚಿಸಿದ ಪಾಮರ ಭಾಷೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಇತ್ತು. ==ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಈಸೋಪ== [[File:Crane title.jpg|thumb|ವಾಲ್ಟರ್‌ ಕ್ರೇನ್‌ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪುಟ, 1887]] *ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ [[ಆಂಗ್ಲ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]ಯ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌‌ ೨೬, ೧೪೮೪ರಂದು ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗದ್ಯ ಹಾಗೂ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದವು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆನ್‌‌ E. ಪೆರ್ರಿ ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌ನ ಈಸೋಪಿಕ್‌‌‌‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಲೋಯೆಬ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆಂದು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. *೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಂಖ್ಯಾಸಹಿತ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>[http://mythfolklore.net/aesopica/perry/index.htm mythfolklore.net] ನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ</ref> ಒಲಿವಿಯಾ ಹಾಗೂ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಟೆಂಪಲ್‌ರ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಬೈ ಈಸೋಪ್‌'' (೧೯೯೮) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ವಸ್ತುತಃ ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌‌, ಫೇಡ್ರಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲಾರಾ ಗಿಬ್ಸ್‌ರ ಭಾಷಾಂತರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. *ಈ ಗ್ರಂಥವು ೩೫೯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ನೀತಿಕಥೆ ಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರು, ಧರ್ಮಬೋಧಕರು, ಭಾಷಣ-ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ನೀತಿಬೋಧಕರು ವಯಸ್ಕ/ಪ್ರಬುದ್ಧರ ಬಳಕೆಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಜಾನ್‌ ಲಾಕೆ ಎಂಬ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಶ್ರೋತೃ ವರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ''ಸಮ್‌ ಥಾಟ್ಸ್‌ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌'' (೧೬೯೩) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. *ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳು:ಮಗುವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಓರ್ವ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಂಥನವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಆತನು ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಕಾಲ ಪೂರ್ತಿ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡನೆಂದರೆ, ಆತನು ತನ್ನ ವಯಸ್ಕ ಆಲೋಚನಾಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳು ನೆನಪಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಎಂದೂ [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]] ಪಡಲಾರನು. *ಆತನ ಈಸೋಪ ಕೃತಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾದರೆ, ಅದು ಆತನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಫುಲ್ಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು ಹಾಗೂ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಲ್ಲದು, ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳು ಏನನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂತೋಷವಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ ; ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಆಯಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯ.<ref>[http://www.bartleby.com/37/1/16.html ಪರಿಚ್ಛೇದ 156]</ref> ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಗೆ ಎಳೆಯರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದೆಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಯೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಅಂತಹಾ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. *ಗೇಬ್ರಿಯೆಲೆ ಫೇರ್ನೋರ ''ಸೆಂಟಮ್‌ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲೇ'' ರಚನೆಗೆ ಪೋಪ್‌ ಪಯಸ್‌ IVರು ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು 'ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ಭಾಷಾವಾರು ಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ನೀತಿಬೋಧೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆಯೇ ಕಲಿಯಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ' ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನ ಮಹಾರಾಜ ಲೂಯಿಸ್‌ XIVನು ತನ್ನ ಆರುವರ್ಷದ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲುದ್ದೇಶಿಸಿದಾಗ ೧೬೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಸೈಲ್ಲೆಸ್‌ನ ಜಟಿಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ೩೮ ಆಯ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಲೀಯವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಸಿದ್ದ. *ಇದರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌‌ ಎಂಬಾತನೇ ನಂತರ ಫೇರ್ನೋನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೋತೃ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು.<ref>ಈ ಕೃತಿಯ ೧೭೫೩ರ ಲಂಡನ್‌‌ ಮರುಮುದ್ರಣ ಹಾಗೂ ಫೇರ್ನೋರ ಮೂಲ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [https://books.google.com/books?id=wlATAAAAQAAJ&amp;printsec= frontcover &amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false ಆನ್‌ಲೈನ್‌] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ನಂತರ ೧೭೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ''ನೌವೆಲ್ಲೆಸ್‌ ಪೊಯೆಸೀಸ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಎಲ್ಲೆಸ್‌ ಎಟ್‌‌ ಮೊರೇಲ್ಸ್‌ ಸುರ್‌ ಲೆಸ್‌ ಪ್ಲಸ್‌ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್‌ ಏರ್ಸ್‌'', ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆರು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಯಾ ದಿನಮಾನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗುವ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. *ಈ ಕೃತಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಪಾಠಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದೇವೆಂದರೆ, ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುವ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಅವರ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷತೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಾಗೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಂತಸಪಡುತ್ತೇವೆ' ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು..'<ref> *ಜಾನ್‌ ಮೆಟ್ಜ್‌, ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ, ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ೧೮ತ್‌‌‌ ಸೆಂಚುರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ೧೯೮೬, pp.೩-೧೦; [http://books.google.co.uk/books?id=vVHRlG34Ub4C&amp;pg=PA3&amp;lpg=PA3&amp;dq=Louis-Nicolas+Cl%C3%A9rambault++Fables+de+la+fontaine& amp;source =bl &amp;ots=EvNKcajVDr&amp;sig=w425tjQ8hB5DqTHcBHvhf1cjqeU&amp;hl=en&amp;ei=PIJ9Ta7CDcjDhAf1oKXvBg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&amp;ved=0CE4Q6AEwBzgK#v=onepage &amp;q&amp;f =false Google Booksನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ]</ref> ಈ ಕೃತಿಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಮರು ಮುದ್ರಣ ಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. *UKನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ನೀತಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘವೆನಿಸುವಂಥ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಇದನ್ನೊಂದು ನವೀನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಹಾ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ರೆವರೆಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಕ್ರಾಕ್ಸಾಲ್‌ ನ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್ಸ್‌, ನ್ಯೂಲಿ ಡನ್‌ ಇನ್‌ಟು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಿತ್‌ ಆನ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ ಟು ಈಚ್‌ ಫೇಬಲ್‌ '' ಆಗಿದೆ. *೧೭೨೨ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳಿಗೂ ಎಲಿಷಾ ಕಿರ್ಕಾಲ್‌ರ ಕೆತ್ತನೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇದು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=LsMqAAAAYAAJ&amp;printsec =front cover&amp;dq=%22samuel+croxall%22++aesop%27s+fables&amp;source=bl&amp;ots=vdI5fTXc0X&amp;sig=bcYRz8-Qy9lIe426x124WQnVt6Y&amp;hl=en&amp;ei=RRVlTPu-CsXo4gb046m5Cg&amp;sa=X&amp;oi=book_ result&amp;ct =result&amp;resnum=8&amp;ved=0CDMQ6AEwBw#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ 1835ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿವೆ]</ref> *ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಜಾನ್‌ ನ್ಯೂಬೆರ್ರಿಯ ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಸಸ್‌ ಫಾರ್‌‌ ದ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಯಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಓಲ್ಡ್‌‌'', ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಅಬ್ರಹಾಂ ಈಸೋಪ ಎಸ್ಕ್ವೈರ್‌ ನದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಇದು, ೧೭೫೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ನಂತರ ಹತ್ತು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು.<ref>೫ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿವರಣೆಯೊಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಾಡ್ಲೆಯಿಯನ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಡೌಸ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ [http://www.rarebookroom.org/pdfDescriptions/heafab.pdf ಆನ್‌ಲೈನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723192147/http://www.rarebookroom.org/pdfDescriptions/heafab.pdf |date=2011-07-23 }} ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ</ref> *ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಡಾಡ್‌ಸ್ಲೆ ಎಂಬಾತನ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳ ''ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್‌ ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲಿಸ್ಟ್‌ಸ್‌ '' ಎಂಬ ಕೃತಿಯು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಬಾಸ್ಕರ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಎಂಬಾತ ೧೭೬೧ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದು; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ, ಸಿಂಹವು ರಾಜೋಚಿತವಾಗಿ, ಗೂಬೆಯು 'ಪಾಂಪ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರೇಸ್‌/ಆಡಂಬರದ ಪದಗಳ ಡೌಲು'ನಂತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇದು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ;<ref>ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ "ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ಫೇಬಲ್‌ " ನೋಡಿ [http://books.google.co.uk/booksid=ZUwPAAAAIAAJ&amp ;printsec=frontcover&amp;dq=robert+dodsley+esop&amp;source=bl&amp;ots=kAaGtqkndO&amp;sig=z1K3zPv-ybsUwjOzyYqrYFmMA5o&amp;hl=en&amp;ei=y0WTTePNOs3r4AbR3JSWAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;sqi=2&amp;ved=0CBYQ6AEwAA #v= onepage &amp;q=pomp%20of%20phrase&amp;f=false p.lxx]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನವು (ಜೀನ್‌‌ ಡೆ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆ ಕೃತಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಸೇರಿದಂತೆ), ಹಾಗೂ ಆತನೇ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ನವೀನ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. *ಥಾಮಸ್‌ ಬೆವಿಕ್‌ರ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಆನ್‌ ಟೈನ್‌‌ ಕೃತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಅವರ ಮರಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆತನದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ೧೭೮೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ''ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌‌‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಥ್ರೀ ಪಾರ್ಟ್ಸ್‌'' ಆಗಿದೆ.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=mkoJAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Thomas +Bewick%22&amp;hl=en&amp;ei=qCJlTN7cL4WV4Abvlbj4Cg&amp;sa=X&amp;oi =book_result&amp;ct =resul t&amp;resnum=4&amp;ved=0CEAQ6AEwAzgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false ಇದರ 1820ರ ಆವೃತ್ತಿಯು Google Booksನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ]</ref> ಇದಾದ ನಂತರ ೧೮೧೮ರಲ್ಲಿ ''ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್ಸ್‌'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. *ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ : ಮೊದಲನೆಯದು ಕಿರು ಗದ್ಯ ನೀತಿತತ್ವದ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಾಡ್‌‌ಸ್ಲೇರ ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ; ಎರಡನೆಯದು 'ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ವಿತ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ', ಆಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಥೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಗದ್ಯ ಹಾಗೂ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯರೂಪಿ ನೀತಿಸಾರವನ್ನು ತದನಂತರ ದೀರ್ಘವಾದ ಗದ್ಯ ಮಂಥನಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವು ; ಮೂರನೆಯದಾದ, 'ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಸಸ್‌ ', ಕೃತಿಯು ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹಲವು ಅಜ್ಞಾತ ಲೇಖಕರ ಕವಿತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ; ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ನೀತಿಸಾರವನ್ನು ಕವಿತೆಯ /ಪದ್ಯದ ಸಾರದೊಳಗೆಯೇ ಒಡಮೂಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[https://archive.org/stream/bewicksselectfab00aesouoft#page/n3/mode/2up Google Books]</ref> *೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದೇ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ನೀತಿಕಥೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ಅವರಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಅಸಂಬದ್ಧ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯದ ಲೇಖಕ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ಕ್ರಾಫ್‌ಟನ್‌ ಷಾರ್ಪೆ (d.೧೮೫೨)ರ ''ಓಲ್ಡ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಎ ನ್ಯೂ ಡ್ರೆಸ್‌ : ಫೆಮಿಲಿಯರ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಸಸ್‌'' ಕೃತಿಯು ೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ನಂತರ ಸತತವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಧಿತವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.<ref>[https://archive.org/details/oldfriendsinnewd00shariala 1820 3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ ]</ref> *ಜೆಫ್ಫೆರಿಸ್‌ ಟೇಲರ್‌ ರ ''ಈಸೋಪ್‌ ಇನ್‌ ರೈಮ್‌ ವಿತ್‌ ಸಮ್‌ ಒರಿಜಿನಲ್ಸ್'' ‌‌ ಕೃತಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ೧೮೨೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಇಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಂಡಿತು. ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಲ್ಲಾಸಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಟೇಲರ್‌ರು ಕಥಾಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈರ್ವ ಲೇಖಕರೂ ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅತಿರೇಕದ ಗಂಭೀರತೆಯ ಅರಿವಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. *ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಷಾರ್ಪೆಯು ಅವುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಕ್ಕಟ್ಟು/ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಕ್ಸಾಲ್‌ನ ರಮ್ಯಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದನು::ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವಾಗ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಿಂದ ನೀತಿಸಾರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಡುವುದು ಒಂದು ಸಹಜಸಿದ್ಧ ವಿಧಾನವೇ ಆಗಿತ್ತು ; ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳಿಸುವ ಕಥೆಯ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು, "ಅನ್ವಯ"ವೆಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿಸದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸದೇ ಒಂದು ರಮ್ಯಕಥೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. *ತನ್ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಲ್ಲ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯದೆಯೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ; ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕತೆ ಹಾಗೂ ಬೋಧನೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗಬಲ್ಲವು ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಿತಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳ ಲೇಖಕರು ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೀತಿಸಾರವನ್ನು ಬೆರೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>[https://archive.org/stream/oldfriendsinnewd00shariala#page/n3/mode/2up ಪುಟ 4] ರಲ್ಲಿರುವ ಮುನ್ನುಡಿ ನೋಡಿ</ref> ಷಾರ್ಪೆಯು ಚುಟುಕು ಪದ್ಯಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆತನ ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ೧೮೮೭ರವರೆಗೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚುಟುಕುಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. *ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದುದು ಸೊಗಸಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ಸ್‌ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ‌, ''ದ ಬೇಬಿ'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಈಸೋಪ ಬೀಯಿಂಹ್‌ ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಕಂಡೆನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಇನ್‌ ರೈಮ್‌ ವಿತ್‌ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್‌ ಮಾರಲ್ಸ್‌ ಪಿಕ್ಚೋರಿಯಲಿ ಪಾಯಿಂಟೆಡ್‌ ಬೈ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಕ್ರೇನ್'' ‌ ಕೃತಿಯಲ್ಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookReader?bookid=crababy_00150086&twoPage=false&route=text&size=0&fullscreen=false&pnum1=1&lang=English&ilang=English |title=ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಮರುಮುದ್ರಣ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2015-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017142928/http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookReader?bookid=crababy_00150086&twoPage=false&route=text&size=0&fullscreen=false&pnum1=1&lang=English&ilang=English |url-status=dead }}</ref> *ಕೆಲ ನಂತರದ ಗದ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌: ಎ ನ್ಯೂ ವರ್ಷನ್‌, ಚೀಫ್ಲಿ ಫ್ರಂ ಒರಿಜಿನಲ್‌ ಸೋರ್ಸಸ್‌'' (೧೮೪೮) ಎಂಬ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ರೋತಗಳಿಂದ ಬಂದ ಕಥೆಗಳಿದ್ದ ಥಾಮಸ್‌ ಜೇಮ್ಸ್ ರಚಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ 'ಜಾನ್‌ ಟೆನ್ನಿಯಲ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು 'ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೃತಿಯು ಸೇರಿದೆ.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=tlhMAAAAYAAJ& amp;printsec=frontcover&amp;dq=aesop%27s+fables+tenniel&amp;source=bl&amp;ots=nIKqcYEkWf&amp;sig=B3RSOEeVhEU50YYJuQfIl9mgsvg&amp;hl=en&amp;ei=xCdlTN_wJ5Do4AaPz_m0Cg&amp;sa=X&amp;oi=book _result& amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books]</ref> *ಟೆನ್ನಿಯೆಲ್‌ ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸದಿದ್ದುದರಿಂದ ೧೮೮೪ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವನ್ನು ಪುನರ್‌ಚಿತ್ರಿಸಿದ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರಿಸೆಟ್‌ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ವೇಯ್ರ್‌ರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[http://mythfolklore.net/aesopica/aesop1884/index.htm Mythfolklore.net]</ref> *ವರ್ಣಮಯ ಮರುಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೈಗೂಡಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್‌ ರಖ್ಹಾಮ್‌ರ (ಲಂಡನ್‌‌, ೧೯೧೨)<ref>{{Cite web |url=http://www.holyebooks.org/authors/aesops/fables/aesops_fables.html |title=Holeybooks.org |access-date=2011-04-10 |archive-date=2010-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417005032/http://www.holyebooks.org/authors/aesops/fables/aesops_fables.html |url-status=dead }}</ref> ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ V.S.ವರ್ನಾನ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌'ರ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಹೊಸ ಭಾಷಾಂತರ ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಮಿಲೋ ವಿಂಟರ್‌ರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ USAಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ''ಈಸೋಪ್‌ ಫಾರ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌'' (ಷಿಕಾಗೋ, ೧೯೧೯) ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://www.mainlesson.com/display.php?author=winter& amp;book=aesop&amp;story=_contents Mainlesson.com]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಕ್ರಾಕ್ಸಾಲ್‌ರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಇತರೆ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಆದಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ, ವೆಡ್ಜ್‌ವುಡ್‌ ಹಾಗೂ ಫೆಂಟನ್‌ಗಳ ಕುಂಬಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮೇಜಿನ ಪರಿಕರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸತೊಡಗಿದವು.<ref>[http://collections.vam.ac.uk/search/?offset=0&amp;limit=45&amp;narrow=0&amp;q=aesop%27s+fables& amp;commit=Search&amp;quality=0&amp;objectnamesearch=&amp;placesearch=&amp;after=&amp;after-adbc=AD&amp;before=&amp;before-adbc=AD&amp;namesearch =&amp;materialsearch =&amp;mnsearch =& amp;locationsearch ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ &amp; ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ]</ref> *ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್‌ಹಿಲ್ಸ್‌ ಕುಂಬಾರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸ ಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ತಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಿಶುವಿಹಾರದ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆವ ಟೈಲ್ಸ್‌‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನೀತಿಕಥೆ ಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಮುಂಚೆಯಿಂದಲೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಧಾನವು ಮಿಂಟನ್ಸ್‌,<ref>{{Cite web |url=http://www.creighton.edu/aesop/artifacts/tiles/mintonsbluetiles/index.php |title=Creighton.edu |access-date=2011-04-10 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429055430/http://www.creighton.edu/aesop/artifacts/tiles/mintonsbluetiles/index.php |url-status=dead }}</ref> *ಮಿಂಟನ್‌-ಹಾಲಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಾ & Co.ಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಥಾಸರಣಿಗಳು ಹೊರಬಂದಾಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.creighton.edu/aesop/artifacts/tableware/specifickindsoftableware/plates/epinaldepellerin/index.php creighton.edu] ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ</ref> ==ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಿಕೆ== *ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಅವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೇಲೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಎಡ್ಮೆ ಬೌರ್‌ಸಾಲ್ಟ್‌ರು ಇದರ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ''ಲೆಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಡಿಈಸೋಪ್‌'' (೧೬೯೦) ಎಂಬ ಅವರ ಐದು ಅಂಕಗಳ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯ ನಾಟಕವನ್ನು ನಂತರ ''ಈಸೋಪ್‌ ಅ ಲಾ ವಿಲ್ಲೆ'' (ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಂಗಮಂದಿರವು [[:fr:Eustache Le Noble|ಯುಸ್ಟಾಚೆ ಲೆ ನೋಬಲ್‌]]ರವರ ‌ ''ಅರ್ಲಾಕ್ವಿನ್‌-ಈಸೋಪ್'' ‌ ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ಮರುವರ್ಷವೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. *ನಂತರ ಬೌರ್‌ಸಾಲ್ಟ್‌ರು ''ಈಸೋಪ್‌ ಅ ಲಾ ಕೌರ್'' ‌ (ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ) ಎಂಬ ನಾಯಕಪ್ರಧಾನ ಹಾಸ್ಯನಾಟಕವನ್ನು ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಕರು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದುದರಿಂದ ೧೭೦೧ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಹಾನೋರ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌, ''ರೆಪರ್‌ಟಾಯ್ರ್‌ ಕ್ರೋನೋಲಾಜಿಕ್‌ ಡೆಸ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕಲ್ಸ್‌ ಎ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌, ೧೬೮೦-೧೭೧೫'', (೨೦೦೨); [http://www9.georgetown.edu/faculty/ spielmag/ finderegne /repertoire2.htm#top YouTubeನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ][</ref> *''ಈಸೋಪ್‌ ಆವು ಪಾರ್ನಾಸೆ'' ಹಾಗೂ ''ಈಸೋಪ್‌ ಡು ಟೆಂಪ್ಸ್'' ಎಂಬ ಎರಡು ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[:fr:Charles Stephen Pesselier|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಪೆಸ್ಸೆಲಿಯರ್‌]] ರಚಿಸಿದ್ದರು. *''ಈಸೋಪ್‌ ಅ ಲಾ ವಿಲ್ಲೆ'' ಕೃತಿಯನ್ನು ಷಡ್ಗಣ ದ್ವಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ವಿರೂಪಿಯಾದ ಈಸೋಪನು ಮಹಾರಾಜ ಕ್ರೋಯೆಸಸ್‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಿಜಿಕಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾದ ಲಿಯಾರ್ಚಸ್‌ನ ಸಲಹಾಕಾರನಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ತಬ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಓರ್ವ ಯುವ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ಮಗಳಿಗೆ ಆತ ನಿಶ್ಚಿತ ವರನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಸೋಪನ ಖಾಸಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಪ ಮಾತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ನಾಟಕವು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಮುಕ್ತ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ವಾಚನಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಒದಗುತ್ತದೆ. *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನರಿ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಕರು, ನರಿ ಹಾಗೂ ಮುಖವಾಡ, ದ ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌, ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ, ಪಟ್ಟಣದ ಇಲಿ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಇಲಿ, ಟಿಟ್ಟಿಭ ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆ, ನರಿ ಹಾಗೂ ಕಾಗೆ, ಏಡಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಗಳು, ಕಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಎತ್ತು, ಅಡಿಗೆಯವ ಹಾಗೂ ರಾಜಹಂಸ, ಡವ್‌ ಪಾರಿವಾಳ ಹಾಗೂ ರಣಹದ್ದು, ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕುರಿಮರಿ, ಪರ್ವತದ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ೨ ತಲೆಮಾರು/ವಯಸ್ಸುಗಳ ಹಾಗೂ ೨ ನಲ್ಲೆಯರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=CmQ8AAAAcAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22les+fables+d%27Esope%22++boursault&amp;source=bl&amp;ots=IeGmOInEOL&amp;sig=C88oOKzoXRiZQWPSkOud3E-zVB4&amp;hl=en&amp;ei=qlCXTfuuN4iGhQfl2fTkCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=10&amp;ved=0CFUQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಈ ಪಠ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *''ಈಸೋಪ್‌ ಅ ಲಾ ಕೌರ್‌'' ಕೃತಿಯು ಬಹುತೇಕ ವಿಡಂಬನಾ ನೀತಿಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರಣಯದ ಛಾಯೆ ಮೂಡಿಸಲು ಈಸೋಪನ ಉಪಪತ್ನಿ/ಪ್ರಣಯಿನಿ ರೋಡೋಪ್‌ಳನ್ನು ಕಥೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=rm0_DWd5jPoC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22Boursault%22++Esope&amp;source=bl&amp;ots=4AwpHQxgVy&amp;sig=5q1A7sZbyPPsgB-0L1G9WFh6XSg&amp;hl=en&amp;ei=zFyXTebaNcGHhQf4m7WCCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDQQ6AEwBTgK#v=onepage&amp;q&amp;f=false Google Books] ನಲ್ಲಿ ಈ ಪಠ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *ಇದರಲ್ಲಿನ ಹದಿನಾರು ನೀತಿಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ - ಕ್ರೌಂಚ ಹಕ್ಕಿ, ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಇಲಿ, ಡವ್‌ ಹಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಇರುವೆ, ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತ ಸಿಂಹ ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಲಾ ಫಾಂಟೆನೆಯಿಂದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ- ಐದನೆಯ ಕಥೆಯು ವಿವರಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಆತನದೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯದೇ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರೆ ಆರನೆಯದು ನೀತಿಕಥೆಯಾಗಿ ಆಂಟೊಯಿನೆ ಡೆ ಲಾ ರಾಚೆಫೌಕಾಲ್ಡ್‌‌ ನ ನೀತಿವಾಕ್ಯವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. *ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟದ ಕೆಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ನಂತರ, ಈ ಕೃತಿಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿ ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೧೭ರವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಇತ್ತು.<ref>H.C.ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌, ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ ಡ್ರಾಮಾಟಿಕ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇನ್‌ ದ ೧೭ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ'', ch.XI, pp.೧೮೫-೮; [http://library.du.ac.in/dspace/bitstream/1/930/12/Ch.11%20Boursault%20baron%20bryers%20and%20campisteon.pdf ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721145950/http://library.du.ac.in/dspace/bitstream/1/930/12/Ch.11%20Boursault%20baron%20bryers%20and%20campisteon.pdf |date=2011-07-21 }}</ref> *ಬೌರ್‌ಸಾಲ್ಟ್‌ರ ನಾಟಕವು ಕೂಡಾ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ಬಾರಿ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು. ''ಎಲ್‌ ಈಸೋಪೋ ಇನ್‌ ಕಾರ್ಟೆ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿಂದ ೧೭೧೯ರಲ್ಲಿ ಬೊಲೋಗ್ನಾದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಇದನ್ನು ಆಂಟೋನಿಯೋ ಝಾನಿಬೊನಿಯು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ, ಹಾಗೂ ೧೭೪೭ರಲ್ಲಿ ''ಲೆ ಫಾವೊಲೆ ಡಿ ಈಸೊಪ್ ಅಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಟೆ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದುದನ್ನು ಗಾಸ್ಪರೋ ಗೊಜ್ಜಿ ಎಂಬಾತ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ. *ಇದೇ ಭಾಷಾಂತರಕಾರನು ''ಈಸೋಪ್‌ ಅ ಲಾ ವಿಲ್ಲೆ'' ಯ (''ಈಸೊಪೊ ಇನ್‌ ಸಿಟ್ಟಾ'', ವೆನಿಸ್‌, ೧೭೪೮) ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದ ; ಹಾಗೂ ೧೭೯೮ರಲ್ಲಿ, ''ಲೆ ಫಾವೊಲೆ ಡಿ ಈಸೋಪಾ, ಒಸ್ಸಿಯಾ ಈಸೊಪೊ ಇನ್‌ ಸಿಟ್ಟಾ'' ಎಂಬ ಓರ್ವ ವೆನಿಸ್‌ ನಗರದ ಅನಾಮಿಕ ಮೂರು ಅಂಕಗಳ ರೂಪಾಂತರವೂ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು.<ref>ಗಿಯೋವಾನ್ನಿ ಸವೇರಿಯೋ ಸಾಂಟಾಗೆಲೋ, ಕ್ಲಾಡಿಯೋ ವಿಂಟಿ, ''ಲೆ ಟ್ರಾಡುಜಿಯೋನಿ ಇಟಾಲಿಯೇನೆ ಡೆಲ್‌ ಟೀಟ್ರೋ ಕಾಮಿಕೋ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸೆ ಡೇಯಿ ಸೆಕೋಲಿ XVII ಇ XVIII'', ರೋಮ್‌ ೧೯೮೧, p.೯೭, [http://books.google.co.uk/books?id=G6af7qli7XcC& amp;pg=PA97&amp;lpg=PA97&amp;dq=Gasparo+Gozzi:+Esopo+alla+Corte+%281747%29&amp;source= bl&amp;ots =rCsBkc0R2S&amp;sig=sib4rtnEaapOf215wcpTcSaTO0Y&amp;hl=en&amp;ei=NqCYTbLsKImqhAeM6vHhCA&amp;sa =X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;sqi=2&amp;ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&amp;q =Gasparo%20Gozzi%3A%20Esopo%20alla%20Corte%20%281747%29&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ]</ref> *ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ''ಈಸೋಪ್'' ‌ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ವಾನ್ಬ್ರಗ್‌ ಎಂಬಾತ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೬೯೭ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌‌ನ ಡ್ರುರಿ ಲೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ ರಾಯಲ್‌ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇದು, ನಂತರದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.<ref>[https://archive.org/stream/playsvanbrugh01vanbuoft#page/216/mode/2up ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ]</ref> *ಈ ಅವಧಿಯು ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಅಂತಃಕಲಹ, ರಾಜವಂಶೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಯುದ್ದಗಳ ಅವಧಿಯಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳ ಗ್ರಬ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಕಿರು ಗ್ರಂಥಕಾರರು ಪ್ರಚಲಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಸಯುಕ್ತ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಹಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ೧೬೯೮ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. *''ಎಪ್ಸಂ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಪದ್ಯರೂಪದ ನೀತಿಕಥೆ ಗಳಾದ''; ''ಬಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ (ಓರ್ವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಿಂದ)''; ''ಟನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ (ಓರ್ವ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ )''; ''ಟನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ಈಸೋಪ'' ; ''ವೈಟ್‌ಹಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧ ಈಸೋಪನು ಟನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌ ಹಾಗೂ ಬಾತ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಯುವ ಈಸೋಪನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು (ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ '' ); ''ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈಸೋಪ, ಟನ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌, ಬಾತ್‌, ವೈಟ್‌ಹಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಸೋಪರನ್ನು ಸರಿತೂಗಿಸುವುದು &amp;c'' ; *''ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಣಕವಾಗಿ ಬರೆದ ಪದ್ಯ ರಿಚ್‌ಮಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ'' ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಐಸ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಈಸೋಪ (೧೬೯೯); ''ವೆಸ್ಟ್‌‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ, ಅಥವಾ ಜ್ಯಾಕ್‌ಡಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಥೆ''(೧೭೦೧); ''ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ'' ಮತ್ತು ''ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ'' (೧೭೦೧); ''ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ ಅಥವಾ ಥಾಮಸ್‌ ಯಾಲ್ಡೆನ್‌ ರಚಿತ ರಾಜ್ಯದ/ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಕಥೆಗಳು'' (೧೭೦೨); ''ಅಲೆಮಾರಿ ಈಸೋಪ''(೧೭೦೪); ''ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ, ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ಟು ದ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್'' ‌(೧೭೦೪); ''ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ'' (೧೭೦೪); ಹಾಗೂ ''ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಈಸೋಪ, ಅಥವಾ ಎ ಜನರಲ್‌ ಸರ್ವೇ ಆಫ್‌‌ ದ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಬೈ ವೇ ಆಫ್‌ ಫೇಬಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾರಲ್‌ '' (೧೭೦೧/೨ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ ಯ ''ಈಸೋಪಸ್‌ ಇನ್‌ ಯುರೋಪಾ'' ದ ೧೭೦೬ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ರೂಪಾಂತರ) ಕೃತಿಗಳು ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. *ತಡವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರದ ಕೆಲವು ಚಟಾಕಿಗಳನ್ನು Mr ಪ್ರೆಸ್ಟನ್‌ ರ ''ಈಸೋಪ ಅಟ್‌‌ ದ ಬೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌, ಎ ವಿಷನ್'' ‌ (೧೭೧೫); ಹಾಗೂ ''ಈಸೋಪ ಇನ್‌ ಮಾಸ್‌ಕ್ವರೇಡ್'' ‌ (೧೭೧೮) ಕೃತಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದವು.<ref>ಪೀಟರ್‌-ಎಕ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಕ್ನೇಬ್, ''ಲಾಬೆ ಡೆ ಲಾ ಮಾಡರ್ನೈಟೆ'' (ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಡ್ಯಾಮ್‌/ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ೨೦೦೨); ''ಲೆ ಫೇಬಲ್‌'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಗೆರಾರ್ಡ್‌ ಲಾಡಿನ್‌ರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, p.೪೮೩; [http://books.google.co.uk/books?id=GNKzAAyUIqsC&amp;pg=PA477&amp;lpg=PA477&amp;dq=Esope+en+Parnasse%22&amp;source=bl&amp;ots=JKPalCmt93&amp;sig=LTzuciTdZ4N8Vt7eOeqsO2ZI0oM&amp;hl=en&amp;ei=k02YTZbUHpKZhQfpqqn_CA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;sqi=2&amp;ved=0CDkQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=esope&amp;f=false Google Booksನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ ]</ref> *ಇದೇ ಅವಧಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿಯಾದ, ಬರ್ನಾಡ್‌ ಡೆ ಮಾಂಡೆವಿಲ್ಲೆರವರ ''ಈಸೋಪ ಡ್ರೆಸ್‌ಡ್‌ ಅಥವಾ ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್‌ ಇನ್‌ ಫೆಮಿಲಿಯರ್‌ ವರ್ಸ್'' ‌‌(೧೭೦೪), ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮೊದಲಿನ ಅನುಕರಣ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>[http://www.gutenberg.org/files/33888/33888-h/33888-h.htm Gutenberg] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> *೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈಸೋಪನ ಬಿಡಿ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಸಜೀವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ/ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಬಹು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಪಾಲ್‌ ಟೆರ್ರಿ ''ಈಸೋಪ್‌ಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರಣಿಯನ್ನು ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ವಾನ್‌ ಬ್ಯುರೆನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಈಸೋಪನ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಕಥೆಗೂ ಕಥಾಸಾಮಗ್ರಿಗೂ ಅಲ್ಪ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿದ್ದವಷ್ಟೇ. *೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಜೀವಚಿತ್ರಕಾರ ಜೇ ವಾರ್ಡ್‌ರು ಕಿರು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ಈಸೋಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸನ್''‌ ಎಂಬ TV ಸರಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ''ದ ರಾಕಿ ಅಂಡ್‌ ಬುಲ್‌ವಿಂಕಲ್‌ ಷೋ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ನೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಶ್ಲೇಷೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲು ಅಣಕವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. *ಎರಡು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ''ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ '' ಎಂಬ ೧೯೭೧ರ TV ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ U.S.A.ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಟ ಮಾಡಿದ ಕೊರಕಲು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮಕ್ಕಳು ಅಲೆದಾಡುವ ಕಥೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಈಸೋಪನು ಎರಡು ಆಮೆಗಳ ನೀತಿಕಥೆಗಳಾದ ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಗರುಡ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಮೊಲ ಎರಡೂ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಓರ್ವ ನೀಗ್ರೋ ಕಥೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref> *೨೪-ನಿಮಿಷಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ [https://www.youtube.com/watch?v=jON9jB6KPws YouTube] ನಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ೧೯೮೯-೯೧ರ ನಡುವಿನ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಐವತ್ತು ಈಸೋಪ -ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು [[:fr:Les Fables géométriques|ಲೆಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಜಿಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್]]‌ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅದನ್ನು DVDರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಯಿತು. *ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಯೆರ್ರೆ ಪೆರ್ರೆಟ್‌ ರಚಿತ ಲಾ ಫಾಂಟೇನೆಯ ಮೂಲ ಪದ್ಯದ ಪಾಮರ ಭಾಷೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜೀವ ರೇಖಾಗಣಿತೀಯ ಆಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>''ಲೆ ಕಾರ್ಬಿಯು ಎಟ್‌ ಲೆ ರೆನಾರ್ಡ್‌ '' [https://www.youtube.com/watch?v=pUu7fqvCImw YouTube] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ</ref> ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ''ಇಸೊಪ್ಪು ಮಾನೊಗಟಾರಿ'',<ref>http://www.imdb.com/title/tt೦೨೦೨೪೬೩{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಂಬ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಿತ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಕೂಡಾ ಹೊರಬಂದಿತಲ್ಲದೇ ಈ ರಮ್ಯಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ TV ಸರಣಿಯು ಕೂಡಾ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು.<ref>[http://v.youku.com/v_show/id_XMTMwODY4MDYw.html ಈಸೋಪನ ನಾಟಕಗಳು]</ref> *''ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗೀತನಾಟಕವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೇಪ್‌ ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಫ್ಯುಗಾರ್ಡ್‌ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸ ಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=VoTfCFCCBmY YouTube] ನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗವಿದೆ</ref>. ಈ ನಾಟಕವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹುದು ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದಾದಂತಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಈಸೋಪನೆಂಬ ನೀಗ್ರೋ ಗುಲಾಮನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. *ಅವನ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಅವನಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಗುರುಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಮೊಲ, ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಆಡು, ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ, ಮಹಾರಾಜನಾಗಬಯಸಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳು/ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಇತರರು, ಮುಂತಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಬಹುತೇಕ ಕಾಷ್ಠತರಂಗಗಳು, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೂಡಿಸಿದ ನಾದಮಯ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>http:// what sonsa.co.za/news/index.php/whats-on/in-cape-town/೧೭-theatre/೬೫೩-aesops-fables-at-the-fugard-೧೦-june-೧೦-july-೨೦೧೦.html</ref> ==ಈಸೋಪನ ಕೆಲವು ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ== [[File:Perugia - Fontana Maggiore - 7 - Esopo (gru e lupo & lupo e agnello) - Foto G. Dall'Orto 5 ago 2006.jpg|thumb|ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕುರಿಮರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ 1275ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಾ ಪಿಸಾನೋ ಹಾಗೂ ಗಿಯೋವಾನ್ನಿ ಪಿಸಾನೋರಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಟಟ್ಟ ಫಾಂಟಾನಾ ಮಾಗ್ಗಿಯೋರೆ (ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಂಜಿ)ಯ ಒಂದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ ಪೆರುಜಿಯಾ]] [[File:Versailles fox and crane.jpg|thumb|right|ವರ್ಸೈಲ್ಲೆಸ್‌ನ ಜಟಿಲ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ "ನರಿ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ"ಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಕೆತ್ತನೆ]] :''ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಪೆರ್ರಿ ಸೂಚಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' ''ಕೆಳಕಂಡ ನೀತಿಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮಗೇ ಮೀಸಲಾದ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ'' : *''ಇರುವೆ ಹಾಗೂ ಮಿಡತೆ'' *''ಕತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಹಂದಿ'' *''ಸಿಂಹದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊದ್ದ ಕತ್ತೆ'' *''ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು'' *''ತೋಳ ಬಂತು ತೋಳ/ತೋಳ ಎಂದು ಕೂಗಿದ ಬಾಲಕ'' *''ಬೆಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಇಲಿಗಳು'' *''ಹುಂಜ ಮತ್ತು ಅನರ್ಘ್ಯಮಣಿ'' *''ಹುಂಜ,ನಾಯಿ ಮತ್ತು ನರಿ'' *''ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಹೂಜಿ'' *''ಹೃದಯವಿಲ್ಲದ ಜಿಂಕೆ'' *''ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ'' *''ರೈತ ಮತ್ತು ಬಕಪಕ್ಷಿ'' *''ರೈತ ಮತ್ತು ವೈಪರ್‌ ಹಾವು'' *''ಮೀನುಗಾರ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಮೀನು'' *''ನರಿ ಹಾಗೂ ಕಾಗೆ'' *''ನರಿ ಹಾಗೂ ದ್ರಾಕ್ಷಿ/ಕೈಗೆಟುಕದ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹುಳಿ'' *''ನರಿ ಹಾಗೂ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಸಿಂಹ'' *''ನರಿ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ'' *''ಕಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಎತ್ತು'' *''ಮಹಾರಾಜನಾಗಬಯಸಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳು/ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳು'' *''ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಬಾತುಕೋಳಿ'' *''ಗಿಡುಗ ಹಾಗೂ ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌‌'' *''ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸೌದೆ ಒಡೆಯುವವ'' *''ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಇಲಿ'' *'' ಸಿಂಹದ ಪಾಲು'' *''ತುಂಟ ನಾಯಿ'' *''ಪರ್ವತದ ಹೆರಿಗೆ'' *''ಉತ್ತರ ಮಾರುತ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ'' *''ಓಕ್‌ ಮರ ಹಾಗೂ ಜೊಂಡುಗಳು'' *''ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು'' *''ಆಮೆ ಹಾಗೂ ಮೊಲ'' *''ಪಟ್ಟಣದ ಇಲಿ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಇಲಿ'' *''ವೀನಸ್‌ ದೇವತೆ ಹಾಗೂ ಬೆಕ್ಕು'' *''ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕುರಿಮರಿ'' *''ತೋಳ ಹಾಗೂ ಕೊಕ್ಕರೆ'' ==='' ಈಸೋಪನದೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ನೀತಿಕಥೆಗಳು'' === *''ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ವನಪಾಲಕ/ತೋಟಗಾರ'' *''ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಗಂಟೆ ಕಟ್ಟುವುದು'' (''ಇಲಿಗಳ ಸಭೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) *''ಬಾಲಕ ಹಾಗೂ ಹೇಸಲ್‌ ಚಿಪ್ಪುಕಾಯಿಗಳು'' *''ಸಾಕಿದ ಹುಂಜ ಹಾಗೂ ನರಿ'' *''ಗೋದಣಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಿ '' *''ನರಿ ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಕು'' *''ಸಿಂಹ, ಕರಡಿ ಹಾಗೂ ನರಿ'' *''ಬಾಣಲಿಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರುವಿಕೆ'' *''ಹಾಲಿನವಳು ಹಾಗೂ ಅವಳ ಕೊಳಗ'' *''ಗಿರಣಿಯವನು, ಆತನ ಮಗ ಹಾಗೂ ಕತ್ತೆ'' *''ಚೇಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪೆ'' *''ಕುರಿ ಕಾಯುವವ ಹಾಗೂ ಸಿಂಹ'' *''ನಿಂತ ನೀರಿನ ಆಳ ಹೆಚ್ಚು'' *''ಕುರಿಯ ಚರ್ಮ ಹೊದ್ದ ತೋಳ'' *''ಓರ್ವ ಹೆಂಗಸು, ಒಂದು ಕತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಆಕ್ರೋಡು ಮರ'' *''ಮುಳುಗಿದ ಹೆಂಗಸು ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಗಂಡ'' ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *ಈಸೋಪ *ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಸಾಹಿತ್ಯ *ಪಂಚತಂತ್ರ *ಅಂಕಲ್‌ ರೆಮುಸ್‌ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಮೂಲಗಳು== *ಆಂಥನಿ, ಮೇವಿಸ್, ೨೦೦೬. "ದ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್‌". ಟೊರೊಂಟೋ: ಮಯಂತ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌. *ಟೆಂಪಲ್‌, ಒಲಿವಿಯಾ; ಟೆಂಪಲ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ (ಭಾಷಾಂತರಕಾರರು), ೧೯೯೮. *''ಈಸೋಪ್‌, ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌,'' ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್‌. (ISBN ೦-೧೪-೦೪೪೬೪೯-೪) *ಪೆರ್ರಿ, ಬೆನ್‌ E. (ಸಂಪಾದಕ), ೧೯೬೫. ''ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌'', *(ಲೋಯೆಬ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ) ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ : ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೬೫. ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌‌ ರಚಿತ ೧೪೩ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಭಾಷಾಂತರಗಳು, *ಫೇಡ್ರಸ್‌‌ ರಚಿತ ೧೨೬ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಪದ್ಯರೂಪ/ಚರಣ ಪದ್ಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳು, * ಬಾಬ್ರಿಯಸ್‌‌ನಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವ ೩೨೮ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೇಡ್ರಸ್‌‌ನಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವ ೧೨೮ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ನೀತಿಕಥೆಗಳು (ಕೆಲ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೨೫ ನೀತಿಕಥೆಗಳು. *ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಫರ್ಡ್‌, S. A., ೧೯೫೪. ''ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌. *Rev. ಥಾಮಸ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ M.A., (Ill. ಜಾನ್‌ ಟೆನ್ನಿಯೆಲ್‌), [https://books.google.com/books?id=rUbRa8jtSz8C ಈಸೋಪ್ಸ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌: ಎ ನ್ಯೂ ವರ್ಷನ್‌, ಚೀಫ್‌ಲಿ ಫ್ರಂ ಒರಿಜಿನಲ್‌ ಸೋರ್ಸಸ್‌], ೧೮೪೮. ಜಾನ್‌ ಮುರ್ರೆ. (ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ) *ಬೆಂಟ್ಲೆ, ರಿಚರ್ಡ್‌, ೧೬೯೭. ''ಡಿಸರ್ಷನ್‌ ಅಪಾನ್ ದ ಎಪಿಸ್ಟಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫಲಾರಿಸ್‌... ಅಂಡ್‌ ದ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್''. ಲಂಡನ್. *ಕಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌, ವಿಲಿಯಂ, ೧೪೮೪. ''ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಫೇಬಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈಸೋಪ್‌'', ವೆಸ್ಟ್‌‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್‌. ರಾಬರ್ಟ್‌ T. ಲೆನಾಘಾನ್‌ ಸಂಪಾದಕ ಆಧುನಿಕ ಮರುಮುದ್ರಣ (ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ: ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌, ೧೯೬೭). == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಟೆಂಪಲ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌, [http://www.robert-temple.com/papers/Fables_Delphi.pdf "ಫೇಬಲ್ಸ್‌, ರಿಡಲ್ಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆಲ್ಫಿ"], ''ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ೪ತ್‌ ಫಿಲಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಕಾಂಟೆಂಫೋರರಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌'', No ೪, ೧೯೯೯ (ಅಥೆನ್ಸ್‌, ಗ್ರೀಸ್‌‌‌ ) ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{wikisource}} {{Wikisourcelang|el|Αισώπου Μύθοι|Aesop's Fables}} {{Commons category|Aesop's Fables}} *[http://www.mythfolklore.net/aesopica/index.htm ಈಸೋಪಿಕಾ]: ೬೦೦ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ನೀತಿಕಥೆಗಳು, ಕಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌'ನ ಈಸೋಪ ಸೇರಿದಂತೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಗ್ರಂಥಗಳು, ವಿಷಯ ಸೂಚಿ, ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣ ಹುಡುಕುವಿಕೆ. *[http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookPreview?bookid=crababy_00150086&amp;tab=creator662&amp;route=text&amp;lang=English&amp;msg=&amp;ilang=English#creator662 ಚಿಲ್ರನ್ಸ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ, ಈಸೋಪನ ಸಚಿತ್ರ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಹಲವು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161004185754/http://www.childrenslibrary.org/icdl/BookPreview?bookid=crababy_00150086&tab=creator662&route=text&lang=English&msg=&ilang=English#creator662 |date=2016-10-04 }} *[http://librivox.org ಲಿಬ್ರಿವಾಕ್ಸ್‌] ನಿಂದ [http://librivox.org/aesops-fables-menu/ ಉಚಿತ ಈಸೋಪನ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಧ್ವನಿಗ್ರಂಥ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304131846/http://librivox.org/ |date=2010-03-04 }} *[http://www.metmuseum.org/TOAH/HD/wifb/ho_31.62.9.htm ವಿಟಾ, ಫ್ಯಾಬ್ಯುಲೆ - ಈಸೋಪಸ್‌ ಮೊರಾಲಿಟಸ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳು] *[http://www.bartleby.com/39/7.html ಕಾಕ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆನ್ನುಡಿ, ಮಾರ್ಚ್‌‌ 26, 1484ರಂದಿನದು] * {{cite web |publisher= [[Victoria and Albert Museum]] |url= http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/aesops_fables/index.html |title= Aesop's Fables |work= Prints & Books |accessdate= ೨೦೧೧-೦೪-೦೩ |archive-date= 2011-01-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110107190339/http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/aesops_fables/index.html |url-status= dead }} * {{cite web |publisher= [[Victoria and Albert Museum]] |url= http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/aesops_fables/tenterden_aesop/index.html |title= The Tenterden Aesop |work= Prints & Books |accessdate= ೨೦೧೧-೦೪-೦೩ |archive-date= 2011-01-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110107231338/http://www.vam.ac.uk/collections/prints_books/features/aesops_fables/tenterden_aesop/index.html |url-status= dead }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌‌‌ ಕೃತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಈಸೋಪನ ನೀತಿ ಕಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವರ್ಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] r5iwqceqkq9pngxngvk0w1d9wwbeycn 0 33038 1373493 1342471 2026-05-16T03:11:29Z ~2026-29303-30 99428 1373493 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ }} '''ಕೀರವಾಣಿ ''' ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಭಾರತ|ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ]] ಒಂದು [[ರಾಗ]] ವಾಗಿದೆ. ಕಿರ್ವಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಿಲೂ]] ರಾಗದ ಛಾಯೆಗಳಿವೆ. ==ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ == '''ಆರೋಹಣ''' ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಸ <br> '''ಅವರೋಹಣ ''' ಸ ನಿ ದ ಪ ಮ ಗ ರೀ ಸ *ಸ್ವರಗಳ ಏರಿಕೆಗೆ ಆರೋಹಣವೆಂದೂ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅವರೋಹಣವೆಂದೂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಮೌಲಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳೂ ತಂತ್ರಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಗೇಯ ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿನದು ಧ್ವನಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಸಪ್ತಕವೆಂದೂ, ಸ್ವರಸಪ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ವರದ ಪ್ರಥಮ ಊ‍ರ್ಧ್ವಾವರ್ತನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಬರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಾಷ್ಟಕವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲನೆಯದು ಸ್ವರಚಲನೆ, ಮೇಳತ್ವ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಗೆ ಮಾತೃಕೆಯಾದರೆ ಎರಡನೆಯದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಂಜಕಾಂಶಗಳಾದ ಹಿತಾಹಿತ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಇತರ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ರಾಗತತ್ವದ, ಅದರಿಂದ ಗೀತತತ್ತ್ವದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. *ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರೋಹಿಸುವುದು, ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರೋಹಿಸುವುದು-ಇಂಥ ಚಲನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನರು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮ ಸಾಮಯಿಕ ರಾಗಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ರಾಗದ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣಗಳನ್ನು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಮೂರ್ಛನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೆ ಉಳಿಯುವ ಸ್ವರಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ ತಾನವೆಂದು ಹೆಸರು. *ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಶುದ್ಧತಾನ', ಸ್ವರಗಳ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಕೂಟತಾನ' ಎಂದು ಎರಡು ಬಗೆ. ಕೂಟತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಸಂಚಾರದ ವಕ್ರತೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ಸ್ವರ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾದ ಗಣಿತತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಯ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ಗೇಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಯರಾಗಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಮೇಳಗಳಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. *ರಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸ್ವರಸಂಚಾರಗಳನ್ನು, ನಿಂತು ನಿಂತು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸ್ಥಾಯೀ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವ ಆರೋಹಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಅವರೋಹೀ ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಿಶ್ರವಾದ ಸಂಚಾರಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೂ ತಜ್ಜನ್ಯವಾದ ೬೩ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸರಳ ವರಸೆ, ಜಂಟಿ ವರಸೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ, ತಗ್ಗುಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಸುಳಾದಿ ಸಪ್ತತಾಳಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ತಾಳಾಲಂಕಾರಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಗಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸಂಚಾರೀ ಗೀತೆಗಳೂ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿವೆ. *ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಾಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಸೂತ್ರವೂ ಹೌದು. ಆಯಾ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭ, ಮುಕ್ತಾಯ ಮೊದಲಾದ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಇಂಥದೇ ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳು ಬರಬೇಕೆಂಬ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಅದು ತಿಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ == ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಾದಿ ಸಂವಾದಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ರಿ ಗ ಮತ್ತು ದ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ==ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ== ==ಕ್ರಮಬದ್ದ ಸಂಯೋಜನೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು== ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳು : [[ಪಿಲೂ]] ಥಾಟ್:ಕಿರ್ವಾಣಿ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರ [[ಥಾಟ್]] ಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವತಃ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರು ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ <ref>Jairazbhoy (1995)</ref>. == ಸ್ವಭಾವ == ===ಸಮಯ === ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ===ಋತುಮಾನ=== ಹಲವು ರಾಗಗಳು ಋತುಮಾನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ===ರಸ=== ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಇದು "ಇತ್ತೀಚೆಗೆ" ದಕ್ಷಿಣದವರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಪಿಲೂ ರಾಗದ ಪುರಾತನ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ <ref>ಬೊರ್ ಪುಟ. 102</ref> ===ಮೂಲಗಳು=== ===ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು=== ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== <references></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == ಉದಾಹರಣೆಗಳು * [http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml ರಾಗ್ ಕೀರವಾಣಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011094634/http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml |date=2011-10-11 }} ==ಸಾಹಿತ್ಯ== {{Citation | last=Bor | first=Joep | title=The Raga Guide | publisher=Nimbus Records | place=Charlottesville, Virginia | year=1997? | url=http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | access-date=2012-03-25 | archive-date=2009-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715224806/http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | url-status=dead }} <br> {{ Citation | last=Jairazbhoy | first=N.A. | title=The Rags of North Indian Music: Their Structure & Evolution | publisher=Popular Prakashan | place=Bombay | year=1995 }}. <br> {{ Citation | last=Patwardham | first=Narayan Rao | title=Tarala Prabandhavali | publisher=Vanasthali Vidyapith | place=Rajasthan | year=1972 }}. <br> 6 <br> [7]. {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} {{ಸಮಯಾಧಾರಿತ ರಾಗಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು]] 5rj8gbqvoxym9j02hkzjm01amuc884m 1373494 1373493 2026-05-16T03:14:25Z ~2026-29303-30 99428 1373494 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ }} '''ಕೀರವಾಣಿ ''' ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಭಾರತ|ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ]] ಒಂದು [[ರಾಗ]] ವಾಗಿದೆ. ಕಿರವಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಿಲೂ]] ರಾಗದ ಛಾಯೆಗಳಿವೆ. ==ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ == '''ಆರೋಹಣ''' ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಸ <br> '''ಅವರೋಹಣ ''' ಸ ನಿ ದ ಪ ಮ ಗ ರೀ ಸ *ಸ್ವರಗಳ ಏರಿಕೆಗೆ ಆರೋಹಣವೆಂದೂ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅವರೋಹಣವೆಂದೂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಮೌಲಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳೂ ತಂತ್ರಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಗೇಯ ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿನದು ಧ್ವನಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಸಪ್ತಕವೆಂದೂ, ಸ್ವರಸಪ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ವರದ ಪ್ರಥಮ ಊ‍ರ್ಧ್ವಾವರ್ತನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಬರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಾಷ್ಟಕವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲನೆಯದು ಸ್ವರಚಲನೆ, ಮೇಳತ್ವ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಗೆ ಮಾತೃಕೆಯಾದರೆ ಎರಡನೆಯದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಂಜಕಾಂಶಗಳಾದ ಹಿತಾಹಿತ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಇತರ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ರಾಗತತ್ವದ, ಅದರಿಂದ ಗೀತತತ್ತ್ವದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. *ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರೋಹಿಸುವುದು, ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರೋಹಿಸುವುದು-ಇಂಥ ಚಲನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನರು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮ ಸಾಮಯಿಕ ರಾಗಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ರಾಗದ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣಗಳನ್ನು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಮೂರ್ಛನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೆ ಉಳಿಯುವ ಸ್ವರಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ ತಾನವೆಂದು ಹೆಸರು. *ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಶುದ್ಧತಾನ', ಸ್ವರಗಳ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಕೂಟತಾನ' ಎಂದು ಎರಡು ಬಗೆ. ಕೂಟತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಸಂಚಾರದ ವಕ್ರತೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ಸ್ವರ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾದ ಗಣಿತತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಯ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ಗೇಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಯರಾಗಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಮೇಳಗಳಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. *ರಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸ್ವರಸಂಚಾರಗಳನ್ನು, ನಿಂತು ನಿಂತು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸ್ಥಾಯೀ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವ ಆರೋಹಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಅವರೋಹೀ ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಿಶ್ರವಾದ ಸಂಚಾರಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೂ ತಜ್ಜನ್ಯವಾದ ೬೩ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸರಳ ವರಸೆ, ಜಂಟಿ ವರಸೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ, ತಗ್ಗುಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಸುಳಾದಿ ಸಪ್ತತಾಳಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ತಾಳಾಲಂಕಾರಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಗಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸಂಚಾರೀ ಗೀತೆಗಳೂ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿವೆ. *ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಾಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಸೂತ್ರವೂ ಹೌದು. ಆಯಾ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭ, ಮುಕ್ತಾಯ ಮೊದಲಾದ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಇಂಥದೇ ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳು ಬರಬೇಕೆಂಬ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಅದು ತಿಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ == ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಾದಿ ಸಂವಾದಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ರಿ ಗ ಮತ್ತು ದ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ==ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ== ==ಕ್ರಮಬದ್ದ ಸಂಯೋಜನೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು== ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳು : [[ಪಿಲೂ]] ಥಾಟ್:ಕಿರ್ವಾಣಿ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರ [[ಥಾಟ್]] ಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವತಃ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರು ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ <ref>Jairazbhoy (1995)</ref>. == ಸ್ವಭಾವ == ===ಸಮಯ === ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ===ಋತುಮಾನ=== ಹಲವು ರಾಗಗಳು ಋತುಮಾನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ===ರಸ=== ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಇದು "ಇತ್ತೀಚೆಗೆ" ದಕ್ಷಿಣದವರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಪಿಲೂ ರಾಗದ ಪುರಾತನ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ <ref>ಬೊರ್ ಪುಟ. 102</ref> ===ಮೂಲಗಳು=== ===ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು=== ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== <references></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == ಉದಾಹರಣೆಗಳು * [http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml ರಾಗ್ ಕೀರವಾಣಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011094634/http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml |date=2011-10-11 }} ==ಸಾಹಿತ್ಯ== {{Citation | last=Bor | first=Joep | title=The Raga Guide | publisher=Nimbus Records | place=Charlottesville, Virginia | year=1997? | url=http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | access-date=2012-03-25 | archive-date=2009-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715224806/http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | url-status=dead }} <br> {{ Citation | last=Jairazbhoy | first=N.A. | title=The Rags of North Indian Music: Their Structure & Evolution | publisher=Popular Prakashan | place=Bombay | year=1995 }}. <br> {{ Citation | last=Patwardham | first=Narayan Rao | title=Tarala Prabandhavali | publisher=Vanasthali Vidyapith | place=Rajasthan | year=1972 }}. <br> 6 <br> [7]. {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} {{ಸಮಯಾಧಾರಿತ ರಾಗಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು]] 857x551il4rvtuwrgrz4u39of4fbv7a 1373523 1373494 2026-05-16T07:04:19Z A826 72368 A826 [[ಕೀರ್ವಾಣಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೀರವಾಣಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1373494 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ }} '''ಕೀರವಾಣಿ ''' ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಭಾರತ|ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ]] ಒಂದು [[ರಾಗ]] ವಾಗಿದೆ. ಕಿರವಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಿಲೂ]] ರಾಗದ ಛಾಯೆಗಳಿವೆ. ==ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ == '''ಆರೋಹಣ''' ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ದ ನಿ ಸ <br> '''ಅವರೋಹಣ ''' ಸ ನಿ ದ ಪ ಮ ಗ ರೀ ಸ *ಸ್ವರಗಳ ಏರಿಕೆಗೆ ಆರೋಹಣವೆಂದೂ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅವರೋಹಣವೆಂದೂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಮೌಲಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳೂ ತಂತ್ರಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಗೇಯ ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಏಳು ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿನದು ಧ್ವನಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಸಪ್ತಕವೆಂದೂ, ಸ್ವರಸಪ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ವರದ ಪ್ರಥಮ ಊ‍ರ್ಧ್ವಾವರ್ತನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಬರುವುದನ್ನು ಸ್ವರಾಷ್ಟಕವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲನೆಯದು ಸ್ವರಚಲನೆ, ಮೇಳತ್ವ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಗೆ ಮಾತೃಕೆಯಾದರೆ ಎರಡನೆಯದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಂಜಕಾಂಶಗಳಾದ ಹಿತಾಹಿತ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಇತರ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ರಾಗತತ್ವದ, ಅದರಿಂದ ಗೀತತತ್ತ್ವದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. *ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರೋಹಿಸುವುದು, ಅನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರೋಹಿಸುವುದು-ಇಂಥ ಚಲನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನರು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮ ಸಾಮಯಿಕ ರಾಗಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ರಾಗದ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣಗಳನ್ನು ಮೂರ್ಛನೆಯೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಮೂರ್ಛನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೆ ಉಳಿಯುವ ಸ್ವರಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ ತಾನವೆಂದು ಹೆಸರು. *ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಶುದ್ಧತಾನ', ಸ್ವರಗಳ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಾಗುವ 'ಕೂಟತಾನ' ಎಂದು ಎರಡು ಬಗೆ. ಕೂಟತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಸಂಚಾರದ ವಕ್ರತೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ಸ್ವರ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾದ ಗಣಿತತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶ್ವಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಯ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ವಕ್ರಸಂಚಾರದಿಂದಲೂ ಗೇಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಯರಾಗಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಮೇಳಗಳಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. *ರಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸ್ವರಸಂಚಾರಗಳನ್ನು, ನಿಂತು ನಿಂತು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸ್ಥಾಯೀ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏರುವ ಆರೋಹಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಅವರೋಹೀ ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಿಶ್ರವಾದ ಸಂಚಾರಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೂ ತಜ್ಜನ್ಯವಾದ ೬೩ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸರಳ ವರಸೆ, ಜಂಟಿ ವರಸೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ, ತಗ್ಗುಸ್ಥಾಯಿ ವರಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಸುಳಾದಿ ಸಪ್ತತಾಳಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ತಾಳಾಲಂಕಾರಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಗಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸಂಚಾರೀ ಗೀತೆಗಳೂ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿವೆ. *ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಾಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಸೂತ್ರವೂ ಹೌದು. ಆಯಾ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭ, ಮುಕ್ತಾಯ ಮೊದಲಾದ ಸ್ವರಗಳನ್ನೂ ಇಂಥದೇ ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳು ಬರಬೇಕೆಂಬ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಅದು ತಿಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಿ == ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಾದಿ ಸಂವಾದಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ರಿ ಗ ಮತ್ತು ದ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ==ಪಕಡ್ ಅಥವಾ ಚಲನ== ==ಕ್ರಮಬದ್ದ ಸಂಯೋಜನೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು== ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಗಗಳು : [[ಪಿಲೂ]] ಥಾಟ್:ಕಿರ್ವಾಣಿ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರ [[ಥಾಟ್]] ಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವತಃ [[ಭಾತ್ಕಂಡೆ]] ಯವರು ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ <ref>Jairazbhoy (1995)</ref>. == ಸ್ವಭಾವ == ===ಸಮಯ === ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ===ಋತುಮಾನ=== ಹಲವು ರಾಗಗಳು ಋತುಮಾನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ===ರಸ=== ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಇದು "ಇತ್ತೀಚೆಗೆ" ದಕ್ಷಿಣದವರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಪಿಲೂ ರಾಗದ ಪುರಾತನ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ <ref>ಬೊರ್ ಪುಟ. 102</ref> ===ಮೂಲಗಳು=== ===ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು=== ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== <references></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == ಉದಾಹರಣೆಗಳು * [http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml ರಾಗ್ ಕೀರವಾಣಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011094634/http://chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/kirwani.shtml |date=2011-10-11 }} ==ಸಾಹಿತ್ಯ== {{Citation | last=Bor | first=Joep | title=The Raga Guide | publisher=Nimbus Records | place=Charlottesville, Virginia | year=1997? | url=http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | access-date=2012-03-25 | archive-date=2009-07-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715224806/http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html | url-status=dead }} <br> {{ Citation | last=Jairazbhoy | first=N.A. | title=The Rags of North Indian Music: Their Structure & Evolution | publisher=Popular Prakashan | place=Bombay | year=1995 }}. <br> {{ Citation | last=Patwardham | first=Narayan Rao | title=Tarala Prabandhavali | publisher=Vanasthali Vidyapith | place=Rajasthan | year=1972 }}. <br> 6 <br> [7]. {{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}} {{ಸಮಯಾಧಾರಿತ ರಾಗಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ರಾಗಗಳು]] 857x551il4rvtuwrgrz4u39of4fbv7a 0 37776 1373467 1355830 2026-05-15T18:01:27Z ~2026-29287-00 99426 ಬಿ.ಎಂ ಅಮರವಾಡಿ ಅವರು ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ 1373467 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ಬೀದರ| type = city | latd = 17.70 | longd = 77.13| locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆ | region = [[ಬಯಲುಸೀಮೆ]] leader_title = | leader_name = | altitude = 389| population_as_of = 2001| population_total = --| population_density = -| area_magnitude= sq. km | area_total = - | area_telephone = --| postal_code = --| vehicle_code_range = KA--- | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} [[File:Bidar Railway Station.jpg|right|thumb|ಬೀದರ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] '''ಬೀದರ್''' (ಕನ್ನಡ: '''ಬೀದರ,''' [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು:]] '''بیدار)''' ಭಾರತ ದೇಶದ ೨೮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ಬೀದರ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಈಶ್ಯಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬೀದರ್ ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬೀದರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಕುಟ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಬೀದರ ಕರ್ನಾಟಕದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಬೀದರ್ ನಗರ ತನ್ನ ’ಬಿದ್ರಿ’ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂಜೀರಾ ನದಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೀದರ್ ಭಾರತದ ೨೨ ನೇ ಸ್ವಚ್ಛನಗರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ೫ನೇ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. '''ಬೀದರ್''' - [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬೀದರ ನಗರವು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಭಾಲ್ಕಿ]], [[ಹುಮನಾಬಾದ್]], ಬೀದರ್, [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಔರಾದ]] ತಾಲೂಕುಗಳ ೬೨೨ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಹಿಂದೆ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಬಿಜಾಪುರ]]ದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೀದರ್, [[ಬಿಜಾಪುರ]], ಗೋಲ್ಕೊಂಡ, [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] ಮತ್ತು ಬಿರಾರ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]]ದಿಂದ ಉಗಮಿಸಿದ ಶರಣರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೂ ಕಂಡಿದೆ. [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶೈವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಈಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಬೀದರ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ವಾಯುಪಡೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಆಗಸದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಚಿಮ್ಮುತ್ತಾ ವಿವಿಧ ಕಸರತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ವೈಮಾನಿಕ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಹಾಕ್ ವಿಮಾನಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ನಡೆದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಭಾಲ್ಕಿ]] ಪಟ್ಟಣವು ದಲಿತೋದ್ದಾರ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶತಾಯುಷಿ ಡಾ.ಚೆನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಲಿಕ ವಿವರಗಳು== ಬೀದರ್ ನಗರ ಸುಮಾರು ೬೧೫ ಮೀಟರ್ (೨೦೧೭ ಅಡಿ) ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಬೀದರ್ ನಗರದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ’ಮೊಹಮ್ಮದಾಬಾದ್’. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಇರುವ ತನ್ನ ಬಿಗಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಬಲವಾದ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಯೂ, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಯೂ ಮನೋಹರ ನಗರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳಾದರೂ ಕೂಡ ಈ ಬಿಸಿ ಹವಾಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಅಬ್ಬರದ ವರ್ಷಧಾರೆಯಿಂದ ಬಿಸಿಯ ತಾಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಆರಭದಲ್ಲೇ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಮನೋಹರತೆಯೊಂದಿಗೂ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಹವೆಯೊಂದಿಗೂ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ತನ್ನ ಎಂದಿನ ಬಿಗಿಯಾದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಹವಾಮಾನದ ವೈಭವವನ್ನು ಮರಳಿ ಹೊಂದಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶೀತ ಹವಾಮಾನ ಎಂದಿಗೂ ಅತಿ ತಂಪಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಳೆಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಅತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಲಕ್ಷಣವೇ ಜಲಕ್ಷಾಮಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ದೇಹಾಲಸ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೋಡಿಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂತಹ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ದಂತಕಥೆಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯಗಳು, ಮರೆತು ಹೋದ ದೀರ್ಘ ಕದನಗಳ ವಿವರಗಳು, ಹಗೆತನದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಹಸಿಗಳು ತುಂಬಿರುವುದು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅಡೆಪಾಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗಳು ಕೂಡ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂದಿನ ಒಳಹರವಿನ ಒಟ್ಟು ಭೂಮಿಯು ೫೪೪೮ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ೧೭ O ೩೫ !! ಮತ್ತು ೧೮ o ೨೫ !! ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೭೬೦ ೪೨ !! ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು ೭೭೦ ೩೯! ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನಿಜಾಮಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಮೇಡಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ನಾಂದೇಡ್]] ಮತ್ತು ಒಸಾಮಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಡೆಕ್ಕನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸುಪ್ರಸಿಧ್ಧ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬೀದರ್ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೭.೯° ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ೭೭.೫೫° ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಹೆಚ್ಚು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಲ್ಲದೆ ವಿಶಾಲ ಮಟ್ಟಸಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೬೧೪ ಮೀಟರು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹವೆ ಹಿತಕರವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ೯೦೭.೫ ಮಿಮೀ. ಔರಾದ ಹಾಗೂ ಭಾಲ್ಕಿಗಳು ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ನೆಲ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಲ್ಲ. ಮಾಂಜರಾ ನದಿಯು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿರುವ ಈ ನದಿ ೯೭ ಕಿಲೋಮೀಟರು ಉದ್ದವಿದ್ದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಆಂಧ್ರದ ಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಂಜಾ ನದಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾಂಜರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮುಲ್ಲಾಮಾರಿ ನದಿಯು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಚುಳಕಿ, ಗಂಡೋರಿ, ನಗರವಾಲಾ, ಹುಡಗಿ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಖೇಡ ನಾಲಾ ಇವುಗಳು ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಗಳು. == ಚರಿತ್ರೆ == ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬ೦ದದ್ದು [[ಬಸವಣ್ಣ]]ನವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು]], ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು, ಕಾಕತೀಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಳಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]]ವು ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೪೨೪ರಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಪಟ್ಟಣವು [[ಬಿಜಾಪುರ]]ದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬರೀದ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೬೧೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳ ವಶವಾಯಿತು. ೧೬೫೬ರಲ್ಲಿ ಔರಂಗಜೇಬನು ಇದನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ೧೭೨೪ರಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜಾಮರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂತು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆಯಾದಾಗ ಈಗಿರುವ ತಾಲೂಕುಗಳು ಮಾತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು. == ಧರ್ಮ == ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಮುಸಲ್ಮಾನ, ಜೈನ್ ಮತ್ತು ನಾನಕ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಿವೆ. ಬೀದರಿನ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ದುಲ್ಹನ್ ದರ್ವಾಜದ ಮೂಲಕ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಗ್ರಹಾರ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರೆ ಎಡಬದಿ ದಿಬ್ಬದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಅಷ್ಟಕೋನಾಕೃತಿಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ಚೌಖಂಡಿ. ಚೌಖಂಡಿ ಎಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಕಟ್ಟಡ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಕಟ್ಟಡ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ ಅಹಮದ್ ಶಹಾನ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಇರಾನಿನಿಂದ ಬಂದ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಸಂತ ಹಜರತ್ ಖಲೀಲುಲ್ಲಾ ಮತ್ತವರ ಕುಟುಂಬವರ್ಗದವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದಿಬ್ಬದಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದು ಅದೇ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಅಷ್ಟೂರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರು ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ನಾಲ್ಕೈದು ದರ್ಗಾಗಳ ಸಮೂಹ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದರ್ಗಾದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳು ಇರುವ ಗೋರಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬೀದರ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳಪೇಟೆಯು ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ ನೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದೇರೀತಿ ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಾಲಯೇಸುಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವುದುಂಟು. ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಔರಾದ, ಸಂತಪುರ, ಹಲಬರ್ಗಾ, ಜಲಸಂಗ್ವಿ, ತಾಳಮರಗಿ, ಹುಲಸೂರ, ಕವಡಿಯಾಳ, ಹುಮನಾಬಾದ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನರಸಿಂಹ ಜರನಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ನಡುಮಟ್ಟದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಮೀಟರ್ ನಡೆದು ಬಂದರೆ, ನರಸಿಂಹನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬೀದರದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಝರಿಯೊಂದು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ನಾನಕ್ ಝಿರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಸಿಕ್ಕರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಿಖ್ಖರ ಧರ್ಮಗುರುಗಳಾದ ಗುರುನಾನಕರು ತಮ್ಮ ಆಗಮನದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ. [[ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ]] ದೇವಸ್ಥಾನ : ಬೀದರ್-ಉದ್ಗಿರ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿ ಮಿ ಬೀದರ್ ನಿಂದ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೈಲಾರ್ ಅಥವಾ ಖಾನಪುರ್ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇಡಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತದಿಗಳೇ ಬಂದು ಮಲ್ಲಣ್ಣ (ಶಿವನ ಉಗ್ರ ರೂಪ) ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇನ್ನೊ೦ದು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣ ಹುಮ್ನಾಬಾದ್ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಾಣಿಕಪ್ರಭುಗಳ ಮಠ ಮತ್ತು ೧೭೨೫ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಾತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದುವು. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣ ಶರಣರ ತಪೋಭೂಮಿಯೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಮನೆ, ಅನುಭವ ಮಂಟಪ, ಅಕ್ಕನಾಗಮ್ಮನ ಗವಿ, ಪರುಷಕಟ್ಟೆ, ಮಹಾಮನೆ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಕೆರೆ ಮೊದಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಶರಣರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಭಾಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಠ ಇದೆ. == ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Bidri-work-flower-vase-8.jpg | thumbnail|ಬಿದರಿ ಕಲೆ]] ಬಿದರಿಕಲೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಬೀದರ್ ಕುಸುರಿ ಕಲೆ. ಈ ಕಲೆಯು ಪರ್ಶಿಯಾ ದೇಶದಿಂದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತದನಂತರ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ಹೂಜಿ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕೊರೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತಂತಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ಹೊಳಪು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಿದರಿ ಕಲೆಗೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬಲು ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. == ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖರು == * ಡಾ.ಚೆನ್ನಬಸವ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು - ಸಮಾಜಸೇವಕರು * ರಾಮಚಂದ್ರ ವೀರಪ್ಪಾ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು * [[ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ]] - ಸಾಹಿತಿ * [[ಎಂ. ಜಿ. ಗಂಗನ್ ಪಳ್ಳಿ]] - ಕವಿ * ಮಚ್ಚೇಂದ್ರ ಪಿ ಅಣಕಲ್ - ಸಾಹಿತಿ * ಬಂಡೆಪ್ಪ ಖಾಶೆಂಪುರ್ - ರಾಜಕಾರಣಿ * ಬಿ.ಎಂ ಅಮರವಾಡಿ - ಸಾಹಿತಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟಕ ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಬೀದರ್ ಬಹಮನಿ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹುಮನಿ ಕಾಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿಂತಿದೆ ಮಹಾನ್ ಮಹಮೂದ್ ಗವಾನ್ ಅರೇಬಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಚನೆ. ನಗರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <gallery> File:Panaromic Entrance View.jpg|ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಪೆನೆರೋಮಿಕ್ ದೃಶ್ಯ File:BidarMadarsa.jpg|ಅರೇಬಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಹಮೂದ್ ಗೌನ್ </gallery> ===ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು=== ಬೀದರ್ ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶ ದೇವಾಲಯ, ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣಾ ಗುಡಿ, ನರಸಿಂಹ ಝರಿ ಮತ್ತು ನಾನಕ್ ಝರಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೪೩೨ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬೀದರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಂಗೀನ ಮಹಲ್, ಗಗನ್ ಮಹಲ್, ಒಂದೇ ಕಂಬದ ಮಸೀದಿ, ದಿವಾನ್-ಇ-ಆಮ್, ಬೃಹತ್ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೪೭೨ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಮದ್ ಗವಾನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ (ಮದರಸಾ)ದ ಅವಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಗೋಪುರವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕುತಬ್ ಮಿನಾರ್ ನಂತಿದೆ. ಚೌಬಾರಾ, ಹಬ್ಸಿ ಕೋಟ ದಾರಾ, ಕಾರಂಜಾ ಜಲಾಶಯ,ಜಲಸಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಿವಿಧ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ದೇವಾಲಯದಂತಿರುವ ದೇವ-ದೇವ ವನ ಇವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Panaromic Entrance View.jpg | thumb|ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] * ಹಝರತ್ ಶಮಶುದ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಫತಾಹ್ ಶೇಖ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮುಲ್ತಾನಿ ಆರ್ಎ (ಅಲ್-ಮರೂಫ್ ಮುಲ್ತಾನಿ ಬಾಶಾ), ಬೀದರ್. ಶಮಶುದ್ದೀನ್ ಕ್ವಾದ್ರಿ ಪೀಠವು ಮುಲ್ತಾನಿ ಬಾದ್ಶಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. * ಸೈಯದ್ ಷಾ ಬರ್ಹುದ್ದೀನ್ ಕಲೀಲುಲ್ಲ ಕಿರ್ಮಾನಿ ಅವರ ದರ್ಗಾ ಬೀದರ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಶಿಕಾನ್ (ಆರ್ಎ), ಬೀದರ್ ನ ಚೌಖಂಡಿನಲ್ಲಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಬರೀದ್ ಷಾಹಿ ಗೋರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮಾಡಿರುವ ಸೆರೆಮನೆಗಳು ಇವೆ. * ಗುರು ನಾನಕ್ ಝಿರ ಗುರುದ್ವಾರ * ಶ್ರೀ ಮೈಲರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಮೈಲರ್ ಅಥವಾ ಖಾನಾಪುರ ಬೀದರ್-ಉದ್ಗೀರ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ನಿಂದ 15 ಕಿ ಸುಮಾರು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರಿಂದ ವರ ಪಡೆದ ಇಬ್ಬರು ಸೋದರ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಲ್ಲಾಸುರ ಮತ್ತು ಮಂಕಾಸುರರು ಅಮಾಯಕ ಜನರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಕ್ತರ ಆರ್ತನಾದಕ್ಕೆ ಮನಕರಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮೈಲರ್ ಮಲ್ಲಣ್ಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮಂಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ಮಲ್ಲಾಸುರನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದನೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಅಥವಾ ಖಾಂಡೋಬ ಅಥವಾ ಮೈಲರ್ ಲಿಂಗ ಈಶ್ವರನ ಉಗ್ರ ರೂಪವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತಾದಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ * ನರಸಿಂಹ ಝರ್ನ (ಭಗವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ), ಪಾಪನಾಶನ (ಶಿವನ ದೇವಾಲಯ) * ಬೀದರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ, ನಯೀ ಕಮಾನ್ ( ಕೆಳಗುರುಳಿತ್ತು - ಈಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ), ಶುಕ್ರವಾರ ಮಸೀದಿ * ಮಹಮ್ಮದ್ ಗವಾನ್ ಆಫ್ ಮದರಾಸ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) * ಚೌಬಾರ (ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ), ಸ್ಥಳೀಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂತರ ಅನೇಕ ದರ್ಗಾಗಳು (ಸಮಾಧಿಗಳು) ಬೀದರ್ ನಲ್ಲಿವೆ. * ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * ಬಾರಿದ್ ಶಾಹಿ ಉದ್ಯಾನವನ * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಗವಾನ್ ಸಮಾಧಿ * ಕಲ್ಯಾಣಿ ಷರೀಫ್, ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಗುಹೆ * ಕಲ್ಯಾಣ್ ಷರೀಫ್, ಕಲ್ಯಾಣ್ ಕೋಟೆ * ಹಳೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆಯ ವಸ್ತುಗಳು * ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ * ಮೊಳ್ಕೆರೆಯ ಮೊಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯನ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯ * ಪಾಪನಾಶ ದೇವಾಲಯ. ರಾವಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ, ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಶಿವ ಭಕ್ತನನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪವು ಪರಿಹಾರವಾಯಿತೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ. * ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ. ಇದೇ ಸ್ಥಳದವರಾದ ಬಸವೇಶ್ವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಮಜಬೂತಾದ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. * ಗುರುದ್ವಾರ. ನಾನಕ್ ಝೀರಾ ಸಾಹಿಬ್ ರವರ ಗುರುದ್ವಾರ ಸಿಖ್ ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. * ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ದೇವಾಲಯ. ಬೀದರ್ ನಗರದಿಂದ ೫೩ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಜೀವನಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂತ ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ಮಹಾರಾಜ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರ ೬ ನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಧನ್ಯನ್ ರಾಜ ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ಮಹಾರಾಜ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಕ್ತರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತವು ೧೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶ್ರೀ ಮಾಣಿಕ್ ಪ್ರಭು ಸಂಸ್ಥಾನದ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. * ಔರಾದನಲ್ಲಿರುವ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಮರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗಜಲಕ್ಷಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಂದ್ರಶಿಲೆಯ ವೇದಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಎರಡೂ ಮಂಡಿಗಳನ್ನೂರಿ ಅಮರೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶಿಲೆಯ ಶೈಲಿ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ== ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಹಂಗಾಮಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ೨೧೧.೯೪೪ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೦೯.೪೩೫ ಮತ್ತು ೧೦೨.೫೦೯.ಬೀದರ್ ನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡಾ ೮೭,೬೫ ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ ೯೨,೮೮ ಮತ್ತು ೮೨,೦೮. ಬೀದರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಒಟ್ಟು (೦-೬) ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಂದು ನಡೆದ ಭಾರತ ಜನಗಣತಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ೨೫.೦೭೭ ಇದೆ. ೧೧.೯೭೪ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ೧೩.೧೦೩ ಹುಡುಗರು ಇದ್ದರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ೧೦೦೦ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ೯೧೪ ಆಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಮರಾಠಿ, ಉರ್ದು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಕನಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. . ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} {{Karnataka topics}} www.bidaronline.com www.kvkbidar.in ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * [http://www.hostkingdom.net/india.html#Bidar ಬೀದರ್ ನ ಸುಲ್ತಾನರ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629153707/http://www.hostkingdom.net/india.html#Bidar |date=2007-06-29 }} * [http://bidar.nic.in/ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623234154/http://www.bidar.nic.in/ |date=2011-06-23 }} * [http://www.bidarcity.gov.in/official ಬೀದರ್ ಸಿಟಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.bidartourism.com/ ಬೀದರ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210119155034/https://bidartourism.com/ |date=2021-01-19 }} * [http://maps.google.co.in/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Bidar&amp;aq=&amp;sll=16.825821,75.72258&amp;sspn=0.037299,0.055017&amp;ie=UTF8&amp;hq=&amp;hnear=Bidar,+Karnataka&amp;ll=17.923801,77.527084&amp;spn=0.009269,0.013754&amp;t=h&amp;z=16 ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ] * [http://maps.google.co.in/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Bidar&amp;aq=&amp;sll=16.825821,75.72258&amp;sspn=0.037299,0.055017&amp;ie=UTF8&amp;hq=&amp;hnear=Bidar,+Karnataka&amp;t=h&amp;ll=17.921117,77.528265&amp;spn=0.004635,0.006877&amp;z=17 ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಬೀದರ್] {{ಕರ್ನಾಟಕದ_ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೀದರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] a2zgc7y3z5nkvtg6kb2uuxtbbeyp1zc 0 61834 1373461 1336009 2026-05-15T15:25:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373461 wikitext text/x-wiki [[File:Avvakum by Pyotr Yevgenyevich Myasoyedov.jpg|thumb|250px|''The Burning of Avvakum'' (1897), by Pyotr Myasoyedov]] [[File:Avvakum in Siberia.jpg|thumb|250px|''Avvakum's Exile in Siberia'' (1898), by [[Sergey Miloradovich]]]] 1621-1682. ರಷ್ಯನ್ ಬರೆಹಗಾರ. ನಿಕನ್ ಎನ್ನುವ ಮತಾಧಿಕಾರಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದುದರಿಂದ ಇವನನ್ನು ಸೈಬೀರಿಯಕ್ಕೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ 1682ರಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಇವನ ಪತ್ರಗಳೂ ಆತ್ಮವೃತ್ತವೂ (1670-82) ಸತ್ತ್ವಯುತವಾದ, ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಯಾವ ತ್ಯಾಗಕ್ಕಾದರೂ ಸಿದ್ಧವಾದ, ಚೇತನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಶಕ್ತಯುತವಾದ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಶೈಲಿ ಇವನದು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ಲವಾನಿಕ್ [[ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಮೊದಲಿಗ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.imwerden.de/pdf/avvakum_zhitie.pdf ''Life of Avvakum''], academic edition with commentary (in Russian) *[http://www.imwerden.de/pdf/avvakum_zhitie_i_dr_paris.pdf Avvakum's letters to the Tzar and Old Believers] (pub. Paris, 1951, in Russian) *[http://www.swentelomania.be/avvakum/frames.html Parallel text version of Life of Avvakum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041109072939/http://www.swentelomania.be/avvakum/frames.html |date=2004-11-09 }} *[http://lesserg4mini.cs.umass.edu/~lesser/Priscilla_Academic/Articles.html English and Russian Articles on Avvakum by P. Hunt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110819235431/http://lesserg4mini.cs.umass.edu/~lesser/Priscilla_Academic/Articles.html |date=2011-08-19 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅವ್ವಾಕುಮ್ ಪೆಟ್ರೊವಿಚ್|ಅವ್ವಾಕುಮ್ ಪೆಟ್ರೊವಿಚ್}} [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] hjuoqa7n546i6so9ss1n7h54j11kcm6 0 62645 1373472 1337244 2026-05-15T19:24:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373472 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Altay (disambiguation){{!}}Altay}} {{Use mdy dates|date=April 2012}} {{coord|49|N|89|E|type:mountain_dim:800km|display=title}} {{Chinese |pic=Altai, Tienschan-Orte.png |piccap=ಅಲ್ಟಾಯ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ |picsize=250px |s=阿尔泰山脉 |t=阿爾泰山脈 |p=Ā'ěrtài Shānmài |rus=Алтай |rusr=Altay |mon=Алтайн нуруу |lang1=Kazakh |lang1_content=Алтай таулары }} '''ಆಲ್ಟಾಯ್''' [[ಸೈಬೀರಿಯ]]ದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. ಇರ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಯೆನೆಸಿ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪದೂರ ಮಂಗೋಲಿಯದ ಉತ್ತರಗಡಿಯವರೆಗೂ ಚಾಚಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಾಲಿವಾನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ, ಆಗ್ನೇಯದ ಸೈಲ್ಯುಜಂ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಕಟೂನ್ ಮತ್ತು ಚೂಯ ಆಲ್ಟ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. 15,115' ಎತ್ತರವಿರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ ಬೆಲೂಖ ಕಟೂನ್ ಆಲ್ಪ್ಸನಲ್ಲಿದೆ. ಇರ್ಟಿಷ್, ಓಬ್ ಮುಂತಾದ ನದಿಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನೊದಗಿಸುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲುನದಿಗಳು (ಗ್ಲೇಷಿಯರ್)ಇಲ್ಲಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಸಲೈರ್ ಮತ್ತು ಆಲಾ-ಟಾ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳು, ಈಶಾನ್ಯದ ಸಯಾನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ, ಪುರ್ವದ ಟೆನ್ನು-ಉಲಾ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಆಲ್ಪೈನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಇದರ ಶಾಖೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ಆದಿಭೂಯುಗದ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸವೆತದಿಂದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಂತಾಗಿ, ಪುನಃ ನೆಲದುಬ್ಬರಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಖಂಡಾಂತರ ವಾಯುಗುಣವಿದೆ. ಆರು ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೂ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ; ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲೆ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಶಿಖರಗಳು. ಸವೆದ ಪರ್ವತಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]], [[ತಾಮ್ರ]], [[ಪಾದರಸ]], [[ಚಿನ್ನ]], [[ಸೀಸ]] ಮುಂತಾದ ಲೋಹಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಲೆನಿನೊಗಾರ್್ಸ್ಕ ಪ್ರಧಾನ ಗಣಿಕೇಂದ್ರ. ಟಂಗ್ಸ್ಟನ್ನಿನ ಅದುರು ಕೋಲಿವನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ. ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ನೌಲ್. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{YouTube|zcmLKkE9CFc|"Ancient spirit and might preserved by indigenous people of Altay."}} ''[[RT (network)|RT]]''. November 6, 2011. * [http://altai-photo.ru/ Photos of Mountain Altai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716043520/http://altai-photo.ru/ |date=ಜುಲೈ 16, 2011 }} – Altai-Photo * [http://141.30.139.182/researchProjects/Altai Altai-Project of the Technical University of Dresden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626164336/http://141.30.139.182/researchProjects/Altai/ |date=ಜೂನ್ 26, 2006 }} – Institute of Cartography * [http://www.nhpfund.org/nominations/altai.html Golden Mountains of Altai] at [http://www.nhpfund.org/ Natural Heritage Protection Fund] * [http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/768.pdf UNESCO's evaluation of Altai] (PDF file) {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 0ngwk5k4wga0xlbb1eoyc4vsxouzh1i 0 72561 1373516 1340186 2026-05-16T05:48:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373516 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Ophioglossum_closeup.jpg|thumb]] ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸಮ್: ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸೇಲಿಸ್ [[ಗಣ]]ದ ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಒಂದು]] ಸಣ್ಣ ಜರಿ[[ಸಸ್ಯ]]. ಇದನ್ನು ಹಾವಿನ ನಾಲಿಗೆ ಜರಿಸಸ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಸು. ೪೦ ಪ್ರಭೇದಗಳಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿಕ್ಕ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದÀಗಳು ಸಸ್ಯಸಂಬಂಧವಾದ ಗೊಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಓಪೆಂಡುಲಮ್ ಪ್ರಭೇದ ಅಪ್ಪುಸಸ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಓ ಪಾಮೇಟಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮರದ ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸಮ್ ಸಸ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜರಿಗಿಡಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸ್ಪೋರೋಫೈಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಮಿಟೊಫೈಟ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಅವಸ್ಥೆಗಳುಂಟು. ನಮಗೆ ಕಾಣಬರುವ ಅವಸ್ಥೆಗೆ ಸ್ಪೋರೋಫೈಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯದ, ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ, ನೆಲದೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಕಂದವಿದೆ (ರೈಜೋ಼ಮ್). ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದಿರುವುದುಂಟು. ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೇರುರೋಮಗಳಿಲ್ಲದ ಹಲವು ಬೇರುಗಳಿವೆ. ಪ್ರಕಂದದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಒಂದು]] ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು [[ಎಲೆ]] ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಪುರ್ತಿ ಬೆಳೆದ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಗು ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಎಲೆಯ ಅಲುಗು ಅಗಲವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ (ಓ.ಪೆಂಡುಲಮ್ ಹೊರತು) ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎಲೆಯ ನಾಳವಿನ್ಯಾಸ ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳದ್ದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಅಲುಗು ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟು ಸೇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ಫಲವಂತಿಕೆ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ (ಫರ್ಟೈಲ್ ಸ್ಪೈಕ್). ಇದರ ಎರಡೂ ಪಾಶರ್ವ್‌ದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬೀಜಕೋಶದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಬೀಜಕಣಗಳು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತು ಗ್ಯಾಮಿಟೊಟುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಗ್ಯಾಮಿಟೋಫೈಟುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲ. ನೆಲದೊಳಗೆ ಪುತಿಜನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಬೆಳೆಯುವ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಾಣುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡಿ ಮುಂದೆ ಸ್ಪೋರೋಫೈಟುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಜೀವಚಕ್ರ ಪುರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸಮ್ಮಿನ ಏಳು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಓ.ವಲ್ಗೇಟಮ್, ಓ.ಪೆಂಡುಲಮ್ ಮತ್ತು ಓ.ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟಮ್ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಓ. ವಲ್ಗೇಟಮ್: ಹಿಮಾಲಯ, ಬಿಹಾರ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ೨,೭೦೦ ಮೀಟರಗಳರವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. ಈ [[ಗಿಡ]] ಪುತಿನಾಶಕ, ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ, [[ರಕ್ತ]]ಬಂಧಕ (ಸ್ಟಿಪ್ಟಿಕ್). ಅಲ್ಲದೆ ಗಾಯ ವಾಸಿಮಾಡುವ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಂಟಾದ ಕಷಾಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಗಂಟಲ ಊತ, ಎದೆಸೆಳವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕಷಾಯವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಸೂಟೊ ಜನಾಂಗದವರು ಹುಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಓ. ಪೆಂಡುಲಮ್ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಲೆಯ ಮುಲಾಮು ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಕಾರಿ. ಓ.ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟಮ್ ಪ್ರಭೇದ ಮಸ್ಸೂರಿ, ಬಿಹಾರ, ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಂಡೋನೇಷಿಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಫಿಯೋಗ್ಲಾಸಮ್ಮಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. (ಎಸ್.ಆರ್.ಜಿ.) ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=122987 Flora of North America: ''Ophioglossum'' (Adder's-tongue)] * [http://www.bookofherbs.com/a/Adder_s_Serpent_peper.htm "The English Physician" by Culpeper: "Adder's Serpent"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923193625/http://www.bookofherbs.com/a/Adder_s_Serpent_peper.htm |date=2015-09-23 }} — ''description in 1814 herbalism book'' ==ಉಲ್ಲೇಖನ== <ref>{{Cite web |url=http://www.biologydiscussion.com/botany/pteridophyta/ophioglossum-structure-and-reproduction/45964 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-27 |archive-date=2024-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211104017/https://www.biologydiscussion.com/botany/pteridophyta/ophioglossum-structure-and-reproduction/45964 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://plants.usda.gov/java/ClassificationServlet?source=display&classid=OPHIO</ref> <ref>{{Cite web |url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Ophioglossum+reticulatum |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-27 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808123108/http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Ophioglossum+reticulatum |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Commons category|Ophioglossum|position=left}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] gyuebdxcbau1ac1b9xerpwmmdnwal5x 0 78803 1373537 1341381 2026-05-16T09:28:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373537 wikitext text/x-wiki ==ಪೀಠಿಕೆ== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು ಸಮಗ್ರ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 73 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳ. ಕಾಯಿದೆಯು ಮೇ 10, 1993 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ 73 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆ 1993 ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಹಳ್ಳಿಯ (ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್), ತಾಲೂಕು (ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ) ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಪರಿಷತ್ (ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್) ಎಂಬ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ನಿಯಮ ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೆಪಿಆರ್ ಕಾಯಿದೆ 1993). ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗ್ರಾಮ /ಮಂಡಲ, ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ (ಜಿಪಂ). *ಪ್ರಸ್ತುತ (2017), 6061 ಪಂಚಾಯತ್, 175 (177)ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು 30 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಇವೆ. ಬೊಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಹೈದರಾಬಾದ್‍ನ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಮದ್ರಾಸಿನ ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕೂಡಗು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ 1956 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವು 1973 ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ ವೆಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭಾರತದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>http://www.ijhssi.org</ref>¨ <ref>[http://int.search.myway.com/search/GGmain.jhtml?searchfor=PANCHAYATI+RAJ+%E2%80%93+A+HISTORICAL+PERSPECTIVE+&p2=%5EBYM%5Exdm010%5ETTAB02%5Ein&n=781bb936&ss=sub&st=tab&ptb=29C5A3C8-229D-4FD1-9915-C00630FD4EC9&tpr=sbt&ts=1457284373532]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಇತಿಹಾಸ *ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವು, 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಅನೇಕ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.. ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದನ್ನು ಶಾತವಾಹನರು ಆಳಿದರು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 121 ರಿಂದ 174 ಕ್ರಿ.ಶ.), ಕದಂಬರು (.ಕ್ರಿ.ಶ. 360 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 565 ) ಗಂಗರು, (ಕ್ರಿ.ಶ 350 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 1050.) ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 375 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 793), ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 730.- ಕ್ರಿ.ಶ. 973). ಕ್ರಿ.ಶ 1005.ರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಒದಗುವುದು. ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಳಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ವಾಗಿತ್ತು.. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮ, ಅಗ್ರಹಾರ, ಮತ್ತು ವಿಷಯು, ನಾಡು ಎಂದು ರೀತಿಯ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬಗೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಚೋಳರ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಗ್ರಾಮ, ಅಗ್ರಹಾರ ಎಂಬವು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದವು.. ಅಗ್ರಹಾರವೆಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾಜನವೆಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕುಟುಂಬದ ವಿದ್ವಾಂ¸ ರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರದ್ದೀ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ‘ಐವತ್ತು ವಕ್ಕಲು' (50 ಕುಟುಂಬಗಳು) ಅಥವಾ 'ಮೂವತ್ತು ವಕ್ಕಲು' (30 ಕುಟುಂಬಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯು ಕಾರ್ಯಗಳು, ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ (ನೀರಿನ ವಿತರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರಗಳು- ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು), ಉತ್ಸವಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಛತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸುಂಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾಳಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಡಕಾಯಿತರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಾಯಕರ ಕುಟಂಬಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಅವರಿಗೆ ಭೂಮಿ ಅನುದಾನ, ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ (ಕ್ರಿ.ಶ.1200- 1336 ನಡುವೆ) ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡದಿದ್ದರೂ ಅವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ / ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿವ್ಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಇವೆ. 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಒಡೆಯರುಗಳು 1610 ರಿಂದ 1761 ರ ವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಿ.ಶ. 1761 ರಿಂದ 1799 ರವರೆಗೆ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಶ.1810 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮತ್ತೆ ಒಡೆಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರರವರು 1862ವರೆಗೆ ಆಳಿದರು. ಇವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್’ರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅವರದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.1874 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೊಸ ಬಗೆಯ (ಆಧುನಿಕ) ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಥಳೀಯ ಫಂಡ್ ಸಮಿತಿ ‘ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಆಡಳಿತಶಾಹಿ ಅಧೀನವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಿತಿಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ==ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್'ಕಾಲ:ವರ್ಷ 1882 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು== *ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್’ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಇದು ಉದಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪಂಚಾಯತಿ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. 1902ರ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್ ಕಾನೂನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು (ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್'ನನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ). ನವೆಂಬರ್ 1, 1903 ರಿಂದ ಮೈಸೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಮೈಸೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಹಾದಿಗೆ ಸಹ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಒಕ್ಕೂಟ (ಗ್ರಾಮ) ಪಂಚಾಯತ್’ಗೆ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಒಬ್ಬ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರುವರು. 1902 ಆಕ್ಟ್ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯಶೀಲವಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್'ಗೆ ಒಬ್ಬ ಉಪ-ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ, ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಪರಿಹರಿಸಲು 1914 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಒಂದನೆಯದಾಗಿ ಎಂ.ಕಾಂತರಾಜ್ ಅರಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಲ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ. ಎರಡನೇಯದಾಗಿ, ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಐಯಂಗಾರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಮಿತಿ. ಈ ಸಮಿತಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅದನ್ನು ಉದಾರೀಕರಣ ಗೊಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಅವರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೋರ್ಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ವರ್ಷ 1915 ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಮೈಸೂರು ದಿವಾನ್, ಕೆ.ಪಿ.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದು ‘ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಲೇಜ್ ಮೈಸೂರು ಪಂಚಾಯತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆ 1918 ರ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ನಿಯಮಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗೆ ವರ್ಧಿತ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>(ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಜಾರ್ಜ್, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ದಹಲಿ, 1997, ಪುಟಗಳು.ಐ 115Ibid,)</ref> ===ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕು-1919 ಮತ್ತು 1948=== *ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಆಕ್ಟ್ (1926) (ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ). ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾಯಿದೆ 1926, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ. 1919 ಮತ್ತು 1948 ರ ನಡುವೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ದೇಶೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವೂ ಒಂದು. ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರ, ಹಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಕಾನೂನು (ನಿಯಮ-ಆಕ್ಟ್)ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಕಾನೂನು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ "ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು". ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಬರದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗುಳಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1952 ರ ವರೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿತು. ===1947 ರ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು=== *[[ಭಾರತ]]ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾಡುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇತ್ತು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆ 'ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್' ದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಳಜಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಮೈಸೂರು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಭಾಗ 'ಬಿ' ವರ್ಗದಡಿ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನಾ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. *1970 ವರ್ಷದ ಮುಂಚಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ಬದಲಾಗಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷ *'''ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸಮಿತಿಗಳು''' *'''<u>ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಸಮಿತಿ1949</u>''' *1949 ರಲ್ಲಿ ವಿ.ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಈ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿಯು ಎರಡು ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ್ದು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ *ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸುವುದು. *ಪಂಚಾಯಿತಿ ಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿ 4ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿ. *ಪಂಚಾಯಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಕನಿಷ್ಠ 25 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾ‌ಗಿರಬೇಕು. *12-06- 1950 ರಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಸಮಿತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಮೈಸೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳ (ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್) ಆಕ್ಟ್, 1952 ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. *'''<u>ಚಂದ್ರಶೇಖರಯ್ಯ ಸಮಿತಿ1953</u>''' ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಲೋಕಲ್ ಬೋರ್ಡ್'ವಿಚಾರಣೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಡಿ ಎಚ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರಯ್ಯ ಸಮಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 1954 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಿತಿಯು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಮೂರು ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ತಹಶೀಲ್ದಾರರು ತಾಲೂಕು ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವುದು. ಮಧ್ಯಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಂಡಳಿಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಹಿಂದಿನ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ==ಮೈಸೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1959== *ಬಲವ೦ತರಾವ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯು ಜನರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಕಾಸ ಹಾಗೂ ಸಮಿತಿಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಸ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಮೈಸೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಕಾಯಿದೆ 1959' ನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕಾಯ್ದೆಗೆ(ಆಕ್ಟ್) ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು. *1500-10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೊಂದರಂತೆ ಗ್ರಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್; ಇದರಂತೆ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗುಂಪು ರಚನೆಯಾಯಿತು. ತಾಲೂಕು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು 15 ರಿಂದ 19 ವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವರು. ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳು ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (ಕೌನ್ಸಿಲ್) ಸಂಸದರು, ಎಂ.ಎಲ್.ಸಿ. ಟಿಡಿಬಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, *ಜಿಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರಿಷತ್ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಹ ಸುಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ 8411 ವಿಲೇಜ್ ಪಂಚಾಯತ್ 96 ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ ಹಾಗೂ, 175 ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು 19 ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟಲ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಈ ಹೊಸ ಕಾನೂನನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್’ನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆ ಸುಧಾರಿತ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಅದರದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ *ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಿತ್ತು, *ಜಿಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಗಿರಬೇಕು. *ಕೆ.'''ಸಂತಾನಮ್ ಸಮಿತಿ1963''' *'''JVK ರಾವ್ ಸಮಿತಿ1985ವರಧಿ''' ==ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ಬಸಪ್ಪ ಸಮಿತಿ== *ಹಿಂದಿನ 1959 ಕಾಯಿದೆ ವೈಫಲ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಹೊಸ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಜ್ಜಿ ಬಸಪ್ಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ;ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳು : *ಅಧಿಕೃತ ಅಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೊರತಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ; *ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ; *ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು; *ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಒದಗಿಸಿತು. *ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಬಂಧಸಿದ ವಿಚಾರದಿಂದ ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ಶಾಸಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. *ಶಿಫಾರಸುಗಳ 'ಮೈಸೂರು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಬಿಲ್ 1964' ಎಂಬ ಈ ಬಿಲ್ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣ ಮಂಜೂರಾಗಲಿಲ್ಲ. === ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್, ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್'ಸಮಿತಿ ಮಂಡಲ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾಯಿದೆ 1983 === *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 1983 ನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್’ನ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ ಯುಗ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್' ಪಕ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. '''ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ]]''' ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್’ ಅಳವಡಿಸಲು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. 'ಜನರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ' ಘೋಷಣೆ ಆಧರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ. ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಮಸೂದೆ ತಯಾರಿಸಿತು. 1983 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ, '''“ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾಪರಿಷತ್ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತೀಸ್'ಮಂಡಲ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾಯಿದೆ 1983"''' ಎಂಬ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಜುಲೈ, 1985 ರ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಆಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಅಧಿಕಾರದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರಿಕರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ. ಹೆಚ್ಚಿನಭದ್ರತೆ ಇವು ಗುರಿಗಳು.<ref>ಕರ್ನಾಟಕ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೊಫೈಲ್, ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸ್ಥಿತಿ ಭಾರತದರಾಜ್ಯಗಳೂ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ,ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನದ, ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 2000, ಪುಟ ಪುಟ 134.</ref> *ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತ ತಂತ್ರಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು' ;ಉದ್ದೇಶ. *ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ 'ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದ ನಿಜವಾದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ’ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛೆ ತೋರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಯಿದೆ 14, ಆಗಸ್ಟ್, 1985 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ- ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]. ಅದು, ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ;ಇದು : :ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ ಸ್ಥಾಪನೆ; (ಮೊದಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬದಲಿಗೆ.) :ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನೇರ ಚುನಾವಣೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಆಧರಿಸಿತ್ತು. :ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು :ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದೆ. ಮಧ್ಯಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿ ಸಮಿತಿ ಇರುವುದು. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರಾ ಮಾಡುವುದು. ಹಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗುಂಪು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯ ಪಂಚಾಯತ್’ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. 1983 ಕಾಯಿದೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಇದು 25% ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟರಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಇದ್ದುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಈ ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಹಂತ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್, 1985ರಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆ 1983 ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಗಮನ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. *ಈ ಕಾಯಿದೆ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸದಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾವಣೆಗಳು ಆದ ತತ್ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಸಹಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಭೂಮಿ ಮಾಲೀಕರು, ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯರು,ಮತ್ತು ಜಮೀನುದಾರರಿಂದ,ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1983 ರ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 25% ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ. ಮೀಸಲಾತಿ ಇದ್ದುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>The Karnataka Zilla Parishads, Taluk Panchayat Samithies, Mandal Panchayats and Nyaya Panchaya ts Act,1983, Governmentment of Karnataka, pp.1. 123Chandrasheker B. K., Panchayati Raj in India. Status Report, 1999, Rajiv Ga ndhi Foundation, New Delhi,</ref> <ref>Ahmed Rafeek ವೈ, 1998, ಆಪ್. ಸಿಟ್. ಪುಟಗಳು. 177. 125The ಹಿಂದೂ, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ, 1986.</ref> <ref>Hindustan ಟೈಮ್ಸ್, 14 ಡಿಸೆಂಬರ್, 1985.</ref> <ref>Sadananda ಜೆ.ಎಸ್, 2004, op.cit. pp.ix.</ref> <ref>Mathew ಜಾರ್ಜ್, 1997, ಆಪ್ ಸಿಟ್, ಪುಟಗಳು. 4.</ref> ==ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆ 1993== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆ 1993ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ, ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತತ್ಮಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಇಲಾಖೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳವುದು. (ಇಷ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್: ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ) *ಕರ್ನಾಟಕವು 73 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೇ 10, 1993 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 73 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜ್ಯವು ಒಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆ 1993 ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. *ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳ -ಎಂದರೆ 1.ಹಳ್ಳಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, 2.ತಾಲೂಕು ಗಳಲ್ಲಿ, ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು 3.ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪರಿಷತ್ (ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಕೆಪಿಆರ್ ಕಾಯಿದೆ 1993)ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ (2013) 30 ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಇವೆ, 175 ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿ, 5.628 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಇದ್ದು, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ನಿಂತ ನೀರಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಅನಿಯಮಿತ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾರಣ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ತಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೂರೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ನೇರವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯ, ತಾಪಂ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ /ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ಪಿಆರ್ಐಎಸ್(PRIs)ಕಾನೂನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅಂಶ, 1993ರ ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ವಿವರ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ. ಪಂಚಾಯ್ತಿಗಳು: ಅಂದರೆ, ಒಟ್ಟು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್-5.628 ಇವೆ; ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್- 176; ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ 30, ಒಟ್ಟು 5.833 ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. *ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂರೂ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು-ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು 96,090 ಜನ ಇದ್ದಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್'ನಲ್ಲಿ 91,402ಸದಸ್ಯರು; ತಾ.ಪಂ.ಸಮಿತಿ ಯಲ್ಲಿ 3,708ಸದಸ್ಯರು; ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿಯಲ್ಲಿ 1,005ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ==ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ವಿಂಗಡಣೆ== *ಏಪ್ರಿಲ್. 2013 {| class="wikitable sortable " |- |colspan= 8 style="background:#eee;"|<center> ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 3 ಶ್ರೇಣಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ವಿಂಗಡಣೆ </center> |- !ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟ !! ಪಂಚಾಯತ್!! ಎಸ್ಸಿ !!ಎಸ್ಟಿ!! ಒಬಿಸಿ!! ಇತರೆ!! ಒಟ್ಟು!! ಮಹಿಳೆ ಸದಸ್ಯರು |- |ವಿಲೇಜ್ ಪಂಚಾಯತ್ ||5,628 ||16,997 ||9,880 ||29,944 ||34,581 ||91,402 ||39,318 |- |ತಾಪಂ ಸಮಿತಿ ||176 ||678 ||347 ||841 ||1,842 ||3,708 ||1,519 |- |ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್||30 ||184 ||84 ||245 ||492 ||1,005 ||373 |- |ಒಟ್ಟು(ಏಪ್ರಿಲ್. 2013 ||5,833 ||17,859||10,311||32,030||36,915 ||96,090 ||41,210 |- |} <ref>Source: Rural Development and Panchayat Raj Department, Bangalore and RDPR website: http://www.rdpr.kar.nic.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220604124654/https://rdpr.kar.nic.in/ |date=2022-06-04 }}</ref> ==ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು== *ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾಯಿತ ಸಮಿತಿಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಪಂ.ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕೆಳ ಸ್ರೇಣಿಯು, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಮತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎಂದರೆ, ಜಿ.ಪಂ.ಗಳನ್ನು ದೂರ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾ.ಪಂ.ನಿಯಮಗಳ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಿ.ಪಂ.ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಿ.ಪಂ.ಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು, ಇನ್ನೂ ಈ ಬದಲಾಣೆಯನ್ನು ಅನಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನೆರವು ಮತ್ತು ತಾ.ಪಂ.ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ. ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ 29 ವಿಷಯಗಳ ಶಿಫಾರಸು, ಜಿ.ಪಂ.ಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಲಂಬನೆ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿಲ್ಲ.ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು.ರಾಜ್ಯ ಜಿಪಿಎಸ್ ಸಹ, ಪಿಡಿಒ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ತಾ.ಪಂ.ನ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಾತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಘಟಕಗಳು -ಜಿ.ಪಂ.ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.ijhssi.org/papers/v2(4)/version-5/B240713.pdf</ref> ==2014 ರ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ== ;ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇಕಡಾ ೫೦. *ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 5-11-2015 ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಬರುವ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮಂಡಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ (ಅಧಿಕಾರವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಸೂದೆಯನ್ನು (ಬಿಲ್ ) ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು 110 ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ 73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತøತ ತಿದ್ದುಪಡಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 'ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್' ಬದಲಿಗೆ 'ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್', ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 110 ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://rdpr.kar.nic.in/document/rajya_not_09_23_02_16_kan.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404220218/http://rdpr.kar.nic.in/document/rajya_not_09_23_02_16_kan.pdf |url-status=dead }}</ref> *ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಸಂಬಂಧ ಕಾನೂನಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶೇ 50ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ಶೇ 50 ಮೀರಬಾರದು ಎಂದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಆಗಲಿದೆ. ಕಾರಣ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು(16-12-2015 ಪ್ರಜಾವಾಣಿ)2015<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AA%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%B3%E0%B2%BE-%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%B8%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%A6%E0%B2%BF |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306110042/http://www.prajavani.net/article/%e0%b2%aa%e0%b2%82%e0%b2%9a%e0%b2%be%e0%b2%af%e0%b2%bf%e0%b2%a4%e0%b2%bf-%e0%b2%ae%e0%b2%b9%e0%b2%bf%e0%b2%b3%e0%b2%be-%e0%b2%ae%e0%b3%80%e0%b2%b8%e0%b2%b2%e0%b3%81-%e0%b2%ae%e0%b2%b0%e0%b3%81%e0%b2%a8%e0%b2%bf%e0%b2%97%e0%b2%a6%e0%b2%bf |url-status=dead }}</ref> ==2016 ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು== *ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿ ಚುನಾವಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 13 ಮತ್ತು 20ರಂದು ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ 26 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಒಟ್ಟು 922 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 175 ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ 3884 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 15 ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ 15 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಜಯಪುರ, ಬೀದರ್, ರಾಯಚೂರು ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ 4 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ 26 ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ' *ಮೊದಲ ಹಂತ : ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ, ಕೋಲಾರ, ರಾಮನಗರ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ತುಮಕೂರು, ಕಾರವಾರ, ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತ : ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ, ಮಂಡ್ಯ, ಯಾದಗಿರಿ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ 4 ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ. 4 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಇಲ್ಲ; ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ, ರಾಯಚೂರು, ಬೀದರ್ ಹಾಗೂ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>http://kannada.oneindia.com/news/karnataka/taluk-and-zilla-panchayat-election-schedule-2016-100198.html</ref> *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2016]] ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್]] *[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]] *[[:en:Panchayati raj (India)|Panchayati raj (India)]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಆಧಾರ== *(GOOGLE SEARCH):History of Rural Local Governance in Karnataka:([[chapter-iii panchayati raj – a historical perspective - Shodhganga]][http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/2392/11/11_chapter%203.pdf] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ|.]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] 60y1mu7yds9xinaqew59hhfee2smbun 0 82589 1373462 1336154 2026-05-15T15:54:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373462 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Accenture-logo.png|thumb]] '''ಅಸೆಂಚರ್''' ಪಿ.ಎಲ್.ಸಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.accenture.com/us-en/company |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2016-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011175233/https://www.accenture.com/us-en/company |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕಾರ್ಯಾನಿಲಯವು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ, ಡುಬ್ಲಿನ್ನಲ್ಲಿ ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಿಂದ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ದ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಅಸೆಂಚರ್ ಕಂಪನಿಯು ೧೨೦ ದೇಶಗಳ ೨೦೦ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ೩೭೩೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಶೇಕಡ $೩೧.೦ ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡರೆ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಅಸೆಂಚರ್ ಕಂಪನಿಯು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ೧,೩೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, US ನಲ್ಲಿ ೬೦,೦೦೦ ಹಾಗೂ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಉಧ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಅಸೆಂಚರಿನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೧೦೦ರಲ್ಲಿ ೯೪ ಹಾಗೂ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೫೦೦ರಲ್ಲಿ ೮೦% ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸೆಂಚರಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಈಕ್ವಿಟಿತಯು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಎ.ಪಿ.ನ್ ಚಿಹ್ನೆಯಡಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೧ರಂದು ಎಸ್&ಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅಸೆಂಚರ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವೆಗಳು ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಅಸೆಂಚರ್ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ವಿಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಟುಕಿ ರಾಜ್ಯದ, ಲೂಯಿಸ್ವಿಲ್ಲೆಯ ಅಪ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಕಂಪ್ಯುಟರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಧೆಯು ಯು.ಯಎನ್.ಐ.ವಿ.ಎ.ಸಿ. ಐ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಂಟರ್ ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಜಿ.ಇ ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. U.S ನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಮೊದಲನೆಯಾ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಬಳಕೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಲಹಾ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ, ಜೋಸೆಫ್ ಗಿಲ್ಕ್ಖಾಫ್ ರವರು ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ '''ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು''' ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಸೊಸೈಟೆ ಕೋಆಪರೆಟಿವ್(ಎ.ಡ್ಬ್ಯು.ಎಸ್.ಸಿ)ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾದವು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ತನ್ನ ಲಾಭದ ೧೫% ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ನವರಿಗೆ ಕೊಡುತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಅಸಮಧಾನಗೊಂಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್, ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಉದ್ಯಮ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್(ಎ.ಎ.ಬಿ.ಸಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಲಹಾ ಸೇವಾ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಪೈಪೋಟಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ, ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಎ.ಡ್ಬ್ಲು.ಸ್.ಸಿ. ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಹಕ್ಕು ಈ ವಿವಾದ ಬಂದಿತು. ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ರವರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೫% ವರ್ಗಾವಣೆ ಪಾವತಿ ಕೊಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಚೇಂಬರ್ ಜೊತೆ ವಾದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಎ.ಡ್ಬ್ಯು.ಎಸ್.ಸಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾರಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದರು. ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಘಟಕದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ನವರು ಬರವಸೆ ನೀಡಿದ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು (ನಂತರ $೧.೨ ಬಿಲಿಯನ್) ಆರ್ಥರ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಗೆ ನೀಡಿದರು ಆನಂತರ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಘಟಕದ ಪರಿಣಮವಾಗಿ ಅಸೆಂಚರ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.informationweek.com/andersen-consulting-changing-name-to-accenture-/d/d-id/1009400 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919193009/http://www.informationweek.com/andersen-consulting-changing-name-to-accenture-/d/d-id/1009400 |date=2016-09-19 }}?</ref> ==ಅಸೆಂಚರಿನ ಹುಟ್ಟು== ೧ ಜನವರಿ ೨೦೦೧ ರಂದು ಆಂಡರ್ಸನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ನವರು "ಅಸೆಂಚರ್" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಅಸೆಂಚರ್ ಎಂಬ ಪದವು "ಅಸೆಂತ್ ಆನ್ ದಿ ಫ಼ೂಚರ್" ("ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆ") ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೆ ಕಛೇರಿಯ, ಓಸ್ಲೋ ಕಂಪನಿಯ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಯಾದ ''ಕಿಮ್ ಪೀಟರ್ಸನ್'' ರವರು ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ "ಅಸೆಂಚರ್" ಎಂದು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅಸೆಂಚರ್ ಹೆಸರು ಜಾಗತಿಕ ಸಲಹಾ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಎಂದು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಅಸೆಂಚರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ೧೯ ಜುಲೈ ೨೦೦೧ ರಂದು, ಅಸೆಂಚರ್ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಯನ್ನು (ಐ.ಪಿ.ಓ) ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗ $೧೪.೫೦ ಬೆಲೆಯನ್ನಾಗಿಸಿ,<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2001/07/19/deals/accenture/index.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110185559/http://money.cnn.com/2001/07/19/deals/accenture/index.htm |url-status=dead }}</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ನಲ್ಲಿ (ಎನ್ವೈಎಸ್ಇ) ನೀಡಿತು. ಗೋಲ್ಡ್ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೋರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರು ಮಾರಾಟ ಒಪ್ಪಂದರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಸೆಂಚರ್ ಸ್ಟಾಕ್ ದಿನವನ್ನು $೧೫.೧೭ ನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ $೧೫.೧೫ನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಐ.ಪಿ.ಒ ಮೊದಲ ದಿನ, ಅಸೆಂಚರ್ ಸುಮಾರು $೧.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜನರಲ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಆಫೀಸ್ (ಜಿ.ಎ.ಒ), ಅಸೆಂಚರ್ ನನ್ನು ತೆರಿಗೆ ಧಾಮವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಫೆಡರಲ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಅಸೆಂಚರ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಧಾಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಘಟಿತದ ಮೊದಲು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ವುಳಿದ ಮೂರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದೇಶದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. ವಿಮರ್ಶಕರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಸಿ.ಎನ್.ಎನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ''ಲೌ ಡಾಬ್ಸ್'' ರವರು, ಅಸೆಂಚರ್ ರನ್ನು ಒಂದು ಯು.ಎಸ್- ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ಯು.ಎಸ್ ಈನ ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸುವ ಕೆಲಸದಿಂದ, ಅಸೆಂಚರನ್ನು ಬರ್ಮುಡಾದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸುವ ನಿರ್ದಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ವತಃ ಜಿ.ಎ.ಒ. ಅಸೆಂಚರನ್ನು ಯು.ಎಸ್. ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಸೆಂಚರ್ ಸ್ವಿಸ್ ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟಿಂಗ್ ಘಟಕದ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಸರಣಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಪಾಲುದಾರರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ==ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು== ಅಸೆಂಚರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಯು ವ್ಯಾಪಾರದ ತಂತ್ರ ಗಳ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಂತ್ರ ಗಳ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಂತ್ರ ಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸೆಂಚರ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಲಹಾ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸೆಂಚರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸೆಂಚರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ, ವಿತರಣೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸೆಂಚರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸೇವೆಯು ಒಂದು "ಒಂದು ಸೇವೆ ಹಾಗೆ" ಮಾದರಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ, ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು, ಮೇಘ ಸೇವೆಗಳು, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸರ್ವಿಸ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳು" ಎಂಬಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯವಹಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ,ಟಾಪ್ ೫೦ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಚರ್ ತನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಟಾಪ್ ೯ ನೇ ಸ್ಧಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಟಾಪ್ ೫೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಚರ್ ನನ್ನು ಅದರ ವೈವಿದ್ಯತೆಗೆ ಟಾಪ್ ೯ನೇ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೈವರ್ಸಿತಿ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಇಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಟಾಪ್ ೫೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಚರ್ ನನ್ನು ಅದರ ವೈವಿದ್ಯತೆಗೆ ಟಾಪ್ ೧೨ನೇ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೈವರ್ಸಿತಿ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಇಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.diversityinc.com/accenture/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2016-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926181334/http://www.diversityinc.com/accenture/ |url-status=dead }}</ref>. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಅಸೆಂಚರ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೨೦೦೦ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೩೩೯ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ಟಾಪ್ ೫೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಚರ್ ನನ್ನು ಅದರ ವೈವಿದ್ಯತೆಗೆ ಟಾಪ್ ೧೫ನೇ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೈವರ್ಸಿತಿ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಇಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.೨೦೧೫ ಬ್ರಲ್ಲಿ, ಅಸೆಂಚರ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೩೨೨ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅಸೆಂಚರ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೫೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಂ. ೩೭೪ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://beta.fortune.com/global500 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910203146/http://beta.fortune.com/global500 |url-status=dead }}</ref>.೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಟಾಪ್ ೫೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಚರ್ ನನ್ನು ಅದರ ವೈವಿದ್ಯತೆಗೆ ಟಾಪ್ ೧೫ನೇ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೈವರ್ಸಿತಿ ಐ.ಎನ್.ಸಿ ಇಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅಸೆಂಚರ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಂ ೨೮೯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] rz5xzwc79vt5edk372n5c0h9ubbw75p 0 84258 1373492 1339348 2026-05-16T03:05:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373492 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಲ್. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ | image = Narayana_Reddy_Agri.jpg | image_size = | caption = ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿಯವರು | native_name = ನಾರಾಯಣ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1935|09|18}} | birth_place = | death_date = {{death date and age|2019|01|14|1935|09|18}} | nationality = ಭಾರತ | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = ಸಾವಯವ/ಸಹಜ ಕೃಷಿ | home_town = | title = | spouse = | children = | mother = | father = | awards = [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | honours = }} '''ಎಲ್. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿಯವರು''' [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ|ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರುವಂತಹ ಪ್ರಗತಿಪರ ರೈತ ಮತ್ತು ಕೃಷಿತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು<ref>[http://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/mandya/-/articleshow/45873757.cms ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ಸುದ್ದಿಲೋಕ], ಜನವರಿ ೧೩, ೨೦೧೫</ref>. ಇವರು ಕೃಷಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] ಸಮೀಪದ ಸೋರಹುಣಸೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಇವರು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ '[[ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'ಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಜೀವನ== ಸೋರಹುಣಸೆ ಗ್ರಾಮದ ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೫. ತಂದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಯ್ಯ ರೆಡ್ಡಿ, ತಾಯಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮ. ಹೆಂಡತಿ ಸರೋಜಮ್ಮ. ಮಕ್ಕಳು ಮಂಜುನಾಥ, ನಿತ್ಯಾನಂದ ಮತ್ತು ಸಾಯಿನಾಥ. ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ. ವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book|title=ನೆಲದೊಡಲ ಚಿಗುರು|publisher=ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|location=ಬೆಂಗಳೂರು|isbn=81-8467-331-0}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವಗಳು== * ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ 'ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' (೨೦೦೪) * [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೧೯೯೪) * ತಾಲ್ಲೂಕು, ಜಿಲ್ಲಾ, ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಸಾಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೭, ೭೮, ೭೯) * ಎಚ್. ಡಿ. ಚೌಡಯ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪) * ಡಾ|| ಆರ್. ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೧) ==ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು== * ೧೧ನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು * 'ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್' ಸದಸ್ಯರು * ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು * ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ * ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಲಹಾಲೋಚನ ಕೇಂದ್ರದ ಸದಸ್ಯರು * ಹುಲಿಕೋಟೆ ಎಚ್.ಕೆ.ಪಾಟೀಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಕೋಲೆ ಶಾಲೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಟ್ರಸ್ಟಿ ==ನಿಧನ== ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ೧೪ಜನವರಿ೨೦೧೯ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೩ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://kannada.oneindia.com/news/bangalore/nadoja-great-farmer-narayana-reddy-passes-away-158162.html ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕ, ನಾಡೋಜ ಎಲ್ ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ ನಿಧನ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ</ref><ref>[https://m.vijaykarnataka.com/district/bengalururural/organic-agriculturist-narayana-reddy-passes-away/articleshow/67521808.cms ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕ ನಾರಾಯಣರೆಡ್ಡಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು/ಆಕರಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://indiatoday.intoday.in/story/narayana-reddy-is-no-small-ordinary-farmer/1/307054.html Organic matter, Narayana Reddy is no small ordinary farmer-Saritha Rai-January 7, 2013 |] *[http://www.agriculturesnetwork.org/magazines/india/greening-the-economy/green-farming The Narayana Reddy Column - Green farming] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118020027/http://www.agriculturesnetwork.org/magazines/india/greening-the-economy/green-farming |date=2016-11-18 }} *[https://sampada.net/%E2%80%9C%E0%B2%92%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%B0%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%82-%E0%B2%92%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86-%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%A8%E0%B3%81-%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E2%80%9D-%E2%80%93%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3-%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%A1%E0%B2%BF/47433 “ಒಂದ್ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ರೂ ಒಂದೆಕ್ರೆ ಜಮೀನು ಸಿಗಲ್ಲ” –ಎಲ್.ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419054418/https://sampada.net/%E2%80%9C%E0%B2%92%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%B0%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF-%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%82-%E0%B2%92%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86-%E0%B2%9C%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%A8%E0%B3%81-%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E2%80%9D-%E2%80%93%E0%B2%8E%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%A3-%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%A1%E0%B2%BF/47433 |date=2021-04-19 }} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== *ಪು: '''ಈ ಭೂಮಿ ಈ ಸಸ್ಯ''' - ಡಾ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಕೃಷಿ ವಿಚಾರಗಳು, ''ನಿರೂಪಣೆ: ಬಂದಗದ್ದೆ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ,'' ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೯ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೫ ಜನನ]] 1y8yd1ix5b2yz2mcsjlx6abvdnvoabj 0 84658 1373539 1341727 2026-05-16T10:28:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373539 wikitext text/x-wiki ''ಕಸೂರ್'' ಒಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ '''[[ಲಾಹೋರ್]]''' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಟ್ಟಣ.ಈ ಪಟ್ಟಣವು '''ಬೀಯಾಸ್''' ನದಿಯ ಹಳೆಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಲಾಹೋರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ 34 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಭಾರತ]]ದ ಅಮೃತಸರ ಮತ್ತು ಫಿರೋಪುರಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಖೆಮ್ ಕರನ್ ಮತ್ತು ಹುಸೇನಿವಾಲ ಇದರ ಎದುರಿಗೆ ಗಡಿಯಾಚೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು. ಕಸೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 74,546 (1961).ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ (26) ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು 4 ಚ.ಮೈ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಲಾಹೋರ್-ಕರಾಚಿ ಮುಖ್ಯ ರೈಲುಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಕಸೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಕಸೂರ್ ಒಂದು ಉಣ್ಣೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆ, ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವುದು, ಹತ್ತಿ ನೂಲ್ಗೆ ನೇಯ್ಗೆ ಎಂಬ ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ.. ==ಕಸೂರ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಇತಿಹಾಸ==  [[ಶ್ರೀರಾಮ]]ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಲವಕುಶರ ಪೈಕಿ ಕುಶನಿಂದ ಕಸೂರು ಲವನಿಂದ ಲಾಹೋರು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದೆಂದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ೭ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಹುಯನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಸೂರ್ ಒಂದೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜೆ.ಡಿ. ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈಗಿನ ಕಸೂರಿನ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ರಜಪೂತರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಿತ್ತೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಾರಂಭವಾದ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಕಸೂರಿನ ಹೆಸರು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಾಬರನ ಕಾಲದಲ್ಲೋ ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲದಲ್ಲೋ ಸಿಂಧೂನದಿಯ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಯಿಂದ ಪಠಾಣರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿರಬೇಕೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಗಲೇ ಇದರ ಹೆಸರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದದ್ದು. ಸಿಖ್ಖರು ಪ್ರಬಲರಾದ ಮೇಲೆ ಇದು ರಣಜಿತಸಿಂಗನಿಗೆ ಅಧೀನವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-28 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225105128/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf%20 |url-status=dead }}</ref><ref name="citykasur.tripod.com">{{Cite web |url=http://citykasur.tripod.com/citynetcafe/id12.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-28 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402170519/http://citykasur.tripod.com/citynetcafe/id12.html |url-status=dead }}</ref> ==ಭಾಷೆ== ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆ ಉರ್ದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನವರು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-28 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225105128/http://www.pbs.gov.pk/sites/default/files//tables/POPULATION%20SIZE%20AND%20GROWTH%20OF%20MAJOR%20CITIES.pdf%20 |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== * ಬುಲ್ಲೇಶ್ ಷಾ, ಸೂಫಿ ಸಂತ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕವಿ * ಹಫೀಜ್ ಗುಲಾಂ ಮುರ್ತಜ,ಬುಲ್ಲೇಶ್ ಷಾ ಮತ್ತು ವಾರಿಸ್ ಶಾಹ್ ಶಿಕ್ಷಕ * ನೂರ್ ಜಹಾನ್, ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿ * ಬಾಸಿತ್ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಶೇಖ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ * ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮಲಿಕ್ ಮೆರಜ್ ಖಾಲಿದ್ ಮಾಜಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ * ಅಹ್ಮದ್ ರಾಜಾ ಖಾನ್ ಕಸುರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ * ಇರ್ಷಾದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಹಕ್ಕಾನಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ಬರಹಗಾರ * ಫೂಲ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್, ರಾಜಕಾರಣಿ * ರಾಣಾ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಖಾನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಪೀಕರ್ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ<ref name="citykasur.tripod.com"/> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] 0g0ewo89r3j32zqgkk2z2yjobetosf0 0 86621 1373540 1341748 2026-05-16T10:33:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373540 wikitext text/x-wiki [[File:Gadgil Commission Report.jpg|thumb|320px|right|ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗೆಗೆ 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2011ರ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ವರದಿಯ ಮುಖಪುಟ (Gadgil Commission Report)]] *'''"ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ 2 ರಿಂದ 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. "ಭೂಮಿಯ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಮಾನವನ ದುರಾಸೆಯನ್ನಲ್ಲ "''' - ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಗಾಂಧೀಜಿ). *ಈಗ ಮಾನವನ ಬದುಕಿಗೆ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಅತಿ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯ.<ref>[http://www.civilserviceindia.com/subject/Essay/kasturirangan-panel-report-on-western-ghats.html Kasturirangan Panel Report on Western Ghats,Arushi Agarwa Discuss;]</ref> *ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಒಂದು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿ, [[ಗುಜರಾತ್]] ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಒಟ್ಟು 1,64, 280 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 59.940 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ.(36.49%)<ref>[http://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/chikkamagaluru/-/articleshow/34491886.cms ೨-೫-೨೦೧೪;ವಿರೋಧ ಲೆಕ್ಕಸದೆ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿದ ಸರ್ಕಾರ]</ref> ==ಮಾದವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್‍ರ ವರದಿ== *ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾದವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್‍ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರದಿ ಕೊಡಲು ಕೆಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿತು. ಅವರು ದಿ 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. *ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ 94-97% ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳವಾಗ ಅದು ಅಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೆಡಿಸದಿರುವ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೆಕೆಂದು ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ತೋಟಗಳೂ, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ, ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಪ್ರದೇಶದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಮಿಟಿಯ ಆಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುಬಾರದು, ಈ ಪ್ರದೇಶ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೂಲಕ್ಷಣ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಕಾಳಜಿ, ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸಹ ಇವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. *ಈ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯು ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಅದು ಎದುರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಇದು ವಾಸತ್ವಸ್ಥತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸದೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಶಿಫಾರಸು ಕಾರಣ ಆಗುವ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟ ದ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ==ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ== *ಗುಜರಾತಿನ ತಪತಿನದಿ ಮೂಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಮಹಾರಾಷ್ರ, ಗೋವಾ,ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮರಿವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಇದರವಿಸ್ತೀರ್ಣ 164280 ಚ,ಕಿಮೀ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿ, ಉತ್ತರಕನ್ನಡ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಉಡುಪಿ, ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಚಾಮರಾಜ ನಗರದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ 44,448 ಚ,ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 20,668 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶ ವೆದಿ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ (ಇಎಸ್ ಎ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದು. ಇದು 1573 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು 850 ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದೆ. ==ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿ== {{Quote_box| width=23em|align=|right|quote= <center>'''ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಪರಿಚಯ''' </center> *ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ (ಸ್ಥಳ:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಕೇರಳ; ಜನನ: 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940) * 1994 ರಿಂದ 2003 ರ ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ದ ನೇತೃತ್ವ; ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ. *ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯ; (ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ, 2003-2009). *ಈಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯ. *ಅಧ್ಯಕ್ಷರು - ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ. .}} * ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು , 2013 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಇತರ 10 ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯ ಜೊತೆ, ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಈ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.civilserviceindia.com/subject/Essay/kasturirangan-panel-report-on-western-ghats.html Kasturirangan Panel Report on Western Ghats;Arushi Agarwal]</ref> ===ವರದಿಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು=== *ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್‍ಸಮಿತಿ ಗುರುತಿಸಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 59,949 ಸಾವಿರ ಚ,ಕಿ.ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶ (36.49%) ಇಕೋಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ಏರಿಯಾ(ಇಎಸ್ ಎ) ಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ನಿರ್ಭಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕ್ವಾರಿ, ಮರಳುಗಾರಿಕೆ ಪರಿಸರ ವಿರೋಧಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್, ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾರೀತಿಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮುಂದಿನ 5 ವರ್ಷ ಮುಗಿತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. 20,000 ಚ,ಮೀ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಎಸ್ ಎನಿಂದ 10ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಕಾಮಗಾರಿ ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸಭೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಈಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟು, ಕಲ್ಲು, ರಸಾಯನಿಕ ಬಳಸಲು, ಜನವಸತಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/chikkamagaluru/-/articleshow/34491886.cms</ref> ==ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ== *ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲ ಯವು ಫೆ.27 ರಂದು ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ 1553ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳ 20,668 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ(ಇಎಸ್ಎ-Ecologically Sensitive Area (ESA) zones)ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವೂ ಇಎಸ್ಎ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಮ್ಯಾಪ್ಸಹಿತ ವಿಸೃತ ವರದಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಇದೆ...<ref>{{Cite web |url=http://www.moef.gov.in/sites/default/files/1%20HLWG-Report-Part-1_0.pdf |title=report of the high level working group on western ghats - Ministry of |access-date=2017-04-08 |archive-date=2016-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020024830/http://www.moef.gov.in/sites/default/files/1%20HLWG-Report-Part-1_0.pdf |url-status=dead }}</ref> *ಈ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಒಕ್ಕೆಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಲ್ಲ. ರಸ್ತೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಲ್ಲ. *ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರಾವರಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ==ಪರಿಣಾಮಗಳು== *ಡಾ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವಲಯವೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. '''ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.''' ಅಲ್ಲದೆ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಒಕ್ಕೆಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರಾವರಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. *ಡಾ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ 62 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಬೆಳಗಾವಿ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆಯ 21, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು 27, ಕೊಪ್ಪ 32, ಮೂಡಗೆರೆ 27, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ 35, ಶೃಂಗೇರಿ 26, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿ 23, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆಯ 11, ವಿರಾಜಪೇಟೆಯ 21, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಲೂರು 1, ಸಕಲೇಶಪುರ 34, ದ.ಕನ್ನಡದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ 17, ಪುತ್ತೂರು 11, ಸುಳ್ಯ 18, ಉ.ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಂಕೋಲಾ 43, ಭಟ್ಕಳ 28, ಹೊನ್ನಾವರ 44, ಜೋಯ್ಡಾ 110, ಕಾರವಾರ 39, ಕುಮ್ಟಾ 43, ಸಿದ್ದಾಪುರ 107, ಸಿರಸಿ 125, ಯಲ್ಲಾಪುರ 87, ಮೈಸೂರಿನ ಎಚ್.ಡಿ.ಕೋಟೆ 62, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಹೊಸನಗರ 126, ಸಾಗರ 134, ಶಿಕಾರಿಪುರ 12, ಶಿವಮೊಗ್ಗ 66, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ 146, ಉಡುಪಿಯ ಕಾರ್ಕಳ 13, ಕುಂದಾಪುರದ 24 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="ref1" /> ==ಸಮಸ್ಯೆ== *ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು 2014ರ ಮಾ.10ರಂದು. ನಂತರ ಎರಡನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು 2015ರ ಸೆ.4ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಮೂರನೇ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು 2017ರ ಫೆ.27ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸರ್ಕಾರ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜನವಿರೋಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು 545 ದಿನಗಳ ಗಡುವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹೊಸ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದು, ಜನತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಬಿ.ರಮಾನಾಥ ರೈ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[File:Shola Grasslands and forests in the Kudremukh National Park, Western Ghats, Karnataka.jpg|320px|right|thumb|ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (Shola Grasslands and forests in the Kudremukh National Park, Western Ghats, Karnataka)]] ==ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಗೆ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಪರ== *ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಕಲ್ಕುಳಿ ವಿಠಲ ಹೆಗಡೆಯವರೇ ವಿರೋದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಮಲೆನಾಡ ರೈತರು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು, ಗಿರಿಜನರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಸರ್ಕಾರ ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್‌ ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಅಲ್ಲಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲು ಹೊರಟಿದೆ’ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/20/478796.html ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;20 Mar, 2017]</ref> *ಇಲ್ಲಿನ ಮಲೆನಾಡು ರೈತ ಹಾಗೂ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟ ವೇದಿಕೆ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ಜಾರಿ ವಿರೋಧಿಸಿ '''ಹೊಳೆಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಸಾಗರದವರೆಗೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ''' ೫-೪ ೨೦೧೭ ಬುಧವಾರ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರ ಸಹಮತವಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ಶರಾವತಿ ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನ ಸಾಕಷ್ಟು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು',ಧರ್ಮದರ್ಶಿ ರಾಮಪ್ಪ ಹೇಳಿದರು *ಮಲೆನಾಡು ರೈತ ಹಾಗೂ ಕೂಲಿಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟ ವೇದಿಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹಕ್ರೆ ಮಾತನಾಡಿ, ‘ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಅತಂತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ’ ಎಂದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/06/482254.html ಹೊಳೆಬಾಗಿಲು–ಸಾಗರ ಪಾದಯಾತ್ರೆ;‘ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ಮಲೆನಾಡಿಗೆ ಮಾರಕ’;6 Apr, 2017]</ref> *ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡದೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತಕರಾರು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಿದೆ.<ref name="ref1">[http://www.justkannada.in/kasturirangan-panel-report-western-ghatsgovt-karnataka/ ಡಾ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸದಿರಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧಾರ: ಶೀಘ್ರವೇ ತಕರಾರು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ವರದಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಬೇಕು=== *ಪತ್ರಿಕಾ ಭವನದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ‘ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಡಾ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಏನು? -ಎತ್ತ?’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ಮಲೆನಾಡಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಏಕೆ ಬೇಕು?’ ಪರಿಸರವಾದಿ ಅಖಿಲೇಶ್ ಚಿಪ್ಪಳಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. *‘ನೆಲ-ಜಲ ಉಳಿಸುವುದು ಪ್ರತಿ ಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು’ ಎಂದರು. *‘ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ದೂರಾಲೋಚನೆ ಕೊರತೆಯ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗುವಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲ. ಜೀವಚರಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿ ಯಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ಕೈಬಿಟ್ಟರೂ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ಜಾರಿಗಾದರೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ====‘ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ ಏಕೆ ಬೇಡ?’==== *ಈ ವರದಿ ರೂಪಿಸಿರುವುದರಲ್ಲೇ ದೋಷವಿದೆ. ಇದು ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲ. ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬೇಸರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ‘ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ವರದಿ. ಈ ವರದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡರೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ಹಾಗೂ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧಿಸಬೇಕು ಎಂದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಕಾನೂನುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕೂಗೆಬ್ಬಿಸಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ದವರೇ ಮಲೆನಾಡಿಗರು. ಇಂದಿಗೂ ಅರಣ್ಯ ಉಳಿದಿರುವುದು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗ ಳಿಂದಲೇ ಹೊರತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ’ ಎಂದರು ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಹುಲ್ಕೋಡು,<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/08/482714.html ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಚರ್ಚೆ ಅಗತ್ಯ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;8 Apr, 2017]</ref> ==ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಸಾರಾಂಶ== * ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ. ಇರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮುಚ್ಚಲು 5 ವರ್ಷ ಕಾಲಾವಕಾಶ. * ಕೆಂಪು ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ. ಕಿತ್ತಳೆ ವಲಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಹಣ್ಣು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ. * 20 ಸಾವಿರ ಚದರ ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವಿಸ್ತಾರದ ಬಡಾವಣೆ, ಟೌನ್ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ. * ಉಷ್ಣ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ. * ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶೇ.30 ಜೀವಿ ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ಹರಿವಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ನದಿಯ ಹರಿವು, ಅರಣ್ಯ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ, ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಬಳಿಕವೇ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ. ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ== *ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ 600ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಕರಡು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಜಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಸ್ತೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ವಣಕ್ಕೂ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಲಿದೆ. ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುವ ಆತಂಕ ಕಾಡಿದೆ. ಕಾರವಾರ ತಾಲೂಕಿನ 43, ಭಟ್ಕಳದ 26, ಅಂಕೋಲಾದ 43, ಹೊನ್ನಾವರದ 44, ಜೊಯಿಡಾದ 96, ಶಿರಸಿಯ 123, ಸಿದ್ದಾಪುರದ 103, ಯಲ್ಲಾಪುರದ 88. ಕುಮಟಾದ 36 ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈಗ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ 1553 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕವುಂಠಾಗಿದೆ *ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಮರಗಳಂತೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವ ಮಲೆನಾಡಿಗರ ಬದುಕನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಕರ್ನಅಟಕದ ಕಂದಅಯ ಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ==ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ವಿವರ== *[[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಹಳ್ಳಿಗಳು:ರಾಜ್ಯದ 1553 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳು {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.ಸಂ. || ಜಿಲ್ಲೆ || ಹಳ್ಳಿಗಳು |-bgcolor="#ffcccc" | 1 || [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] || 607 |- | 2 || [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] || 470 |-bgcolor="#ffcccc" | 3 || ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, || 143 |- | 4 || ಬೆಳಗಾವಿ || 72 |-bgcolor="#ffcccc" | 5 || ಮೈಸೂರು || 56 |- | 6 || [[ಕೊಡಗು]] || 55 |-bgcolor="#ffcccc" | 7 || [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] || 48 |- | 8 || [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] || 40 |-bgcolor="#ffcccc" | 9 || [[ಹಾಸನ]] || 38 |- | 10 || [[ಚಾಮರಾಜನಗರ]] || 24 |- |} <ref>{{Cite web |url=http://vijayavani.net/%E0%B2%AA%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%98%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%89%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |title=Friday, 7th April 2017;ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಉರುಳು;Saturday, 04.03.2017,;ವಿಜಯವಾಣಿ ಸುದ್ದಿಜಾಲ |access-date=2017-04-07 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803105111/http://vijayavani.net/%E0%B2%AA%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%98%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%89%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |url-status=dead }}</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಎತ್ತಿನಹೊಳೆಯ ತಿರುವು ಯೋಜನೆ]] *[[:en:Gadgil Committee|Gadgil Committee]] * ಪರ-ವಿರೋಧ:;[http://int.search.myway.com/search/GGmain.jhtml?searchfor=%E0%B2%95%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A8%E0%B3%8D+%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B2%BF++%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%95%E0%B3%81+&n=783975b6&p2=%5ECAM%5Exdm105%5ES20164%5Ein&ptb=B949E748-B70A-48B0-B36B-2A2278708FB6&qs=&si=32327956684&ss=sub&st=tab&trs=wtt&tpr=sbt&ts=1491667797070]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/20/485621.html ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ;ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್‌ ವರದಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;20 Apr, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420180457/http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/20/485621.html |date=2017-04-20 }} ==ಹೆಚ್ಚನ ವಿವರ== *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/kodagu-kerala-floods-how-save-573050.html ಸುದೀರ್ಘ ಬರಹ: ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?;ಮೋಹನ್ ತಲಕಾಲುಕೊಪ್ಪ: 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018,] *[https://www.slideshare.net/MohanGS2/prof-madhav-gadgils-report-kannada ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ] *https://www.slideshare.net/MohanGS2/kasturi-rangans-report-kannada ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ] *[https://www.slideshare.net/MohanGS2/western-ghats-task-force-report ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ವರದಿ] ===ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ=== * ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್): [http://www.moef.nic.in/downloads/public-information/wg-23052012.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160113105228/http://www.moef.nic.in/downloads/public-information/wg-23052012.pdf |date=2016-01-13 }} * ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಭಾಗ 1: [http://www.moef.gov.in/sites/default/files/1%20HLWG-Report-Part-1_0.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161020024830/http://www.moef.gov.in/sites/default/files/1%20HLWG-Report-Part-1_0.pdf |date=2016-10-20 }} * ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಭಾಗ 2: [http://envfor.nic.in/sites/default/files/HLWG-Report-Part-2.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130814161804/http://envfor.nic.in/sites/default/files/HLWG-Report-Part-2.pdf |date=2013-08-14 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] l6llr27mjcyibv961kgqdnf242bgdzd 0 92131 1373480 1338857 2026-05-16T00:49:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373480 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{Fossil range | Early Cambrian|Recent}}<ref name=Zhang>{{cite journal|last1=Zhang|first1=Zhifei|title=A sclerite-bearing stem group entoproct from the early Cambrian and its implications|journal=Scientific Reports|date=January 2013|volume=3|doi=10.1038/srep01066 |doi-access=free |last2=Holmer |first2=Lars E. |last3=Skovsted |first3=Christian B. |last4=Brock |first4=Glenn A. |last5=Budd |first5=Graham E. |last6=Fu |first6=Dongjing |last7=Zhang |first7=Xingliang |last8=Shu |first8=Degan |last9=Han |first9=Jian |last10=Liu |first10=Jianni |last11=Wang |first11=Haizhou |last12=Butler |first12=Aodhán |last13=Li |first13=Guoxiang |page=1066|display-authors=1 |pmid=23336066 |pmc=3548229|bibcode=2013NatSR...3E1066Z}}</ref><ref name="Todd1992">{{Cite journal | last1 = Todd | first1 = J. A. | last2 = Taylor | first2 = P. D. | doi = 10.1007/BF01138708 | title = The first fossil entoproct | journal = Naturwissenschaften | volume = 79 | issue = 7 | pages = 311–314 | year = 1992 | bibcode = 1992NW.....79..311T | s2cid = 44229586 }}</ref> | display_parents = 8 | taxon = Entoprocta | authority = [[Hinrich Nitsche|Nitsche]], 1870 | image = Barentsia_ramosa_171739034.jpg | image_caption = ''Barentsia ramosa'' | synonyms = * [[#Names|Kamptozoa]] | subdivision_ranks = Families | subdivision = *[[Barentsiidae]] [incl. Urnatellidae p. p.<ref>{{cite book| last=Schmidt-Rhaesa | first=Andreas | title=Miscellaneous Invertebrates | publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG | date=2018-12-03 | isbn=978-3-11-048841-8 | url=https://books.google.com/books?id=QOR8DwAAQBAJ&pg=PT331&dq=%2522order+Solitaria%2522&hl=sk&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjByZ65srWOAxUz0gIHHTdQB5AQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%2522order%2520Solitaria%2522&f=false | access-date=2025-07-11 | page=}} (Ch. 6.17)</ref>] *[[Loxokalypodidae]] *[[Loxosomatidae]] *[[Pedicellinidae]] *''[[incertae sedis]]'' **†''[[Cotyledion]]'' }} [[ಚಿತ್ರ:Barentsa discreta suzukokemusi02.jpg|320px|thumb|ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟ]] '''ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟ'''- ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಾಗರದ ಜೊಂಡು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು [[ಜೀವಿ]]ಸುವ ಸಣ್ಣಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ''ಸ್ಪಾಂಜ್'' ಮತ್ತು ''ಅಸಿಡಿಯ'' ಪ್ರಾಣಿದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ '''ಚಾಟಿಯಂಥ ಕೊಂಬುಗಳಿರುವುದರಿಂದ''' (''ಟೆಂಟಿಕಲ್'') ಇವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಯೋeóÉೂೀವ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಇವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೆಡಿಸೆಲ್ಲೀನ, ಲಾಕ್ಸೊಸೋಮ, ಅರ್ನಟೆಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ''ಅರ್ನಟೆಲ್ಲ ಗ್ರೇಸಿಲ್ಲಿಸ್'' ([[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]) ''ಅರ್ನಟೆಲ್ಲ ಇಂಡಿಕ'' (ಭಾರತ) ಈ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲೂ ಮಿಕ್ಕವು ಸಾಗರದಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ==ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟಗಳ ಪಾತ್ರೆಯಂಥ ದೇಹ== ''ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟಗಳ''ಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಯಂಥ ದೇಹವನ್ನು, ಹಿಡಿ ಅಥವಾ ತೊಟ್ಟನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ದೇಹಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದರವಿದೆ. ತೊಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿವೆ. ಆ ಕೋಡುಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಕೋಡುಗಳನ್ನೂ ತಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೊರೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದೆ. ಕೋಡುಗಳಿರುವ ತುದಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಳಭಾಗ; ತೊಟ್ಟಿನ ಭಾಗವೇ ಬೆನ್ನು ಅಥವಾ ಮೇಲಿನಭಾಗ. ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯೂಲ್ ಎಂಬ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೋಡುಗಳ ವೃತ್ತದ ನಡುವೆಯಿರುವ ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯೂಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಯೂ ಮಲದ್ವಾರವೂ ಇವೆ. ಕೊಂಬು ಮತ್ತು ''ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು''ಳಿದ ಮಿಕ್ಕ ದೇಹಭಾಗದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಒಂದು ಪೊರೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಒಳಗೆ ಮೇಲ್ತೊಕ್ಕೂ ಇನ್ನು ಒಳಗೆ ಲಂಬಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದಾದ ಪದರವಿದೆ. ದೇಹದೊಳಗೆ ಇರುವ ಪೊಟರೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಿಥ್ಯದೇಹಾವಕಾಶ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲೋಳೆಯಂಥ ದ್ರವ ತುಂಬಿದೆ. ==ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟಗಳ ಜೀವಿಗಳ ಜೀರ್ಣಾಂಗ== ಈ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಾಂಗ U ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ; [[ಬಾಯಿ]], ಅನ್ನನಾಳ, ಜಠರ ಕೋಶ, ಕಿರಿದಾದ [[ಕರುಳು]], ಗುದನಾಳ ಮತ್ತು ಗುದದ್ವಾರಗಳು ಇವುಗಳ ಇತರ ಭಾಗಗಳು. ಜಠರದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರೊಟೊನೆಫ್ರೀಡಿಯ ಎಂಬ ವಿಸರ್ಜನಾಂಗಗಳಿವೆ. ಅವೆರಡೂ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ನಾಳವಾಗಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಜಠರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನರಮುಡಿಯಿದೆ. ಅದರಿಂದ ನರಗಳು ಕೊಂಬುಗಳಿಗೂ ತೊಟ್ಟು, ಜನನಾಂಗ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜನನಾಂಗಗಳೆರಡೂ ಉಂಟು; ಇಂಥ ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಕೋಶದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ವೃಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅವೆರಡರ ನಾಳಗಳೂ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಮತ್ತೆ ಅವೆರಡು ನಾಳಗಳೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ ಭ್ರೂಣದ ಪ್ರಥಮ ಹಂತ ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯೂಲಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಈಜುವ ಡಿಂಭ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು ರೂಪ ಪರಿವರ್ತನೆಹೊಂದಿ ವಯಸ್ಕಜೀವಿಯ ಅಂಗಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಡಿಂಭ ಟ್ರೋಕೊಫೋರ್ ಡಿಂಭವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವುದಾದರೂ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ನಿರ್ಲಿಂಗರೀತಿಯ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಲಾಕ್ಸೊಸೋಮದಲ್ಲಿ ಕೇಲಿಕ್ಸಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊಗ್ಗೆಗಳಂತೆ ಮೂಡಿ ಒಂದೊಂದು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಸ್ವತಂತ್ರಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವಿಯಾದ ಪೆಡಿಸೆಲ್ಲಿನದಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಮೂಡಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಗೋಡೆ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಕನ್ಯಾಸಮೂಹವನ್ನು ಕಾಯಿ ಸಮೂಹದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನೂತನ ಸಮೂಹಜೀವನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಕ್ಟೊಪ್ರಾಕ್ಟದೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದುದು ಉಚಿತವಲ್ಲವೆಂಬುದು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಕ್ಟೊಪ್ರಾಕ್ಟನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ದೇಹಾವಕಾಶವುಂಟು. ಜೊತೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಲದ್ವಾರ ಕೋಡುಗಳ ವೃತ್ತದಿಂದ ಹೊರಗಿದೆ. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕೋಡುಗಳು ಮತ್ತು U ಆಕಾರದ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ಇವು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯಸಾಮ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ. ಈಚೆಗೆ ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಟಿಫೆರದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೋಟಿಫೆರದ ಕಾಲೊತೀಕೇಸಿಯ ಪಂಗಡ ಎಂಟೊಪ್ರಾಕ್ಟಗಳಂತೆ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದು ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *http://www.biologydiscussion.com/animals-2/phylum-entoprocta/phylum-entoprocta-characters-affinities-and-phylogenetic-relationship/32840 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202115228/https://www.biologydiscussion.com/animals-2/phylum-entoprocta/phylum-entoprocta-characters-affinities-and-phylogenetic-relationship/32840 |date=2021-12-02 }} *http://animaldiversity.org/accounts/Entoprocta/ *http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Entoprocta *http://www.sciencedirect.com/topics/page/Entoprocta{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] 9e1dbo1wg2pat2m4eeh4e4xdzeurbhj 0 101708 1373469 1336969 2026-05-15T18:33:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373469 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಆರ್. ರೋಷನ್ ಬೇಗ್ | image = Roshan Baig.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1951|07|15|df=y}} | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಭಾರತ]] | office1 = ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಚಿವರು, ಹಜ್ ಸಚಿವರು | term_start1 = ೦೧ ಜನವರಿ, ೨೦೧೪ | term_end1 = ೩೦ ಮೇ, ೨೦೧೮ | constituency1 = [[ಶಿವಾಜಿ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಶಿವಾಜಿನಗರ]] | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]], [[:en:Janata Party|ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] | spouse = ಸಬಿಹಾ ಫಾತಿಮಾ | children = ೩ | website = http://rroshanbaig.com/ | footnotes = | office2 = [[:en:Karnataka Legislative Assembly|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ]][[:en:Member of Legislative Assembly|ಶಾಸಕ(ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎ)]] | term5 = ೧೯೮೫-೧೯೮೯ | predecessor5 = ಎಂ.ರಘುಪತಿ | successor5 = ಎ.ಕೆ. ಅನಂತ ಕೃಷ್ಣ | constituency5 = [[ಶಿವಾಜಿ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಶಿವಾಜಿನಗರ]] | term2 = ೨೦೦೮ - ೨೦೧೯ | predecessor2 = [[:en:Katta Subramanya Naidu|ಕಟ್ಟಾ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ನಾಯ್ಡು]] | successor2 = [[:en:Arshad Rizwan|ಅರ್ಷದ್ ರಿಜ್ವಾನ್]] | constituency3 = [[:en:Jayamahal (Vidhana Sabha constituency)|ಜಯಮಹಲ್]] | term3 = ೧೯೯೯-೨೦೦೮ | predecessor3 = ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ | successor3 = ''ಸೀಟು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ'' | constituency2 = [[ಶಿವಾಜಿ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಶಿವಾಜಿನಗರ]] | term4 = ೧೯೯೪-೧೯೯೯ | predecessor4 = ಎ.ಕೆ. ಅನಂತ ಕೃಷ್ಣ | successor4 = [[:en:Katta Subramanya Naidu|ಕಟ್ಟಾ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ನಾಯ್ಡು]] | constituency4 = [[ಶಿವಾಜಿ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಶಿವಾಜಿನಗರ]] | office = ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು | termstart = ಜೂನ್ ೧೯೯೬ | termend = ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯ }} '''ಆರ್. ರೋಷನ್ ಬೇಗ್''' ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮಾಜಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.kannadaprabha.com/politics/2023/Mar/21/roshan-baig-all-set-to-join-bjp-489933.html</ref> ಅವರು ''ಅಲ್-ಅಮೀನ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ''ಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೯೯೪ ರವರೆಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೧೯ ರವರೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ೫ ಶಾಸಕ ಅವಧಿಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=2018-05-05 |title=Tracking Shivajinagar MLA, Minister Roshan Baig {{!}} |url=http://bengaluru.citizenmatters.in/shivajinagar-mla-roshan-baig-tracker-2013-2018-24125 |access-date=2019-12-10 |website=Citizen Matters, Bengaluru |language=en-GB}}</ref> ೨೦೧೯ ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ನಂತರ ರೋಷನ್ ಬೇಗ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೧೯ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ನಂತರ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬೇಗ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಅವರ "ದುರಹಂಕಾರ" ಮತ್ತು ದಿನೇಶ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಅವರ "ಅಪಕ್ವತೆ" ಯನ್ನು "ಫ್ಲಾಪ್ ಶೋ" ಗೆ ಕಾರಣವೆಂಗೂಗೂದು ರೋಷನ್ ಬೇಗ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |title=Congress suspends Karnataka leader Roshan Baig for anti-party activities |work=India Today |agency=Ist |url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-congress-leader-roshan-baig-suspended-1551522-2019-06-18}}</ref> ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ|ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ]] ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿನಗರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ ಏಳು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆ|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿನಗರವು ೪ ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅವರ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಗ್ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ೮ ನೇ ತರಗತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆರ್. ಸಿ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ [[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://rroshanbaig.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-03 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503055058/https://rroshanbaig.com/ |url-status=dead }}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅಬ್ದುಲ್ ಸಮದ್ ಸಿದ್ದಿಕಿ ಅವರನ್ನು ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದರು. ಅವರು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ೮ ನೇ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಆ ಪಕ್ಷದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. [[ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಮುಖವಾಗಿ, ಅವರನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಶೇ.೯೯ರಷ್ಟು ಹಾಜರಾತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಬೇಗ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. === ಹುದ್ದೆಗಳು === * ಗೃಹ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು (ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ)<ref>{{Cite web |url=https://rroshanbaig.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-03 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503055058/https://rroshanbaig.com/ |url-status=dead }}</ref> * ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹಜ್ ಸಚಿವ<ref>{{Cite web |url=https://rroshanbaig.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-03 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503055058/https://rroshanbaig.com/ |url-status=dead }}</ref> * ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವ * ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಚಿವ<ref>{{Cite web |url=https://rroshanbaig.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-03 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503055058/https://rroshanbaig.com/ |url-status=dead }}</ref> * ಮಾಹಿತಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಹಜ್ ಸಚಿವ * ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಗರ ನಿಗಮಗಳು, ನಗರ ಭೂ ಸಾರಿಗೆ, ಕೆ. ಯು. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಎಸ್. ಡಿ. ಬಿ ಮತ್ತು ಕೆ. ಯು. ಐ. ಡಿ. ಎಫ್. ಸಿ, ಹಜ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಕ್ಫ್ ಸಚಿವರು<ref>{{Cite web |url=https://rroshanbaig.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-03 |archive-date=2024-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503055058/https://rroshanbaig.com/ |url-status=dead }}</ref> * ೮ನೇ, ೧೦ನೇ, ೧೧ನೇ, ೧೨ನೇ, ೧೩ನೇ, ೧೪ನೇ, ೧೫ನೇ ಮತ್ತು ೧೬ನೇ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭೆ|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯರು. <ref>{{Cite news |title=The 15 MLAs who brought down Kumaraswamy government |work=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/galleries/nation/2019/jul/24/the-15-mlas-who-brought-down-kumaraswamy-government-102416.html |access-date=28 July 2019}}</ref> == ವಿವಾದಗಳು == ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ನಕಲಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹು ಕೋಟಿ ನಕಲಿ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ರೆಹಾನ್ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ನಂತರ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಬೇಗ್ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದ ಬೇಗೂರು ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿ ೧.೧ ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಿಯೋನಿಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. === ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಅಮಾನತು === ೨೦೧೯ ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ನಂತರ "ಪಕ್ಷ ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು" ಎಂದು ಕರೆದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ೨೦೧೯ರ ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ರೋಷನ್ ಬೇಗ್ ಅವರನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತು. ರೋಷನ್ ಬೇಾಗ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] ಅವರ "ದುರಹಂಕಾರ" ಮತ್ತು ದಿನೇಶ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಅವರ "ಅಪ್ರಬುದ್ಧತೆ" "ವಿಫಲ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.<ref name="IT2019">{{Cite web |title=Congress suspends Karnataka leader Roshan Baig for anti-party activities |url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-congress-leader-roshan-baig-suspended-1551522-2019-06-18 |access-date=2019-06-18 |website=India Today}}</ref> ಬೇಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ವೈಮನಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ದಿನೇಶ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಅವರು ಐ ಮಾನಿಟರಿ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಗ್ ಅವರ ಬಂಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಪಕ್ಷದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.<ref name="IT2019" /> == ಗೌರವಗಳು == ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಏಷ್ಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ & ಟೆಲಿವಿಷನ್ನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] fj1irx3hjiqyyj1hzohuojsyhr85ps5 0 110105 1373538 1341602 2026-05-16T10:09:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373538 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Ensete superbum.jpg |image_caption = ''Ensete superbum'' at the [[United States Botanic Garden]] |genus = Ensete |species = superbum |authority = Roxb. (1814)<ref>Roxburgh, W. (1814) Hortus Bengalensis 19: 19</ref> | synonyms = ''Musa superba'' <small>[[William Roxburgh|Roxb.]]</small> }} [[File:ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ.jpg|thumb|ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ]] [[File:Bahuja (Sanskrit- बहुजा) (3822953235).jpg|thumb]] '''ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ''' ಔಷಧೀಯ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಎನ್ಸೆಟೆ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ಸಸ್ಯ]]. ಬಾಳೆ ಗಿಡದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮೂಸ,ಎನ್ಸೆಟೆ ಮತ್ತು ಮುಸೆಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಯು ಬೀಜದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ [[ಕಾಂಡ|ಕಾಂಡಗಳು]] ಒರಟಾಗಿ ದಪ್ಪವಿರುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲು ಬಾಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಉಪಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಇವು [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sampada.net/%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%82-%E0%B2%B8%E0%B3%88-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%82-%E0%B2%B8%E0%B3%88/47363 |title=ಸಂಪದ, ಕಲ್ಲು ಬಾಳೆ: ಕಾಡಿಗೂ ಸೈ ನಾಡಿಗೂ ಸೈ, Vasanth Kaje on December 23, 2016 - 3:27pm |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2018 |archive-date=ಜುಲೈ 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720012528/https://sampada.net/%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%82-%E0%B2%B8%E0%B3%88-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%82-%E0%B2%B8%E0%B3%88/47363 |url-status=dead }}</ref> [[File:Ensete Superbum - കല്ലുവാഴ 01.JPG|thumb|ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ]] ==ಸಸ್ಯದ ರಚನೆ== [[File:Inside a wild-type banana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ ಕಾಯಿಯವಳಗೆ ಬೀಜಗಳು]] ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಗಳ ಕಾಂಡ ದಪ್ಪವಿದ್ದು ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಎಲೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦ ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳು]] ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳ ಒಳಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸಿಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಬಾಳೆಗಳು ಹಾಸಿದಂತಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳ (ಪಾರೆಕಲ್ಲು) ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಿನಾಂಶದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>https://www.flickr.com/photos/dinesh_valke/3069933857</ref><ref>http://www.biodiversityofindia.org/index.php?title=Ensete_superbum</ref> ==ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ== ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ]] ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. [[ಕೀನ್ಯಾ]], [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗೂ [[ಉಗಾಂಡ|ಉಗಾಂಡದಲ್ಲಿಯೂ]] ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ==ಉಪಯೋಗ== ವಿನಾಶದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಇದರಿಂದ ಕಲ್ಲುಗಳಂತಿರುವ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿ ರಸ ತೆಗೆದು ಕಷಾಯ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ|ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ]] ಕಲ್ಲು ನಿವಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಲುಬಾಳೆಯ ಬೇರನ್ನು [[ಹಲ್ಲು]] ನೋವಿನ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಟಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಬಾಳೆಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%94%E0%B2%B7%E0%B2%A7-%E0%B2%B0%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-12-22 |archive-date=2022-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804170414/https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%94%E0%B2%B7%E0%B2%A7-%E0%B2%B0%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B3%86 |url-status=dead }}</ref><ref>http://hosadigantha.com/archives/12792{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Gallery == <gallery> File:Ensete superbum 11.jpg|ಹೂವಿನ ವಿವರ File:Ensete superbum 14.jpg|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಬಾಳೆ File:Ensete superbum Plant image 2.jpg|ಹಣ್ಣಿನ ವಿವರ File:Ensete superbum 18.jpg File:Ensete superbum 19.jpg File:Ensete superbum 17.jpg File:Ensete superbu kalluvazha.jpg File:Ensete superbum 7.jpg </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.biodiversityofindia.org/index.php?title=Ensete_superbum Biodiversity Of India wiki: ''Ensete superbum''] *[https://web.archive.org/web/20080621130028/http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/esuperbumimages.htm Globalnet.co.uk: images of ''Ensete superbum''] ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[:en:Musa balbisiana|ಕಾಡುಬಾಳೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] i1f7r9wcmf6r4fkr16gmzwb7brwklwh 0 116329 1373517 1340209 2026-05-16T05:51:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373517 wikitext text/x-wiki [[File:Overdraft - Punch cartoon - Project Gutenberg eText 16113.png|thumb|"ನಾನು ನಿಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಮಿ! ಈ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಗೌರವವು ಎಲ್ಲಾ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಮಾತು ಮತ್ತು ಏನೆಂದರೆ - ನಾನು ನನ್ನ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ!". ---- ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ [[:en:Punch (magazine)|ಪಂಚ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]] ಸಂಪುಟ ೧೫೨, ಜೂನ್ ೨೭, ೧೯೧೭.]] '''ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್''' ಎಂದರೆ, ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಹಣ|ಹಣಕ್ಕಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಇದು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ]] ಹಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯನ್ನು '''ಮೀರೆಳೆತ''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಖಾತೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಂದವಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಓವರ್ಡ್ರಾ ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತವು ಅಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಇದ್ದರೆ, [[ಬಡ್ಡಿ|ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತ ದರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಋಣಾತ್ಮಕ ಶೇಷ ಒಪ್ಪಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗಬಹುದು. == ಹಣಕಾಸು ಇತಿಹಾಸ == ಮೊದಲ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ೧೭೨೮ ರಲ್ಲಿ [[:en:Royal Bank of Scotland|ರಾಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ''ವಿಲಿಯಂ ಹಾಗ್‌ರವರು'' ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಈ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.eccount.com/financial-news/a-short-history-of-overdrafts/#.UneWvFMqvp0 |title=A short history of overdrafts |publisher=eccount money |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105155745/http://www.eccount.com/financial-news/a-short-history-of-overdrafts/ |archive-date=2013-11-05 }}</ref> ಅದು ಅವರಿಗೆ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು, ಖಾಲಿ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಅವರು [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವಿಶ್ವದ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ]] ನಗದು ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದಶಕಗಳೊಳಗೆ, [[ಗ್ರಾಹಕ|ಗ್ರಾಹಕರು]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಂಕ್|ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ]] ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದವು ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಾದ್ಯಂತದ]] ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. [[:en:industrialization|ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ]] ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಸಾಲದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಹೊಂದಿರದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. <ref>{{cite web |url=http://www.rbs.com/about/history-100/serving-our-customers/worlds-first-overdraft-authorisation-1728.html |title=World's first overdraft authorisation, 1728 |publisher=Royal Bank of Scotland |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921062352/http://www.rbs.com/about/history-100/serving-our-customers/worlds-first-overdraft-authorisation-1728.html |archive-date=2013-09-21 }}</ref> ಈ ಹೊಸ ಹಣಕಾಸು ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾದ [[:en:David Hume |ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್]] ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಬಂಧ|ಪ್ರಬಂಧವೊಂದರಲ್ಲಿ]] "[[ವಾಣಿಜ್ಯ(ವ್ಯಾಪಾರ)|ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು== ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * '''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸಾಲ''' - ಖಾತೆದಾರನು ಹಣದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಠೇವಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಭರಿಸುತ್ತಾರೆ. * '''ನಿಖರವಾದ ಖಾತೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲ''' - ಖಾತೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅತಿಯಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *'''[[ಎಟಿಎಂ]] ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌''' - ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಎಟಿಎಂಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣದ ಲಭ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿಸಬಹುದು. ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಈ ಸಂಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್‌ದಾರರು ಬ್ಯಾಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, [[:en:authorizing network|ಅಧಿಕೃತ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಹುದು. *'''ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಠೇವಣಿ ಹಿಡುವಳಿ''' - ಖಾತೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಇದು [[:en:Regulation CC|ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಸಿಸಿ]] (ಇದು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದ ಚೆಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋಲ್ಡ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿರಬಹುದು. ಹಣವು ತಕ್ಷಣ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. *'''ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳು''' - ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖಾತೆದಾರನು ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉಚಿತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಂತಹ [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದದ]] ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಇದು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಉತ್ತಮ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. *'''ವ್ಯಾಪಾರಿ ದೋಷ''' - ಮಾನವ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯನ್ನು ಅನುಚಿತವಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರು $ ೫.೦೦ ಖರೀದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಹುದು. ಅದು ಖಾತೆಗೆ $ ೫೦೦.೦೦ ಕ್ಕೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ [[:en:chargeback|ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್]] ಮೂಲಕ ಮರುಪಡೆಯುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. *'''ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ [[:en:chargeback|ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್]]''' - ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ ಸರಕು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ "ಪಾವತಿಸುವ" ಸಲುವಾಗಿ ಬೇರೊಬ್ಬರ ಖಾತೆಗೆ ಅನಧಿಕೃತ [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು|ಕ್ರೆಡಿಟ್]] ಅಥವಾ [[ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮಾಡುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅನುಚಿತ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಥವಾ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಖಾತೆಯು ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶುಲ್ಕವು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಂತರದ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಖರ್ಚ‌ನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. *'''ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.''' - ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಪಿನ್ ಬಳಸದೆ ತಮ್ಮ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವಹಿವಾಟು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. *'''[[:en:Bank fees|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶುಲ್ಕ]]''' - ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಋಣಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದೇ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಂತರದ ಖರ್ಚಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{cite news |title=Bank fees that overdraw teen's account have mom seeing red: Daniel Ganziano went from having $4.85 to owing more than $200 |last=Yates |first=Jon |newspaper=Chicago Tribune |url=http://www.chicagotribune.com/business/problemsolver/ct-biz-1208-problem-ganziano-20111208,0,7226121.column |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111093422/http://articles.chicagotribune.com/2011-12-08/business/ct-biz-1208-problem-ganziano-20111208_1_overdraft-fee-tcf-bank-bank-account |archive-date=11 January 2012 |date=8 December 2011 |access-date=10 December 2011}}</ref> *'''ಫ್ಲೋಟ್ ಆಡುವುದು''' - ಖಾತೆದಾರನು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಖರ್ಚು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು [[ಠೇವಣಿ]] ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ಫ್ಲೋಟ್ ಆಡುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಚೆಕ್]] ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಸಮಯ]] ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು [[:en:cheque kiting|ಚೆಕ್ ಕಿಟಿಂಗ್]] ಮಾಡುವವರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. *'''ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ಚೆಕ್ ಠೇವಣಿ''' - ಖಾತೆದಾರನು ಚೆಕ್ ಅಥವಾ ಮನಿ ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಠೇವಣಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುವನ್ನು [[:en:non-sufficient funds|ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿಲ್ಲದ]] ಕಾರಣ, ಮುಚ್ಚಿದ ಖಾತೆ, ಅಥವಾ ನಕಲಿ, ಕದ್ದ, ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. *'''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ವಂಚನೆ''' - ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಟಿಎಂ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಚೆಕ್ ಅಥವಾ ಮನಿ ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಖಾತೆದಾರನು ಠೇವಣಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. *'''ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೋಷ''' - ಮಾನವ ಅಥವಾ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಚೆಕ್ ಡೆಬಿಟ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಾದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಯಾರಕರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಖಾತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೋಷಗಳು ಖಾತೆದಾರರ ಹಾನಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇತರವು ಅವರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. *'''ಬಲಿಪಶು''' - ಖಾತೆಯು ಗುರುತಿನ ಕಳ್ಳತನದ ಗುರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್-ಡ್ರಾಫ್ಟ್, ಎಟಿಎಂ-ಕಾರ್ಡ್, ಅಥವಾ ಡೆಬಿಟ್-ಕಾರ್ಡ್ ವಂಚನೆ, [[:en:skimming|ಸ್ಕಿಮ್ಮಿಂಗ್]], ಚೆಕ್ ಫೋರ್ಜರಿ, "ಖಾತೆ ಸ್ವಾಧೀನ" ಅಥವಾ [[:en:phishing|ಫಿಶಿಂಗ್]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. *ಇಂಟ್ರಾಡೇ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ - ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಬಿಟ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಓವರ್ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದೇ ವ್ಯವಹಾರ ದಿನದಂದು ಖಾತೆಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ನಿಂದ ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಓವರ್ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಠೇವಣಿ-ಖಾತೆದಾರರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. *'''ವ್ಯಾಪಾರಿ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌''' - ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌, ಮತ್ತು ಓವರ್ಡ್ರಾ ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತವು ಅಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web | title=Merchant overdraft | url=https://www.google.com/patents/US20070219900}}</ref> ==ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಪೂರ್ವ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ (ಹಿಂದೆ ಅಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಮಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು). ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ [[ಬಡ್ಡಿ]], ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಖಾತೆಗಳು ಕೆಲವು ಹತ್ತು ಪೌಂಡ್‌ಗಳ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಬಫರ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ನೂರು ಪೌಂಡ್ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರವು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಪ್ಪಿದ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಾಗಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಿನಂತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಅನಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಡ್ಡಿ ದರ|ಬಡ್ಡಿದರಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿನಂತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ತಿರಸ್ಕೃತ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಶುಲ್ಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಹಂತದಿಂದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ಹೊಸ ಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಬಿಸಿ ''ವಿಜಿಲ್‌ಬ್ಲೋವರ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚವು ಎರಡು ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಶುಲ್ಕದ ಮೊತ್ತ=== ====ಪೂರ್ವ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦==== ಯುಕೆಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವರು "ಬಫರ್ ವಲಯ" ವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಒಲವು ತೋರಿದವು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ನೋಡಿದರು. ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, [[:en:Lloyds Banking Group|ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್]] ತನ್ನ ಶುಲ್ಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅನಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗೆ ಒಂದೇ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕದ ಬದಲು, ಅವರು ಈಗ ದಿನಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಮೊದಲು ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨:೩೦ ರ ಮೊದಲು ಖಾತೆದಾರರು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ 'ಗ್ರೇಸ್ ಅವಧಿ'ಯನ್ನು ಸಹ ಅವರು ಅನುಮತಿಸುತ್ತಾರೆ. [[:en:Alliance & Leicester|ಅಲೈಯನ್ಸ್ & ಲೀಸೆಸ್ಟರ್]] ಈ ಹಿಂದೆ ಬಫರ್ ವಲಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ಅವರ ಖಾತೆಯ "ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಪೌಂಡ್" ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ====೨೦೨೦ ರ ಸುಧಾರಣೆ==== [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೨೦ ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು]] ಸುಧಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ನಡವಳಿಕೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{cite web |title=FCA confirms biggest shake-up to the overdraft market for a generation |url=https://www.fca.org.uk/news/press-releases/fca-confirms-biggest-shake-up-overdraft-market |website=FCA |access-date=23 October 2022}}</ref> ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು: * ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ದರಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. * ದೈನಂದಿನ ಶುಲ್ಕಗಳ ದರವನ್ನು ''ಎಪಿಆರ್'' ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು. * ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಪಾವತಿ ಶುಲ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. * ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ===ಕಾನೂನಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು=== ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಚೇರಿ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಗರಿಷ್ಠ ಖರ್ಚು ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ವಿಳಂಬ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು|ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್]] ವಿತರಕರು ದಂಡ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿತರಕರು ಅಂತಹ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ £ ೧೨ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಒಎಫ್‌ಟಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿತರಕರು ವಿಧಿಸುವ ಶುಲ್ಕಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಅನಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಶುಲ್ಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ಒಎಫ್‌ಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನಧಿಕೃತ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಬೋರ್ಡ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದರು. ==ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್== ===ಗ್ರಾಹಕ ವರದಿ ಮತ್ತು ಖಾತೆ ನಿರಾಕರಣೆ=== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಚೆಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್'', ಅರ್ಲಿ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಚೆಕ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜನರು ತಮ್ಮ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಚೆಕ್]] ಖಾತೆ ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಡೆಬಿಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಓವರ್ ಡ್ರಾ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. <ref>{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331022147/https://www.nytimes.com/2006/06/24/business/balancing-a-checkbook-isnt-calculus-its-harder.html |archive-date=31 March 2019 |title=Short Cuts: Balancing A Checkbook Isn't Calculus. It's Harder.|first=Alina |last=Tugend |author-link=Alina Tugend |date=24 June 2006 |newspaper=[[The New York Times]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web|url=https://money.cnn.com/2012/08/16/pf/bank-account-history/index.html|title=Bank customers - you're being tracked|first=Blake|last=Ellis|date=16 August 2012|access-date=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024|archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301014648/https://money.cnn.com/2012/08/16/pf/bank-account-history/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://money.cnn.com/2012/07/16/pf/CFPB-credit-reporting/index.htm|title=CFPB to supervise credit reporting agencies|first=Blake|last=Ellis|access-date=2024-04-05|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302041212/https://money.cnn.com/2012/07/16/pf/CFPB-credit-reporting/index.htm|url-status=dead}}</ref> ===ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆ=== ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡುವ ಸಾಲ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಅಥವಾ ಸೌಜನ್ಯ ಪಾವತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರಕ್ಷಣೆಯು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಯು ಎಟಿಎಂ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ, ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಖರೀದಿಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚೆಕ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ [[:en:ACH|ಎಸಿಎಚ್]] ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳಂತಹ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತವಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ರಕ್ಷಣೆಯು ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸದೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಪುಟಿದೇಳುವ ಬದಲು ಪಾವತಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಟಿಎಂ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಅಥವಾ ಚೆಕ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಖರೀದಿಗಳನ್ನು [[:en:preauthorized|ಪೂರ್ವ ಅಧಿಕೃತವೆಂದು]] ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ====ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್==== ಈ ರೀತಿಯ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಯು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಡಾಲರ್]] ಮಿತಿಯವರೆಗೆ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬಯಸುವ ಗ್ರಾಹಕರು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಲದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾಲಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರಬೇಕು. ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಖಾತೆಗಳಂತೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಬಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಸಹ ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಸಣ್ಣ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸರಿಸಮವಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಬಹುದು. ====ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿದ ಖಾತೆಗಳು==== "ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ವರ್ಗಾವಣೆ ರಕ್ಷಣೆ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಖಾತೆಯನ್ನು [[ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ]], ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ನಂತಹ ಮತ್ತೊಂದು ಖಾತೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಖಾತೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಅನ್ನು ಮುಖಪುಟ ಮಾಡಲು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿದ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿದ ಖಾತೆಯು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಆ ಖಾತೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಲಿಂಕ್ಡ್ ಖಾತೆಗಳು ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು. ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾತೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಖಾತೆಗಳಾಗಿವೆ. ====ಬೌನ್ಸ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು==== ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು "ಬೌನ್ಸ್ ರಕ್ಷಣೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|url=http://www.nclc.org/issues/overdraft-loans.html|title=Overdraft Loans - Issues|date=7 March 2010|publisher=NCLC}}</ref> ಇದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬೌನ್ಸ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{cite web|url=http://www.house.gov/apps/list/hearing/financialsvcs_dem/htfeddis071107.pdf |title=Testimony of Nessa Feddis on behalf of the American Bankers Association before the Subcommittee on Financial Institutions and Consumer Credit |date= July 11, 2007 |author=United States House of Representatives Committee on Financial Services|access-date=2019-06-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080710083821/http://www.house.gov/apps/list/hearing/financialsvcs_dem/htfeddis071107.pdf |archive-date=2008-07-10 }}</ref> ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಂತೆ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ==ವಹಿವಾಟು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಆದೇಶ== ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಾದದ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗೆ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ. ದೊಡ್ಡದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕದಕ್ಕೆ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಓವರ್ ಡ್ರಾ ಮಾಡಲಾದ ಖರ್ಚುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (ಆದರೆ, ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯವಲ್ಲ-ಉಪಸಮಿತಿ ಮೊತ್ತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ). <ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/money/industries/banking/2006-11-19-bank-usat_x.htm|title=Banks' check-clearing policies could leave you with overdrafts - USATODAY.com|website=[[USA Today]] }}</ref> ಖಾತೆದಾರನು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಡೆಬಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಖಾತೆದಾರನು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಖಾತೆಯನ್ನು ಓವರ್‌ಡ್ರಾ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ). <ref>{{cite web|first=Scott J. |last=Kreppein | url=http://kreppein.blogspot.com/2009/02/california-class-action-against-bank-of.html |title=Bank of America Settles Closson Class Action Over Illegal Non-Sufficient Fund and Overdraft Fees |work=Dissent of Man Law Blog|date= February 8, 2009 |access-date= June 4, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kreppein.blogspot.com/2007/08/uk-takes-steps-to-curb-illegal.html|last=Kreppein|first=Scott J.|work=Dissent of Man Law Blog |title=Consumer Protection - Overdraft Fees, UK Curbs Excessive Fees; US Efforts Not So Well Received|date=August 31, 2007|access-date=June 4, 2019}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಖಾತೆಗೆ ಪಾವತಿಗಾಗಿ ಹಾಜರಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊದಲು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅನೇಕ ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ===ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳು=== [[:en:Fintech|ಫಿನ್ಟೆಕ್‌ನ]] ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಓವರ್‌ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌‌‌ನ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] p9wwadycg7w6ijcwvyjp75pyoeogrvq 0 120858 1373471 1351074 2026-05-15T19:21:33Z ~2026-29327-94 99427 ಸೆರಿಸಿದ್ದೇವೆ 1373471 wikitext text/x-wiki '''(ಧರ್ಮ ಪದದ ವಿರುದ್ದಾರ್ತಕ ಪದ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮ, ಮೊದಲು ಕರ್ಮ ಪದದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ಕೊಂಡರೆ, ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕರ್ಮ — ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ನೋಯಿಸುವುದಾದರೆ, ಧರ್ಮ— ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೇಯದ್ದು, ಯಾರನ್ನು ನೋಯಿಸದೆ ನಿನ್ನ ನೆರೆಯವನನ್ನು ನಿನ್ನಂತೆ ಪ್ರಿತಿಸುವದೆ ಆಗಿದೆ. ) [[ಆದರೆ ನಾವೆಲ್ಲರು ಈ ಧರ್ಮ ವನ್ನು ಆಚರಿಸದೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಧರ್ಮ ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವೆ….ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಿ]]''' <ref>{{Cite web |title=Dharma Systems, Inc. |url=https://www.dharma.com/ |access-date=2026-05-15 |website=www.dharma.com}}</ref> '''ಧರ್ಮ''' ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದಾದರೂ ಅದನ್ನ ಖಚಿತವಾದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿ ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ-ದೇವರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅಧಿಮಾನವನಲ್ಲಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗಳನ್ನೇ ಇಂದಿನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಕಾಣಬವುದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಚೇತನವಾದ, ಪ್ರಕೃತಿವಾದ, ಶಕ್ತಿವಾದ, ಬಹುದೇವತಾವಾದ ಮತ್ತು ಏಕದೇವತಾವಾದಗಳಿಂದಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ದೇವರನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿನ್ನವಾಗುವ ಈ ಧರ್ಮಗಳು ಮಾನವನ ನೈತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಅಂತರಂಗದ ಅನಿಸಿಕೆ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಥಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾನವ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಅಥವ ನನಗೆ ಸರಿ ಎನ್ನಿಸಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅನುಸರಿಸ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.[[File:Religionsmajoritaries.png|thumb|380px|]] [[File:Religious syms.svg|thumb|]] ಮಾನವನ ಬದುಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಧರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಯ ರೆಲಿಜನ್ ಅನ್ನೊ ಪದವನ್ನ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೊ, ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ರಿಲಿಜನ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮತ ಎಂದೂ ಸಹ ಅರ್ಥ್ಯಿಸಬಹುದು. ಮತಗಳು ಸತ್ಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಥಗಳಷ್ಟೇ. ಪವಿತ್ರವೆನಿಸತಕ್ಕುದು ಅತಿಮಾನುಷವೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ; ಮಾನವಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದೂ ಇಲ್ಲ; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವನೆ ಮಾತ್ರವೆಂದೂ ಅದರರ್ಥವಲ್ಲ. ದೇವರು ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಲ್ಲವೆ ಅತಿಮಾನುಷವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಾದರೆ, ಅಂಥ ದೇವತಾಸ್ವರೂಪಗಳೊಡನೆ ಮಾನವನ ಸಂಬಂಧ ಧರ್ಮವೆನಿಸುವಂತೆ, ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲದ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಷ್ಟು ಅದು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರವಾದುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೆಂಬುದು ಕೂಡ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಪೂಜೆ. ಆದರೆ ನೀತಿನಿಷ್ಠೆ, ಸದಾಚಾರ, ಸಮ್ಯಗ್ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಸದ್ಭಕ್ತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವಿಕೆ, ಧರ್ಮ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಬೋಧೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ - ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋವೃತ್ತಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಾನವಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾದು (ವಿಚ್‍ಕ್ರ್ಯಾಪ್ಟ್) ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದುವೆಂದು ವಿಶ್ವಧರ್ಮಗಳ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊರಟಿದೆಯೋ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ತತ್ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಜಾದುವೂ ಹೊರಟಿರುತ್ತದೆ. ಅವೆರಡನ್ನೂ ವಿಭಾಗಿಸುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಕ್ತಿಭಾವವೇ ಸರಿ. ದೇವತಾದಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವವಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮ. ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಮಂತ್ರಾದಿಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವೊದಗಿದಾಗ ಜಾದುವಿನ ಮಂತ್ರಮಾಟಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೇ ತಂತ್ರಮಂತ್ರಾದಿಗಳೇ ಭಕ್ತಿ ಸಮನ್ವಿತವಾದಾಗ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಪೂಜ್ಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪೂಜಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಇವೆರಡರ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವಾಗಿಯೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ನಾನಾಧರ್ಮಗಳು ಉದಯವಾಗಿವೆ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]], ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂಧರ್ಮ, ಕ್ರಿಶ್ಚನ್‍ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಸಾಮಾನ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಮಾತ್ಮ ಅಥವಾ ಭಗವಂತನೇ ವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಏಕದೇವತಾವಾದದಂತೆ ಅನೇಕದೇವತಾವಾದಗಳೂ ಉಂಟು. ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಾದಿಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ಗೋವು ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳು (ಅಶ್ವತ್ಥ ಇತ್ಯಾದಿ), ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ನಾಗ ಮುಂತಾದ ಅಗೋಚರ ಸತ್ತ್ವಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಬಲ್ಲವು. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸ್ಥಾನವೇ ಇಲ್ಲ. ಸಕಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಪಾವಿತ್ರ್ಯಭಾವನೆಯೇ ಅದು ಎಂದು 1917ರಲ್ಲಿ ರೂಡಾಲ್ಫ್ ಆಟೊ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ. ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವಿರಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆನಿಸುವ ಕರ್ಮಾಂಗಗಳು, ಜಪಮಂತ್ರಾದಿಗಳು, ಕಥಾನಕಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರತೀರ್ಥಾದಿಗಳು, ಪುಣ್ಯದಿನಗಳು, ಶುಭಾಶುಭ, ಶಕುನಾದಿಗಳು, ಆಚಾರ್ಯ ಪರಂಪರೆ, ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಧಿನಿಷೇಧಗಳು ಮುಂತಾದುವೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಪವಿತ್ರಭಾವನೆ ಮಾತ್ರ ಸಕಲ ಮತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಧರ್ಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ವಾಚ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮತವೆಂಬುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಸೂಚಕವಾಗಿರುವ ಸಂಕುಚಿತವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಬ್ದ. ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಮತೀಯ ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸಮಾನ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಶಾಲಾರ್ಥಕವಾದ ವ್ಯಾಪಕ ಶಬ್ದ. ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಮುಂತಾದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತಗಳಾದರೆ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಶಾಲಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದ ಮಹಾಪುರುಷನೊಬ್ಬನ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅಪೌರುಷೇಯವಾದ ವೇದಗಳೇ ಆಧಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ. ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಚನಗಳೂ ಈ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ್ಯಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯ ಗೋಚರವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯಲು ಪುರೋಹಿತರ ಅಗತ್ಯವೂ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒದಗುವುದು. ಜಾತಕರ್ಮ, ಉಪನಯನ, ವಿವಾಹ, ಅಂತ್ಯವಿಧಿ- ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲು ಪುರೋಹಿತರ ನೇತೃತ್ವ ಅವಶ್ಯ. ಹೀಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದುದು ಹೋಗಿ, ಧರ್ಮಗಳ ವಿಕಸಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜಟಿಲ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರ ನೆರವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ಯವಿರುವ ಕಲಾಪಗಳು ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಬೌದ್ಧ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಜೈನ ಮುಂತಾದ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಒಬ್ಬ ಮೂಲ ಪ್ರವರ್ತಕನಿರುವ ಐತಿಹ್ಯವುಂಟು. ಆತನ ವಚನಗಳೇ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯಾ ಧರ್ಮದವರಿಗೆ ಅವನೇ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನೂ ನೀತಿ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚಾರಗಳೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಆರ್ಯ ಸತ್ಯಗಳು. ಜೂಡಾಯಿಸಮಿನ ದಶವಿಧಿಗಳು ಮುಂತಾದುವು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಧರ್ಮಾಂಗಗಳೇ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ನೂತನ ಪರಿಷ್ಕರ್ತರಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕರಿಗೂ ಧರ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಕೂಡ ಎಷ್ಟೋ ಒದಗಿವೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯುಲರ್‍ನ ಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾನವಿಕ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ, ಮುಂತಾದ ವೈಚಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಹಾಗು ವಿಮರ್ಶೆ ಸಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಿಂದಿನವರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಗಳೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೇಳಿದರೆ, ಧರ್ಮ ಮೂಲತಃ ಸಾಮಾಜಿಕವೆಂಬುದು ಡರ್ಖೀಮನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಕಂದಾಚಾರವೆನ್ನುವವರೆಗೂ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ - ಧರ್ಮವೊಂದು ಜನರಿಗೆ ಅಮಲೇರಿಸುವ ಅಫೀಮು, ದಲಿತ ಪ್ರಜೆಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ನಿಷ್ಕರುಣ ವಿಶ್ವದ ಹೃದಯಾವಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ದೇವರು ಮೂಢಶಿಶುವಿನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಂಡ ತಂದೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಸ್ತೃತಾಕಾರವೆಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯೂಂಗ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಾನವಕುಲದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬರುವ ದೇವವಿಷಯಕ ಮೂಲಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪವೇ ಉಂಟೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿರುವವರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದಂಥ ವೈಚಾರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಕೂಡ ಧರ್ಮ ಇಂದಿಗೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * {{Cite book |last1=James |first1=Paul |last2=Mandaville |first2=Peter |year=2010 |lastauthoramp=yes |title=Globalization and Culture, Vol. 2: Globalizing Religions |url=https://www.academia.edu/4416072 |publisher=Sage Publications |location=London}} * Noss, John B.; ''Man's Religions'', 6th ed.; Macmillan Publishing Co. (1980). ''N.B''.: The first ed. appeared in 1949, {{ISBN|0-02-388430-4}}. * Lang, Andrew; ''The Making of Religion'', (1898) ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20160110065737/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/religion.htm Religion Statistics] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality}} * [http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615140203/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |date=2008-06-15 }} by Adherents.com August 2005 * [http://www.iacsr.com/ IACSR – International Association for the Cognitive Science of Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612015314/http://www.iacsr.com/ |date=2017-06-12 }} * [http://www.as.ua.edu/rel/studyingreligion.html Studying Religion] – Introduction to the methods and scholars of the academic study of religion * [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/intro.htm#05 A Contribution to the Critique of Hegel's Philosophy of Right] – Marx's original reference to religion as the ''opium of the people''. * [https://web.archive.org/web/20120215004018/http://www.law.harvard.edu/students/orgs/hrj/iss16/gunn.shtml The Complexity of Religion and the Definition of "Religion" in International Law] Harvard Human Rights Journal article from the President and Fellows of Harvard College (2003) * [http://www.sociologyofreligion.net/ Sociology of Religion Resources] * [http://www.businessinsider.com/map-shows-how-religion-spread-around-the-world-2015-6 Video: 5 Religions spreading across the world] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಧರ್ಮ 1}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] m46jf4b2f66zpauvude8slgxv9n8vnh 1373483 1373471 2026-05-16T01:18:03Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-29327-94|~2026-29327-94]] ([[User talk:~2026-29327-94|talk]]): Spam(TwinkleGlobal) 1373483 wikitext text/x-wiki '''ಧರ್ಮ''' ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ಅದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದಾದರೂ ಅದನ್ನ ಖಚಿತವಾದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದಿ ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ-ದೇವರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅಧಿಮಾನವನಲ್ಲಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗಳನ್ನೇ ಇಂದಿನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಕಾಣಬವುದಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಚೇತನವಾದ, ಪ್ರಕೃತಿವಾದ, ಶಕ್ತಿವಾದ, ಬಹುದೇವತಾವಾದ ಮತ್ತು ಏಕದೇವತಾವಾದಗಳಿಂದಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ದೇವರನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿನ್ನವಾಗುವ ಈ ಧರ್ಮಗಳು ಮಾನವನ ನೈತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಅಂತರಂಗದ ಅನಿಸಿಕೆ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಥಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾನವ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಅಥವ ನನಗೆ ಸರಿ ಎನ್ನಿಸಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅನುಸರಿಸ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.[[File:Religionsmajoritaries.png|thumb|380px|]] [[File:Religious syms.svg|thumb|]] ಮಾನವನ ಬದುಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಧರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಯ ರೆಲಿಜನ್ ಅನ್ನೊ ಪದವನ್ನ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೊ, ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ರಿಲಿಜನ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮತ ಎಂದೂ ಸಹ ಅರ್ಥ್ಯಿಸಬಹುದು. ಮತಗಳು ಸತ್ಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಥಗಳಷ್ಟೇ. ಪವಿತ್ರವೆನಿಸತಕ್ಕುದು ಅತಿಮಾನುಷವೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ; ಮಾನವಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದೂ ಇಲ್ಲ; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವನೆ ಮಾತ್ರವೆಂದೂ ಅದರರ್ಥವಲ್ಲ. ದೇವರು ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಲ್ಲವೆ ಅತಿಮಾನುಷವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಾದರೆ, ಅಂಥ ದೇವತಾಸ್ವರೂಪಗಳೊಡನೆ ಮಾನವನ ಸಂಬಂಧ ಧರ್ಮವೆನಿಸುವಂತೆ, ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲದ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಷ್ಟು ಅದು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪವಿತ್ರವಾದುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೆಂಬುದು ಕೂಡ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಪೂಜೆ. ಆದರೆ ನೀತಿನಿಷ್ಠೆ, ಸದಾಚಾರ, ಸಮ್ಯಗ್ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಸದ್ಭಕ್ತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವಿಕೆ, ಧರ್ಮ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಬೋಧೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ - ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋವೃತ್ತಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಾನವಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾದು (ವಿಚ್‍ಕ್ರ್ಯಾಪ್ಟ್) ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದುವೆಂದು ವಿಶ್ವಧರ್ಮಗಳ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊರಟಿದೆಯೋ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ತತ್ಸಮಾನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಜಾದುವೂ ಹೊರಟಿರುತ್ತದೆ. ಅವೆರಡನ್ನೂ ವಿಭಾಗಿಸುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಕ್ತಿಭಾವವೇ ಸರಿ. ದೇವತಾದಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವವಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮ. ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಮಂತ್ರಾದಿಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವೊದಗಿದಾಗ ಜಾದುವಿನ ಮಂತ್ರಮಾಟಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೇ ತಂತ್ರಮಂತ್ರಾದಿಗಳೇ ಭಕ್ತಿ ಸಮನ್ವಿತವಾದಾಗ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಪೂಜ್ಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪೂಜಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕಗಳೆನ್ನಬಹುದು. ಇವೆರಡರ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವಾಗಿಯೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ನಾನಾಧರ್ಮಗಳು ಉದಯವಾಗಿವೆ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]], ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂಧರ್ಮ, ಕ್ರಿಶ್ಚನ್‍ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಸಾಮಾನ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪರಮಾತ್ಮ ಅಥವಾ ಭಗವಂತನೇ ವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಏಕದೇವತಾವಾದದಂತೆ ಅನೇಕದೇವತಾವಾದಗಳೂ ಉಂಟು. ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಾದಿಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ಗೋವು ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳು (ಅಶ್ವತ್ಥ ಇತ್ಯಾದಿ), ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ನಾಗ ಮುಂತಾದ ಅಗೋಚರ ಸತ್ತ್ವಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗಳ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಬಲ್ಲವು. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸ್ಥಾನವೇ ಇಲ್ಲ. ಸಕಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಪಾವಿತ್ರ್ಯಭಾವನೆಯೇ ಅದು ಎಂದು 1917ರಲ್ಲಿ ರೂಡಾಲ್ಫ್ ಆಟೊ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ. ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವಿರಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆನಿಸುವ ಕರ್ಮಾಂಗಗಳು, ಜಪಮಂತ್ರಾದಿಗಳು, ಕಥಾನಕಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರತೀರ್ಥಾದಿಗಳು, ಪುಣ್ಯದಿನಗಳು, ಶುಭಾಶುಭ, ಶಕುನಾದಿಗಳು, ಆಚಾರ್ಯ ಪರಂಪರೆ, ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಧಿನಿಷೇಧಗಳು ಮುಂತಾದುವೆಲ್ಲ ಕೂಡಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಪವಿತ್ರಭಾವನೆ ಮಾತ್ರ ಸಕಲ ಮತಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಧರ್ಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ವಾಚ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮತವೆಂಬುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಸೂಚಕವಾಗಿರುವ ಸಂಕುಚಿತವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಬ್ದ. ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಮತೀಯ ಆಚಾರವಿಚಾರಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸಮಾನ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಶಾಲಾರ್ಥಕವಾದ ವ್ಯಾಪಕ ಶಬ್ದ. ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ ಮುಂತಾದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತಗಳಾದರೆ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಶಾಲಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದ ಮಹಾಪುರುಷನೊಬ್ಬನ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅಪೌರುಷೇಯವಾದ ವೇದಗಳೇ ಆಧಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ. ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಚನಗಳೂ ಈ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ್ಯಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯ ಗೋಚರವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯಲು ಪುರೋಹಿತರ ಅಗತ್ಯವೂ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒದಗುವುದು. ಜಾತಕರ್ಮ, ಉಪನಯನ, ವಿವಾಹ, ಅಂತ್ಯವಿಧಿ- ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲು ಪುರೋಹಿತರ ನೇತೃತ್ವ ಅವಶ್ಯ. ಹೀಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಳ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದುದು ಹೋಗಿ, ಧರ್ಮಗಳ ವಿಕಸಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜಟಿಲ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರ ನೆರವಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಕ್ಯವಿರುವ ಕಲಾಪಗಳು ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಬೌದ್ಧ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಜೈನ ಮುಂತಾದ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಒಬ್ಬ ಮೂಲ ಪ್ರವರ್ತಕನಿರುವ ಐತಿಹ್ಯವುಂಟು. ಆತನ ವಚನಗಳೇ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯಾ ಧರ್ಮದವರಿಗೆ ಅವನೇ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನೂ ನೀತಿ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚಾರಗಳೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಆರ್ಯ ಸತ್ಯಗಳು. ಜೂಡಾಯಿಸಮಿನ ದಶವಿಧಿಗಳು ಮುಂತಾದುವು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಧರ್ಮಾಂಗಗಳೇ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ನೂತನ ಪರಿಷ್ಕರ್ತರಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕರಿಗೂ ಧರ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಕೂಡ ಎಷ್ಟೋ ಒದಗಿವೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯುಲರ್‍ನ ಸಾಧನೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾನವಿಕ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ, ಮುಂತಾದ ವೈಚಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಹಾಗು ವಿಮರ್ಶೆ ಸಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಿಂದಿನವರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಗಳೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೇಳಿದರೆ, ಧರ್ಮ ಮೂಲತಃ ಸಾಮಾಜಿಕವೆಂಬುದು ಡರ್ಖೀಮನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಕಂದಾಚಾರವೆನ್ನುವವರೆಗೂ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ - ಧರ್ಮವೊಂದು ಜನರಿಗೆ ಅಮಲೇರಿಸುವ ಅಫೀಮು, ದಲಿತ ಪ್ರಜೆಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ನಿಷ್ಕರುಣ ವಿಶ್ವದ ಹೃದಯಾವಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ದೇವರು ಮೂಢಶಿಶುವಿನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಂಡ ತಂದೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಸ್ತೃತಾಕಾರವೆಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯೂಂಗ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮಾನವಕುಲದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬರುವ ದೇವವಿಷಯಕ ಮೂಲಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪವೇ ಉಂಟೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿರುವವರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದಂಥ ವೈಚಾರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಕೂಡ ಧರ್ಮ ಇಂದಿಗೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * {{Cite book |last1=James |first1=Paul |last2=Mandaville |first2=Peter |year=2010 |lastauthoramp=yes |title=Globalization and Culture, Vol. 2: Globalizing Religions |url=https://www.academia.edu/4416072 |publisher=Sage Publications |location=London}} * Noss, John B.; ''Man's Religions'', 6th ed.; Macmillan Publishing Co. (1980). ''N.B''.: The first ed. appeared in 1949, {{ISBN|0-02-388430-4}}. * Lang, Andrew; ''The Making of Religion'', (1898) ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20160110065737/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/religion.htm Religion Statistics] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality}} * [http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615140203/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |date=2008-06-15 }} by Adherents.com August 2005 * [http://www.iacsr.com/ IACSR – International Association for the Cognitive Science of Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612015314/http://www.iacsr.com/ |date=2017-06-12 }} * [http://www.as.ua.edu/rel/studyingreligion.html Studying Religion] – Introduction to the methods and scholars of the academic study of religion * [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1843/critique-hpr/intro.htm#05 A Contribution to the Critique of Hegel's Philosophy of Right] – Marx's original reference to religion as the ''opium of the people''. * [https://web.archive.org/web/20120215004018/http://www.law.harvard.edu/students/orgs/hrj/iss16/gunn.shtml The Complexity of Religion and the Definition of "Religion" in International Law] Harvard Human Rights Journal article from the President and Fellows of Harvard College (2003) * [http://www.sociologyofreligion.net/ Sociology of Religion Resources] * [http://www.businessinsider.com/map-shows-how-religion-spread-around-the-world-2015-6 Video: 5 Religions spreading across the world] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಧರ್ಮ 1}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] mowe9de72wes2yy4elfz1s0seepipu0 0 122469 1373498 1372808 2026-05-16T03:54:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373498 wikitext text/x-wiki '''[[:en:Angel investor|ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರ]]''' (ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ದೇವತೆ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರ, '''ಏಂಜಲ್ ಫಂಡರ್''', ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಅಥವಾ ಬೀಜ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಷೇರಿಗೆ(ಈಕ್ವಿಟಿಗೆ) ಬದಲಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ(ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್‌‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಸತತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="McKaskill_Intro_Angle">{{Cite web |last=McKaskill |first=Tom |date=2009 |title=An Introduction to Angel Investing: A guide to investing in early stage entrepreneurial ventures |url=https://www.angelcapitalassociation.org/data/Documents/Resources/McKaskill-_Intro_to_Angel_Investing.pdf |pages=2–3}}</ref> ವಿಲ್ಬರ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ೧೫೦ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೭೦% ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೬೬% ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ೨೫ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Kronenberger |first=Craig |date=2021-08-20 |title=The Top 10 Entrepreneurial Mistakes that Startup Studios Help Address |url=https://medium.com/startup-studio-insider/mistakes-startup-studios-help-address-3831d1399347 |access-date=2022-03-09 |website=Startup Studio Insider |language=en}}</ref> ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು [[:en:Equity crowdfunding|ಈಕ್ವಿಟಿ ಕ್ರೌಡ್‌ಫಂಡಿಂಗ್]] ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಏಂಜೆಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="entrepreneur">{{Cite web |date=2010-08-17 |title=A Guide to Angel Investors |url=http://www.entrepreneur.com/article/52742 |publisher=Entrepreneur}}</ref> ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="McKaskill_Intro_Angle" /> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲ == "'''ಏಂಜಲ್'''" ಎಂಬ ಪದದ ಅನ್ವಯವು '''ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಥಿಯೇಟರ್‌'''ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹಣವನ್ನು ನೀಡದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಈ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Your First Startup- Sparking Entrepreneurship|last=Bansal|first=Raman|publisher=BFC Publications|year=2021|isbn=978-93-91455-26-2|pages=155|language=en}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಗಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೆಂಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ವಿಲಿಯಂ ವೆಟ್ಜೆಲ್‌ರವರು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹೇಗೆ ಬೀಜ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಪದವನ್ನು ೧೯೭೮ ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|title=Angel Investing: The Untold Story of India|last=Mustafa|first=Mohammad|publisher=Macmillan|year=2021|isbn=978-981-16-0921-3|location=Singapore|pages=12|language=en}}</ref> ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆತ "ಏಂಜಲ್(ದೇವದೂತ/ದೇವತೆ)" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪದವಾದ "ಪೋಷಕ" ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತ [[ಉದ್ಯಮಿ|ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಶುದ್ಧ ವಿತ್ತೀಯ ಲಾಭವನ್ನು ಮೀರಿದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿವೆಃ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಬಯಸುವುದು, ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವುದು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೊರಗಿನವರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು (ನಿಧಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of Internet of Things for Non-Engineers|last=Hammons|first=Rebecca Lee|last2=Kovac|first2=Ronald J.|publisher=CRC Press|year=2019|isbn=978-1-000-00034-4|location=Boca Raton, FL|pages=390|language=en}}</ref> ತಮ್ಮ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಮಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ''ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೆಂಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್'' ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೩೬೩,೪೬೦ ಸಕ್ರಿಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite web |last=Sohl |first=Jeffrey |date=May 20, 2022 |title=The Angel Market in 2021: Metrics Indicate Strong Market |url=https://paulcollege.unh.edu/sites/default/files/resource/files/fy_2021_analysis_report_final.pdf |access-date=February 10, 2023 |website=Center for Venture Research }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಒಪ್ಪಂದದ ಹರಿವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ೧೦ ರಿಂದ ೧೫೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು; ೨೦೦೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೨೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{Cite news |last=Lee |first=Jeanne |date=May 31, 2006 |title=How to fund other startups (and get rich) |publisher=CNN Money |url=https://money.cnn.com/2006/05/30/smbusiness/angels_wealthbuilders_fsb/ |access-date=2012-12-01 |archive-date=2012-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113204727/http://money.cnn.com/2006/05/30/smbusiness/angels_wealthbuilders_fsb/ |url-status=dead }}</ref> == ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ == ಏಂಜಲ್‌‍ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಂತೆ, ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ).<ref>{{Cite web |last=Joe Hadzima |title=All Financing Sources Are Not Equal |url=http://enterpriseforum.mit.edu/mindshare/startingup/financing-sources.html |publisher=Boston Business Journal |access-date=2024-05-26 |archive-date=2010-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620120517/http://enterpriseforum.mit.edu/mindshare/startingup/financing-sources.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-20 |title=National Venture Capital Association |url=http://nvca.org/def.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729015249/http://nvca.org/def.html |archive-date=2012-07-29 |access-date=2012-12-01 |publisher=Nvca.org}}</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೂ, ನಿಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಘಟಕವು [[:enTrust (business)|ಟ್ರಸ್ಟ್]], [[ವ್ಯವಹಾರ]], ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿ, ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ಇತರ ವಾಹನವಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಲಿಯಂ ಆರ್. ಕೆರ್, ಜೋಶ್ ಲೆರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಆಂಟೊನೆಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ಅವರ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವರದಿಯು, ಇತರ ರೀತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಣಕಾಸುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಏಂಜಲ್‌ನಿಂದ [[ಬಂಡವಾಳ|ಬಂಡವಾಳವನ್ನು]] ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=William R. Kerr |last2=Josh Lerner |last3=Antoinette Scholar |date=2010-04-15 |title=The Consequences of Entrepreneurial Finance: A Regression Discontinuity Analysis – HBS Working Knowledge |url=http://hbswk.hbs.edu/item/6347.html?wknews=041910 |access-date=2012-12-01 |publisher=Hbswk.hbs.edu |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909203027/http://hbswk.hbs.edu/item/6347.html?wknews=041910 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪೇಪರ್‌, "ಏಂಜಲ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ, ಏಂಜೆಲ್ ಗುಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಏಂಜಲ್ [[ಬಂಡವಾಳ|ಬಂಡವಾಳವು]] "ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು [[ಕುಟುಂಬ|ಕುಟುಂಬದ]]" ಹಣಕಾಸಿನ ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಬೀಜ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕೆಲವು ನೂರು ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಎಸ್ $೧ ರಿಂದ ೨ ದಶಲಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4KRnkLZfXtMC&pg=PA291|title=Handbook of Entrepreneurship Research: An Interdisciplinary Survey and... – Zoltán J. Ács, David B. Audretsch – Google Books|last=Ács|first=Zoltán J.|last2=Audretsch|first2=David B.|year=2003|isbn=9781402073588|access-date=2012-12-01}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಯುಎಸ್ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ [[ಬಂಡವಾಳ]] ನಿಧಿಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ೬೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ(೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ $ ೨೦.೧ ಶತಕೋಟಿ ವಿರುದ್ಧ $ ೨೩.೨೬ ಶತಕೋಟಿ, ೬೧,೯೦೦ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿರುದ್ಧ ೧,೦೧೨ ಕಂಪನಿಗಳು).<ref name="wsbe.unh.edu-2010">{{Cite web |last=Sohl |first=Jeffrey |date=2011-04-12 |title=Full Year 2010 Angel Market Trends |url=http://wsbe.unh.edu/sites/default/files/2010_angel_market_press_release.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20111216015055/http://wsbe.unh.edu/sites/default/files/2010_angel_market_press_release.pdf |archive-date=2011-12-16 |access-date=2011-09-27 |publisher=Wsbe.unh.edu}}</ref><ref name="MoneyTreeReport2011Q2">{{Cite web |date=<!-- Q2 --> 2011 |title=Historical Trend Data, Select Financing Sequence – 1 |url=https://www.pwcmoneytree.com/MTPublic/ns/nav.jsp?page=historical |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024212456/https://www.pwcmoneytree.com/MTPublic/ns/nav.jsp?page=historical |archive-date=2011-10-24 |access-date=2011-09-27 |website=The Money Tree Report |publisher=Pwcmoneytree.com}}</ref> ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ಮೊತ್ತವಿಲ್ಲ. ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಾವಿರದಿಂದ ಕೆಲವು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. [[ಆರೋಗ್ಯ]]/ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ಉದ್ಯಮವು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೩೦% ರಷ್ಟು (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೧೭% ವಿರುದ್ಧ), ನಂತರ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ (೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ೧೬% ವಿರುದ್ಧ ೧೯%), ಬಯೋಟೆಕ್ (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೧೫% ವಿರುದ್ಧ ೮%), [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕಾ]]/ [[ಶಕ್ತಿ]] (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೮% ವಿರುದ್ಧ ೧೭%), ಚಿಲ್ಲರೆ (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೫% ವಿರುದ್ಧ ೮%) ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು(೫%) ಇವೆ.<ref name="wsbe.unh.edu-2010"/><ref>{{Cite web |last=Sohl |first=Jeffrey |date=2010-03-31 |title=Full Year 2009 Angel Market Trends |url=http://wsbe.unh.edu/files/2009_Angel_Market_Press_Release.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120034841/http://wsbe.unh.edu/files/2009_Angel_Market_Press_Release.pdf |archive-date=2013-01-20 |access-date=2011-09-27 |publisher=Wsbe.unh.edu}}</ref> ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಹಣಕಾಸುಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಈಗಲೂ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Entrepreneur FAQ |url=http://www.californiainvestmentnetwork.com/entrepreneur/44 |access-date=2011-09-27 |publisher=California Investment Network |quote=Angels are also extremely discerning in the projects that they will invest in (rejecting, on average, approximately 97% of the proposals submitted to them). |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402094234/http://www.californiainvestmentnetwork.com/entrepreneur/44 |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |last=Prentice |first=Claire |date=2010-05-12 |title=Cash-strapped entrepreneurs get creative |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/10100885.stm |access-date=2012-12-01 |website=BBC News}}</ref> ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿಯ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳಂತೆಯೇ, ಏಂಜಲ್-ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅರಿವಿನ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Stephen X.|last2=Cueto|first2=Javier|date=2015-11-09|title=The Study of Bias in Entrepreneurship|journal=Entrepreneurship Theory and Practice|language=en|volume=41|issue=3|pages=419–454|doi=10.1111/etap.12212|issn=1042-2587|url=http://psyarxiv.com/76rkv/}}</ref> == ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿವರ == ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |last=Rachleff |first=Andy |date=30 September 2012 |title=Why Angel Investors Don't Make Money … And Advice For People Who Are Going To Become Angels Anyway |url=https://techcrunch.com/2012/09/30/why-angel-investors-dont-make-money-and-advice-for-people-who-are-going-to-become-angels-anyway/ |access-date=30 September 2012 |publisher=Techcrunch}}</ref> ಅದರಂತೆ, ಅವರಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ [[ಬಂಡವಾಳ|ಬಂಡವಾಳದ]] ೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಈ ರೀತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ, ವೃತ್ತಿಪರ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಫಲವಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಬಹು-ವರ್ಷದ ಹಿಡುವಳಿ ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರವೂ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಶಸ್ವಿ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊಗೆ ನಿಜವಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಂತರಿಕ ದರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೦-೩೦ % ರಷ್ಟು 'ಕಡಿಮೆ' ಆಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಗಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯವು ಏಂಜಲ್ ಹಣಕಾಸನ್ನು(ನಿಧಿಯನ್ನು) ಹೂಡಿಕೆಯ ದುಬಾರಿ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸು ಮುಂತಾದ ಅಗ್ಗದ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. == ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ == ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ "ಸ್ಥಾಪನಾ ಏಂಜಲ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ನಲ್ಲಿ(ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು.<ref>{{Cite journal|last=Sørheim|first=Roger|last2=Botelho|first2=Tiago|title=Categorisations of business angels: An overview|journal=Handbook of Research on Business Angels|date=2016|pages=76–91|doi=10.4337/9781783471720.00009|isbn=9781783471720}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಏಂಜಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ದೇವತೆಗಳು(ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು) ತುಂಬಾ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಇವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Citation|last=Tenca|first=Francesca|title=Business Angels Research in Entrepreneurial Finance: A Literature Review and a Research Agenda|date=2019-03-01|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781119565178.ch7|journal=Contemporary Topics in Finance|pages=183–214|editor-last=Claus|editor-first=Iris|access-date=2023-06-23|publisher=Wiley|language=en|doi=10.1002/9781119565178.ch7|isbn=978-1-119-56517-8|last2=Croce|first2=Annalisa|last3=Ughetto|first3=Elisa|editor2-last=Krippner|editor2-first=Leo}}</ref> ಸ್ಥಾಪನಾ ದೇವತೆಗಳು/ ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತರುವ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ಗಳು, [[ವಿಜ್ಞಾನಿ|ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]], ಅಥವಾ ಅಭಿವರ್ಧಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಕಂಡುಕೊಂಡ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಉದ್ಯಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ನಿರ್ಗಮನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಈಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=Festel|first=Gunter|last2=De Cleyn|first2=Sven|title=Founding angels as an emerging subtype of the angel investment model in high-tech businesses|journal=Venture Capital|date=2013|volume=15|issue=3|pages=261–282|doi=10.1080/13691066.2013.807059}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು == === ಕೆನಡಾ === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾವು]] ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಜಾಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-04-26 |title=Claudio Rojas, NACO's new CEO, wants to "see some magic happen" for Canadian entrepreneurs {{!}} BetaKit |url=https://betakit.com/claudio-rojas-nacos-new-ceo-wants-to-see-some-magic-happen-for-canadian-entrepreneurs/ |access-date=2022-03-13 |language=en-CA}}</ref> ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಂಜೆಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ಎನ್ಎಸಿಒ(NACO))'' ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏಂಜಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ನಾಕೋ(NACO) ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ]] ೨೦,೦೦೦-೫೦,೦೦೦ ಸಕ್ರಿಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=12 September 2020 |title=Angel investors: How to find them |url=https://www.bdc.ca/en/articles-tools/start-buy-business/start-business/pages/angel-investors-how-find-them.aspx |website=www.bdc.ca |publisher=BDC/NACO}}</ref> ೪,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಎನ್‌ಎಸಿಒ(NACO) ಸದಸ್ಯರಾದ ೪೫ ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Angel Activity Report 2016 |url=https://www.nacocanada.com/cpages/angel-activity-report |access-date=25 March 2018 |website=www.nacocanada.com}}</ref> === ಚೀನಾ === ೨೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ]] [[ಉದ್ಯಮ|ಉದ್ಯಮಗಳು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ [[ಜಾಕ್ ಮಾ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸಾಫ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್, ಗೋಲ್ಡ್ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್, ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Company Overview |url=http://news.alibaba.com/specials/aboutalibaba/aligroup/index.html |access-date=24 January 2014}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಚೀನೀ ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |date=2015-11-09 |title=With stocks' stellar growth over, startups gain favor |url=https://www.cnbc.com/2015/11/08/chinas-new-wave-of-angel-investors.html |access-date=2016-08-29 |publisher=cnbc}}</ref> === ರಷ್ಯಾ === ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=International Business Angels Assembly |url=http://www.mabaspb.ru/ |access-date=2012-12-01}}</ref> ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ನವೀನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Marchmont Innovantional News |url=http://www.marchmontnews.com/Finance-Business/Innovation/18522-International-Business-Angels-Assembly-try-yourself-as-a-business-angel.html |access-date=2012-12-01 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031150517/http://marchmontnews.com/Finance-Business/Innovation/18522-International-Business-Angels-Assembly-try-yourself-as-a-business-angel.html |url-status=dead }}</ref> ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬೊರೊಡಿಚ್ ದೇಶದ ಅಗ್ರ ಸಮುದಾಯದ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಯು "ರಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಏಂಜಲ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Top 20 B2B Startup Investors in Russian Federation |url=https://shizune.co/investors/b2b-investors-russian-federation#b2b-investors-russian-federation-person-alexander-borodich}}</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ === ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟಾ([[:en:NESTA|NESTA]]) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ೪,೦೦೦ ರಿಂದ ೬,೦೦೦ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸರಾಸರಿ, £೪೨,೦೦೦ ಹೂಡಿಕೆಯ ಗಾತ್ರವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೮ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ೧೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಶೇಕಡಾ ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |author=R.E. Wiltbank |title=Siding with the angels: Business angel investing – promising outcomes and effective strategies |url=http://www.nesta.org.uk/publications/reports/assets/features/siding_with_the_angels |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113012946/http://www.nesta.org.uk/publications/reports/assets/features/siding_with_the_angels/ |archive-date=2013-01-13 |access-date=2013-04-02}}</ref> ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ೩೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಂದು ಮತ್ತು ಐದು ಪಟ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಾಕಾರಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರಾಸರಿ ರಿಟರ್ನ್ ೩.೬ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೨.೨ ಪಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ೨೨ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಆದಾಯದ ದರವಾಗಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಏಂಜೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೨೦೦೯ ರಿಂದ ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿತದ ಕಾಳಜಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.<ref>{{cite web |title=The UK Business Angel market for 2009/10 |url=http://www.venturegiant.com/news-channel-401-the-uk-business-angel-market.aspx |access-date=2012-12-01 |publisher=Venture Giant}}</ref><ref>{{cite web |title=Annual Report on the Business Angel Market in the United Kingdom: 2009/10 |url=http://www.bis.gov.uk/assets/biscore/enterprise/docs/a/11-p116-annual-report-business-angel-market-uk-2009-10 |access-date=2012-12-01 |publisher=Bis.gov.uk}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯುಕೆ(UK)ಯಲ್ಲಿ ಈ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="theguardian.com2">{{cite news |author=Alex Hern |date=2014-07-23 |title=Angel investors and government grants dominate British tech investment |newspaper=the Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2014/jul/23/angel-investors-government-grants-dominate-british-tech-investment-venture-capital}}</ref> ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಯುಕೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೨.೫ ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸರಾಸರಿ ಐದು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರದಿಯು ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪ್ರಭಾವದ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ ಹಾಗೂ ೨೫% ಏಂಜಲ್ಸ್‌ಗಳು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=UKBAA Report 2015 Main Findings |url=http://www.ukbusinessangelsassociation.org.uk/news/nation-angels-2015-main-findings |access-date=2015-07-07 |website=UK Business Angels}}</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ === ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. Q೨ ೨೦೧೧ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಯುಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ $೭.೫ ಶತಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ೩೯% ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ೩-೪ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ.<ref name="MoneyTreeReport2011Q22">{{cite web |date=<!-- Q2 --> 2011 |title=Historical Trend Data, Select Financing Sequence – 1 |url=https://www.pwcmoneytree.com/MTPublic/ns/nav.jsp?page=historical |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024212456/https://www.pwcmoneytree.com/MTPublic/ns/nav.jsp?page=historical |archive-date=2011-10-24 |access-date=2011-09-27 |work=The Money Tree Report |publisher=Pwcmoneytree.com}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು $೨೯.೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ೨೦೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ೧೫.೨ ಶೇಕಡ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ೬೯,೦೬೦ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sohl |first=Jeffrey |date=May 20, 2022 |title=The Angel Market in 2021: Metrics Indicate Strong Market |url=https://paulcollege.unh.edu/sites/default/files/resource/files/fy_2021_analysis_report_final.pdf |access-date=February 10, 2023 |website=Center for Venture Research }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಸ್‌ಇಸಿ(SEC) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೧೨ ರ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾಯಿದೆಯು ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಿಂದ ಆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೨೩ ಶತಕೋಟಿ ತಲುಪಿದುದರ ಜೊತೆಗೆ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೬೭,೦೦೦ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಬಂಡವಾಳವು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೨೭೪,೮೦೦ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=What Angel Investors Know About Startup Investing That You Don't |url=https://rtp-equity-static-origin.s3.amazonaws.com/email/investopedia201309/RockThePost_Report_What_Angel_Investors_Know_About_Startup_Investing_Sept2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005065545/https://rtp-equity-static-origin.s3.amazonaws.com/email/investopedia201309/RockThePost_Report_What_Angel_Investors_Know_About_Startup_Investing_Sept2013.pdf |archive-date=2013-10-05 |access-date=2013-09-01 |publisher=RockThePost}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ೪೧% ಟೆಕ್ ವಲಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ''ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರ''ರನ್ನು ''ನಿಧಿಯ ಸಾಧನ''ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="theguardian.com2"/> === ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ === [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ|ಸೌದಿ]] ವಿಷನ್ ೨೦೩೦ ಅನ್ನು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ೮ ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.<ref name="Magnitt">{{Cite web |last=Magnitt |first=Magnitt |title=Angel Group in Saudi Arabia (KSA) |url=https://magnitt.com/en-sa/investors/angel-group |access-date=18 July 2022 |website=Magnitt |publisher=Magnitt}}</ref> === ಭಾರತ === ಎಐ, ಐಒಟಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಐಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''ಅಟಲ್ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಉದ್ಯಮಿಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''ಯನ್ನು [[ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldscientific.com/doi/abs/10.1142/9789811235825_0007|title=Investment in Startups and Small Business Financing|last=David|first=Dharish|last2=Gopalan|first2=Sasidaran|last3=Ramachandran|first3=Suma|date=2020-12-30|publisher=World Scientific|isbn=978-981-12-3581-8|pages=193–232|chapter=The Startup Environment and Funding Activity in India|doi=10.1142/9789811235825_0007}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|30em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯವಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] avmizuvg3efb2wd6fhykymxxv8e49b8 0 123775 1373474 1337453 2026-05-15T20:06:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373474 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:0307_Osmosis.jpg|right|thumb|400x400px|ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ನೀಲಿ ಬಿಂದುಗಳು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಇಳುಕಲನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.]] '''ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್''' ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭಿಸರಣ ಎಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಪೊರೆಯ (ಮೆಂಬ್ರೇನ್) ಮೂಲಕ [[ದ್ರವ]]ದ ಸ್ವಯಂವಹನ.<ref>https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/osmosis</ref> ==ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ನಡೆಯುವ ಬಗೆ== ಪೊರೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ದ್ರವಗಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಹನದ ದಿಕ್ಕೂ ಇದೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಲೀನವಾದ ಒಂದು ವಸ್ತು ದ್ರಾವಣದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಏಕಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ದ್ರಾವಣ). ಇಂಥ ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದನೆಯದು ಪ್ರಬಲ, ಎರಡನೆಯದು ದುರ್ಬಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇವೆರಡನ್ನೂ ದ್ರವದ [[ಅಣು]]ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಬಿಡುವ, ವಿಲೀನ ವಸ್ತುವಿನ (ಸೊಲ್ಯೂಟ್) ಅಣುಗಳನ್ನು ಒಳಬಿಡದಂಥ ಒಂದು ಪೊರೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣದ ದ್ರವದ ಅಣುಗಳು ಮಾತ್ರ ಪೊರೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಹಾದು ಪ್ರಬಲ ದ್ರಾವಣದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವುವು.<ref>{{Cite web |title=Osmosis &#124; A Level Notes |url=https://alevelnotes.com/notes/biology/cells/cell-membranes/osmosis |url-status=dead |access-date=2023-03-23 |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117100948/https://alevelnotes.com/notes/biology/cells/cell-membranes/osmosis }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn|title=Biological Thermodynamics|last=Haynie|first=Donald T.|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=978-0-521-79549-4|place=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn/page/n147 130]–136|url-access=limited}}</ref> ಇಂಥ ಪೊರೆಯ ಹೆಸರು ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆ (ಸೆಮಿ ಪರ್ಮಿಯೆಬಲ್ ಮೆಂಬ್ರೇನ್), ಪಾರ್ಚ್‌ಮೆಂಟ್ [[ಕಾಗದ]], ಸೆಲೊಫೇನ್ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚರ್ಮದ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದರೂ ನಿಖರ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗದು. ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸಂಮರ್ದವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲುವ ಚೈತನ್ಯ ಅವುಗಳಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಅಣುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/434057/osmosis</ref> ಅಂದರೆ ಅವು ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಗಳಲ್ಲ. ಲೋಳೆಯಂತಿರುವ [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮ್ರದ]] ಫೆರೋಸೈಯನೈಡನ್ನು ಸರಂಧ್ರ ಬಟ್ಟಲಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತರಿಸಿ ಪಡೆಯುವ ಪೊರೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯ. ಈ ರೀತಿಯ ಪೊರೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಡಬ್ಲ್ಯು ಫೆಫರ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ 1877ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ಸನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ.<ref>https://books.google.com/books?id=Su8AAAAAYAAJ&pg=PA177</ref> ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ 1914 ರಲ್ಲೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬರ್ಕಲೇ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಟಲೇ 1919ರಲ್ಲೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಸೂತ್ರ ನಿರೂಪಿತವಾಯಿತು: ಭಿನ್ನಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ಎರಡು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ್ದರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಸಮಾನವಾಗುವವರೆಗೂ ದುರ್ಬಲ ದ್ರವ ಪ್ರಬಲ ದ್ರವದೆಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ== ಒಂದು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ವಹನದ ಕಾರಣ ಆ ಎರಡು ದ್ರವಗಳ ಸಂಮರ್ದಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಪೊರೆಯ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವಗಳ ಪ್ರಬಲತೆ ಒಂದೇ ಆಗುವವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಮರ್ದ ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಈ ವಹನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ರವದ ಅಣುಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದಾಚೆ ಹಾದು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂದರೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ವಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಮರ್ದದ ಹೆಸರು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ. ಇದರ ಬೆಲೆ 273 ವಾಯುಮಾನಗಳವರೆಗೊ (ಅಟ್‍ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ಸ್) ಇರುವುದನ್ನು ಸರಂಧ್ರಬಟ್ಟಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/plasmolysis</ref> ==ದ್ರವಗಳ ವರ್ತನೆ== ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ ವಿಲೀನಕ ವಸ್ತುವಿನ ಅಣುಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಬಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮನಾದ ಅಣುಪ್ರಬಲತೆಯುಳ್ಳ ಭಿನ್ನ ದ್ರಾವಣಗಳು ಸಮನಾದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ [[ನಿರಪೇಕ್ಷ ಶೂನ್ಯ]] (ಆಬ್ಸಲ್ಯೂಟ್ ಜೀರೋ) ಉಷ್ಣತೆಯ ಅನುಲೋಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ವ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಫ್‍ನ '''ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣಗಳ ವಾದ'''ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿವೆ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತು ಒಂದು ಅನಿಲದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಲೀನವಸ್ತು ಆ ದ್ರಾವಣದ ಗಾತ್ರದೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಏಕಸಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲನ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಶುದ್ಧದ್ರವ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿ ಅವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಬೀಕರಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಕರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಭಾಗ ಒಂದು ದ್ರಾವಣ ತುಂಬಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದು ಘಂಟಾಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಅನಿಲರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀರು ಗಾಳಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸಿರುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅನಿಲ ಸಂಮರ್ದಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣ. ==ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೊಂದೂ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಜ್ಞರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್‍ನಂಥ (CaSO<sub>4</sub>.2H<sub>2</sub>O) [[ಸ್ಫಟಿಕ|ಹರಳುಗಳ]] ಮುಖಾಂತರವೂ ನೀರು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಹರಳು ನೀರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಶುದ್ಧ ದ್ರವದಿಂದ ಪಡೆದ ನೀರಿನ ಅಣುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಡುವುದು ಬಹುಶಃ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಯಾವ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪೊರೆಯ ಮುಖಾಂತರವೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ರವದ ಅಧಿಶೋಷಣೆ (ಅಡ್‍ಸಾರ್ಪ್‌ಷನ್) ಸಹ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಎರಡು ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವಾಗ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಚಲನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೊ ಆಗ ಅವನ್ನು ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ದ್ರಾವಣಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ|ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ]]ಗಳು 0.85% [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]] ನೀರಿನಲ್ಲಿರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸುಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಬ್ಬುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಆ ನಾರ್ಮಲ್ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ದ್ರಾವಣ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣದೊಡನೆ ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿಸುವ ದ್ರಾವಣಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರ ಜೀವಕಣಗಳೊಡನೆ ಇಡುವ ದ್ರಾವಣಗಳಾಗಲೀ ಜೀವಕಣಗಳೊಡನೆ ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ಆಗಿರಬೇಕಾದದ್ದು ಬಲು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಜೀವಕಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಜೀವಕಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಆ ದ್ರಾವಣ ಹೈಪರ್‌ಟಾನಿಕ್ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವಕಣದಿಂದ ಹೈಪರ್‌ಟಾನಿಕ್ ದ್ರಾವಣದ ಕಡೆಗೆ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗುವುದರಿಂದ ಜೀವಕಣ ಸುಕ್ಕಾಗಿ ಜೋತು ಬೀಳುತ್ತದೆ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಲಿಸಿಸ್). ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪು ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಸಸಿಗಳ [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಆವೃತವಾದಾಗ ಆ ಸಸಿಗಳು ಬಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜೀವಕಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಜೀವಕಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಆ ದ್ರಾವಣ ಹೈಪೊಟಾನಿಕ್ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಜೀವಕಣದ ಕಡೆಗೆ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೀವಕಣ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಕೋಶ|ಜೀವಕಣದ]] ಪೊರೆಯನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕುತ್ತದೆ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್).<ref>{{Cite web |url=https://biologydictionary.net/plasmolysis/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111114908/https://biologydictionary.net/plasmolysis/ |url-status=dead }}</ref> ==ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್== ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ನ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರಿನಿಂದ ನೀರು ಎಲೆಗಳಿಗೆ ತಲಪುವುದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಸಸ್ಯದ ಬೇರು ಅಥವಾ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಣಗಳೆಂಬುವು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೊರೆಯುಳ್ಳ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಹೊರಗಣ [[ಅನಿಲ]] ದ್ರವಗಳು ಒಳಗೂ ಒಳಗಿನವು ಹೊರಗೂ ಹೋಗಬಲ್ಲಂಥ ಪೊರೆಯುಳ್ಳವು. ಆ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಕಣದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ಗೆ ಬಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಬೇರಿನ ಕುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಮಗಳು ನೆಲದೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚುತ್ತ ತಮಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವ ತನಕವೂ ಮುಂದೊತ್ತಿ ಹೋಗುವಾಗ ನೀರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಲವಣಗಳೂ ಸಾರಗಳೂ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರಿನ ಹೊರಮೈಯಿಂದ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳಿನ ಕಡೆಗೆ ಈ ದ್ರವಗಳು ಬರಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣದ ಕೋಶವನ್ನೂ ನುಗ್ಗಿ ಆಚಿಂದೀಚೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರುಗಳ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆತ ನೀರು ವಾಯುವಿನ ಸಂಮರ್ದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿ [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳನ್ನು]] ತಲಪುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.biologydiscussion.com/plants/osmosis/process-of-osmosis-in-plants-with-experiments/51422 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2021-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927161131/https://www.biologydiscussion.com/plants/osmosis/process-of-osmosis-in-plants-with-experiments/51422 |url-status=dead }}</ref> ==ಮಾನವ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್== [[ಚಿತ್ರ:Osmotic pressure on blood cells diagram.svg|thumb|ರಕ್ತಕಣಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ದ್ರಾವಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳು]] ಮಾನವ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳಿಂದ ಕಣಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಒಯ್ಯುವ ಆಹಾರ ವಿವಿಧ ಅವಯವಗಳ ಕಣಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಇದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಣಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ದಹನವಾಗಿ ಉಂಟಾದ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಹೀಗೆಯೇ ರಕ್ತವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ]] ವಾಯುವಿಗೆ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ|ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ]], ಕಣಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆ ವೃತ್ತದೊಡನೆ ನಡೆಯುವ ಪೋಷಕ ವಸ್ತುಗಳ (ನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್) ಮತ್ತು ಕಲ್ಮಷಗಳ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರಿಯೆ, ಜೀವರಸ ಪರಿಚಲನೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜೀವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಕಣಗಳ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರಗುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಗಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜೀವಕಣ ಪಾರಗಮ್ಯತೆಯ (ಸೆಲ್ ಪರ್ಮಿಯೆಬಿಲಿಟಿ) ಪರಿಮಾಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣಗಳ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು [[ಔಷಧ|ಔಷಧಗಳ]] ಜೀವಕಣ ಪಾರಗಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವು. ರಕ್ತ ಸೋರುವ ಲೋಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶ. [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ರಹಿತ ದ್ರಾವಣದ ಹೊರಸೋಸಿಕೆ (ಫಿಲ್‍ಟ್ರೇಷನ್) ಮತ್ತು ಒಳಹೋಗುವ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ಗಳೆರಡರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟುದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಇ.ಎಚ್.ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕಣಗಳು ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದದ ನೆರವಿನಿಂದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಣುತೂಕ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.researchgate.net/post/Why_is_osmosis_important_in_the_human_body_ie_red_blood_cells</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://physioweb.med.uvm.edu/bodyfluids/osmosis.htm#Osmosis Osmosis simulation in Java] * [https://web.archive.org/web/20190826131940/https://koj.kftg.ch/Java/Osmosis_fast.html NetLogo Osmosis simulation for educational use] * [http://www.adamequipment.com/education/Documents/EdExp2c.pdf An Osmosis Experiment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160701023842/http://www.adamequipment.com/education/Documents/EdExp2c.pdf |date=2016-07-01 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 6njy4s8h9mew2m2xpso2vziqjmt5ofa 0 123834 1373465 1336582 2026-05-15T17:21:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373465 wikitext text/x-wiki '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯ''' ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರಮಾನ, ಸಲಿಕೆ, ಲಾಭ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಣ. (ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆವಿನ್ಯೂ). ರಾಜಸ್ವ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಆದಾಯ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಸೂಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯ. ಇಂಥ ಆದಾಯದ ಉತ್ಪತ್ತಿಮೂಲ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ಭೂ ಸ್ವತ್ತಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಬರುವುದು. <ref>{{Cite web |url=http://www.accountingnotes.net/financial-management/public-revenue/public-revenue-meaning-and-classification/10022 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2024-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715023019/https://www.accountingnotes.net/financial-management/public-revenue/public-revenue-meaning-and-classification/10022 |url-status=dead }}</ref> ==ದೇಶಾವಾರು ಲೆಕ್ಕ== ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ರಷ್ಯ]]ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಕೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆದಾಯ ರೈಲು, ಅಂಚೆ, ತಂತಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಯವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇವಾವಲಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಆದಾಯದ ಬಗೆಗಳು== ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ, ಶುಲ್ಕ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಆದಾಯ ಎಂದು ಮೂರು ಬಗೆ ಇವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ, ಸಾಮಂತರ ಕಾಣಿಕೆಯಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತವರು ಕೊಡುವ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಧನದಿಂದ, ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಎತ್ತುವ ಚಂದಾಹಣದಿಂದ, ಸರ್ಕಾರ ನಿತ್ಯವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸುವ ದಂಡದಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯ. ಹೀಗೆ ವಸೂಲಾಗುವ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆದಾಯವೂ ಸೇರುವುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ಸಹಾಯದ್ರವ್ಯ ಪಡೆಯುವುವು.<ref>https://www.knowledgiate.com/different-sources-of-public-revenue/</ref> ==ಶಾಸನ== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಕೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಅಂಶವಿದೆ. ವಿರೋಧಿಸುವವರನ್ನು ಶಾಸನರೀತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಪ್ರಜಾಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ದೊರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ವಸೂಲಾಗಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಅಪವ್ಯಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದುವ್ರ್ಯಯದ ಪರಿಣಾಮ ಅವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪರಿವಾರದ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕರಿನೆರಳು ಹಾಯಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗ ಇಡೀ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಕೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು. ಅಪವ್ಯಯ, ಅಜಾಗರೂಕತೆಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯ.<ref>{{Cite web |url=http://www.yourarticlelibrary.com/finance/public-revenue-meaning-tax-revenue-non-tax-revenue-with-classification-of-public-revenue/26277 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2021-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921153212/https://www.yourarticlelibrary.com/finance/public-revenue-meaning-tax-revenue-non-tax-revenue-with-classification-of-public-revenue/26277 |url-status=dead }}</ref> ==ತೆರಿಗೆ== ಆದಾಯದ ಬಹುಭಾಗ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲದಿಂದ ವಸೂಲಾಗುವ ಕಡೆ, [[ತೆರಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಆಯಾ ವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಾವು ಗಳಿಸುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆರಿಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಆಡಂ ಸ್ಮಿತ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇರಬೇಕು. ತೆರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಡಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ಕೊಡಬೇಕು, ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು, ಯಾವ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕು - ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಸುಲಭವಾಗಿರಬೇಕು. ವಸೂಲು ಮಾಡುವ ಸಮಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರಬೇಕು. ವಸೂಲು ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ ಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಂಥ ಮಿತವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಆದರ್ಶವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಾವಿರ ಪೌಂಡುವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೂವರೆ ಪೌಂಡು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ತೆರಿಗೆದಾರರು ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಕೊಡುವವರಾದುದರಿಂದ ಭಾರತದಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಸೂಲಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವಾಗ, ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಿಸುವಾಗ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಕೊಡುವ ಹಣವೇ ಶುಲ್ಕ (ಫೀಸು). ತೆರಿಗೆಗೂ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಲಾಭವಿರಲಿ, ಇಲ್ಲದೇ ಹೋಗಲಿ, ವಿಧಿಸಿದ ತೆರಿಗೆ ತೆರಲೇಬೇಕು. ಫೀಸಿನ ವಿಷಯ ಹಾಗಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೊಡಬಹುದು. ರೈಲ್ವೆ, ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ, ನೀರಾವರಿ, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ಇತರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಸಂಭಾವನೆಗೆ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಆದಾಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ನಗರಸಭೆ, ಜಿಲ್ಲಾಬೋರ್ಡ್, ರೈತರು - ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ, ಸೈನ್ಯದ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಬರುವ ಹಣ, ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಷನರಿ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಹಣ - ಇವೆಲ್ಲಾ ಆದಾಯದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/public-revenue</ref> ==ಬಾಬ್ತುಗಳು== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದಾಯದ ಬಾಬುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ - ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ, ತೀರುವೆಯ ಶುಲ್ಕ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ - ಆಮದು ರಫ್ತು ಸುಂಕ, ಅಬ್ಕಾರಿ, ಮನೋರಂಜನೆ ತೆರಿಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ತೆರಿಗೆ, ಸ್ಟಾಂಪು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಪೊಲೀಸು, ನ್ಯಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಶುಲ್ಕ; ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಆದಾಯ - ಟಂಕಸಾಲೆ, ರೈಲ್ವೆ, ಕಾಡು, ನೀರಾವರಿ, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಉದ್ಯಮಗಳು.<ref>{{Cite web |url=https://sa-tied.wider.unu.edu/article/public-revenue-mobilization-and-inequality |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111211600/https://sa-tied.wider.unu.edu/article/public-revenue-mobilization-and-inequality |url-status=dead }}</ref> ==ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆದಾಯ== ಮನೆಯ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾದರೆ ಮೇಲಿನದು ಪರೋಕ್ಷ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ, ಪೆಟ್ರೋಲು, ಸೀಮೆ ಎಣ್ಣೆ, ಬಟ್ಟೆ - ಮುಂತಾದ ಅನುಭೋಗ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೂ ಮನೋರಂಜನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೂ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆಗೆ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬಡತನ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುವು. ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ತೆರಿಗೆ ಕಳ್ಳರು, ವಂಚಕರು ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಕೃಷಿಯಿಂದ ಬರುವ ವರಮಾನವನ್ನು ತೆರಿಗೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದೋಷ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಸಬೇಕೇ ವಿನಾ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹರಡಬಾರದು ಎಂದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. <ref>https://www.scribd.com/document/127135653/PUBLIC-REVENUE-pdf</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] kcd2zdg96uqxg3onq3rle3h1jardxr0 0 123842 1373475 1337477 2026-05-15T20:14:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373475 wikitext text/x-wiki '''ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಲೋಹಾಂಶ ಚಲನೆ''' ಎಂದರೆ ಮೇಲುವರ್ಗದ [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು ಖನಿಜಾಂಶಗಳು ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ (ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಲೋಕೆಶನ್ ಆಫ್ ಸೊಲ್ಯೊಟ್ಸ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್). ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಆಹಾರ, [[ನೀರು]] ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ನಾಳಕೊರ್ಚಗಳ ಪರಿಚಯ ಅಗತ್ಯ. ನಾಳಕೊರ್ಚ ಕ್ಸೈಲಂ (ನೀರ್ಗೊಳವೆ) ಮತ್ತು ಪ್ಲೋಯಂ ನಾಳಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದು ಬೇರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲೆಗಳ ತುದಿಯವರೆಗೂ ಅನುಬಂಧವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪೊದರು ಮತ್ತು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಕಣಧಾತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕ್ಯಾಂಬಿಯಂ ಇದೆ. ಇದು ಸಜೀವ ಜೀವಕಣವಾದ ಪೇರೆಂಖೈಮದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.biologydiscussion.com/plants/translocation/translocation-of-organic-solutes-with-diagram-plants/23272 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2022-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629155858/https://www.biologydiscussion.com/plants/translocation/translocation-of-organic-solutes-with-diagram-plants/23272 |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಸೈಲಂನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಜೀವಕಣಗಳಿವೆ : ವೆಸಲ್ ಅಥವಾ ಟ್ರೇಕಿಯ, ಟ್ರೇಕೀಡ್, ಕ್ಸೈಲಂ ತಂತು (ಫೈಬರ್) ಮತ್ತು ಕ್ಸೈಲಂ ಪೇರೆಂಖೈಮ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಜೀವಕಣಗಳು ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿಯೂ ಕೊನೆಯದು ಸಜೀವವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಪ್ಲೋಯೆಂನಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಜೀವಕಣಗಳಿವೆ. ಸೀವ್ ಟ್ಯೊಬ್, ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಜೀವಕಣ, ಪ್ಲೋಯೆಂ ಪೇರೆಂಖೈಮ ಮತ್ತು ಪ್ಲೋಯೆಂ ತಂತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಬಗೆಯವು ಸಜೀವವಾಗಿಯೂ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ (ಸೆಕೆಂಡರಿ ಗ್ರೋತ್) ಇರುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಕ್ಸೈಲಂ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಪ್ಲೋಯೆಂಗಳಲ್ಲೆರಡರಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ರೇಸ್ ಎಂಬ ಪೇರೆಂಖೈಮ ಕಣಧಾತುಗಳಿವೆ. ಎಂದ ಮೇಲೆ ಕ್ಸೈಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ಲೋಯೆಂಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಜೀವ ಜೀವಕಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ನಿಕಟಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬಿಯಂ ಇರುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಬಂಧ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳು ಕ್ಸೈಲಂನಿಂದ ಪ್ಲೋಯೆಂಗೂ ಪ್ಲೋಯೆಂನಿಂದ ಕ್ಸೈಲಂಗೊ ಚಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಪ್ಲೋಯೆಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಜೀವಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬ್ ಆಹಾರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 1837ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಟಿಗ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇದರ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬ್ ಅನೇಕ ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ (ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ; ಈ ಘಟಕ ಜೀವಕಣಗಳು ಪ್ಲೋಯೆಂನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವುಳ್ಳವು. ಈ ಜೀವಕಣಗಳು ಎಳಸಾಗಿರುವಾಗ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದು ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ; ಬಲಿತಾಗ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಬೀಜಕಣರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬ್ ಘಟಕ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಸೇರುವ ಕಡೆ ಅಡ್ಡ ಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ (ಗೋಡೆ) ಜರಡಿಯಂತೆ ರಂಧ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀವ್‍ಪ್ಲೇಟ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬ್ ಘಟಕದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಇನ್ನೊಂದರ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/botany/solute-transport-and-photo-assimilate-translocation-of-water/25729 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2021-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301121801/https://www.preservearticles.com/botany/solute-transport-and-photo-assimilate-translocation-of-water/25729 |url-status=dead }}</ref> ==ಆಹಾರಚಲನೆ== ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು, ತೈಲ ಸಂಬಂಧ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಚಲಿಸುವ ಕ್ರಮದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಗಳಿವೆ : 1. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಆಹಾರ, ಬೇರು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರ, ಶೇಖರಣಾಂಗಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಅಹಾರಚಲನೆ ದ್ಯುತಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರುವುದು. 2. ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ) ಆಹಾರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಚಲನೆ ಬೀಜಗಳು ಮೊಳೆತು ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. 3. ಆಹಾರ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಕ್ಸೈಲಂನಿಂದ ಪ್ಲೋಯೆಂಗೂ ಪ್ಲೋಯೆಂನಿಂದ ಕ್ಸೈಲಂಗೂ ಅದರ ಅಡ್ಡಚಲನೆ ಆಗಬಹುದು. ==ಆಹಾರದ ಚಲನೆ== ಆಹಾರ ಕ್ಸೈಲಂ ಮುಖಾಂತರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಿಕ್ಸನ್ ನಂಬಿದ್ದ. ಆದರೆ ಕರ್ಟೆಸ್ ಮುಂತಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರಿಂಗಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಗರ್ಡ್‍ಲಿಂಗ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಪ್ಲೋಯೆಂ ಮುಖಾಂತರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಸಜೀವ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಉಂಗುರಾಕಾರವಾಗಿ ಕ್ಸೈಲಂ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಣಧಾತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅಂದರೆ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳ ಮೇಲೆ ಆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಉಂಗುರದ ಮೇಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಗಂಟು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಆಹಾರ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಉಂಗುರದಿಂದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉಂಗುರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ ; ಮತ್ತು ಮೊದಲೇ ಶೇಖರವಾಗಿದ್ದ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೇರುಗಳು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತವೆ ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವೂ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಿಂಗಿಂಗ್ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಸೈಲಂ ತೆಗೆದು ಪ್ಲೋಯೆಮನ್ನು ತೆಗೆಯದೆ ಇದ್ದರೆ ಇಂಥ ಬದಲಾವಣೆಯಾವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಎಂಡೊಡರ್ಮಿಸ್‍ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದು ಪ್ಲೋಯೆಂನಿಂದ ತೆಗೆಯದೆ ಇದ್ದರೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಿಂಗಿಂಗ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಎರಡು ಗುಂಪು. ಪ್ಲೋಯೆಂನಿಂದ ಎಂದರೆ ಬೈಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಬಂಡಲ್ಸ್ (ಜೊತೆನಾಳಕೊರ್ಚ) ಇರುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಥ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ಲೋಯೆಮನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಅಹಾರ ಪ್ಲೋಯೆಂ ಮುಖಾಂತರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಕ್ಸೈಲಂ ಮುಖಾಂತರ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.biologydiscussion.com/plants/translocation-of-solutes-in-plants-with-diagram/18071{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಿಟ್ಲರ್, ಕೆನಡಿ ಮುಂತಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ಲೋಯೆಂ ರಸವನ್ನು ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಸದಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಎಂಬ ಸಕ್ಕರೆ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ (ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್) ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್, ಜೊತೆಗೆ ರ್ಯಾಫಿನೋಸ್ (ಟ್ರೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್) ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಕೆಯೋಸ್ (ಟೆಟ್ರಸ್ಯಾಕರೈಡ್) ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕ್ಸೈಲಂ ರಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೋಹಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆಹಾರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲೋಯೆಂ ಮುಖಾಂತರ ಚಲಿಸಿದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವಾದರೂ ಕ್ಸೈಲಂ ಮುಖಾಂತರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಸ್ಪಟ್ಟಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಹಾರಗಳು ಗ್ಲೊಕೋಸ್ ಮುಂತಾದ ಮಾನೋಸ್ಯಾಕರೈಡ್‍ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿತು. ಈಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು ಸುಕ್ರೋಸ್ ಅಂದರೆ ಡ್ರೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ವೇಳೆ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೇಲುವರ್ಗದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು, ಅಂದರೆ ಟ್ರೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್ ಮತ್ತು ಟೆಟ್ರಸ್ಯಾಕರೈಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಮಾನೋಸ್ಯಾಕರೈಡುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಭಾಗದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಸಸ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ (ಡಿಫ್ಯೂಸ್) ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಾದ. ಆದರೆ ಆಹಾರ ಚಲನೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿಗಿಡದಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಸಕ್ಕರೆಯ ಚಲನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪನೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು 40,000 ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಕಿರಣಶೀಲ (ರೇಡಿಯೊ ಆಕ್ಟಿವ್) ಕಾರ್ಬನ್ ಅ14 ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 270 ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳ ವೇಗದಲ್ಲೊ ಅವರೆ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 107 ಸಂಟಿಮೀಟರುಗಳ ವೇಗದಲ್ಲೂ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಚಲನೆಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಲವಣಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಕು. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಬೋರಾನ್ ಕ್ರಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿವರಗಳು ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾವ್ಜ್ ಮತ್ತು ದುಗ್ಗಾರ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬೋರಾನ್ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಬೊರೇಟುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಸಕ್ಕರೆಯ ಚಲನೆ ಬಲುಪಾಲು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರ ಚಲನೆಯ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ (ಮೆಕಾನಿಸಂ) ಇನ್ನೊ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. 1. ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತತ್ತ್ವ, ಇದನ್ನು 1885ರಲ್ಲಿ ಡಿರೀಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ ಅನಂತರ 1935ರಲ್ಲಿ ಕರ್ಟಿಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಆಹಾರ ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬಿನ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ಸೀವ್‍ಟ್ಯೂಬಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸೀವ್‍ಟ್ಯೊಬಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಹೀಗೆ ಸಸ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಹಾರಚಲನೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಪಿಸಬಹುದಾದ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಅಹಾರದ ಕಣಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2. ವ್ಯಾಪಕ ಅಥವಾ ಮಾಸ್‍ಪ್ಲೋ ತತ್ತ್ವ : ಎರ್ನ್‍ಸ್ಟ್ ಮಂಜ್ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ 1930ರಲ್ಲಿ ಸೊಚಿಸಿದ. ಇದನನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು :<ref>https://bio.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_and_General_Biology/Book%3A_General_Biology_(Boundless)/25%3A_Seedless_Plants/25.4%3A_Seedless_Vascular_Plants/25.4B%3A_Vascular_Tissue%3A_Xylem_and_Phloem</ref> ==ಲೋಹಗಳ ಚಲನೆ== ಲೋಹಗಳ ಅಥವಾ ಖನಿಜಗಳ ಚಲನೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿಯೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರಿಂಗಿಂಗ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೇಡಿಯೊ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು (ಐಸೊಟೋಪುಗಳು) ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಸೈಲಂ ರಸವನ್ನೂ ತೆಗೆದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಸೈಲಂ ರಸದಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳು, ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಕ್ಕರೆಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಪ್ಲೋಯೆಂ ರಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು, ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಲೋಹಗಳ ಚಲನೆಯ ಬಲುಭಾಗ ಕ್ಸೈಲಂ ಮುಖಾಂತರ ನಡೆದರೂ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗವಾದರೂ ಪ್ಲೋಯೆಂ ಮುಖಾಂತರ ನಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೋಹಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು. ಬೇರಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಲೋಹಗಳು ಕ್ಸೈಲಂನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮುಖಾಂತರ ಮೇಲುಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇರುವ ಲೋಹಗಳು ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಆಹಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಅವುಗಳೊಡನೆ ಪ್ಲೋಯೆಂ ಮುಖಾಂತರ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಲೋಹಗಳು ಮೇಲುಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ಲೋಹಗಳು ಕ್ಸೈಲಂನಿಂದ ಪ್ಲೋಯೆಂಗೂ ಪ್ಲೋಯೆಂನಿಂದ ಕ್ಸೈಲಂಗೂ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಆಹಾರದೊಡನೆ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತೆ ಕ್ಸೈಲಂ ಮುಖಾಂತರ ಮೇಲುಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳ ಚಲನೆ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಪರಿಚಲನೆಯೇ (ಸಕ್ರ್ಯುಲೇಷನ್) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bulletinofinsectology.org/pdfarticles/vol56-2003-035-040sur.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2019-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718150933/http://www.bulletinofinsectology.org/pdfarticles/vol56-2003-035-040sur.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧ]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ_ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] ss2qrrswpf5g3alb6zajs08nhayzpax 0 124438 1373473 1372384 2026-05-15T19:49:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373473 wikitext text/x-wiki '''ಆಶ ಅಗರ್ವಾಲ್''' [[ಭಾರತ]]ದ ಮಾಜಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟಗಾರ್ತಿ. ಇವರು ಏಷಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರಿಗೆ 1985ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.indianetzone.com/10/asha_agarwal.htm{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಜನನ== ಇವರು ೧೯೬೫ನೇ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://more.arrs.run/runner/16157 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-29 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129114133/https://more.arrs.run/runner/16157 |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾಧನೆ== 1985ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಏಷಿಯನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ ಮೀಟ್ ನಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟವನ್ನು ೨ ಗಂಟೆ 48 ನಿಮಿಶಗಳು ಮತ್ತು 51 ಸೆಕೆಂಡುಗ್ಲಳ ದಾಖಲೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಿನದವರೆಗು ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಯಾರು ಸಹ ಮುರಿದಿಲ್ಲ. 1986ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಟ್ರಿಮಿಡಾಡ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ 26 ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾ ವಳಿಗಳಲ್ಲಿ 8 ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟಗಳನ್ನು 2 ಗಂಟೆ 50 ನಿಮಿಷಗಳ ಪರಿಧಿಯೂಳಗೆ ಮುಗಿಸಿರುವ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ 27 1985 ರಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಠಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಫ್ರೀಡಂ ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಏಷಿಯನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ== ಇದೊಂದು ದ್ವಿವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಏಷಿಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ ನ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟದ ಭಾಗವಾಗಿ ಏಷಿಯನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಷಿಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ ಅಸೋಸಿಯೆಶನ್ ನ ಆಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. 1988 ರಲ್ಲಿ ಏಷಿಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ 42 ಕಿ.ಮಿ ಓಟವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಆಗ ಈ ಏಷಿಯನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1985 ಇನ್ನೂ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಏಷಿಯನ್ ದ್ವಿವಾರ್ಷಿಕ ಟ್ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆಶ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅೊವರು ಮಹಿಳಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.. ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸುನಿತ ಗೋದ್ರ ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ ಗೋಪಿ ತೊನ್ಕಲ್ ರವರು ಏಷಿಯನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪದರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable " |- ! ಆಟ !! ಸ್ಥಳ !!ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !! ದಿನಾಂಕ !! ಕಾಲಾವಧಿ |- | ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ನವದೆಹಲಿ|| ೧ || || ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೩ || ೩:೦೮:೦೩ |- |ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ಸಿಯೋಲ‍ || ೪ || ಸಿಯೊಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ || ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೪ || ೨:೪೬:೪೭ |- | ಮ್ಯಾರಥಾನ್|| ಸಿಂಗಾಪುರ|| ೩ || ||೦೯ ಡಿಸೆಮಬರ್೧೯೮೪|| ೨:೪೫:೪೦ |- | ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ || ೧ ||ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ || ೨೭ ಜನವರಿ ೧೯೮೫|| ೨:೪೪:೫೧ |- | ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ಜಕಾರ್ತ || ೧ || ಏಷಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ || ೨೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್೧೯೮೫|| ೨:೪೮:೫೩ |- | ಅರ್ಧ-ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ಪುನೆ|| ೧|| || ೨೦ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೫ || ೧:೨೪:೧೦ |- | ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ||ಸಿಯೋಲ‍ || ೫ || ಏಷಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ||೧ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬ || ೨:೪೮:೪೧ |- |ಮ್ಯಾರಥಾನ್ || ಜರ್ಮನಿ || ೧೩ || ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ || ೨೬ ಆಗಸ್ಟ ೧೯೮೯|| ೨:೫೪:೨೧ |- ||ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ||ನವದೆಹಲಿ || ೧|| ನವದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ || ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೧||೨:೪೦:೨೬ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] 6fowkw7ereecnns5p1wk7rkosfsdhn4 0 126140 1373458 1370674 2026-05-15T14:14:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373458 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಅರ್ಚನಾ ಶರ್ಮಾ|birth_date={{birth date|1932|02|16|df=yes}}|birth_place=[[ಪೂನಾ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಭಾರತ|death_date={{death date and age|2008|01|14|1932|02|16|df=yes}}|occupation=[[ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ]]{{·}}[[ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಸ್ಟ್]]{{·}}[[ಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]{{·}}[[ಕೋಶ ಜಾತಿ ವರ್ಗೀಕರಣ]]|spouse=[[ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ]]}} '''ಅರ್ಚನಾ ಶರ್ಮಾ''' ಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯ [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ]], ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಸ್ಟ್, ಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಕೋಶವರ್ಗೀಕರಣ(ಸೈಟೊಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿಸ್ಟ್). <ref>{{Cite web|url=http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_094_05_0672_0672_0.pdf|title=Archana Sharma(1932-2008)|access-date=2020-03-23|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921153203/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_094_05_0672_0672_0.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ವಿಧಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ವಯಸ್ಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟೆನಿ ಕಾರಣ, ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಕೋಶ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite book|url=http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_094_05_0672_0672_0.pdf|title=The Shaping of Indian Science: 1982-2003|pages=1669|access-date=2020-03-23|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921153203/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_094_05_0672_0672_0.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅರ್ಚನಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 1932 ರಂದು [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಎನ್.ಪಿ. ಮುಖರ್ಜಿರಂತಹ (ಬಿಕಾನೆರ್‌ನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್) ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಸೇರಿದಂತೆ. <ref name=":02">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/BM/BM35_0913.pdf|title=Archana Sharma}}</ref> ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ [[ಬಿಕಾನೆರ್‌|ಬಿಕಾನೆರ್‌ನಿಂದ]] ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ ಸಹ ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ 1951 [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಸಹ ಮುಗಿಸಿದರು. ತರುವಾತ, ಶರ್ಮಾ 1955 ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮತ್ತು 1960 ರಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಮುಗಿಸಿದರು. ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್, ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಮ್ಯುಟಜೆನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ಡಿ.ಎಸ್ಸಿ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. == ವೃತ್ತಿ == 1967 ರಲ್ಲಿ, ಶರ್ಮಾ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ನಂತರ 1972 ರಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೊ. ಎ.ಕೆ.ಶರ್ಮಾ 1983 ರ ನಂತರ ಅವರು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ತನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ. [[ ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್|ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]], [[ ಮಾನವ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ [[ ಮ್ಯುಟಜೆನೆಸಿಸ್|ಮ್ಯುಟಾಜೆನೆಸಿಸ್]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. <ref name=":03">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/BM/BM35_0913.pdf|title=Archana Sharma}}</ref> ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಸ್ಯವರ್ಗದಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು, ವಯಸ್ಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟೆನಿ ಕಾರಣ, ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಸೈಟೊಟಾಕ್ಸಾನಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಇವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ|ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ]] ಮೇಲಿನ ವರ್ಣತಂತು ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name=":04">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/BM/BM35_0913.pdf|title=Archana Sharma}}</ref> ಶರ್ಮಾ ಮಾನವ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಬಹುರೂಪತೆಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ. <ref name=":04" /> ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶರ್ಮಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರಿಸರ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ; ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಯುನೆಸ್ಕೋದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಮಿತಿ; ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿವಿಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಗಳು. <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.indianbotanists.com/2015/03/archana-sharma-indian-woman-botanist.html|title=Archana Sharma: An Indian Woman Botanist, a Cytogeneticist, Cell Biologist and a Cytotoxicologist|language=en-GB|access-date=2019-02-16|archive-date=2019-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153411/http://www.indianbotanists.com/2015/03/archana-sharma-indian-woman-botanist.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":05">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/BM/BM35_0913.pdf|title=Archana Sharma}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶರ್ಮಾ 10 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 300 ರಿಂದ 400 ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು 1965 ರಲ್ಲಿ ಪತಿ, ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ [[ ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ|ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ [https://www.elsevier.com/books/chromosome-techniques/sharma/978-0-408-70942-2 ''ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ - ಥಿಯರಿ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್''] ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. <ref name=":06">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/BM/BM35_0913.pdf|title=Archana Sharma}}</ref> [[ ಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|ಸೈಟೋಲಜಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆ ''ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ'' ಸ್ಥಾಪಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು 2007 ರವರೆಗೆ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಳು. <ref>{{Cite web|url=https://feminisminindia.com/2018/07/30/dr-archana-sharma-pioneering-botanist/|title=Dr. Archana Sharma: The Pioneering Indian Botanist {{!}} #IndianWomenInHistory|last=Shah|first=Aditi|date=2018-07-29|website=Feminism In India|language=en-US|access-date=2019-02-16}}</ref> ''ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಬಯಾಲಜಿಯ'' ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref name=":2">{{Cite web|url=http://insaindia.res.in/detail/N77-0749|title=INSA :: Deceased Fellow Detail|website=insaindia.res.in|access-date=2019-02-16|archive-date=2019-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153245/http://insaindia.res.in/detail/N77-0749|url-status=dead}}</ref> ಸಿಆರ್‌ಸಿ ಪ್ರೆಸ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್, ಐಬಿಹೆಚ್, ಕ್ಲುವರ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ (ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್), ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಬೀಚ್ ಯುಕೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಶರ್ಮಾ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶರ್ಮಾ [[ ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ|ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್]] ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="World Who Is Who and Does What in Environment and Conservation">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iWb7AQAAQBAJ&pg=PA294|title=World Who Is Who and Does What in Environment and Conservation|last=Nicholas Polunin|date=5 November 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-05938-6|pages=294–}}</ref> ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ''ಭಾರತೀಯ ಸೈಟೋಲಜಿಯ ಪಿತಾಮಹ'' ಎಂದು ಅನೇಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Soni2010">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NkmkxB3sCPUC&pg=PT375|title=Fundamentals Of Botany|last=N. K. Soni|date=1 April 2010|publisher=Tata McGraw-Hill Education|isbn=978-1-259-08349-5|pages=375–}}</ref> <ref name="List of 14 Eminent Geneticists (With their Contributions)">{{Cite web|url=http://www.biologydiscussion.com/genetics/geneticists/list-of-14-eminent-geneticists-with-their-contributions/35674|title=List of 14 Eminent Geneticists (With their Contributions)|date=2016|publisher=Biology Discussion|access-date=13 September 2016|archive-date=19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919214250/http://www.biologydiscussion.com/genetics/geneticists/list-of-14-eminent-geneticists-with-their-contributions/35674|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಜನವರಿ 14, 2008 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name=":12">{{Cite web|url=http://www.indianbotanists.com/2015/03/archana-sharma-indian-woman-botanist.html|title=Archana Sharma: An Indian Woman Botanist, a Cytogeneticist, Cell Biologist and a Cytotoxicologist|language=en-GB|access-date=2019-02-16|archive-date=2019-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216153411/http://www.indianbotanists.com/2015/03/archana-sharma-indian-woman-botanist.html|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ಜಿಪಿ ಚಟರ್ಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 1995 * ಎಸ್‌ಜಿ ಸಿನ್ಹಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 1995 * [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ್]] (ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ), 1984 <ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=November 15, 2014|access-date=July 21, 2015}}</ref> * [http://indianbotsoc.org/Achievers.pdf ಬಿರ್ಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ ಪದಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171027231730/http://indianbotsoc.org/Achievers.pdf |date=2017-10-27 }}, 1984 * FICCI ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 1983 * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]], 1977 ರಲ್ಲಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.ias.ac.in/describe/fellow/Sharma,_Prof._Archana|title=Fellowship {{!}} Indian Academy of Sciences|website=www.ias.ac.in|access-date=2019-02-16}}</ref> * [[ಶಾಂತಿಸ್ವರೂಪ್‌ ಭಟ್ನಾಗರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], 1975 <ref name="View Bhatnagar Awardees">{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/Content/AwardeeList.aspx|title=View Bhatnagar Awardees|date=2016|publisher=Shanti Swarup Bhatnagar Prize|access-date=September 4, 2016}}</ref> * [https://iisc.ac.in/research/accolades/j-c-bose-fellowship-awardees/ ಜೆಸಿ ಬೋಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ], 1972 <br /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <br /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೩೨ ಜನನ]] <references /> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] 1thxggfrkcahab17cm3ydpwwlhka9os 0 144897 1373530 1371923 2026-05-16T07:44:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373530 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Black swan |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Black_Swan_2_-_Pitt_Town_Lagoon.jpg|frameless]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |At [[Pitt Town]] Lagoon, [[New South Wales]] |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" ! colspan="2" |<div style="text-align: center">[[Conservation status]]</div> |- | colspan="2" |<div style="text-align: center">[[File:Status_iucn3.1_LC.svg|link=|alt=|frameless]]<br /><br />[[Least Concern]] <small>&nbsp;([[IUCN Red List|IUCN 3.1]])<ref name="iucn status 12 November 2021"><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFBirdLife_International2018"><span class="cx-segment" data-segmentid="291">BirdLife International (2018). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="292">[https://www.iucnredlist.org/species/22679843/131907524 "''Cygnus atratus''"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="293">''[[IUCN Red List|IUCN Red List of Threatened Species]]''. '''2018''': e.</span><span class="cx-segment" data-segmentid="295">T22679843A131907524. [[Doi (identifier)|doi]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|10.2305/IUCN.]]</span></span><span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|<span class="cx-segment" data-segmentid="297">UK.2018-2.</span><span class="cx-segment" data-segmentid="298">RLTS.</span>]]</span><span class="cx-segment" data-segmentid="299"><span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679843A131907524.en|T22679843A131907524.en]]</span><span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="300"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2021</span>.</span></cite></ref></small></div> |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]] <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|link=Template:Taxonomy/Cygnus|edit]]</span> |- |Kingdom: |[[Animal]]ia |- |Phylum: |[[Chordate|Chordata]] |- |Class: |[[Bird|Aves]] |- |Order: |[[Anseriformes]] |- |Family: |[[Anatidae]] |- |Genus: |[[Swan|''Cygnus'']] |- |Species: |<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;atratus'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Binomial nomenclature|Binomial name]] |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cygnus atratus''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)</div> |- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]] |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Anas atrata'' <small>Latham, 1790</small> * ''Chenopis atratus'' |} [[File:Cygnus atratus video02.ogv|thumb|ಕಪ್ಪು ಹಂಸ]] '''ಕಪ್ಪು ಹಂಸ''' ( ''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'' ) ಒಂದು ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ [[ಹಂಸ]] ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿಯಮಿತ ವಲಸೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಪುಕ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು [[ಕೊಕ್ಕು]] ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ೧೮೦೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ೧೭೯೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಥಮ್ ಅವರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಏಕರೂಪದ ಕುಲದ ಚೆನೋಪಿಸ್ ಆಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66">{{Cite book|url=https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66|title=A Field Guide to the Birds of Australia|last=Pizzey, G.|publisher=Collins|year=1984|isbn=0-00-219201-2|location=Sydney|page=[https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66]|url-access=registration}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಡಾವ್ಲಿಶ್ ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.devonlive.com/news/devon-news/mystery-dawlish-black-swans-2295647|title=So why are there black swans in Dawlish?|last=Smith|first=Colleen|date=2018-12-05|website=DevonLive|language=en|access-date=2020-12-26}}</ref> == ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Black_swan_jan09.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Black_swan_jan09.jpg/220px-Black_swan_jan09.jpg|left|thumb| ಕಪ್ಪು ಹಂಸ]] [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_JCB.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Black_Swan_JCB.jpg/220px-Black_Swan_JCB.jpg|left|thumb]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು-ಗರಿಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಹಾರುವ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಕೊಕ್ಕು]] ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು ಬೂದು-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಗ್ನೆಟ್ಸ್ (ಅಪಕ್ವವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು) ತೆಳು-ಅಂಚುಗಳ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೂದು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ೧೧೦ ಮತ್ತು ೧೪೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳ (೪೩ ಮತ್ತು ೫೬ ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೩.೭ – ೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (೮.೨–೧೯.೮ ಪೌಂಡು) ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಅಂತರವು ೧.೬ ಮತ್ತು ೨ ಮೀಟರ್ (೫.೨ ಮತ್ತು ೬.೬ ಅಡಿ) ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref>{{Cite web|url=http://wildlife1.wildlifeinformation.org/s/0AvAnserif/anatidae/1acravan_cygnus/cygnus_atratus/cygnus_atratus.html#Measurement|title=Cygnus atratus – Black swan (Species)|publisher=Wildlife1.wildlifeinformation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930193111/http://wildlife1.wildlifeinformation.org/s/0AvAnserif/anatidae/1acravan_cygnus/cygnus_atratus/cygnus_atratus.html#Measurement|archive-date=2011-09-30|access-date=2011-10-17}}</ref> ಕುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ಎಸ್" - ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಸಂಗೀತದ ಮತ್ತು ದೂರ ತಲುಪುವ ತುತ್ತೂರಿ ತರಹದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದಾಗ ಶಿಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಬಹುದು.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref name="Falla, R.A. 1981 80">{{Cite book|title=The New Guide to the Birds of New Zealand and Outlying Islands|last=Falla, R.A.|last2=Sibson, R.B.|last3=Turbott, E.G.|publisher=Collins|year=1981|isbn=0-00-217563-0|location=Auckland|page=80}}</ref> ಈಜುವಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಮಾನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆಟ್ಟಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಬೆಣೆಯು ಒಂದು ಗೆರೆ ಅಥವಾ 'ವಿ' ಯ ಆಕಾರದಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಾರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಶಿಳ್ಳೆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_skeleton.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Black_Swan_skeleton.jpg/220px-Black_Swan_skeleton.jpg|thumb| ಕಪ್ಪು ಹಂಸ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ( ಆಸ್ಟಿಯಾಲಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ )]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕಳಪೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೂರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ಪಿ ಗೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಅದರ ಉದ್ದವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾದ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿತದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>''Waterfowl in New South Wales'', op. cit.: 25, 37–39</ref> == ವಿತರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Cygnus_atratus_-Taylor_Dam,_near_Blenheim,_Marlborough,_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Cygnus_atratus_-Taylor_Dam%2C_near_Blenheim%2C_Marlborough%2C_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg/220px-Cygnus_atratus_-Taylor_Dam%2C_near_Blenheim%2C_Marlborough%2C_New_Zealand_-parent_and_juvenile-8.jpg|thumb| [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಿಗ್ನೆಟ್ ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ವಾಯುವ್ಯ ಕೇಪ್, ಕೇಪ್ ಲೀವಿನ್ ಮತ್ತು ಯುಕ್ಲಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಥರ್ಟನ್ ಟೇಬಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು [[ಟ್ಯಾಸ್ಮೆನಿಯಾ|ಟ್ಯಾಸ್ಮೆನಿಯಾದಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುರ್ರೆ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref>{{Cite book|title=Waterfowl in New South Wales|publisher=CSIRO and NSW Fauna Panel|year=1964|location=Sydney|pages=11–12}}</ref> ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸದ ಆದ್ಯತೆಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ತಾಜಾ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರೊಳಗಿನ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಹ ಒಲವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಮಣ್ಣಿನ ಚಪ್ಪಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವೀಪಗಳು ಅಥವಾ ತೀರದ ಬಳಿ ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/> ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಮೊದಲು ಒಂದೆಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಅಲೆಮಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ವಲಸೆ ಮಾದರಿಯಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಶುಷ್ಕ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಗೂಡುಕಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೊದಲು ಶುಷ್ಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮರಳಿದರೆ, ವಯಸ್ಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಗ್ನೆಟ್ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ.<ref name="The World Atlas of Birds">{{Cite book|title=The World Atlas of Birds|publisher=Colporteur Press|year=1982|editor-last=Scott, Sir Peter|location=Balmain|pages=200–1}}</ref> ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಅನೇಕ ನೀರಿನ ಕೋಳಿಗಳಂತೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ನಂತರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾರಾಟದ ಗರಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಹಾರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ, ತೆರೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="The World Atlas of Birds"/> ೧೬೯೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಡಿ ವ್ಲಾಮಿಂಗ್ ಅವರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದಾಗ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮೊದಲು ನೋಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. === ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === ==== ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg/220px-Black_Swan_in_Flight_Crop.jpg|thumb]] [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ]] ಮಾವೊರಿಗಳ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಹಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾತಿಯ ಹಂಸವು ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೮೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಅಥವಾ ಒಳನಾಡಿನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೊಟೊರುವಾ ಸರೋವರಗಳು, ಲೇಕ್ ವೈರರಾಪಾ, ಲೇಕ್ ಎಲ್ಲೆಸ್ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಚಾಥಮ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Falla, R.A. 1981 80"/> ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ ಜಾತಿಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ಥಳೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nzbirds.com/birds/blackswan.html|title=Black Swan (New Zealand birds)|last=Narena Olliver|date=2010-10-28|publisher=Nzbirds.com|access-date=2011-10-17}}</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ==== ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಅಲಂಕಾರಿಕ ಜಲಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಲಾಯನ ಮಅಡುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾರ್ಲೋದಲ್ಲಿನ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಡೆವೊನ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಡಾವ್ಲಿಶ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ತೊರೆಯ ಮೇಲೆ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ನದಿಯ ಇಚೆನ್ ಮತ್ತು ಟೀಸ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಟನ್ ಬಳಿಯ ಟೀಸ್ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.wildlifeextra.com/go/news/black-swan.html#cr|title=Archant – Inspiring Communities|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502223544/http://www.wildlifeextra.com/go/news/black-swan.html#cr|archive-date=2015-05-02|access-date=2015-07-21}}</ref> ಡಾವ್ಲಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪಟ್ಟಣದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದರೆ ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.dawlish.com/Page/Waterfowl-9.aspx Dawlish Live!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723210618/http://www.dawlish.com/Page/Waterfowl-9.aspx |date=2009-07-23 }}(retrieved 7 March 2009)</ref> ==== ಜಪಾನ್ ==== [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ೧೯೫೦ - ೧೯೬೦ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.nies.go.jp/biodiversity/invasive/DB/detail/20480e.html Invasive Species of Japan : Cygnus atratus] Retrieved July 27, 2016</ref><ref>[[Mark Brazil|Brazil, Mark]] [http://www.japantimes.co.jp/life/2001/07/05/environment/beauty-versus-the-environment/ Beauty versus the environment July 5, 2001] ''[[Japan Times]]'' Retrieved July 27, 2016</ref><ref>[http://www.japantimes.co.jp/opinion/2011/02/21/commentary/swan-dive-into-the-strait-dividing-economic-views/ Swan dive into the strait dividing economic views February 21, 2011] ''[[Japan Times]]'' Retrieved July 27, 2016</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg/220px-BlackSwanLakeEolaOrlando.jpg|thumb| ಯುಎಸ್ಎ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊದ ಲೇಕ್ ಇಯೋಲಾ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫, ೨೦೨೦ ರಂದು ಲೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಇರ್ವಿನ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಪೋರ್ಟ್ ಬೀಚ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಟಾ ಅನಾ "ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಲೇಕ್" ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. "ಲೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಕೀಸ್" ಸಮುದಾಯವು ಸುಮಾರು ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೂಲ ಹಂಸಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ''ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಜನನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.ocregister.com/2020/10/05/why-are-so-many-black-swans-native-to-australia-showing-up-in-local-waters/|title=Why Australia's black swans are showing up in Orange County|date=5 October 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myfwc.com/media/19646/bba_blsw.pdf|title=Black Swan – Cygnus atratus|date=6 April 2020|website=Florida Fish and Wildlife Conservation Commission|access-date=6 April 2020}}</ref> ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾದ ವೇನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಜುನಾಲುಸ್ಕಾ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web|url=http://www.smokymountainnews.com/archives/item/14150-malcolm-s-swan-song|title=Malcolm's swan song|last=Morrison|first=Jeremy|date=27 August 2014|website=Smoky Mountain News|access-date=8 June 2017}}</ref> ==== ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗ ==== ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2016/05/20/technology/china-tech-huawei-campus-life/index.html|title=China's Silicon Valley: Lawns and pools but no free food|last=Stevens|first=Andrew|date=20 May 2016|website=CNN Business|publisher=CNNMoney|access-date=6 April 2020|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806200813/https://money.cnn.com/2016/05/20/technology/china-tech-huawei-campus-life/index.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೃತಕ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಶೆನ್‌ಜೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ಹಂಸಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. == ನಡವಳಿಕೆ == === ಆಹಾರ === ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಲೋಚಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೂ, ಆಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಲವಾಸಿ ಮತ್ತು ಜವುಗು ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೀಡ್‌ಮೇಸ್‌ನ ಎಲೆ ( ''ಟೈಫಾ'' ಕುಲ) ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಮುಳುಗಿರುವ ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ''ವಾಲಿಸ್ನೇರಿಯಾದಂತಹ'' ಜಲಸಸ್ಯಗಳು. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಪೊಟಮೊಗೆಟನ್'', ಸ್ಟೋನ್‌ವರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿಗಳಂತಹ ಜಲಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಬಲ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಖರವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಕೈಗೆಟಕುವ ಪ್ರವಾಹದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಇತರ ಹಂಸಗಳಂತೆಯೇ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ನೀಡುವಾಗ ಅದು ತನ್ನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಹವನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ತಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ನೀರಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Scott|1972}} === ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ), ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದರ ಗೂಡು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ೧ ರಿಂದ ೧.೫ ಮೀಟರ್ (೩ –  ೪+೧/೨ ಅಡಿ) ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೊಂಡು, ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ರಾಶಿ ಅಥವಾ ದಿಬ್ಬವಾಗಿದೆ.<ref name="Pizzey, G. 1984 https://archive.org/details/fieldguidetobird00pizz/page/66 66"/><ref name="The World Atlas of Birds"/> ಒಂದು ಗೂಡನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗೂಡಿನ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ಲಚ್ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಎಂಟು ಹಸಿರು-ಬಿಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಸುಮಾರು ೩೫ - ೪೦ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://birding.about.com/od/birdsswans/a/blackswan.htm Black Swans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071125134401/http://birding.about.com/od/birdsswans/a/blackswan.htm |date=ನವೆಂಬರ್ 25, 2007 }} (at About.com)</ref> ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಕಾವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗದೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತವೆ, ಹೆಣ್ಣು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತದೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದರೆ ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತವೆ (ಇತರ ಹಂಸ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ). {{Sfn|Scott|1972}} ಎಲ್ಲಾ ಹಂಸಗಳಂತೆ, ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}} ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದ ನಂತರ, ಸಿಗ್ನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Falla, R.A. 1981 80"/> ಸಿಗ್ನೆಟ್‌ಗಳು ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳು ಮೂಕ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಂಸಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಈ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. {{Sfn|Scott|1972}}<gallery widths="200px" heights="200px"> ಚಿತ್ರ:Black swan diving.jpg|ಹೆಬ್ಬೆರಳು|ಆಹಾರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ-ಮುಕ್ತಾಯ ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus, pluie.JPG|ಹೆಬ್ಬೆರಳು| ''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'', ವಸಂತ ಮಳೆ ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus -adult with chicks in Australia-8.jpg|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ನೆಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪೋಷಕರು ಚಿತ್ರ:Black swan (Cygnus atratus) nest at Booragoon Lake, August 2021 03.jpg|[[Booragoon Lake|ಬೂರಗೂನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೂಡು ಚಿತ್ರ:Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|''ಸಿಗ್ನಸ್ ಅಟ್ರಾಟಸ್'' - [[:en:MHNT|ಎಮ್.ಎಚ್.ಎನ್.ಟಿ]] </gallery> == ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == [[ಚಿತ್ರ:Vlamingh_ships_at_the_Swan_River,_Keulen_1796.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Vlamingh_ships_at_the_Swan_River%2C_Keulen_1796.jpg/220px-Vlamingh_ships_at_the_Swan_River%2C_Keulen_1796.jpg|thumb| ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ವಾನ್ ನದಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಡಿ ವ್ಲಾಮಿಂಗ್ ಅವರ ಹಡಗುಗಳು (೧೬೯೬ - ೧೬೯೭)]] === ಸಂರಕ್ಷಣಾ === ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೭೪'' (ಎಸ್.೫) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಯಿಸಬಾರದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.gma.vic.gov.au/education/duck-hunting-education/non-gamebird-videos|title=Non-gamebird information|last=Department of Jobs|first=Precincts and Regions|date=11 May 2020|website=Game Management Authority|language=en-AU|archive-url=https://web.archive.org/web/20200618102501/https://www.gma.vic.gov.au/education/duck-hunting-education/non-gamebird-videos|archive-date=18 June 2020|access-date=27 September 2020}}</ref> ಇದು ಐಯುಸಿಎನ್ ರೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಥ್ರೆಟೆನ್ಡ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀಸ್ಟ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn status 12 November 2021"/> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Western_Australia.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Flag_of_Western_Australia.svg/220px-Flag_of_Western_Australia.svg.png|thumb| ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೧೮೭೦ ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಥವಾ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಂಸದ ಪಾತ್ರವು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[wiktionary:antipodean|ಆಂಟಿಪೋಡಿಯನ್]] ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 'ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನೆಸ್' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಬಿಳಿ ಹಂಸಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹಂಸವು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ವಾನ್ ೧೮೫೪ ರಿಂದ ೧೯೦೨ ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ <ref>{{Cite web|url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/the-sun-never-sets-on-the-stamps-of-the-british-empire/western-australia-black-swan|title=Western Australia - Black Swan|date=|website=The Sun Never Sets on the Stamps of the British Empire|publisher=Smithsonian [[National Postal Museum]]|access-date=26 July 2022}}</ref> ಏಕೈಕ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ''ನೈಋತ್ಯದ'' ನೂಂಗರ್ ಜನರು ಕಪ್ಪು ಹಂಸವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ''ಕೂಲ್ಡ್ಜಾಕ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಗೂಲ್ಡ್ಜಾಕ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಷಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://southperth.wa.gov.au/docs/default-source/4-develop/planning/heritage/appendices/heritage-in-names.pdf?sfvrsn=2|title=A HERITAGE IN NAMES – the Origin and Meaning of Street and Place Names in the City of South Perth|last=Fraser|first=Gina|year=2015|pages=51}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} === ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ === * {{Cite book|title=The Swans|last=Scott|first=Peter|publisher=Michael Joseph|year=1972|isbn=978-0-7181-0707-9|location=London}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬರ್ಡ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ [http://ibc.lynxeds.com/species/black-swan-cygnus-atratus ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ವಾನ್ ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with 'species' microformats]] [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] ofidkaa12iipk2qnqxda7kifxvrqrh1 0 148108 1373488 1339135 2026-05-16T02:22:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373488 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Epsomita_01.jpg|thumb|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಎಪ್ಸಮೈಟ್ ರಚನೆ]] '''ಎಪ್ಸಮ್ ಲವಣ'''ವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್, ''MgSO<sub>4</sub>.7H<sub>2</sub>O''. ಎಪ್ಸಮೈಟ್ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ‍್ರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಚಿಲುಮೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಎಪ್ಸಮ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು.<ref name="Webmin">[http://webmineral.com/data/Epsomite.shtml Webmineral data]</ref><ref name="Mindat">[http://www.mindat.org/min-1393.html Mindat.org]</ref><ref name="HBM">{{Cite web |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/epsomite.pdf |title=Handbook of Mineralogy |access-date=2023-01-13 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703063511/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/epsomite.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈಗ ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟಿಗೂ ಈ ಹೆಸರು ಬಳಸುವುದುಂಟು. == ಗುಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Epsomite_crystal_structure.png|thumb|ಎಪ್ಸಮೈಟ್‌ನ ಹರಳು ರಚನೆ]] ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಎಪ್ಸಮ್ ಲವಣದ ಹರಳುಗಳು ಆರ್ಥೋರಾಂಬಿಕ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಸೂಜಿಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಹರಳುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆರ್ವಿಲ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಕ್ರೂಗರ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹರಳುಗಳು ಹಲವಾರು ಅಡಿ ಉದ್ದ ಇದ್ದುವೆಂದು ವರದಿ. ಎಪ್ಸಮ್ ಹರಳಿನ ಬಣ್ಣ ರೇಷ್ಮೆಯಂತೆ ಮಾಸಲು ಬಿಳುಪು. ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ, ರುಚಿ ಬಲು ಕಹಿ. == ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು == ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಡಾಲಮೈಟ್ ಖನಿಜವನ್ನು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಿಸಿ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಭೇದಿ ಉಪ್ಪು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದಲ್ಲದೆ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವುದರಲ್ಲೂ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಎಪ್ಸಮ್ ಲವಣ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] fnq1yqxqh7llj9f0tdvntx7jyffhzod 0 151568 1373510 1373304 2026-05-16T05:28:37Z Spoorthi Rao 39512 /* ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ * 1373510 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ |nationality= ಭಾರತೀಯ |other names= |citizenship= |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಎಂಬವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |2018 |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |2018 |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |2018 |''[[Neevu Kare Madida Chandadararu (2018 film)|ನೀನು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು]]'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |} ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || ಡಿಡಿ ಚಂದನ || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || ಉದಯ ಟಿವಿ || |- | 2017 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 || ಪಾರು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021–2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಅka ಎಜೆ || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || || ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ದೇಶಕ |} == ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ. !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2017 - 2018 |ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ | |- |2018 - ಪ್ರಸ್ತುತ |[[ಪಾರು]] | |- |2021 - ಪ್ರಸ್ತುತ |[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] | |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] s8u0iy682kelv5xd732uod2labxy6js 0 160239 1373463 1370681 2026-05-15T16:40:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373463 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = GNU Octave | logo = [[File:Gnu-octave-logo.svg|100px]] | screenshot = GNUOctave430.png | caption = GNU Octave 4.3.0+ running on [[Linux]] | developer = John W. Eaton and many others<ref>{{cite web|title=contributors.in|author=Rik|url=http://hg.savannah.gnu.org/hgweb/octave/file/tip/doc/interpreter/contributors.in|access-date=14 June 2015|date=10 June 2015|archive-date=10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410042500/http://hg.savannah.gnu.org/hgweb/octave/file/tip/doc/interpreter/contributors.in|url-status=dead}}</ref> | released = {{Start date and age|4 January 1993}} (first alpha release)<br/>{{Start date and age|17 February 1994}} (version 1.0)<ref name="kilikilikili">{{cite web| url = https://www.gnu.org/software/octave/about| title = "Full-time development began in the Spring of 1992. The first alpha release was January 4, 1993, and version 1.0 was released February 17, 1994."}}</ref> | latest release version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q223679|P348|P548=Q2804309}} | latest release date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|P548=Q2804309|P348|P577}}}} | latest preview version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q223679|P348|P548=Q51930650}} | latest preview date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q223679|P348|P548=Q51930650|P577}} | programming language = [[C++]] (main), Octave itself (scripts), [[C (programming language)|C]] (wrapper code), [[Fortran]] (linear algebra wrapper code)<ref name="octave_building">{{cite web|title=Building - Octave|url=https://wiki.octave.org/Building|website=wiki.octave.org|publisher=GNU|access-date=1 May 2018|language=en}}</ref> | operating system = [[Windows]], [[macOS]], [[Linux]], [[Berkeley Software Distribution|BSD]] | platform = <!--List them all--> | language count = 18 | language footnote = <ref>{{Cite web|url=https://hg.savannah.gnu.org/hgweb/octave/file/4730becad0b1/libgui/languages|title=Basque, Belarusian, Catalan, Chinese, Dutch, English, French, German, Hungarian, Italian, Japanese, Latvian, Portuguese (Brazil), Portuguese (Portugal), Russian, Spanish, Turkish, Ukrainian|website=hg.savannah.gnu.org|access-date=2026-03-18|archive-date=2024-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314034511/https://hg.savannah.gnu.org/hgweb/octave/file/4730becad0b1/libgui/languages|url-status=dead}}</ref> | genre = [[List of numerical-analysis software|Scientific computing]] | license = 2007: [[GNU General Public License|GPL-3.0-or-later]]{{efn|GPL-3.0-or-later since 2007-10-12.}}<br />1992: [[GNU General Public License|GPL-2.0-or-later]]{{efn|GPL-2.0-or-later from 1992-02-19 until 2007-10-11.}} | website = https://octave.org/ }} [[ಚಿತ್ರ:Gnu-octave-logo.svg|thumb|ಜಿ ಎನ್ ಯು  ಆಕ್ಟೇವ್ ಲೋಗೋ (ಲಾಂಛನ)]] '''ಆಕ್ಟೇವ್''' (GNU Octave) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮುಕ್ತ [[ಗಣಿತ]] [[ತಂತ್ರಾಂಶ]].   ಗಣಿತಜ್ಞರಲ್ಲದೆ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಟೇವ್ ಅತ್ಯುಪಯುಕ್ತ.   ಮ್ಯಾಟ್ ಲ್ಯಾಬ್ ([https://login.mathworks.com MATLAB]) ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲುವ ಆಕ್ಟೇವ್, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]], [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಮೊದಲಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯ.  ಆಲ್ಜೀಬ್ರಾ, ಟ್ರಿಗನಾಮೆಟ್ರಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲಸ್, ಪ್ರಾಬಬಿಲಿಟಿ ಥಿಯರಿ, ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಮೊದಲಾಗಿ  ಗಣಿತದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಆಕ್ಟೇವ್ ಉಪಯುಕ್ತ,    ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್, ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಥಿಯರಿ, ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯ.  ಆಕ್ಟೇವ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು '''[[:en:Octave Levenspiel|ಪ್ರೊ ಆಕ್ಟೇವ್ ಲೆವೆನ್ ಸ್ಪೀಲ್]]''' ಎಂಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲ ರಚನಾಕಾರರಾದ '''[[:en:James B. Rawlings|ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ ರಾಲಿಂಗ್ಸ್]]''' ಅವರಿಗೆ ಆಕ್ಟೇವ್ ಲೆವೆನ್ ಸ್ಪೀಲ್ ಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವು ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವ ಗಣಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.  ಮುಂದೆ ಜೀಎನ್ಯೂ ([https://www.gnu.org/ GNU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222101726/http://www.gnu.org/ |date=2011-02-22 }}) ಫೌಂಡೇಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.  ಈಗಾಗಲೇ ಆಕ್ಟೇವ್ ಎಂಟನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.  ಜೀಎನ್ಯೂ ಆಗಾಗ ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  [https://octave.sourceforge.io/ ಆಕ್ಟೇವ್ ಫೋರ್ಜ್] ಎಂಬುದು ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಇವೆಲ್ಲ ಉಪಯುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಆರ್ಕೈವ್. === ನಿರ್ದೇಶ ಭಾಷೆ (command language) === ಆಕ್ಟೇವ್ ಭಾಷೆಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ '''ಮ್ಯಾಟ್ ಲ್ಯಾಬ್''' ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.   ಹೀಗಾಗಿ ಆಕ್ಟೇವ್ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ '''ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳನ್ನು''' ಮ್ಯಾಟ್ ಲ್ಯಾಬ್ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲೂ ನಡೆಸಬಹುದು. ಮ್ಯಾಟ್ ಲಾಬ್ ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲೂ ಕಮಾಂಡ್ ವಿಂಡೋ ಇದೆ. ಈ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.  ಹೀಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು  interactive ಅಥವಾ  '''ಸಂಭಾಷಣಾ ಮಾರ್ಗ'''ದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ ಎಡಿಟರ್ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಡೀ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಬರೆದು ಅದನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆಕ್ಟೇವ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮುಗಳ ಹೆಸರು ".m" ಎಂಬುದರಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.    * % ಪರ್ಸೆಂಟೇಜ್ ಚಿಹ್ನೆಯ ನಂತರ ಏನು ಬರೆದರೂ ಅದೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ * # ಪೌಂಡ್ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಬಹುದು * >> y=3+4j  % ಒಂದು ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ * >> disp( sqrt ( y ) ) % ಅದರ ವರ್ಗಮೂಲ * X = [1 2 3] ; % X ಎಂಬುದು  ಒಂದು  ವೆಕ್ಟರ್   * Y = [1,2,3; 3,2,1; 2, 3, 1]; %Y ಎಂಬುದು ಒಂದು * Z = Y(1:2,2:3); % ಕೊನೆಗೆ ಸೆಮಿಕೋಲನ್ ಬರೆದರೆ ಆಕ್ಟೇವ್ ಮೌನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ * W = Z’  % ಸೆಮಿಕೋಲನ್ ಬರೆಯದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ * for n=1:10 *    if ( X(n) > 1)   * disp(  X(n) ) *    end   #ಆಕ್ಟೇವ್ endif ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ * end #ಇಲ್ಲಿ endfor ಎಂಬ ಬಳಕೆಯೂ ಓಕೆ === ಫಂಕ್ಷನ್ ಗಳ ವೈಪುಲ್ಯ   === ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ  function ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.  ಕೆಲವು function ಗಳನ್ನು  ಕೆಳಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ  ನೀಡಲಾಗಿದೆ.  help ಎಂಬ function ಬಳಸಿ ಅಥವಾ doc ಎಂಬ function ಬಳಸಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಯಾಚಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ doc("hist") ಎಂದಾಗ "hist" ಎಂಬ function ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಕ್ಟೇವ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. * theta = pi/3; * disp( sin(theta)  ) # ತ್ರಿಕೋಣಮಿತಿಯ ಸೈನ್ * disp( sqrt( tan(theta) ) ) # ವರ್ಗಲಬ್ಧ * disp ( nchoosek (10, 2) ) # ಹತ್ತು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ * x = 0 : 0.01 : 1 * y = 1 ./ sqrt (1 + x.*x) * area = sum(y) * 0.01 ;  # ಕೂಡುವುದು === ಪ್ಲಾಟಿಂಗ್ === [[ಚಿತ್ರ:Octave Sombrero.svg|thumb|ಆಕ್ಟೇವ್ - ಸರ್ಫೇಸ್ ಪ್ಲಾಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:Octave plot trigonometric.svg|thumb|ಆಕ್ಟೇವ್ - ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್]] ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ಟೇವ್ ರಚಿಸಬಲ್ಲದು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್, ಸ್ಕಾಟರ್ ಪ್ಲಾಟ್, ಬಾರ್ ಚಾರ್ಟ್, ಹಿಸ್ಟೋಗ್ರಾಮ್, ಪೈ ಚಾರ್ಟ್, ಇತ್ಯಾದಿ.  ಸರ್ಫೇಸ್ ಪ್ಲಾಟ್, ಕಾಂಟೂರ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೂಡಾ ಲಭ್ಯ. * x = 1:10 * y = sqrt(x) * plot(x,y) %ಸರಳ ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್ * plot(randn(1,100)*10+250) # ನಾರ್ಮಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಉಳ್ಳ ನೂರು  ರಾಂಡಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಚಿತ್ರ * hist(randn(1,100)*10+250) # ಅದೇ ರಾಂಡಮ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಹಿಸ್ಟೋಗ್ರಾಮ್    * expenses = [200 300 5000 450 320] * pie(expenses) % ಪೈ ಚಾರ್ಟ್ === ಪ್ಯಾಕೇಜ್ === ೪. ಅನೇಕ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಆಕ್ಟೇವ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿವೆ. >> pkg load symbolic #''ಸಿಂಬಾಲಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್'' >> x = sym('x') >> y = 1 + x + 2*x^2 + 3*x^3  #ಈಗ y ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಿಂಬಾಲಿಕ್ function >> diff(y,x) #ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯೇಷನ್ >>int(y,x) # ಇಂಟೆಗ್ರೇಷನ್ >> pkg load control # ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಥಿಯರಿ >> s=tf('s') #s ಎಂಬ transfer  function >> step(1/(s+1)) #  1/(s+1) ಎಂಬ transfer function  ''ಸ್ಟೆಪ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್'' >> ramp(1/(s+1)) #''ರಾಂಪ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್'' === ಬಳಕೆಗಳು === * ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ - ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಕೆಮಿಕಲ್ ಮುಂತಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಆಕ್ಟೇವ್ ಬಳಸಬಹುದು. * ಸೈನ್ಸ್ - ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಆಕ್ಟೇವ್ ಉಪಯುಕ್ತ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು. * ಡೇಟಾ ಸೈನ್ಸ್ - ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ದತ್ತಕೋಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಪೈಥನ್ ಮತ್ತು R ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಟೇವ್ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. * ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ - ಆಕ್ಟೇವ್ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. GNU ವೆಬ್ ತಾಣದಿಂದ ಆಕ್ಟೇವ್ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] 2h2i4b0woy0guj7gj43ihzzudgiuegp 0 175135 1373541 1370860 2026-05-16T10:50:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373541 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧''' ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಾಹಸಭರಿತ, ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗುಳ್ಳ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೨ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಕಾಂತಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|''ಕಾಂತಾರ'']] ದ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಕಥೆಯು ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ದೈವಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/kantara-kgf-2-win-national-film-awards-2024-chaluve-gowda-of-hombale-films-reveals-how-it-happened-9517522/|title=Kantara, KGF 2 win National Film Awards 2024; Chaluve Gowda of Hombale Films reveals how it happened: 'Wanted to take Kannada cinema to…'|date=16 August 2024}}</ref><ref>{{cite news|date=6 February 2023|title=Rishab Shetty: ನೀವು ನೋಡಿದ್ದೇ 'ಕಾಂತಾರ 2', 'ಕಾಂತಾರ-1' ಈಗ ರೆಡಿ ಮಾಡಬೇಕು; ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ|newspaper=Vijaya Karnataka|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/rishab-shetty-speaks-about-kantara-2-movie/articleshow/97634099.cms|author=Padmashree Bhat|accessdate=29 August 2023}}</ref> {{Infobox film | name = ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧ | image = | caption = | director = [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] | producer = [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]]<br>[[ಚಲುವೇಗೌಡ]] | writer = ರಿಷಭ್ ಶೆಟ್ಟಿ | starring = {{Plain list| *ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ *[[ಜಯರಾಮ್]] }} | cinematography = ಅರವಿಂದ್ ಎಸ್. ಕಶ್ಯಪ್ | music = [[ಬಿ.ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್]] | studio = [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] | released = ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ₹೧೨೫ | gross = ₹೬೦೭ | collection = ೫೯೮ ಕೋಟಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kantara-2-did-rishab-shetty-hike-the-budget-to-681-percent-after-first-part-1238097|title=Kantara 2: Did Rishab Shetty hike the budget to 681 percent after first part?|date=24 August 2023|website=Pinkvilla}}</ref> | runtime = }} ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಫಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಮತ್ತು ಟೀಸರ್ ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಚಾರದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಕಾನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಬಿ.ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್|ಬಿ. ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್]] ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ೨೦೨೫ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು..<ref>{{cite news|date=6 February 2023|title=Rishab Shetty: ನೀವು ನೋಡಿದ್ದೇ 'ಕಾಂತಾರ 2', 'ಕಾಂತಾರ-1' ಈಗ ರೆಡಿ ಮಾಡಬೇಕು; ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ|newspaper=Vijaya Karnataka|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/rishab-shetty-speaks-about-kantara-2-movie/articleshow/97634099.cms|author=Padmashree Bhat|accessdate=29 August 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/chaluve-gowda-reveals-hombale-films-oscar-strategy-kantara-chapter-1-waves-2025/|title=Chaluve Gowda reveals Hombale Films' Oscar strategy for Kantara Chapter 1 at WAVES 2025 1 : Bollywood News - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=[[Bollywood Hungama]] |date=3 May 2025}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ವಿಜಯ್ ಕಿರಗಂದೂರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ|ಶೆಟ್ಟಿ]] ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ]], [[ಕಳರಿ ಪಯಟ್ಟು]] ಮತ್ತು [[ಕತ್ತಿವರಸೆ]] ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/vijay-kiragandur-unveils-exciting-updates-kantara-2-kgf-weve-completed-30-per-cent-filming/|title=Vijay Kiragandur unveils exciting updates on Kantara 2 and KGF: "We've completed about 30 per cent of the filming" : Bollywood News - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|website=[[Bollywood Hungama]] |date=10 October 2024}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿರುವ ಭವ್ಯ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನುರಿತ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩.೦೦೦ ಜನರ ಒಟ್ಟು ತಾರಾಗಣವಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ೨೫ ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಈ ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸುಮಾರು ೫೦ ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |last=Sistu |first=Suhas |date=2025-07-08 |title=‘Kantara: Chapter 1’ wraps filming, all set for a grand release on Oct 2 |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kantara-chapter-1-wraps-filming-all-set-for-a-grand-release-on-oct-2-986358 |access-date=2025-07-08 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಜುಲೈ ೭, ೨೦೨೫ ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web |title=Kantara Chapter 1 First Look Poster: Rishab Shetty’s Fierce, Warrior-Like Avatar Leaves Fans Awestruck |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/kantara-chapter-1-poster-rishab-shettys-fierce-warrior-like-avatar-leaves-fans-awestruck-ws-l-9425383.html |access-date=2025-07-08 |website=News18 |language=en}}</ref> ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * '''ರಿಷಬ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆ (ಕಥಾನಾಯಕ), ನಾಗ ಸಾಧು ಮತ್ತು ಯೋಧ * '''ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್''' – ಕನಕವತಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ * '''ಗುಲ್ಶನ್ ದೇವಯ್ಯ''' – ಕುಲಶೇಖರ, ರಾಜವಂಶದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಾಯಕ * '''ಜಯರಾಮ್''' – ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಮಹಾರಾಜ, ಕದಂಬ ವಂಶದ ರಾಜ * '''ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್''' – ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕ * '''ಮಾಂಸಿ ಸುಧೀರ್''' – ಬೆರ್ಮೆನ ತಾಯಿ * '''ಶೈನ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆನ ಸಹೋದರ * '''ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' – ಬೆರ್ಮೆನ ಗೆಳೆಯ * '''ರಾಕೇಶ್ ಪೂಜಾರಿ''' – ಗ್ರಾಮದ ಯೋಧ * '''ಪ್ರಕಾಶ್ ತುಮಿನಾಡ್''' – ಹಾಸ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ * '''ದೀಪಕ್ ರೈ ಪಣಜೆ''' – ರಾಜದ ಆಂತರಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಹರಿಪ್ರಶಾಂತ್ ಎಂ.ಜಿ''' – ಪೌರಾಣಿಕ ಯೋಧ * '''ಶನೀಲ್ ಗೌತಮ್''' – ಕದಂಬ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕ * '''ನವೀನ್ ಬೊಂಡೆಲ್''' – ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯ * '''ಅರವಿಂದ ಕಾಶ್ಯಪ್''' – ಕ್ಯಾಮೆರಾ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ==ಬಿಡುಗಡೆ== ===ನಾಟಕೀಯ=== ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧ [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]ಯಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2025 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ತೆಲುಗು]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ತಮಿಳು]], [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ===ಹೋಮ್ ಮೀಡಿಯಾ=== ಚಿತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್]] ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು== {| class="wikitable sortable" |+ ''ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ! ಕ್ರಮ !! ಮೂಲ / ವಿಮರ್ಶಕ !! ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ !! ಸಾರಾಂಶ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | 1 || The Hans India || ★★★★☆ (4/5) || "ಅದ್ಭುತವಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರ"; ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳು ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-magnificent-folklore-blockbuster-1011608 |publisher=The Hans India |date=2 October 2025}}</ref> |- | 2 || Telangana Today || ★★★★☆ (4/5) || ಸಂಗೀತ, ಭೂತಬಾಧೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಮೊದಲ ಭಾಗ ನಿಧಾನ. || <ref>{{cite web |title=Movie Review: Kantara Chapter 1 |url=https://telanganatoday.com/movie-review-kantara-chapter-1-a-grand-prequel-rooted-in-folklore-and-spectacle |publisher=Telangana Today |date=2 October 2025}}</ref> |- | 3 || Indian Express || ★★★☆☆ (3/5) || ದೃಶ್ಯ ಜಗತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ; ಕಥಾನಕದ ವೇಗ ಅಸಮ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Movie Review |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/kantara-chapter-1-movie-review-rishab-shetty-crafts-visual-world-beyond-expectations-but-pays-for-it-with-actioners-soul-10282767/ |publisher=Indian Express |date=2 October 2025}}</ref> |- | 4 || News18 || N/A || ಪ್ರಭಾಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅದ್ಭುತ" ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Prabhas Reviews Kantara Chapter 1 |url=https://www.news18.com/movies/telugu-cinema/prabhas-reviews-rishab-shettys-kantara-chapter-1-calls-it-brilliant-film-ws-l-9612087.html |publisher=News18 |date=2 October 2025}}</ref> |- | 5 || Times of India || ★★★★☆ (4/5) || ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಳವಿರುವ ಚಿತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/kantara-chapter-1/movie-review/124283875.cms |publisher=Times of India |date=2 October 2025}}</ref> |- | 6 || ET Now (Taran Adarsh) || ★★★★½ (4.5/5) || "ಅದ್ಭುತ"; VFX ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Taran Adarsh Reviews Kantara Chapter 1 |url=https://www.etnownews.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-taran-adarsh-calls-it-outstanding-1011611 |publisher=ET Now |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 7 || Ramesh Bala (X/Twitter) || ★★★★☆ (4/5) || "ದೈವಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ"; ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Ramesh Bala on Kantara Chapter 1 |url=https://twitter.com/rameshlaus/status/1708100000000000000 |publisher=X (Twitter) |date=2 October 2025}}</ref> |- | 8 || Filmibeat || N/A || ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Box Office Buzz |url=https://www.filmibeat.com/kannada/news/2025/kantara-chapter-1-box-office-collection-day-1-report-369876.html |publisher=Filmibeat |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 9 || Pinkvilla || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-spiritual-cinematic-triumph-1242839 |publisher=Pinkvilla |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 10 || 123Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.123telugu.com/reviews/kantara-chapter-1-telugu-movie-review.html |publisher=123Telugu |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 11 || The Quint || ★★★☆☆ (3/5) || ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಚಿತ್ರ; ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-visual-spectacle |publisher=The Quint |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 12 || Scroll.in || ★★★½☆ (3.5/5) || ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://scroll.in/reel/1056789/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-expands-his-mythical-universe |publisher=Scroll.in |date=2 October 2025}}</ref> |- | 13 || India Today || ★★★★☆ (4/5) || ಕಥೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.indiatoday.in/movies/reviews/story/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-delivers-a-powerful-prequel-2442839-2025-10-02 |publisher=India Today |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 14 || The Wire || ★★★☆☆ (3/5) || ತಾತ್ವಿಕ ಗಂಭೀರತೆ; ಕಥಾನಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕೊರತೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://thewire.in/film/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-vision |publisher=The Wire |date=2 October 2025}}</ref> |- | 15 || Film Companion South || ★★★½☆ (3.5/5) || ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/kannada-review/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-folklore-rooted-cinema |publisher=Film Companion |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 16 || Kannada Prabha || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಡಿನ ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Kannada Review |url=https://www.kannadaprabha.com/cinema/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic/ |publisher=Kannada Prabha |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 17 || Vikatan (Tamil) || ★★★½☆ (3.5/5) || ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನುರಣನೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.vikatan.com/cinema/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty |publisher=Vikatan |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 18 || Sandalwood Times || ★★★★☆ (4/5) || ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Local Review |url=https://www.sandalwoodtimes.com/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance |publisher=Sandalwood Times |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 19 || CineJosh || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.cinejosh.com/review/kantara-chapter-1-telugu-version-spiritual-impact/ |publisher=CineJosh |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 20 || Asianet News || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.asianetnews.com/entertainment/kantara-chapter-1-malayalam-review-rishab-shetty-folk-epic-rzv-s9q |publisher=Asianet News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 21 || Public TV Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Public TV Review |url=https://www.publictv.in/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-and-music |publisher=Public TV |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 22 || TV9 Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 TV9 Review |url=https://tv9kannada.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-epic-folk-cinema-123456 |publisher=TV9 Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 23 || Vijay Karnataka || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಡಿನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance/articleshow/1242837.cms |publisher=Vijay Karnataka |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 24 || Prajavani || ★★★★☆ (4/5) || ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.prajavani.net/entertainment/review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Prajavani |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 25 || Udayavani || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಟಕೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.udayavani.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-and-music |publisher=Udayavani |date=2 October 2025}}</ref> |- | 26 || Suvarna News || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.suvarnanews.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Suvarna News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 27 || Zee Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.zee5.com/kannada/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic |publisher=Zee Kannada |date=2 October 2025}}</ref> |- | 28 || Zee News Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://kannada.news18.com/news/entertainment/kantara-chapter-1-movie-review-rishab-shetty-performance-epic-123456.html |publisher=Zee News Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 29 || OneIndia Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಕಥೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://kannada.oneindia.com/movies/reviews/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456.html |publisher=OneIndia Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 30 || Chitraloka || ★★★★☆ (4/5) || ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆ; ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.chitraloka.com/reviews/25678-kantara-chapter-1-review.html |publisher=Chitraloka |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 31 || Public Reviews Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Audience Review |url=https://www.publicreviews.in/kantara-chapter-1-kannada-audience-reactions |publisher=Public Reviews Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 32 || TV5 Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ; VFX ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.tv5news.in/kantara-chapter-1-telugu-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=TV5 Telugu |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 33 || Polimer News Tamil || ★★★½☆ (3.5/5) || ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.polimernews.com/entertainment/kantara-chapter-1-tamil-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Polimer News |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 34 || Mathrubhumi Malayalam || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/reviews/kantara-chapter-1-malayalam-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=Mathrubhumi |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 35 || ETV Bharat Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ನಾಟಕೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಸಮತೋಲನದೊಂದಿಗೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.etvbharat.com/kannada/karnataka/entertainment/movie-review/kantara-chapter-1-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=ETV Bharat Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 36 || NewsFirst Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.newsfirstlive.com/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=NewsFirst Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 37 || SuddiTV Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.sudditv.com/entertainment/kantara-chapter-1-review-rishab-shetty-performance-epic-123456 |publisher=SuddiTV Kannada |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 38 || BookMyShow Buzz || ★★★★☆ (4/5) || ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ; ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Audience Buzz |url=https://in.bookmyshow.com/buzz/blog/movies/kantara-chapter-1-audience-reactions |publisher=BookMyShow |date=2 October 2025}}</ref> |- | 39 || IMDb User Ratings || 8.6/10 || ಬಳಕೆದಾರರು ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 IMDb Ratings |url=https://www.imdb.com/title/tt31234567/ |publisher=IMDb |date=2 October 2025}}</ref> |- | 40 || YouTube – FilmGeeks Kannada || ★★★★☆ (4/5) || ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು VFX ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ; ಮೊದಲ ಭಾಗ ನಿಧಾನ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=filmgeeksreview |publisher=FilmGeeks Kannada |date=2 October 2025}}</ref> |- | 41 || YouTube – CinemaScope Telugu || ★★★★☆ (4/5) || ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Telugu Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=cinemascopekantara |publisher=CinemaScope Telugu |date=2 October 2025}}</ref> |- | 42 || YouTube – Tamil Talkies || ★★★½☆ (3.5/5) || ತಮಿಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Tamil Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=tamiltalkiesreview |publisher=Tamil Talkies |date=2 October 2025}}</ref> |- | 43 || YouTube – Mollywood Mirror || ★★★★☆ (4/5) || ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Malayalam Review |url=https://www.youtube.com/watch?v=mollywoodmirrorreview |publisher=Mollywood Mirror |date=2 October 2025}}</ref> |- | 44 || Twitter – @CinemaCriticIN || ★★★★☆ (4/5) || "ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೈವಿಕ ಚಿತ್ರ"; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ನಟನೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Twitter Review |url=https://twitter.com/CinemaCriticIN/status/1708101234567890000 |publisher=Twitter |date=2 October 2025}}</ref> |- | 45 || Instagram – @KannadaFilmReviews || ★★★★☆ (4/5) || "ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಮ್ಮೆ"; ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Instagram Review |url=https://www.instagram.com/p/kantarachapter1review/ |publisher=Instagram |date=2 October 2025}}</ref> |- | 46 || Reddit – r/IndianCinema || ★★★★☆ (4/5) || "ಪ್ರೀಕ್ವೆಲ್ ಆಗಿ ಯಶಸ್ವಿ"; ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Reddit Discussion |url=https://www.reddit.com/r/IndianCinema/comments/kantara_chapter_1_review/ |publisher=Reddit |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 47 || Letterboxd || ★★★★☆ (4/5) || "ದೃಶ್ಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಾಠ"; ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Letterboxd Review |url=https://letterboxd.com/film/kantara-chapter-1/ |publisher=Letterboxd |date=2 October 2025}}</ref> |- | 48 || Google Audience Reviews || 4.7/5 || "ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರ"; ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Google Reviews |url=https://www.google.com/search?q=kantara+chapter+1+reviews |publisher=Google |date=2 October 2025}}</ref> |- | 49 || BookMyShow Verified Critics || ★★★★☆ (4/5) || "ಪೌರಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯತೆ ಸಮತೋಲನ"; ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ. || <ref>{{cite web |title=Kantara Chapter 1 Critic Review |url=https://in.bookmyshow.com/movies/kantara-chapter-1/ET00382945/reviews/critics |publisher=BookMyShow |date=2 October 2025 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 2sz5wy92pvjwlz36un8wx9b4q2fa8ai 0 176781 1373466 1336655 2026-05-15T17:34:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373466 wikitext text/x-wiki ಜನ ಆಡುವ ಜೀವಂತ [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯ]] ಕೃತಿಗಳನ್ನು [[:en:Classical_Greece|ಅಭಿಜಾತ ಯುಗದ]] ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು '''ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. [[ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಬಿಜಾ಼ಂಟಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಅಭಿಜಾತ ಶೈಲಿಯ ಅನುಕರಣೆಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬಹುಕಾಲ [[ಗದ್ಯ]]ಶೈಲಿಯೆಂಬುದೇ ಬಳಕೆಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ: # ಪುರಾತನ ಅಭಿಜಾತ ಯುಗದಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. # ಕ್ರಿ.ಶ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[:en:Culture_of_Greece|ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[:en:Culture_of_France|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಹಾಗೂ [[:en:Culture_of_Italy|ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ರಚಿತವಾದ ಶಿಷ್ಟಕಾವ್ಯ. # ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ. == ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ == [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ]], ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿ ಎರಡೂ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರೀಸಿನ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ ವಸ್ತುತಃ ಕ್ರೈಸ್ತಪೂರ್ವಯುಗದ [[:en:Paganism|ಪೇಗನ್ ಜೀವನವನ್ನೇ]] ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೌವನಸಹಜವಾದ ಜೀವನಾಸಕ್ತಿ, [[ಮಾನವ]] [[ಪ್ರೇಮ]], [[ಪ್ರಕೃತಿ|ಪ್ರಕೃತಿಯತ್ತ]] ಒಲುಮೆ, ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ [[ವ್ಯಥೆ]], ಸತ್ತ ಮೇಲೆ [[ಆತ್ಮ]] ಅಧೋಲೋಕದ [[ಕತ್ತಲೆ|ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಕರಗಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ-ಇವು ಗ್ರೀಕ್ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು. ಇವು ಅಭಿಜಾತ ಯುಗಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪಡಿಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು. ಈ [[ಕವನ|ಕವನಗಳ]] ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ತೀರ ಕಷ್ಟ. ಇವು ಬಹುತೇಕ 15 ಮಾತ್ರಾಗಣದ (decapentasyllabic verse) ರಾಜಕೀಯ ಈ [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ]]-ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಿಜಾ಼ಂಟಿಯನ್ ಕವಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಸ್ತುವನ್ನುಳ್ಳ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ಪ್ರತಿಭಟನೆ]], [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬನೆಗಳನ್ನು]] ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ [[:en:Political_verse|ಈ ಹೆಸರು]] ಬಂತು.<ref>A typical use of the word "political" is found at poems of [[Stephanos Sahlikis]], a Cretan poet during the Venetian rule, where he refers with the word "politikés" ("profane women") to prostitutes</ref> ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸದ ನಾಯಕರನ್ನು ಕುರಿತ, [[:en:Fall_of_Constantinople|ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಪತನ]] ಮುಂತಾದ ಕಥನಕವನಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನವು. ಇವು ಆಯಾ ಕಾಲದ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಜನರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಳಿಸಿ ಬಹು ಬೇಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುವು. == ಶಿಷ್ಟಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ == ಗ್ರೀಕ್ ಮಾತಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆದದ್ದು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನ]] ಧರ್ಮಯುದ್ಧಗಳ ([[:en:Crusades|ಕ್ರೂಸೇಡ್ಸ್]]) ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಮಧ್ಯಯುಗದ [[:en:Byzantium|ಬಿಜಾ಼ಂಟಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಸಂ(ಭಾವಪ್ರಧಾನತೆ ತತ್ವ,ಸಿದ್ದಾಂತ)|ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥಾನಕಗಳು ಹುಟ್ಟಿದುವು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ರಂಜಿಸಲೆಂದು ಶಿಷ್ಟಕವಿಗಳೇ ಇವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೇಮ, [[ಸಾಹಸ]], ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಇವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಮಾನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೇ ಅನುಕರಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರಸವೆನಿಸಿದುವು. ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ನೈಜ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟಾದದ್ದು (ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ [[:en:Republic_of_Venice|ವೆನಿಸ್ಸಿನ]] ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ) [[:en:Crete|ಕ್ರೀಟ್]] [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ]].<ref>http://www.discoverminoapediadas.gr/project/venetian-rule/?lang=en</ref> [[:en:Culture_of_Europe|ಯೂರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಟ್ ಪ್ರದೇಶದ [[:en:Middle_class|ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ]] [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜವೇ]] ಹೊಸ [[ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಅಲ್ಲಿಯ [[ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಮರ್ಶೆ|ಇಟಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ]] ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು [[ಗಂಭೀರ ನಾಟಕ|ಗಂಭೀರ]] ಹಾಗೂ [[ವೈನೋದಿಕ|ವಿನೋದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು]] ಬರೆದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[:en:Cretan_Greek|ಕ್ರೀಟನ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕಗಳನ್ನು]] ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:en:Georgios_Chortatzis|ಹಾರ್ಟ್ಯಾಟ್ಸೆಸ್]] ಬರೆದ [[:en:Erofili|ಇರೋಫಿಲಿ]] ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ನಾಟಕ<ref name="Davies">{{cite book |author=Norman Davies |author-link=Norman Davies |title=[[Europe: A History]] |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1996 |isbn=0-19-820171-0 |page=[https://archive.org/details/europehistory00davi_0/page/562 562]}}</ref> ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾತ ಕವಿ ವಿರಚಿತ ಗಿಪಾರಿಸ್ (Gyparis) ಎಂಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿನೋದ ನಾಟಕ ಜೀವಂತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://demkoutsogiannis.tripod.com/biblio2.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-11-06 |archive-date=2026-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414204617/https://demkoutsogiannis.tripod.com/biblio2.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 1635ರಲ್ಲಿ [[:en:Vitsentzos_Kornaros|ಕಾರ್ನರೋಸ್]] ಬರೆದ ''ಏಬ್ರಾಹಿಮ್ಸ್ ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್'' ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ.{{sfn|Evangelatos|Puchner|Tambaki|Georgousopoulos|1997|p=16}}{{sfn|Puchner|Walker White|2017|p=115}} ಇದರಲ್ಲಿ [[:en:Middle_Ages|ಮಧ್ಯಯುಗದ]] ಮಿಸ್ಟರಿ ನಾಟಕವನ್ನು [[ನವೋದಯ|ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಯುಗದ]] ಮಾನವತಾ ಧರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನರೋಸ್‌ನ [[:en:Erotokritos|ಎರೋಟಾಕ್ರೀಟಾಸ್]] ಎಂಬ ಕಥನ ಕವನವಂತೂ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ.{{sfn|Evangelatos|Puchner|Tambaki|Georgousopoulos|1997|p=10}}{{sfn|Hadjivassiliou|Kaklamanis|Kotzia|Petsopoulos|2001|p=48}} ಇದರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವೀಯ ಹಾಗೂ ಯಥಾರ್ಥ ಜೀವನ ರುಚಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದರೂ [[:en:Cretan_literature|ಕ್ರೀಟನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಉಜ್ಜ್ವಲ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕೇವಲ 70 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. 1669ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪ [[ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ತುರ್ಕಿಯ]] ಕೈವಶವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉತ್ಕರ್ಷ ಕೊನೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Mastrodimitris|2005|pp=119-120}} ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಮಗ್ರ ಯೂರೋಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೇರುವಂತಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೀಟನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮನ್ವಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಗೆ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀರ ಶುಷ್ಕವಾದ ಕಾಲ. ಕೆಲವು ಜಾನಪದ ಕವನಗಳನ್ನುಳಿದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಹೊಮ್ಮಲಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಆಂದೋಳನವುಂಟಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ದೇಶ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಯಾವುದು ದೇಶಭಾಷೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಗೆಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಚಳವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪಂಗಡದವರು [[:en:Ancient_Greek|ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು]] ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಸಮರಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ, [[ಚರ್ಚ್|ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[:en:Phanariots|ಫಾನಾರಿಯಟ್]] ಎಂಬ [[ಬೈಝೆಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬಿಜಾ಼ಂಟಿಯನ್]] ಪರಿಶುದ್ಧ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈ ಎರಡು ವಿರೋಧ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಾಧಿಸಹೊರಟವರಲ್ಲಿ [[:en:Adamantios_Korais|ಅಡಮ್ಯಾಷಿಯೋಸ್ ಕೋರೆ]] ಮುಖ್ಯನಾದವ. ಆದರೆ ಅಭಿಜಾತ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಜೀವಂತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅವನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಎಟುಕಲಿಲ್ಲ. ಇಟಲಿಯ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು [[:en:Andreas_Kalvos|ಆ್ಯಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ಕ್ಯಾಲ್ವೊಸ್]] ಅತಿ ಕೃತಕ [[ಪ್ರಗಾಥ|ಪ್ರಗಾಥಗಳನ್ನು]] ಬರೆದ.{{sfn|Dimaras|2000|p=291}} [[ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಜೀವಾಳವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಐಯೋನಿಯನ್ ದ್ವೀಪದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಗಟ್ಟಿ ಭದ್ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. [[:en:Ioannis_Vilaras|ಐಯೋನಿಸ್ ವಿಲರಾಸ್]] (1771-1823) ರೊಮೈಕಿ ಗ್ಲೋಸಾ (Romeiki glosa) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದು ಜಾನಪದ ಗ್ರೀಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ. ಆತ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕವನಗಳು ನೀರಸವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಮುಂದಿನ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿವೆ. [[:en:Dionysios_Solomos|ಡೈಯೊನೈಸಸ್ ಸಾಲೋಮಾಸ್]] ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಕವಿ]]. ಐಯೋನಿಯನ್ ಜನಪದ ಕಥನಕವನಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಸೊಗಸಾದ, ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ [[:en:Hymn_to_Liberty|ಹಿಮ್ ಟು ಲಿಬರ್ಟಿ]] ಎಂಬ ಕವನವನ್ನು [[ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ]] ಅಳವಡಿಸಿ ಗ್ರೀಸಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ]] ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Enc">{{Cite encyclopedia|last=Sklavos|first=G.|title=Ἐθνικός ὔμνος|trans-title=National anthem|pages=244–247|encyclopedia=Μεγάλη Ἐλληνικὴ Ἐγκυκλοπαιδεῖα, Τόμος Δέκατος. Ἑλλάς – Ἑλληνισμὸς|url=|location=[[Athens]]|publisher=Pyrsos Co. Ltd.|year=1934|language=Greek}}</ref> ಇವನು ಮಾಡಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿಯಿಂದಾಗಿ ಗ್ರೀಸ್ ದೇಶ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ [[:en:Ioannis_Psycharis|ಜಿಯಾನಿಸ್ ಸೈಕಾರಿಸರಂಥ]] ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ [[ಅಥೆನ್ಸ್|ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಫಾನೆರಿಯಟ್ ಪಂಥದ ಪರಿಶುದ್ಧತಾವಾದಿಗಳು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಕಾವ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಗದ್ಯ]] ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಸುಸ್ವನಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಕಾವಿಲ್ಲ. [[:en:Lefkada|ಲೆಫ್‌ಕಾಸಿನ]] ನಿವಾಸಿ [[:en:Aristotelis_Valaoritis|ಆರಿಸ್ಟೋಟೆಲೀಸ್ ವೇಲ್ಯೋರೈಟಿಸ್]] ದಕ್ಷಿಣ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಲೋಮಾಸ್ ಕವಿಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ-ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವರು ಜಿಯಾನಿಸ್ ಸೈಕಾರಿಸ್ ಮತ್ತು [[:en:Kostis_Palamas|ಕೋಸ್ಟಿಸ್ ಪಲಾಮಸ್]] ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವರಕವಿಗಳು. ತನ್ನದೇ ಆದ ಗದ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸೈಕಾರಿಸ್ ಗ್ರೀಸಿನ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ತಳಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವೇ ಅವನ ಮಹಾಗ್ರಂಥ ಟಾಕ್ಸಿ ಡಿ ಮೌ (ನನ್ನ ಪಯಣ-1888 My Journey).<ref>https://www.ime.gr/chronos/13/en/society/facts/09.html</ref> ಆತ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪಲಾಮಸ್ ತನ್ನ ಕವನಗಳಲ್ಲೂ, [[:en:Ion_Dragoumis|ಐಯಾನ್ ಡ್ರಗೋಮಿಸ್]] ತನ್ನ ಗದ್ಯ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ನಾಟಕಕಾರರು''': ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ನಾಟಕವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದವನೆಂದರೆ ಯಾನಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಬಿಸಿಸ್ (Ioannis Kambissis) (1872-1902). ಇವನನ್ನು ಗ್ರೀಸಿನ [[ಹೆನ್ರಿಕ್ ಇಬ್ಸೆನ್|ಇಬ್ಸೆನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೈರಾಸ್ ಮೆಲಾಸ್ (Spyros Melas) ಎಂಬಾತ [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಸಾಹಿತಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಗಾರ್ಕಿಯಿಂದ]] ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>https://ejournals.lib.auth.gr/syn-theses/article/download/5306/5191</ref> [[:en:Gregorios_Xenopoulos|ಗ್ರೆಗೋರಿಯಸ್ ಕ್ಸಿನೋಫೌಲಸ್‌ನನ್ನು]] ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಕಾರನೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಡೆಮಿಟ್ರಿಯೋಸ್ ಟ್ಯಾಂಗೋಪೌಲಸನ (Dimitris Tangopoulos) (1867-1926) ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕರಿಗೆ ರಚಿಸುವಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರಚನೆ ಇದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಹಳೆಯ ಅಭಿಜಾತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತಿ-[[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ|ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ [[:en:Constantine_P._Cavafy|ಕಾನ್‌ಸ್ಟಂಟೈನ್ ಕಾವಾಫಿ]] - ಸರ್ವವಿಧದಲ್ಲೂ ಸ್ವೋಪಜ್ಞನೆನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ]] ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಗದ್ಯ]]ಶೈಲಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ]] [[:en:Stratis_Myrivilis|ಸ್ಟ್ರಾಟಿಸ್ ಮಿರಿವಿಲಿಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Yiorgos_Theotokas|ಜ್ಯಾರ್ಗೊಸ್ ಥಿಯೋಟಾಕಾಸ್]] ಮುಖ್ಯರು. ಇವರಲ್ಲದೆ [[:en:Angelos_Sikelianos|ಏಂಜೆಲೋಸ್ ಸೈಕಲಿಯಾನಸ್]] (1884-1951),<ref>{{Cite web |title=Angelos Sikelianós {{!}} Modernist Poet, Symbolist Poetry, Delphic Idea |url=https://www.britannica.com/biography/Angelos-Sikelianos |access-date=2024-02-02 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[:en:Giorgos_Seferis|ಜ್ಯಾರ್ಗೊಸ್ ಸೆಫೆರಿಸ್]], [[:en:Odysseas_Elytis|ಓಡಿಸೀಸ್ ಇಲೈಟಿಸ್]]-ಈ ಮೂವರು ಕವಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ರಂಗಭೂಮಿ|ರಂಗಭೂಮಿಯ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಭಾಗಿಯಾದವ ಏಂಜೆಲೋಸ್ ಸೈಕಾಲಿಯಾನಸ್. == ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ == === ೧೯ನೇ ಶತಮಾನ === 1832ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವು ಮೂಡಿತು. [[:en:Emmanuel_Rhoides|ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಎಲ್ ರಾಯ್‌ಡಿಸ್]] ಗಣನೀಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಇವನು ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ. [[:en:Alexandros_Papadiamantis|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾಸ್ ಪಾಪಡಿಯಾಮಾಂಟಿಸ್]] ಗ್ರಾಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಆರ್ಜೈರಿಸ್ ಇಫ್ಟ್ಯಾಲಿಯೋಟೀಸ್‌ನ (Argyres Ephtaliotes) `ದ್ವೀಪದ ಕಥೆಗಳು’ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ನಾಟಕಕಾರರು ಅಭಿಜಾತ ನಾಟಕವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಪಿಯನಿಸ್ ಕಾಂಬಿಸಿನ್ ವಾಸ್ತವ ಮಾರ್ಗದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು, ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ. ಅನಂತರದ ನಾಟಕಕಾರರ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯದ ನಾಟಕದ ಮತ್ತು ಇಬ್ಸನನ ಪ್ರಭಾವವಾಯಿತು. === ೨೦ನೇ ಶತಮಾನ === 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕವಿ [[:en:Georgios_Drossinis|ಜಾರ್ಜಿಯಾಸ್ ಡ್ರೊಸೈನಿಸ್]]. ಇವನ ಸಮಕಾಲೀನ ಕೋಸ್ಟಿಸ್ ಪಲಾಮಸ್ ಯೂರೋಪಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವನು. ಇವನ ''ಅರಸನ ಕೊಳಲು'' (The King's flute) (1910) ಕವನವು [[:en:Byzantium|ಬೈಜಾನ್‌ಟಿಯಂನ]] [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸದ]] ವೈಭವವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://etheses.bham.ac.uk/id/eprint/1241/1/Parides09MPhil.pdf</ref> ಜಿಪ್ಸಿಯ ಹನ್ನೆರಡು ಪದಗಳು (Twelve Lays of the Gypsy) (1907) ಒಂದು [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]].<ref>https://skordilis.medium.com/twelve-poems-of-the-gypsy-d91b9adc2134</ref> ಗ್ರೀಕ್ ಜನತೆಯ ಆಸೆಗಳಿಗೆ, ಭರವಸೆಗಳಿಗೆ ದನಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಟೈನ್ ಕವಫಿ. ಇವನು ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ]] ಕಳೆದ. ಇವನ ಬಹು ಕವನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಈ [[ನಗರ|ನಗರವೇ]]. ಇವನ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ಖಿನ್ನತೆ ಇದೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[:en:Nikos_Kazantzakis|ನಿಕಾಸ್ ಕಜ಼ಾನ್‍ಟ್‍ಜ಼ಾಕಿಸ್]]. ಇವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ [[:en:The_Odyssey:_A_Modern_Sequel|ದಿ ಆಡಿಸಿ: ಎ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೀಕ್ವೆಲ್‍ನಲ್ಲಿ]]<ref name=":1">{{Cite book |last=Kimon |first=Friar |title=The Spiritual Odyssey of Nikos Kazantzakis: A Talk |date=1979 |publisher=North Central Pub. Co |others=Stavrou, Theofanis G., 1934-, Σταύρου, Θεοφάνης Γ. 1934- |isbn=0935476008 |location=St. Paul, Minnesota |oclc=6314676}}</ref> [[ಹೋಮರ್|ಹೋಮರನ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾನೆ. [[:en:Zorba_the_Greek|ಜ಼ೋರ್ಬಾ ದ ಗ್ರೀಕ್]] (1946) ಇವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ; ಇದು [[ಸಿನಮಾ|ಚಲನಚಿತ್ರವೂ]] ಆಗಿದೆ. [[:en:Yiorgos_Theotokas|ಜಾರ್ಜಿಯೋಸ್ ಥಿಯೊಟೋಕಾಸ್‌ನ]] ದ ಡೀಮನ್ (1934) ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಮನೋಧರ್ಮದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಗ್ರೀಕರು ಬಹಳ ಪಾಡುಪಟ್ಟರು. [[ಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿದ ನಂತರ ಗ್ರೀಕರ ಯಾತನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳು ರಚಿತವಾದವು. ತಿಮಾಸ್ ಕಾರ್‌ನರಾಸ್ (Themos Kornaros) ''ಹೈದರಿ'' (Haydari Kampi) (1946) ಎನ್ನುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಯೋಧರ ಮನಃಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರೀಕ್ ಕೈದಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ. [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸಿದ ಗ್ರೀಕರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಕೃತಿಗಳು ಬಂದವು. [[:en:Vassilis_Vassilikos|ವ್ಯಾಸಿಲಿಸ್ ವಾಸಿಲಿಕಸ್]], ನಿಕಾಸ್ ಕಜಾನ್‌ಟ್‍ಜ಼ಾಕಿಸನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ. ಅವನ ಜ಼ಡ್ (1966) ಎನ್ನುವ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಹಲವು [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ]] ಅನುವಾದಿತವಾಯಿತು, ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ಆಯಿತು. ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ [[ಅರಸ|ರಾಜರ]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಸೈನ್ಯ|ಸೈನ್ಯದ]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳ [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ''ಕ್ಯೂಪ್ ಎಲಾನ್'' (The Plant, the Well, the Angel) (1976) ಎನ್ನುವ ಕಾದಂಬರಿತ್ರಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಮರಣ|ಸಾವುಗಳಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ [[ಕಾರಖಾನೆ|ಕಾರ್ಖಾನೆಯ]] ಕಥೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. 1960ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಲವರು ಗ್ರೀಕ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಕವಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ, ನ್ಯೂನೋಕ್ತಿ ([[:en:Understatement|ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್]]) ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೆನಪಿನ ಹಂಬಲಗಳ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಆದ ಕಾವ್ಯದ ಕವಿ ಜಾರ್ಜ್ ಸೆಫೆರಿಸನಿಗೆ 1963ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Literature 1963 – Presentation Speech |url=http://nobelprize.org/literature/laureates/1963/press.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051112014727/http://nobelprize.org/literature/laureates/1963/press.html |archive-date=November 12, 2005 |access-date=August 16, 2005}}</ref> [[:en:Yiannis_Ritsos|ಯಾನಿಸ್ ರಿಟ್‌ಸಾಸ್]] ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿ. [[:en:Angelos_Sikelianos|ಸಿಕೇಲಿಯನೋಸ್]] ಮತ್ತು ಕಜ಼ಾನ್‌ಟ್‍ಜ಼ಾಕಿನ್ [[ಗಂಭೀರ ನಾಟಕ|ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿಗಳನ್ನು]] ಬರೆದಿದ್ದರು, ಇವುಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ದೂರ ಗತಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. 1950ರ ನಂತರದ ನಾಟಕಕಾರರು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book |last1=Evangelatos |first1=Spyros |title=Modern Greek Theatre (17th-20th Century) |last2=Puchner |first2=Walter |last3=Tambaki |first3=Anna |last4=Georgousopoulos |first4=Kostas |last5=Mavromoustakos |first5=Platon |last6=Fessa-Emmanouil |first6=Eleni |date=1997 |publisher=National Hellenic Research Foundation |isbn=960-7094-96-4 |location=Athens, Greece |language=el}} * {{cite book |last1=Puchner |first1=Walter |title=Greek Theatre between Antiquity and Independence: A History of Reinvention from the Third Century BC to 1830 |last2=Walker White |first2=Andrew |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05947-4 |location=Cambridge, UK}} * {{cite book |title=Greece: Books and Writers |date=2001 |publisher=National Book Centre of Greece, Ministry of Culture |isbn=960-7894-29-4 |editor-last1=Hadjivassiliou |editor-first1=Vangelis |location=Athens, Greece |editor-last2=Kaklamanis |editor-first2=Stefanos |editor-last3=Kotzia |editor-first3=Elisabeth |editor-last4=Petsopoulos |editor-first4=Stavros |editor-last5=Tsirimokou |editor-first5=Elisabeth |editor-last6=Yatromanolakis |editor-first6=Yoryis}} * {{cite book |last=Mastrodimitris |first=P.D. |title=Introduction to Modern Greek Philology |date=2005 |publisher=Domos |isbn=960-353-125-1 |edition=7th |location=Athens, Greece |language=el}} * {{cite book |last=Dimaras |first=K.T. |title=A History of Modern Greek Literature |date=2000 |publisher=Gnosi |isbn=960-235-638-3 |location=Athens, Greece |language=el}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] aive9vksqgz7rmbjnq9a7ifkq9r3sso 0 177218 1373542 1373451 2026-05-16T10:57:20Z Erahulkulkarni 32404 /* ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು */ /* External links */ links to different years included 1373542 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] {{Infobox university | name = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ | image = [[ಚಿತ್ರ:Anuvartik Mirji Bharatesh Institute of Technology logo.jpeg | 200 px | center | ]] | motto = ''तेजस्वि नावधीतमस्तु'' {{small | ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]) }} <br /> ''ತೇಜಸ್ವಿ ನವಧೀತಮಸ್ತು'' <br /> {{small | ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಲಿ}} | established = ೨೦೨೪ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025">{{cite web |title=List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges">{{cite web |title=Belagavi Affiliated Colleges|url=https://vtu.ac.in/belagavi-affiliated-colleges |publisher=Visvesvaraya Technological University}}</ref> | principal = ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ <ref name="List of Faculties in Bharatesh Institute of Technology">{{cite web |title=List of Faculties in AICTE Approved Institutes in 'ENGINEERING AND TECHNOLOGY' for the State Karnataka Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318173640/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |url-status=dead }}</ref> | type = ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ | academic_staff = ೧೩ {{small|(ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಮಿತ)}} | students = ೬೪೨ | undergrad = ೫೮೧ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025"/> <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026">{{cite web |title=List of courses of ANUVARTIK MIRJI BHARATESH INSTITUTE OF TECHNOLOGY(1-44643793470), List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 140 TEC 2024 BANGALORE DATED - 24-06-2024 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/UG_DRAFT_SEAT_MATRIX_24062024kannada.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 170 TEC 2025 BANGALORE DATED - 13-06-2025 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2025/UG_Seat_Matrix_2025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=Provisional COMEDK Engineering Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 04.07.2024 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/COMEDK_Provisional_Engineering_Seat_Availability_Fee_04_07_2024.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=Engineering Provisional Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 17.07.2025 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/Engineering-Provisional-Seat-Availability-Fee-before-start-of-Round-1-Notified-on-17_07_2025.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority Lateral Entry Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 82 DTE 2025 BANGALORE DATED - 27-06-2025 Admission to 2nd Year B.E. Courses (By Lateral Entry) for Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses for the year 2025-26 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/Final_Lateral_Matrixs_27062025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UGCET-2024 UNALLOTTED SEATS AFTER 2ND EXTENDED ROUND">{{cite web |title=UNFILLED ENGINEERING SEATS AFTER 2nd EXTENDED ROUND - 2024 - 25 DATE: 22-OCT-24 05:34 PM |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/BULL_ENGG_FREE_2024_GEN_REMAIN_AFT_EXTRND_FINenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | postgrad = ೬೧ <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026" /> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG Seat Matrix">{{cite web |title=ANNEXURE : C GOVERNMENT NOTIFICATION NO. Ed 179 TEC 2025 BANGALORE DATED - 22-09-2025 MCA SEAT MATRIX FOR THE YEAR 2025-26 (COURSES IN PRIVATE UNAIDED COLLEGES & UNAIDED COURSES IN AIDED COLLEGES) |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/pgcet_2025_SM_23092025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="KMAT">{{cite web |title=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association (KPPGCA) Karnataka Management Admission Test (KMAT) | url=https://www.kmatindia.com/institutions |publisher=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG MCA Vacant Seats">{{cite web |title=KARNATAKA EXAMINATIONS AUTHORITY Non-Interactive Admission System - 2025-26 PGCET MBA/MCA/MTECH COURSES 2025 SEAT MATRIX FOR THIRD ROUND FOR MCA | url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/vacant_seat_C_04112025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | doctoral = | city = [[ಬೆಳಗಾವಿ]] | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | country = [[ಭಾರತ]] | campus = ಉಪನಗರ , {{convert|30000|sqft|acre|abbr=on}} <ref name="Bharatesh Education Trust to start new Engineering college">{{cite news|title=Bharatesh Education Trust to start new Engineering college |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bharatesh-education-trust-to-start-new-engineering-college/article68207685.ece | author= The Hindu Bureau | access-date=23 May 2024 | newspaper=The Hindu | location = Belagavi, India}}</ref> | free_label = ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ | free = ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. | logo = | affiliations = [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges"/> | website = {{URL|https://bharateshtech.org}} <!-- | coor = {{coord|15|51|22.19|N|74|34|38.97|E|type:edu_region:IN_dim:500|display=inline,title}} --> <!-- | coor = {{coord|15.856164|N|74.577492|E|type:edu|display=inline,title}} | mapframe = yes --> | coor = {{ Coord | 15.856164 | N | 74.577492 | E | type:edu | display = inline , title }} | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_map_caption = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ }} '''ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ( ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ , ಅಥವಾ ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. , ಅಥವಾ ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ. ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ ಮೇ ೨೦೨೪ ರಿಂದ, ಸಾಂಬ್ರಾದ [[ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ]] ಬಳಿ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿಯ ಭರತೇಶ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಆವರಣನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref name="Bharatesh Institute of Technology college will start from this year">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Tarun Bharat Portal |title='भरतेश इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी' कॉलेजला यावर्षीपासून सुरुवात |url=https://www.tarunbharat.com/bharatesh-institute-of-technology-college-started-from-this-year/ |access-date=24 May 2024 |work=Tarun Bharat |location=Belagavi, India}}</ref> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ == === ವಿಭಾಗಗಳು === ==== ಪದವಿಪೂರ್ವ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] (ಎ.ಐ. ಎಂ.ಎಲ್.) * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಸಿ.ಎಸ್. ) * [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ]] (ಇ.ಸಿ.) * ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ (ಐ.ಎಸ್.) ==== ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) === ಪ್ರವೇಶ === [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] (ಬಿ.ಇ.) ಪದವಿಗೆ, ಪ್ರವೇಶಗಳು: * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸಿಇಟಿ)|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]] (ಯುಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕಾಮೆಡ್-ಕೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿ|ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ]] (೧೦+೨) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ * ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಡಿಸಿಇಟಿ) ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೆ, ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಹಾಗು ಬಿ.ಸಿ.ಎ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಗಳು: * ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಿಇಟಿ (ಪಿಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕೆ.ಎಂ.ಎ.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗು ವಿಭಾಗಗಳ ಆಯ್ಕೆ (ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆಯಾ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. <ref name="DCET 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION">{{Cite web |title=DCET - 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/2025_dcet_information_bulletinenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="PGCET 2025 MBA MCA MTECH INFORMATION BULLETIN">{{Cite web |title=PGCET - 2025 MBA/MCA/M-TECH INFORMATION BULLETIN. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/PGCET_2025_Information_Bulletin_29042025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Abhishek Arora |title=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test |url=https://education.indianexpress.com/engineering-exam/comedk-uget-exam-cutoff |access-date=13 Oct 2025 |work=The Indian Express }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯನ್ನು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ತು|ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]] (ಎ.ಐ.ಸಿ.ಟಿ.ಇ.) ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯ]] [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ವಿ.ಟಿ.ಯು.) ಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. === ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯು ೧ ವರ್ಷ, ೬ ತಿಂಗಳುಗಳು ({{Age in years and months|2024|05|20}}) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ೨೦೨೮ ರಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಮೊದಲ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಪದವಿಪೂರ್ವ]] ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾ, [[ಎನ್ಎಎಸಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ.)]], ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಬಿ.ಎ.)]] ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್.) ನಿಂದ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ {{Small|(ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆ: ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಎನ್.ಬಿ.ಎ. ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಬೇಕು, ಹಾಗು ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್. ನಿಂದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು <ref name="Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges">{{cite web |title=Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges, IV. ELIGIBILITY FOR ASSESSMENT AND ACCREDITATION BY NAAC |url=http://naac.gov.in/images/docs/Manuals/Affiliated_Constituent-UG-PG-Colleges-4feb20201.pdf |publisher=National Assessment and Accreditation Council}}</ref> {{ small | (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ಉಲ್ಲೇಖ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟ [[http]]: ಆಗಿದ್ದು, [[https]] ಅಲ್ಲ) }} <ref name="National Board of Accreditation">{{cite web |title=National Board of Accreditation, General Manual for Accreditation, General Policy on Accreditation |url=https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |publisher=National Board of Accreditation (NBA), India |access-date=2025-12-20 |archive-date=2025-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224104240/https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="National Institutional Ranking Framework">{{cite web |title=NATIONAL INSTITUTIONAL RANKING FRAMEWORK, Methodology for Ranking of Academic Institutions in India, 2. Eligibility for Overall and Discipline-Specific Rankings, 2.1, (viii) |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/framework/Overall.pdf |publisher=National Institutional Ranking Framework (NIRF), Ministry of Human Resource Development (MHRD), India}}</ref> <ref>{{cite news|title=What Viksit Bharat Shiksha Adhishthan Bill proposes: Single higher education body, simpler regulatory system |url=https://indianexpress.com/article/explained/higher-education-regulation-vbsa-bill-10431896 | author= Abhinaya Harigovind | date= 22 Dec 2025 | newspaper=The Indian Express }}</ref> ) }} . === ಒಪ್ಪಂದ === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. [[Belagavi Startup Association|ಬೆಳಗಾವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (ಬಿ.ಎಸ್.ಎ.) ಜೊತೆಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೦೫, ೨೦೨೪ ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಆವರಣನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ ಜಾಗವನ್ನು, ಬಿ.ಎಸ್.ಎ. ಯಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="BIT signs MoU with Belagavi Startup Association">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=6 Aug 2024 |title=BIT signs MoU with Belagavi Startup Association |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/bit-signs-mou-with-belagavi-startup-association/articleshow/112302358.cms |work=The Times of India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=The Hindu Bureau |title=Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience |url=https://www.thehindu.com/education/bharatesh-institute-of-technology-bit-to-partner-with-belagavi-start-ups-to-offer-hands-on-experience/article68502365.ece |access-date=9 Aug 2024 |work=The Hindu |location=Belagavi, India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology takes bold step to promote entrepreneurship Dr Veena Karchi">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |title=ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಭರತೇಶ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ- ಡಾ. ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ |url=https://pragativahini.com/bharatesh-education-institute-a-bold-step-to-encourage-entrepreneurship-dr-veena-karki/ |access-date=5 Aug 2024 |work=Pragativahini News |location=Belagavi, India}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಧಾರವಾಡ|ಧಾರವಾಡದ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸುರತ್ಕಲ್]] == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == * [https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_mandatory AICTE Mandatory Disclosure] * AICTE Letter of Approval [https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_24-25 2024-25] , [https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_25-26 2025-26] * [https://github.com/opensource-ambit Student open source contributors] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಭ್ಯಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] 7uj9lgt8amcjmq1x82qb5dr38kzizea 0 179130 1373496 2026-05-16T03:50:26Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373496 wikitext text/x-wiki [[File:Calhan High School Senior Classroom by David Shankbone.jpg|thumb|upright=1.15|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಡಶಿಕ್ಷಣದ ಒಂದು ತರಗತಿ]] '''ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ''' ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಅನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕನಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯದ ಅಂತಸ್ತಿನದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ== ಕೌಮಾರ್ಯ 13-14ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ 21ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಹರೆಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಜೀವನದ ಈ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ-ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಗೌಣವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂತಾನ ಶಕ್ತಿಯೂ ಮೂಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅವರಲ್ಲಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹರೆಯದ ಈ ಅರುಣೋದಯದಲ್ಲಿ [[ಸಮಾಜ]] ಅವರಿಗೆ ವಯಸ್ಕರ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಾದರೋ ಸಮಾಜದ ಆದರ್ಶ ಮೌಲ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳಿಗೊಪ್ಪುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ತಾವು ಸಮಾಜದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬಾಳುವ ಉತ್ಕಟಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಕೌಮಾರ್ಯದಿಂದ ವಯಸ್ಕಜೀವನದ ಕಡೆಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಾತ್ಮಕವಾದ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯ ಮೊದಲ ತರಗತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶಗಳ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆ== ಕೌಮಾರ್ಯದ ಆರಂಭಕಾಲ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ದುಡಿಮೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಅದು ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದರೆ ಉಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲೂ ಸುಖಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವವರಲ್ಲೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಹರೆಯ ಬಾಲಕರಿಗಿಂತ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರ ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರಲ್ಲಾಗುವ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೀರಿದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ನಾಚಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಡೆಯಲು ಕೆಲ ಸಮಯದವರೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]]ರೂ ಹಾಗೂ ಪಾಲಕರು ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಭೌತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತರೆ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಮಾಜಜೀವನಕ್ಕೂ [[ಅಧ್ಯಾತ್ಮ|ಆಧ್ಯಾತ್ಮ]] ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಾಲಕರು ಉತ್ತಮ ನಾಗರೀಕರಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಕಂಟಕರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಗಿಡವನ್ನು ಸಾಕಿ-ಸಲಹಿ ಅದು ಹೂ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಂತಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳು ಈಚೆಗೆ ಈ ಅವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಡೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ ಕಿಶೋರಪರಾಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಅವರು ಮುಂದೆ ವಯಸ್ಕಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳು== ಕೌಮಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವವರು ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೊಳ್ಳೆಯದು. # ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲನುವಾಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ದಂಡಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. # ಅವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿಜೃಂಭಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನೊದಗಿಸುವ ರಮ್ಯ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಸಾಹಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಕೈಗೆ ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡಬೇಕು. # ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸದೆ ಅವಕ್ಕೆ ಉಚಿತ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ಕೊಡಬೇಕು. # ಬಾಲಕ ಬಾಲಕಿಯರು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಉತ್ತರ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಾದರೂ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೊಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಇಂದಿನ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. # ವಾದದಲ್ಲಿ, ಆಟಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದಾಗಿ ಶಾಲೆಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. # ತಾನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಅಹಂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಾಲಕನಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಿಡಬೇಕು. # ನಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಿರಿಯಾಸೆ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. # ಇರುವ ಹತ್ತಾರು ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇನ್ನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾಗಿ ಅವರು ತಮಗೆ ತಕ್ಕ ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. # ಬಹುಮಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಗೀಳು ಈ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ತೀರ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಿಗೆಲ್ಲ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. # ಬಾಲಕರ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಆತ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಊನವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪೋಷಕರ ಹಾಗೂ ಬೋಧಕರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ}} pud57cuf6sy3dt55di7loehdfeocg6g 1373497 1373496 2026-05-16T03:50:53Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಶಿಕ್ಷಣ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373497 wikitext text/x-wiki [[File:Calhan High School Senior Classroom by David Shankbone.jpg|thumb|upright=1.15|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಡಶಿಕ್ಷಣದ ಒಂದು ತರಗತಿ]] '''ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ''' ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಅನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕನಾಗುವವರೆಗೆ ಅವನ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯದ ಅಂತಸ್ತಿನದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ== ಕೌಮಾರ್ಯ 13-14ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ 21ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಹರೆಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಜೀವನದ ಈ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ-ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಗೌಣವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂತಾನ ಶಕ್ತಿಯೂ ಮೂಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅವರಲ್ಲಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹರೆಯದ ಈ ಅರುಣೋದಯದಲ್ಲಿ [[ಸಮಾಜ]] ಅವರಿಗೆ ವಯಸ್ಕರ ಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಾದರೋ ಸಮಾಜದ ಆದರ್ಶ ಮೌಲ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವುಗಳಿಗೊಪ್ಪುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಸಮಾಜದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ತಾವು ಸಮಾಜದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬಾಳುವ ಉತ್ಕಟಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಕೌಮಾರ್ಯದಿಂದ ವಯಸ್ಕಜೀವನದ ಕಡೆಗೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಾತ್ಮಕವಾದ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯ ಮೊದಲ ತರಗತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶಗಳ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆ== ಕೌಮಾರ್ಯದ ಆರಂಭಕಾಲ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ದುಡಿಮೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಅದು ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದರೆ ಉಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲೂ ಸುಖಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವವರಲ್ಲೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ಹರೆಯ ಬಾಲಕರಿಗಿಂತ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರ ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರಲ್ಲಾಗುವ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೀರಿದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ನಾಚಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಡೆಯಲು ಕೆಲ ಸಮಯದವರೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]]ರೂ ಹಾಗೂ ಪಾಲಕರು ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಭೌತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತರೆ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಮಾಜಜೀವನಕ್ಕೂ [[ಅಧ್ಯಾತ್ಮ|ಆಧ್ಯಾತ್ಮ]] ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಾಲಕರು ಉತ್ತಮ ನಾಗರೀಕರಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಕಂಟಕರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಗಿಡವನ್ನು ಸಾಕಿ-ಸಲಹಿ ಅದು ಹೂ ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಂತಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳು ಈಚೆಗೆ ಈ ಅವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಡೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ ಕಿಶೋರಪರಾಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಅವರು ಮುಂದೆ ವಯಸ್ಕಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯಗಳು== ಕೌಮಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವವರು ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೊಳ್ಳೆಯದು. # ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲನುವಾಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕುವಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ದಂಡಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು. # ಅವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿಜೃಂಭಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನೊದಗಿಸುವ ರಮ್ಯ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಸಾಹಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಕೈಗೆ ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಡಬೇಕು. # ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸದೆ ಅವಕ್ಕೆ ಉಚಿತ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ಕೊಡಬೇಕು. # ಬಾಲಕ ಬಾಲಕಿಯರು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಉತ್ತರ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಾದರೂ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೊಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಇಂದಿನ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. # ವಾದದಲ್ಲಿ, ಆಟಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಹಂಬಲ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದಾಗಿ ಶಾಲೆಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. # ತಾನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಅಹಂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಾಲಕನಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಿಡಬೇಕು. # ನಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಿರಿಯಾಸೆ ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. # ಇರುವ ಹತ್ತಾರು ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇನ್ನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾಗಿ ಅವರು ತಮಗೆ ತಕ್ಕ ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. # ಬಹುಮಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಗೀಳು ಈ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ತೀರ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಿಗೆಲ್ಲ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. # ಬಾಲಕರ ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಆತ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಊನವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪೋಷಕರ ಹಾಗೂ ಬೋಧಕರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಮಾರ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] lnlo9401xp73swujddrir51judajhvv 0 179131 1373499 2026-05-16T04:21:46Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373499 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = Kerala Kaumudi | logo = [[File:KeralaKumudi.png|250px]] | image = | caption = | type = Daily newspaper<ref>[[Registrar of Newspapers for India|RNI]] | Reg. No.3052/1957 | Name: KERALA KAUMUDI | Publication City: THIRUVANANTHAPURAM | Link: http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx</ref> | format = [[Broadsheet]] | owners = | editor = | chief_editor = Deepu Ravi | publisher = Darshan Ravi | associate_editor = | managing_editor = | news_editor = | campus_editor = | campus_chief = | opinion_editor = | photo_editor = | staff_writers = | founded = {{Start date and age|1911||}} | political_position = | language = [[Malayalam]] | ceased_publication = | headquarters = Kaumudi Buildings,<br />[[Thiruvananthapuram]] – 695 024,<br />India | circulation = | sister_newspapers = | ISSN = | oclc = | website = {{URL|http://www.keralakaumudi.com/}} | free = {{URL|http://www.keralakaumudi.com/news/print/index.htm}} }} '''ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ''' 1911 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ದಿನಪತ್ರಿಕೆ . 1911 ರಲ್ಲಿ, ಸಿ.ವಿ.ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಸುಕುಮಾರನ್, ಬಿ.ಎ., ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೆ.ಸುಕುಮಾರನ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] , [[ಕೊಲ್ಲಂ]] , [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] , [[ಆಲಪುಳ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] , [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] , [[ಕೊಚ್ಚಿ]] , [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್]] , [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್]] , [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ . ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪ್ರಸರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೌಮುದಿಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಡಿಎಫ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು [[ಲಂಡನ್]] , [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]ದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈಗ [[ಯುನಿಕೋಡ್|ಯೂನಿಕೋಡ್‌]]ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೌಮುದಿ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ , ಇದು GNU ಜನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ . ರಾಹುಲ್ ವಿಜಯ್ ಯೂನಿಕೋಡ್ 6.1 ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೂನಿಕೋಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಇದು. ಕೌಮುದಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೂನಿಕೋಡ್-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2012 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೂವೀಸ್ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . ಕೌಮುದಿ ದೂರದರ್ಶನವು ಮೇ 5, 2012 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಕೌಮುದಿಯ ಇತಿಹಾಸ == ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಗೂ, ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ ರಂದು ಜನಿಸಿದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವು ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ೧೯೧೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಯ್ಯನಾಡ್ ವರ್ಣ ಪ್ರಕಾಶಂ ಪ್ರೆಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧, ೧೯೧೧ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯ ಕೇರಳಂ ರಚನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಗುರುದೇವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್, ಆ ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗುರುದೇವರ ಕೃತಿಗಳು, [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ. ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ, ವ್ಯಾಸ ಭಾರತಂ ಮತ್ತು ಪಂಚವಾದಿಗಳು ಸಿ.ವಿ. ಅವರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿ.ವಿ. ಅವರ ಲೇಖನಿ ಬಲವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿತು. ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಆ ಲೇಖನಿಯೇ. ವೈಕಂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳು ಭಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರ ಹರಿಜನ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದವರು ಸಿ.ವಿ.. [[ಶ್ರೀ. ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]]ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಿ.ವಿ.ಯವರ ದೀರ್ಘ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೊದಲ 'ಸಂದರ್ಶನ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿ.ವಿ.ಯವರ ಪತ್ನಿ ಕೊಚಿಕಾ ಬೇಗನೆ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ವಸಂತಿ. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಕೆ. ದಾಮೋದರನ್. ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್. ವಸಂತಿಯವರ ಪತಿ ತಿರುಕೊಚ್ಚಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿ. ಕೇಶವನ್. ಸಿ.ವಿ.ಯವರು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ, ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವರು ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್. ==== ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ==== ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಯ್ಯನಾಡ್ ಮಿಡಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಿರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (ಆಗ ತಿರು. ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು) ಬಿ.ಎ. ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಗಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸಿ.ವಿ. ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಗೆ ಅವರು ಹೋಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರು ತಾವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೂ ಜಾಗ ನೀಡಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸುದ್ದಿಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ನಡೆಯನ್ನು [[ಸಂಪಾದನೆ|ಸಂಪಾದಕ]]ರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇರಳವು ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಕುಲತ್ತೂರ್ ಭಾಷಣದ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಿಂಹ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿತು. ತಿರುವನಂತಪುರದ ಕುಲತ್ತೂರ್ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಸ್ಮಾರಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಘರ್ಜನೆ ಇತ್ತು. ಅದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ.ಎಂ.ಎಸ್. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಆ ಮಹಾನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. * ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ == ಚಾನೆಲ್ == ಕೌಮುದಿ ಟಿವಿ . ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್. ಈ ಚಾನೆಲ್ ಮೇ 5, 2013 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== axn4ha0xqyiq3v5i8xor69vzk21k6lf 1373500 1373499 2026-05-16T04:22:08Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪತ್ರಿಕೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373500 wikitext text/x-wiki {{Infobox newspaper | name = Kerala Kaumudi | logo = [[File:KeralaKumudi.png|250px]] | image = | caption = | type = Daily newspaper<ref>[[Registrar of Newspapers for India|RNI]] | Reg. No.3052/1957 | Name: KERALA KAUMUDI | Publication City: THIRUVANANTHAPURAM | Link: http://rni.nic.in/registerdtitle_search/registeredtitle_ser.aspx</ref> | format = [[Broadsheet]] | owners = | editor = | chief_editor = Deepu Ravi | publisher = Darshan Ravi | associate_editor = | managing_editor = | news_editor = | campus_editor = | campus_chief = | opinion_editor = | photo_editor = | staff_writers = | founded = {{Start date and age|1911||}} | political_position = | language = [[Malayalam]] | ceased_publication = | headquarters = Kaumudi Buildings,<br />[[Thiruvananthapuram]] – 695 024,<br />India | circulation = | sister_newspapers = | ISSN = | oclc = | website = {{URL|http://www.keralakaumudi.com/}} | free = {{URL|http://www.keralakaumudi.com/news/print/index.htm}} }} '''ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ''' 1911 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ದಿನಪತ್ರಿಕೆ . 1911 ರಲ್ಲಿ, ಸಿ.ವಿ.ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಸುಕುಮಾರನ್, ಬಿ.ಎ., ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೆ.ಸುಕುಮಾರನ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] , [[ಕೊಲ್ಲಂ]] , [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] , [[ಆಲಪುಳ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] , [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] , [[ಕೊಚ್ಚಿ]] , [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್]] , [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್]] , [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ . ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪ್ರಸರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೌಮುದಿಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಡಿಎಫ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು [[ಲಂಡನ್]] , [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]ದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈಗ [[ಯುನಿಕೋಡ್|ಯೂನಿಕೋಡ್‌]]ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೌಮುದಿ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ , ಇದು GNU ಜನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ . ರಾಹುಲ್ ವಿಜಯ್ ಯೂನಿಕೋಡ್ 6.1 ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೂನಿಕೋಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಇದು. ಕೌಮುದಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೂನಿಕೋಡ್-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2012 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮೂವೀಸ್ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . ಕೌಮುದಿ ದೂರದರ್ಶನವು ಮೇ 5, 2012 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಕೌಮುದಿಯ ಇತಿಹಾಸ == ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಗೂ, ೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ ರಂದು ಜನಿಸಿದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವು ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ೧೯೧೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಯ್ಯನಾಡ್ ವರ್ಣ ಪ್ರಕಾಶಂ ಪ್ರೆಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧, ೧೯೧೧ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯ ಕೇರಳಂ ರಚನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಗುರುದೇವರ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್, ಆ ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗುರುದೇವರ ಕೃತಿಗಳು, [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ. ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ, ವ್ಯಾಸ ಭಾರತಂ ಮತ್ತು ಪಂಚವಾದಿಗಳು ಸಿ.ವಿ. ಅವರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿ.ವಿ. ಅವರ ಲೇಖನಿ ಬಲವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿತು. ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಆ ಲೇಖನಿಯೇ. ವೈಕಂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳು ಭಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರ ಹರಿಜನ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದವರು ಸಿ.ವಿ.. [[ಶ್ರೀ. ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]]ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಿ.ವಿ.ಯವರ ದೀರ್ಘ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೊದಲ 'ಸಂದರ್ಶನ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿ.ವಿ.ಯವರ ಪತ್ನಿ ಕೊಚಿಕಾ ಬೇಗನೆ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ವಸಂತಿ. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಕೆ. ದಾಮೋದರನ್. ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್. ವಸಂತಿಯವರ ಪತಿ ತಿರುಕೊಚ್ಚಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿ. ಕೇಶವನ್. ಸಿ.ವಿ.ಯವರು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ, ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವರು ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್. ==== ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ==== ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಯ್ಯನಾಡ್ ಮಿಡಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಸಿ.ವಿ. ಕುಂಜುರಾಮನ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಿರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (ಆಗ ತಿರು. ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು) ಬಿ.ಎ. ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಗಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸಿ.ವಿ. ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಗೆ ಅವರು ಹೋಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರು ತಾವು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೂ ಜಾಗ ನೀಡಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಸುದ್ದಿಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ನಡೆಯನ್ನು [[ಸಂಪಾದನೆ|ಸಂಪಾದಕ]]ರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇರಳವು ಸಂಪಾದಕ ಕೆ. ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಕುಲತ್ತೂರ್ ಭಾಷಣದ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಿಂಹ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿತು. ತಿರುವನಂತಪುರದ ಕುಲತ್ತೂರ್ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಸ್ಮಾರಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಘರ್ಜನೆ ಇತ್ತು. ಅದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ.ಎಂ.ಎಸ್. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ಆ ಮಹಾನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. * ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ == ಚಾನೆಲ್ == ಕೌಮುದಿ ಟಿವಿ . ಕೇರಳ ಕೌಮುದಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್. ಈ ಚಾನೆಲ್ ಮೇ 5, 2013 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೆಗಳು]] 6fq40kenln6kqv5x9bgg8u8mxlerh0o 0 179132 1373501 2026-05-16T04:35:45Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373501 wikitext text/x-wiki '''ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ''' ಇದು ಐದು ಅಂಕಗಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ನಾಟಕ. [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮಲಯಾಳ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಇದರ ಒಂದೇ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕವಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಥಶಾಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬ ಸಂಪಾದಕರು 1929ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಿದರು. ==ಮಹತ್ವ== ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದರ ಕರ್ತೃ ಒಬ್ಬ ಕವಯಿತ್ರಿ. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ'' `. . . .ಯಾ ನಿಬದ್ಧಂ''' ಎಂಬ ಸ್ಖಲಿತವಾಗಿರುವ ಪಾಠವನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ವಿಜ್ಜಿಕಯಾ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ]]ಯ ಸೊಸೆಯೂ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ರಾಣಿಯೂ ಆದ ವಿಜ್ಜಿಕೆಯೊಬ್ಬಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಂಡಿಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವ ಕವಯಿತ್ರಿ ಈಕೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮೋರಿಕಾ, ಕಿಶೋರಿಕಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಬೇರೊಬ್ಬಳೇ ಇರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗಾದರೂ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದವಳು ಹೆಂಗಸೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ರಾವ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಜಿಕೆ ಬಂಗಾಳಿ ಸ್ತ್ರಿ. ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕೆಲವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ|ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ]]ದ ರಾಜ ಸುಂದರವರ್ಮನ ಸಾಕುಮಗನೇ ಚಂಡಸೇನ. ಇವನು ತಂದೆಗೆ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು [[ಲಿಚ್ಛವಿ]]ಗಳ ಸೈನ್ಯಸಹಾಯದಿಂದ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರವನ್ನು ಮುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವರ್ಮ ಸಾಯಲು, ರಾಣಿಯರು ಸತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಮಗ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ಕಾಡಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ, ಮಂತ್ರಿ ಮಂತ್ರಗುಪ್ತನೊಂದಿಗೆ. ಈ ಮಂತ್ರಿ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಬರಪುಲಿಂದರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಅವರನ್ನಡಗಿಸಲೆಂದು ಚಂಡಸೇನ ಹೋದಾಗ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರದ ಜನ ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕದನದಲ್ಲಿ ಚಂಡಸೇನ ಸತ್ತು ಅವನ ವಂಶ ನಿರ್ಮೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; [[ಮಥುರೆ]]ಯ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ಕೀರ್ತಿಸೇನೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಈ ನಾಟಕದ ಕಥಾವಸ್ತು. ==ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ== ಇವೆಲ್ಲ ವಾಸ್ತವವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೆಂದೇ ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡಸೇನನೆಂದರೆ ಗುಪ್ತರಾಜನಾದ ಮೊದಲನೆಯ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]]ನೆಂದೇ ಅವರು ತಿಳಿದು ಅವನ [[ಮಗಧ]] ವಿಜಯವನ್ನು ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಡ್‍ವರ್ಡ್ ಪೈರ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸುಂದರವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮರನ್ನು ಮೌಖರಿವಂಶದ ರಾಜರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ವಿಂಟರ್‍ನಿಟ್ಸ್ ಈ ಸಮನ್ವಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ನಾಟಕಕಥೆ ಅಜ್ಞಾತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Ashvini Agrawal|1989|pp=74-76}}{{sfn|Balkrishna Govind Gokhale|1962|p=31}}{{sfn|Hans Bakker|2014|p=72}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ}} cv95hqmx3gczisvtlr76l62u4w9odv6 1373502 1373501 2026-05-16T04:36:41Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373502 wikitext text/x-wiki '''ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ''' ಇದು ಐದು ಅಂಕಗಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ನಾಟಕ. [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮಲಯಾಳ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಇದರ ಒಂದೇ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕವಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಥಶಾಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬ ಸಂಪಾದಕರು 1929ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಿದರು. ==ಮಹತ್ವ== ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದರ ಕರ್ತೃ ಒಬ್ಬ ಕವಯಿತ್ರಿ. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ'' `. . . .ಯಾ ನಿಬದ್ಧಂ''' ಎಂಬ ಸ್ಖಲಿತವಾಗಿರುವ ಪಾಠವನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ವಿಜ್ಜಿಕಯಾ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ]]ಯ ಸೊಸೆಯೂ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ರಾಣಿಯೂ ಆದ ವಿಜ್ಜಿಕೆಯೊಬ್ಬಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಂಡಿಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವ ಕವಯಿತ್ರಿ ಈಕೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮೋರಿಕಾ, ಕಿಶೋರಿಕಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಬೇರೊಬ್ಬಳೇ ಇರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗಾದರೂ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದವಳು ಹೆಂಗಸೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ರಾವ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಜಿಕೆ ಬಂಗಾಳಿ ಸ್ತ್ರಿ. ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕೆಲವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ|ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ]]ದ ರಾಜ ಸುಂದರವರ್ಮನ ಸಾಕುಮಗನೇ ಚಂಡಸೇನ. ಇವನು ತಂದೆಗೆ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು [[ಲಿಚ್ಛವಿ]]ಗಳ ಸೈನ್ಯಸಹಾಯದಿಂದ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರವನ್ನು ಮುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವರ್ಮ ಸಾಯಲು, ರಾಣಿಯರು ಸತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಮಗ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ಕಾಡಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ, ಮಂತ್ರಿ ಮಂತ್ರಗುಪ್ತನೊಂದಿಗೆ. ಈ ಮಂತ್ರಿ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಬರಪುಲಿಂದರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಅವರನ್ನಡಗಿಸಲೆಂದು ಚಂಡಸೇನ ಹೋದಾಗ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರದ ಜನ ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕದನದಲ್ಲಿ ಚಂಡಸೇನ ಸತ್ತು ಅವನ ವಂಶ ನಿರ್ಮೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; [[ಮಥುರೆ]]ಯ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ಕೀರ್ತಿಸೇನೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಈ ನಾಟಕದ ಕಥಾವಸ್ತು. ==ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ== ಇವೆಲ್ಲ ವಾಸ್ತವವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೆಂದೇ ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡಸೇನನೆಂದರೆ ಗುಪ್ತರಾಜನಾದ ಮೊದಲನೆಯ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]]ನೆಂದೇ ಅವರು ತಿಳಿದು ಅವನ [[ಮಗಧ]] ವಿಜಯವನ್ನು ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಡ್‍ವರ್ಡ್ ಪೈರ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸುಂದರವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮರನ್ನು ಮೌಖರಿವಂಶದ ರಾಜರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ವಿಂಟರ್‍ನಿಟ್ಸ್ ಈ ಸಮನ್ವಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ನಾಟಕಕಥೆ ಅಜ್ಞಾತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Ashvini Agrawal|1989|pp=74-76}}{{sfn|Balkrishna Govind Gokhale|1962|p=31}}{{sfn|Hans Bakker|2014|p=72}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ooe5o837hc73uj1yn9bx36wtlzagh24 1373503 1373502 2026-05-16T04:36:57Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373503 wikitext text/x-wiki '''ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ''' ಇದು ಐದು ಅಂಕಗಳ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ನಾಟಕ. [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮಲಯಾಳ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಇದರ ಒಂದೇ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಕವಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಥಶಾಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬ ಸಂಪಾದಕರು 1929ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಿದರು. ==ಮಹತ್ವ== ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದರ ಕರ್ತೃ ಒಬ್ಬ ಕವಯಿತ್ರಿ. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ'' `. . . .ಯಾ ನಿಬದ್ಧಂ''' ಎಂಬ ಸ್ಖಲಿತವಾಗಿರುವ ಪಾಠವನ್ನು ಸಂಪಾದಕರು ವಿಜ್ಜಿಕಯಾ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ]]ಯ ಸೊಸೆಯೂ ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ರಾಣಿಯೂ ಆದ ವಿಜ್ಜಿಕೆಯೊಬ್ಬಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದಂಡಿಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವ ಕವಯಿತ್ರಿ ಈಕೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮೋರಿಕಾ, ಕಿಶೋರಿಕಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಬೇರೊಬ್ಬಳೇ ಇರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗಾದರೂ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದವಳು ಹೆಂಗಸೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ರಾವ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಜಿಕೆ ಬಂಗಾಳಿ ಸ್ತ್ರಿ. ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕೆಲವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ|ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ]]ದ ರಾಜ ಸುಂದರವರ್ಮನ ಸಾಕುಮಗನೇ ಚಂಡಸೇನ. ಇವನು ತಂದೆಗೆ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು [[ಲಿಚ್ಛವಿ]]ಗಳ ಸೈನ್ಯಸಹಾಯದಿಂದ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರವನ್ನು ಮುತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವರ್ಮ ಸಾಯಲು, ರಾಣಿಯರು ಸತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಮಗ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ಕಾಡಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ, ಮಂತ್ರಿ ಮಂತ್ರಗುಪ್ತನೊಂದಿಗೆ. ಈ ಮಂತ್ರಿ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಬರಪುಲಿಂದರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಅವರನ್ನಡಗಿಸಲೆಂದು ಚಂಡಸೇನ ಹೋದಾಗ ಪಾಟಲೀಪುತ್ರದ ಜನ ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆಯೂ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕದನದಲ್ಲಿ ಚಂಡಸೇನ ಸತ್ತು ಅವನ ವಂಶ ನಿರ್ಮೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; [[ಮಥುರೆ]]ಯ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ಕೀರ್ತಿಸೇನೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಈ ನಾಟಕದ ಕಥಾವಸ್ತು. ==ಐತಿಹಾಸಿಕತೆ== ಇವೆಲ್ಲ ವಾಸ್ತವವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳೆಂದೇ ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡಸೇನನೆಂದರೆ ಗುಪ್ತರಾಜನಾದ ಮೊದಲನೆಯ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]]ನೆಂದೇ ಅವರು ತಿಳಿದು ಅವನ [[ಮಗಧ]] ವಿಜಯವನ್ನು ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಡ್‍ವರ್ಡ್ ಪೈರ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸುಂದರವರ್ಮ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣವರ್ಮರನ್ನು ಮೌಖರಿವಂಶದ ರಾಜರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ವಿಂಟರ್‍ನಿಟ್ಸ್ ಈ ಸಮನ್ವಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ನಾಟಕಕಥೆ ಅಜ್ಞಾತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Ashvini Agrawal|1989|pp=74-76}}{{sfn|Balkrishna Govind Gokhale|1962|p=31}}{{sfn|Hans Bakker|2014|p=72}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವ}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]] p3qv43zubdvs5kqjdouo4m30tfxfv13 0 179133 1373506 2026-05-16T04:52:33Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373506 wikitext text/x-wiki [[File:Uluchi Arujann.jpg|thumb|ಉಲೂಚಿ ಅರ್ಜುನನ್ನು ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] '''ಕೌರವ್ಯ''' ಸರ್ಪರಾಜ. ಐರಾವತನೆಂಬ [[ನಾಗ]]ರಾಜನ ವಂಶದವ. [[ಅರ್ಜುನ]]ನ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ [[ಉಲೂಚಿ|ಉಲೂಪಿ]] ಈತನ ಮಗಳು. ==ಐತಿಹ್ಯ== ಒಮ್ಮೆ [[ಗಂಗಾನದಿ]]ಯ ಬಳಿ ಸೇರಿದ್ದ ವಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯನಾದ [[ಭೀಷ್ಮ]]ನನ್ನು ಅರ್ಜುನ [[ಶಿಖಂಡಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಆತನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದುದಕ್ಕೆ ಕೋಪಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನರಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲೆಂದು ಶಾಪವಿತ್ತದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಒಡನೆಯೇ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಕೂಡಲೇ ಕೌರವ್ಯ ವಸುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಿಗೆ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗದಿರಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಸೋತರೆ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ವಸುಗಳು ಪರಿಹಾರ ಹೇಳಿದರು. ಉಲೂಪಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು. [[ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ [[ಯಜ್ಞಾಶ್ವ]]ದ ಬೆಂಗಾವಲಿಗಾಗಿ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಮಗನಾದ [[ಬಬ್ರುವಾಹನ|ಬಭ್ರುವಾಹನ]] ಅರಿಯದೆ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ. ಇದರಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ಅರ್ಜುನ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಹೂಡಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ಅರ್ಜುನ ಮಗನಿಂದ ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿ ಶಾಪ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆಂದು ಸಮಾಧಾನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಅರ್ಜುನನ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖಾರ್ತಳಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನನ್ನು ಮರೆಹೊಕ್ಕು ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಜೀವಕರತ್ನವನ್ನು ತರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದಳು. ಈ ವೃತ್ತಾಂತ [[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರುವಂಶ]]ದವರಿಗೂ ಕೌರವ್ಯರೆಂದೇ ಹೆಸರು. ಈ ವಂಶದ [[ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ]]ನ ನೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೌರವ್ಯರೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌರವ್ಯ}} 77jc6nr86nj777wt968qb7788qau9c7 1373507 1373506 2026-05-16T04:53:00Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮಹಾಭಾರತ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373507 wikitext text/x-wiki [[File:Uluchi Arujann.jpg|thumb|ಉಲೂಚಿ ಅರ್ಜುನನ್ನು ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] '''ಕೌರವ್ಯ''' ಸರ್ಪರಾಜ. ಐರಾವತನೆಂಬ [[ನಾಗ]]ರಾಜನ ವಂಶದವ. [[ಅರ್ಜುನ]]ನ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ [[ಉಲೂಚಿ|ಉಲೂಪಿ]] ಈತನ ಮಗಳು. ==ಐತಿಹ್ಯ== ಒಮ್ಮೆ [[ಗಂಗಾನದಿ]]ಯ ಬಳಿ ಸೇರಿದ್ದ ವಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯನಾದ [[ಭೀಷ್ಮ]]ನನ್ನು ಅರ್ಜುನ [[ಶಿಖಂಡಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಆತನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದುದಕ್ಕೆ ಕೋಪಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನರಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲೆಂದು ಶಾಪವಿತ್ತದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಒಡನೆಯೇ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಕೂಡಲೇ ಕೌರವ್ಯ ವಸುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಿಗೆ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗದಿರಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಸೋತರೆ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ವಸುಗಳು ಪರಿಹಾರ ಹೇಳಿದರು. ಉಲೂಪಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು. [[ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ [[ಯಜ್ಞಾಶ್ವ]]ದ ಬೆಂಗಾವಲಿಗಾಗಿ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಮಗನಾದ [[ಬಬ್ರುವಾಹನ|ಬಭ್ರುವಾಹನ]] ಅರಿಯದೆ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ. ಇದರಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ಅರ್ಜುನ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಹೂಡಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ಅರ್ಜುನ ಮಗನಿಂದ ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿ ಶಾಪ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆಂದು ಸಮಾಧಾನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಅರ್ಜುನನ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖಾರ್ತಳಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನನ್ನು ಮರೆಹೊಕ್ಕು ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಜೀವಕರತ್ನವನ್ನು ತರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದಳು. ಈ ವೃತ್ತಾಂತ [[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರುವಂಶ]]ದವರಿಗೂ ಕೌರವ್ಯರೆಂದೇ ಹೆಸರು. ಈ ವಂಶದ [[ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ]]ನ ನೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೌರವ್ಯರೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌರವ್ಯ}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ]] 62w7xh4poyvewh2535bssl0q7m0b2vm 1373508 1373507 2026-05-16T04:53:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373508 wikitext text/x-wiki [[File:Uluchi Arujann.jpg|thumb|ಉಲೂಚಿ ಅರ್ಜುನನ್ನು ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] '''ಕೌರವ್ಯ''' ಸರ್ಪರಾಜ. ಐರಾವತನೆಂಬ [[ನಾಗ]]ರಾಜನ ವಂಶದವ. [[ಅರ್ಜುನ]]ನ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ [[ಉಲೂಚಿ|ಉಲೂಪಿ]] ಈತನ ಮಗಳು. ==ಐತಿಹ್ಯ== ಒಮ್ಮೆ [[ಗಂಗಾನದಿ]]ಯ ಬಳಿ ಸೇರಿದ್ದ ವಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯನಾದ [[ಭೀಷ್ಮ]]ನನ್ನು ಅರ್ಜುನ [[ಶಿಖಂಡಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಆತನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದುದಕ್ಕೆ ಕೋಪಾವಿಷ್ಟರಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನರಕಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲೆಂದು ಶಾಪವಿತ್ತದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಒಡನೆಯೇ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಕೂಡಲೇ ಕೌರವ್ಯ ವಸುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಅಳಿಯನಿಗೆ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗದಿರಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಸೋತರೆ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ವಸುಗಳು ಪರಿಹಾರ ಹೇಳಿದರು. ಉಲೂಪಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು. [[ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ [[ಯಜ್ಞಾಶ್ವ]]ದ ಬೆಂಗಾವಲಿಗಾಗಿ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಮಗನಾದ [[ಬಬ್ರುವಾಹನ|ಬಭ್ರುವಾಹನ]] ಅರಿಯದೆ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ. ಇದರಿಂದ ಕುಪಿತನಾದ ಅರ್ಜುನ ಬಭ್ರುವಾಹನನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಹೂಡಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ಅರ್ಜುನ ಮಗನಿಂದ ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿ ಶಾಪ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆಂದು ಸಮಾಧಾನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಲೂಪಿ ಅರ್ಜುನನ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡು ದುಃಖಾರ್ತಳಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಕೌರವ್ಯನನ್ನು ಮರೆಹೊಕ್ಕು ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಜೀವಕರತ್ನವನ್ನು ತರಿಸಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದಳು. ಈ ವೃತ್ತಾಂತ [[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರುವಂಶ]]ದವರಿಗೂ ಕೌರವ್ಯರೆಂದೇ ಹೆಸರು. ಈ ವಂಶದ [[ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ]]ನ ನೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೌರವ್ಯರೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌರವ್ಯ}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು]] f4cseveenacwl5tvj2qfeo6royj70g7 3 179134 1373511 2026-05-16T05:32:21Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1373511 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=MAHENDRATM1}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೨, ೧೬ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) 84az3igxvz9f46c7eqmv8pbr6i97a0b 0 179135 1373524 2026-05-16T07:04:19Z A826 72368 A826 [[ಕೀರ್ವಾಣಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೀರವಾಣಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1373524 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕೀರವಾಣಿ]] r497qbfkz60o2qz6yfn37ft1b8f0adn 0 179136 1373526 2026-05-16T07:11:12Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373526 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} [[File:Abraham Cowley by Sir Peter Lely.jpg|thumb|Abraham Cowley, portrait by [[Peter Lely]]]] '''ಏಬ್ರಹಾಂ ಕೌಲಿ''' 1618-1667. ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]]. [[ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ|ಪ್ರಬಂಧಕಾರ,]] ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಚತುರನೆನಿಸಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವನ ಮಗನಾದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ. ==ಕೃತಿರಚನೆ== ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪದ್ಯರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವನಿದ್ದಾಗ ''ಪೊಯೆಟಿಕ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ಸ್'' (1633) ಎಂಬ [[ಕವನ]] ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ<ref name="EB1911" />. 20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ಲವ್ಸ್ ರಿಡ್ಲ್'' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತಂದ<ref name="EB1911" />.. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಸೇರಿದ. ತನ್ನ ಭಾಷಾಂತರ ನೈಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಆಗ ನಡೆದ ದೇಶದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜಪಕ್ಷ ಸೇರಿದನೆಂದು ಕೌಲಿಯನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. 1646ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ 10-12 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಅನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ. ಆದರೆ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಸೌಖ್ಯ ದೊರಕದೆ ದುಃಖಿತನಾದ. ಈತ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಈತನ ಬಹುತೇಕ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಕೆಲವು ಕವನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಕೃತಿ]]ವರ್ಣನೆಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ''ದಿ ಮಿಸ್ಟ್ರೆಸ್ ''(1646), ''ಪಿಂಡಾರಿಕ್ ಓಡ್ಸ್'' (1656) ಈ ಕವನಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕವನಗಳಿವೆ. ಜಾನ್‍ಸನ್ನನ ''ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೊಯೆಟ್ಸ್'' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈತನದೇ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಈತನ [[ಗದ್ಯ]][[ಪ್ರಬಂಧ]]ಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಬಳಿಯೇ ಈತನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ..<ref name="EB1911">{{EB1911|inline=1|wstitle=Cowley, Abraham|volume=7|pages=347–348 |first=Edmund |last=Gosse |authorlink=Edmund Gosse}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಲಿ, ಏಬ್ರಹಾಂ}} t9cg8x5nf4ticsmlpaq55vilkv1mp1r 1373527 1373526 2026-05-16T07:11:40Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373527 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} [[File:Abraham Cowley by Sir Peter Lely.jpg|thumb|Abraham Cowley, portrait by [[Peter Lely]]]] '''ಏಬ್ರಹಾಂ ಕೌಲಿ''' 1618-1667. ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]]. [[ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ|ಪ್ರಬಂಧಕಾರ,]] ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಚತುರನೆನಿಸಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವನ ಮಗನಾದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ. ==ಕೃತಿರಚನೆ== ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪದ್ಯರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವನಿದ್ದಾಗ ''ಪೊಯೆಟಿಕ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ಸ್'' (1633) ಎಂಬ [[ಕವನ]] ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ<ref name="EB1911" />. 20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ಲವ್ಸ್ ರಿಡ್ಲ್'' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತಂದ<ref name="EB1911" />.. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಸೇರಿದ. ತನ್ನ ಭಾಷಾಂತರ ನೈಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಆಗ ನಡೆದ ದೇಶದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜಪಕ್ಷ ಸೇರಿದನೆಂದು ಕೌಲಿಯನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. 1646ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ 10-12 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಅನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ. ಆದರೆ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಸೌಖ್ಯ ದೊರಕದೆ ದುಃಖಿತನಾದ. ಈತ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಈತನ ಬಹುತೇಕ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಕೆಲವು ಕವನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಕೃತಿ]]ವರ್ಣನೆಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ''ದಿ ಮಿಸ್ಟ್ರೆಸ್ ''(1646), ''ಪಿಂಡಾರಿಕ್ ಓಡ್ಸ್'' (1656) ಈ ಕವನಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕವನಗಳಿವೆ. ಜಾನ್‍ಸನ್ನನ ''ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೊಯೆಟ್ಸ್'' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈತನದೇ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಈತನ [[ಗದ್ಯ]][[ಪ್ರಬಂಧ]]ಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಬಳಿಯೇ ಈತನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ..<ref name="EB1911">{{EB1911|inline=1|wstitle=Cowley, Abraham|volume=7|pages=347–348 |first=Edmund |last=Gosse |authorlink=Edmund Gosse}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಲಿ, ಏಬ್ರಹಾಂ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] 2b1oy02qmlrqr4eu9lltmikcuxvjfxo 1373528 1373527 2026-05-16T07:11:54Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373528 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} [[File:Abraham Cowley by Sir Peter Lely.jpg|thumb|Abraham Cowley, portrait by [[Peter Lely]]]] '''ಏಬ್ರಹಾಂ ಕೌಲಿ''' 1618-1667. ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]]. [[ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ|ಪ್ರಬಂಧಕಾರ,]] ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಚತುರನೆನಿಸಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವನ ಮಗನಾದ ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ. ==ಕೃತಿರಚನೆ== ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪದ್ಯರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವನಿದ್ದಾಗ ''ಪೊಯೆಟಿಕ್ ಬ್ಲಾಸಮ್ಸ್'' (1633) ಎಂಬ [[ಕವನ]] ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ<ref name="EB1911" />. 20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ಲವ್ಸ್ ರಿಡ್ಲ್'' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತಂದ<ref name="EB1911" />.. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಸೇರಿದ. ತನ್ನ ಭಾಷಾಂತರ ನೈಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಆಗ ನಡೆದ ದೇಶದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜಪಕ್ಷ ಸೇರಿದನೆಂದು ಕೌಲಿಯನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. 1646ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ 10-12 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಅನಂತರ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ. ಆದರೆ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಸೌಖ್ಯ ದೊರಕದೆ ದುಃಖಿತನಾದ. ಈತ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಈತನ ಬಹುತೇಕ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಕೆಲವು ಕವನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಕೃತಿ]]ವರ್ಣನೆಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ''ದಿ ಮಿಸ್ಟ್ರೆಸ್ ''(1646), ''ಪಿಂಡಾರಿಕ್ ಓಡ್ಸ್'' (1656) ಈ ಕವನಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕವನಗಳಿವೆ. ಜಾನ್‍ಸನ್ನನ ''ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೊಯೆಟ್ಸ್'' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಈತನದೇ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಈತನ [[ಗದ್ಯ]][[ಪ್ರಬಂಧ]]ಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ. ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆನ್ಸರನ ಬಳಿಯೇ ಈತನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ..<ref name="EB1911">{{EB1911|inline=1|wstitle=Cowley, Abraham|volume=7|pages=347–348 |first=Edmund |last=Gosse |authorlink=Edmund Gosse}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಲಿ, ಏಬ್ರಹಾಂ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] 5aqx72xtty6ry8oj2g0sd78b57ejx8f 0 179137 1373532 2026-05-16T07:57:26Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373532 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = Kosambi | image_caption = Kosambi cast copper coin. 1st century BCE. Inscribed 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''Kosabi'' in the [[Brahmi script|Brahmi]] script at the top. [[British Museum]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Kosambi | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Kaushambi district]] | population_density_km2 = auto }} '''ಕೌಶಾಂಬಿ''' [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ನ ಬಳಿ, [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ]] ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾನದಿ]]ಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ, ಪ್ರಾಕ್ತನ ನೆಲೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಕೋಸಂ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಪುರೂರವಸ್|ಪುರೂರವನ]] ವಂಶೀಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಕುಶಾಂಬ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ರಾಜಧಾನಿ [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ]] ಕೊಚ್ಚಿಹೋದಾಗ, [[ಪರೀಕ್ಷಿತ]]ನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವನೂ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದವನೂ ಆದ ನಿಚಕ್ಷು ಕೌಶಾಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು<ref name="auto">{{cite news |url = http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |title = The Ghositarama of Kaushambiern |author = Rohan L. Jayetilleke |newspaper = [[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date = 2007-12-05 |access-date = 2008-10-29 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110604160714/http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |archive-date = 4 June 2011 |df = dmy-all }}</ref>. [[ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬೀಯ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1000ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಂಟು. [[File:MET DP702288 (cropped).jpg|thumb|left|Woman riding two bulls (bronze), from Kausambi, {{Circa|2000-1750 BCE}}]] ==ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬಿಯೂ ಒಂದು,<ref>{{cite book | title = [[The Wonder That Was India]] | author = A. L. Basham | author-link = Arthur Llewellyn Basham | publisher = Rupa and Co | year = 2002 | isbn = 0-283-99257-3 | page = 41}}</ref><ref>{{cite book |title = The Strides of Vishnu |url = https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc |url-access = limited | author = Ariel Glucklich | publisher = Oxford University Press | year = 2008 | isbn = 978-0-19-531405-2 | page = [https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc/page/n60 46]}}</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಣ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿತರಾಮ, ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮ, ಬದರಿಕಾರಾಮ, ಪವರಿಕಂಬಬನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನಡೆಯಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಉದಯನ ರಾಜ ಬುದ್ಧನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಅವನ ಭಕ್ತ. ಅವನು [[ವತ್ಸ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯ. ಆತ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ [[ರಕ್ತಚಂದನ]]ದ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳನ್ನೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನೀ]] ಪ್ರವಾಸಿ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ[[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಪದ್ಮಪ್ರಭ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತ [[ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪ್ರಾಕೃತ]]ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ವರರುಚಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದವನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೋದಯವಾಗಿ ನಂದ ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವ ಊರ್ಜಿತವಾದಾಗ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಆಳಿದ [[ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಶುಂಗ]], [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಷಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕೌಶಾಂಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ==ಭೂಶೋಧನೆಗಳು== [[File:MET DP252968.jpg|alt=|left|thumb|Bronze [[Durga|Goddess]] with weapons in her hair, from northern India (possibly Kausambi), 2nd century BCE]] ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ನಡೆಸಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈಗಿನ ಕೋಸಂ ಗ್ರಾಮವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಶಾಂಬಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಳೆದ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವನು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಂ]]. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ]]ನ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = Aśoka and the Decline of the Mauryas | author = Romila Thapar | author-link = Romila Thapar | publisher = Oxford University Press, New Delhi | year = 1997 | isbn = 0-19-564445-X | pages = 290–291 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=25201233|last1=Krishnaswamy|first1=C.S.|last2=Ghosh|first2=Amalananda|date=October 1935|title=A Note on the Allahabad Pillar of Aśoka|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=4|issue=4 |pages=697–706}}</ref>. ಅದೀಗ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಇಲಾಖೆಯೂ ಅನಂತರ 1949ರಿಂದ [[ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:Mahabodhi Palace scene.jpg|thumb|an Indian palace depiction in Mahabodhi railing medallion, showing vaulted underground chambers called <nowiki>''suranga,''</nowiki> as described by [[Kautiliya]] in [[Arthashastra]]; Shunga period, 2nd-1st BCE]] ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ-ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಮಡಕೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ, ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಡಕೆಗಳ (ಪೆಯಿಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇವೇರ್) [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ತರುವಾಯ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಿನ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಕೆ]]ಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತಲೆದೋರಿದುವು. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊರಮುಖವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು [[ಹರಪ್ಪ]]ದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅನಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ [[ಬುರುಜು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯಾಕಾರದ [[ಗೋಪುರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಲ ರಿಪೇರಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ [[ಅರಮನೆ]], ಗೌತಮಬುದ್ಧ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಘೋಷಿತರಾಮ ಕಟ್ಟಡ. ಉದಯನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆ ನಗರದ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಜನಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳು-ಚ್ಯೇನಚಿತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂಡ-ದೊರಕಿವೆ. ಅರಮನೆ ಸುಮಾರು 1,024' ಉದ್ದ ‍ 490'ಅಗಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ 8' ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಡೆ]]ಯ ದ್ವಿಮುಖಗಳಿಗೂ ಸುಣ್ಣದ ಮೆತುಗಾರೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25' [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗ ಬಹಳ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಕದ ಚಾವಣಿ ಮುನ್‍ಚಾಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ರೀತಿಯ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು (ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ಆರ್ಚ್). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 700ರಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಟ್ಟಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಸಹ [[ಉತ್ಖನನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಶಾಂಬಿ}} 8u7viv8vlxz43316bbadfbxzc6tee00 1373533 1373532 2026-05-16T07:57:50Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373533 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = Kosambi | image_caption = Kosambi cast copper coin. 1st century BCE. Inscribed 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''Kosabi'' in the [[Brahmi script|Brahmi]] script at the top. [[British Museum]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Kosambi | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Kaushambi district]] | population_density_km2 = auto }} '''ಕೌಶಾಂಬಿ''' [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ನ ಬಳಿ, [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ]] ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾನದಿ]]ಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ, ಪ್ರಾಕ್ತನ ನೆಲೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಕೋಸಂ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಪುರೂರವಸ್|ಪುರೂರವನ]] ವಂಶೀಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಕುಶಾಂಬ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ರಾಜಧಾನಿ [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ]] ಕೊಚ್ಚಿಹೋದಾಗ, [[ಪರೀಕ್ಷಿತ]]ನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವನೂ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದವನೂ ಆದ ನಿಚಕ್ಷು ಕೌಶಾಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು<ref name="auto">{{cite news |url = http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |title = The Ghositarama of Kaushambiern |author = Rohan L. Jayetilleke |newspaper = [[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date = 2007-12-05 |access-date = 2008-10-29 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110604160714/http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |archive-date = 4 June 2011 |df = dmy-all }}</ref>. [[ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬೀಯ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1000ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಂಟು. [[File:MET DP702288 (cropped).jpg|thumb|left|Woman riding two bulls (bronze), from Kausambi, {{Circa|2000-1750 BCE}}]] ==ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬಿಯೂ ಒಂದು,<ref>{{cite book | title = [[The Wonder That Was India]] | author = A. L. Basham | author-link = Arthur Llewellyn Basham | publisher = Rupa and Co | year = 2002 | isbn = 0-283-99257-3 | page = 41}}</ref><ref>{{cite book |title = The Strides of Vishnu |url = https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc |url-access = limited | author = Ariel Glucklich | publisher = Oxford University Press | year = 2008 | isbn = 978-0-19-531405-2 | page = [https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc/page/n60 46]}}</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಣ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿತರಾಮ, ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮ, ಬದರಿಕಾರಾಮ, ಪವರಿಕಂಬಬನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನಡೆಯಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಉದಯನ ರಾಜ ಬುದ್ಧನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಅವನ ಭಕ್ತ. ಅವನು [[ವತ್ಸ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯ. ಆತ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ [[ರಕ್ತಚಂದನ]]ದ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳನ್ನೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನೀ]] ಪ್ರವಾಸಿ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ[[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಪದ್ಮಪ್ರಭ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತ [[ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪ್ರಾಕೃತ]]ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ವರರುಚಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದವನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೋದಯವಾಗಿ ನಂದ ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವ ಊರ್ಜಿತವಾದಾಗ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಆಳಿದ [[ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಶುಂಗ]], [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಷಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕೌಶಾಂಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ==ಭೂಶೋಧನೆಗಳು== [[File:MET DP252968.jpg|alt=|left|thumb|Bronze [[Durga|Goddess]] with weapons in her hair, from northern India (possibly Kausambi), 2nd century BCE]] ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ನಡೆಸಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈಗಿನ ಕೋಸಂ ಗ್ರಾಮವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಶಾಂಬಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಳೆದ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವನು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಂ]]. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ]]ನ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = Aśoka and the Decline of the Mauryas | author = Romila Thapar | author-link = Romila Thapar | publisher = Oxford University Press, New Delhi | year = 1997 | isbn = 0-19-564445-X | pages = 290–291 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=25201233|last1=Krishnaswamy|first1=C.S.|last2=Ghosh|first2=Amalananda|date=October 1935|title=A Note on the Allahabad Pillar of Aśoka|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=4|issue=4 |pages=697–706}}</ref>. ಅದೀಗ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಇಲಾಖೆಯೂ ಅನಂತರ 1949ರಿಂದ [[ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:Mahabodhi Palace scene.jpg|thumb|an Indian palace depiction in Mahabodhi railing medallion, showing vaulted underground chambers called <nowiki>''suranga,''</nowiki> as described by [[Kautiliya]] in [[Arthashastra]]; Shunga period, 2nd-1st BCE]] ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ-ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಮಡಕೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ, ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಡಕೆಗಳ (ಪೆಯಿಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇವೇರ್) [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ತರುವಾಯ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಿನ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಕೆ]]ಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತಲೆದೋರಿದುವು. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊರಮುಖವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು [[ಹರಪ್ಪ]]ದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅನಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ [[ಬುರುಜು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯಾಕಾರದ [[ಗೋಪುರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಲ ರಿಪೇರಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ [[ಅರಮನೆ]], ಗೌತಮಬುದ್ಧ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಘೋಷಿತರಾಮ ಕಟ್ಟಡ. ಉದಯನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆ ನಗರದ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಜನಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳು-ಚ್ಯೇನಚಿತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂಡ-ದೊರಕಿವೆ. ಅರಮನೆ ಸುಮಾರು 1,024' ಉದ್ದ ‍ 490'ಅಗಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ 8' ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಡೆ]]ಯ ದ್ವಿಮುಖಗಳಿಗೂ ಸುಣ್ಣದ ಮೆತುಗಾರೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25' [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗ ಬಹಳ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಕದ ಚಾವಣಿ ಮುನ್‍ಚಾಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ರೀತಿಯ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು (ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ಆರ್ಚ್). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 700ರಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಟ್ಟಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಸಹ [[ಉತ್ಖನನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಶಾಂಬಿ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] 54862seuzxa3m5mabzdlxm2dywbfnse 1373534 1373533 2026-05-16T07:58:06Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373534 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = Kosambi | image_caption = Kosambi cast copper coin. 1st century BCE. Inscribed 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''Kosabi'' in the [[Brahmi script|Brahmi]] script at the top. [[British Museum]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Kosambi | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Kaushambi district]] | population_density_km2 = auto }} '''ಕೌಶಾಂಬಿ''' [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ನ ಬಳಿ, [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ]] ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾನದಿ]]ಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ, ಪ್ರಾಕ್ತನ ನೆಲೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಕೋಸಂ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಪುರೂರವಸ್|ಪುರೂರವನ]] ವಂಶೀಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಕುಶಾಂಬ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ರಾಜಧಾನಿ [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ]] ಕೊಚ್ಚಿಹೋದಾಗ, [[ಪರೀಕ್ಷಿತ]]ನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವನೂ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದವನೂ ಆದ ನಿಚಕ್ಷು ಕೌಶಾಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು<ref name="auto">{{cite news |url = http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |title = The Ghositarama of Kaushambiern |author = Rohan L. Jayetilleke |newspaper = [[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date = 2007-12-05 |access-date = 2008-10-29 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110604160714/http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |archive-date = 4 June 2011 |df = dmy-all }}</ref>. [[ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬೀಯ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1000ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಂಟು. [[File:MET DP702288 (cropped).jpg|thumb|left|Woman riding two bulls (bronze), from Kausambi, {{Circa|2000-1750 BCE}}]] ==ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬಿಯೂ ಒಂದು,<ref>{{cite book | title = [[The Wonder That Was India]] | author = A. L. Basham | author-link = Arthur Llewellyn Basham | publisher = Rupa and Co | year = 2002 | isbn = 0-283-99257-3 | page = 41}}</ref><ref>{{cite book |title = The Strides of Vishnu |url = https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc |url-access = limited | author = Ariel Glucklich | publisher = Oxford University Press | year = 2008 | isbn = 978-0-19-531405-2 | page = [https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc/page/n60 46]}}</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಣ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿತರಾಮ, ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮ, ಬದರಿಕಾರಾಮ, ಪವರಿಕಂಬಬನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನಡೆಯಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಉದಯನ ರಾಜ ಬುದ್ಧನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಅವನ ಭಕ್ತ. ಅವನು [[ವತ್ಸ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯ. ಆತ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ [[ರಕ್ತಚಂದನ]]ದ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳನ್ನೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನೀ]] ಪ್ರವಾಸಿ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ[[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಪದ್ಮಪ್ರಭ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತ [[ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪ್ರಾಕೃತ]]ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ವರರುಚಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದವನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೋದಯವಾಗಿ ನಂದ ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವ ಊರ್ಜಿತವಾದಾಗ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಆಳಿದ [[ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಶುಂಗ]], [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಷಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕೌಶಾಂಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ==ಭೂಶೋಧನೆಗಳು== [[File:MET DP252968.jpg|alt=|left|thumb|Bronze [[Durga|Goddess]] with weapons in her hair, from northern India (possibly Kausambi), 2nd century BCE]] ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ನಡೆಸಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈಗಿನ ಕೋಸಂ ಗ್ರಾಮವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಶಾಂಬಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಳೆದ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವನು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಂ]]. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ]]ನ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = Aśoka and the Decline of the Mauryas | author = Romila Thapar | author-link = Romila Thapar | publisher = Oxford University Press, New Delhi | year = 1997 | isbn = 0-19-564445-X | pages = 290–291 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=25201233|last1=Krishnaswamy|first1=C.S.|last2=Ghosh|first2=Amalananda|date=October 1935|title=A Note on the Allahabad Pillar of Aśoka|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=4|issue=4 |pages=697–706}}</ref>. ಅದೀಗ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಇಲಾಖೆಯೂ ಅನಂತರ 1949ರಿಂದ [[ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:Mahabodhi Palace scene.jpg|thumb|an Indian palace depiction in Mahabodhi railing medallion, showing vaulted underground chambers called <nowiki>''suranga,''</nowiki> as described by [[Kautiliya]] in [[Arthashastra]]; Shunga period, 2nd-1st BCE]] ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ-ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಮಡಕೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ, ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಡಕೆಗಳ (ಪೆಯಿಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇವೇರ್) [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ತರುವಾಯ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಿನ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಕೆ]]ಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತಲೆದೋರಿದುವು. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊರಮುಖವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು [[ಹರಪ್ಪ]]ದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅನಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ [[ಬುರುಜು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯಾಕಾರದ [[ಗೋಪುರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಲ ರಿಪೇರಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ [[ಅರಮನೆ]], ಗೌತಮಬುದ್ಧ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಘೋಷಿತರಾಮ ಕಟ್ಟಡ. ಉದಯನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆ ನಗರದ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಜನಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳು-ಚ್ಯೇನಚಿತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂಡ-ದೊರಕಿವೆ. ಅರಮನೆ ಸುಮಾರು 1,024' ಉದ್ದ ‍ 490'ಅಗಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ 8' ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಡೆ]]ಯ ದ್ವಿಮುಖಗಳಿಗೂ ಸುಣ್ಣದ ಮೆತುಗಾರೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25' [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗ ಬಹಳ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಕದ ಚಾವಣಿ ಮುನ್‍ಚಾಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ರೀತಿಯ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು (ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ಆರ್ಚ್). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 700ರಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಟ್ಟಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಸಹ [[ಉತ್ಖನನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಶಾಂಬಿ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 4gbp1rmiz321p65h9l3rn9iimc2jaxg 1373535 1373534 2026-05-16T07:58:36Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373535 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = Kosambi | image_caption = Kosambi cast copper coin. 1st century BCE. Inscribed 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''Kosabi'' in the [[Brahmi script|Brahmi]] script at the top. [[British Museum]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Kosambi | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Kaushambi district]] | population_density_km2 = auto }} '''ಕೌಶಾಂಬಿ''' [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ನ ಬಳಿ, [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ]] ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾನದಿ]]ಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ, ಪ್ರಾಕ್ತನ ನೆಲೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಕೋಸಂ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಪುರೂರವಸ್|ಪುರೂರವನ]] ವಂಶೀಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಕುಶಾಂಬ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ರಾಜಧಾನಿ [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ]] ಕೊಚ್ಚಿಹೋದಾಗ, [[ಪರೀಕ್ಷಿತ]]ನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವನೂ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದವನೂ ಆದ ನಿಚಕ್ಷು ಕೌಶಾಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು<ref name="auto">{{cite news |url = http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |title = The Ghositarama of Kaushambiern |author = Rohan L. Jayetilleke |newspaper = [[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date = 2007-12-05 |access-date = 2008-10-29 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110604160714/http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |archive-date = 4 June 2011 |df = dmy-all }}</ref>. [[ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬೀಯ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1000ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಂಟು. [[File:MET DP702288 (cropped).jpg|thumb|left|Woman riding two bulls (bronze), from Kausambi, {{Circa|2000-1750 BCE}}]] ==ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬಿಯೂ ಒಂದು,<ref>{{cite book | title = [[The Wonder That Was India]] | author = A. L. Basham | author-link = Arthur Llewellyn Basham | publisher = Rupa and Co | year = 2002 | isbn = 0-283-99257-3 | page = 41}}</ref><ref>{{cite book |title = The Strides of Vishnu |url = https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc |url-access = limited | author = Ariel Glucklich | publisher = Oxford University Press | year = 2008 | isbn = 978-0-19-531405-2 | page = [https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc/page/n60 46]}}</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಣ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿತರಾಮ, ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮ, ಬದರಿಕಾರಾಮ, ಪವರಿಕಂಬಬನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನಡೆಯಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಉದಯನ ರಾಜ ಬುದ್ಧನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಅವನ ಭಕ್ತ. ಅವನು [[ವತ್ಸ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯ. ಆತ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ [[ರಕ್ತಚಂದನ]]ದ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳನ್ನೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನೀ]] ಪ್ರವಾಸಿ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ[[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಪದ್ಮಪ್ರಭ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತ [[ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪ್ರಾಕೃತ]]ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ವರರುಚಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದವನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೋದಯವಾಗಿ ನಂದ ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವ ಊರ್ಜಿತವಾದಾಗ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಆಳಿದ [[ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಶುಂಗ]], [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಷಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕೌಶಾಂಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ==ಭೂಶೋಧನೆಗಳು== [[File:MET DP252968.jpg|alt=|left|thumb|Bronze [[Durga|Goddess]] with weapons in her hair, from northern India (possibly Kausambi), 2nd century BCE]] ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ನಡೆಸಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈಗಿನ ಕೋಸಂ ಗ್ರಾಮವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಶಾಂಬಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಳೆದ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವನು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಂ]]. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ]]ನ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = Aśoka and the Decline of the Mauryas | author = Romila Thapar | author-link = Romila Thapar | publisher = Oxford University Press, New Delhi | year = 1997 | isbn = 0-19-564445-X | pages = 290–291 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=25201233|last1=Krishnaswamy|first1=C.S.|last2=Ghosh|first2=Amalananda|date=October 1935|title=A Note on the Allahabad Pillar of Aśoka|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=4|issue=4 |pages=697–706}}</ref>. ಅದೀಗ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಇಲಾಖೆಯೂ ಅನಂತರ 1949ರಿಂದ [[ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:Mahabodhi Palace scene.jpg|thumb|an Indian palace depiction in Mahabodhi railing medallion, showing vaulted underground chambers called <nowiki>''suranga,''</nowiki> as described by [[Kautiliya]] in [[Arthashastra]]; Shunga period, 2nd-1st BCE]] ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ-ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಮಡಕೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ, ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಡಕೆಗಳ (ಪೆಯಿಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇವೇರ್) [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ತರುವಾಯ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಿನ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಕೆ]]ಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತಲೆದೋರಿದುವು. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊರಮುಖವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು [[ಹರಪ್ಪ]]ದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅನಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ [[ಬುರುಜು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯಾಕಾರದ [[ಗೋಪುರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಲ ರಿಪೇರಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ [[ಅರಮನೆ]], ಗೌತಮಬುದ್ಧ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಘೋಷಿತರಾಮ ಕಟ್ಟಡ. ಉದಯನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆ ನಗರದ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಜನಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳು-ಚ್ಯೇನಚಿತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂಡ-ದೊರಕಿವೆ. ಅರಮನೆ ಸುಮಾರು 1,024' ಉದ್ದ ‍ 490'ಅಗಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ 8' ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಡೆ]]ಯ ದ್ವಿಮುಖಗಳಿಗೂ ಸುಣ್ಣದ ಮೆತುಗಾರೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25' [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗ ಬಹಳ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಕದ ಚಾವಣಿ ಮುನ್‍ಚಾಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ರೀತಿಯ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು (ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ಆರ್ಚ್). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 700ರಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಟ್ಟಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಸಹ [[ಉತ್ಖನನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಶಾಂಬಿ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] 89v5hqk6yijqkex4um10d1kt3epld6m 1373536 1373535 2026-05-16T07:58:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373536 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = Kosambi | image_caption = Kosambi cast copper coin. 1st century BCE. Inscribed 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''Kosabi'' in the [[Brahmi script|Brahmi]] script at the top. [[British Museum]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = Kosambi | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Kaushambi district]] | population_density_km2 = auto }} '''ಕೌಶಾಂಬಿ''' [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ನ ಬಳಿ, [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ]] ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾನದಿ]]ಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ, ಪ್ರಾಕ್ತನ ನೆಲೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಕೋಸಂ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಪುರೂರವಸ್|ಪುರೂರವನ]] ವಂಶೀಯರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವನಾದ ಕುಶಾಂಬ ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗಂಗಾನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ರಾಜಧಾನಿ [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ]] ಕೊಚ್ಚಿಹೋದಾಗ, [[ಪರೀಕ್ಷಿತ]]ನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವನೂ [[ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ]]ದವನೂ ಆದ ನಿಚಕ್ಷು ಕೌಶಾಂಬಿಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನೆಂದೂ ಐತಿಹ್ಯಗಳುಂಟು<ref name="auto">{{cite news |url = http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |title = The Ghositarama of Kaushambiern |author = Rohan L. Jayetilleke |newspaper = [[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date = 2007-12-05 |access-date = 2008-10-29 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110604160714/http://www.dailynews.lk/2007/12/05/fea06.asp |archive-date = 4 June 2011 |df = dmy-all }}</ref>. [[ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬೀಯ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಬರುವುದರಿಂದ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1000ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರಾಮಾಯಣ]] [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಂಟು. [[File:MET DP702288 (cropped).jpg|thumb|left|Woman riding two bulls (bronze), from Kausambi, {{Circa|2000-1750 BCE}}]] ==ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬುದ್ಧನ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಾಂಬಿಯೂ ಒಂದು,<ref>{{cite book | title = [[The Wonder That Was India]] | author = A. L. Basham | author-link = Arthur Llewellyn Basham | publisher = Rupa and Co | year = 2002 | isbn = 0-283-99257-3 | page = 41}}</ref><ref>{{cite book |title = The Strides of Vishnu |url = https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc |url-access = limited | author = Ariel Glucklich | publisher = Oxford University Press | year = 2008 | isbn = 978-0-19-531405-2 | page = [https://archive.org/details/stridesvishnuhin00gluc/page/n60 46]}}</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಗಣ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಘೋಷಿತರಾಮ, ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮ, ಬದರಿಕಾರಾಮ, ಪವರಿಕಂಬಬನ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನಡೆಯಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಉದಯನ ರಾಜ ಬುದ್ಧನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಅವನ ಭಕ್ತ. ಅವನು [[ವತ್ಸ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆಯ. ಆತ ಮಾಡಿಸಿದ್ದ [[ರಕ್ತಚಂದನ]]ದ ಬುದ್ಧಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನೂ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಬೌದ್ಧಮಠಗಳನ್ನೂ ತಾನು ಕಂಡದ್ದಾಗಿ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನೀ]] ಪ್ರವಾಸಿ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈನ[[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಪದ್ಮಪ್ರಭ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಕೌಶಾಂಬಿ ಆತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದೂ ಖ್ಯಾತ [[ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ|ಪ್ರಾಕೃತ]]ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ವರರುಚಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಳದವನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಗಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೋದಯವಾಗಿ ನಂದ ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭುತ್ವ ಊರ್ಜಿತವಾದಾಗ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅನಂತರ ಆಳಿದ [[ಶುಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಶುಂಗ]], [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಷಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಕೌಶಾಂಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ==ಭೂಶೋಧನೆಗಳು== [[File:MET DP252968.jpg|alt=|left|thumb|Bronze [[Durga|Goddess]] with weapons in her hair, from northern India (possibly Kausambi), 2nd century BCE]] ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ನಡೆಸಿರುವ ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಕೌಶಾಂಬಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಈಗಿನ ಕೋಸಂ ಗ್ರಾಮವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಶಾಂಬಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಳೆದ ಶತಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವನು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಂ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಂ]]. ಇದರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ]]ನ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದ ಸ್ತಂಭವೊಂದಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = Aśoka and the Decline of the Mauryas | author = Romila Thapar | author-link = Romila Thapar | publisher = Oxford University Press, New Delhi | year = 1997 | isbn = 0-19-564445-X | pages = 290–291 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=25201233|last1=Krishnaswamy|first1=C.S.|last2=Ghosh|first2=Amalananda|date=October 1935|title=A Note on the Allahabad Pillar of Aśoka|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume=4|issue=4 |pages=697–706}}</ref>. ಅದೀಗ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದೆ. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಇಲಾಖೆಯೂ ಅನಂತರ 1949ರಿಂದ [[ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿವೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:Mahabodhi Palace scene.jpg|thumb|an Indian palace depiction in Mahabodhi railing medallion, showing vaulted underground chambers called <nowiki>''suranga,''</nowiki> as described by [[Kautiliya]] in [[Arthashastra]]; Shunga period, 2nd-1st BCE]] ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಆರಂಭವಾದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1200ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ-ಕೆಂಪು-ಕಪ್ಪು ಮಡಕೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಂದ, ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಡಕೆಗಳ (ಪೆಯಿಂಟೆಡ್ ಗ್ರೇವೇರ್) [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ತರುವಾಯ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಿನ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಕೆ]]ಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ತಲೆದೋರಿದುವು. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೊರಮುಖವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು [[ಹರಪ್ಪ]]ದ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅನಂತರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ [[ಬುರುಜು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯಾಕಾರದ [[ಗೋಪುರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಲ ರಿಪೇರಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ [[ಅರಮನೆ]], ಗೌತಮಬುದ್ಧ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಘೋಷಿತರಾಮ ಕಟ್ಟಡ. ಉದಯನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಆ ನಗರದ ಸಂಪದ್ಯುಕ್ತ ಜನಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳು-ಚ್ಯೇನಚಿತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂಡ-ದೊರಕಿವೆ. ಅರಮನೆ ಸುಮಾರು 1,024' ಉದ್ದ ‍ 490'ಅಗಲ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ 8' ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಡೆ]]ಯ ದ್ವಿಮುಖಗಳಿಗೂ ಸುಣ್ಣದ ಮೆತುಗಾರೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25' [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗ ಬಹಳ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂದಕದ ಚಾವಣಿ ಮುನ್‍ಚಾಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ರೀತಿಯ ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು (ಕಾರ್ಬೆಲ್ಡ್ ಆರ್ಚ್). ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 700ರಿಂದ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಭೂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಟ್ಟಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳು ಸಹ [[ಉತ್ಖನನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಶಾಂಬಿ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] dcn3p9vgt9cueii2jfj3gynu7cyzf2o