ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk ಭಾರತ 0 803 1373694 1356833 2026-05-18T16:06:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373694 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = {{center| ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ{{small| <br /> Bhārata Gaņarājya <br /> {{Small|[[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಸರು|(ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಸರು)]]}}}} }} | common_name = ಭಾರತ | image_flag = Flag of India.svg | alt_flag = Horizontal tricolour flag (deep saffron, white, and green). In the center of the white is a navy blue wheel with ೨೪ spokes. | image_coat = Emblem of India.svg | symbol_width = 75px | alt_coat = Three lions facing left, right,and toward viewer, atop a frieze containing a galloping horse, a ೨೪-spoke wheel, and an elephant. Underneath is a motto "सत्यमेव जयते". | symbol_type = [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆ]] | national_motto = "[[ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ]]" {{small|([[ಸಂಸ್ಕೃತ]])}}<br /> "ಸತ್ಯವೇ ಜಯಿಸುತ್ತದೆ <ref>http://www.india.gov.in/knowindia/state_emblem.php</ref> | image_map = India (orthographic projection).png | alt_map = Image of globe centered on India, with India highlighted. | map_caption = ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ | map_width = 220px | national_anthem = ''[[ಜನ ಗಣ ಮನ]]''<ref>{{cite web | url=http://india.gov.in/knowindia/national_anthem.php | title=National Portal of India }}</ref><ref name="india.gov.in">{{cite web |url=https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |title=National Symbols &#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |quote=The National Anthem of India Jana Gana Mana, composed originally in Bengali by Rabindranath Tagore, was adopted in its Hindi version by the Constituent Assembly as the National Anthem of India on 24 January 1950. |accessdate=1 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204121208/https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |archivedate=4 February 2017 }}</ref><ref name="tatsama">{{cite news |title=National anthem of India: a brief on 'Jana Gana Mana' |url=https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |accessdate=7 June 2019 |publisher=[[News18 India|News18]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190417194530/https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |archivedate=17 April 2019}}</ref><br />"ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ"{{lower|0.2em|{{sfn|Wolpert|2003|p=1}}<ref name="india.gov.in" />}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[ಚಿತ್ರ:Jana Gana Mana instrumental.ogg]]}}</div> | other_symbol_type = ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ<ref>http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm</ref> | other_symbol = ''[[ವಂದೇ ಮಾತರಂ]] {{small|([[ಸಂಸ್ಕೃತ]])}}''<small><br />ತಾಯಿಯೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ</small><ref>{{cite web | url=http://india.gov.in/knowindia/national_song.php | title=National Portal of India | access-date=2009-07-22 | archive-date=2008-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080323163528/http://india.gov.in/knowindia/national_song.php | url-status=dead }}</ref> | official_languages = ▪ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ: [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]] | languages_type = ಇತರೆ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಗಳು | languages = ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೆಯ ಅನುಸೂಚಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಭಾಷೆಗಳು [[ಅಸ್ಸಾಮಿ]]• [[ಬೆಂಗಾಲಿ]]• [[ಬೋಡೊ]]• [[ಡೋಗ್ರಿ]]• [[ಗುಜರಾತಿ]]• [[ಹಿಂದಿ]]• [[ಕನ್ನಡ]]• [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]]• [[ಕೋಕ್ ಬೊರೋಕ್ ಭಾಷೆ|ಕೋಕ್ ಬರೋಕ್]]• [[ಕೊಂಕಣಿ]]• [[ಮೈಥಿಲಿ]]• [[ಮಲಯಾಳಂ]]• [[ಮಣಿಪುರಿ]]• [[ಮರಾಠಿ]]• [[Mizo language|ಮಿಝೋ]]• [[ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ನೇಪಾಳಿ]]• [[ಒರಿಯಾ]]• [[ಪಂಜಾಬಿ]] •[[ಸಂಸ್ಕೃತ]]• [[ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಸಂತಾಲಿ]]• [[ಸಿಂಧಿ]]• [[ತಮಿಳು]]• [[ತೆಲುಗು]]• [[ಉರ್ದು]]• ▪447 ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು | national_languages = ಯಾವುದು ಇಲ್ಲ | capital = [[ನವದೆಹಲಿ]] | coordinates = {{Coord|28|36|50|N|77|12|30|E|type:city_region:IN}} | largest_city = [[ಮುಂಬೈ]] | religion_year = ೨೦೧೧ | religion = {{ubl | 79.8% [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | 14.2% [[ಇಸ್ಲಾಂ]] | 2.3% [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] | 1.7% [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] | 0.7% [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] | 0.4% [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]] | 0.23% ಸಂಯೋಜಿತವಲ್ಲದ | 0.65% ''ಇತರರು''}} | denonym = [[ಭಾರತೀಯ]] | membership = [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]], [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಘಟನೆ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ|ಸಾರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[Shanghai Cooperation Organisation]], [[G4 nations]], [[Group of Five]], [[G8+5]], [[G20|ಜಿ೨೦]], [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] | government_type = [[ಸಂಯುಕ್ತ]] [[ಗಣತಂತ್ರ]]<br />[[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]]<ref>{{cite web | url=http://india.gov.in/knowindia/india_at_a_glance.php | title=National Portal of India }}</ref> | leader_title1 = [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] | leader_name1 = {{#statements:P35|from-Q668}} | leader_title2 = [[ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] | leader_name2 = [[ಜಗದೀಪ್ ಧಂಖರ್]] | leader_title3 = [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] | leader_name3 = {{#statements:P6|from-Q668}} | leader_title4 = [[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು|ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ]] | leader_name4 = [[ಎನ್.ವಿ.ರಮಣ]] | legislature = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] | upper_house = [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] | lower_house = [[ಲೋಕಸಭೆ]] | area_rank = 7th | area_sq_mi = 1,269,346 | percent_water = 9.6 | population_estimate = 1,375,586,000<ref>{{Cite book |url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ |title=Population Projections for India and States, 2011–2036 |date=2020-07-01 |language=en}}</ref> | population_estimate_year = 2022 | population_estimate_rank = 2nd | population_census = 1,210,854,977<ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|title=Population Enumeration Data (Final Population)|work=2011 Census Data|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India|Office of the Registrar General & Census Commissioner, India]]|access-date=17 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522213913/https://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|archive-date=22 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|title=A – 2 Decadal Variation in Population Since 1901|work=2011 Census Data|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India|Office of the Registrar General & Census Commissioner, India]]|access-date=17 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160430213141/https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|archive-date=30 April 2016}}</ref> | population_census_year = 2011 | population_census_rank = 2nd | population_density_km2 = {{Pop density|{{Indian population clock}}|3287263|km2|disp=num|prec=1}} | population_density_sq_mi = {{Pop density|{{Indian population clock}}|1269219|sqmi|disp=num|prec=1}} | population_density_rank = 30th | GDP_PPP = {{increase}} {{nowrap|$11.665 trillion}}<ref name=imf>{{cite news |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=534,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,&sy=2020&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database: October 2022 |newspaper=Imf |publisher=[[International Monetary Fund]] |date=October 2022 |access-date=11 October 2022}}</ref> | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP_rank = 3rd | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $8,293<ref name=imf /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 127th | GDP_nominal = {{increase}} {{nowrap|$3.469 trillion}}<ref name=imf /> | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_rank = 5th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $2,466<ref name=imf /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 139th| HDI = 0.633 <!--number only--> | HDI_year = 2021 <!--Please use the year to which the HDI [[Human Development Index]] data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=8 September 2022|access-date=8 September 2022}}</ref> | HDI_rank = {{ordinal|132}} | Gini = 35.7 <!--number only--> | Gini_year = 2011 | Gini_change = | Gini_ref = <ref>{{cite web|title=Gini Index coefficient|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=10 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707032440/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|archive-date=7 July 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Gini index (World Bank estimate) – India |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=IN|publisher=[[World bank]]}}</ref> | sovereignty_type = [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] | sovereignty_note = [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]‌ನಿಂದ | established_event1 = ಘೋಷಿತ | established_date1 = ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ | established_event2 = [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] | established_date2 = ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ | currency = [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ]] ({{INR}}) | currency_code = ಐಎನ್ಆರ್ | time_zone = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‌ಟಿ]] | utc_offset = +೫:೩೦ | time_zone_DST = ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ | utc_offset_DST = +೫:೩೦ | electricity = ೨೩೦ ವೋಲ್ಟ್–೫೦ ಹರ್ಟ್ಜ್ | cctld = [[.in]] | calling_code = +೯೧ | drives_on = ಎಡಗಡೆ | footnotes = {{Collapsible list|state=uncollapsed|title='''Non-numbered Footnotes:'''|'''*''' ''Bharat Ganarajya'', that is, the Republic of India in [[Hindi]], written in the ''[[Devanāgarī]]'' script. See also [[Official names of India|other official names]]|'''‡''' This is the figure as per the [[United Nations]] though the Indian government lists the total area as ೩,೨೮೭,೨೬೦ square kilometres.<ref>{{cite web | url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf | title=About this Collection &#124; Country Studies &#124; Digital Collections &#124; Library of Congress }}</ref>}} }} '''ಭಾರತ''', ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ''', ಅಥವಾ ಇಂಡಿಯಾ '''(India),''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಶ. [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ೧೩೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (೨೦೧೮ ಅಂದಾಜು) ಒಟ್ಟು ೮೦೦ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ,ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರ, ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]],[[ನೇಪಾಳ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂತಾನ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮಯನ್ಮಾರ್]] ಹಾಗೂ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]] ನಂತಹ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆಯ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಾದ [[ಹಿಂದೂ]], [[ಬೌದ್ಧ]], [[ಜೈನ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್]] ಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿವೆ. ಝೊರಾಷ್ಟ್ರಿಯನಿಜ಼ಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಕ್ರಿ.ಶ ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿಸಿವೆ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಗೊಂಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅನೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. == ಹೆಸರಿನ ಉಗಮ == '''ಭಾರತ''' ಎಂಬ ಹೆಸರು [["ಭರತವರ್ಷ"]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉಗಮಗೊಂಡದ್ದು. ಪುರಾತನ ಪೌರಾಣಿಕ ಆಕರಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ವೃಷಭದೇವನ ಮಗ ಭರತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಮಹಾರಾಜ ದುಶ್ಯಂತನ ಪುತ್ರನಾದ ಭರತ ಮಹಾರಾಜನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು. "ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ]]ಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರೂಪಾಂತರ "ಇಂಡಸ್" ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ]] ಕೂಡ ಒಂದು. == ಚರಿತ್ರೆ == {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯ ಮೊದಲ ಕುರುಹುಗಳೆಂದರೆ ಈಗಿನ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ಬಿಂಭೇಟ್ಕಾದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು. ಸುಮಾರು ೯೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಕಂಡು ಬಂದು ಕ್ರಿ.ಪೂ ೨೬೦೦ ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೯೦೦ ರ ವರೆಗೆ [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ]] ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ [[ವೇದ]]ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಬೆಳೆಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳು ಸಹ ಉಗಮಗೊಂಡವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೦೦ ರ ನಂತರ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಲಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಭಾರತವನ್ನು ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ನಂತರ [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಭಾರತದ "ಸುವರ್ಣ ಯುಗ"ದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸಾಧಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜರ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್, ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]). ೧೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇವರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ [[ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವು. ಇದರ ನಂತರ ನೇರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸಾಗಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ [[ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ]] ಆರಂಭವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೧೯೭೫ ರಿಂದ ೭೭(77) ರ ವರೆಗೆ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ೯೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ನೀತಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. == ಭೂಗೋಳ == ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: * [[ಹಿಮಾಲಯ]] ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ * ಉತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶ * [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]] * [[ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ]], [[ಗಂಗಾ]], [[ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]], [[ಯಮುನಾ]], [[ನರ್ಮದಾ]], [[ಗೋದಾವರಿ]], [[ಕೃಷ್ಣಾ]], [[ಕಾವೇರಿ]]. == ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು == {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು}} {| class="wikitable infobox borderless" |+ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (ಅಧಿಕೃತ) |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ''' | ಹುಲಿ | [[ಚಿತ್ರ:Panthera tigris.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಕ್ಕಿ''' | ನವಿಲು | [[ಚಿತ್ರ:Pavo muticus (Tierpark Berlin) - 1017-899-(118).jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಾಣಿ''' | ಆನೆ | [[ಚಿತ್ರ:2005-bandipur-tusker.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರ''' | ಆಲದ ಮರ | [[ಚಿತ್ರ:Banyan tree on the banks of Khadakwasla Dam.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಷ್ಪ''' | ಕಮಲ | [[ಚಿತ್ರ:Sacred lotus Nelumbo nucifera.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈಜು'''ವ''' ಕಡಲ ಸಸ್ತನಿ''' | ಡಾಲ್ಫಿನ್ | [[ಚಿತ್ರ:PlatanistaHardwicke.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರೀಸೃಪ''' | ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ | [[ಚಿತ್ರ:King-Cobra.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆ ಸಸ್ತನಿ''' | ಹನುಮಾನ್ ಲಂಗೂರ್ | [[ಚಿತ್ರ:Hanuman Langur.jpg|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣ್ಣು''' | ಮಾವು | [[ಚಿತ್ರ:An Unripe Mango Of Ratnagiri (India).JPG|50px]] |- ! '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ''' | ಗಂಗಾ | [[ಚಿತ್ರ:River Ganges.JPG|50px]] |- |} [[ಚಿತ್ರ:IndiaTest.png|thumb|ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆ]] [[ಚಿತ್ರ:IndiaNumbered.png|framed|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಭಾರತವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ==== ರಾಜ್ಯಗಳು ==== {{columns-list |colwidth=18em| # [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] # [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] # [[ಅಸ್ಸಾಂ]] # [[ಬಿಹಾರ]] # [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]] # [[ಗೋವಾ]] # [[ಗುಜರಾತ್]] # [[ಹರಿಯಾಣ]] # [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] # [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]] # [[ಕರ್ನಾಟಕ]] # [[ಕೇರಳ]] # [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] # [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] # [[ಮಣಿಪುರ]] # [[ಮೇಘಾಲಯ]] # [[ಮಿಝೋರಂ]] # [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]] # [[ಒಡಿಶಾ]]<!--ಪ್ರತಿ [[WP:COMMONNAME]] ಗೆ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಡಿ.--> # [[ಪಂಜಾಬ್]] # [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] # [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] # [[ತಮಿಳುನಾಡು]] # [[ತೆಲಂಗಾಣ]] # [[ತ್ರಿಪುರ]] # [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] # [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] # [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] }} ==== ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==== {{columns-list |colwidth=18em| {{ordered list |type=upper-alpha | [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] | [[ಚಂಡೀಗಢ]] | [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]] | [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] | [[ಲಡಾಖ್]] | [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]] | [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ | [[ಪುದುಚೇರಿ]] }} }} == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{ಮುಖ್ಯ|ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ}} ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಹೊಂದಿದ್ದು,<ref>[http://money.cnn.com/2015/04/14/investing/india-economy-fastest-growing/ India's economy is growing faster: 26 June 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150619181549/http://money.cnn.com/2015/04/14/investing/india-economy-fastest-growing/ |date=19 ಜೂನ್ 2015 }} (English)</ref> ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸರಾಸರಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೧,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ಕೃಷಿ, ಬಟ್ಟೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಲಕ್ಷ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ದೇಶ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, [[ರಷ್ಯಾ]], ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್. == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು == ಭಾರತ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಕೋಲ್ಕತ್ತ ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನೈ]] ಭಾರತದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. ೬೪.೮. ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಂಗಡಣೆ ಹೀಗಿದೆ: [[ಹಿಂದೂ]] (೮೦.೫ %), [[ಮುಸ್ಲಿಮ್]] (೧೩.೪ %), [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] (೨.೩೩ %), [[ಸಿಖ್]] (೧.೮೪ %), [[ಬೌದ್ಧ]] (೦.೭೬ %), [[ಜೈನ]] (೦.೪ %). ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ಯಹೂದಿ, ಪಾರ್ಸಿ, ಅಹ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಬಹಾ-ಈ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಾ ಬಳಗಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಬಳಗ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಬಳಗ]]. ಭಾರತ ೨೨ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ೧೯೦೧ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಗಣತಿ === ---- 1901 ಮತ್ತು ನಂತರದ [[ಜನಗಣತಿ]] {| class="wikitable" |- !ಇಸವಿ !!ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ !!ಗ್ರಾಮೀಣ !!ನಗರ :!!ಶೇಕಡವಾರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದರ ಏರಿಕೆ |- |1901 || 238,396,327 || 212,544,454 || 25,851,573 || |- |1911 || 252,093,390 || 226,151,757 || 25,941,633 || |- | 1921 || 251,351,213- ||223,235,043- || 28,086,170 || |- | 1931 ||278,977,238 || 245,521,249 || 33,455,686 || |- |1941 || 318,660,580 || 275,507,283 ||44,153,297 || |- | 1951 || 362,088,090- || 298,644,381- || 62,443,709 || |- |1961 || 439,234,771 ||360,298,168- ||78,936,603||21.6% |- |1971 ||548,159,652 ||439,045,675 ||109,113,677||24.8% |- |1981||683,329,097 ||623,866,550- ||159,462,547 || 24.7% |- | 1991 || 846,302,688 || 628,691,676 ||217,611,012 ||23.9% |- | 2001 || 1,028737,436 || 742,490,639 || 386,119,689 || 21.5% |- | 2011 || 1,21,01,93,422 ||83,30,87,662 || 37,71,05,760 || 17.6%//68.84 ಗ್ರಾಮ //31.16ನಗರ |- |2011 ||1,21,01,93,422 ||62,37,24,248; ಪುರುಷರು || 58,64,69,174 ಮಹಿಳೆಯರು ||1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 943-ಮಹಿಳೆಯರು |} === 2011 ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು === {| class="wikitable" |- !ಇಸವಿ !!ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ !! ಏರಿಕೆ !! |- |2011 || 1,210,193,422 || 17.6% || |} === ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆ === ---- * ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆ : * * 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆ ಗೊಂಡಾಗ ವಿಭಜಿತ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 350 ಮಿಲಿಯನ್. (35 ಕೋಟಿ) 1947 ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 4.26 ಮಿಲಿಯನ್ +3.40ಮಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ =(7ಕೋಟಿ 66 ಲಕ್ಷ) * 1947 ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪಶ್ಚಿಮ + ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ :76 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 3400000 ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 42600000 * 1967 ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪಶ್ಚಿಮ + ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ :94 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 43000000 ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 51000000 * 2011 / 2012 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 331 ಮಿಲಿಯನ್ :(33 ಕೋಟಿ 10ಲಕ್ಷ ) * ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (170,000000) 180440005; ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (ಹಿಂದಿನ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) 161,083,804/ 161083804 * 1947ವಿಭಜಿತ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 350,000,000 (35ಕೋಟಿ) * 2011 (ವಿಭಜಿತ) ಈಗಿನ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 121,01,93,422 (121 ಕೋಟಿ). == ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ == *27 Feb, 2017 *ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ ಮುಂಬೈ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ದೆಹಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. *ಮುಂಬೈನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ರೂ.54.6 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ. ಇನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಪತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂ.29.9 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರೂ.21.3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 2016ನೇ ಸಾಲಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. === ವಲಸೆ === *ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 82 ಸಾವಿರ, ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಲಸೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಇದೆ. *ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6 ಸಾವಿರ ಸಿರಿವಂತರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2015ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 4 ಸಾವಿರ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2016ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ 50 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. === ಶತ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳು === *೧೦ ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 100 ಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು ₹ 6.6 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹ 6.6 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಅಥವಾ ಶತ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 100 ಕೋಟಿ ಅಮರಿಕನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ (ಸು. ₹ 6.6 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದವರನ್ನು ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಅಥವಾ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/27/474496.html ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;27 Feb, 2017]</ref> == ರಾಜಕೀಯ == === ೧೯೯೮ ರಿಂದ ೨೦೧೯/2019ರ ವರೆಗಿನ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ಸಾರಾಂಶ === '''ದಪ್ಪಗಿನ ಅಕ್ಷರ''' {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ !! ಕಾಂಗ್ರೆಸ್.ಸ್ಥಾನ-> !!.ಶೇಕಡ ಓಟು->!!ಹೆಚ್ಚು/ಕಡಿಮೆ !!ಯು.ಪಿ.ಎ.!!ಬಿ ಜೆ ಪಿ.ಸ್ಥಾನ-> !!ಶೇಕಡ ಓಟು-> !!ಹೆಚ್ಚು/ಕಡಿಮೆ.!!+/-%!!ಎನ್.ಡಿ.ಎ !! ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ |- | 1998 ||141 || 25.82% || - ೧ || 26.14% (26.42)|| 182|| :25.59% || +25 || ---||37.21%(46.61)|| ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ |- |1999(0 || 114|| --|| -27 || Utd. Ft 28.30%||182||-- || -- || -- || 269+29 TDP;37.06% || ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ |- |2004 || 145|| 26.53% ||31:+7.1% ||218+117 /35.4% ||138||22.16% || -44|| -3.76% ||ಎನ್.ಡಿ.ಎ(-89: 33.3%)|| ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ |- | 2009 || 206 +2 || 28.55%|| +80:2.೦2% || 262 +63 ಇತರೆ (37.22%) || 116 || 18.80% || -22 || -3.36% ||ಎನ್.ಡಿ.ಎ:159:24.63% (:-4.88%)|| ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ |- | 2009->|| ಕಾಂ:ಪಡೆ ದ ಓಟು || 153482356 || --|| ಬಿಜೆಪಿ ಪಡೆದ ಓಟು|| 102689312 || --|| -- || -- || -- |- |2014 <sup>1</sup> ||44 ||19.4 ||-9.2 ||58 || 283 ||31.2 ||116+167 || +12.4 || ಎನ್.ಡಿಎ.283+54=337 || ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ |- | 2019 || 52 || 19.01% ||+6 || 91 || 303 || 37.36 || 383+20 || +6.6 || ಎನ್.ಡಿ.ಎ. 303+50=353||ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ |} == ನೋಡಿ == * *[[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]] *[[೨೦೧೪ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ]] *[[ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ ೨೦೧೪]] *[[ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ, ೨೦೦೯]] *[[೨೦೦೯ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] *[[ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] *[[ಲೋಕಸಭೆ]] *[[ಟೆಲಿಗ್ರಾಂಗೆ ವಿದಾಯ|ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ]]-[[ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ]] *[[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] *[[ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕೀಸ್ತಾನಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ಬಲ]] == ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ == *[http://www.kannadaprabha.com/business/india-becomes-worlds-6th-largest-economy/319964.html ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಭಾರತ, ಈಗ ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ;11 Jul 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711122704/http://www.kannadaprabha.com/business/india-becomes-worlds-6th-largest-economy/319964.html |date=11 ಜುಲೈ 2018 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{colbegin|2}} * [http://goidirectory.nic.in/ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣಗಳು] * [http://pmindia.nic.in/ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ] * [http://presidentofindia.nic.in/ ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು] * [http://parliamentofindia.nic.in/ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು] * [http://mod.nic.in/ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ] * [http://www.censusindia.net/ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ] * [http://supremecourtofindia.nic.in/ ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ] * [http://www.mea.gov.in/ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ] * [http://www.eci.gov.in/ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ] * [http://www.doe.gov.in/ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿಭಾಗ] * [http://www.tourismofindia.com/ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ] * [http://www.education.nic.in/ '''ಶಿಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗ'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223024200/http://www.education.nic.in/ |date=2012-02-23 }} {{colend|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ| ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]] aba924jahqc9t8oba88tfshkid7seqe ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 0 4014 1373696 1356868 2026-05-18T16:35:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373696 wikitext text/x-wiki {{ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ}} '''ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'''ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=gj6UAgAAQBAJ&dq=India+a+market+economy|title=India's Open-Economy Policy: Globalism, Rivalry, Continuity|last=Alamgir|first=Jalal|date=2008|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-135-97056-7|location=|page=176|author-link=Jalal Alamgir}}</ref><ref name="Elsevier_p24">{{cite book|url=https://books.google.com/?id=aMlaDwAAQBAJ&dq=India+a+market+economy|title=Changing the Indian Economy: Renewal, Reform and Revival|last1=Kanungo|first1=Rama P.|last2=Rowley|first2=Chris|last3=Banerjee|first3=Anurag N.|date=2018|publisher=[[Elsevier]]|isbn=978-0-081-02014-2|location=|page=24}}</ref> ಪಿ.ಪಿ.ಪಿ.ವುಳ್ಳ (ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮ್ಯತೆ) ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಡಾಲರ್|ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರಿನಲ್ಲಿನ]] ಒಟ್ಟೂ ದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ(ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ) ಪ್ರಕಾರ $೬೯೧.೮೭೬ ಕೋಟಿ ಹೊಂದಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಐಎಂಎಫ್ ಪ್ರಕಾರ, ತಲಾವಾರು ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಕಾರ ೧೩೯ನೇ (ನಾಮಮಾತ್ರದ) ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಕಾರ ೧೧೮ನೇ (ಪಿಪಿಪಿ) ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="imf2">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=35&pr.y=6&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database, October 2019|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=15 October 2019}}</ref> ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ೧೯೯೧ರ ವರೆಗೆ, ಅನುಕ್ರಮದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವುಳ್ಳ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು; ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪಾವತಿ ಬಾಕಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣ ಭಾರತವು ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣದ ವಿಶಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="oecd" /><ref name="nyt" /> ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ, ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 6% ನಿಂದ 7% ಆಗಿದೆ,<ref name="Elsevier_p24" /> ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರಿಂದ ೨೦೧೮ರ ವರೆಗೆ, ಭಾರತವು ಚೀನಾವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="imfoct2018">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=87&pr.y=17&sy=2013&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=924%2C534&s=NGDP_RPCH&grp=0&a=|title=World Economic Outlook October 2018: Report for Selected Countries and Subjects|publisher=International Monetary Fund (IMF)|accessdate=7 July 2019}}</ref><ref name="bbcmay2019">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/business-48478028|title=India loses place as world's fastest-growing economy|publisher=British Broadcasting Corporation (BBC)|accessdate=7 September 2019}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ೧ ರಿಂದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಎರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Maddison379" /><ref name="maddison261" /><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|author=Paul Bairoch|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1995|isbn=978-0-226-03463-8|page=[https://archive.org/details/economicsworldhi00bair_0/page/95 95]|author-link=Paul Bairoch|url-access=registration}}</ref> ಭಾರತದ ಯುವ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅನುರೂಪವಾದ ಅವಲಂಬನಾ ಅನುಪಾತ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ದರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="CIA_data">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/in.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.CIA.gov|access-date=2 November 2017|archive-date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311073725/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/in.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿನ [[ಭಾರತೀಯ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ರದ್ದತಿ|ಅನಾಣ್ಯೀಕರಣ]] ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ [[ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (ಜಿಎಸ್‍ಟಿ)|ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು]] ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದ ನಂತರ ಆದ ಆಘಾತಗಳ ಕಾರಣ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಿಸಿತು.<ref name="CIA_data" /> ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು 60% ದೇಶೀಯ ಖಾಸಗಿ ಬಳೆಕೆಯಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Consumption_Fast-Growth_Consumers_markets_India_report_2019.pdf|title=Future of Consumption in Fast-Growth Consumer Markets: INDIA|work=[[World Economic Forum]]|accessdate=20 January 2019}}</ref> ಮತ್ತು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಇರುವುದು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true|title=Household final consumption expenditure (current US$) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-04-07}}</ref> ಖಾಸಗಿ ಬಳೆಯಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯಯ, ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/is-your-debt-dragging-the-economy-down/articleshow/71082520.cms|title=Is your debt dragging the economy down?|work=Times of India|accessdate=11 September 2019}}</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಹತ್ತನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಮದುಗಾರ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2019_e/wts2019_e.pdf|title=World Trade Statistical Review 2019|work=[[World Trade Organization]]|page=100|accessdate=31 May 2019}}</ref> ಭಾರತವು ೧೯೯೫ರಿಂದ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/india_e.htm|title=India - Member information|publisher=WTO}}</ref> ಭಾರತವು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಸುಗಮತೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ೬೩ನೇ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ೬೮ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|title=The Global Competitiveness Report 2018|publisher=|accessdate=17 October 2018|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017082148/http://reports.weforum.org/global-competitiveness-report-2018/|url-status=dead}}</ref> ೫೨೦ ದಶಲಕ್ಷ ಕಾರ್ಮಿಕರಿರುವ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವು ೨೦೧೯ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಲವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/wealth-of-indias-richest-1-more-than-4-times-of-total-for-70-poorest-oxfam/articleshow/73416122.cms|title=Wealth of India's richest 1% more than 4-times of total for 70% poorest: Oxfam|work=Economic Times|accessdate=20 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36186116|title=Indian inequality still hidden|last=Rowlatt|first=Justin|date=2 May 2016|publisher=BBC}}</ref> ಭಾರತವು ವಿಶಾಲವಾದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ 2% ಭಾರತೀಯರು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/sections/parallels/2017/03/22/517965630/why-do-so-few-people-pay-income-tax-in-india|title=Why Do So Few People Pay Income Tax In India?|work=[[NPR]]|accessdate=22 March 2017}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ವೇಳೆ, ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೌಮ್ಯವಾದ ನಿಧಾನೀಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಭಾರತವು ಉತ್ತೇಜಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು (ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ಎರಡೂ) ಕೈಗೊಂಡಿತು; ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪುನರೂರ್ಜಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/CMJ5nWjNnZnWquihUArZCJ/Govt-announces-stimulus-package-including-tax-cuts.html|title=Govt announces stimulus package, including tax cuts|newspaper=[[Mint (newspaper)|Live Mint]]|accessdate=7 December 2008}}</ref> ೨೦೧೭ರ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯುಸಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಪಿಪಿ ಯಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯು ೨೦೧೫೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೇರಿಕವನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಬಹುದು.<ref name="PwC2050">{{cite web|url=http://www.pwc.com/gx/en/world-2050/assets/pwc-the-world-in-2050-full-report-feb-2017.pdf#page=68|title=– PricewaterhouseCoopers, February 2017, p. 68.|publisher=[[PricewaterhouseCoopers]]}}</ref> [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆ, [[ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ]], ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಭೂ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು, ಹಣಕಾಸು ಅಂತರ್ವೇಶನದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ರಫ್ತುಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=https://www.worldbank.org/en/country/india/overview|title=India Country Overview|work=[[World Bank]]|accessdate=20 January 2019}}</ref> ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕ, ಚೈನಾ, ಯುಎಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಇರಾಕ್, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಜರ್ಮನಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್‍ಜ಼ರ್ಲಂಡ್ ಭಾರತದ ಹತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web|url=https://commerce-app.gov.in/eidb/iecnttopnq.asp|title=Export Import Data Bank – Total Trade – Top countries|last=|first=|date=2019|website=|publisher=Department of Commerce|archive-url=|archive-date=|access-date=2 March 2020|url-status=live}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2018–19 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳವು (ಎಫ಼್‍ಡಿಐ) $64.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಸೇವಾ ವಲಯ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಒಳಹರಿವಿಗೆ ಮುಂಚೂಣಿಯ ವಲಯಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Factsheet_27May2019.pdf|title=FDI Statistics|work=Department for Promotion of Industry and Internal Trade, MoCI, GoI|accessdate=31 May 2019|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201224023922/https://dipp.gov.in/sites/default/files/FDI_Factsheet_27May2019.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆಸಿಯಾನ್, ಸ್ಯಾಫ಼್ಟಾ, ಮರ್ಕೊಸುರ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಜಪಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳೊಡನೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಇತರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ ಅಥವಾ ಮಾತುಕತೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://aric.adb.org/fta-country|title=By Country/Economy - Free Trade Agreements|website=aric.adb.org|accessdate=30 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://aric.adb.org/database/fta|title=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|last=|first=|date=|website=ASIA REGIONAL INTEGRATION CENTER|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829160702/https://aric.adb.org/database/fta|archive-date=29 August 2019|access-date=29 August 2019|url-status=live}}</ref> ಸೇವಾ ವಲಯವು ಜಿಡಿಪಿಯ 55.6% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಲಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದ ಬಹುಪಾಲಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ.<ref name="auto">{{cite news|url=http://m.thehindu.com/business/budget/india-has-second-fastest-growing-services-sector/article6193500.ece|title=India has second fastest growing services sector|work=The Hindu}}</ref> [[ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ]] ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳು (ಎನ್ಎಸ್ಇ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|title=Monthly Reports - World Federation of Exchanges|publisher=WFE}}</ref> ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಮಾಣದ 3% ರಷ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 57 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true|title=Manufacturing, value added (current US$) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-11-11}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.brookings.edu/research/global-manufacturing-scorecard-how-the-us-compares-to-18-other-nations/|title=Global manufacturing scorecard: How the US compares to 18 other nations|work=[[Brookings Institution]]|language=en-us|access-date=10 July 2018}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು 70% ಭಾರತೀಯರು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯು ಇವರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 50% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="bs_India">{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/b2b-connect/india-an-agricultural-powerhouse-of-the-world-116051800253_1.html|title=India: An agricultural powerhouse of the world|date=2016-05-18|website=Business Standard|access-date=2019-01-08}}</ref> ಭಾರತವು $476 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="RBI_reserves" /> ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲವು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಜಿಡಿಪಿಯ 68% ನಷ್ಟಿದೆ. ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯ 3.4% ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="IMF_Public Debt" /><ref name="ET_Fiscal" /> ಆದರೆ, ೨೦೧೯ರ ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯ 5.85% ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/indicators/cag-demonstrates-how-govt-relies-on-off-budget-resources-to-fund-deficit/articleshow/70360281.cms|title=CAG demonstrates how govt relies on off-budget resources to fund deficit|website=economictimes.com|language=en-us|access-date=2019-07-25}}</ref> ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಏರುತ್ತಿರುವ ಹೋಕು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ಜಮಾಹಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="CIA_data2" /> ಇದೇ ವೇಳೆ ಎನ್‍ಬಿಎಫ಼್‍ಸಿ ವಲಯವು ದ್ರವತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/banking-finance/all-you-need-to-know-about-current-liquidity-crisis-at-indias-nbfc/1370224/|title=All you need to know about current liquidity crisis at India's NBFCs|website=financialexpress.com|language=en-us|access-date=2018-11-02}}</ref> ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಏರುತ್ತಿರುವ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕುಸಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://unemploymentinindia.cmie.com/|title=Unemployment Rate in India|work=Centre for Monitoring Indian Economy|accessdate=1 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/podcast/digging-deeper-is-indias-economy-losing-its-way-4427191.html|title=Digging Deeper, Is India's economy losing its way?|website=moneycontrol.com|language=en-us|access-date=2019-11-09}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಆರ್ಥಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರೋಪಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-india-economy-data-insight/indias-incredulous-data-economists-create-own-benchmarks-idUSKCN1SF0L6|title=India's incredulous data: Economists create own benchmarks|work=[[Reuters]]|accessdate=9 May 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/gdp-data-under-cloud-govt-should-know-that-this-is-a-crisis-of-credibility-119061300134_1.html|title=GDP data under cloud: Govt should know that this is a crisis of credibility|work=[[Business Standard]]|accessdate=13 June 2019}}</ref> ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕೃಷಿ ರಫ್ತುಗಳು $38.5 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಇದ್ದವು.<ref name="bs_India2" /><ref>{{cite news|url=https://www.ibef.org/industry/agriculture-india.aspx|title=Agriculture in India: Information About Indian Agriculture & Its Importance|access-date=22 June 2019|website=ibef.org}}</ref> ಕೃಷಿಯ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವಲಯವು ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.ibef.org/industry/real-estate-india.aspx|title=Indian Real Estate Industry|access-date=22 June 2019|website=ibef.org}}</ref> ಭಾರತದ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವು $150 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದ 7% ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ 2% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೪೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.ibef.org/industry/textiles.aspx|title=Textile Industry & Market Growth in India|access-date=22 June 2019|website=ibef.org}}</ref> ಭಾರತದ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮವು ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಆದಾಯ $180 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಿದ್ದು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nasscom.in/sites/default/files/Industry-Performance2018-19-and-what-lies-ahead_0.pdf|title=Indian IT-BPM Industry FY 2019-19 Performance|work=[[NASSCOM]]|access-date=22 June 2019}}</ref> ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮವು ಮೊಬೈಲ್ ಫ಼ೋನ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫ಼ೋನ್ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ 2018 Production Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202155703/http://www.oica.net/category/production-statistics/2018-statistics/ |date=2020-12-02 }}, Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles</ref><ref>[https://www.ibef.org/industry/india-automobiles.aspx Automobile Market, IBEF]</ref> ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯ $672 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಿದ್ದು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ 10% ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.ibef.org/industry/retail-india.aspx|title=Retail industry in India|access-date=22 June 2019|website=ibef.org}}</ref> ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ವಲಯವು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಡಿಪಿಯ 11% ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜಿಡಿಪಿಯ 2.5% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|title=10 Countries With The Most Natural Resources|last=Anthony|first=Craig|date=12 September 2016|website=[[Investopedia]]}}</ref> ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಕ, ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದಕ, ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="BP2019">{{Cite web|url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf|title=BP Statistical Review of World Energy June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf|title=World Crude Steel Production|date=2019-01-25|website=WorldSteel|access-date=2019-02-01|archive-date=2019-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202042330/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:dcd93336-2756-486e-aa7f-64f6be8e6b1e/2018%2520global%2520crude%2520steel%2520production.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. #ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪೂರ್ವ ಕಾಲ (೧೭ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಕಾಲ) #ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ(೧೭ನೆ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯೪೭ರವರೆಗೆ) #ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕಾಲ (೧೯೪೭ರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದವರೆಗೆ) === ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪೂರ್ವ ಕಾಲ === ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2800 ರಿಂದ 1800 ರವರೆಗೆ ಮೆರೆದ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಬಹುತೇಕ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಕ್ಕಾ ಒಕ್ಕಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಏಕ ರೀತಿಯ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು,ಆಯುಧೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳೋಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸುನಿಯೋಜಿತ ಬೀದಿಗಳು,ಚರಂಡಿ ಹಾಗೂ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಕುರುಹು,[[ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ]] ಇವರಿಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ನಗರ [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ]] ಕೀರ್ತಿಯು ಈ ನಾಗರೀಕತೆಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>http://kanaja.in/archives/108963{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈಗ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಜನರು, [[ಗ್ರಾಮ|ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು]],ಅವರ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಾಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿತ್ತು.ಅವರ ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, [[ಬಟ್ಟೆ]],[[ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]], [[ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು]] ಇತ್ಯಾದಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ರಾಜರುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕೂಡಾ ಬಹಳ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಯ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ಕಂದಾಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದೂ, ಕುಶಲ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಧರ್ಮ]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮ,[[ಜಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ]] ಪಧ್ಧತಿಗಳು ಗ್ರಾಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಾತಿ ಪಧ್ಧತಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಶ್ರಮ ವಿಭಜನೆ, ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕರ ತರಬೇತಿ, ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಉತ್ಪಾದಕರು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಪಧ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದೇ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಮಧ್ಯಕಾಲದ ಯೂರೋಪಿನ ಗಿಲ್ಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಬಟ್ಟೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಬೇಧವೂ, ಒಂದೊಂದು ಉಪಜಾತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಬರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಬಹುತೇಕ, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ, ಸರಳ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಪೈಪೋಟಿಯಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಋಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಹ ಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Kumaragupta.jpg|thumb|right|ಗುಪ್ತ ವಂಶದ ಕುಮಾರ ಗುಪ್ತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯ (ಕ್ರಿ.ಶ.೪೧೪–೪೫೫)]] === ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Precolonial national income of India(1857-1900).png|thumb|100px|right|ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ(1857 - 1900) ದಂತೆ 1948-1949 ಬೆಲೆ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು, ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರ, ಏಕ ರೀತಿಯ ನಾಣ್ಯ ಪಧ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿ, ಮುಕ್ತ ಸಟ್ಟಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಯಾದ ರೈಲು ಹಾಗೂ ಅಂಚೆ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು -ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಥಿಕ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.ಅದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಾಗ ಭಾರತ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪದೇ ಪದೇ ಬಂದೆರಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಆಹಾರ ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ವಂಚಿತ ಹಾಗು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥವಾಗಿತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅಂಗಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ರವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು ೧೭೦೦ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೨೨.೬(ಯುರೋಪ್ ಪಾಲು ೨೩.೩%) ಇದ್ದದ್ದು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ ೩.೮ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಈ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಕಾಲದ ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರು ಹಾಗೂ "ಎಡ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದೀ" ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರೂ,ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ತಂದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜಗತ್ತು, ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮದಿಂದ, ಭಾರತದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳು ಬೆಳೆದಿರುವುದೂ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗಿರುವುದೂ,ಆ ಕಾಲದ ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಕ್ಷಿನೋಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Indias growth rate of real GDP per capita(1950-2004).png|thumb|100px|ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅನುಭವ ( ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರು ಇದನ್ನು ಶೋಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರು),ಫೇಬಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದದ ಪರಿಚಯ ಇವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಧೋರಣೆಯು (policy) ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಯಿತು (protectionist).ಆಮದು ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಡದೇಶೀಕರಣ,ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ,ಶ್ರಮ (labour)ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬೃಹತ್ ಸರಕಾರೀ ಉದ್ಯಮ ರಂಗ, ಖಾಸಗೀ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಯೋಜನೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದ್ದವು.ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ, ಅಂಕಿಅಂಶಜ್ಞ ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಲನೋಬಿಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಶಿಯಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಲ್ಲದೆ, ಸರಕಾರೀ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗೀ ರಂಗಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶಗಳಿತ್ತು; ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷ ಸರಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಈ ಧೋರಣೆಗೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಬಂಡವಾಳ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬೇಡುವ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ನಿಪುಣತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಕೈಯಿಂದಲೇ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸರಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನಕ್ಕೂ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟ ಈ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಿಲ್ಟನ್ ಫ್ರೀಡ್ಮನ್ನರು ಟೀಕಿಸಿ, ಈ ಧೊರಣೆಯಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಶ್ರಮಗಳು ಪೋಲಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಕುಂಠಿತವಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. [[ಚಿತ್ರ:Per capita GDP of South Asian economies & SKorea (1950-1995).png|thumb|100px|right|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ]] ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ವೇಗವು, ಏಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಇತರ ದೇಶಗಳ( ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾದ ದೇಶಗಳ) ತೀವ್ರ ಗತಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು,ಇದನ್ನು "ಹಿಂದೂ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಯ ವೇಗ" ಎಂದು ಕುಹಕವಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಂಭತ್ತರ ನಂತರ ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕತೊಡಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಎರಡು ಹಂತದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಾರಣವಾದವು. ಒಂದು: ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶುರುಮಾಡಿ, ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಖಾಸಗೀ ಉದ್ಯಮ ಪರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು. ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವ ಉದ್ಯಮಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡು: ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್, ಭಾರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ(liberalisation). ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಆಮದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ರಂಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸರಕಾರೀ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಿಸಿ, ಪರದೇಶೀ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿಸಲಾಯಿತು (automatic approval ). ಅಂದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು,ರೈತರು ಇತ್ಯಾದಿ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ಆಗಲೀ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಕೃಷಿಕರ ಸಹಾಯಧನದಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೇ ಆಗಲೀ, ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಯಾವ ಪಕ್ಷವೂ ಮಾಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವಾಗಿರಲಿ, ಉದಾರೀಕರಣ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ. ==ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ೨೦೧೪ - ೨೦೧೮== {| class="wikitable" |- |ಹಿಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ:[[File:GDP PPP 2021 Selection.svg|thumb|left|300px|GDP PPP 2021 ರಂತೆ]] |- |} *2018ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 6ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ರೂ.176.59 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) (2012ರಲ್ಲಿ 2ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಇತ್ತೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ) ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತ, 2017ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅನ್ನು 7ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ‘ಜಿಡಿಪಿ’ಯು ರೂ. 175.57 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್‌ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ವೃದ್ಧಿ ದರವು ಶೇ 7.7ರಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ದೇಶದ ತಲಾ ಆದಾಯವು 2018ರಲ್ಲಿಯೂ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಭಾರತದ ತಲಾ ಆದಾಯ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಿಂತ 20 ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂದು ರಾಜೀವ್‌ ಕುಮಾರ್, ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.[<ref>https://www.prajavani.net/business/commerce-news/india-emerges-worlds-6th-556326.html ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಭಾರತ: 12 ಜುಲೈ 2018]</ref>; ಆದಾಗ್ಯೂ, 2016-17 ಮತ್ತು 2017-18ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 7.1% ಮತ್ತು 6.6% ಕ್ಕೆ, ಭಾಗಶಃ 2016 ರ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟಿನ ರದ್ದು ಮತ್ತು ಗೂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (ಭಾರತ) ದ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>[https: /www.hindustantimes.com/business-news/demonetisation-gst-impact-imf-lowers-india-s-2017-growth-forecast-to-6-7/story-UJJgfJKPJOvbzo5kRexDM.html Demonetisation, GST ಪ್ರಭಾವ: ಐಎಂಎಫ್ ಭಾರತದ 2017 ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ 6.7%; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2017]</ref> == ದತ್ತಾಂಶಗಳು == ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು 1980–2018 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 5% ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDP_RPCH,PPPGDP,PPPPC,PPPSH,PCPIPCH,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=41&pr.y=6|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|language=en-US|access-date=2018-09-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=6&sy=1980&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDP_RPCH,PPPGDP,PPPPC,PPPSH,PCPIPCH,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|access-date=2019-04-12}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! class="unsortable" |ವರ್ಷ !ಜಿಡಿಪಿ <small>(ಬಿಲಿ. ಪಿಪಿಪಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ)</small> !ತಲಾವಾರು ಜಿಡಿಪಿ <small>(ಪಿಪಿಪಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ)</small> !ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲು <small>(ಜಿಡಿಪಿ ಪಿಪಿಪಿ % ನಲ್ಲಿ)</small> !ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ <small>(ವಾಸ್ತವಿಕ)</small> !ಹಣದುಬ್ಬರದ ದರ <small>(ಪ್ರತಿಶತದಲ್ಲಿ)</small> !ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಲ <small>(ಜಿಡಿಪಿಯ ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿ)</small> |- |1980 |382.0 |557 |2.89 % |{{increase}}5.3 % |{{IncreaseNegative}}11.3 % |n/a |- |1981 |{{increase}}442.7 |{{increase}}632 |{{increase}}3.01 % |{{increase}}6.0 % |{{IncreaseNegative}}12.7 % |n/a |- |1982 |{{increase}}486.5 |{{increase}}680 |{{increase}}3.11 % |{{increase}}3.5 % |{{IncreaseNegative}}7.7 % |n/a |- |1983 |{{increase}}542.6 |{{increase}}742 |{{increase}}3.25 % |{{increase}}7.3 % |{{IncreaseNegative}}12.6 % |n/a |- |1984 |{{increase}}583.3 |{{increase}}781 |{{decrease}}3.23 % |{{increase}}3.8 % |{{increaseNegative}}6.5 % |n/a |- |1985 |{{increase}}633.6 |{{increase}}830 |{{increase}}3.29 % |{{increase}}5.3 % |{{IncreaseNegative}}6.3 % |n/a |- |1986 |{{increase}}677.3 |{{increase}}869 |{{increase}}3.33 % |{{increase}}4.8 % |{{IncreaseNegative}}8.9 % |n/a |- |1987 |{{increase}}722.1 |{{increase}}907 |{{steady}}3.33 % |{{increase}}4.0 % |{{IncreaseNegative}}9.1 % |n/a |- |1988 |{{increase}}819.3 |{{increase}}1,007 |{{increase}}3.49 % |{{increase}}9.6 % |{{IncreaseNegative}}7.2 % |n/a |- |1989 |{{increase}}901.8 |{{increase}}1,086 |{{increase}}3.57 % |{{increase}}5.9 % |{{increase}}4.6 % |n/a |- |1990 |{{increase}}986.9 |{{increase}}1,164 |{{increase}}3.62 % |{{increase}}5.5 % |{{IncreaseNegative}}11.2 % |n/a |- |1991 |{{increase}}1,030.6 |{{increase}}1,193 |{{decrease}}3.57 % |{{increase}}1.1 % |{{IncreaseNegative}}13.5 % |75.3 % |- |1992 |{{increase}}1,111.8 |{{increase}}1,261 |{{decrease}}3.38 % |{{increase}}5.5 % |{{IncreaseNegative}}9.9 % |{{IncreaseNegative}}77.4 % |- |1993 |{{increase}}1,192.4 |{{increase}}1,323 |{{increase}}3.48 % |{{increase}}4.8 % |{{IncreaseNegative}}7.3 % |{{decreasePositive}}77.0 % |- |1994 |{{increase}}1,298.8 |{{increase}}1,413 |{{increase}}3.60 % |{{increase}}6.7 % |{{IncreaseNegative}}10.3 % |{{decreasePositive}}73.5 % |- |1995 |{{increase}}1,426.3 |{{increase}}1,522 |{{increase}}3.74 % |{{increase}}7.6 % |{{IncreaseNegative}}10.0 % |{{decreasePositive}}69.7 % |- |1996 |{{increase}}1,562.1 |{{increase}}1,636 |{{increase}}3.87 % |{{increase}}7.6 % |{{IncreaseNegative}}9.4 % |{{decreasePositive}}66.0 % |- |1997 |{{increase}}1,653.1 |{{increase}}1,698 |{{steady}}3.87 % |{{increase}}4.1 % |{{IncreaseNegative}}6.8 % |{{IncreaseNegative}}67.8 % |- |1998 |{{increase}}1,774.4 |{{increase}}1,789 |{{increase}}4.00 % |{{increase}}6.2 % |{{IncreaseNegative}}13.1 % |{{IncreaseNegative}}68.1 % |- |1999 |{{increase}}1,954.0 |{{increase}}1,935 |{{increase}}4.19 % |{{increase}}8.5 % |{{IncreaseNegative}}5.7 % |{{IncreaseNegative}}70.0 % |- |2000 |{{increase}}2,077.9 |{{increase}}2,018 |{{decrease}}4.16 % |{{increase}}4.0 % |{{IncreaseNegative}}5.6 % |{{IncreaseNegative}}73.6 % |- |2001 |{{increase}}2,230.4 |{{increase}}2,130 |{{increase}}4.26 % |{{increase}}4.9 % |{{increase}}4.3 % |{{IncreaseNegative}}78.7 % |- |2002 |{{increase}}2,353.1 |{{increase}}2,210 |{{increase}}4.30 % |{{increase}}3.9 % |{{increase}}4.0 % |{{IncreaseNegative}}82.9 % |- |2003 |{{increase}}2,590.7 |{{increase}}2,395 |{{increase}}4.46 % |{{increase}}7.9 % |{{increase}}3.9 % |{{IncreaseNegative}}84.2 % |- |2004 |{{increase}}2,870.8 |{{increase}}2,612 |{{increase}}4.58 % |{{increase}}7.8 % |{{increase}}3.8 % |{{decreasePositive}}83.3 % |- |2005 |{{increase}}3,238.3 |{{increase}}2,901 |{{increase}}4.77 % |{{increase}}9.3 % |{{increase}}4.4 % |{{decreasePositive}}80.9 % |- |2006 |{{increase}}3,647.0 |{{increase}}3,218 |{{increase}}4.95 % |{{increase}}9.3 % |{{IncreaseNegative}}6.7 % |{{decreasePositive}}77.1 % |- |2007 |{{increase}}4,111.1 |{{increase}}3,574 |{{increase}}5.16 % |{{increase}}9.8 % |{{IncreaseNegative}}6.2 % |{{decreasePositive}}74.0 % |- |2008 |{{increase}}4,354.8 |{{increase}}3,731 |{{increase}}5.21 % |{{increase}}3.9 % |{{IncreaseNegative}}9.1 % |{{IncreaseNegative}}74.5 % |- |2009 |{{increase}}4,759.9 |{{increase}}4,020 |{{increase}}5.68 % |{{increase}}8.5 % |{{IncreaseNegative}}11.0 % |{{decreasePositive}}72.5 % |- |2010 |{{increase}}5,312.4 |{{increase}}4,425 |{{increase}}5.95 % |{{increase}}10.3 % |{{IncreaseNegative}}9.5 % |{{decreasePositive}}67.5 % |- |2011 |{{increase}}5,782.0 |{{increase}}4,750 |{{increase}}6.09 % |{{increase}}6.6 % |{{IncreaseNegative}}9.5 % |{{IncreaseNegative}}69.6 % |- |2012 |{{increase}}6,214.5 |{{increase}}5,037 |{{increase}}6.23 % |{{increase}}5.5 % |{{IncreaseNegative}}10.0 % |{{decreasePositive}}69.1 % |- |2013 |{{increase}}6,727.3 |{{increase}}5,383 |{{increase}}6.41 % |{{increase}}6.4 % |{{IncreaseNegative}}9.4 % |{{decreasePositive}}68.5 % |- |2014 |{{increase}}7,362.5 |{{increase}}5,814 |{{increase}}6.65 % |{{increase}}7.4 % |{{IncreaseNegative}}5.8 % |{{decreasePositive}}67.8 % |- |2015 |{{increase}}8,036.3 |{{increase}}6,264 |{{increase}}6.94 % |{{increase}}8.0 % |{{increase}}4.9 % |{{IncreaseNegative}}69.9 % |- |2016 |{{increase}}8,787.9 |{{increase}}6,761 |{{increase}}7.27 % |{{increase}}8.2 % |{{increase}}4.5 % |{{decreasePositive}}69.0 % |- |2017 |{{increase}}9,596.8 |{{increase}}7,287 |{{increase}}7.52 % |{{increase}}7.2 % |{{increase}}3.6 % |{{IncreaseNegative}}69.8 % |- |2018 |{{increase}}10,505.2 |{{increase}}7,874 |{{increase}}7.77 % |{{increase}}7.1 % |{{increase}}3.5 % |{{steady}}69.8 % |} == ವಲಯಗಳು == <gallery widths="200" heights="200"> ಚಿತ್ರ:2010 Percent labor employment in India by its economic sectors.png|alt=Pie-chart of employment by economic sector.|ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ಯೋಗ (2010).<ref>[http://planningcommission.nic.in/data/datatable/0306/table%20116.pdf Employment across various sectors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123143408/http://planningcommission.nic.in/data/datatable/0306/table%20116.pdf |date=2018-11-23 }}, NSSO 66th Nationwide Survey, Planning Commission, Government of India (3 June 2014), pp 116</ref> ಚಿತ್ರ:1951 to 2013 Trend Chart of Sector Share of Total GDP for each year, India.png|ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅದರ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಂತೆ, ೧೯೫೧ ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರ ನಡುವೆ ವಿಕಸನವಾಗಿವೆ. </gallery>ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಮೂರು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಅನುಸರಿಸಿದೆ: ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳು, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಹಾಲು ಹಾಗೂ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆ, ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ರೇಷ್ಮೆಕೃಷಿ, ಹಕ್ಕಿ ಸಾಕಣೆ, ಅರಣ್ಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉಪವಲಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸೇವಾ ವಲಯದ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾಫ಼್ಟ್‌ವೇರ್, ಐಟಿ, ಸಂಪರ್ಕವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆತಿಥ್ಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ವಿಮೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://indiainbusiness.nic.in/newdesign/index.php?param=advantage/163 Indian Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705201433/http://indiainbusiness.nic.in/newdesign/index.php?param=advantage%2F163|date=5 July 2014}} Government of India (2013)</ref><ref>[http://planningcommission.nic.in/data/datatable/0306/table%20116.pdf Employment across various sectors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123143408/http://planningcommission.nic.in/data/datatable/0306/table%20116.pdf |date=2018-11-23 }}, NSSO 66th Nationwide Survey, Planning Commission, Government of India (3 June 2014)</ref> == ಕೃಷಿ == [[ಚಿತ್ರ:Tierecke_8983_-_Rice_fields_near_Puri.jpg|thumb|ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿಯ ಹತ್ತಿರ ಭತ್ತದ ಹೊಲಗಳು]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಕೃಷಿ, ಲಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳು ಜಿಡಿಪಿಯ 17% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಲಯವು ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 49% ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=https://principles-of-economics-and-business.blogspot.com/2015/09/indian-economy-at-glance.html|title=Indian Economy At a Glance|accessdate=9 October 2015}}</ref> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಜಿಡಿಪಿಯ 23% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 59% ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="WTTCBenchmark" /> ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡು ಬೆಳೆದಂತೆ, ೧೯೫೧ರಿಂದ ೨೦೧೧ರ ವರೆಗೆ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಕೃಷಿಯ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಈಗಲೂ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ ಮೂಲ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗಣನೀಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.{{sfn|Economic Survey|2010|p=180}} ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾದ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಅನ್ವಯ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾಲದಿಂದ ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಘಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳೆಗಳ ಇಳುವರಿಯು ೧೯೫೦ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಳುವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯ 30% ರಿಂದ 50% ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Datt-5">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=499–501}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣಾ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಬಿಹಾರ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.{{multiple image|align=left|image1=Punjab Monsoon.jpg|width1=180|caption1=<center>ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿರುವ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite report |url=http://planningcommission.nic.in/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_pun04.pdf |title=Human Development Report 2004, Punjab |date=2004 |author=[[Government of Punjab, India|The Government of Punjab]] |accessdate=9 August 2011| archiveurl= https://web.archive.org/web/20110708073911/http://planningcommission.nic.in/plans/stateplan/sdr_pdf/shdr_pun04.pdf| archivedate= 8 July 2011 <!--DASHBot-->| url-status=live}} Section: "The Green Revolution", pp. 17–20.</ref></center>|image2=Amul Plant at Anand.jpg|width2=272|caption2=<center>ಆನಂದ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಮುಲ್ ಕ್ಷೀರೋತ್ಪನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದುಗ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಯ ವೇಳೆ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವಾಗಿತ್ತು.</center>}}ಭಾರತವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ 1208 ಮಿ.ಮಿ ನಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 4000 ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಅವಕ್ಷೇಪನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಬಳಸಬಲ್ಲ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು 1123 ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|title=India&nbsp;– Land and Water Resources at a glance|publisher=Central Water Commission, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20101119200518/http://cwc.gov.in/main/webpages/statistics.html#2|archive-date=19 November 2010|accessdate=18 November 2010|url-status=dead}}</ref> ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 546,820 ಚದರ ಕಿ.ಮಿ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದ ೩೯% ನಷ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="irrigation">{{cite web|url=http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|title=State-Wise Details of Net Irrigated Area (NIA), Net Sown Area (NSA) And Percentage of NIA To NSA|publisher=Ministry of Water Resources, Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721161906/http://mowr.gov.in/writereaddata/linkimages/statewiseirrigated2079753822.pdf|archivedate=21 July 2011|accessdate=18 November 2010|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ಒಳನಾಡು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.fisheries.is/economy/fisheries-impacts/global-comparison/|title=Fishery – Global Comparison|accessdate=9 October 2015|archive-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914081920/http://www.fisheries.is/economy/fisheries-impacts/global-comparison|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cashew_@_Paravur.jpg|right|thumb|ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳು]] ಭಾರತವು ಹಾಲು, ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾನುವಾರು ಸಮೂಹವನ್ನು (೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೧೭೦ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಣಿಗಳು) ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/dailychart/2011/07/global-livestock-counts|title=Economist – Global livestock counts|accessdate=9 October 2015}}</ref> ಭಾರತವು ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಕಬ್ಬು, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]]ಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ೧೦.೯% ಹಾಗೂ ೮.೬% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ರೇಷ್ಮೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ (೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೭೭,೦೦೦ ಟನ್ನುಗಳು) ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದೆ.<ref name="fao-silk">{{cite web|url=http://www.fao.org/es/ess/top/commodity.html?lang=en&item=1185&year=2005|title=Major Food And Agricultural Commodities And Producers&nbsp;– Countries By Commodity|publisher=[[FAO]]|accessdate=12 December 2009}}</ref> ಭಾರತವು ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಕರಟ ದ್ರವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೧-೧೨ರಲ್ಲಿ ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳಿಂದ {{INR}}4,390 ಕೊಟಿಯಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿವೆ.<ref name="auto1">{{cite news|url=http://www.qmak.in/mypics%5C91120154629572.pdf|title=Cashew industry : Challenges and Opportunities|accessdate=22 March 2016|archive-date=28 ಮೇ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528021450/http://qmak.in/mypics/91120154629572.pdf|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨೦೧೫-೧೬ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫೨ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.businesstoday.in/sectors/agriculture/govt-eyes-bumper-agri-production-on-good-monsoon-hopes/story/233549.html|title=Govt eyes bumper agriculture production on good monsoon hopes|last=|first=|date=|work=|accessdate=22 June 2016|via=}}</ref> ಭಾರತವು ಬಾಸ್ಮತಿ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಒಣಫಲಗಳು, ಎಮ್ಮೆ ಮಾಂಸ, ಹತ್ತಿ, ಚಹಾ, ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಆಗ್ನೇಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ. ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ಗಳಿಕೆಯ ಸುಮಾರು ೧೦ ಪ್ರತಿಶತ ಈ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="moci">[http://www.dgciskol.nic.in/ Foreign Trade Performance of India Annual Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140726163416/http://www.dgciskol.nic.in/|date=26 July 2014}} Directorate General of Commercial Intelligence and Statistics, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (2012)</ref> [[ಚಿತ್ರ:Poomparai_village.jpg|left|thumb|250x250px|ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಲಗಳಿರುವ ಬಡ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಹೊಲಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸುಮಾರು 1530000 ಚದರ ಕಿ.ಮಿ. ನೊಂದಿಗೆ, ಅಮೇರಿಕದ ನಂತರ ಭಾರತವು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಭೂಮಿಯ 52% ನಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಚೈನಾ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿದೆಯಾದರೂ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ, ಮತ್ತು ಚೈನಾದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆದರೆ, ಕೃಷಿ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯು ಅದರ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.<ref name="nytagriculture">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/06/22/business/22indiafood.html|title=The Food Chain in Fertile India, Growth Outstrips Agriculture|last=Sengupta|first=Somini|date=22 June 2008|newspaper=The New York Times|accessdate=29 March 2010}}</ref> ಭಾರತದ ಅಲ್ಪ ಉತ್ಪನ್ನತೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನಗಳು ರೈತರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತಾ ವರ್ಧಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷಿಯ ಅತಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ವೆಚ್ಚಗಳು, ಬೆಲೆಯ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಾನಿಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳು, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ಬಂದರುಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸಾಕಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="agriculturepriorities">{{cite web|url=http://go.worldbank.org/8EFXZBL3Y0|title=India: Priorities for Agriculture and Rural Development|publisher=World Bank|accessdate=8 January 2011}}</ref> ಭೂ ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಗಾತ್ರವು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, 70% ಹಿಡುವಳಿಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಿಂತ (2.5 ಎಕ್ರೆ) ಕಡಿಮೆಯಿವೆ.<ref>{{Harvnb|Panagariya|2008|p=318}}</ref> ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಬೇಸಾಯಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಕೇವಲ 46% ನೀರಿನಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾದಂತೆ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="irrigation2" /> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೈತರು ಈಗಲೂ ಮಳೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವನ್ನು. ಇದು ಹಲವುವೇಳೆ ಸಮತೆ ಇಲ್ಲದ್ದಾಗಿದ್ದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=502}}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎರಡು ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರು ಭೂಮಿಯನ್ನು (೫ ಕೋಟಿ ಎಕ್ರೆ) ನೀರಾವರಿಯಡಿ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, ವೇಗವರ್ಧಿತ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ಎಐಬಿಪಿ) (ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ {{INR}}80,000 ಕೋಟಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/money/report-agriculture-production-to-double-with-rs-80000-crore-irrigation-scheme-others-nitin-gadkari-2223667|title=Agriculture production to double with Rs 80000 crore irrigation scheme, others: Nitin Gadkari|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=22 June 2016}}</ref> ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಕೃಷಿ ಆದಾಯಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ; ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ನಷ್ಟವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="India's Food Transportation Ordeal" /> == ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Skyline_at_Night.jpg|thumb|300x300px|ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನೋಟ]] ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯ 26% ನಷ್ಟು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 22% ಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="quandl.com">{{cite web|url=http://www.quandl.com/economics/india-all-economic-indicators#Productive+Sectors|title=India&nbsp;– All Economic Indicators on Quandl|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130107091035/http://www.quandl.com/economics/india-all-economic-indicators#Productive+Sectors|archivedate=7 January 2013|accessdate=8 October 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಜಿಡಿಪಿ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ($559 ಬಿಲಿಯನ್),<ref>[http://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp GDP and its breakdown at current prices in US Dollars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180121182318/https://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp |date=2018-01-21 }} United Nations Statistics Division (2013)</ref> ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿದ ಸ್ಥಿರ ೨೦೦೫ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ($197.1 ಬಿಲಿಯನ್).<ref>[http://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp GDP and its breakdown at constant 2005 prices in US Dollars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180121182318/https://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp |date=2018-01-21 }} United Nations Statistics Division (2013)</ref> ೧೯೯೧ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ವಲಯವು ಗಣನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇದು ಆಮದು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ವಿದೇಶೀ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ತಂದಿತು, ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿದೇಶೀ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ (ಎಫ಼್‍ಡಿಐ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದಾರೀಕರಿಸಿತು,<ref>[http://www.narendramodi.in/media-coverage/485523]</ref> ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{sfn|Task Force Report|2006|pp=9–10}} ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ, ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವು ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ಗದ ಚೈನಾದ ಆಮದುಗಳ ಬೆದರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಆಗಿನಿಂದ ಭಾರತವು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿ, ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ, ಹಿಂದೆ ಶ್ರಮಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲೂ.<ref>{{Harvnb|Kumar|2005|pp=1040–1041}}</ref> === ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ === [[ಚಿತ್ರ:Agni-II_missile_(Republic_Day_Parade_2004).jpeg|thumb|250x250px|ಬೈಜಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗ್ನಿ-೨ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಕ್ಷಿಪಣಿ. ಮೇ 1998ರಿಂದ, ಭಾರತವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೈಜಿಕ ದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು.]] ೧.೩ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇನಾ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2019-20ರಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾದ ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳವು ₹3.01 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/budget/news/sitharaman-keeps-defence-sector-outlay-unchanged-in-budget-2019-1562314073096.html|title=Sitharaman keeps defence sector outlay unchanged in budget 2019|last1=Das|first1=Shaswati|date=5 July 2019|website=Mint|language=en|accessdate=15 August 2019}}</ref> ೨೦೨೨ರ ವೇಳೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಅಮೇರಿಕನ್ $62 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಏರುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://qz.com/346941/the-seven-homegrown-firms-fighting-over-indias-620-billion-defence-market/|title=The seven homegrown firms fighting over India's $621 billion defence market|website=Quartz|access-date=12 November 2015}}</ref> === ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ವಲಯ === [[ಚಿತ್ರ:NTPC_Ramagundam.jpg|thumb|ಎನ್‍ಟಿಪಿಸಿಯ ರಾಮಗುಡಮ್ ಸೂಪರ್ ಥರ್ಮಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯು ೨೦೧೫ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 5.3% ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು.<ref name="srwew">{{cite web|url=http://www.bp.com/content/dam/bp/pdf/energy-economics/statistical-review-2016/bp-statistical-review-of-world-energy-2016-india-insights.pdf|title=BP Statistical Review 2016|accessdate=29 May 2016|archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020034026/http://www.bp.com/content/dam/bp/pdf/energy-economics/statistical-review-2016/bp-statistical-review-of-world-energy-2016-india-insights.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ 85% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ತೈಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ದೇಶದ ತೈಲ ಬೇಡಿಕೆಯ 25% ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ.<ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html#Econ|title=CIA&nbsp;– The World Factbook&nbsp;– India|date=20 September 2007|publisher=CIA|accessdate=2 October 2007|archive-date=11 ಜೂನ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html#Econ|url-status=dead}}</ref><ref name="Datt-1">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=104}}</ref> ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸಾಬೀತಾದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು 763.476 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‍ನಷ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ೧,೪೯೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಮುಟ್ಟಿದವು.<ref name="png">{{cite web|url=http://petroleum.nic.in/docs/pngstat.pdf|title=Indian Petroleum & Natural Gas Statistics, 2014–15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205032742/http://petroleum.nic.in/docs/pngstat.pdf|archivedate=5 December 2014|accessdate=19 January 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಗೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈ‍ನಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣ ಗೋದಾವರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ನದಿಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಲಕರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಗುಜರಾತ್ ಹಾಗೂ ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಭಾರತವು ತೈಲದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಳಕೆದಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ತೈಲ ಆಮದುಗಳು ೨೦೧೪-೧೫ರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಅಮೇರಿಕನ್ ೧೮೨.೦೪ ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="png" /> ಇದು ದೇಶದ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾ. ಒಎನ್‍ಜಿಸಿ, ಎಚ್‍ಪಿಸಿಎಲ್, ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ತೈಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‍ನಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಖಾಸಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/news/2010-01-27/reliance-net-beats-estimate-after-boosting-natural-gas-sales.html|title=Reliance Net Beats Estimate After Boosting Natural Gas Sales|date=27 January 2010|work=BusinessWeek|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110915194809/http://www.businessweek.com/news/2010-01-27/reliance-net-beats-estimate-after-boosting-natural-gas-sales.html|archivedate=15 September 2011|accessdate=5 April 2010|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ 4.8% ಜಾಗತಿಕ ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಯಿತು.<ref name="srwe">{{cite web|url=http://www.bp.com/content/dam/bp/pdf/energy-economics/statistical-review-2015/bp-statistical-review-of-world-energy-2015-electricity-section.pdf|title=BP Statistical Review of world electric energy, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704145824/http://www.bp.com/content/dam/bp/pdf/Energy-economics/statistical-review-2015/bp-statistical-review-of-world-energy-2015-electricity-section.pdf|archivedate=4 July 2015|accessdate=17 June 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷ ೨೦೧೫ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆ, ಭಾರತವು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಬೇಡಿಕೆಯ ಅಭಾವದ ಕಾರಣ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://vidyutpravah.in/|title=Vidyut Pravah – See FAQ section for more information|accessdate=3 June 2016|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013060025/http://www.vidyutpravah.in/|url-status=dead}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸೌಲಭ್ಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ವಲಯವು ೩೦೩ ಗೀಗಾವಾಟ್‍ಗಳ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ 69.8% ರಷ್ಟು, [[ಜಲವಿದ್ಯುತ್]] 15.2% ನಷ್ಟು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ 13.0% ನಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ 2.1% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="capacity">{{cite web|url=http://www.cea.nic.in/reports/monthly/installedcapacity/2016/installed_capacity-05.pdf|title=All India Installed Capacity (In MW) Of Power Stations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160705063841/http://www.cea.nic.in/reports/monthly/installedcapacity/2016/installed_capacity-05.pdf|archivedate=5 July 2016|accessdate=9 June 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ದೇಶೀಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ೧೦೬ ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‍ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಸಾಬೀತಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.coal.nic.in/reserve2.htm|title=Inventory of Coal Resources of India|publisher=Ministry of Coal, Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100419020324/http://www.coal.nic.in/reserve2.htm|archivedate=19 April 2010|accessdate=18 November 2010|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತವು ಸೌರ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳಂತಹ (ಜಟ್ರೋಫ಼ಾ, ಕಬ್ಬು) ಗಣನೀಯವಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುರೇನಿಯಮ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಂದವಾಗಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.livemint.com/2008/06/30222448/Uranium-shortage-holding-back.html|title=Uranium shortage holding back India's nuclear power drive|date=30 June 2008|newspaper=Mint|accessdate=5 April 2010}}</ref> ತುಮ್ಮಲಪಲ್ಲೆ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶೋಧನೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅಗ್ರ ೨೦ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಮ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪೈಕಿ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/andhra-pradesh/article1554078.ece|title=Massive uranium deposits found in Andhra Pradesh|last=Subramanian|first=T. S.|date=20 March 2011|work=The Hindu|access-date=19 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024220949/http://www.thehindu.com/news/states/andhra-pradesh/article1554078.ece|archive-date=24 October 2012|location=Chennai, India|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.com/massive-uranium-deposit-found-andhra-pradesh-india-299977|title=Massive uranium deposits found in Andhra Pradesh|last=Thakur|first=Monami|date=19 July 2011|work=International Business Times|location=US}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/8647745/Largest-uranium-reserves-found-in-India.html|title=Largest uranium reserves found in India|last=Bedi|first=Rahul|date=19 July 2011|work=The Telegraph|location=New Delhi, India}}</ref> ಇದು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ೮೪೬,೪೭೭ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‍ಗಳ [[ಥೋರಿಯಮ್]] ನಿಕ್ಷೇಪವು (ವಿಶ್ವದ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಸುಮಾರು 25%) ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಅಮೇರಿಕ ಬೈಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ಕೂಡ ಭಾರತವು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಯುರೇನಿಯಮ್‍ನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.livemint.com/2008/10/09005930/Bush-signs-IndiaUS-nuclear-de.html?d=1|title=Bush signs India-US nuclear deal into law|date=9 October 2008|newspaper=Mint|accessdate=5 April 2010}}</ref> === ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Mahindra_XUV_500_W6_2014_cc_(12510496555).jpg|left|thumb|ಮಹೀಂದ್ರ ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೫೦೦ ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]] ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರವು (ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪವಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ibef.org/industry/engineering-india.aspx Engineering industry of India] IBEF, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (April 2014)</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಬಂಡವಾಳ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಪರಿವರ್ತಕಗಳು, ಸ್ವಿಚ್‍ಗೇರ್, ಕುಲುಮೆಗಳು, ಮತ್ತು ತಿರುಗಾಲಿಗಳ ಎರಕಹೊಯ್ದು ಆಕಾರ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳು, ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ರೇಲ್ವೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೌಲವರ್ಧಿತ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪವಲಯವು ೨೦೧೩-೧೪ರ ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ $67 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪೂರೈಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/news/making-a-case-for-higher-engineering-exports/1273068|title=Making a case for higher engineering exports|date=24 July 2014|work=The Financial Express}}</ref><br />ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ಅದರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರು, ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಕೂಟರ್ ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸುಮಾರು ೧೮ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸೌಕರ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಜೋಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೨.೩ ದಶಲಕ್ಷ ವಾಹನಗಳನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು.<ref name="itengg">[http://www.ct.camcom.gov.it/documenti/internazionalizzazione/consorzio/ENGINEERING_INDUSTRY_IN_INDIA.pdf Engineering industry of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140728035535/http://www.ct.camcom.gov.it/documenti/internazionalizzazione/consorzio/ENGINEERING_INDUSTRY_IN_INDIA.pdf|date=28 July 2014}} MECCANICA AND BENI STRUMENTALI, Government of Italy (2013)</ref> ಭಾರತವು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 29% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು.<ref name="itengg" /><ref>[http://www.aem.org/News/Advisors/AEM/?HL=Global_Tractor_Market_Analysis_Available_to_AEM_Members_from_Agrievolution_Alliance&A=1292 Global Tractor Market Analysis Available to AEM Members from Agrievolution Alliance] Association of Equipment Manufacturers, Milwaukee, Wisconsin, US (2014)</ref> ಭಾರತವು ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳ ೧೨ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ೭ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದೆ.<ref name="itengg" /> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ಯಮವು $79 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು (ಜಿಡಿಪಿಯ 4%) ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ೬.೭೬ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 2%) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು.<ref name="WTTCBenchmark6" /> === ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:HopeDiamondwithLighting2_(cropped).JPG|thumb|[[ಕೋಹಿನೂರ್‌]] ಮತ್ತು ಹೋಪ್ ಡೈಮಂಡ್‍ನಂತಹ (ಮೇಲೆ) ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರತ್ನಗಳು ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದವು.<ref>India Before Europe, C.E.B. Asher and C. Talbot, Cambridge University Press, 2006, {{ISBN|0-521-80904-5}}, p. 40</ref><ref>A History of India, Hermann Kulke and Dietmar Rothermund, Edition: 3, Routledge, 1998, p. 160; {{ISBN|0-415-15482-0}}</ref>]] ಭಾರತವು ವಜ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ನಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಭಾರತವು ಚಿನ್ನದ ಎರಡು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="dnbgems">[https://www.dnb.co.in/IndianGemsandJewellerySector/Overview.asp India's gem and Jewellery Sector] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828063635/http://www.dnb.co.in/IndianGemsandJewellerySector/Overview.asp|date=28 August 2013}} Dun and Bradstreet (2012)</ref><ref>[http://www.gold.org/news-and-events/press-releases/consumer-demand-gold-53-q2-2013-led-strong-growth-china-and-india Consumer demand for gold up 53% in Q2 2013 led by strong growth in China and India] World Gold Council (August 2013)</ref> ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಂತರ, ಚಿನ್ನ, ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳು, ರತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಆಮದು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 7% ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ಹಣ ಗಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ibef.org/industry/gems-jewellery-india.aspx Gems and Jewellery Industry in India] IBEF, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (2013)</ref> ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಉದ್ಯಮವು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯಲ್ಲಿ $60 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೨೨ರ ವೇಳೆಗೆ $110 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.businessworld.in/article/How-Gems-Jewellery-Sector-Plays-A-Significant-Role-In-The-Indian-Economy/02-06-2018-150508/|title=How Gems & Jewellery Sector Plays A Significant Role In The Indian Economy|last1=Khanna|first1=Pankaj|website=BW Businessworld|language=en|accessdate=26 November 2018}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಉದ್ಯಮವು ಹಲವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>Oppi Untracht (1997), Traditional jewellery of India, {{ISBN|978-0810938861}}, pp 1-23</ref> ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಭಾರತವು ವಜ್ರಗಳ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref name="dnbgems2" /> ಈಗ ದಕ್ಷಿನ ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಜ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಎಂಟ್‍ವರ್ಪ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ರಾಮಾತ್ ಗಾನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಸೂರತ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯಂತಹ ಭಾರತದ ನಗರಗಳು ವಿಶ್ವದ ಆಭರಣಗಳ ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ನಿಖರ ನಯಗೆಲಸ, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಕೇಂದ್ರಗಳಂತಿರದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಉದ್ಯಮವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ; ಈ ವಲಯವು ಕೈ ಚಾಲಿತ, ಬಹಳವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದದ್ದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಣ್ಣ ವಜ್ರಗಳ (ಒಂದು ಕ್ಯಾರಟ್‍ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ನಿಖರ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="dnbgems2" /> ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ವಜ್ರಗಳು, ಮುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಆಭರಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಲಾದ ೧೨ ವಜ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rough-polished.com/en/analytics/77889.html Indian diamond cutting and polishing sector] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203230427/http://www.rough-polished.com/en/analytics/77889.html |date=2015-02-03 }} Rough and Polished (6 March 2013)</ref> ಭಾರತವು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹ ಆಧಾರಿತ ಆಭರಣಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ. ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಆಭರಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಚಾಲಕವಾಗಿದೆ.<ref name="atkgem">[http://www.ficci.com/spdocument/20332/India-Jewellery-Review-2013.pdf All that glitters is Gold: India Jewellery Review 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140712143112/http://ficci.com/spdocument/20332/India-Jewellery-Review-2013.pdf |date=2014-07-12 }} A.T. Kearny (2014)</ref> === ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:VizagPort.jpg|left|thumb|250x250px|[[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರು.]] ಭಾರತದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವಲಯವು ಅದರ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 5% ನಷ್ಟನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೫ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವು ೫,೪೭೨,೧೪೪ ಕಿ.ಮಿ. ಗಳಷ್ಟರ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮಿ.ಗೆ ೧.೬೬ ಕಿ.ಮಿ. ನಷ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲದ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಜಪಾನ್ (೦.೯೧), ಅಮೇರಿಕ (೦.೬೭), ಚೈನಾ (೦.೪೬), ಬ್ರಜ಼ಿಲ್ (೦.೧೮) ಅಥವಾ ರಷ್ಯಾಗಿಂತ (೦.೦೮) ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Statistics">{{Cite web|url=http://morth.nic.in/showfile.asp?lid=2445|title=Basic Road Statistics of India 2013–14 and 2014–15|last=|first=|date=|website=Ministry of Road Transport & Highways|publisher=|access-date=12 November 2016|archive-date=11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211014330/http://morth.nic.in/showfile.asp?lid=2445|url-status=dead}}</ref> ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಭಾರತದ ರಸ್ತೆಗಳು ಆಧುನಿಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ, ನೆಲಗಟ್ಟು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="wbtransport">{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/EXTSARREGTOPTRANSPORT/0,,contentMDK:20703625~menuPK:868822~pagePK:34004173~piPK:34003707~theSitePK:579598,00.html|title=India Transport Sector|publisher=World Bank|access-date=2020-04-25|archive-date=2015-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119002640/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/EXTSARREGTOPTRANSPORT/0,,contentMDK:20703625~menuPK:868822~pagePK:34004173~piPK:34003707~theSitePK:579598,00.html|url-status=dead}}</ref> ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೫ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದ 87.05% ರಷ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೆಲಗಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Statistics" /> ಜಿ-೨೭ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮೂಹದ ಪೈಕಿ, ಪ್ರತಿ ೧೦೦,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಭಾರತವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಕಿಲೊಮೀಟರ್-ದಾರಿ ರಸ್ತೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ೨೦೧೪ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತವು ೨೨,೬೦೦ ಕಿ.ಮಿ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ೪ ಅಥವಾ ೬ ಪಥಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು.<ref name="nhdp2011">{{cite web|url=http://www.nhai.org/WHATITIS.asp|title=National Highway Development Project (NHDP)|date=July 2014|publisher=NHAI, Ministry of Roads Transport, Govt of India|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515151253/http://www.nhai.org/WHATITIS.asp|archive-date=2016-05-15|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು 60% ಸಾಗಣೆ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು 87% ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Road annual report">{{cite web|url=http://morth.nic.in/showfile.asp?lid=414|title=Annual report 2010–2011|publisher=Ministry of Road transport and highways|accessdate=7 February 2012|archive-date=24 ಜನವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124154837/http://www.morth.nic.in/showfile.asp?lid=414|url-status=dead}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ]] ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೈಲು ಜಾಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 114,500 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ರೈಲು ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೭,೧೭೨ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಭಾಯಿತ ರೈಲು ಜಾಲವು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೨೩ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು, ಮತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿತು.<ref>[http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/stat_econ/MTHSTAT/2014/MER_March_2014.pdf Indian Railways] Govt of India (2014)</ref> ಭಾರತವು 7,500 ಕಿಲೊಮೀಟರ್‌ಗಳ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ೧೩ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ೬೦ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಪ್ರಧಾನ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೇಶದ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ 95% ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ 70% ನಷ್ಟನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ (ಉಳಿದಿರುವುದರ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ವಾಯುಸಂಚಾರವು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ).<ref>[http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/FICCI_Infra_report_final/$FILE/FICCI_Infra_report_final.pdf India Infrastructure Summit 2012] Ernst & Young (2013), pp 4 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727183953/http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/FICCI_Infra_report_final/%24FILE/FICCI_Infra_report_final.pdf|date=27 July 2014}}</ref> ಮುಂಬಯಿಯ ನವ ಶೇವಾ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref>[http://business.gov.in/infrastructure/ports.php Ports] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821185951/http://business.gov.in/infrastructure/ports.php|date=21 August 2014}} Business Resources, Govt of India (2013)</ref> ಭಾರತದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೌಕರ್ಯವು ೧೨೫ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.aai.aero/allAirports/airports.jsp Airports] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618154837/http://www.aai.aero/allAirports/airports.jsp|date=18 June 2014}} AAI, Govt of India (2013)</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೬೬ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>[http://dgca.nic.in/aerodrome/aero_list.pdf LIST OF LICENSED AERODROME] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926172324/http://dgca.nic.in/aerodrome/aero_list.pdf |date=2019-09-26 }} Directorate General of Commercial Aviation, Govt of India (May 2014)</ref> === ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು === ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇವುಗಳು ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಆದಾಯಗಳ ೩೪% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ದಿನಕ್ಕೆ ೧.೨೪ ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರಲ್ ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಜಾಮ್‍ನಗರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೊಕೆಮಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.hydrocarbons-technology.com/features/feature-top-ten-largest-oil-refineries-world/ Top ten large oil refineries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140711121138/http://www.hydrocarbons-technology.com/features/feature-top-ten-largest-oil-refineries-world |date=2014-07-11 }} Hydrocarbon Technologies (September 2013)</ref> ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮವು ಏಷ್ಯಾದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ೫% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಬನಿಕ ಹಾಗೂ ಅಕಾರ್ಬನಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ibef.org/download/Chemicals-March-220313.pdf Indian Chemical Industry] IBEF, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (March 2014)</ref> ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿರುವ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ ಭಾರತವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ನಿವ್ವಳ ಆಮದುದಾರವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ibef.org/download/chemicals-august-2013.pdf Indian Chemical Industry] IBEF, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (August 2013)</ref> ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮವು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ $163 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೨೫ರ ವೇಳೆಗೆ $300–400 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://home.kpmg/be/en/home/insights/2018/02/pro-growth-environment-pays-off-for-indian-chemical-companies.html|title=Pro-growth environment pays off for Indian chemical companies {{!}} KPMG Belgium|date=13 March 2018|website=KPMG|accessdate=15 August 2019|archive-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815070003/https://home.kpmg/be/en/home/insights/2018/02/pro-growth-environment-pays-off-for-indian-chemical-companies.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/chem-/-fertilisers/chemical-industry-may-reach-usd-304-billion-by-fy25-report/articleshow/66106551.cms|title=Chemical industry may reach USD 304 billion by FY25: Report|date=7 October 2018|website=The Economic Times|accessdate=15 August 2019}}</ref> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮವು 17.33 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 4%) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು.<ref name="WTTCBenchmark7" /> === ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳು === ಭಾರತದ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಉದ್ಯಮವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗುವಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿದೆ. ಭಾರತವು ೬೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುದ್ರೆಯ ಔಷಧಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಔಷಧಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಸುಮಾರು 8% ನಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು.<ref>[http://www.ibef.org/download/Pharmaceuticals-March-220313.pdf Indian Pharmaceutical Industry] IBEF, Ministry of Commerce and Industry, Government of India (2013)</ref> ಈ ಉದ್ಯಮವು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ $6 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ $36.7 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು, ಅಂದರೆ 17.46% ನಷ್ಟು ಸಂಯುಕ್ತ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರದಲ್ಲಿ (ಸಿಎಜಿಆರ್). ಇದು 15.92% ಸಿಎಜಿಆರ್ ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ $55 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಮುಟ್ಟುವದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="healthDNA">{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/academy/report-medical-tourism-to-keep-pharma-industry-in-good-health-study-2329151|title=Medical tourism to keep pharma industry in good health: Study|date=20 February 2017|website=dna|accessdate=20 February 2017}}</ref> ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆದಾರವಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯವು ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಔಷಧಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳ (ಎಪಿಐ) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.in.kpmg.com/pdf/gujarat-pharma08.pdf Gujarat Pharma Industry] KPMG (2010)</ref> === ವಸ್ತ್ರ === ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು $108.5 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೨೩ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು $226 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮವು ೩೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ. ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಡಿಪಿಯ 7%, ಜಿಡಿಪಿಯ 2%, ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಫ್ತು ಸಂಪಾದನೆಯ 15% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. 2017-18 ನೇ ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು $39.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಜವಳಿಯನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/textile-industry-in-india-latest-facts-figures-government-schemes-1353406-2018-10-01|title=Textile Industry in India: Latest facts, figures and government schemes|website=India Today|language=en|accessdate=27 January 2019}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವು ಇಳಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಲಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ. 2004–2005 ರಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳಿಂದ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶೀ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಭಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಒಳಹರಿವುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ೨೦೦೪ ರಿಂದ ೨೦೦೮ರ ವರೆಗೆ, ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದೊಳಗೆ ಒಟ್ಟು ಹಣಹೂಡಿಕೆಯು 27 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಲುಧಿಯಾನ]] ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 90% ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ತಿರುಪ್ಪೂರು]] ಹೊಸೈರಿ, ಹೆಣೆದ ಉಡುಪುಗಳು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಮೂಲವೆಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇಚಲ್‍ಕರಂಜಿಯಂತಹ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಲಾವಾರು ಆದಾಯಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/06/11/stories/2007061110090500.htm|title=Helping Tirupur emerge as a leader in knitwear exports in India|date=11 June 2007|newspaper=The Hindu|accessdate=17 January 2011|location=Chennai|archive-date=28 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128012707/http://www.hindu.com/2007/06/11/stories/2007061110090500.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ಹೊಲಗಳು, ನೂಲು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವು ಸ್ವಲ್ಪ [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]]ರು (1%) ಸೇರಿದಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೪೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="ibeftex">{{cite web|url=http://www.ibef.org/industry/textiles.aspx|title=Textile Industry in India, Indian Textile Industry, Garment Industry|publisher=IBEF, Govt of India|accessdate=12 April 2014}}</ref> ಈ ವಲಯವು ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರು 400,000 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-26294513|title=The task of protecting India's child cotton pickers|last1=Neal|first1=John|date=23 February 2014|website=www.bbc.co.uk|publisher=The BBC|accessdate=23 February 2014}}</ref> === ತಿಳ್ಳು ಮತ್ತು ಕಾಗದ === ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ತಿಳ್ಳು ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ಉದ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://papermart.in/2010/05/31/top-paper-companies-in-india/|title=Top Paper Companies in India|date=31 May 2010|publisher=papermart.in}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಾಗದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2017-18ರಲ್ಲಿ ರೂ. ೬೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 6-7% ನಷ್ಟು ಸಿಎಜಿಆರ್ ದರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಕಾಗದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯು 2007-08ರ ವಿತ್ತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಳಿಂದ 2017-18ರಲ್ಲಿ ೧೭ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ವಾರ್ಷಿಕ ತಲಾವಾರು ಬಳಕೆಯು ಸುಮಾರು 13–14&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.ಯಾಗಿದ್ದು ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಯಾದ 57&nbsp;ಕೆ.ಜಿ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/india-outstrips-china-in-paper-market-growth-despite-dumping-fears/1443807/|title=India beats China in paper market growth despite dumping fears|date=15 January 2019|website=The Financial Express|accessdate=27 January 2019}}</ref> == ಸೇವೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:IlabsCentre.jpg|thumb|ಹೈದರಾಬಾದ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ]] ಸೇವಾ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ 15% ನಷ್ಟಿದ್ದ ಇದು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ 57% ಗೆ ಏರಿತು.<ref name="quandl.com2" /> ನಾಮಮಾತ್ರದ ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇವ ವಲಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದ್ದಾಗಿದೆ. ಸೇವ ವಲಯವು 27% ಕಾರ್ಯಪಡೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು 1997–98 ಹಾಗೂ 2002–03 ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ 33.6% ಸಂಚಿತ ಆದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು {{nobreak|2007–08}} ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ 25% ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=668–669}}</ref> === ವಿಮಾನಯಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Boeing_707-437,_Air-India_AN2227437.jpg|thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ ೭೦೭-೪೨೦ ''ಗೌರಿ ಶಂಕರ್'' ನ ಸೇರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೆಟ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಸಾರಿಗೆದಾರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.]] 2017ರಲ್ಲಿ 158 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಾಯು ಸಂಚಾರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://mediaindia.eu/news-aibm/india-becomes-fourth-largest-aviation-market-in-the-world/|title=India becomes fourth largest aviation market in the world|date=21 April 2017|website=Media India Group|accessdate=14 October 2017}}</ref><ref name="IATA">{{cite web|url=https://www.iata.org/pressroom/pr/Pages/2018-09-04-02.aspx|title=Potential and Challenges of Indian Aviation|website=IATA|accessdate=26 November 2018|archive-date=2018-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126134816/https://www.iata.org/pressroom/pr/Pages/2018-09-04-02.aspx|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೮೦೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಮಾಣಗಳ 4.3% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{citation|title=Aviation|url=http://www.makeinindia.com/sector/aviation|publisher=[[Make in India]]|access-date=2020-04-29|archive-date=2015-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101015320/http://www.makeinindia.com/sector/aviation|url-status=dead}}</ref> ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2037ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 520 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IATA" /> ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ $30 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು 7.5 ದಶಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು - 390,000 ನೇರವಾಗಿ, ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ 570,000 ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ 6.2 ದಶಲಕ್ಷ ಎಂದು ಐಎಟಿಎ ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref name="IATA" /> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನವು ತನ್ನ ಆರಂಭಗಳನ್ನು ೧೮ ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೧೧ ಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಒಬ್ಬ ಫ಼್ರೆಂಚ್ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಾಗಿದ್ದ ಆನ್ರಿ ಪೆಕೆಟ್ ಹಂಬರ್ ಬೈಪ್ಲೇನ್‍ನಲ್ಲಿ ೬,೫೦೦ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅಲಾಹಾಬಾದ್‍ನಿಂದ ನೈನಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿದನು.<ref name="PIB3">http://pib.nic.in/newsite/efeatures.aspx?relid=69345 100 Years of Civil Aviation in India – Milestones</ref> ನಂತರ ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೨ರಂದು, [[ಜೆ.ಆರ್.ಡಿ. ಟಾಟ]] ಪತ್ರಗಳ ಸರಕನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರಾಚಿಯಿಂದ ಜೂಹು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಅವರ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಜೆಟ್‍ಗಳನ್ನು ಹಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="BR">[http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Aircraft/AviationIndia.pdf] Beginning of Aviation in India – Bharat Rakshak {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227142219/http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/Aircraft/AviationIndia.pdf|date=27 February 2012}}</ref> ==== ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ==== ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ, ಆಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಎಂಟು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಗುಂಪಿನ ಒಡೆತನದ ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಲು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ವಾಯು ನಿಗಮಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref name="PIB" /> ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫ಼್ಲೈಟ್ ೧೮೨ ದ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಭದ್ರತೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==== ಅವಿನಿಯಮನ ==== ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ವಲಯವನ್ನು ಅವಿನಿಮಯನಗೊಳಿಸಿ ೧೯೯೪ರ ವರೆಗೆ 'ಏರ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ' ಯೋಜನೆಯಡಿ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತವಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬಿಟ್ಟಿತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ವಾಯು ನಿಗಮಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ ನಂತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಗಿನಿಂದ ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವು. [[ಜೆಟ್‌ ಏರ್ವೇಸ್]], ಏರ್ ಸಹಾರಾ, ಮೋದಿಲುಫ಼್ಟ್, ದಮಾನಿಯಾ ಏರ್ವೇಸ್ ಹಾಗೂ ಎನ್ಇಪಿಸಿ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="PIB2" /> ಅವಿನಿಯಮನದ ನಂತರ ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ಯಮವು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2004–05ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶಕರಲ್ಲಿ [[ಏರ್‌ ಡೆಕ್ಕನ್‌]], ಏರ್ ಸಹಾರಾ, [[ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಸ್ಪೈಸ್ ಜೆಟ್]], [[ಗೋಏರ್]], ಪ್ಯಾರಮೌಂಟ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಗೋ ವಿಮಾನಯಾನ|ಇಂಡಿಗೋ]] ಸೇರಿದ್ದವು. ಕಿಂಗ್‍ಫ಼ಿಷರ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೫ರಂದು 3 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಏರ್‌ಬಸ್ ಎ೩೮೦ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.<ref name="KingfisherA380">{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/old/latest_full_story.php?content_id=93786|title=Kingfisher Air nets monster jumbo|date=14 June 2005|work=Online edition of the [[The Financial Express (India)|Financial Express]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130514232154/http://www.financialexpress.com/old/latest_full_story.php?content_id=93786|archivedate=14 May 2013|accessdate=11 June 2009|url-status=dead}}</ref><ref name="Kingfisher3bn">{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2005/06/16/199660/high-fives-with-3bn-kingfisher-order.html|title=High fives with $3bn Kingfisher order|date=16 June 2005|publisher=Flightglobal.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105064926/http://www.flightglobal.com/news/articles/high-fives-with-3bn-kingfisher-order-199660/|archivedate=5 November 2012|accessdate=11 June 2009|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿಧಾನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿರುವ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳ ಕಾರಣ ಭಾರತದ ವಿಮಾನಯಾನವು ಹೆಣಗಾಡಿತು. ಇದು ಏಕೀಕರಣ, ಸ್ವಾಮ್ಯಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಸಹಾರಾವನ್ನು ಜೆಟ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಡೆಕ್ಕನ್‍ನ್ನು ಕಿಂಗ್‍ಫ಼ಿಷರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಖರೀದಿಸಿದವು. ಪ್ಯಾರಮೌಂಟ್ ಏರ್ವೇಸ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಫ಼ಿಷರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿತು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಎಟಿಹಾಡ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಜೆಟ್ ಏರ್ವೇಸ್‍ನಲ್ಲಿ ೨೪% ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ನಡುವೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 2013-14 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಇಂಡಿಗೊ ಮತ್ತು ಗೋಏರ್ ಮಾತ್ರ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/goair-sees-profit-for-second-year-in-a-row/article6037650.ece|title=GoAir sees profit for second year in a row|author=Our Bureau|work=The Hindu Business Line}}</ref> ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರ ನಡುವೆ ಸರಾಸರಿ ದೇಶೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನ ಶುಲ್ಕವು ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದ ಮೇಲೆ ೭೦% ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿತು.<ref name="IATA2" /> === ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:SBI_HQ_in_Mumbai.jpg|thumb|337x337px|[[ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.]] ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯಮವು $809 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು (ಜಿಡಿಪಿಯ 37%) ಮತ್ತು ೧೪.೧೭ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 3%) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯವು $407 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು (ಜಿಡಿಪಿಯ 19%) ಮತ್ತು ೫.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 1%) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು.<ref name="WTTCBenchmark2" /> ಭಾರತದ ಹಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಒಡೆತನದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇವನ್ನು 'ವರ್ಗೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇರುವ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯ; ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ಒಡೆತನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರುಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಲ ನೀಡುವವರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿರುವ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=858}}</ref> ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯ ಮತ್ತು ಕಿರುಸಾಲಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಉದಾ. ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಾಲಗಳು.<ref name="Datt-6">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=838–839}}</ref> ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ೧೪ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇತರ ಆರು ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಸಾಲದ 40% ನಷ್ಟನ್ನು ಕೃಷಿ, ಲಘು ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಆದ್ಯತೆಯ ವಲಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ೮,೨೬೦ ರಿಂದ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೭೨,೧೭೦ಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಶಾಖೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೬೩,೮೦೦ರಿಂದ ೧೫,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಮಾಗಳು 1970–71 ರಲ್ಲಿ {{INRConvert|59.1|b}} ಇದ್ದದ್ದು 2008–09 ರಲ್ಲಿ {{INRConvert|38309.22|b}} ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಖೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ೧,೮೬೦ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ೨೨% ನಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೩೦,೫೯೦ ಅಥವಾ ೪೨% ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಈ ಏರಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ 500,000 ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪೈಕಿ 32,270 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಅನುಸೂಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನಿಂದ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="ghosh">{{cite web|url=http://www.macroscan.com/cur/jul05/cur210705Bank_Nationalisation.htm|title=Bank Nationalisation: The Record|last=Ghosh|first=Jayati|date=21 July 2005|work=Macroscan|publisher=Economic Research Foundation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051023070928/http://www.macroscan.com/cur/jul05/cur210705Bank_Nationalisation.htm|archivedate=23 October 2005|accessdate=11 January 2011|url-status=dead|df=}}</ref><ref name="Datt-7">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=839–842}}</ref> 2006–07 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿವ್ವಳ ದೇಶೀಯ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಜಿಡಿಪಿಯ 32.8% ನಷ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=334–335}}</ref> ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿತಾಯಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಜಮೀನು, ಮನೆಗಳು, ದನಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಂತಹ ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/APCITY/UNPAN028982.pdf|title=Reforming India's Financial System|last=Farrell|first=Diana|author2=Susan Lund|publisher=United Nations Public Administration Network|accessdate=11 January 2011|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223047/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/APCITY/UNPAN028982.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮದ ಒಟ್ಟು ಸ್ವತ್ತುಗಳ 75% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 18.2% ಮತ್ತು 6.5% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="factual">{{cite news|url=http://www.livemint.com/2007/09/01001100/India-growth-story-is-attracti.html|title=India growth story is attracting talent from govt establishments|last=D'Silva|first=Jeetha|date=1 September 2007|newspaper=Mint|accessdate=11 January 2011}}</ref> ಉದಾರೀಕರಣವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಸರ್ಕಾರವು ಗಮನಾರ್ಹ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಇತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿವೆ.<ref name="CIA2" /><ref name="Datt-8">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=854–855}}</ref> === ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಘದ (ನ್ಯಾಸ್ಕೊಮ್) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಫ಼ಿನ್‍ಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $420 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫ಼ಿನ್‍ಟೆಕ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ ೧.೭ ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದು $8 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗುವುದು ಎಂದೂ ನ್ಯಾಸ್ಕೊಮ್‍ನ ವರದಿ ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref name="FE">{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/article/industry/companies/towards-a-fintech-revolution/262870/|title=Fintech revolution in India: Tech-finance collaboration has fired up entrepreneurs|date=23 May 2016|newspaper=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|accessdate=23 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160526084504/http://www.financialexpress.com/article/industry/companies/towards-a-fintech-revolution/262870/|archivedate=26 May 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಭಾರತದ ಫ಼ಿನ್‍ಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳಲಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ – 34% ಸಂದಾಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ 32% ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ 12%.<ref>{{cite news|url=http://www.zdnet.com/article/india-emerging-as-fastest-growing-market-for-fintech-software-products/|title=India emerging as fastest-growing market for fintech software products|date=3 May 2016|work=[[ZDNet]]|accessdate=22 May 2016}}</ref> === ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === [[ಚಿತ್ರ:BangaloreInfosys.jpg|right|thumb|250x250px|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್‍ಫ಼ೋಸಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ. ಇನ್‍ಫ಼ೋಸಿಸ್ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tidel_Park.jpg|right|thumb|250x250px|ಟೈಡಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ್ನು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದಾಗ ಅದು ಆಗ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಐಟಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.]] ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಐಟಿ) ಉದ್ಯಮವು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ (ಬಿಪಿಒ). ಈ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ 1.2% ನಿಂದ 2012 ರಲ್ಲಿ 7.5% ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref name="nasscom">{{cite web|url=http://www.nasscom.in/indian-itbpo-industry|title=Indian IT-BPO Industry|work=[[NASSCOM]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121220032358/http://www.nasscom.in/indian-itbpo-industry|archivedate=20 December 2012|accessdate=15 December 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ನ್ಯಾಸ್ಕೊಮ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಲಯವು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ 147 ಶತಕೋಟಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಆದಾಯವು 99 ಶತಕೋಟಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಆದಾಯವು 48 ಶತಕೋಟಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು 13% ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="nasscom" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶೇಷೀಕರಣ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ, ಬಹಳ ಕೌಶಲಯುತ, ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆ - ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ಸೇವಾ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡಲು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಐಟಿ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಪಾಲು 2005–06 ರಲ್ಲಿ 4.8% ನಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು 2008 ರಲ್ಲಿ 7% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref name="Indian IT">{{cite news|url=https://www.forbes.com/home/enterprisetech/2008/02/29/mitra-india-outsourcing-tech-enter-cx_sm_0229outsource.html|title=The Coming Death of Indian Outsourcing|last=Mitra|first=Sramana|date=29 February 2008|work=Forbes|accessdate=10 January 2010|archive-date=22 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122074242/http://www.forbes.com/home/enterprisetech/2008/02/29/mitra-india-outsourcing-tech-enter-cx_sm_0229outsource.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಏಳು ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ೧೫ ಅಗ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124344190542659025#project%3DOUTSOURCING09%26articleTabs%3Dinteractive|title=Outlook for Outsourcing|last=Sheth|first=Niraj|date=28 May 2009|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=5 April 2010}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ೨೦೧೨ರ ವೇಳೆಗೆ, ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.8 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="feout">{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/news/indias-outsourcing-revenue-to-hit-50-bn/266661/|title=India's outsourcing revenue to hit $50 bn|newspaper=Financial Express|year=2008}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯಗಳು ಸುಮಾರು $11 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದು,<ref name="feout" /> ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು 1% ನಷ್ಟಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪದವೀಧರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೌಶಲದ ಅಭಾವಗಳ ಕಾರಣ ವೇತನಗಳು ಶೇಕಡ 10–15 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="feout" /> === ವಿಮೆ === ಭಾರತವು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಹತ್ತನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿತು, ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೧೫ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>Ernst & Young, [http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Insurance_industry_-_challenges_reforms_and_realignment/$FILE/EY-Insurance-industry-challenges-reforms-realignment.pdf Insurance industry: Challenges, reforms and realignment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141017194908/http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Insurance_industry_-_challenges_reforms_and_realignment/$FILE/EY-Insurance-industry-challenges-reforms-realignment.pdf|date=17 October 2014}} India (2012)</ref><ref>IBEF, Insurance Industry in India, [http://www.ibef.org/industry/insurance-presentation Sectoral Presentation], Ministry of Finance, Government of India (October 2014)</ref> ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ $66.4 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರದಷ್ಟಿದ್ದ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ,<ref name="ibefinsure">IBEF, [http://www.ibef.org/industry/insurance-sector-india.aspx Insurance Sector in India] April 2014 Industry Report</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವಿಶ್ವದ ವಿಮಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇವಲ 2% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜೀವ ಮತ್ತು ಅಜೀವ ವಿಮಾ ಉದ್ಯಮವು ಒಟ್ಟು ನಿವ್ವಳ ವಿಮಾ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ $86 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಜೀವವಿಮೆಯು ವಿಮಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 75.41% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/business/insurance-penetration-in-india-grows-just-1-in-last-one-and-half-decade-these-six-charts-explain-why-5953351.html|title=Insurance penetration in India grows just 1% in last one and half decade; These six charts explain why|website=Firstpost|accessdate=27 January 2019}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ 52 ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ, 24 ಜೀವವಿಮಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.<ref name="ibefinsure" /> ವಿಶೇಷೀಕೃತ ವಿಮಾಗಾರರಾದ ರಫ್ತು ಸಾಲ ಖಾತರಿ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿ (ಎಐಸಿ) ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಹವಾಮಾನ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಮೆಯಂತಗ ಹಲವಾರು ಹೊಸದಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಜೀವ ವಿಮಾದಾರರಲ್ಲದ ವಿಮಾದಾರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವಿಮಾಕಂತುಗಳು 2010–11 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ {{INR}}42,576&nbsp;ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು ({{INR}}425&nbsp;ಶತಕೋಟಿ). 2009–10 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದು {{INR}}34,620&nbsp;ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು ({{INR}}346&nbsp;ಶತಕೋಟಿ). ಎಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸುಂಕ ದರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾದಾರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವಿಮಾಕಂತುಗಳು {{INR}}17,424&nbsp;ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದವು ({{INR}}174&nbsp;ಶತಕೋಟಿ). 2009–10 ರಲ್ಲಿ ಇದು {{INR}}13,977&nbsp;ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು ({{INR}}140&nbsp;ಶತಕೋಟಿ). ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾ ವ್ಯವಹಾರವು ವಿಮಾ ಪ್ರವೇಶದ ತಗ್ಗಿದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. === ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Grocery_Shop_in_a_small_Town_in_South_India_(1).JPG|thumb|ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ.]] ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಉದ್ಯಮವು $482 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು (ಜಿಡಿಪಿಯ 22%) ಮತ್ತು 249.94 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 57%) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಕೃಷಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತವಾಗಿದೆ.<ref name="WTTCBenchmark3" /> ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು $600 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಐದು ಅಗ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.mckinseyquarterly.com/Marketing/Sectors_Regions/Winning_the_Indian_consumer_1659?gp=1|title=Winning the Indian consumer|year=2005|publisher=McKinsey & Company|access-date=2020-05-02|archive-date=2013-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130126161914/http://www.mckinseyquarterly.com/Marketing/Sectors_Regions/Winning_the_Indian_consumer_1659?gp=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-15885055|title=Changing the way Indians shop|last=Majumder|first=Sanjoy|date=25 November 2011|work=BBC News}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ $1.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pwc12tik">[http://www.pwc.in/en_IN/in/assets/pdfs/industries/retail-and-consumer/retail-report-300812.pdf The Indian Kaleidoscope – Emerging trends in retail] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228033058/http://www.pwc.in/en_IN/in/assets/pdfs/industries/retail-and-consumer/retail-report-300812.pdf |date=2013-02-28 }} PWC (2012)</ref><ref>[http://www.strategyand.pwc.com/media/file/RAI_Strategyand_Successful-Innovations-in-Indian-Retail.pdf Successful Innovations in Indian Retail] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808025059/http://www.strategyand.pwc.com/media/file/RAI_Strategyand_Successful-Innovations-in-Indian-Retail.pdf|date=8 August 2014}} Booz Allen & PwC (February 2013)</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯ $32.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೨೦೨೨ರ ವೇಳೆಗೆ $71.9 ಶತಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://marketrealist.com/2019/01/what-next-for-amazon-in-india-amid-new-retail-rules|title=Market Realist|website=marketrealist.com|accessdate=27 January 2019}}</ref> ಭಾರತದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಉದ್ಯಮವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಮಾಲೀಕ ನೇಮಿತ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಚಿಲ್ಲರೆ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 4% ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="chainstores">{{cite news|url=http://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=11465586|title=Retailing in India: Unshackling the chain stores|date=29 May 2008|work=The Economist|accessdate=10 January 2010}}</ref> ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಮಲ್ಟಿಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 51% ಎಫ಼್‍ಫ಼ಿಐ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 100% ಎಫ಼್‍ಡಿಐಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಹಿಂತುದಿಯ ಮಳಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪರವಾನಗಿಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿಯು ಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887323622904578129294224588914|title=Bad Roads, Red Tape, Burly Thugs Slow Wal-Mart's Passage in India|last1=Sharma|first1=Amol|date=12 January 2013|newspaper=The Wall Street Journal|last2=Mukherji|first2=Biman}}</ref> ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆಯುವ ಮುನ್ನ "ನಾಮಫಲಕ ಪರವಾನಗಿಗಳು" ಮತ್ತು "ಶೇಖರಣಾ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಮಗಳಂತಹ" ಮೂವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿರುವ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಗೆ ಕೂಡ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸಲು ತೆರಿಗೆಗಳಿವೆ.<ref name="chainstores" /> ''ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲಿ'' ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಚಿಲ್ಲರೆ ಜಾಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಹಾಳಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="India's Food Transportation Ordeal2">{{cite news|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324907204578187122310400706|title=India's Food Transportation Ordeal|date=11 January 2013|work=The Wall Street Journal}}</ref> === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Kerala_Backwaters_Sunset.JPG|thumb|ಕೇರಳದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಡಲಕರೆಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೇರಳವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Bactrian_camels_-_Nubra.jpg|thumb|[[ಲಡಾಖ್]]ನಲ್ಲಿನ ನುಬ್ರಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಒಂಟೆ ಸವಾರಿ.]] ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ₹15.24 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟನ್ನು ಅಥವಾ ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿಯ 9.4% ನಷ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು 41.622 ದಶಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು (ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದ 8%) ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಮಂಡಳಿಯು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿತು. 2028ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ವಲಯವು 6.9% ವಾರ್ಷಿಕ ದರದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು ₹32.05 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು (ಜಿಡಿಪಿಯ 9.9%) ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದು ಮುನ್ನುಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2018/india2018.pdf|title=Travel & Tourism Economic Impact 2018 India|publisher=[[World Travel and Tourism Council]]|accessdate=22 March 2017|archive-date=22 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180322143152/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic-impact-research/countries-2018/india2018.pdf|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ 8.89 ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ೧೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿ, 15.6% ನಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/economy-policy/india-attracted-10-mn-foreigners-in-2017-sports-to-bring-more-alphons-118011700293_1.html|title=India attracted 10 mn foreign tourists in 2017, sports to bring more|last1=Team|first1=BS Web|date=17 January 2018|website=Business Standard India|accessdate=11 February 2018}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂದಾಯಗಳಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ $21.07 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|url=http://tourism.gov.in/sites/default/files/Other/India%20Tourism%20Book%20English.pdf|title=India Tourism Statistics at a Glance 2015|access-date=2020-05-02|archive-date=2017-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517101307/http://www.tourism.gov.in/sites/default/files/Other/India%20Tourism%20Book%20English.pdf|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ 2.37 ದಶಲಕ್ಷ ಆಗಮನಗಳಿಂದ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ 8.03 ದಶಲಕ್ಷ ಆಗಮನಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಅಮೇರಿಕವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="unwtoitp">[http://asiapacific.unwto.org/sites/all/files/pdf/cap-csa-24-5b_ref_indias_report.pdf India's tourism performance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808043955/http://asiapacific.unwto.org/sites/all/files/pdf/cap-csa-24-5b_ref_indias_report.pdf |date=2014-08-08 }} United Nations World Tourism Organization (2013)</ref><ref>[http://www2.unwto.org/publication/yearbook-tourism-statistics-data-2008-2012-2014-edition Yearbook of Tourism Statistics, Data 2008&nbsp;– 2012, 2014 Edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181201132717/http://www2.unwto.org/publication/yearbook-tourism-statistics-data-2008-2012-2014-edition |date=2018-12-01 }} United Nations World Tourism Organization (2014)</ref> 10% ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್]]‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>RN Pandey, [http://statistics.unwto.org/sites/all/files/pdf/india_inbound_0.pdf Inbound Tourism Statistics of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160528064125/http://statistics.unwto.org/sites/all/files/pdf/india_inbound_0.pdf |date=2016-05-28 }} Ministry of Tourism, Govt of India (2012)</ref> 12 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದೊಳಗಿನ ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು 740 ದಶಲಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unwtoitp" /> ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="BMJ">{{cite journal|last=Mudur|first=Ganapati|date=June 2004|title=Hospitals in India woo foreign patients|journal=[[British Medical Journal]]|volume=328|issue=7452|page=1338|doi=10.1136/bmj.328.7452.1338|pmid=15178611|pmc=420282}}</ref><ref>{{cite news|url=http://communities.washingtontimes.com/neighborhood/travelers-notebook/2013/aug/18/medical-tourism-draws-americans-india/|title=Medical Tourism draws Americans to India|date=18 August 2013|work=Washington Times}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವು $3 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು $7–8 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/indian-medical-tourism-industry-to-touch-8-billion-by-2020-grant-thornton/articleshow/49615898.cms|title=Indian medical tourism industry to touch $8 billion by 2020: Grant Thornton – The Economic Times|website=The Economic Times|accessdate=16 April 2016}}</ref> 2014ರಲ್ಲಿ, 184,298 ವಿದೇಶಿ ರೋಗಿಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/pmreleases.aspx?mincode=36|title=Promotion of Medical Tourism|website=Press Information Bureau|accessdate=28 April 2016}}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮ === ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮವು ೧೧.೭% ನಷ್ಟು ಸಿಎಜಿಆರ್‌ನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ $30.364 ಶತಕೋಟಿ ಗಾತ್ರದಿಂದ ೨೦೨೨ರ ವೇಳೆಗೆ $52.683 ಶತಕೋಟಿ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಎಂದು ಆಸೋಚಾಮ್-ಪಿಡ್ಬ್ಯುಸಿಯ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಓವರ್ ದ ಟಾಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವವು ಎಂದೂ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುನ್ನುಡಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/media-and-entertainment-industry-may-touch-rs-3-73-lakh-crore-by-2022-study-2015579.html|title=Media and Entertainment Industry May Touch Rs 3.73 Lakh Crore by 2022: Study|website=News18|accessdate=27 January 2019}}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === ಏರುತ್ತಿರುವ ಆದಾಯಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಅರಿವು, ಜೀವನಶೈಲಿ ರೋಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆದ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾಗಿ ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯವು ೨೦೧೫ ರಿಂದ ೨೦೨೦ರ ನಡುವೆ 29% ಸಿಎಜಿಆರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು $280 ಶತಕೋಟಿ ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="healthDNA2" /> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಉದ್ಯಮವು ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ $4.4 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗಾತ್ರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ೨೦೨೫ರ ವರೆಗೆ ಈ ಉದ್ಯಮವು 16% ಸಿಎಜಿಆರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 75% ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಲಿಖಿತ ಸೂಚಿಯಿಲ್ಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಅಥವಾ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 15% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/healthcare/indian-ayurvedic-industry-to-grow-to-4-4-billion-by-the-end-of-this-year/articleshow/66694089.cms|title=Indian ayurvedic industry to grow to $ 4.4 billion by the end of this year|date=19 November 2018|website=The Economic Times|accessdate=26 November 2018}}</ref> === ಜಾರಿವ್ಯವಸ್ಥೆ === ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾರಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉದ್ಯಮವು $160 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 7.8% ಸಿಎಜಿಆರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು ೨೨ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/business/economy/economic-survey-five-states-show-the-way-with-70-of-exports-enjoy-higher-standard-of-living-union-budget-5044319/|title=Economic Survey 2018: 5 states show the way with 70% of exports, enjoy higher standard of living|date=30 January 2018|website=The Indian Express|accessdate=11 February 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/budget/article/only-5-states-account-for-70-of-exports-economic-survey-shows-118012900344_1.html|title=Only 5 states account for 70% of exports, Economic Survey shows|last1=Chakraborty|first1=Subhayan|date=29 January 2018|website=Business Standard India|accessdate=11 February 2018}}</ref> ೨೦೨೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು $215 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಗಾತ್ರವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/326552|title=Future and Growth of Transportation Market by 2020|last1=Vashistha|first1=Praveen|date=18 January 2019|website=Entrepreneur|language=en|accessdate=27 January 2019}}</ref> ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ೨೦೧೬ರ ಜಾರಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ೧೬೦ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತವು ೩೫ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://lpi.worldbank.org/international/global?sort=desc&order=LPI%20Score#datatable|title=Global Rankings 2016 {{!}} Logistics Performance Index|website=World Bank|language=en|accessdate=11 February 2018|archive-date=9 ಜುಲೈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709083245/https://lpi.worldbank.org/international/global?sort=desc&order=LPI%20Score#datatable|url-status=dead}}</ref> === ಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮ === ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ; ಜನರು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಈಗ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೩೬ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೩೫೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಮುದ್ರಣ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವೀಧರರು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಮುದ್ರಣ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುದ್ರಣ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮವು ಈಗ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ೧೯೮೯ರಿಂದ ಮುದ್ರಣ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ೧೪% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. === ದೂರಸಂಪರ್ಕ === [[ಚಿತ್ರ:STS008-44-611.jpg|right|thumb|250x250px|ಇನ್ಸ್ಯಾಟ್-1ಬಿ ಉಪಗ್ರಹ: ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಾರ ವಲಯವು ಇನ್ಸ್ಯಾಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.]] 2014–15 ರಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯವು ₹2.20 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು (ಒಟ್ಟು ಜಿಡಿಪಿಯ 1.94%).<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/money/report-telecom-sector-share-in-gdp-marginally-up-at-194-in-fy15-2158878|title=Telecom sector share in GDP marginally up at 1.94% in FY15 – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=23 December 2015|website=DNAIndia.com|access-date=2 November 2017}}</ref> ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ 1.053 ಶತಕೋಟಿ ಚಂದಾದಾರರೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಬಳಕೆದಾರರ (ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಚರ ಫೋನು ಎರಡೂ) ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯ ಕಾರಣ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಕರೆ ಶುಲ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ 342.65 ದಶಲಕ್ಷ ಅಂತರಜಾಲ ಚಂದಾದಾರರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.trai.gov.in/WriteReadData/PIRReport/Documents/Indicator_Report_05_August_2016.pdf|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130132013/http://www.trai.gov.in/WriteReadData/PIRReport/Documents/Indicator_Report_05_August_2016.pdf|archivedate=30 November 2016|accessdate=2016-11-29|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ೨೦೧೨ರ ವೇಳೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 554 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಟಿವಿ ಗ್ರಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉದ್ಯಮದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mruc">{{cite web|url=http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf|title=Indian Readership Survey 2012 Q1 : Topline Findings|publisher=Media Research Users Council|at=Growth: Literacy & Media Consumption|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407092737/http://mruc.net/irs2012q1-topline-findings.pdf|archivedate=7 April 2014|accessdate=12 September 2012|url-status=dead|df=}}</ref> ಚಂದಾದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೇರವಾಗಿ ಮನೆಗಿನ (ಡಿಟಿಎಚ್) ದೂರದರ್ಶನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ 84.80&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ಡಿಟಿಎಚ್ ಚಂದಾದಾರರಿದ್ದರು.<ref name="TRAI">{{cite press release|url=http://www.trai.gov.in/WriteReadData/PIRReport/Documents/QPIR_Oct_to_Dec-15.pdf|title=Telecom Subscription data, May 2016|publisher=TRAI|date=18 May 2016|accessdate=14 July 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160615054203/http://www.trai.gov.in/WriteReadData/PIRReport/Documents/QPIR_Oct_to_Dec-15.pdf|archivedate=15 June 2016|df=dmy-all}}</ref> == ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ == === ಗಣಿಗಾರಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Coal_mine_in_Dhanbad,_India.jpg|right|thumb|250x250px|ಭಾರತದ ಗಣಿಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ೨೦೦೮ರ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಝಾರ್ಖಂಡ್‍]]ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು $63 ಬಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು (ಜಿಡಿಪಿಯ 3%) ಮತ್ತು 20.14 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 5%).<ref name="WTTCBenchmark4">{{cite web|url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|title=BENCHMARK REPORT 2017 – INDI|website=World Travel and Tourism Council|accessdate=11 April 2018|archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412082953/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/benchmark-reports/country-reports-2017/india.pdf|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="mospimines">[http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/SYB2014/CH-15-MINING/Mining.pdf Mining] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809003924/http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/SYB2014/CH-15-MINING/Mining.pdf|date=9 August 2014}} Chapter 15, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Govt of India (2011)</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ೮೯ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಇಂಧನ ಖನಿಜಗಳು, ಮೂರು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಖನಿಜಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೮೦ ಇಂಧನೇತರ ಖನಿಜಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://www.ey.com/IN/en/Industries/Mining---Metals/EY-emerging-economies-and-Indias-mining-industry Emerging economies and India's mining industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727161413/http://www.ey.com/IN/en/Industries/Mining---Metals/EY-emerging-economies-and-Indias-mining-industry |date=2014-07-27 }} Ernst & Young (2014)</ref> 2011–12ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವು ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಖನಿಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 68% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು.<ref name="ficcimine" /> ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ ಸುಮಾರು 50% ನಷ್ಟು ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದೆ: ಒಡಿಶಾ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತಿಸ್‍ಗಢ್, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಝಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ. ಮೌಲದ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ 25% ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="ficcimine2">[http://www.ficci.com/spdocument/20317/Mining-Industry.pdf Development of Indian Mining Industry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701051056/http://www.ficci.com/spdocument/20317/Mining-Industry.pdf |date=2014-07-01 }} FICCI (2012), pp 12-14</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ಗಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಸುಣ್ಣ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/SYB2014/CH-15-MINING/Mining.pdf Mining] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809003924/http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/SYB2014/CH-15-MINING/Mining.pdf|date=9 August 2014}} Chapter 15, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Govt of India (2011), pp 205</ref> ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಅಭ್ರಕ, ಕ್ರೋಮೈಟ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಂದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಬೆರೈಟ್, ಸತುವು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‍ನ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಅನೇಕ ಇತರ ಖನಿಜಗಳ ಹತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="ficcimine2" /><ref name="mospimines2" /> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಉಕ್ಕಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು,<ref>[https://www.worldsteel.org/dms/internetDocumentList/bookshop/Word-Steel-in-Figures-2013/document/World%20Steel%20in%20Figures%202013.pdf World Steel Figures in 2013] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101150040/http://www.worldsteel.org/dms/internetDocumentList/bookshop/Word-Steel-in-Figures-2013/document/World%20Steel%20in%20Figures%202013.pdf|date=1 November 2013}} World Steel Association (2014), pp 9</ref> ಮತ್ತು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/aluminum/mcs-2014-alumi.pdf Aluminum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170427004808/https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/aluminum/mcs-2014-alumi.pdf |date=2017-04-27 }} USGS, U.S. Government (2014)</ref> ಭಾರತದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಗಾಧವಾಗಿವೆ.<ref>[http://business.gov.in/Industry_services/mines.php Mines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213140237/http://business.gov.in/Industry_services/mines.php|date=13 February 2014}} Business Knowledge Resources, Government of India (2013)</ref> ಆದರೆ, ಇದರ ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವು ಇಳಿತವಾಗಿದೆ&nbsp;– ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಗೆ 3% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಉದ್ಯಮದ ಕೊಡುಗೆ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ 2.3% ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ೨.೯ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರತಿಶತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಖನಿಜಗಳ ನಿವ್ವಳ ಆಮದುದಾರವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರವಾನಗಿ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಸಾಲದಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಬಂಡವಾಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಪಾರಿಸರಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನಿಧಾನ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಭಾರತದ ಗಣಿಕಾರಿಕಾ ವಲಯವು ಇಳಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="ficcimine2" /><ref>[http://mines.nic.in/writereaddata%5CContentlinks%5C9eeb6e3b6113423586029ee88e1f4b36.pdf Unlocking the Potential of the Indian Minerals Sector] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140418144441/http://mines.nic.in/writereaddata/Contentlinks/9eeb6e3b6113423586029ee88e1f4b36.pdf|date=18 April 2014}} Ministry of Mines, Govt of India (November 2011)</ref> === ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು === [[ಚಿತ್ರ:Durgapur_Steel_Plant.jpg|thumb|250x250px|ದುರ್ಗಾಪುರ್ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ.]] ವಿತ್ತೀಯ ವರ್ಷ 2014–15ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಕಚ್ಚಾ ಉಕ್ಕಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web|url=http://www.ibef.org/industry/steel-presentation|title=Indian Steel Industry Analysis|author=|website=Ibef.org|accessdate=7 January 2016}}</ref> ಮತ್ತು ಸರಂಧ್ರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ೯೧.೪೬ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಉಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ೯.೭ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಬೀಡುಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://steel.gov.in/overview.htm|title=An Overview of the steel sector – Ministry of Steel, Government of India|date=16 January 1992|website=Steel.gov.in|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160107003258/http://www.steel.gov.in/overview.htm|archivedate=7 January 2016|accessdate=7 January 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಣ === ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮವು $288 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು (ಜಿಡಿಪಿಯ 13%) ಮತ್ತು 60.42 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತು (ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 14%).<ref name="WTTCBenchmark5" /> == ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:2006Indian_exports.PNG|thumb|350x350px|೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಅಗ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ($20.9 ಶತಕೋಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕ) ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ.]] === ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರ === {{multiple image|direction=vertical|align=right|width=280|footer=2013–14 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ರಪ್ತುಗಳು (ಮೇಲೆ) ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳು (ಕೆಳಗೆ).|image1=April 2013 to March 2014 Export commodities from India, by percent value in US$.png|image2=April 2013 to March 2014 Import commodities from India, by percent value in US$.png}}೧೯೯೧ರ ಉದಾರೀಕರಣದವರೆಗೆ, ತನ್ನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತವು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಕ್ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಆಮದು ಸುಂಕಗಳು, ರಫ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳವು ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಯ ಷೇರು ಒಡೆತನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ, ರಫ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದನೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು; ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ 60% ಹೊಸ ಎಫ಼್‍ಡಿಐಗೆ ಈ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದವು. ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣ ೧೯೮೫ ಮತ್ತು ೧೯೯೧ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಸರಾಸರಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು $200 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು; ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಶತ ವಿದೇಶಿ ನೆರವು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರ ಇಡುಗಂಟುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="tn-srinivasan">{{Cite journal|author=Srinivasan, T.N.|title=Economic Reforms and Global Integration|year=2002|version=17 January 2002|url=http://www.econ.yale.edu/%7Esrinivas/ec_reforms.pdf|publisher=Economic Growth Center, Yale University|accessdate=21 June 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326211644/http://www.econ.yale.edu/%7Esrinivas/ec_reforms.pdf|archivedate=26 March 2009|df=dmy-all}}</ref> ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಅವಧಿಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪೇಕ್ಷೆಯ ಕಾರಣ ಭಾರತದ ರಫ್ತುಗಳು ಜಡವಾಗಿದ್ದವು; ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ, ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{Harvnb|Panagariya|2008|pp=27–29}}</ref> ಉದಾರೀಕರಣವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೌಲ್ಯವು ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=747–748}}</ref> ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೊಡುಗೆಯು 1990–91 ರಲ್ಲಿ 16% ಇದ್ದದ್ದು 2009–10 ರಲ್ಲಿ 47% ಗೆ ಏರಿತು.<ref name="Trade">{{Harvnb|Panagariya|2008|p=109}}</ref><ref name="WTO profile">{{cite web|url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=IN|title=Trade profiles-India|publisher=[[World Trade Organization]]|accessdate=7 February 2012|archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181204105806/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=IN|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯ 48.8% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref name="HDI2" /> ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಭಾರತವು ಬಿಕರಿ ಮಾಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ರಫ್ತುಗಳ 1.44% ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಆಮದುಗಳ 2.12% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ರಫ್ತುಗಳ 3.34% ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಆಮದುಗಳ 3.31% ನಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="WTO profile" /> ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಚೈನಾ, ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಸಂಸ್ಥಾನ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿವೆ.<ref name="Datt-14">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=757}}</ref> 2006–07 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸರಕುಗಳು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳು, ರತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಉಡುಪುಗಳು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಖನಿಜಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ ಆಮದು ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸರಕುಗಳು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://commerce.nic.in/eidb/default.asp|title=Imports and Exports Databank|publisher=Ministry of Commerce and Industry, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122004154/http://commerce.nic.in/eidb/default.asp|archive-date=22 November 2018|accessdate=5 April 2010|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ರಫ್ತುಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 22.3% ರಷ್ಟು ಏರಿ ೧೮.೮೮ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟಾದವು, ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳು 7.5% ನಷ್ಟು ಏರಿ ೨೭.೭೮ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟಾದವು. ಅದೇ ತಿಂಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಖೋತಾ 2009 ರಲ್ಲಿ ೧೦.೪ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು 2010ರಲ್ಲಿ ೮.೯ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://commerce.nic.in/tradestats/Indiastrade_press.pdf|title=India's Foreign Trade: November 2010|date=3 January 2011|work=Press Release|publisher=Ministry of Commerce and Industry, Government of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124192815/http://commerce.nic.in/tradestats/Indiastrade_press.pdf|archivedate=24 January 2011|accessdate=11 January 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> === ಪಾವತಿ ಬಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Cumulative_Current_Account_Balance.png|thumb|ಐಎಂಎಫ಼್ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ 1980–2008 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಚಿತ ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕ ಬಾಕಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾಲದಿಂದ, ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಪಾವತಿ ಬಾಕಿಯು ಅಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಪಾವತಿ ಬಾಕಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣವಾದಾಗಿನಿಂದ ಭಾರತದ ರಫ್ತುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏರಿ 1990–91ರಲ್ಲಿ 66.2% ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 2002–03ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಮದುಗಳ 80.3% ನಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=763–765}}</ref> ಆದರೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ನಂತರ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರಣ 2008–09ರಲ್ಲಿ ಆಮದುಗಳ ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿ ರಫ್ತುಗಳು 61.4% ಗೆ ಇಳಿದವು.{{sfn|Economic Survey|2010|pp=127–129}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಬಿಲ್ಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದ ಕೊರತೆಯ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಚಾಲಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="RupeeOil">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/news/2010-12-07/rupee-rally-falters-as-oil-rises-to-two-year-high-india-credit.html|title=Rupee Rally Falters as Oil Rises to Two-Year High|author=V. Ramakrishnan|date=7 December 2010|work=BusinessWeek|accessdate=11 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111083311/http://www.businessweek.com/news/2010-12-07/rupee-rally-falters-as-oil-rises-to-two-year-high-india-credit.html|archivedate=11 January 2011|url-status=dead}}</ref> ಇದು 2008–09ರಲ್ಲಿ $118.7 ಶತಕೋಟಿಗೆ, ಅಥವಾ ಜಿಡಿಪಿಯ 11.11%ಗೆ ಏರಿತು.{{sfn|Economic Survey|2010|p=127}} ೨೦೧೦ರ ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಭಾರತವು $82.1 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="RupeeOil" /> ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೨೦೦೨ ರಿಂದ ೨೦೧೨ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. 2011–12ರಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯು $189 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>[http://commerce.gov.in/publications/pdf/annualreport_overview-2012-13.pdf 2013 Annual Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810031400/http://commerce.gov.in/publications/pdf/annualreport_overview-2012-13.pdf |date=2014-08-10 }} Ministry of Commerce, Govt of India (2013)</ref> ಚೈನಾದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು $31 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-10/news/46066593_1_trade-deficit-indian-it-trade-data|title=India's trade deficit with China mounts to $ 31.42 bn|date=10 January 2014|work=The Economic Times|access-date=2020-05-09|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305144404/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-10/news/46066593_1_trade-deficit-indian-it-trade-data|url-status=dead}}</ref><br />ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣವಾದಾಗಿನಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ರಿಯಾಯಿತಿ ಋಣದ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಋಣದ ಅನುಪಾತವು 1990–91 ರಲ್ಲಿ 35.3% ಇದ್ದದ್ದು 2008–09 ರಲ್ಲಿ 4.4% ಗೆ ಇಳಿಯಿತು.{{sfn|Economic Survey|2010|pp=142–144}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಬಾಹ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಾಲಗಳು (ಇಸಿಬಿಗಳು), ಅಥವಾ ಅನಿವಾಸಿ ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ೧೯೯೯ರ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಜ಼ರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಹೊರಡಿಸಿದ ಇಸಿಬಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Notification/PDFs/27ECB010709_F.pdf|title=Master Circular on External Commercial Borrowings and Trade Credits|publisher=Reserve Bank of India|accessdate=11 January 2011}}</ref> ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ $5.8 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ $426 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.{{sfn|Economic Survey|2010|p=132}} ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಶಕ್ತತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಹಣಕಾಸು ನೆರವಿಗೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/30203e68-2a55-11e2-99bb-00144feabdc0.html#axzz396DRjDNU|title=UK to end financial aid to India|date=9 November 2012|work=The Financial Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://in.reuters.com/article/2014/09/05/india-cenbank-forex-reserves-idINS8N0QH02M20140905|title=TABLE-India's forex reserves rise to $318.64 bln as of Aug 29 – cbank|publisher=|accessdate=3 March 2015|archive-date=2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402155217/http://in.reuters.com/article/2014/09/05/india-cenbank-forex-reserves-idINS8N0QH02M20140905|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದ ಅಭಾವವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Money/6XJ5pjEUBlu9eRBgwEypaM/Foreigners-to-the-rescue-as-inflows-rise-to-bridge-Indias-c.html|title=Foreigners to the rescue as inflows rise to bridge India's current account deficit|last1=Nag|first1=Anirban|date=27 March 2017|website=Mint|accessdate=4 April 2017}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾಲಗಳು ಅಥವಾ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಂದ ರವಾನೆಯಾದ ಹಣ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಒಳಹರಿವುಗಳ ಮೂಲಕ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಿಂದ ಜನೆವರಿ ೨೦೧೭ರ ವರೆಗೆ, ೧೯೯೧ರಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳದ ಒಳಹರಿವುಗಳ ಮೂಲಕ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]]ಯವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸದ ಗುರುತಾಗಿದೆ ಎಂದು''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಗಮನಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/in-a-first-since-1991-fdi-flow-takes-care-of-cad/articleshow/58000640.cms|title=In a first since 1991, FDI flow takes care of CAD|website=The Economic Times|accessdate=4 April 2017}}</ref> === ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ === {| style="margin:1em; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%; float:right;" |+'''ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಒಳಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಐದು ಅಗ್ರ ದೇಶಗಳ ಪಾಲು (2000–2010)'''<ref name="fdi-1">{{cite web|url=http://dipp.nic.in/fdi_statistics/india_FDI_August2010.pdf|title=FDI in India Statistics|publisher=[[Ministry of Commerce and Industry, Government of India]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101122103911/http://www.dipp.nic.in/fdi_statistics/india_FDI_August2010.pdf|archivedate=22 November 2010|access-date=22 November 2010|url-status=dead}}</ref> !ಸ್ಥಾನ !ದೇಶ !ಒಳಹರಿವುಗಳು (ದಶಲಕ್ಷ US$) !ಒಳಹರಿವುಗಳು (%) |- |1 |ಮಾರೀಷಸ್ |50,164 |42.00 |- |2 |ಸಿಂಗಾಪುರ |11,275 |9.00 |- |3 |ಅಮೇರಿಕ |8,914 |7.00 |- |4 |ಯುಕೆ |6,158 |5.00 |- |5 |ನೆದರ್ಲಂಡ್ಸ್ |4,968 |4.00 |} ಪಿಪಿಪಿ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಭಾರತವು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.<ref name="financialexpress1">{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/news/India-2nd-best-country-for-biz-investment-Survey/343344/|title=India 2nd best country for biz investment: Survey|newspaper=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|accessdate=3 November 2008}}</ref> ವರ್ಷ ೨೦೧೧ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದೊಳಗೆ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಒಳಹರಿವು $36.5 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು 2010ರ ಅಂಕಿಅಂಶವಾದ $24.15 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ 51.1% ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳೆಂದರೆ ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರುವಾಹನ ಘಟಕಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು, ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳಂತಹ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. ವಿದೇಶೀ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಏರಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ನೀತಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾದ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="news.indiamart.com">{{cite news|url=http://news.indiamart.com/story/finmin-considers-three-single-brand-retail-fdi-proposals-169557.html|title=FinMin considers three single-brand retail FDI proposals|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021202322/http://news.indiamart.com/story/finmin-considers-three-single-brand-retail-fdi-proposals-169557.html|archivedate=21 October 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="financialexpress1" /> ಭಾರತವು ಕೌಶಲವುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಿತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರ ೩೦೦ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mckinsey.com/mgi/mginews/bigspenders.asp|title=Next Big Spenders: India's Middle Class|publisher=[[McKinsey & Company]]|accessdate=5 April 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116211914/http://www.mckinsey.com/mgi/mginews/bigspenders.asp|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತವು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ನೀತಿಯನ್ನು ಉದಾರೀಕರಿಸಿ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಪಾಲನ್ನು 100% ವರೆಗೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕ ಪರವಾನಗಿ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿವೆ, ವಿಸ್ತರಣೆ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿವೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿವೆ. ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವಲಯದ ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಶ್ಲಾಘನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉದಾರೀಕೃತ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಕಲಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಆವರಣಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮನೋರಂಜನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶ ಮಟ್ಟದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿರುವ ನಿರ್ಮಾಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ 100% ಎಫ಼್‍ಡಿಐಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2005/02/25/stories/2005022506990100.htm|title=100 per cent FDI in construction industry automatic route|last=Ramachandran|first=Sushma|date=25 February 2005|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=17 December 2010|location=Chennai, India|archive-date=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050405032727/http://www.hindu.com/2005/02/25/stories/2005022506990100.htm|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತವು ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ತೈಲ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಿಮಾನಯಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Govt-unleashes-big-bang-FDI-reforms-opens-up-defence/articleshow/21110866.cms|title=Govt unleashes big-bang FDI reforms, opens up defence|date=17 July 2014|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/2012/09/14/india-economy-retail-fdi-reform-idINDEE88D08M20120914|title=Govt allows FDI multi-brand retail, aviation in bold reform push|date=14 September 2012|work=Reuters|access-date=10 ಜೂನ್ 2020|archive-date=19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919164358/http://in.reuters.com/article/2012/09/14/india-economy-retail-fdi-reform-idINDEE88D08M20120914|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೦ರಿಂದ ೨೦೧೦ರ ವರೆಗೆ, ದೇಶವು ಎಫ಼್‌ಡಿಐ ಆಗಿ $178 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dipp.nic.in/fdi_statistics/india_fdi_index.htm|title=India FDI Fact sheet&nbsp;– September 2010|publisher=Department of Industrial Policy & Promotion, Ministry of Commerce and Industry|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216063528/http://www.dipp.nic.in/fdi_statistics/india_fdi_index.htm|archivedate=16 December 2010|accessdate=21 December 2010|url-status=dead}}</ref> ಗಣನೀಯ ತೆರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಮಾರಿಷಸ್]]‍ನಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ – ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ತೆರಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಕಾರಣ ಇಮ್ಮಡಿ ತೆರಿಗೆಯು ತಪ್ಪುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಸ್ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆಯ ಧಾಮವಾಗಿದೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಸಂಪರ್ಕಮಾರ್ಗವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/india/news/jaimini-bhagwati-rationalising-fdi-taxes/418512/|title=Rationalising FDI taxes|last=Bhagwati|first=Jaimini|date=17 December 2010|newspaper=[[Business Standard]]|access-date=21 December 2010}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಎಫ಼್‌ಡಿಐ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯ 2.1% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref name="HDI" /> ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ೨೧ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ೮೭ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ನೇರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಒಳಹರಿವುಗಳು ೨೦೧೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರ ನಡುವೆ $60.1 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/business-news/india-s-fdi-inflows-at-a-record-60-1-billion-in-2016-17/story-7a8pt2u7e8IJttptDQcwhO.html|title=India's FDI inflows at a record $60.1 billion in 2016–17|date=19 May 2017|website=HindustanTimes.com|access-date=2 November 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/finance/fdi-jumps-37-to-10-4-billion-during-april-june-2017/articleshow/60163515.cms|title=FDI jumps 37% to $10.4 billion during April-June 2017|date=21 August 2017|publisher=|access-date=2 November 2017|via=The Economic Times}}</ref> ==== ಹೊರಹರಿವುಗಳು ==== ೨೦೦೦ರಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ೨೦೦೬ ರಿಂದ ೨೦೧೦ರ ವರೆಗೆ, ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಎಫ಼್‍ಡಿಐದ ಮೊತ್ತ ಅದರ ಜಿಡಿಪಿಯ 1.34 ಪ್ರತಿಶತವಾಗಿತ್ತು.<ref>Shah and Patnaik, [http://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2011/wp1107.pdf India's financial globalisation] IMF (2012)</ref> ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಫ಼್‍ಡಿಐ ನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಮೇರಿಕ<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304655304579552181391629024|title=Mahindra Expands Effort to Counter Global Rivals with U.S. Engineering|date=9 May 2014|work=The Wall Street Journal}}</ref>, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಫ಼್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://businesstoday.intoday.in/story/bt-500-indian-inc-goes-global/1/189144.html|title=A Slice of World Action|date=11 November 2012|work=Business Today}}</ref> ಭಾರತದ ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿ ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‍ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದಾತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21528653|title=India's industrial outpost Tata for now|date=10 September 2011|work=The Economist}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/industry/9722673/JLRs-Ratan-Tata-warns-on-UK-competitiveness.html|title=JLR's Ratan Tata warns on UK competitiveness|date=5 December 2012|work=The Telegraph}}</ref> === ಹಣರವಾನೆ === ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು $68.91 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ತವರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು $8.476 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಯುಎಇ, ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಣ ರವಾನಿಸಿದ ಅಗ್ರ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಭಾರತದಿಂದ ಹಣರವಾನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಗ್ರ ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.pewglobal.org/interactives/remittance-map/|title=Remittance Flows Worldwide in 2015|date=31 August 2016|website=PewGlobal.org|access-date=2 November 2017}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ರವಾನೆಯಾದ ಹಣವು ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿಯ 3.32% ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="HDI" /> === ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು === ೧೯೮೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದ ಒಳಗೆ (ಒಳಬರುವ) ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ (ಹೊರಹೋಗುವ) 20,846 ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ $618 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ೬೦ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೦ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು (1,510).<ref>{{Cite news|url=https://imaa-institute.org/m-and-a-statistics-countries/|title=M&A Statistics by Countries – Institute for Mergers, Acquisitions and Alliances (IMAA)|work=Institute for Mergers, Acquisitions and Alliances (IMAA)|access-date=2018-02-26|language=English}}</ref> ಕೆಳಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿರುವ ಅಗ್ರ ೧೦ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ: {| class="wikitable" |'''ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಹೆಸರು''' |'''ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಮಧ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ''' |'''ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಕೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರ''' |'''ಗುರಿಗೊಳಗಾದವರ ಹೆಸರು''' |'''ಗುರಿಗೊಳಗಾದ ಮಧ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ''' |'''ಗುರಿಗೊಳಗಾದ ರಾಷ್ಟ್ರ''' |'''ವ್ಯವಹಾರದ ಮೌಲ್ಯ ($ದಶಲಕ್ಷ)''' |- |ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಪಿಟಿಇ ಲಿ. |ತೈಲ & ಅನಿಲ |ಸಿಂಗಾಪುರ್ |ಎಸ್ಸಾರ್ ಆಯಿಲ್ ಲಿ. |ತೈಲ & ಅನಿಲ |ಭಾರತ |12,907.25 |- |ವೋಡಫ಼ೋನ್ ಗ್ರುಪ್ ಪಿಎಲ್‍ಸಿ |ನಿಸ್ತಂತು |ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ |ಹಚಿಸನ್ ಎಸ್ಸಾರ್ ಲಿ. |ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು |ಭಾರತ |12,748.00 |- |ವೋಡಫ಼ೋನ್ ಗ್ರುಪ್ ಪಿಎಲ್‍ಸಿ-ವೋಡಫ಼ೋನ್ ಅಸೆಟ್ಸ್ |ನಿಸ್ತಂತು |ಭಾರತ |ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿ.-ಮೊಬೈಲ್ ಬಸ್ |ನಿಸ್ತಂತು |ಭಾರತ |11,627.32 |- |ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಲಿ. |ನಿಸ್ತಂತು |ಭಾರತ |ಎಂಟಿಎನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿ. |ನಿಸ್ತಂತು |ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ಼್ರಿಕಾ |11,387.52 |- |ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಲಿ. |ನಿಸ್ತಂತು |ಭಾರತ |ಜ಼ೈನ್ ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಬಿವಿ |ನಿಸ್ತಂತು |ನೈಜೀರಿಯಾ |10,700.00 |- |ಬಿಪಿ ಪಿಎಲ್‍ಸಿ |ತೈಲ & ಅನಿಲ |ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ |ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿ.-21 ತೈಲ |ತೈಲ & ಅನಿಲ |ಭಾರತ |9,000.00 |- |ಎಂಟಿಎನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿ. |ನಿಸ್ತಂತು |ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ಼್ರಿಕಾ |ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಲಿ. |ನಿಸ್ತಂತು |ಭಾರತ |8,775.09 |- |ಷೇರುದಾರರು |ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಿ |ಭಾರತ |ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿ.-ಟೆಲಿಕಾಮ್ ಬಸ್ |ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು |ಭಾರತ |8,063.01 |- |ಒಎನ್‍ಜಿಸಿ ಲಿ. |ತೈಲ & ಅನಿಲ |ಭಾರತ |ಎಚ್‍ಪಿಸಿಎಲ್ |ಪೆಟ್ರೊರಾಸಾಯನಿಕಗಳು |ಭಾರತ |5,784.20 |- |ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ಲಿ. |ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು |ಭಾರತ |ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಇನ್ಫೊಕಾಮ್ ಲಿ. |ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು |ಭಾರತ |5,577.18 |} == ಚಲಾವಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:RBI-Tower.jpg|thumb|337x337px|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ.]] {| class="wikitable floatleft" style="text-align: center; " !ವರ್ಷ !ಭಾ.ರೂ.{{INR}} ಒಂದು ಅ.$ ಗೆ (''ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ'')<ref>RBI Handbook of Statistics on Indian Economy</ref> |- |1975 |9.4058 |- |1980 |7.8800 |- |1985 |12.3640 |- |1990 |17.4992 |- |1995 |32.4198 |- |2000 |44.9401 |- |2005 |44.1000 |- |2010 |45.7393 |- |2015 |64.05 |- |2016 |67.09 |- |2017 |64.14 |- |2018 |69.71 |} [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ]]ಯು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೆರೆಯ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‍ನಲ್ಲಿಯೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಡುತ್ತವೆ. ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ೧೦೦ ಪೈಸೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{INR}}2,000 ರ ನೋಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಗರಾಶಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನೋಟಾಗಿದೆ; ೫೦ ಪೈಸೆಯ ನಾಣ್ಯವು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಗರಾಶಿಯ ನಾಣ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rbi.org.in/currency/FAqs.html|title=Your Guide to Money Matters|publisher=Reserve Bank of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110116022151/http://www.rbi.org.in/currency/faqs.html|archivedate=16 January 2011|access-date=11 January 2011|url-status=dead|df=}}</ref> ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೧೧ರಿಂದ, ೫೦ ಪೈಸೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗರಾಶಿಗಳು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/25-paise-and-below-coins-not-acceptable-from-June-30/articleshow/7191738.cms|title=25 paise and below coins not acceptable from June 30&nbsp;– The Times of India|newspaper=Times of India|access-date=26 January 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://profit.ndtv.com/news/show/govt-to-scrap-25-paise-coins-132853|title=Govt to scrap 25 paise coins|publisher=NDTV|access-date=26 January 2011}}</ref> ಭಾರತದ ವಿತ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ ಭಾರತೀಯ ರಿಜ಼ರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=812}}</ref> ೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮತ್ತು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಆರ್‌ಬಿಐ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿತ್ತೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಕರ್, ವಿದೇಶೀ ಹಣದ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ ರಕ್ಷಕ, ಮತ್ತು ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮಂಡಳಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಗವರ್ನರ್ ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=887–888}}</ref> ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಸಮಿತಿಯು ಮಾನಕ [[ಬಡ್ಡಿ ದರ]]ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ರೂಪಾಯಿಯು ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರದ ಮೂಲಕ ೧೯೨೭ ರಿಂದ ೧೯೪೬ರ ವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡ್‍ಗೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೭೫ರ ವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕದ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ಸಮಾನ ದರದ ಪದ್ಧತಿಯ ಬದಲು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲಾವಣೆಗಳ ಬುಟ್ಟಿಯ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡ್, ಅಮೇರಿಕದ ಡಾಲರ್, ಜಪಾನ್‍ನ ಯೆನ್ ಮತ್ತು ಡೊಯ್ಚಿ ಮಾರ್ಕ್.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=822}}</ref> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರವಾಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನದ ನಂತರ, ಭಾರತವು ಗಂಭೀರವಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ೧ ಮತ್ತು ೨ ಜುಲೈಗಳಂದು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 19% ನಷ್ಟು ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಉದಾರೀಕೃತ ವಿನಿಮಯ ದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಎಲ್ಇಆರ್‌ಎಮ್ಎಸ್) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಇಆರ್‌ಎಮ್ಎಸ್ ನ ಅಡಿ, ರಫ್ತುದಾರರು ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ಧರಿತ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ತಮ್ಮ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಕೆಯ ಶೇಕಡ 40 ರಷ್ಟನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಉಳಿದ 60% ನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಧರಿತ ವಿನಿಮಯ ದರದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ರೂಪಾಯಿಯು ಕೆಲವು ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>International Monetary Fund (1996), {{Google books|a0IuF5RmrbEC|1996 Annual Report on Exchange Arrangements & Exchange Restrictions}}, pages 224-226</ref> ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆ ಪರಿವರ್ತನೀಯತೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ, ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. 2000–2010 ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ರೂಪಾಯಿಯು ಅಮೇರಿಕದ ಡಾಲರ್ ಎದುರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ನಿಮ್ನ ಮಟ್ಟವಾದ 74.90 ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>[https://finance.yahoo.com/echarts?s=USDINR%3DX+Interactive#symbol=USDINR=X;range=2y USD INR] Currency Conversion Rates, Yahoo</ref> == ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:2014_Gini_Index_World_Map,_income_inequality_distribution_by_country_per_World_Bank.svg|thumb|280x280px|೨೦೧೪ರ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದತ್ತಾಂಶ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಜಿನಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ.<ref name="wdi.worldbank.org">Table 2.9 of [http://wdi.worldbank.org/table/2.9 World Development Indicators: Distribution of income or consumption] The World Bank</ref>]] ಭಾರತದ ತಲಾವಾರು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯವು ೨೦೦೨ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು. 2002–03 ರಲ್ಲಿ {{INR}}19,040 ನಷ್ಟಿದ್ದ ಇದು 2010–11 ರಲ್ಲಿ {{INR}}53,331 ಕ್ಕೆ ಏರಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟಾಯಿತು. ಈ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 13.7% ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು, ಮತ್ತು 2010–11 ನಲ್ಲಿ 15.6% ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-02/india-business/31537296_1_affordability-rental-income-home-price|title=Homes become more affordable in last 10 years|date=2 May 2012|newspaper=The Times of India|access-date=2020-04-18|archive-date=2013-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510183020/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-02/india-business/31537296_1_affordability-rental-income-home-price|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ತಲಾವಾರು ಆದಾಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 2010–11 ರಲ್ಲಿ 5.6% ನಷ್ಟು ನಿಧಾನಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ 6.4% ಇತ್ತು. ಈ ಬಳಕೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಆಧಾರದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTPOVERTY/0,,menuPK:336998~pagePK:149018~piPK:149093~theSitePK:336992,00.html|title=Poverty reduction and equity (2010)|date=July 2012|publisher=World Bank|accessdate=11 July 2012|archive-date=20 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720225227/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTPOVERTY/0,,menuPK:336998~pagePK:149018~piPK:149093~theSitePK:336992,00.html|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2011 ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವು ಮನೆಗೆ ತಲಾ $6,671 ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>[http://www.euromonitor.com/medialibrary/PDF/Book_WCIEP0.pdf Table 3.4, World Consumer Income and Expenditure Patterns – Annual Household Income] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160705030928/http://www.euromonitor.com/medialibrary/PDF/Book_WCIEP0.pdf |date=2016-07-05 }} Euro Monitor International (2013)</ref> ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ದತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಸುಮಾರು ೩೩೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ೨೪೭ ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 50% ಕುಟುಂಬಗಳು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಅಜ್ಜ ಅಜ್ಜಿಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 4.8 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref name="hhc">{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=80811|title=Final Figures of Houselisting & Housing Census, 2011 Released|date=13 March 2012|publisher=Census 2011, Government of India}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-25/india/31236370_1_household-family-size-census|title=Median household size drops below 4 in cities|date=25 March 2012|publisher=Time of India|access-date=2020-05-11|archive-date=2012-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906214655/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-25/india/31236370_1_household-family-size-census|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸುಮಾರು $1.7 ಟ್ರಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/country/india|title=Country Report&nbsp;– India (2010)|year=2011|publisher=The World Bank}}</ref> ಸುಮಾರು 67% ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಡಿಗೆಗಾಗಿ ಉರುವಲು, ಬೆಳೆ ಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಬೆರಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; 53% ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಅಥವಾ ಚರಂಡಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; 83% ಕುಟುಂಬಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ೫೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; 67% ಕುಟುಂಬಗಳು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ; 63% ಕುಟುಂಬಗಳು ಲ್ಯಾಂಡ್‍ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; 43% ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಂದು ಟಿ.ವಿ.ಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; 26% ಕುಟುಂಬಗಳು ದ್ವಿಚಕ್ರ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಗಾಲಿಗಳ ಮೋಟಾರು ವಾಹನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಬಳಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ೨೦೦೧ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="hhc" /> ಅಧಿಕ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವರದಿ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-01/india/28285817_1_households-middle-class-slowdown|title=India has more rich people than poor now|last=Sinha|first=Prabhakar|date=1 August 2010|newspaper=The Times of India|accessdate=15 November 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130612045150/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-01/india/28285817_1_households-middle-class-slowdown|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Countries_by_GNI_(nominal,_Atlas_method)_per_capita_in_2016.png|thumb|280x280px|ಅಟ್ಲಸ್ ವಿಧಾನದ (೨೦೧೬) ಪ್ರಕಾರ ನಾಮಮಾತ್ರದ ತಲಾವಾರು ಜಿಎನ್‍ಐ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ದೇಶಗಳು<ref name="wdi.worldbank.org" />]] ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ $3,165 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ $8,230 ಶತಕೋಟಿಗೆ (೧೬೦% ನಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ) ಹೆಚ್ಚಿತು. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ $8.23 ಟ್ರಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ $8.148 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿ ೧% ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಆರನೇ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತದ 20,730 ಬಹು ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿಗಳು (ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೭ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು)<ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Money/0k6mJNHvCEZLvXSo7vg5TK/India-6th-wealthiest-country-in-the-world-with-total-wealth.html|title=India 6th wealthiest country with total wealth of $8,230 billion|date=30 January 2018|website=livemint.com/|accessdate=18 February 2018}}</ref> ಮತ್ತು 118 ಶತಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ (ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು). 327,100 ಉನ್ನತ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಎಚ್ಎನ್‍ಡಬ್ಲ್ಯುಐ) ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಚ್ಎನ್‍ಡಬ್ಲ್ಯುಐಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ $941 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಂಬಯಿ ಭಾರತದ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ೧೨ನೇ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಶತಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಒಂಭತ್ತನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Global Wealth Migration Review2">{{Cite web|url=https://e.issuu.com/embed.html?u=newworldwealth&d=gwmr_2019|title=Global Wealth Migration Review|last=|first=|date=April 2019|website=issuu.com|publisher=New World Wealth|access-date=2019-06-12}}</ref> ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂದಿನ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ದೆಹಲಿ ($450 ಶತಕೋಟಿ), ಬೆಂಗಳೂರು ($320 ಶತಕೋಟಿ), ಹೈದರಾಬಾದ್ ($310 ಶತಕೋಟಿ), ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ($290 ಶತಕೋಟಿ), ಚೆನ್ನೈ ($150 ಶತಕೋಟಿ) ಮತ್ತು ಗುರ್‌ಗಾಂವ್ ($110 ಶತಕೋಟಿ).<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/finance/mumbai-richest-indian-city-with-total-wealth-of-820-bn/articleshow/57354354.cms|title='Mumbai richest Indian city with total wealth of $820 bn' – The Economic Times|website=The Economic Times|accessdate=26 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/business-news/mumbai-richest-indian-city-with-total-wealth-of-820-billion-report/story-G8SKgU3jmO3TaE6Skin1QJ.html|title=Mumbai richest Indian city with total wealth of $820 billion: Report|date=26 February 2017|website=Hindustan Times|accessdate=26 February 2017}}</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ೫,೦೦೦ ಎಚ್ಎನ್‍ಡಬ್ಲ್ಯುಐಗಳು (ಅಥವಾ ದೇಶದ ಸುಮಾರು ೨% ಎಚ್ಎನ್‍ಡಬ್ಲ್ಯುಐಗಳು) ವಲಸೆ ಹೋದರು ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ವಲಸೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ'' ವರದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ವಲಸೆ ಹೋದ ಅಗ್ರ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ಇದ್ದವು.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.in/why-indias-millionaires-are-leaving-india/articleshow/69321959.cms|title=India's millionaires are fleeing from homeland -- and these are the countries where they are headed|website=Business Insider|access-date=2019-06-12|archive-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826225006/https://www.businessinsider.in/why-indias-millionaires-are-leaving-india/articleshow/69321959.cms|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಸಂಪತ್ತು ೧೮೦% ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ೨೦೨೮ರ ವೇಳೆಗೆ $22,814 ಶತಕೋಟಿ ತಲುಪುವುದು ಎಂದೂ ಈ ವರದಿ ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref name="Global Wealth Migration Review2" /> === ಬಡತನ === [[ಚಿತ್ರ:2012_Poverty_distribution_map_in_India_by_its_states_and_union_territories.svg|left|thumb|೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪನೆ ಪ್ರಕಾರದ ಭಾರತದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣದ ನಕ್ಷೆ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಮೇ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಬಡತನ ಗಣನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ 179.6 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 17.5% ನಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಾರತ, ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಕಡುಬಡವರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು 20.6% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="sdcnk">Note: 24.6% rate is based on '''2005 PPP''' at $1.25 per day, International dollar basis, {{cite book|url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/20384/9781464803611.pdf|title=A measured approach to ending poverty and boosting shared prosperity|last1=The World Bank|date=2015|publisher=World Bank Group|isbn=978-1-4648-0361-1|page=50}}</ref> 2005–2006ರ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ,<ref>[http://www.unicef.org/india/nutrition.html Nutrition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220054556/http://www.unicef.org/india/nutrition.html |date=2014-12-20 }}, Fast Facts, UNICEF (2009)</ref> ಭಾರತವು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನ್ಯೂನ ಪೋಷಿತ ೫ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ೬೧ ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೯೦ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತವು ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯವರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ೪೫ ಪ್ರತಿಶತ ಇಳಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಎಂದು ೨೦೧೧ರ ಒಂದು ಯೂನಿಸೆಫ಼್ ವರದಿ ಹೇಳಿತು. ಈಗ ಭಾರತವು ಈ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ೧೮೮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೪೬ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.unicef.org/infobycountry/india_statistics.html|title=India Statistics|year=2011|publisher=UNICEF, United Nations|access-date=2020-04-18|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225050318/https://www.unicef.org/infobycountry/india_statistics.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಬಡತನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅನುಕ್ರಮದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆತಿದೆ.<ref name="survey">{{cite web|url=http://indiabudget.nic.in/es2004-05/esmain.htm|title=Economic Survey 2004–2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20071216142417/http://indiabudget.nic.in/es2004-05/esmain.htm|archive-date=16 December 2007|accessdate=15 July 2006|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗೆ ೧೦೦ ದಿನಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ಕೂಲಿಯ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಖಾತರಿಗೊಳಿಸುವ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು (ಮನರೇಗಾ) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Panagariya 2008 146">{{Harvnb|Panagariya|2008|p=146}}</ref> ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಹಣದ ಮೂಲವಾಗಿ ಕೊರತೆ ಹಣಕಾಸು ಪೂರೈಕೆ, ಯೋಜನೆಯಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅನುದ್ದೇಶಿತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ವಿವಾದದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="wsj1">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704081604576143671902043578|title=India's Boom Bypasses Rural Poor|author1=Tom Wright|date=29 April 2011|newspaper=The Wall Street Journal|author2=Harsh Gupta}}</ref><ref name="econ1">{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21536642|title=Indian rural welfare&nbsp;– Digging holes|date=5 November 2011|work=The Economist}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/04473296-5865-11e1-9f28-00144feabdc0.html#axzz1qAG58tUf|title=Rural India enjoys consumption boom|author1=James Fontanella-Khan|date=29 February 2012|work=The Financial Times|author2=James Lamont}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ನೆರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Sarkar & Kumar (2011), [http://purl.umn.edu/119395 Impact of MGNREGA on Reducing Rural Poverty and Improving Socio-economic Status of Rural Poor: A Study in Burdwan District of West Bengal], Agricultural Economics Research Review, Vol 24</ref><ref>Swain & Ray (2013), Social welfare through guaranteed wage employment: experience of National Rural Employment Guarantee Scheme in an Indian state, Journal of International and Comparative Social Policy, 29(1), 79-90</ref> ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸುಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಚಾಲಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಬಡವರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>Aggarwal & Kumar (November 2012), [http://sswa.unescap.org/pdf/sswa_development_paper_1206_nov2012.pdf Structural change, industrialization and poverty reduction: the case of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127021556/http://sswa.unescap.org/pdf/SSWA_Development_Paper_1206_Nov2012.pdf |date=2013-11-27 }}, in United Nation's UNIDO workshop "The Untold Story: Structural Change for Poverty Reduction–The Case of the BRICS", Vienna, 16–17 August (pp 1-68)</ref><ref>Kotwal, Ramaswami & Wadhwa (2011), Economic liberalization and Indian economic growth: What's the evidence?, Journal of Economic Literature, Vol. 49, No. 4, 1152–1199</ref> ೨೦೦೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೬ರ ನಡುವೆ ಭಾರತವು ೨೭೧ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎತ್ತಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳು, ಅಡುಗೆ ಇಂಧನ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗದ ಕಡಿತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/india-lifted-271-million-people-out-of-poverty-in-10-years-un/article28397694.ece|title=India lifted 271 million people out of poverty in 10 years: UN|newspaper=The Hindu}}</ref> ೨೦೧೯ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವಿನ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು (೧೧೭ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ) ೧೦೨ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 'ಗಂಭೀರ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಉದ್ಯೋಗ == ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳು 2009–10 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸುಮಾರು ೫೨.೧% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಶತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇವೆಗಳ ಭಾಗವು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಮತ್ತು 2012–13 ರಲ್ಲಿ 20.3% ರಷ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು.<ref name="jobless">{{cite web|url=http://labourbureau.nic.in/EUS_2012_13_Vol_1.pdf|title=Report on Employment & Unemployment Survey (2012–13)|date=January 2014|publisher=Bureau of Labour Statistics, Indian Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801190115/http://labourbureau.nic.in/EUS_2012_13_Vol_1.pdf|archive-date=1 August 2014|accessdate=25 July 2014|url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಲ್ಲಿ, 7% ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗ ಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=423–424}}</ref> ಸುಮಾರು 51.2% ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="jobless" /> 2005–06ರ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಂಬಳಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಂತರವಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಬ್ಬರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಬಳವಿರುವ ಕೆಲಸವು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಉದ್ಯೋಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>Desai, Sonalde, Amaresh Dubey, B.L. Joshi, Mitali Sen, Abusaleh Shariff and Reeve Vanneman (201) [http://ihds.umd.edu/IHDS_files/04HDinIndia.pdf India Human Development in India: Challenges for a Society in Transition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208092634/http://ihds.umd.edu/IHDS_files/04HDinIndia.pdf|date=8 February 2016}}, Oxford University Press, page 40-44</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ (ಮರೆಮಾಚಲ್ಪಟ್ಟ) ನಿರುದ್ಯೋಗದ ವಿಶೇಷ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಇವೆರಡೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಬಡ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಜನರು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇವೆರಡರ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಗುರಿಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು, ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ತಗ್ಗಿದ ಪಾತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಂಘಟಿತ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಇಳಿತವು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.{{sfn|Economic Survey|2010|pp=275–277}}<ref name="Datt-11">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=434–436}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಕಾರವೂ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಇವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=431}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4103554.stm|title=Why India needs labour law reform|author=Kaushik Basu|date=27 June 2005|accessdate=16 December 2010|publisher=BBC|author-link=Kaushik Basu}}</ref> ೧೧ನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯೂ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಪರವಾನಗಿಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಅನುಮತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|p=434}}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಾವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಡೆತಡೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಲಾಭಗಳು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವಲಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತವೆ.<ref>{{Harvnb|Drèze|Sen|1996|p=39}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಿಂದ, ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಉಚಿತ ಶಾಲಾ ಊಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ, ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ಕೋಶಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="chilab">{{cite web|url=http://www.indianembassy.org/policy/Child_Labor/childlabor.htm#intro|title=Child Labour and India&nbsp;– Embassy of India|publisher=Embassy of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023064701/http://www.indianembassy.org/policy/Child_Labor/childlabor.htm|archivedate=23 October 2007|accessdate=13 March 2009|url-status=dead|df=}}</ref><ref>{{Harvnb|Drèze|Sen|1996|pp=130–131}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಮೇಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕೆಲವು ವಿವಿಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಕ್ಕಳು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿವೆ ಎಂದು ಲೇಖಕಿ ಸೋನಾಲ್ಡೆ ದೇಸಾಯಿ ಹೇಳಿದರು. ೧೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕರು ಈಗ ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 10–14 ವಯೋವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ೨% ಮಕ್ಕಳು ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅನ್ಯ ೯% ಮಕ್ಕಳು ಬಿತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಕೊಯ್ಲಿನಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Desai, Sonalde, Amaresh Dubey, B.L. Joshi, Mitali Sen, Abusaleh Shariff and Reeve Vanneman (201) [http://ihds.umd.edu/IHDS_files/04HDinIndia.pdf India Human Development in India: Challenges for a Society in Transition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208092634/http://ihds.umd.edu/IHDS_files/04HDinIndia.pdf|date=8 February 2016}}, Oxford University Press, page 131</ref> ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಅಂದಾಜು ೧೬ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು<ref>{{cite news|url=http://m.timesofindia.com/nri/other-news/India-has-largest-diaspora-population-in-world-UN-report-says/articleshow/50572695.cms|title=India has largest diaspora population in world|work=Times of India}}</ref>). ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ರವಾನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ವಿದೇಶವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರ ಉದ್ಯೋಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಉದ್ಯಮವು ೨ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಲಸಿಗ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ದುಬೈ ಮತ್ತು ಅಬು ಧಾಬಿಯಂತಹ ನಗರಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ಭರಾಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ೨ ದಶಲಕ್ಷ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>Leone Lakhani, [http://edition.cnn.com/2014/05/15/business/dubai-indians-expats-elections/ Dubai's expat Indians: The world's most productive foreign workers] CNN (19 May 2014)</ref> 2009–10ರಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ರವಾನಿಸಿದ ಹಣವು ೫೫.೫ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಎಫ಼್‍ಡಿಐನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು ೧% ನಷ್ಟಿದ್ದು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110110/main1.htm|title=NRIs don't invest as much as they remit, says Montek|last=Banerjee|first=Ajay|date=9 January 2011|work=The Tribune|location=India|accessdate=13 January 2011}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == === ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Corruption_Perception_index_2018.svg|thumb|300x300px|ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ, 2018]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2993646 India: Potential for a Parliamentary Budget Office]. Social Science Research Network (SSRN). Accessed 18 July 2017.</ref> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್‍ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಟಿಐ) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಂಚ ನೀಡಿದ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನೇರವಾದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="2005-TI-study" /> ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ೪೦ ಪ್ರತಿಶತವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.transparencyindia.org/resource/survey_study/India%20Corruptino%20Study%202008.pdf|title=India Corruption Study&nbsp;– 2008|year=2008|publisher=Transparency International|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619212155/http://www.transparencyindia.org/resource/survey_study/India%20Corruptino%20Study%202008.pdf|archive-date=19 June 2012|access-date=15 July 2012|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ೧೮೩ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೯೫ನೇ ಸ್ಥಾನಪಡೆಯಿತು.<ref name="transparency1">{{cite web|url=http://cpi.transparency.org/cpi2011/interactive2/|title=Corruption Perceptions Index 2011|publisher=Transparency International|accessdate=9 July 2012|archive-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120045916/http://cpi.transparency.org/cpi2011/interactive2/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಇಳಿದು ಅದರ ಸ್ಥಾನ ೭೯ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|title=Corruption Perceptions Index 2016|last1=e.V.|first1=Transparency International|website=www.transparency.org|accessdate=18 February 2018|archive-date=25 ಜನವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125040730/http://www.transparency.org/news/feature/corruption_perceptions_index_2016|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, [[ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿ]], ಆಡಳಿತಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರಾಜ್‍ಗಳು ಸಂಸ್ಥೀಕರಣಗೊಂಡ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಷತೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Drèze|Sen|1996|p=180}}</ref> [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]]ದ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂಜೂರಾತಿ ಅಗತ್ಯಗಳು, ಕಡ್ಡಾಯದ ವ್ಯಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಸರಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ, ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರಗಳಿರುವ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ, ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕೊರತೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದವು.<ref name="kpmg2011">{{cite web|url=http://www.kpmg.com/IN/en/IssuesAndInsights/ThoughtLeadership/KPMG_Bribery_Survey_Report_new.pdf|title=Survey on Bribery and Corruption&nbsp;– Impact on Economy and Business Environment|year=2011|publisher=KPMG}}</ref><ref name="WFR2011">{{cite web|url=http://www.worldfinancialreview.com/?p=1575|title=Corruption in India|author=Debroy and Bhandari|year=2011|publisher=The World Finance Review}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/18332796|title=Corruption in India&nbsp;– A rotten state|date=10 March 2011|newspaper=The Economist}}</ref> ಸೇವೆಗಳ ಗಣಕೀಕರಣ, ವಿವಿಧ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ನಿಗಾ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರ [[ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ]]ಗಳು (ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಾಗರಿಕರು ಕೇಳಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದಂಡನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು) ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಕ್ಲೇಶನಿವಾರಣೆಗೆ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿವೆ.<ref name="2005-TI-study2">{{cite web|url=http://www.cmsindia.org/cms/events/corruption.pdf|title=India Corruption Study 2005|author=Transparency International India|publisher=Centre for Media Studies|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070415110720/http://www.cmsindia.org/cms/events/corruption.pdf|archivedate=15 April 2007|accessdate=14 March 2008}}</ref> ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಖರ್ಚುಗಳು ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಹಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆಂದು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಲನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="bajuraj">{{cite news|url=http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=10804248|title=India's civil service: Battling the babu raj|date=6 March 2008|work=The Economist|accessdate=8 January 2011}}</ref> ಭಾರತದ ಗೈರುಹಾಜರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಇವೆ; ೨೫% ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ೪೦% ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://econ.ucsd.edu/~kamurali/teachers%20and%20medical%20worker%20incentives%20in%20india.pdf|title=Teachers and Medical Worker Incentives in India|last=Muralidharan|first=Karthik|publisher=University of California|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326211644/http://econ.ucsd.edu/~kamurali/teachers%20and%20medical%20worker%20incentives%20in%20india.pdf|archivedate=26 March 2009|accessdate=21 June 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4051353.stm|title=Combating India's truant teachers|last=Basu|first=Kaushik|date=29 November 2004|accessdate=9 January 2011|publisher=BBC}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಯೋಗ್ಯತಾಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ.<ref name="Nature">{{cite journal|last=Jayaraman|first=K.S.|url=http://www.nature.com/news/2009/091109/full/462152a.html|title=Report row ousts top Indian scientist|volume=462|issue=7270|pages=152|journal=Nature|date=9 November 2009|accessdate=19 June 2012|pmid=19907467|doi=10.1038/462152a|doi-access=free}}</ref> ಭಾರತವು ಭೂಗತ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ $1,456 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದು ಭಾರತವು ಕಾಳಧನದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೬ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಆಪಾದಿಸಿತು. ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲದ ೧೩ ಪಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/134580/laundering-black-money.html|title=Laundering black money|author=Kuldip Nayar|author-link=Kuldip Nayar|date=4 February 2011|work=Deccan Herald|location=India|accessdate=6 February 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/2010/08/13/stories/2010081350370900.htm|title=Black, bold and bountiful|author=V. Venkateswara Rao|date=13 August 2010|newspaper=The Hindu Business Line|accessdate=6 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918110326/http://www.thehindubusinessline.in/2010/08/13/stories/2010081350370900.htm|archive-date=18 September 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಘವು ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮೋದಿ ೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರಮವು ಕಾಳಧನವನ್ನು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ವಾಪಸು ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನೋಟ್‍ಗಳ ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು (ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-09-13/india/28092452_1_james-nason-swiss-bankers-association-sba-s-head|title=No 'black money' statistics exist: Swiss banks|date=13 September 2009|newspaper=The Times of India|access-date=2020-07-08|archive-date=2011-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110912101749/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-09-13/india/28092452_1_james-nason-swiss-bankers-association-sba-s-head|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.swissinfo.ch/eng/politics/foreign_affairs/Banking_secrecy_spices_up_Indian_elections.html?cid=7396340|title=Banking secrecy spices up Indian elections|date=14 May 2009|publisher=SWISSINFO&nbsp;– A member of Swiss Broadcasting Corporation|access-date=8 ಜುಲೈ 2020|archive-date=26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130926182809/http://www.swissinfo.ch/eng/politics/foreign_affairs/Banking_secrecy_spices_up_Indian_elections.html?cid=7396340|url-status=dead}}</ref> === ಶಿಕ್ಷಣ === [[ಚಿತ್ರ:University_of_Calcutta_cropped.JPG|left|thumb|220x220px|೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಬಹುವಿಭಾಗೀಯ ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು.]] ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಾಜರಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ ೭೫ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref name="wbie">{{cite web|url=http://go.worldbank.org/OSFVRGA240|title=Education in India|publisher=World Bank|accessdate=13 January 2011}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ೫೨.೨% ಇದ್ದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೭೪.೦೪% ಗೆ ಏರಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ೨೦೦೨ರ ಎಂಭತ್ತಾರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Economic Survey|2010|pp=280–281}} ಆದರೆ, ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref name="elephant">{{cite news|url=http://www.economist.com/specialreports/displayStory.cfm?story_id=12749735|title=A special report on India: An elephant, not a tiger|date=11 December 2008|work=The Economist|accessdate=17 January 2011}}</ref> ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಪ್ರದೇಶ, ಲಿಂಗ, ನಗರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಬದಲಾದಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Harvnb|Drèze|Sen|1996|pp=114–115}}</ref><ref>[http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf Ranking of states and union territories by lireacy rate: 2011] Census of India, Ministry of Home Affairs, Government of India (2013)</ref> === ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು === ಬಡತನ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ, ಭಾರತದ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Datt-13">{{Harvnb|Datt|Sundharam|2009|pp=474–475}}</ref> ಆರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ&nbsp;– ಅಸ್ಸಾಂ, ಛತ್ತೀಸ್‍ಗಢ್, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ&nbsp;– ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ನೆಲೆಸಿದೆ.<ref name="wbstrategy">{{cite web|url=http://www.ukibc.com/ukindia2/files/India60.pdf|title=Country Strategy for India (CAS) 2009–2012|publisher=World Bank|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114195859/http://www.ukibc.com/ukindia2/files/India60.pdf|archivedate=14 January 2009|accessdate=21 June 2009|url-status=dead|df=dmy}}</ref> ಆದಾಯ, ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಆಯುರ್ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Harvnb|Drèze|Sen|1996|pp=45–46}}</ref> ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉದಾರೀಕರಣ ಪೂರ್ವ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಹಂಚುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುವಂತಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಅದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿದವು.<ref>{{Harvnb|Panagariya|2008|pp=164–165}}</ref> ಸುವಿಕಸಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದಾರೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತೆರಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಬಹುದಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಂತಹ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ.<ref name="understanding-2">{{cite web|url=http://www2.cid.harvard.edu/cidwp/088.pdf|title=Understanding Regional Economic Growth in India|author1=Sachs, D. Jeffrey|author2=Bajpai, Nirupam|year=2002|work=Working paper 88|publisher=Harvard University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701042205/http://www2.cid.harvard.edu/cidwp/088.pdf|archivedate=1 July 2007|author3=Ramiah, Ananthi}}</ref><ref name="planning-2">{{cite web|url=http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/vision2025/regdsprty.doc|title=Regional disparities in india|author=Kurian, N.J.|publisher=Planning Commission of India|accessdate=6 August 2005|archive-date=1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051001170636/http://planningcommission.nic.in/reports/sereport/ser/vision2025/regdsprty.doc|url-status=dead}}</ref> ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (ಯುಎನ್‍ಡಿಪಿ) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಆದಾಯ ಜಿನಿ ಗುಣಾಂಕವು 33.9 ಆಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆಯು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಫ಼್ರಿಕಾಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="GINI index" /> ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿನ 48% ನಷ್ಟನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ವಲಸೆ ಅವಲೋಕನ ೨೦೧೯'' ವರದಿಯು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref name="Global Wealth Migration Review" /> ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಬಡವರ ಪರವೋ ಅಥವಾ ಬಡತನ ವಿರೋಧಿಯೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ.<ref name="darwb">Datt & Ravallion (2011), Has India's economic growth become more pro-poor in the wake of economic reforms?, The World Bank Economic Review, 25(2), pp 157-189</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಬಡವರ ಪರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="darwb" /><ref>Tripathi, Sabyasachi (December 2013), [http://mpra.ub.uni-muenchen.de/52336/1/MPRA_paper_52336.pdf Has urban economic growth in Post-Reform India been pro-poor between 1993–94 and 2009-10?] Indian Council for Research on International Economic Relations, MPRA Paper No. 52336, Ludwig Maximilians Universität München</ref> == ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Bombay_Stock_Exchange_3.jpg|thumb|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ [[ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ]]ಯು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಷೇರುಪೇಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Rawal2015">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xLsoCAAAQBAJ&pg=PA12|title=Indian Stock Market and Investors Strategy|author=Dr.Priya Rawal|date=16 April 2015|publisher=Dr.Priya Rawal|isbn=978-1-5053-5668-7|pages=12–}}</ref>]] ಜುಲೈ ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ ಮತ್ತು ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]] ಷೇರುಪೇಟೆಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾಪತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ೨೨ ಇತರ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿವೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಷೇರುಪೇಟೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ೧೦ ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿತು, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದವುಗಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/fa07a946-e1a1-11e3-b7c4-00144feabdc0.html#axzz38le1HY8o|title='Modi Mania' propels India's stock market into world's top 10|date=22 May 2014|work=The Financial Times}}</ref> ವಿಶ್ವ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಕಾರ, ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೫ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳಾದ ಬಿಎಸ್ಇ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪೇಟೆಗಳು (ಎನ್ಎಸ್ಇ) $1.71 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು $1.68 ಟ್ರಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="bseindia.com">{{cite web|url=http://www.bseindia.com/|title=BSE Ltd. (Bombay Stock Exchange) – Live Stock Market Updates for S&P BSE SENSEX, Stock Quotes & Corporate Information|website=www.BSEIndia.com|access-date=2 November 2017|archive-date=28 ಜನವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128034956/http://www.bseindia.com/|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.world-exchanges.org/statistics/monthly-reports WFE] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140817220823/http://www.world-exchanges.org/statistics/monthly-reports|date=17 August 2014}}</ref> ಎನ್‍ವೈಎಸ್ಇ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸ್‍ಡ್ಯಾಕ್‍ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರ್ಪಣೆಯ (ಐಪಿಒ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ $300 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮತ್ತು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ $1.4 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ತಗ್ಗಿದ ಐಪಿಒ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ನಿಧಾನವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮ್ಮತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಯಂಗ್ ಹೇಳಿತು.<ref name="eygipo">[http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/EY_-_Global_IPO_Trends_Q4_2013/$FILE/EY-Global-IPO-Trends-Q4-2013.pdf EY Global IPO Trends Global IPO Trends Q4 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924040938/http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/EY_-_Global_IPO_Trends_Q4_2013/$FILE/EY-Global-IPO-Trends-Q4-2013.pdf |date=2015-09-24 }} Ernst & Young (2014)</ref> ೨೦೧೩ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಭಾರತದ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐಪಿಒವನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಈ ಭದ್ರತಾಪತ್ರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಎಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದು: ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ, ದೇಶೀಯವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/markets/listing-abroad-sans-domestic-ipo-set-to-be-a-reality-soon-113122000712_1.html|title=Listing abroad sans domestic IPO set to be a reality soon|date=28 July 2013|work=Business Standard}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೊದಲೇ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿದೇಶಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಮಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ದ್ರವತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="eygipo" /> ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]] ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *[https://www.prajavani.net/stories/national/pm-modi-unmade-india-yashwant-596442.html ‘ಇಂಡಿಯಾ ಅನ್‌ಮೇಡ್‌: ಹೌ ದಿ ಮೋದಿ ಗೌರ‍್ನಮೆಂಟ್‌ ಬ್ರೋಕ್‌ ದಿ ಎಕಾನಮಿ’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಾಟೆ;;-ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮುರಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ: ಮಾಜಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅರ್ಥಮಂತ್ರಿ ಯಶವಂತ್ ಸಿನ್ಹಾ ಆರೋಪ;ಪಿಟಿಐ;: 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018; ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಆರ್ಥ ವವ್ಯಸ್ಥೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮುರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಯಶವಂತ್ ಸಿನ್ಹಾ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.’ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದ ಸಿನ್ಹಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.] *೨೦೧೯ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ:<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/economic-breakdown-663557.html ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿ, ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ದುಡಿಮೆಯ ಮಾರ್ಗ ತೋರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ ರಾಕ್ಷಸ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮಣಿಸಿರಿ;ಪ್ರಸನ್ನ;d: 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019]</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] lsmpuwijrvhww8tnzhkldm30y1l5znx ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು 10 15346 1373731 1206373 2026-05-19T06:48:06Z VASANTH S.N. 728 1373731 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="clear:right; float:right; width:23%; text-align:center; font-size:85%;" |- <!--lighter orange backgrounds to ease eye-strain--> |style="background:#FFC569; padding-bottom:0.3em;"| <span style="font-size:150%;">'''[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು]]'''</span> |- |style="padding:0.75em 0 1em;"| [[Image:Aum.svg|80px|Aum]] |- | <div style="background:#FFC569;">'''[[ವೇದ|ವೇದಗಳು]]'''</div> [[ಋಗ್ವೇದ]] · [[ಯಜುರ್ವೇದ]] · [[ಸಾಮವೇದ]] · [[ಅಥರ್ವವೇದ]]<br/> |- | <div style="background:#FFC569;">'''[[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]]'''</div> [[ಐತರೇಯೋಪನಿಷತ್|ಐತರೇಯ]] · [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] · [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶಾವಾಸ್ಯ]] · [[ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್|ತೈತ್ತಿರೀಯ]] · [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]] · [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]] · [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ]] · [[ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಮಾಂಡೂಕ್ಯ]] · [[ಕಠೋಪನಿಷತ್|ಕಠ]] · [[ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್|ಪ್ರಶ್ನ]] · [[ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರೋಪನಿಷತ್|ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ]] · [[ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು|ಕೌಷೀತಕೀ]] |- | <div style="background:#FFC569;">'''[[ಪುರಾಣ|ಪುರಾಣಗಳು]]'''</div> [[ಗರುಡ ಪುರಾಣ|ಗರುಡ]] · [[ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣ|ಅಗ್ನಿ]] . [[ನಾರದ ಪುರಾಣ|ನಾರದ]] . [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ|ಪದ್ಮ]] . [[ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ|ಸ್ಕಾಂದ]] . [[ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ|ಭವಿಷ್ಯ]] . [[ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮ]] . [[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ|ಭಾಗವತ]] . [[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ]] . [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ|ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ]] . [[ವಾಯು ಪುರಾಣ|ವಾಯು]] . [[ಲಿಂಗ ಪುರಾಣ|ಲಿಂಗ]] . [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ|ವಿಷ್ಣು ]] . [[ವಾಮನ ಪುರಾಣ|ವಾಮನ]] . [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣ|ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ]] . [[ವರಾಹ ಪುರಾಣ|ವರಾಹ]] . [[ಕೂರ್ಮ ಪುರಾಣ|ಕೂರ್ಮ]] . [[ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ|ಮತ್ಸ್ಯ ]] |- | <div style="background:#FFC569;">'''[[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸಗಳು]]'''</div> [[ಮಹಾಭಾರತ]] · [[ರಾಮಾಯಣ]] |- | <div style="background:#FFC569;">'''[[ಇತರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು]]'''</div> [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]] · [[ಆಗಮ]]· [[ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನ]]· [[ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ]] · [[ವೀರಶೈವ ಪುರಾಣ]] · [[ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ]] . [[ಬಸವರಾಜ ವಿಜಯಂ]] <hr/>{{Tnavbar|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು}} |} mip0zi1x1meuiffjuvztnn32ql3harg ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ 0 16381 1373711 1372162 2026-05-18T23:16:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373711 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಎಂ.ಎಸ್. ಧೋನಿ | image = MS Dhoni (Prabhav '23 - RiGI 2023).jpg | caption = ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ಧೋನಿ | birth_date = {{Birth date and age|1981|7|7|df=y}} | birth_place = [[ರಾಂಚಿ]], [[ಬಿಹಾರ]] (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]]), ಭಾರತ | height = ೫ ಅಡಿ ೯ ಇಂಚು<ref>{{cite web|url=https://www.sportskeeda.com/player/ms-dhoni|title=MS Dhoni, profile|access-date=೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨|archive-date=೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨|publisher=Sportskeeda|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226135105/https://www.sportskeeda.com/player/ms-dhoni|url-status=live}}</ref> | spouse = {{marriage|ಸಾಕ್ಷಿ ಧೋನಿ|೨೦೧೦}} | nickname = ಮಾಹಿ, ತಲ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕೂಲ್<ref>{{cite news|url=https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/ms-dhoni-birthday-what-are-nicknames-mahendra-singh-dhoni/akv29zc5wpgtxtmpvq5wunip|title=MS Dhoni birthday: What are some of the nicknames of Mahendra Singh Dhoni?|date=೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೩|publisher=Sporting News|access-date=೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩|archive-date=೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218105231/https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/ms-dhoni-birthday-what-are-nicknames-mahendra-singh-dhoni/akv29zc5wpgtxtmpvq5wunip|url-status=live}}</ref> | allegiance = {{flag|ಭಾರತ}} | branch = {{army|ಭಾರತ}} | serviceyears = ೨೦೧೧–ಪ್ರಸ್ತುತ | rank = [[File:Lieutenant Colonel of the Indian Army.svg|23px]] [[ಲೇಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್]] ([[Indian_Army_ranks_and_insignia#Prominent_citizens_as_brand_ambassadors|ಗೌರವಾನ್ವಿತ]]) | unit = {{flagicon image|Territorial Army (Flag).svg}} [[ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಸೇನೆ (ಭಾರತ)|ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಸೇನೆ]] <br /> [[File:Parachute Regiment Insignia (India).svg|30px]] [[ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್ ಪಡತ್ರೂಪ್]] | awards = {{plainlist| *[[File:Padma Bhushan Ribbon.svg|30px]] [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] (೨೦೧೮) *[[File:Padma Shri Ribbon.svg|30px]] [[ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ]] (೨೦೦೯) *[[ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ کھیل ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೨೦೦೮) }} | module = {{Infobox cricketer | embed = yes |fullname = ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ |batting = ಬಲಹಸ್ತ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ |bowling = ಬಲಹಸ್ತ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗ |role = [[ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್-ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]] |international = ಹೌದು |internationalspan = ೨೦೦೪–೨೦೧೯ |country = ಭಾರತ |testdebutdate = ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ |testdebutyear = ೨೦೦೫ |testdebutagainst = ಶ್ರೀಲಂಕಾ |testcap = ೨೫೧ |lasttestdate = ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ |lasttestyear = ೨೦೧೪ |lasttestagainst = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ |odidebutdate = ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ |odidebutyear = ೨೦೦೪ |odidebutagainst = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ |odicap = ೧೫೮ |lastodidate = ೯ ಜುಲೈ |lastodiyear = ೨೦೧೯ |lastodiagainst = ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ |odishirt = ೭ |T20Idebutdate = ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ |T20Idebutyear = ೨೦೦೬ |T20Idebutagainst = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ |T20Icap = ೨ |lastT20Iagainst = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ |lastT20Idate = ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ |lastT20Iyear = ೨೦೧೯ |T20Ishirt = ೭ |club1 = [[ಬಿಹಾರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಿಹಾರ]] |year1 = ೧೯೯೯–೨೦೦೪ |club2 = [[ಝಾರಖಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಝಾರಖಂಡ್]] |year2 = ೨೦೦೪–೨೦೧೭ |club3 = [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] |year3 = ೨೦೦೮–೨೦೧೫, ೨೦೧೮–ಪ್ರಸ್ತುತ |clubnumber3 = ೭ |club4 = [[ರೈಸಿಂಗ್ ಪುಣೆ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ಸ್]] |year4 = ೨೦೧೬–೨೦೧೭ |clubnumber4 = ೭ |columns = ೪ |column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್]] |matches1 = ೯೦ |runs1 = ೪,೮೭೬ |bat avg1 = ೩೮.೦೯ |100s/50s1 = ೬/೩೩ |top score1 = ೨೨೪ |deliveries1 = ೯೬ |wickets1 = ೦ |bowl avg1 = – |fivefor1 = – |tenfor1 = – |best bowling1 = – |catches/stumpings1 = ೨೫೬/೩೮ |column2 = [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಒಡಿಐ]] |matches2 = ೩೫೦ |runs2 = ೧೦,೭೭೩ |bat avg2 = ೫೦.೫೭ |100s/50s2 = ೧೦/೭೩ |top score2 = ೧೮೩* |deliveries2 = ೩೬ |wickets2 = ೧ |bowl avg2 = ೩೧.೦೦ |fivefor2 = ೦ |tenfor2 = ೦ |best bowling2 = ೧/೧೪ |catches/stumpings2 = ೩೨೧/೧೨೩ |column3 = ಟಿ೨೦ |matches3 = ೯೮ |runs3 = ೧,೬೧೭ |bat avg3 = ೩೭.೬೦ |100s/50s3 = ೦/೨ |top score3 = ೫೬ |deliveries3 = – |wickets3 = – |bowl avg3 = – |fivefor3 = – |tenfor3 = – |best bowling3 = – |catches/stumpings3 = ೫೭/೩೪ |column4 = [[ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಎಫ್‌ಸಿ]] |matches4 = ೧೩೧ |runs4 = ೭,೦೩೮ |bat avg4 = ೩೬.೮೪ |100s/50s4 = ೯/೪೭ |top score4 = ೨೨೪* |deliveries4 = ೧೨೬ |wickets4 = ೦ |bowl avg4 = – |fivefor4 = – |tenfor4 = – |best bowling4 = – |catches/stumpings4 = ೩೬೪/೫೭ |source = http://www.cricinfo.com/india/content/player/28081.html ESPNcricinfo |date = ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ |year = ೨೦೨೫ | medaltemplates = {{MedalSport|ಪುರುಷರ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]}} {{MedalCountry|{{cr|IND}}}} {{MedalCompetition|[[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್]]}} {{Medal|Winner|[[೨೦೧೧ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೧೧ ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]|}} {{MedalCompetition|[[ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್]]}} {{Medal|W|[[೨೦೦೭ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ೨೦|೨೦೦೭ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]|}} {{Medal|RU|[[೨೦೧೪ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟಿ೨೦|೨೦೧೪ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]|}} {{MedalCompetition|[[ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ]]}} {{Medal|W|[[೨೦೧೩ ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ|೨೦೧೩ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್]]|}} {{Medal|RU|[[೨೦೧೭ ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ|೨೦೧೭ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್]]|}} {{MedalCompetition|[[ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್]]}} {{Medal|W|[[೨೦೧೦ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್|೨೦೧೦ ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]|}} {{Medal|W|[[೨೦೧೬ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್|೨೦೧೬ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]|}} {{Medal|W|[[೨೦೧೮ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್|೨೦೧೮ ಯುಎಇ]]|}} {{Medal|RU|[[೨೦೦೮ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್|೨೦೦೮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]|}} }} }} ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿಯವರನ್ನು '''ಎಮ್ ಎಸ್ ಧೋನಿ''' ಎಂದೂ ಸಂಕ್ಷ್ತಿಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. {{audio|Mahendra Singh Dhoni.ogg|pronunciation}} ಜನನ [[ಬಿಹಾರ]]ದ [[ರಾಂಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ ೭ ಜುಲೈ ೧೯೮೧ರಂದು (ಈಗಿನ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]]) ಇವರು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮಾಜಿ [[ನಾಯಕ]]ರು<ref>https://www.google.co.in/search?q=ex+captain+of+indian+cricket+team&oq=ex+Captain+of+Indi&aqs=chrome.2.69i57j0l3.13514j0j7&client=ms-android-lenovo&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ನಂತರ ಧೋನಿಯವರು ಭಾರತದ ಏಕದಿನ (ODI) ತಂಡದ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಂತೆ ಗುರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು [[2007 ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20]], ೨೦೦೭-೦೮ರ CB ಸರಣಿ ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು 2-0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ [[ಬಾರ್ಡರ್‌-ಗವಾಸ್ಕರ್‌ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ಅವರು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‍ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಉಭಯ ODI ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಧೋನಿಯು ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಷದ ICC ODI ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಆಟಗಾರ), [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ]], 2009ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಗೌರವ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧೋನಿಯವರು, ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರ ICC ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದ (ODI) ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ವಿಸ್ಡನ್‌]]ರ ಮೊದಲ ಡ್ರೀಮ್‌ ಟೆಸ್ಟ್ XI ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಧೋನಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [[ಫೋರ್ಬ್ಸ]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ೧೦ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dhoni world's top-earner">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/08/27/cricket-ganguly-flintoffl-business-sports-cricket-players_slide_2.html| title=Dhoni Forbes’ top earning cricketer}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Dhoni with his wife.jpg|thumb|ಧೋನಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ]] ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ [[ಬಿಹಾರ]]ದ [[ರಾಂಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]]) ಪಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದೇವಕಿ ದೇವಿ ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.<ref>{{citeweb|url=http://content-usa.cricinfo.com/india/content/player/28081.html|title='Players and Officials|MS Dhoni'}}</ref> ಪೂರ್ವಿಕರು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]]ದ [[ಅಲ್ಮೊರಾ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಲಾಮ್‌ಗಢ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಲ್ವಾಲಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ಧೋನಿಯ ತಂದೆ ಪಾನಸಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡದಿಂದ]] ರಾಂಚಿಗೆ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿನ [[ಮೆಕಾನ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಧೋನಿಯ ಸಹೋದರಿ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನರೇಂದ್ರ ಅವರ ಪುಟ್ಟ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು. ಧೋನಿ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟ ಜಾನ್ ಅಬ್ರಾಹಂರವರ ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ನೀಳ ಕೇಶಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕಿದರು.<ref name="dhonipersonal">{{cite web | url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060429/saturday/main1.htm | title=Ranchi rocker | date=[[2006-04-29]] | publisher=[[The Tribune]] | accessdate=2007-05-12 | archive-date=2021-04-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210410141511/https://www.tribuneindia.com/2006/20060429/saturday/main1.htm | url-status=dead }}</ref> ಧೋನಿ, ಸುಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ [[ರಜನೀಕಾಂತ್‌]], [[ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌]]ರ ಅಭಿಮಾನಿ., ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]], [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟ [[ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್‌]] ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಕೂಡಾ ಧೋನಿ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.<ref>{{cite web| url=http://content-www.cricinfo.com/columns/content/story/245748.html| title=SAD, senility and nudes| date=[[2006-04-30]]| publisher=[[Cricinfo]]| accessdate=2007-05-12| archive-date=2008-06-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20080622153911/http://content-www.cricinfo.com/columns/content/story/245748.html| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/08/05/stories/2006080501430400.htm | title=Besides mane matters... | date=[[2005-08-05]] | publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | accessdate=2007-05-19 | archive-date=2008-02-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080226124846/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2006/08/05/stories/2006080501430400.htm | url-status=dead }}</ref> ಜಾರ್ಖಂಡನ ರಾಂಚಿಯ [[ಶ್ಯಾಮ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ DAV ಜವಾಹರ ವಿದ್ಯಾಮಂದಿರ]]ದಲ್ಲಿ (ಈಗ ಈ ಶಾಲೆಯು JVM, ಶ್ಯಾಮ್ಲಿ, ರಾಂಚಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಧೋನಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]]ನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಡಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಧೋನಿಯು ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ [[ಗೋಲ್‌ಕೀಪರ್‌]] ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರರು ಧೋನಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅರಿತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಪರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಧೋನಿಯು ಆವರೆಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡದಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಕೌಶಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ಕಮಾಂಡೊ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನ ( ೧೯೯೫ - ೧೯೯೮) ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಧೋನಿ ಹೆಗಲಿಗೆ ಬಂತು. ಕ್ಲಬ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ‌ ೧೬ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ೧೯೯೭/೯೮ರ ವಿನೂ ಮಂಕಡ್ ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಧೋನಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref name="dhonipersonal" /> ಧೋನಿ ತನ್ನ 10<sup>ನೇ</sup> [[ತರಗತಿ]]ಯ ನಂತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web| url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/208617.html| title='The cameras used to pass by, now they stop for me'| date=[[2005-05-04]]| publisher=[[Cricinfo]]| accessdate=2007-05-12| archive-date=2007-11-17| archive-url=https://web.archive.org/web/20071117203926/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/208617.html| url-status=dead}}</ref> ==ಆಟದ ಶೈಲಿ== ಧೋನಿ ಒಬ್ಬ ಬಲಗೈ [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌]]. [[ಪಾರ್ಥಿವ್ ಪಟೇಲ್‌]], [[ಅಜೇಯ್ ರಾತ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ದಿನೇಶ್ ಕಾರ್ತಿಕ್‌]]ರಂತೆ ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಭಾರತ ಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ಹಲವು ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧೋನಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನನ್ನು 'ಮಾಹಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ೧೯೯೮/೯೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಸಂತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬಿಹಾರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ]]ದ ಪರ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನ್ಯಾ]] ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ-Aವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ. ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ-A ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ [[ಗೌತಮ್ ಗಂಭೀರ್‌]]ಜೊತೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಹಲವು ಶತಕಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ್ದನು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದನು.{{Citation needed|date=October 2008}} [[File:Stumping edited.jpg|thumb|2008ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ರನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ ಮಾಡಿದ್ದು.|link=Special:FilePath/Stumping_edited.jpg]] ಬ್ಯಾಟ್ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಬಲವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ ಫೂಟ್ ಮೂಲಕ ಧೋನಿ ಶೈಲಿಯ ಬ್ಯ್ಯಾಟಿಂಗ್ ನೋಡುಗರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಲವಾದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚತುರತೆ ಮತ್ತು ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನು ಹೊಡೆದ ಚೆಂಡು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಭಸದಿಂದ ಓಡುವುದು ವಿಶೇಷ. ಈ ತೆರನಾದ ಆರಂಭ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೆಂಡಿನ ವೇಗವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಪಿಚ್ ಮೇಲಿನ ಅಚಲತೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟಿನ ಅಂಚಿಗೆ ನಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಹೀಗಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವುದು ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೪೮ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಧೋನಿ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ ೧೮೩* ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ದಾಖಲೆ ಮುರಿದ ಅವರು ODI ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮಿತ ಒವರ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧೋನಿಯ ಯಶಸ್ಸು, ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿತು. ೨೦೦೫/೦೬ ಕೊನೆಯವರೆಗಿನ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಧೋನಿಯು [[ICC ODI ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="dhonipersonal" /> ಭಾರತ ತಂಡವು [[ICC ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಟ್ರೋಫಿ]], [[DLF ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] ಹಾಗು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯ ಆಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. 2007ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಮತ್ತೆ ಲಯ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, [[2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೆ ತಂಡವು ಸರಣಿಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದದ್ದು, ಧೋನಿಯ ಅಸಮರ್ಪಕ ಆಟಗಾರಿಕೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಎರಡೂ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಧೋನಿ [[ಸೊನ್ನೆ]] ರನ್ನಿಗೆ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದನು. ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನ ನಂತರ ಧೋನಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ವಿರುದ್ಧ ODI ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸರಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಧೋನಿಯನ್ನು ODI ತಂಡದ ಉಪ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="DhoniVC">{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/tss/tss3020/stories/20070519011900400.htm|title=The poster boy comes of age|publisher=[[The Sportstar]]|date=[[2007-05-19]]|accessdate=2008-05-23|archive-date=2010-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100826055939/http://www.hinduonnet.com/tss/tss3020/stories/20070519011900400.htm|url-status=dead}}</ref> ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಿ ಧೋನಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪಕ್ವ ಆಟಗಾರನಾಗಿ, ಅಗತ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜವಬ್ದಾರಿಯುತ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DhoniVC" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲದೆ ಧೋನಿ ಎರಡು ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇದು ಬ್ಯಾಟ್ ಬೀಸುವ ಶೈಲಿಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಾಗಿನಿಂದ ಧೋನಿ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌, ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ಸು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ನೀಳ ಕೇಶದ ಶೈಲಿ ಧೋನಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Dhonibrands">{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/rsavind/content/story/297784.html| title=Brand Sehwag, Harbhajan and Munaf out for England tour| publisher=[[Cricinfo]] | date=[[2007-06-12]] | accessdate=2007-06-19}}</ref><ref name="Dhoni2005">{{cite web | url=http://www.blonnet.com/2005/11/03/stories/2005110302000800.htm | title=It's Diwali for Dhoni as brands queue up for him | publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | date=[[2005-11-03]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-09-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092819/http://www.blonnet.com/2005/11/03/stories/2005110302000800.htm | url-status=dead }}</ref> ==ದೇಶಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ===ಕಿರಿಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌=== ಧೋನಿಯು ೧೯೯೮ - ೯೯ ಬಿಹಾರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ U-೧೯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಮತ್ತು ೫ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (7 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌) ೧೭೬ ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಆರು ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡವು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಲಷ್ಟೆ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಂಡವು ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಸುತ್ತನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಧೋನಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ವಲಯದ U-19 ತಂಡ (CK ನಾಯುಡು ಟ್ರೋಫಿ) ಮತ್ತು ಭಾರತ ತಂಡದ ಉಳಿದವರು (MA ಚಿದಂಬರಂ ಟ್ರೋಫಿ ಮತ್ತು ವಿನೂ ಮಂಕದ್‌ ಟ್ರೋಫಿ) ತಂಡಕ್ಕಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[ಬಿಹಾರ]] U-೧೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡವು ೧೯೯೯-೨೦೦೦ [[ಕೂಚ್‌ ಬೆಹಾರ್‌ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಗಳಿಸಿದ ೮೪ ರನ್‌ಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ, ಬಿಹಾರ ತಂಡವು ಒಟ್ಟು 357 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್‌]]ನ ೩೫೮ ರನ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಪಂಜಾಬ್‌ U-19]] ತಂಡವು 839 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಿಹಾರ ತಂಡದ ಪರಿಶ್ರಮ ಕಳೆಗುಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/U19/CB/KNOCK-OUTS/BIHAR-U19_PNJB-U19_CB-FINAL_16-19DEC1999.html|title=Scorecard: Cooch Behar Trophy Final 1999/2000 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013204911/http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/U19/CB/KNOCK-OUTS/BIHAR-U19_PNJB-U19_CB-FINAL_16-19DEC1999.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯು ೪೮೮ ರನ್‌ಗಳು (9 ಪಂದ್ಯಗಳು, 12 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌), ೫ ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು, ೧೭ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೭ ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/U19/CB/STATS/IND_LOCAL_CB_AVS_BIHAR-U19.html|title=Statistics: Bihar Squad U-19 Cooch Behar Trophy Averages|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506110730/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/U19/CB/STATS/IND_LOCAL_CB_AVS_BIHAR-U19.html|url-status=dead}}</ref> MS ಧೋನಿಯು CK ನಾಯುಡು ಟ್ರೋಫಿಗೆ ಪೂರ್ವ ವಲಯದ U-೧೯ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು, ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೯೭ ರನ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ವಲಯವು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತು, ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ===ಬಿಹಾರ ತಂಡ=== ಧೋನಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ೧೯೯೯-೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಬಿಹಾರ]] ಪರವಾಗಿ ಆಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಧೋನಿ [[ಅಸ್ಸಾಮ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೮* ರನ್‌ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದ<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/RANJI/EAST/BIHAR_ASSAM_RJI-E_12-15JAN2000.html|title=Scorecard: Assam v/s Bihar 1999/2000 Ranji Trophy Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013204034/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1999-2000/IND_LOCAL/RANJI/EAST/BIHAR_ASSAM_RJI-E_12-15JAN2000.html|url-status=dead}}</ref> ಆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ‌ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ೫ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೨೮೩ ರನ್‌ ಬಾರಿಸಿದ್ದ. ೨೦೦೦/೦೧ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ]] ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆಯ ಶತಕವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಸೋಲಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಂಡವನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/IND_LOCAL/RANJI/EAST/BENG_BIHAR_RJI-E_03-06JAN2001.html|title=Scorecard:Bihar v/s Bengal Ranji Trophy 2000/01 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-18|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013204917/http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/IND_LOCAL/RANJI/EAST/BENG_BIHAR_RJI-E_03-06JAN2001.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಶತಕವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 2000/01<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/IND_LOCAL/RANJI/EAST/STATS/IND_LOCAL_RJI-E_AVS_BIHAR.html|title=Statistics: 2000/01 Bihar Squad Ranji Trophy Averages|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506103731/http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2000-01/IND_LOCAL/RANJI/EAST/STATS/IND_LOCAL_RJI-E_AVS_BIHAR.html|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ರನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಾವುದೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೧/೦೨ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ರಣಜಿ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದು ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/IND_LOCAL/RANJI/EAST/STATS/IND_LOCAL_RJI-E_AVS_BIHAR.html|title=Statistics: 2001/02 Bihar Squad Ranji Trophy Averages|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506103736/http://ind.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/2001-02/IND_LOCAL/RANJI/EAST/STATS/IND_LOCAL_RJI-E_AVS_BIHAR.html|url-status=dead}}</ref> 2002/03ರ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅರ್ಧಶತಕಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಯೋಧರ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಿನ ಹೊಡೆತದ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಟವಾಡಿ ತಂಡದ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರು. ೨೦೦೩/೦೪ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ರಣಜಿ ODI ಟ್ರೋಫಿಯ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಧೋನಿಯ ಶತಕದ (೧೨೮*) ದಾಖಲೆ. [[ಪೂರ್ವ ವಲಯ]] ತಂಡದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆ ವರ್ಷ ದಿಯೋಧರ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ತಂಡವು ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ಅದೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ 4 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 244 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ದಿಲೀಪ್ ಟ್ರೋಫಿಯ ಫೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿನಿಸುವಂತೆ ಧೋನಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ [[ದೀಪ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ]] ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/139724.html|title=Pitching it right, and some old familiar faces|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2004-03-04]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012214841/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/139724.html|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕ ಬಾರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2003-04/IND_LOCAL/DULEEP/SCORECARDS/EAST_NORTH_DULEEP_04-08MAR2004.html|title=Scorecard: Duleep Trophy Final 2003/2004 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013204420/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2003-04/IND_LOCAL/DULEEP/SCORECARDS/EAST_NORTH_DULEEP_04-08MAR2004.html|url-status=dead}}</ref> ===ಭಾರತ ಎ ತಂಡ=== ೨೦೦೩/೦೪ ರಲ್ಲಿ( ODI) ಏಕದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್ಯಾ]]ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಎ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/138530.html|title=Agarkar and Karthik dropped|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2004-07-07]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012214836/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/138530.html|url-status=dead}}</ref> [[ಹರಾರೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ XI ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ 7 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 4 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅತ್ಯತ್ತಮವಾದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್‌ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/IND-A_IN_ZIM/SCORECARDS/IND-A_ZIM-SEL-XI_29JUL-01AUG2004.html|title=Scorecard: Zimbabwe Select XI v India A 3rd Match Kenya Triangular Tournament 2004 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013204715/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/IND-A_IN_ZIM/SCORECARDS/IND-A_ZIM-SEL-XI_29JUL-01AUG2004.html|url-status=dead}}</ref> ಕಿನ್ಯಾ, ಭಾರತ 'ಎ' ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 'ಎ' ತಂಡಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ತನ್ನ ಅರ್ಧ-ಶತಕದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ 'ಎ'ಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 'ಎ' ವಿರುದ್ಧ 223 ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ನೆರವಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_13AUG2004.html|title=Scorecard:India A v Pakistan A 2004 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221092550/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_13AUG2004.html|url-status=dead}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 'ಎ' ಎದುರು 120<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_16AUG2004.html|title=Scorecard:India A v Pakistan A 6th Match Kenya Triangular Tournament 2004 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506103721/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_16AUG2004.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು 119*<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_19AUG2004.html|title=Scorecard:India A v Pakistan A 8th Match Kenya Triangular Tournament 2004 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20071028130449/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/KTT/SCORECARDS/IND-A_PAK-A_KTT_19AUG2004.html|url-status=dead}}</ref> ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಶತಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಧೋನಿ 7 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 362 ರನ್‌ಗಳನ್ನು (6 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, ಸರಾಸರಿ:72.40) ದಾಖಲಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಆಗಿನ [[ನಾಯಕ]] - ಸೌರವ ಗಂಗೂಲಿ<ref name="GangulyWK" /> ಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಭಾರತ 'ಎ' ತಂಡ ತರಬೇತುದಾರ [[ಸಂದೀಪ್ ಪಾಟೀಲ್‌]] ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ತಿಕ್‌ನನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.<ref name="SandeepWK">{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/143058.html|title=Sandeep-`I recommended Karthik to the selectors'|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2004-09-06]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012214846/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/143058.html|url-status=dead}}</ref> ===ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌=== ಎಮ್. ಎಸ್. ಧೋನಿ ೧.೫ ದಶಲಕ್ಷ(ಅಮೆರಿಕ ಡಾಲರ) USD ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [[ಚೆನ್ನೈ ಸುಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]ಯೊಂದಿಗೆ ಕರಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೊದಲ [[IPL]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಆಟಗಾರನಾದ. ನಂತರ ಸ್ಥಾನ [[ಅಂಡ್ರೊ ಸೈಮಂಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯ ಧೋನಿ [[Chennai super kings]] ತಂಡದ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಯಕ. ==ಓಡಿಐ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== [[File:Dhoni ODI Graph.jpg|250px|thumb|ಧೋನಿಯ ODI ವೃತ್ತಿಜೀವನ. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಯು ೧೦ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಯು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವು [[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವ ಪ್ರಮೇಯ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು.<ref name="GangulyWK">{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/135231.html|title=Ganguly - 'We can pick up the momentum'|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2004-08-16]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012214831/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/story/135231.html|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮಂಡಳಿಯು ಟೆಸ್ಟ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ U-19 ನಾಯಕ]]ರಾದ [[ಪಾರ್ಥಿವ್ ಪಟೇಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ದಿನೇಶ್ ಕಾರ್ತಿಕ್‌]]ರಂತಹ ಪ್ರತಿಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿರಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌/ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು.<ref name="GangulyWK" /> ಭಾರತ-ಎ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, 2004/05ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರವಾಸದ ODI ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.]].<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/135596.html|title=Kumble opts out of one-dayers against Bangladesh|publisher=[[Cricinfo]]|date=2004-12-02|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215249/http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/135596.html|url-status=dead}}</ref> ಧೋನಿ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ರನ್ ಔಟ್]] ದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಔಟ್ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದ ( ODI) ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಆರಂಭವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/IND_IN_BDESH/SCORECARDS/IND_BDESH_ODI1_23DEC2004.html|title=Scorecard:India v/s Bangladesh 1st ODI 2004/05 Season|publisher=[[Cricinfo]]|date=2004-12-23|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071219120333/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/IND_IN_BDESH/SCORECARDS/IND_BDESH_ODI1_23DEC2004.html|url-status=dead}}</ref> [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರನ್ ಗತಿಯಿದ್ದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ODI ಸರಣಿಗೆ ಧೋನಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/146511.html|title=Kumble and Laxman omitted from one-day squad|publisher=[[Cricinfo]]|date=2004-12-02|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215254/http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/146511.html|url-status=dead}}</ref> [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಸರಣಿ]]ಯ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಐದನೇ ಏಕ ದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 123 ಎಸೆತಗಳಿಗೆ 148 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಧೋನಿಯ ಈ ೧೪೮ ರನ್‌ಗಳ ಮೊತ್ತವು ಹಿಂದೆ ಭಾರತದ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://in.rediff.com/cricket/2005/apr/06dhoni.htm|title=Highest scores by wicketkeepers|publisher=[[Rediff]]|date=2005-04-06|accessdate=2007-05-12}}</ref>. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆಯಾಯಿತು. [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ODI ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌-ನವೆಂಬರ್‌ 2005)]] ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿಗೆ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಸಾವೈ ಮಾನ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ([[ಜೈಪುರ]]) ನಡೆದ ಮೂರನೇ ODI ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 3ನೇ ಕ್ರಮಾಂಕಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ [[ಕುಮಾರ ಸಂಗಾಕ್ಕಾರ]] ಶತಕದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ 299 ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತ ತಂಡವು ತೆಂಡುಲ್ಕರ್‌ ವಿಕೆಟ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು <ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/SCORECARDS/SL_IND_ODI3_31OCT2005.html|title=Scorecard:Sri Lanka v/s India 3rd ODI 2005/06 Season|publisher=[[Cricinfo]]|date=2005-10-31|accessdate=2007-05-12|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923055729/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/SCORECARDS/SL_IND_ODI3_31OCT2005.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ತನಕ ಯಾರೂ ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಧೋನಿಯ ಅಜೇಯ ಆಟ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ತಂಡದ ವಿಜಯ ಧೋನಿಯನ್ನು ಆಪತ್ಪಾಂಧವ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. 145 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 183 ರನ್ ಗಳಿಕೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಏಕದಿನ (ODI) ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು [[ದಾಖಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ<ref name="Dhoni183records">{{cite web | url=http://content-www.cricinfo.com/columns/content/story/223803.html | title=Dhoni's day in the sun | date=[[2005-11-02]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-10-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071012225315/http://content-www.cricinfo.com/columns/content/story/223803.html | url-status=dead }}</ref>. ಧೋನಿ ಒಟ್ಟು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ (346)<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/STATS/SL_IN_IND_OCT-DEC2005_ODI_AVS.html|title=Sri Lanka in India, 2005-06 One-Day Series Averages|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-12|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506105529/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/STATS/SL_IN_IND_OCT-DEC2005_ODI_AVS.html|url-status=dead}}</ref> ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸರಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ C-ವರ್ಗದಿಂದ B-ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿದ [[BCCI]] ಧೋನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/230654.html|title=Pathan elevated to top bracket, Zaheer demoted|publisher=[[Cricinfo]]|date=2005-12-24|accessdate=2007-05-12|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215259/http://content-ind.cricinfo.com/india/content/story/230654.html|url-status=dead}}</ref> [[File:MS Dhoni bowling.jpg|thumb|left|ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಧೋನಿ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಳ ಬೌಲಿಂಗ್.]] 2006ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಎದುರು ಧೋನಿಯ 68 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 50 ಒವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 328 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿತು. ತಂಡ ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಎಂಟು ಒವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 43 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೀರಾ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು [[ಡಕ್ವರ್ತ್‌-ಲೆವಿಸ್‌ ನಿಯಮ]]ದ ಅನುಸಾರ ಸೋತಿತು.<ref>{{cite web|url=http://usa.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/IND_IN_PAK/SCORECARDS/IND_PAK_ODI1_06FEB2006.html|title=Scorecard - India v/s Pakistan 1st ODI 2005/06 season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-13|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221065135/http://usa.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/IND_IN_PAK/SCORECARDS/IND_PAK_ODI1_06FEB2006.html|url-status=dead}}</ref> ಸರಣಿಯ ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡ ಸೋಲಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಧೋನಿ 46 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 13 ಬೌಂಡರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 72 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ 2-1 ಅಂತರದ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಲು ಕಾರಣರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://usa.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/IND_IN_PAK/SCORECARDS/IND_PAK_ODI3_13FEB2006.html|title=Scorecard - India v/s Pakistan 3rd ODI 2005/06 season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-13|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506103805/http://usa.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/IND_IN_PAK/SCORECARDS/IND_PAK_ODI3_13FEB2006.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/tss/tss2907/stories/20060218010200400.htm|title=Dhoni's blitz tears Pakistan asunder|publisher=[[The Sportstar]]|date=[[2006-02-18]]|accessdate=2007-05-19|archive-date=2010-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822172357/http://www.hinduonnet.com/tss/tss2907/stories/20060218010200400.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ 56 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 77 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 4-1 ಅಂತರದ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/engine/match/237571.html|title=Scorecard - India v/s Pakistan 5th ODI 2005/06 season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> ಸುಸ್ಥಿರ ODI ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ, 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 20ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮೆನ್‌ರ [[ICC ODI ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌]]ರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಧೋನಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/244910.html|title=Dhoni clinches top spot|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-04-20]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌]] ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ವಾರದೊಳಗೆ ಧೋನಿ ದಾಖಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/245696.html|title=Gilchrist replaces Dhoni at the top|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-04-29]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಯುನಿಟೆಕ್ ಕಪ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸರಣಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳು ರದ್ಧಾಗಿ,<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/unitechcup/content/story/256635.html|title=South Africa to fly home|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-08-16]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ [[2006-07ರ DLF ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ <ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/unitechcup/content/story/257035.html|title=India-Sri Lanka one-dayers canceled|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-08-20]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ದಿಯಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಘ್ನ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಧೋನಿ 43 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಈ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಎರಡನ್ನು ಸೋತು ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿಗೆ ಅನರ್ಹಗೊಂಡಿತು. [[2006 ICC ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಟ್ರೋಫಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಎದುರು ಅಭ್ಯಾಸದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸೋತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಧೋನಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ತಂಡದ ಎದುರು ಅರ್ಧಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ತಂಡದ ವಿರುಧ್ಧದ [[ODI ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಭಾರತ ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀರಸವಾಗಿತ್ತು. ಧೋನಿ 4 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 139 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಭಾರತ 4-0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೋತಿತು. WI ODI ಸರಣಿಯ ಆರಂಭ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧೋನಿ 16 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 25.93ರ ಸರಾಸರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅರ್ಧಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತ ತಂಡದ ಹಿರಿಯ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ [[ಸಯ್ಯದ್ ಕೀರ್ಮಾನಿ]]ಯವರ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ಧೋನಿ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಧೋನಿ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪಿಂಗ್<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/269628.html|title=Kirmani stumped by Dhoni's wicket-keeping technique|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-11-24]]|accessdate=2007-05-13}}</ref> ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ತಂಡಗಳ 3-1 ಅಂತರದ ಗೆಲುವು, ಭಾರತಕ್ಕೆ [[2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪೂರ್ವಸಿಧ್ಧತಾ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯ ರನ್ ಗಳ ಸರಾಸರಿ 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಎದುರು ಸೋತ ಭಾರತ ತಂಡವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಧೋನಿ ಈ ಎರಡೂ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೊನ್ನೆ]]ಗೆ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಇಡೀ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ರನ್ ಕೇವಲ 29 ಮಾತ್ರ. [[2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಎದುರು ಸೋತ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ [[JMM]]<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031905830100.htm | title=Ire over Team India's defeat | publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | date=[[2007-03-19]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-03-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070320204158/http://www.hindu.com/2007/03/19/stories/2007031905830100.htm | url-status=dead }}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೂತನ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ದಾಂದಲೆ, ದೊಂಬಿ ನಡೆಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಭಾರತ ತಂಡವು ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೆ ಸೋತು ಹೊರಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಧೋನಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಲಿಸರು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url=http://in.sports.yahoo.com/070319/43/6dh2e.html | title=Dhoni family's security worries Jharkhand MLAs | publisher=[[Yahoo]] | date=[[2007-03-19]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-09-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070906162931/http://in.sports.yahoo.com/070319/43/6dh2e.html | url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಎದುರು ಧೋನಿ 91* ರನ್‌ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ, ತಂಡವು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರನಗಳ ಮೊತ್ತದ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ಪ್ರಯಾಸಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ಧೋನಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸರಣಿಯ ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯವು ಕೈಬಿಟ್ಟರೂ ನಂತರ ಧೋನಿಗೆ ಸರಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಧೋನಿ ಆಫ್ರೋ-ಏಷಿಯಾ ಕಪ್‌ನ 3ನೇ ODIದಲ್ಲಿ 97 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 139 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, 3 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 87.00 ಸರಾಸರಿಯೊಂದಿಗೆ 174 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ 7-ಪಂದ್ಯಗಳ ODI ಸರಣಿಗೆ ಧೋನಿಯನ್ನು ಉಪನಾಯಕನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="DhoniVC" /> ಧೋನಿಯು 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ 'ಬಿ' ವರ್ಗದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಎ' ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಭಾರತ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ತಂಡದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಧೋನಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ODI ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 5 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯಾದ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/australia/content/current/story/298279.html|title=Indian board revises list of contracted players|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2007-06-17]]|accessdate=2007-06-19}}</ref> ಧೋನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ದದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಂಡ ಗೆದ್ದಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಧೋನಿ, [[ಕಪಿಲ್‌ ದೇವ್‌]] ನಂತರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕ. 2009ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಧೋನಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಕೆಟ್‌ ಮತ್ತು ODI ವಿಕೆಟ್‌ನ್ನು ಪಡೆದರು. [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]]ನ ಬೌಲರ್ [[ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡೌಲಿವ್‌]] ಎಸೆತಕ್ಕೆ ಔಟ್ ಆದರು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಡುವೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ODIನಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಕೇವಲ 107 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 124 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ್ದು, ಮೂರನೇ ODI ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುವರಾಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ 95 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 71 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ತಾಯ್ನೆಲದಲ್ಲಿ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ವಿಜಯ ದಾಖಲಿಸಿತು. ==ಟೆಸ್ಟ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== [[File:Dhoni Test Graph.jpg|250px|thumb|ಧೋನಿಯ ಟೆಸ್ಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಯು 10 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಯು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.]] 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ದಿನೇಶ್ ಕಾರ್ತಿಕ್‌]] ಬದಲು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಂಡದ ಎದುರಿನ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಧೋನಿಯನ್ನು ಭಾರತ ತಂಡದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/indvsl/content/story/226933.html|title=Ganguly included in Test squad|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2005-11-23]]|accessdate=2007-05-18|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215415/http://content-ind.cricinfo.com/indvsl/content/story/226933.html|url-status=dead}}</ref> ಮಳೆಗೆ ಆಹುತಿಯಾದ ಧೋನಿಯ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 30 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದನು. ಧೋನಿ ಕ್ರೀಸ್‌ಗೆ ಬರುವಾಗ ತಂಡವು 109/5ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ವಿಕೆಟ್ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಧೋನಿ ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಔಟ್ ಆಗುವವರೆಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಡಿದ್ದ.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/indvsl/content/story/228619.html|title=Jayawardene and Vaas star in draw|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2005-12-06]]|accessdate=2007-05-18|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215420/http://content-ind.cricinfo.com/indvsl/content/story/228619.html|url-status=dead}}</ref> ಧೋನಿ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದನು. ಅವನ ತೀವ್ರಗತಿಯ ರನ್ ಗಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ (51 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ-ಶತಕ) ಭಾರತಕ್ಕೆ 436 ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು 247ಕ್ಕೆ ಆಲ್‌ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/SCORECARDS/SL_IND_T2_10-14DEC2005.html|title=Scorecard:India v/s Sri Lanka 2nd Test 2005/06 Season|publisher=[[Cricinfo]]|accessdate=2007-05-18|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221092556/http://ind.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005-06/SL_IN_IND/SCORECARDS/SL_IND_T2_10-14DEC2005.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರ ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಂಡದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರವಾಸದ ಫೈಸಲಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ಫಾಲ್-ಆನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ 107 ರನ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ಧೋನಿ [[ಇರ್ಫಾನ್‌ ಫಠಾಣ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಂತಹ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಆಟ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಧೋನಿ ಆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 34 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೇವಲ 93 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕವನ್ನು ಬಾರಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಪ್ಪಟ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/290806.html|title=Match Report - Pakistan v India, 2005-06 Second Test|publisher=[[Wisden Almanack]]|accessdate=2007-05-18}}</ref> [[File:MS Dhoni fielding.jpg|thumb|left|ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಧೋನಿ.ಜ್]] ]] ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಶತಕದ ನಂತರ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಸ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತೋರಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೆದುರು ಸೋತಿತ್ತು, ಇನ್ನೆರಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎದುರಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 1-0 ಅಂತರದ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. [[ವಾಂಖೆಡೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ 400 ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 279 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ತಮ್ಮ 64 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಪರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಧೋನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ತಂಡದ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರು ಹಲವು ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರೋ ಫ್ಲಿಂಟಾಫ್‌]]ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ ಅವಕಾಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಔಟ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಪರಿತಪಿಸಿದರು(14).<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/indveng/content/current/story/241557.html|title=Epidemic of dropped catches|publisher=[[Cricinfo]]|date=[[2006-03-21]]|accessdate=2007-05-18|archive-date=2007-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704163618/http://content-ind.cricinfo.com/indveng/content/current/story/241557.html|url-status=dead}}</ref> [[ಹರ್‌ಭಜನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]]ರವರ ಎಸೆತದಲ್ಲಿದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಿಂಟಾಫ್‌ನ ಕ್ಯಾಚ್‌ನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಧೋನಿ ವಿಫಲರಾದರು. ನಂತರ ಫ್ಲಿಂಟಾಫ್ 36 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈವರೆಗೆ ಬೆನ್ನಟ್ಟದ 313 ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಒಡ್ಡುವಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಹಾಯವಾಡಿದರು. ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ 100 ರನ್‌ಗಳಿಗೆ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಕೇವಲ 5 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಹೊಡೆತದ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. 2006ರ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]ನ [[ಅಂಟಿಗುವಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ವೇಗದ ಗತಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿ ಆಡಿ 69 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಫಲರಾದರು. ಸರಣಿ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 6 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 99 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ತನ್ನ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪಿಂಗ್‌ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಣಿಯ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ 13 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 4 [[ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಧೋನಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸರಣಿಯ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಎರಡೂ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 34 ಮತ್ತು 47 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭಾರತವನ್ನು 2-1 ಅಂತರದ ಸರಣಿ ಸೋಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜಯ, ಸರಣಿ ವಿಜಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ (ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು). ಧೋನಿಯು ಕೈ ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗ ಎದುರಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://content-ind.cricinfo.com/rsavind/content/story/274667.html|title=Both teams in selection quandary|publisher=[[Cricinfo]]|date=2007-01-01|accessdate=2007-05-18|archive-date=2007-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20070125230227/http://content-ind.cricinfo.com/rsavind/content/story/274667.html|url-status=dead}}</ref> [[2006ರ ಭಾರತದ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅಂಟಿಗೊವಾ]]ದ [[St ಜಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂಟಿಗೊವಾ ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ [[ದೇವ್ ಮಹಮದ್]] ಎಸೆದ ಚೆಂಡಗೆ ಧೋನಿ ಫ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಿಡ್‌ ವಿಕೆಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಡೇರನ್ ಗಂಗಾ]] ಗೆ ಕ್ಯಾಚ್ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಧೋನಿ ಔಟಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಯಕ ದ್ರಾವಿಡ್‌ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಡಿಕ್ಲೇರ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರು ಹೊರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೂ ಸಹ ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿರುವುದರಿಂದ ಧೋನಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಔಟ್ ಪ್ರಕರಣದ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಗೊಂದಲಮಯವಾದಾಗ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಕರ ವಾಪಸಾತಿ ಕಂಡು ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌ ತಂಡದ ನಾಯಕ [[ಬ್ರೈನ್ ಲಾರಾ]] ಕ್ಯಾಚ್‌ ಹಿಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕನ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ‌ಧೋನಿಗೆ ಹೊರನಡೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೆಯೇ 15 ನಿಮಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಾಗ, ಲಾರಾ ತೀರ್ಪುಗಾರರಿಗೆ ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಪೈರ್[[ಅಸಾದ್‌ ರೌಫ್‌]] ಬಳಿಯಿದ್ದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ, ಧೋನಿ ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು. ದ್ರಾವಿಡ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಡಿಕ್ಲೇರ್ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ತಡವಾಯಿತು. ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾರಾ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಡವಳಿಕೆಯು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಲಾರಾನನ್ನು ಪಂದ್ಯದ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಕರೆದು, ಅವನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://content-ind.cricinfo.com/wivind/content/story/249668.html | title='I think you should walk off', Lara told Dhoni | publisher=[[Cricinfo]] | date=[[2006-06-11]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-10-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215725/http://content-ind.cricinfo.com/wivind/content/story/249668.html | url-status=dead }}</ref> ==ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನ ವೈಖರಿ== ===ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ(ODI)) ಕ್ರಿಕೆಟ್‌=== {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:right" width="70%" |- | colspan="10" align="center"| '''ಎದುರಾಳಿಗಳ ಎದುರು ODI ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದಾಖಲೆಗಳು''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''ಎದುರಾಳಿ''' !'''ಪಂದ್ಯಗಳು''' !'''ರನ್‌ಗಳು''' !'''ಸರಾಸರಿ''' !'''ಉನ್ನತ ಸ್ಕೋರ್‌''' !'''100ಗಳು''' !'''50ಗಳು''' !'''ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು''' !'''ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌''' |- | 1 | style="text-align:left"|ಆಫ್ರಿಕಾ XI<ref name="team">ಧೋನಿ ಏಷ್ಯಾ XI ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದು</ref> | 3 | 174 | 87.00 | 139* | 1 | 0 | 3 | 3 |- | 2 | style="text-align:left"|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | 16 | 405 | 36.81 | 124 | 1 | 3 | 23 | 7 |- | 3 | style="text-align:left"|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | 8 | 146 | 36.50 | 91* | 0 | 1 | 9 | 6 |- | 4 | style="text-align:left"|ಬರ್ಮುಡಾ | 1 | 29 | 29.00 | 29 | 0 | 0 | 1 | 0 |- | 5 | style="text-align:left"|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ | 18 | 501 | 33.40 | 96 | 0 | 3 | 19 | 7 |- | 6 | style="text-align:left"|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ | 1 | 109 | - | 109* | 1 | 0 | 1 | 3 |- | 7 | style="text-align:left"|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ | 9 | 269 | 67.25 | 84* | 0 | 2 | 7 | 2 |- | 8 | style="text-align:left"|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | 22 | 917 | 57.31 | 148 | 1 | 7 | 19 | 6 |- | 9 | style="text-align:left"|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ | 1 | - | - | - | - | - | 2 | - |- | 10 | style="text-align:left"|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | 10 | 196 | 24.50 | 55 | 0 | 1 | 7 | 1 |- | 11 | style="text-align:left"|ಶ್ರೀಲಂಕಾ | 34 | 1298 | 61.80 | 183* | 1 | 11 | 36 | 7 |- | 12 | style="text-align:left"|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ | 17 | 499 | 49.90 | 95 | 0 | 3 | 13 | 4 |- | 13 | style="text-align:left"|ಯಾಕ್‌ | 2 | 123 | 123.00 | 67* | 0 | 2 | 0 | 1 |- | colspan="2" align="center"| '''ಒಟ್ಟು''' | '''142''' | '''4666''' | '''50.17''' | '''183*''' | '''5''' | '''33''' | '''141''' | '''47''' |} '''ODI ಶತಕಗಳು''' : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- | colspan="7" align="center"| '''ODI ಶತಕಗಳು''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''ರನ್‌ಗಳು''' !'''ಪಂದ್ಯ''' !'''ವಿರುದ್ಧ''' !'''ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ''' !'''ನಗರ/ದೇಶ''' !'''ವರ್ಷ''' |- | 1 | style="text-align:right"|148 | style="text-align:right"|5 | ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | [[ACA-VDCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಭಾರತ]] | 2005 |- | 2 | style="text-align:right"|183* | style="text-align:right"|22 | ಶ್ರೀಲಂಕಾ | [[ಸಾವೈ ಮಾನ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | [[ಜೈಪುರ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಭಾರತ]] | 2005 |- | 3 | style="text-align:right"|139* | style="text-align:right"|74 | ಆಫ್ರಿಕಾ XI<ref name="team" /> | [[MA ಚಿದಂಬರಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | 2007 |- | 4 | style="text-align:right"|109* | style="text-align:right"|109* | ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | [[ಕರಾಚಿ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | 2008 |- | 5 | style="text-align:right"|124 | style="text-align:right"|143 | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | [[VCA ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಜಂತಾ]] | [[ನಾಗ್ಪುರ]], [[ಭಾರತ]] | 2009 |- |} ===ODI ದಾಖಲೆಗಳು=== *೨೦೦೫ರ ಆಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ರಂದು [[ಜೈಪುರ]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸಾವೈ ಮಾನ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಎದುರು ಕೇವಲ ೧೪೫ ಎಸೆತಕ್ಕೆ ಧೋನಿ ೧೮೩* ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.<ref name="Dhoni183records" /> ** ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ೧೮೩* ರನ್, ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ ಆಗಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಲಾರಾ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆ: 153). ** ಆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದ ೧೦ ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳು ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ ([[ಸನತ್ ಜಯಸೂರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಶಾಹಿದ್ ಅಫ್ರಿದಿ]]ರಿಂದ 11 ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ) ** ಧೋನಿ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿ [[ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌]] ಮಾಡಿದ 172 ರನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು ** [[ಸಯೀದ್ ಅನ್ವರ್‌]]ನ ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ (120 - 15x4; 10x6) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಮಾಡಿದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ ದಾಖಲೆಯೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಎದುರು ಹರ್ಶೆಲ್ ಗಿಬ್ಸ್‌ (ಬೌಂಡರಿಗಳಲ್ಲಿ 126 ರನ್‌ಗಳು - 21x4; 7x6) ಮಾಡಿದ 175 ರನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಹ ದಾಟಿದ್ದು ಸಾಧನೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ** ODI ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಎದುರು [[1999 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಂಗೂಲಿ ಮಾಡಿದ ೧೮೩* ರನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿತು. * ಐವತ್ತ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ರಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://content-ind.cricinfo.com/records/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?class=2;id=6;type=team |title=Highest averages: India - One-Day Internationals |accessdate=2007-05-11 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ಗಳ ಸಾಧನೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಧೋನಿಯ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. *೨೦೦೭ರ ಜೂನ್‌ನ ಆಫ್ರೋ-ಏಷಿಯನ್‌ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ XI ಎದುರು ‌ಧೋನಿ(139*) ಮತ್ತು [[ಮಹಾಲೆ ಜಯವರ್ದನೆ]](107)<ref name="team" /> ಆರನೇ ವಿಕೆಟ್ ಜೊತೆಯಾಟದಲ್ಲಿ 218 ರನ್‌ಗಳ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/PARTNERSHIPS/ODI_PARTNERSHIP_RECORDS.html| title=ODIs - Partnership Records|accessdate=2007-06-11}}</ref> ** ಧೋನಿ ಅಜೇಯ 139 ರನ್ ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಶಾನ್‌ ಪೋಲಾಕ್‌]]ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ರನ್ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2007/jun/10dhoni.htm| title=Two world records for Dhoni|date=[[2007-06-10]]|accessdate=2007-06-11}}</ref> ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ,[[2007 ಆಫ್ರೋ-ಏಷಿಯನ್‌ ಕಪ್‌]] ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ 130 ರನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯು ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸರಣಿಯ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯ ಶತಕ ದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ** ಧೋನಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಆಗಿ ಒಂದು [[ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುದ್ದರಿಗಳನ್ನು ಕೆಡುವಿದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2007ರ ಸಪ್ಪೆಂಬರ್‌ 2ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ದ 6 ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದು (5 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಹ [[ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌]]) ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ** [[೨೦೦೮]]ರ [[ನವೆಂಬರ್‌]] 14ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌]]ನ [[ಮಾಧವ್‌ರಾವ್‌ ಸಿಂಧಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಜಹೀರ್ ಖಾನ್‌]]ಬೌಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ [[ಇಯಾನ್ ಬೆಲ್‌]]ರ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದು,, [[ಭಾರತ]]ದ ಪರ [[ನಯನ್ ಮೊಂಗಿಯಾ]]ರ 154 ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಧೋನಿ [[ODIಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುದ್ದರಿ ಉರುಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ XI ವಿರುದ್ಧ 3 [[ODI]]ಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[೨೦೦೮]]ರ [[ಆಗಸ್ಟ್]] 24ರಂದು [[ಕೊಲಂಬೊ]]ದ [[R. ಪ್ರೇಮ್‌ದಾಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮುನಾಫ್ ಪಟೇಲ್‌]]ಬೌಲಿಂಗನಲ್ಲಿ TM ದಿಲ್ಶಾನ್‌ರ ಕ್ಯಾಚ್‌ ಕೂಡ ಅವರು 155ನೇ ಔಟ್‌{//ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. * ಕೊಲಂಬೊದ R. ಪ್ರೇಮ್‌ದಾಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ23 ರನ್‌ ಗಳಿಸಿ, ಧೋನಿ ODIಗಳಲ್ಲಿ 4,000 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಈಗಾಗಲೇ 165 ಔಟ್ (125 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು + 40 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು) ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ODIಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌, ಆಂಡಿ ಫ್ಲೋವರ್‌, ಅಲೆಕ್‌ ಸ್ಟೆವರ್ಟ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌ ಬೌಚರ್‌ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ಸಂಗಾಕ್ಕಾರ. ನಂತರದ 4,000 ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 100 ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಆರನೇ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಧೋನಿ. ಇದು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಧೋನಿ ಈ ಸಾಧನೆಗೈದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ (27 ವರ್ಷ ಮತ್ತು 208 ದಿನಗಳು). ===ಸರಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- !ಕ್ರ ಸಂ !ಸರಣಿ (ಎದುರಾಳಿಗಳು) !ಭಾಗ !ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | style="text-align:right"| | [[ಭಾರತ]] ODI ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | 2005/06 | 346 ರನ್‌ಗಳು (7 ಪಂದ್ಯಗಳು & 5 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, 1x100, 1x50); 6 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು & 3 [[ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌]]ಗಳು |- | style="text-align:right"|2<ref>{{cite web|url=http://specials.rediff.com/cricket/2007/may/15sld4.htm|title=Rain dampens India's celebrations|publisher=[[Rediff]]|date=[[2007-05-15]]|accessdate=2007-05-15}}</ref> | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ODI ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] | 2007 | 127 ರನ್‌ಗಳು (2 ಪಂದ್ಯಗಳು & 2 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, 1x50); 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು & 2 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"| | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ODI ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] | 2008 | 193 ರನ್‌ಗಳು (5 ಪಂದ್ಯಗಳು & 5 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, 2x50); 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು & 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | style="text-align:right"|4 | [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] ODI ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] | ಜುಲೈ 16, 2009. | 182 ರನ್‌ಗಳು (4 ಪಂದ್ಯಗಳು & 91 ಸರಾಸರಿಯೊಂದಿಗೆ 3 ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌); 4 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು & 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |} '''ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' : : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- style="text-align:center" !ಕ್ರ ಸಂ !ಎದುರಾಳಿ !ಸ್ಥಳ !ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಪಂದ್ಯ !ಪಂದ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | style="text-align:right"|1 | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ | 2004/05 | 148 (123b, 15x4, 4x6); 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|2 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | ಜೈಪುರ | 2005/06 | 183* (145b, 15x4, 10x6); 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ |- | style="text-align:right"|3 | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | [[ಲಾಹೋರ್‌]] | ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ 2005–06ರ ಕಾಲಾವಧಿ | 72 (46b, 12x4); 3 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|4 | [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | [[ಮೀರ್ಪುರ]] | 2007 | 91* (106b, 7x4); 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | style="text-align:right"|5 | ಆಫ್ರಿಕಾ XI<ref name="team" /> | [[ಚೆನ್ನೈ]] | 2007 | 139* (97b, 15x4, 5x6); 3 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|6 | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | ಚಂಡಿಗರ್ | 2007 | 50* ( 35 b, 5x4 1x6); 2 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|7 | [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | ಗುವಹಾಟಿ | 2007 | 63, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | style="text-align:right"|8 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | ಕರಾಚಿ | 2008 | 67, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|9 | [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | ಕೊಲಂಬೊ (RPS) | 2008 | 76, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು |- | style="text-align:right"|10 | [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] | ಮ್ಯಾಕ್‌ಲರ್ನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ನಪಿಯರ್‌ | 2009 | 84*, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ & 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | style="text-align:right"|11 | [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]] | ಬೀಯಾವ್ಸೆಜೋರ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, St. ಲುಸಿಯಾ | 2009 | 46*, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು & 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ |- | style="text-align:right"|12 | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | ವಿದರ್ಭ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ನಾಗ್ಪುರ | 2009 | 124, 1 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ & 1 ರನೌಟ್‌ |} ===ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌=== '''ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನ''' : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:right" width="70%" |- | colspan="10" align="center"| '''ಎದುರಾಳಿಗಳೆದುರು ಟೆಸ್ಟ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ದಾಖಲೆಗಳು''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''ಎದುರಾಳಿಗಳು''' !'''ಪಂದ್ಯಗಳು''' !'''ರನ್‌ಗಳು''' !'''ಸರಾಸರಿ''' !'''ಉನ್ನತ ಸ್ಕೋರ್‌''' !'''100ಗಳು''' !'''50ಗಳು''' !'''ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು''' !'''ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌ಗಳು''' |- | 1 | style="text-align:left"|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | 8 | 448 | 34.46 | 92 | 0 | 4 | 18 | 6 |- | 2 | style="text-align:left"|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | 2 | 104 | 104.00 | 51* | 0 | 1 | 6 | 1 |- | 3 | style="text-align:left"|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ | 8 | 397 | 33.08 | 92 | 0 | 4 | 24 | 3 |- | 4 | style="text-align:left"|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ | 2 | 155 | 77.50 | 56* | 0 | 2 | 11 | 1 |- | 5 | style="text-align:left"|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | 5 | 323 | 64.60 | 148 | 1 | 2 | 9 | 1 |- | 6 | style="text-align:left"|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | 5 | 218 | 27.25 | 52 | 0 | 1 | 6 | 1 |- | 7 | style="text-align:left"|ಶ್ರೀಲಂಕಾ | 3 | 149 | 37.25 | 51* | 0 | 1 | 5 | 1 |- | 8 | style="text-align:left"|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ | 4 | 168 | 24.00 | 69 | 0 | 1 | 13 | 4 |- | colspan="2" align="center"|'''ಒಟ್ಟು''' | '''37''' | '''1962''' | '''37.73''' | '''148''' | '''1''' | '''16''' | '''92''' | '''18''' |} '''ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳು''' : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- | colspan="7" align="center"| '''ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳು''' |- style="text-align:center" !'''#''' !'''ರನ್‌ಗಳು''' !'''ಪಂದ್ಯ''' !'''ಎದುರಾಳಿ''' !'''ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ''' !'''ನಗರ/ದೇಶ''' !'''ವರ್ಷ''' |- | 1 | style="text-align:right"|148 | style="text-align:right"|5 | ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | [[ಇಕ್ಬಾಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | [[ಫೈಸಲಾಬಾದ್‌]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | ನವೆಂಬರ್‌ 4, 2006 |} '''ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' : : {| class="wikitable" style="margin:1em auto 1em auto;text-align:left" width="70%" |- style="text-align:center" !ಕ್ರ ಸಂ !ಎದುರಾಳಿ !ಸ್ಥಳ !ಭಾಗ !ಪಂದ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | style="text-align:right"|1 | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | ಮೊಹಾಲಿ | 2008 | 92 & 68* |} ===ಟೆಸ್ಟ್‌ ದಾಖಲೆಗಳು=== * ಫೈಸಲಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎದುರು ಮಾಡಿದ ಧೋನಿಯ ಮೊದಲ ಶತಕವು (148) ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಮಾಡಿದ ವೇಗದ ಶತಕವಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರಿಂದ ಮೂರು ಶತಕಗಳು ([[ಕಮ್ರಾನ್‌ ಅಕ್ಮಲ್]] ಮತ್ತು [[ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌]] - 2) ಧೋನಿಯ 93 ಎಸೆತದಲ್ಲಿನ ಶತಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://content-ind.cricinfo.com/pakvind/content/story/233948.html| title=Harbhajan's nightmare, and a deluge of runs| date=[[2006-01-25]]| accessdate=2007-05-18| archive-date=2007-02-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20070210022802/http://content-ind.cricinfo.com/pakvind/content/story/233948.html| url-status=dead}}</ref> * 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು 320 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿರುವುದು ರನ್‌ಗಳ ಆದಾರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/374904.html| title=There's something about Dhoni| date=[[2008-10-21]]| access-date=2009-11-17| archive-date=2008-11-04| archive-url=https://web.archive.org/web/20081104100638/http://content-ind.cricinfo.com/indvaus2008/content/current/story/374904.html| url-status=dead}}</ref> *ಧೋನಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಆಟಗಾರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುದರೊಂದಿಗೆ ಧೋನಿ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. * ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಟ್‌ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್ ಸಯದ್ ಕಿರ್ಮಾನಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಧೋನಿ ಸರಿಗಟ್ಟಿದನು. ಸಯದ್ ಕಿರ್ಮಾನಿ 1976ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ದದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 6 ಔಟ್ (5 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 1 ಸ್ಟಂಪಿಂಗ್‌) ಮಾಡಿದ್ದನು. 2009ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೋನಿ 6 ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು (ಎಲ್ಲಾ 6 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು) ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿದನು. * ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ರಂದು ಓಕ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಎದುರಿನ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ಹುದ್ದರಿ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಧೋನಿ ಒಟ್ಟು 109 ಔಟ್‌ ಪಡೆದು ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐದು ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ಸಯದ್ ಕಿರ್ಮಾನಿ (198 ಔಟ್‌ಗಳು), ಕಿರಣ್ ಮೋರೆ (130 ಔಟ್‌ಗಳು), ಧೋನಿ (109 ಔಟ್‌ಗಳು), ನಯನ್ ಮೊಂಗಿಯಾ (107 ಔಟ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಫಾರೋಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ (82 ಔಟ್‌ಗಳು). *ಧೋನಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಶತಕ ಗಳಿಸಿ, 6 ವಿಕೆಟ್ ಕಬಳಿಸಿದ ಎರಡನೇ ವಿಕೆಟ್‌ ಕೀಪರ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 1966ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಹಾಸ್ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಎರಡು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 69, 182 ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, 6 ಮತ್ತು, 2 ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪರ ಡೇನಿಸ್ ಲಿಂಡ್ಸೇ ಮೊದಲು ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು== ೨೦೦೫ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮೂಲದ ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಸ್ಥೆ ಗೇಮ್‌ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="Dhoni2005" /><ref>{{cite web|title=Will Dhoni be next big catch for sponsors? | url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/04/07/stories/2005040701010400.htm| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | date=[[2005-04-07]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಧೋನಿ ೨೦ ಜಾಹಿರಾತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್‌ನ (21) ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://indiatoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=36318&amp;sectionid=4&amp;issueid=100&amp;Itemid=1 ಹಿಂಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ಲೇಖನ]</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಧೋನಿ ೧೭ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | title=Billions of Blue Bursting Bubbles | url=http://www.tehelka.com/story_main29.asp?filename=hub210407Billions_of.asp | date=[[2007-04-21]] | publisher=[[Tehelka]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2012-09-11 | archive-url=https://archive.is/20120911171308/http://www.tehelka.com/story_main29.asp?filename=hub210407Billions_of.asp | url-status=dead }}</ref> ಧೋನಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. *೨೦೦೫: ಪೆಪ್ಸಿಕೊ,<ref name="Dhonibrands" /><ref name="Dhoniexide" /> ರೀಬೊಕ್,<ref name="Dhonibrands"/> ಎಕ್ಸೈಡ್‌,<ref name="Dhoniexide">{{cite web|title=Now Dhoni to give power to Exide| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1309338.cms| date=[[2005-11-27]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> [[TVS ಮೋಟರ್ಸ್‌]].<ref>{{cite web|title=TVS Motor ropes in Dhoni as its brand ambassador| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1336061.cms| date=[[2005-12-18]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> *೨೦೦೬: [[ಮೈಸೂರ್ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೋಪ್‌]],<ref>{{cite web| title=Cricketer Dhoni is brand ambassador for KSDL| url=http://www.hindu.com/2006/01/04/stories/2006010423940400.htm| date=[[2006-01-04]]| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]| accessdate=2007-05-11| archive-date=2007-10-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20071001050422/http://www.hindu.com/2006/01/04/stories/2006010423940400.htm| url-status=dead}}</ref> ವೀಡಿಯೊಕಾನ್‌,<ref>{{cite web|title=Videocon ropes in Dhoni as brand ambassador for Rs 40 lakh| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1366808.cms| date=[[2006-01-11]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್,<ref name="ADAG">{{cite web | title=Dhoni, brand ambassador for Reliance Comm. | url=http://www.hindu.com/2006/03/28/stories/2006032815121601.htm | date=[[2006-03-28]] | publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | accessdate=2007-05-11 | archive-date=2007-08-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070810125147/http://www.hindu.com/2006/03/28/stories/2006032815121601.htm | url-status=dead }}</ref> ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ,<ref name="ADAG" /> ಒರಿಯಂಟ್ PSPO ಫ್ಯಾನ್‌,<ref>{{cite web|title=Orient Fans signs on Dhoni | url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/03/04/stories/2006030403790800.htm| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | date=[[2006-03-04]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ,<ref>{{cite web|title=For greater mileage | url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/03/17/stories/2006031703490800.htm| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | date=[[2006-03-17]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> ಟೈಟಾನ್ ಸೋನಾಟಾ,<ref>{{cite web| title=Titan Press Release| url=http://www.titanworld.com/titan/stores/watches/Sonatadhoni.asp| accessdate=2007-05-11| archive-date=2007-10-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20071013171642/http://titanworld.com/titan/stores/watches/Sonatadhoni.asp| url-status=dead}}</ref> [[ಬ್ರೈಲ್‌ಕ್ರೀಮ್‌]],<ref>{{cite web|title=Dhoni to let his hair down for Brylcreem| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1519782.cms| date=[[2006-05-08]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> [[NDTV]],<ref>{{cite web| title=Dhoni is now NDTV's scoop| url=http://www.blonnet.com/2006/05/08/stories/2006050800621600.htm| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]| date=[[2006-05-08]]| accessdate=2007-05-11| archive-date=2007-09-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20070929103200/http://www.blonnet.com/2006/05/08/stories/2006050800621600.htm| url-status=dead}}</ref> [[GE ಮನಿ]].<ref>{{cite web| title=Dhoni is GE Money brand ambassador| url=http://www.blonnet.com/2006/08/22/stories/2006082202350500.htm| publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]| date=[[2006-08-22]]| accessdate=2007-05-11| archive-date=2007-09-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927012800/http://www.blonnet.com/2006/08/22/stories/2006082202350500.htm| url-status=dead}}</ref> *೨೦೦೭: ಸಿಯಾರಾಮ್.<ref>{{cite web|title=Playing with the blue-chip billion| url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/1647133.cms| date=[[2007-02-21]] | publisher=[[The Economic Times]] | accessdate=2007-05-11}}</ref> *೨೦೦೮: ಬಿಗ್ ಬಜಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯಾಶನ್‌, ಮಹಾ ಚೋಕೊ, ಬೂಸ್ಟ್‌ (ಆರೋಗ್ಯ ಪಾನೀಯ), ದೈನಿಕ್ ಭಾಸ್ಕರ್<ref>[http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1171530 ದೈನಿಕ ಭಾಸ್ಕರವನ್ನು ಅನುಮೋದನೆಯಲ್ಲಿ DNA ಇಂಡಿಯಾ ಲೇಖನ]</ref> *೨೦೦೯: ಡಾಬರ್ ಹನಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್‌.<ref>{{cite web |title=Dhoni to be brand ambassador of Kolkata Fashion Week |url=http://beta.cricket.yahoo.com/cricket/news/article?id=item/2.0/-/cricket.indiaabroad.com/9b257505ff0f74f6ddeedb6dec81c4bc/ |access-date=2009-11-17 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224201213/http://beta.cricket.yahoo.com/cricket/news/article?id=item%2F2.0%2F-%2Fcricket.indiaabroad.com%2F9b257505ff0f74f6ddeedb6dec81c4bc%2F |url-status=dead }}</ref> [[ಏರ್‌ಸೆಲ್]] ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್, ನೋವಾ ಸ್ಕೋಟಿಯಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅಂಗಿಗಳು. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Mahendra Singh Dhoni}} * [http://www.dhoni.org ಧೋನಿಯ ಕಚೇರಿಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] * {{cricinfo|ref=india/content/player/28081.html}} *{{cricketarchive|ref=Archive/Players/7/7561/7561.html}} {{India Squad 2007 Cricket World Cup}} {{Chennai Super Kings Squad}} {{India Squad 2007 Cricket World Twenty20}} {{start box}} {{succession box | before=[[Rahul Dravid]] | title=[[Indian National ODI Cricket Captains|Indian National ODI Cricket Captain]] | years=2007-2016 | after= virat kohli| }} {{start box}} {{succession box | before=[[Anil Kumble]] | title=[[Indian National Test Cricket Captains|Indian National Test Cricket Captain]] | years=2008-2014| after= virat kohli| }} {{DEFAULTSORT:Dhoni, Ms}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೧ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರು ಲಿವಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ODI ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡದ ನಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಕೆಟ್‌-ಕೀಪರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ACC ಏಷ್ಯಾದ XI ODI ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:2007 ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ ಆಡಿದ ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮೂಲದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಸ್ವೀಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] r4gndxhiae0oh76jeoc0x8sz4eqle5w ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆ 4 18299 1373715 1373669 2026-05-19T02:15:50Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Xaczc|Xaczc]] ([[User talk:Xaczc|talk]]): Revert test edits(TwinkleGlobal) 1373715 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} oqk90hb3a4pxi6ihldnzv2a2towtv46 ಯೂಟ್ಯೂಬ್ 0 21664 1373732 1373658 2026-05-19T06:48:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373732 wikitext text/x-wiki Monday notes from Mahakal sir{{Infobox website |logo=YouTube 2024.svg |logocaption=೨೦೨೪ರ ನಂತರದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಿಹ್ನೆ |screenshot=Youtube Homepage.jpg |collapsible=Automatic |collapsetext=ಮುಖಪುಟ |caption=ಡಾರ್ಕ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮುಖಪುಟ |url=https://www.youtube.com |slogan=Broadcast Yourself |type=ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ |registration=ಐಚ್ಛಿಕ |language=ಆಂಗ್ಲ |num_users={{increase}} ೨೦೩ ಕೋಟಿ |content_license=ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ |programming language=ಪೈಥಾನ್, ಸಿ++, ಜಾವಾ, ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್, ಗೋ, ಗಿಸ್(Guice) |owner=ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್ ಇಂಕ್. |launch_date=ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೧೯೯೧ |revenue={{increase}} ೧೯೮೦ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್(೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ)<ref>https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204421000010/goog-20201231.htm</ref> |alexa=೨<ref>{{Cite web |url=https://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-05-19 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226173459/https://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com |url-status=dead }}</ref> | Not required to watch most videos; required for certain tasks such as uploading videos, viewing flagged (18+) videos, creating playlists, liking or disliking videos, and posting comments }} '''ಯೂಟ್ಯೂಬ್''' ಒಂದು [[ವೀಡಿಯೊ ಸಮೂಹ ಸಂಸ್ಥೆ|ವೀಡಿಯೋ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ]] [[ವೆಬ್‌ಸೈಟ್|ಜಾಲತಾಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ [[ವೀಡಿಯೊ|ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು]] ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಪೇಪಾಲ್|PayPal]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೂವರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2004ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=Surprise! There's a third YouTube co-founder|author=Hopkins, Jim| publisher = [[USA Today]]| url =http://www.usatoday.com/tech/news/2006-10-11-youtube-karim_x.htm|accessdate= 2008-11-29 }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2006ನಲ್ಲಿ, '''ಯೂಟ್ಯೂಬ್ LLC''' ಯನ್ನು Google Inc. ಕಂಪನಿಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್|$]] 1.65 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಈಗ ಅದು Googleನ [[ಸಹಾಯಕ|ಉಪಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಬ್ರುನೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯದ ಸ್ಯಾನ್ ಬ್ರೂನೊದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು [[ಫ್ಲಾಶ್ ವೀಡಿಯೊ|ಅಡೋಬ್ ಫ್ಲಾಶ್ ವೀಡಿಯೊ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ [[ಬಳಕೆದಾರರು-ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಂಶ|ಬಳಕೆದಾರ-ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವೀಡಿಯೋ ವಿಷಯಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರದ]] ತುಣುಕುಗಳು, [[ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಟಿವಿ]] ತುಣುಕುಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೊಗಳು|ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೋ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ವೀಡಿಯೊ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್|ವೀಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೀಡಿಯೋಗಳಂತಹ ಹವ್ಯಾಸಿ ವಿಷಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಪಾಲುದಾರರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ [[CBS]],[[BBC]],[[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗ್ರೂಪ್|UMG]]ಯಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸಂಘಗಳು ಅವರದೇ ಆದ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | title=BBC strikes Google-YouTube deal|author=Weber, Tim| publisher = [[BBC]]| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6411017.stm|accessdate= 2009-01-17 }}</ref> ನೋಂದಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಬಳಕೆದಾರರು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬರೀ ನೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ನೋಂದಣೆ ಆದ ಬಳಕೆದಾರರು ಮಿತಿ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಇದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ವೀಡಿಯೋಗಳು ವಯಸ್ಕರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಂದಣಿಯಾದ 18 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. [[ಮಾನಭಂಗ|ಅವಮಾನ]], [[ಅಶ್ಲೀಲ ವಿಷಯಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಅಶ್ಲೀಲ ವಿಷಯಗಳ ನಿರೂಪಣೆ]], [[ಕಾಪಿರೈಟ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆ|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಿಷಯಗಳ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ [[ಸೇವೆಯ ಶರತ್ತುಗಳು|ಸೇವಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳು]] ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ನೋದಣೆಯಾದ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಯನ್ನು "ಚ್ಯಾನಲ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="guidelines">{{cite web |author=| url = http://youtube.com/t/community_guidelines| title = YouTube Community Guidelines | publisher = YouTube| accessdate = 2008-11-30}}</ref> {{TOClimit|limit=3}} == ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:901cherryave.jpg|thumb|right|ಸ್ಯಾನ್ ಬ್ರುನೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ.]] ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅನ್ನು [[ಚಡ್ ಹರ್‌ಲೆ|ಚ್ಯಾಡ್ ಹರ್ಲಿ]], [[ಸ್ಟೀವ್ ಚೆನ್(ಯುಟ್ಯೂಬ್)|ಸ್ಟೀವ್ ಚಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾವೇದ್ ಕರಿಂ|ಜಾವೆದ್ ಕರೀಮ್‌ರವರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಮೂವರು ಮೊದಲು [[ಪೇಪಾಲ್|PayPal]] ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="usatoday">{{cite web | url = http://www.usatoday.com/tech/news/techinnovations/2005-11-21-video-websites_x.htm | title = Video websites pop up, invite postings | work = [[USA Today]] | date = 2005-11-21 | accessdate = 2006-07-28 | last = Graham | first = Jefferson}}</ref> ಹರ್ಲಿರವರು ವಿನ್ಯಾಸ ಕುರಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವಾನಿಯದ ಇಂಡಿಯಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಚ್ಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಕರೀಮ್‌ರವರು [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಅರ್ಬನ್-ಕ್ಯಾಪೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನೋಇಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಉರ್ಬ್ಯಾನಾ-ಶಾಂಪೇನ್‌ನ ಇಲ್ಲೆನೋಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=YouTube: Sharing Digital Camera Videos |publisher=[[University of Illinois at Urbana-Champaign]] |url=http://www.cs.uiuc.edu/news/articles.php?id=2006Feb3-126 |accessdate=2008-11-29 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111223210/http://www.cs.uiuc.edu/news/articles.php?id=2006Feb3-126 |url-status=dead }}</ref> ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಲ ಪ್ರಚಲಿತಗೊಂಡ ಒಂದು ಕಥೆಯ ಅನುಸಾರ, ಚಾನ್‌ರವರ [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]]ದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಲು ಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಚ್ಯಾಡ್ ಹರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್ ಚಾನ್‌ರವರು 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಜಾವೆದ್ ಕರೀಮ್‌ರವರು ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಹಾಜಿರಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಚ್ಯಾಡ್ ಹರ್ಲಿರವರ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಶೋಧದ ಯೋಜನೆ ರಾತ್ರಿ ಊಟದ ಕೂಟದ ನಂತರ ಆಯಿತು ಎಂಬ ಕತೆಯು, " ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web| title=The Gurus of YouTube| author=Cloud, John| publisher=[[Time Magazine]]| url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,1570721,00.html| accessdate=2008-11-29| archive-date=2007-02-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20070219222540/http://www.time.com/time/printout/0%2C8816%2C1570721%2C00.html| url-status=dead}}</ref> ಸಾಹಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಸೆಕ್ಯುಯ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್|ಸೆಕೋಯಾ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೆಂಬರ್ 2005 ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ 2006ನ ನಡುವೆ, US $ 11.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title=Venture Firm Shares a YouTube Jackpot|author=Miguel Helft and Matt Richtel| publisher = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |url=https://www.nytimes.com/2006/10/10/technology/10payday.html|accessdate= 2008-11-30 }}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಮಟೆಯೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನೀಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಮ್ಯಾಟೆಯೊ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಪಿಜ್ಜಾ|ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿನ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಜಪಾನಿ ಉಪಾಹಾರಗ್ರಹದ]] ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title=Ready for Its Close-Up|author=Sara Kehaulani Goo| publisher = [[Washington Post]]| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/06/AR2006100600660.html|accessdate= 2008-11-29 }}</ref> <code>www.youtube.com</code> ಎಂಬ [[ಡೊಮೈನ್‌ ಹೆಸರು|ಡೋಮೆನ್ ಹೆಸರು]] ಫೆಬ್ರವರಿ 15,2005 ರಂದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://whois.domaintools.com/youtube.com| title = Whois Record for <code>www.youtube.com</code> | accessdate = 2009-04-01 | work = | publisher =DomainTools }}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಮೋದಲ ವೀಡಿಯೋಗೆ "''ಮಿ ಎಟ್ ದ ಝೂ'' " ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು [[ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಗೋ ಮೃಗಾಲಯ|ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯೇಗೊ ಝೂ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಶೋಧಕ ಜಾವೆದ್ ಕರೀಮ್‌ನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=YouTube: Overnight success has sparked a backlash|author=Alleyne, Richard| publisher = [[Daily Telegraph]]| url =http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2480280/YouTube-Overnight-success-has-sparked-a-backlash.html|accessdate= 2009-01-17 }}</ref> ಈ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 23,2005 ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈಗ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://youtube.com/watch?v=jNQXAC9IVRw|title=Me at the zoo|publisher=YouTube|date=2005-04-23|accessdate=2009-08-03}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮೇ 2005ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅದರ ಜಾಲತಾಣದ [[ಬೀಟಾ ಪರೀಕ್ಷೆ|ಬೀಟಾ ಟೆಸ್ಟ್‌]]ನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಭರದಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತು. ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 65,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ವೀಡಿಯೋ ವಿಕ್ಷಣೆಗಳು ದೊರಕುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title=YouTube serves up 100 million videos a day online |url=http://www.usatoday.com/tech/news/2006-07-16-youtube-views_x.htm |work= |publisher= [[USA Today]]|date=2006-07-16 |accessdate=2008-11-29}}</ref> [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆ]] ಕಂಪನಿ [[ಕಾಂಸ್ಕೋರ್|comScore]]ನ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು]] ಸುಮಾರು ಶೇಖಡಾ 43ರಷ್ಟು ಇದ್ದು, ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಆರು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| title =YouTube Surpasses 100 Million U.S. Viewers for the First Time| author =| publisher =[[comScore]]| url =http://www.comscore.com/press/release.asp?press=2741| accessdate =2009-03-05| archive-date =2009-03-05| archive-url =https://web.archive.org/web/20090305143750/http://www.comscore.com//press//release.asp?press=2741| url-status =dead}}</ref> ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ 20 ಘಂಟೆಯ ಹೊಸ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಈ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದೇಶದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Zoinks! 20 Hours of Video Uploaded Every Minute!|author=Junee, Ryan|date = 2009-05-20| publisher =YouTube |url = https://www.youtube.com/blog?entry=on4EmafA5MA|accessdate= 2009-05-26}}</ref><ref>{{cite web | title = Eric Schmidt, Princeton Colloquium on Public & Int'l Affairs|author=| publisher = YouTube| url = https://www.youtube.com/watch?v=9nXmDxf7D_g#t=14m52s|accessdate= 2009-06-01 }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿನ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ [[ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ (ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್)|ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್]] ಬಳಕೆ 2000 ದ ಇಡೀ [[ಅಂತರಜಾಲ]] ಬಳಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೂಡ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| title = Web could collapse as video demand soars| author = | publisher = [[Daily Telegraph]]| url = http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2008/04/07/nweb107.xml| accessdate = 2008-04-21| archive-date = 2008-04-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20080408010707/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2008%2F04%2F07%2Fnweb107.xml| url-status = dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಡ್ತ್‌ನ ಬೆಲೆ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು US$1 ಮಿಲಿಯನ್ ‍ರಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Moneyclip">{{cite news|first=Yi-Wyn|last=Yen|date=2008-03-25|url=http://techland.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/25/youtube-looks-for-the-money-clip|title=YouTube Looks For the Money Clip|accessdate=2008-03-26|archive-date=2010-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100117010826/http://techland.blogs.fortune.cnn.com/2008/03/25/youtube-looks-for-the-money-clip/|url-status=dead}}</ref> Google,[[Yahoo!]] ಮತ್ತು [[ಫೆಸ್‍ಬುಕ್|Facebook]] ನಂತರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಅಂತರಜಾಲ|Alexa]] ದರ್ಜೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web| title = Alexa Traffic Rank for YouTube (three month average)| author = | publisher = [[Alexa Internet]]| url = http://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com| accessdate = 2009-08-26| archive-date = 2016-08-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20160807013431/http://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com| url-status = dead}}</ref> <code>www.youtube.com</code> ಹೆಸರಿನ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಂಟಾದವು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೋಲುವ ಇನ್ನೊಂದು ಜಾಲತಾಣ <code>www.utube.com</code> ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ YouTube ನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ utube ಗೆ ಬರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದಾಗ, [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಟ್ಯೂಬ್ &amp; ರೊಲ್‍ಫಾಮ್ ಎಕ್ಯುಪ್‌ಮೆಂಟ್|Universal Tube &amp; Rollform Equipment]] ಜಾಲತಾಣದ ಮಾಲಿಕರು, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಮೇಲೆ ನವೆಂಬರ್ 2006ನಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಆನಂತರ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದ ಹೆಸರನ್ನು <code>www.utubeonline.comಗೆ</code> ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web| title = Help! YouTube is killing my business!| author = Zappone, Christian| publisher = [[CNN]]| url = http://money.cnn.com/2006/10/12/news/companies/utube/index.htm| accessdate = 2008-11-29| archive-date = 2009-02-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20090201221713/http://money.cnn.com/2006/10/12/news/companies/utube/index.htm| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| title = Utube sues YouTube| author = Blakely, Rhys| publisher = [[The Times]]| url = http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article623050.ece| accessdate = 2008-11-29| archive-date = 2011-08-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20110809135859/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article623050.ece| url-status = dead}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, Google Inc. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಅನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್|US$]]1.65 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ Google [[ಸಂಗ್ರಹ|ಸ್ಟಾಕ್]] ಮುಖಾಂತರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಹಾರ ನವೆಂಬರ್ 13, 2006 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | title = Google closes $A2b YouTube deal|author=[[Reuters]]| publisher = [[The Age]]| url = http://www.theage.com.au/news/Busness/Google-closes-A2b-YouTube-deal/2006/11/14/1163266548827.html|accessdate= 2008-11-29}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವರವಾದ ವೆಚ್ಚದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು Google ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಆದಾಯ 2007ರಲ್ಲಿ "[[ವಸ್ತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು (ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡು)|ನಾಟ್ ಮೆಟಿರಿಯಲ್]]" ಎಂದು ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚದ ನೊಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ತನ್ನ ಆದಾಯದ ವಿವರ ತಪ್ಪಾಗಿ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="Moneyclip" /> ಜೂನ್ 2008ನಲ್ಲಿ [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌|ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ 2008ರ ಆದಾಯ US$200 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="Forbes08">{{cite news|first=Quentin|last=Hardy|coauthors=Evan Hessel|url=http://www.forbes.com/forbes/2008/0616/050.html|title=GooTube|publisher=Forbes.com|date=2008-05-22|work=[[Forbes Magazine]]|accessdate=2009-08-03}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ,ಯೂಟ್ಯೂಬ್, [[MGM]], [[ಲಯನ್ಸ್ ಗೇಟ್ ಮನೊರಂಜನೆ|ಲೈಯನ್ಸ್ ಗೇಟ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತು [[CBS]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಅನುಸಾರ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ [[ಹುಲು|Hulu]] ದಂತಹ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡುವುದಿತ್ತು, Hulu ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [[NBC]],[[ಫಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ|ಫಾಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟೋಡಿಯ್ಸೊ ಮೋಶನ್ ಚಿತ್ರಗಳು|ಡಿಸ್ನಿಯ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = MGM to Post Full Films on YouTube|author=Brad Stone and Brooks Barnes| publisher = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]| url = https://www.nytimes.com/2008/11/10/business/media/10mgm.html?ref=technology|accessdate= 2008-11-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/30/AR2009043001853.html title=It's Official: Disney Joins News Corp., NBCU In Hulu; Deal Includes Some Cable Nets |accessdate=2009-04-30 |date=2009-04-30 |dateformat=dmy |author=Staci D. Kramer |work=paidContent.org}}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ == [[ಚಿತ್ರ:Guitar youtube.png|right|thumb|ಜಿಯೊಂಗ್-ಹ್ಯುನ್ ಲಿಮ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಪಚೆಲ್ಬೆಲ್‍ನ ಕೆನೆನ್‍ ಯುಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು.]] 2005ರಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದವು. ಬಳಸಲು ಸುಲಭವಾದ ತನ್ನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದಿಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರನೂ ಕೇವಲ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಆ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ವೀಡಿಯೋ ಹಂಚಿಕೆಯು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಸೈಬರ್‌ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸಿದ "[[ಬಸ್ ಅಂಕಲ್]]" ವೀಡಿಯೋವಿನ ಯಶಸ್ಸು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಈ ವೀಡಿಯೋನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಮತ್ತು ಒರ್ವ ವೃದ್ಧರ ಮಧ್ಯ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆವೇಶದ ವಾದವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Irate HK man unlikely Web hero|author=Bray, Marianne| publisher = [[CNN]]| url = http://edition.cnn.com/2006/WORLD/asiapcf/06/07/hk.uncle/|accessdate = 2008-05-28 }}</ref> ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ವೀಡಿಯೋ ''ಗಿಟಾರ್''.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QjA5faZF1A8|title=guitar|date=2005-12-20|accessdate=2009-08-03|publisher=YouTube}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪಚೆಲ್ಬೇಲ್‌ನ ಕೆನಾನ್|ಪಚ್ಚೆಲ್‌ಬೆಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾನನ್‌ರವರ]] [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಗೀಟಾರ್|ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರನ್ನು]] ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನುಡಿಸುವವರ ಹೆಸರನ್ನು ವೀಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, "''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' " ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ 23 ವರ್ಷದ [[ಜಿಯೊಂಗ್-ಹ್ಯುನ್ ಲಿಮ್|ಜೆಯೋಂಗ್-ಹ್ಯೂನ್ ಲಿಮ್]] ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಇವರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಶಯನಗೃಹದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref name="nyt-heff">{{cite news|last = Heffernand|first=Virginia|title= Web Guitar Wizard Revealed at Last|publisher =[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date = 2006-08-27 |url=https://www.nytimes.com/2006/08/27/arts/television/27heff.html?ei=5088&en=5b993ce30a7b7039&ex=1314331200&partner=rssnyt&emc=rss&pagewanted=all|accessdate =2007-07-02}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ 2008ರ [[ಜಾರ್ಜ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪಿಬಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜಾರ್ಜ್ ಫೋಸ್ಟರ್ ಪೀಬಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ದೊರಕಿತು,ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದಲ್ಲದೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೂಡ ನೀಡುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು "ಎ ಸ್ಪೀಕರ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್" ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.peabody.uga.edu/news/event.php?id=59|title=Complete List of 2008 Peabody Award Winners|date=2009-04-01|publisher=Peabody Awards, University of Georgia|accessdate=2009-04-01|archive-date=2009-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090608125014/http://www.peabody.uga.edu/news/event.php?id=59|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ajc.com/services/content/printedition/2009/04/02/peabody0402.html|title=Peabody honors CNN, TMC|last=Ho|first=Rodney|date=20009-04-02|publisher=[[Atlanta Journal-Constitution]]|accessdate=2009-04-14|archiveurl=https://archive.today/20120728150636/http://www.ajc.com/services/content/printedition/2009/04/02/peabody0402.html|archivedate=2012-07-28|url-status=live}}</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == === ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು === ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋಗಳು [[ಕಾಪಿರೈಟ್|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ]] ಕಾನೂನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ವೀಡಿಯೋ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಸಲ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: <blockquote> ಯಾವುದೇ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋ, ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ ಅಥವಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸೇರಿಸಬಾರದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀವೇ ಸ್ವತಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನೀವು ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಲಹೆಯ ಪುಟ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ವಿವರಣೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ವೀಡಿಯೋ ಇನ್ನಿತರರ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/rhodri-marsden-why-did-my-youtube-account-get-closed-down-1770618.html|title=Why did my YouTube account get closed down?|work=[[The Independent]]|first=Rhodri|last=Marsden|date=2009-08-12|accessdate=2009-08-12}}</ref></blockquote> ಈ ಸೂಚನೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ,ಇನ್ನು ಹಲವು ಅನಧಿಕೃತ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋಗಳಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಯಾವುದೇ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮುಂಚೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿಲೆನಿಯಮ್ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಆಕ್ಟ್|ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ]] ಅಂತರ್ಗತದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ-ಪತ್ರ ಕಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿ ಈಗಾಗಲೇ [[ವಿಯಾಕಾಮ್‌|Viacom]],[[ಮಾದ್ಯಮಸಾಧನ|Mediaset]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ಗಳಂಹ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Viacom will sue YouTube for $1bn|author=| publisher = [[BBC News]]| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6446193.stm|accessdate= 2008-05-26 }}</ref><ref>{{cite web |title=Mediaset Files EUR500 Million Suit Vs Google's YouTube |url=http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200807301025DOWJONESDJONLINE000654_FORTUNE5.htm |date=30 July 2008 |publisher=[[CNNMoney.com]] |accessdate=19 August 2009 |archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916215124/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200807301025DOWJONESDJONLINE000654_FORTUNE5.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web| title = Premier League to take action against YouTube| author = | publisher = [[Daily Telegraph]]| url = http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/05/05/ufnrup05.xml| accessdate = 2008-05-24| archive-date = 2008-05-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20080517031948/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2007%2F05%2F05%2Fufnrup05.xml| url-status = dead}}</ref> US$1 ಬಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಮಗಾದ[[ಹಾನಿಗಳು|ಹಾನಿಯನ್ನು]] ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ ಕೇಳಿದ Viacom ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರ ಸಂಸ್ಥೆಯ 150,000ರಷ್ಟು ಅನಾಧಿಕೃತ ತುಣುಕುಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1.5 ಬಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಸಲ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಷಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ತಾವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Viacom ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹಾಕಿದ ಕಾರಣ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋ ID ಎಂಬ ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿನ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮದ ಗುರಿ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.<ref>{{cite web | title = YouTube law fight 'threatens net' |author=| publisher = [[BBC News]]| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7420955.stm|accessdate= 2008-05-28 }}</ref><ref>{{cite web | title = What is YouTube's Video Identification tool?|author=| publisher = YouTube| url = http://www.google.com/support/youtube/bin/answer.py?answer=83766&hl=en-uk|accessdate= 2008-05-27 }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ U.S. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಲೀಕರು ಯಾವುದೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಶಯವಸ್ತುವನ್ನು ಹಾಗೆಯೆ ತೆಗೆಯಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಾರದು, ಮೊದಲು ಆ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವಸ್ತುವು [[ನ್ಯಾಯವಾದ ಉಪಯೋಗ|ಸದುಪಯೋಗ]]ದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು [[ಗೆಲ್ಲಿಟ್ಜಿನ್,ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್ವನಿಯ|ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಗ್ಯಾಲೆಟ್ಸನ್‌ನ]] ಸ್ಟೆಫ್ಯಾನಿ ಲೆಂಝ್‌ರವರು ತಮ್ಮ 13 ತಿಂಗಳು ವಯಸ್ಸಿನ ಮಗನ 29 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು, ಈ [[ಮನೆ ವೀಡಿಯೊ|ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೋದಲ್ಲಿ]] ಆ ಮಗುವು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ರವರ]] ಹಾಡು "[[ಲೆಟ್‍ ನ ಗೋ ಕ್ರೇಜಿ|ಲೆಟ್ಸ್ ಗೋ ಕ್ರೇಜಿ]]" ಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದ.<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Woman can sue over YouTube clip de-posting |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/08/20/MNU412FKRL.DTL |quote= |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2008-08-20 |accessdate=2008-08-25 |archive-date=2012-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305184744/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/08/20/MNU412FKRL.DTL |url-status=dead }}</ref> === ಗೋಪ್ಯತೆ === ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವು [[ವಿಯಾಕಾಮ್‌|Viacom]]ದ ಪರವಾಗಿ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಅನುಸಾರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರರ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು Viacom‍ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಳಕೆದಾರರ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರ [[IP ವಿಳಾಸ]] ಮತ್ತು ಲಾಗಿನ್ ಹೆಸರುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಾಂಟೈರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನವರು]] ಟೀಕಿಸಿ ಈ ಆದೇಶ "ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | title = Google must divulge YouTube log|author=| publisher = [[BBC News]]| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7488009.stm|accessdate= 2008-07-03 }}</ref> U.S. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ [[ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಟನ್|ಲೋಯಿಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಟನ್‌ರವರು]] ಈ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಬರಿ "ಊಹಾತ್ಮಕ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ [[ಟೆರಾಬೈಟ್|ಟೆರಾಬೈಟ್‍ರಷ್ಟು]] ಗಾತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ 12 ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ತನ್ನ [[ಹುಡುಕುವ ಯಂತ್ರ (ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ )|ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್‌ನ]] [[ಮೂಲ ಸಂಕೇತ|ಸೋರ್ಸ ಕೋಡ್]] ತನಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂಬ Viacom ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಟನ್‌ವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| title = YouTube ordered to reveal its viewers| author = | publisher = [[CNN]]| url = http://edition.cnn.com/2008/TECH/biztech/07/03/youtubelawsuit.ap/index.html| accessdate = 2008-07-04| archive-date = 2008-07-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20080707013321/http://edition.cnn.com/2008/TECH/biztech/07/03/youtubelawsuit.ap/index.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | title = Google Told to Turn Over User Data of YouTube|author=Helft, Miguel| publisher = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]| url = https://www.nytimes.com/2008/07/04/technology/04youtube.html?bl&ex=1215230400&en=2144c0053de49341&ei=5087%0A|accessdate= 2008-07-04 }}</ref> === ಅಸೂಕ್ತವಾದ ವಿಷಯ === ತಾವು ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಕರ ವಿಷಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ [[ಸೇವೆಯ ಶರತ್ತುಗಳು|ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು]] ಯಾವುದೆ ಅಸೂಕ್ತ ಎನಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೂ ಸಹಾ, ಅದು ಪ್ರತಿ ವೀಡಿಯೋ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಾದದ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೊಲೊಕೌಸ್ಟ್‌ ನಿರಾಕರಣೆ|ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್ ಡಿನಾಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ಹಿಲ್ಸ್‌ಬರೋ ದುರಂತ|ದಿ ಹಿಲ್ಸಬರೊ ಅನಾಹುತ]]ಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಹಿಲ್ಸಬರೊ ಅನಾಹುತ ವೀಡಿಯೋ [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್|ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿನ]] 96 ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ನೂಕುನುಗ್ಗಲಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ 1989ರ ಘಟನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕುತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣವಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹೆ.<ref>{{cite web | title =YouTube criticized in Germany over anti-Semitic Nazi videos|author=| publisher = [[Reuters]]| url = http://www.haaretz.com/hasen/spages/898004.html|accessdate= 2008-05-28 }}</ref><ref>{{cite web | title =Fury as YouTube carries sick Hillsboro video insult|author=| publisher = icLiverpool| url = http://icliverpool.icnetwork.co.uk/0100news/0100regionalnews/tm_headline=fury-as-youtube-carries-sick-hillsboro-video-insult%26method=full%26objectid=18729523%26page=1%26siteid=50061-name_page.html|accessdate= 2008-05-24 }}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅಸೂಕ್ತ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರೇ ಗುರುತಿಸಿ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಚಿಹ್ನೆ ಗುರುತುಪಡಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಯು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದು ಜಾಲತಾಣದ [[ಸೇವೆಯ ಶರತ್ತುಗಳು|ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು]] ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="guidelines" /> ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌|ಯುನಿಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಭೆಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮಿತಿಯು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವೀಡಿಯೋ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಅದು "ಅಸಂತುಷ್ಟಗೊಂಡಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಳಕೆದಾರರು-ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಂಶ|ಬಳಕೆದಾರರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸುವ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಆ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪುನಃ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಆದರ್ಶ ರೂಢಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಹೇಳಿತು:"ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಅನುಮತಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿದೆಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಯಾರೇ ಆದರೂ ಅಸೂಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ನಮ್ಮ 24/7ರ ಪರೀಕ್ಷಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ವರದಿ ಒಪ್ಪುಸುವಂತಹ ವಿಧಾನವಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ತಂಡವು ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯತ್ತಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಕಾಯದೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೇರ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಡಿಯೋಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬೇಗನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು".<ref>{{cite web| title = YouTube attacked by MPs over sex and violence footage| author = | publisher = [[Daily Telegraph]]| url = http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2008/07/31/dlyoutube131.xml| accessdate = 2008-08-21| archive-date = 2008-08-07| archive-url = https://web.archive.org/web/20080807022353/http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=%2Fconnected%2F2008%2F07%2F31%2Fdlyoutube131.xml| url-status = dead}}</ref> == ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ == [[ಚೀನಾ|ಚೈನಾ]],<ref>{{cite web | title =YouTube finally back online in China|author=Schwankert, Steven| publisher = PC Advisor| url =http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?newsid=11198|accessdate= 2008-11-30 }}</ref><ref>{{cite web|title=China 'blocks YouTube video site'|author=Sommerville, Quentin|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7961069.stm|accessdate=2009-03-24}}</ref>[[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೋ]] <ref>{{cite web| title =YouTube shut down in Morocco| author =Richards, Jonathan| publisher =[[The Times]]| url =http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article1859557.ece| accessdate =2008-11-30| archive-date =2011-08-09| archive-url =https://web.archive.org/web/20110809062407/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article1859557.ece| url-status =dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಥೈಲೆಂಡ್|ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title =Thailand blocks access to YouTube|author=| publisher = [[BBC]]| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6528303.stm|accessdate= 2008-11-30 }}</ref> [[ಮುಸ್ತಫಾ ಕೆಮಾಲ್ ಅಟಟುರಕ್|ಮುಸ್ತಫಾ ಕಮಾಲ್ ಅಟಾಟರ್ಕ್‌]]ನ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದು ಅವಮಾನಿತ ವೀಡಿಯೋವಿನ ವಾದವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ತುರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ]] ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.<ref name="gatekeepers">{{cite news |first= |last= |author= Rosen, Jeffrey|coauthors= |title=Google’s Gatekeepers |url=https://www.nytimes.com/2008/11/30/magazine/30google-t.html?_r=1&partner=rss&emc=rss&pagewanted=all |quote= |publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=2008-11-30 |accessdate=2008-12-01 }}</ref> ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಇದ್ದರು ಸಹ,[[ಟರ್ಕಿಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಟರ್ಕಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[Recep Tayyip Erdoğan|ರಿಸೆಪ್ ಟಯಿಪ್ ಇಯಾರ್ಡೊಗಾನ]] ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಇತ್ತೆಂದು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಬಳಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಕಾರಣ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು [[ತೆರೆದ ಬದಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ|ಓಪನ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ]] ಬಳಸಿ ಇನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web| title =Ban on YouTube proves virtual| author =Doğan News Agency| publisher =[[Hürriyet]]| url =http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=10441126| accessdate =2008-11-30| archive-date =2008-12-05| archive-url =https://web.archive.org/web/20081205140251/http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=10441126| url-status =dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2006ರಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಆಚಾರಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತ, [[ಇರಾನ್‌|ಇರಾನ್]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿತು. ಇರಾನಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ತಾರೆಯೊಬ್ಬಳ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೀಡಿಯೋ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ನಂತರ, ಈ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಜಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/iran/story/0,,1963166,00.html|title=Censorship fears rise as Iran blocks access to top websites|date=[[November 4]], [[2006]]|accessdate = 2006-12-17}}</ref> ಈ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ನಂತರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದರೂ ಮತ್ತೆ [[ಇರಾನಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 2009|2009 ರಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಾದ]] ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jSPlmVgh-SfeEO9WhpOVG6Slnu0w|work=[[American Free Press]]|publisher=Google|title=Mobile phones, Facebook, YouTube cut in Iran|date=[[July 13]], [[2009]]|accessdate = 2009-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618091843/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jSPlmVgh-SfeEO9WhpOVG6Slnu0w|archivedate=2009-06-18}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 23,2008ರಲ್ಲಿ, [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]]ನಂಬಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಕಾರಣ,[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]] ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕ [[ಮುಹಮ್ಮದ್‌|ಮುಹಮ್ಮದವರ]] [[ಜಿಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್-ಪೊಸ್ಟೆನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕಾರ್ಟೂನಿನ ವಿವಾದ|ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಕಾರ್ಟೂನು]]ಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | title =Pakistan blocks YouTube website|author=| publisher = [[BBC]]| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/7261727.stm|accessdate= 2008-11-30 }}</ref> ಇದರಿಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಎರಡು ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವ ಕತ್ತಲಾಗಿದಂತೆ ಕಾಣಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ತಡೆಯನ್ನು ಫೆಬ್ರುವರಿ 26,2008ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.<ref>{{cite web | title =Pakistan lifts the ban on YouTube|author=| publisher = [[BBC]]| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7262071.stm|accessdate= 2008-11-30 }}</ref> [[ಕಾರ್ಯತಃ ಖಾಸಗಿ ಜಾಲ|ವಾಸ್ತವ ಖಾಸಗಿ ಸಂಪರ್ಕದ]] ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಬಳಸಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿಯರು ಮೂರು ದಿನದ ತಡೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| title =Pakistan web users get round YouTube ban| author =| publisher =Silicon Republic| url =http://www.siliconrepublic.com/news/news.nv?storyid=single10381| accessdate =2008-11-30| archive-date =2008-06-29| archive-url =https://web.archive.org/web/20080629065235/http://www.siliconrepublic.com/news/news.nv?storyid=single10381| url-status =dead}}</ref> ಕೆಲವು ದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಿಂಸ ವರ್ತನೆಯ, ಶಾಲಾ ಕ್ಲೇಷಗಳ, ಜಾತೀಯತೆಯ ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸೂಕ್ತವಾದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,21330109-15306,00.html|title=States still hold out on YouTube|date=2007-03-06|author=Colley, Andrew|publisher=Australian IT|6=accessdate2007-10-11|access-date=2009-11-18|archive-date=2009-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090223201413/http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,21330109-15306,00.html|url-status=dead}}</ref> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Youtubecompfull.png|225px|right|thumb|ಯುಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡ ಸಾಧಾರಣ,ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು HD ಗುಣಮಟ್ಟದ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಣಯ.]] === ವೀಡಿಯೋ ವಿನ್ಯಾಸ === ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಜಾಲದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್, [[ಅಡೊಬ್‍ ಫ್ಲಾಶ್ ಪ್ಲೇಯರ್|ಅಡೋಬ್ ಫ್ಲಾಷ್ ಪ್ಲೇಯರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಅಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಇತರ ಸ್ಥಾಪಿತ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್]], [[ಕ್ವಿಕ್‍ಟೈಮ್|ಕ್ವಿಕ್‌ಟೈಮ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಯಲ್‍ಪ್ಲೇಯರ್|ರಿಯಲ್‌ಪ್ಲೇಯರ್]] ಗಳಿಗೆ) ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದರೆ [[ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್|ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದ]] [[ಪ್ಲಗ್-ಇನ್(ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್)|ಪ್ಲಗ್-ಇನ್‌ನನ್ನು]] ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Did YouTube Cut the Gordian Knot of Video Codecs?|author=Atwood, Jeff|publisher=Coding Horror|url=http://www.codinghorror.com/blog/archives/000755.html|accessdate=2008-12-04|archive-date=2009-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302051409/http://www.codinghorror.com/blog/archives/000755.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ಲಾಷ್ ವೀಡಿಯೋ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, [[ಅಡೊಬ್‍ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|Adobe Systems]]ನ [[ಮಾರುಕಾಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಫ್ಲಾಷ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ 95%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title =Adobe Flash Player Version Penetration|author=| publisher = [[Adobe Systems]]| url=http://www.adobe.com/products/player_census/flashplayer/version_penetration.html|accessdate= 2008-12-04 }}</ref> ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2[[ಗಿಗಾಬೈಟ್|GB]]ರಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref name="10min">{{cite news|url=http://www.searchenginejournal.com/youtube-10-minute-limit-deters-copyrighted-video-uploads/3200/|title=YouTube 10 Minute Limit Deters Copyrighted Video Uploads|date=2006-03-31|first=Loren|last=Baker|publisher=Search Engine Journal|accessdate=2009-08-03}}</ref><ref>{{cite web | title =YouTube doubles video file size to 2G|author=| publisher = AFP| url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j7PQ2PETQQW2NgOkKsCWcE3gAZqQ|accessdate= 2009-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090709213659/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j7PQ2PETQQW2NgOkKsCWcE3gAZqQ|archivedate=2009-07-09}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಆರಂಭವಾದಾಗ ತುಂಬ ಉದ್ದದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಹಲವು ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾದ ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವೀಡಿಯೋಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಗಮನಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title =YouTube caps video lengths to reduce infringement|author=Fisher, Ken| publisher = [[Ars Technica]]| url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20060329-6481.html|accessdate= 2008-12-04 }}</ref><ref name="longer">{{cite web | title =Account Types: Longer videos|author=| publisher = YouTube| url=http://www.google.com/support/youtube/bin/answer.py?answer=71673&ctx=sibling|accessdate= 2008-12-04 }}</ref> ಪಾಲುದಾರ ಖಾತೆಯವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದದ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ.<ref>{{cite web| title =How do I upload a video longer than ten minutes?| author =| publisher =YouTube| url =http://help.youtube.com/group/youtube-howto/browse_thread/thread/acb7ce49f5109570/98e13404b0554e5d?lnk=gst&q=| accessdate =200-08-21| archive-date =2010-06-12| archive-url =https://web.archive.org/web/20100612204639/http://help.youtube.com/group/youtube-howto/browse_thread/thread/acb7ce49f5109570/98e13404b0554e5d?lnk=gst&q=| url-status =dead}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಹೆಚ್ಚಾನೆಚ್ಚು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ,[[ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ವೀಡಿಯೊ]][[ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ವೀಡಿಯೊ|WMV]], [[ಆಡಿಯೋ ವೀಡಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ಲೀವ್|.]][[ಆಡಿಯೋ ವೀಡಿಯೊ ಇಂಟರ್‌ಲೀವ್|AVI]], [[ಮಾಟ್ರೋಸ್ಕ|.]][[ಮಾಟ್ರೋಸ್ಕ|MKV]], [[ಕ್ವಿಕ್‍ಟೈಮ್|.]][[ಕ್ವಿಕ್‍ಟೈಮ್|MOV]], [[ಮೊವಿಂಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಎಕ್ಸಪರ್ಟ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್|MPEG]], [[MPEG-4 ಭಾಗ 14|.]][[MPEG-4 ಭಾಗ 14|MP4]], [[DivX]], [[ಫ್ಲಾಶ್ ವೀಡಿಯೊ|.]][[ಫ್ಲಾಶ್ ವೀಡಿಯೊ|FLV]], and [[ಒಗ್ಗ್ ತಿಯೊರ|.]] [[ಒಗ್ಗ್ ತಿಯೊರ|OGG]]. [[3GP]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ, [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ|ಮೋಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಂದ]] ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title =Video Formats: File formats|author=| publisher = YouTube| url=http://www.google.com/support/youtube/bin/answer.py?answer=55744&topic=10526|accessdate= 2008-12-04 }}</ref> === ವೀಡಿಯೋ ಗುಣಮಟ್ಟ === ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ [[ಮೊಬೈಲ್ ಫೊನ್‍ಗಳು|ಮೋಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೋಬೈಲ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಹಾ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈಗ "ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ" ಎನ್ನಲಾಗುವ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವು, ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು 320*240 [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್|ಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್‌ನ]] ರೆಸೊಲ್ಯುಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸೊರೆನ್‍ಸನ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್|ಸೋರೆನ್ಸನ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್]] ಕೊಡೆಕ್‍ರ ಜೊತೆ [[ಮನೌರಲ್|ಮೊನೊ]] [[MP3]] ಆಡಿಯೋವನ್ನು ಉಅಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sorensonmedia.com/news/?n=379|title=Market Deamnd for Sorenson Media's Sorenson Spark Video Decoder Expands Sharply|publisher=Sorenson Media|date=2009-06-02|accessdate=2009-07-31|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827160021/http://www.sorensonmedia.com/news/?n=379|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ, "ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ" ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು 864*480 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊ [[ಅಡ್ವನ್ಸ್ಡ್ ಆಡಿಯೋ ಕೋಡಿಂಗ್|AAC]] ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://uk.youtube.com/blog?entry=W6MpIqdrtIE|title=YouTube Blog - YouTube Videos in High Quality|date=2008-03-24|publisher=YouTube|accessdate=2009-04-04}}</ref> ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, [[720p]] [[ಹೈ-ಡೆಫನಿಷನ್ ವಿಡಿಯೋ|HD]] ಬೆಂಬಲ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://uk.youtube.com/blog?entry=80oHX7A6Krw|title=Bigger Isn't Always Better... But in This Case, We Believe It Is|work=YouTube Blog|date=2008-11-25|publisher=YouTube|accessdate=2009-04-04}}</ref> ಇದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಪ್ಲೇಯರ್‌ನ [[ಆಕಾರ ಅನುಪಾತ|ಆಕಾರದ ಅನುಪಾತ]] [[:4:3|4:3]] ಯಿಂದ [[:16:9|16:9]] ರ [[ವಿಶಾಲ ಪರದೆ|ಅಗಲ ಪರದೆಗೆ]] ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 720p ವೀಡಿಯೋಗಳು 1280*720 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್ ರೆಸೋಲುಷನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[H.264]] ವೀಡಿಯೋ ಕೊಡೆಕ್‍ಯಿಂದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಆಡಿಯೋ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು AAC ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಈ ವಿಧಾನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. === 3D ವೀಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆ === ಜುಲೈ 21,2009ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವೀಡಿಯೋನಲ್ಲಿ,ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ [[3-D ಚಿತ್ರ|3D ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು]] ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು <ref>{{cite web|https://www.youtube.com/watch?v=5ANcspdYh_U|title=YouTube in 3D|publisher=YouTube|date=2009-07-21|accessdate=2009-08-03}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಪೀಟರ್ ಬ್ರಾಡಶೊರವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.physorg.com/news167575864.html|title=YouTube in 3D?|work=Physorg|date=2009-07-23|accessdate=2009-08-03|first=Miranda|last=Marquit}}</ref><ref>{{cite news|url=http://techie-buzz.com/video-tools/youtube-3d-videos.html|title=YouTube 3D Videos|date=2009-07-20|work=Techie Buzz|first=Keith|last=Dsouza|accessdate=2009-08-03|archive-date=2010-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302160034/http://techie-buzz.com/video-tools/youtube-3d-videos.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thinkdigit.com/Internet/YouTube-adds-a-dimension-3D-goggles-not_3219.html|title=YouTube adds a dimension, 3D goggles not included|date=2009-07-21|accessdate=2009-08-03|work=thinkdigit|first=Kshitij|last=Sobti}}</ref> ಪ್ರತಿ 3D ವೀಡಿಯೋ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಬಳಕೆದಾರರ ಬಳಿ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. 3D ಕನ್ನಡಕ ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ವೀಡಿಯೋ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ,ಅವು ಅಡ್ಡಾ-ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟ,ಸಮಾನಾಂತರ ದೃಶ್ಯ,ಒಡೆದ-ಕನ್ನಡಿಯ ನೋಟ ಮತ್ತು ಎಡ ಹಾಗು ಬಲ ದೃಶ್ಯದ ನೋಟ ಮಾತ್ರ. ಯಾವ ಬಳಕೆದಾರರ ಬಳಿ 3D ಕನ್ನಡಕವಿದೆಯೋ ಅವರು ವೀಡಿಯೋವನ್ನು 3Dಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರಿ ಯಾವುದಾದರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕನ್ನಡಕದ ಮೇಲೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಿಫೋರ್ಸ್ 3D ನೋಟ ಅಥವಾ [[polarized 3D|ಪೊಲರೈಜ಼್ಡ 3D]] ವೀಕ್ಷಣೆ,ಯಾವುದು ಕೂಡ ಸಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲಾ. == ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ == ಯೂಟ್ಯೂಬಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ರೂಪ,ಅದರ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಜಾಲತಾಣದ ಹೊರಗೆ ಜಾಲ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಸಕ್ಷಮ್ಯತೆ. ಪ್ರತಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋ ಒಂದು [[HTML]] ತುಣುಕಿನ ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ,ಇದನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಜಾಲತಾಣದ ಹೊರಗಿನ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹಲವು ಸಲ [[ಸಮಾಜಿಕ ಜಾಲ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಗ್|ಬ್ಲಾಗ್‍ಗಳ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://youtube.com/sharing|title=Sharing YouTube Videos|author=YouTube|date=|accessdate=2009-01-17}}</ref> ಕೆಲವು [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ|ಮೋಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು]] ಕೂಡ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು,ಇದು ಒದಗಿಸುವವ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶದ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮೋಬೈಲ್ ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತು ಮತ್ತು ಇದು ವೀಡಿಯೋಗೆ [[ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್|RTSP]] ವಾಹಿನಿ ಉಅಪಯೋಗಿಸುತ್ತೆ.<ref>{{cite web|url=http://m.youtube.com/|title=YouTube Mobile}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ವೀಡಿಯೋಗಳು ಜಾಲತಾಣದ ಮೋಬೈಲ್ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲಾ.<ref>{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/06/mobile-youtube.html|title=Mobile YouTube|author=Google Operating System|date=2007-06-15|accessdate=2009-01-17}}</ref> ಜೂನ್ 2007ರಿಂದ,ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವೀಡಿಯೋಗಳು ಹಲವು ಬಗೆಯ [[ಅಪ್ಯಲ್ Inc.|ಆಪ್ಪಲ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು ಆಪ್ಪಲ್‍ಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ವೀಡಿಯೋ ದರ್ಜೆ [[H.264/MPEG-4 AVC|H.264ಗೆ]] ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕಾಯಿತು,ಈ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಾಯಿತು. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು [[ಆಪಲ್ ಟಿವಿ|ಆಪ್ಪಲ್ TV]] ಮತ್ತು [[ಐಫೋನ್|iPhone]] ನಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/20youtube.html|title=YouTube Live on Apple TV Today; Coming to iPhone on June 29|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|date=2007-06-20|accessdate=2009-01-17}}</ref> ಒಂದು [[TiVo]] ಸೇವೆ ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ,ಅದು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮತ್ತು ಚಲಿಸಲು ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://gizmodo.com/5026092/tivo-getting-youtube-streaming-today|title=TiVo Getting YouTube Streaming TODAY|publisher=[[Gizmodo]]|date=2007-07-17|accessdate=2009-02-17|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012130604/http://gizmodo.com/5026092/tivo-getting-youtube-streaming-today|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ,ಯೂಟ್ಯೂಬ್ "ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಫಾರ್ TV" ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು,ಸೆಟ್-ಟಾಪ್ ಬಾಕ್ಸಸ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ TV-ಆಧಾರಿತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಾಧನಗಳು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌‌ನ್ನು ಕೂಡಿ, ಕತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಜಾಲತಾಣದ ಒಂದು ಅವತಾರ,ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು [[ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೇಷನ್ 3|ಪ್ಲೇಸ್ಟೆಷನ್]] ಮತ್ತು [[ವೈ]] [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಮುಖ್ಯ ಟರ್ಮಿನಲ್|ವೀಡಿಯೋ ಆಟದ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/01/youtube-wii-ps3.html|title=YouTube video comes to Wii and PlayStation 3 game consoles|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=2009-01-15|accessdate=2009-01-17}}</ref><ref>{{cite web | title=Coming Up Next... YouTube on Your TV | url=https://www.youtube.com/blog?entry=sDFlZe7FwJI | publisher=YouTube Blog | date=2009-01-15 | accessdate=2009-05-10}}</ref> ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ Xl ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಇದು ಉತ್ತಮ ದೂರದರ್ಶನದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಡಿಸೈನ್‍ನನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Experience YouTube XL on the Big Screen| url=https://www.youtube.com/blog?entry=ByKmsHdhra8| work=YouTube Blog | publisher=YouTube | date=2009-06-02 | accessdate=2009-06-20}}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ವೀಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಡೌನ್‍ಲೋಡ್ ಕೊಂಡಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‍ನಿಂದಲೆ ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/t/terms|title=Terms of Use, 6.1|publisher=YouTube|date=|accessdate=2009-02-20}}</ref> ಕೆಲವು ಸಂಖ್ಯಯ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ [[MPEG-4 Part 14|MP4]] ಫೈಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಡೌನ್‍ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು,ಉದಾಹರನೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬ್ಯಾರಕ್ ಒಬಾಮಾರವರ]] ಪ್ರತಿ ವಾರದ ಭಾಷಣಗಳು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10144823-2.html|title=(Some) YouTube videos get download option|author=[[CNET]]|date=2009-01-16|accessdate=2009-01-17|archive-date=2012-12-18|archive-url=https://www.webcitation.org/6D0LpnZze?url=http://news.cnet.com/some-youtube-videos-get-download-option/|url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ಮೂರನೇಯ ಜಾಲತಾಣದವರು,ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್ [[ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್)|ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ಸ್]] ಬಳಕೆದಾರಿಗೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/02/---mark-milian.html?cid=149000259|title=YouTube looks out for content owners, disables video ripping|author=Milian, Mark|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=2009-02-19|accessdate=2009-02-21}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ,ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷ ಸೇವೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು,ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಾಲುದಾರರು ವೀಡಿಯೋ ಡೌನ್‍ಲೋಡ್‍ಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಚೆಕ್‌ಔಟ್|ಗೂಗಲ್ ಚೆಕೌಟ್‍ರ]] ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/12/AR2009021203239.html|title=YouTube Hopes To Boost Revenue With Video Downloads|publisher=[[Washington Post]]|date=2009-02-12|accessdate=2009-02-19}}</ref> == ಸ್ಥಳೀಕರಣ == ಜೂನ್ 19,2007ರಲ್ಲಿ Google ನ [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ|CEO]] [[ಎರಿಕ್ ಇ. ಸಚ್‍ಮಿಡ್ತ್|ಎರಿಕ್ ಇ.ಶ್ಮಿಡ್ಟ್]] ಹೊಸ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಕರಣ|ಸ್ಥಳೀಕರಣದ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದರು]].<ref name="local"/> ಇಡಿ ಜಾಲತಾಣದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಈಗ ಸ್ಥಳೀಕರಣದ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ 22 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ: {| class="wikitable sortable" !ದೇಶ ! URL !ಭಾಷೆ ! Launch date |- | {{AUS}} | <code>au.youtube.com</code> | [[ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌‍ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ)]] | {{dts|link=off|2003|October|22}}<ref name="AUS-NZ">{{cite news|first=Kristen|last=Nicole|url=http://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/|title=YouTube Launches in Australia & New Zealand|publisher=[[Mashable]]|date=2007-10-22|accessdate=2009-08-03}}</ref> |- | {{BRA}} | <code>br.youtube.com</code> | [[ಬ್ರೆಜಿಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ (ಬ್ರೆಜಿಲ್‌)]] | {{dts|link=off|2003|June|19}}<ref name="local"/> |- | {{flag|ಕೆನಡಾ}} | <code>ca.youtube.com</code> | [[ಕೆನೆಡಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲಿಷ್(ಕೆನಡಾ)]] ಮತ್ತು [[ಕೆನೆಡಾದ ಫ್ರೆಂಚ್|ಫ್ರೆಂಚ್‌ (ಕೆನಡಾ)]] | 2003<ref>{{cite news|first=Kristen|last=Nicole|url=http://mashable.com/2007/11/06/youtube-canada/|title=YouTube Canada Now Live|date=2007-11-06|publisher=[[Mashable]]|accessdate=2009-08-03}}</ref> |- | {{CZE}} | <code>cz.youtube.com</code> | [[ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ|ಸೆಝ್]] | 2003<ref>{{cite news|first=Petr|last=Bokuvka|url=http://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/|title=Czech version of YouTube launched. And it’s crap. It sucks.|work=The Czech Daily Word|publisher=Wordpress.com|date=2008-10-12|accessdate=2009-08-03}}</ref> |- | {{FRA}} | <code>fr.youtube.com</code> | [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]] | 2003<ref name="local">{{cite news|first=Peter|last=Sayer|url=http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772|title=Google launches YouTube France News|publisher=PC Advisor|date=2007-06-19|accessdate=2009-08-03}}</ref> |- | {{flag|ಜರ್ಮನಿ}} | <code>de.youtube.com</code> | [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್‌]] | 2003<ref>{{cite news|first=Adam|last=Ostrow|url=http://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/|title=YouTube Germany Launches|publisher=[[Mashable]]|date=2007-11-08|accessdate=2009-08-03}}</ref> |- | {{flag|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್}} | <code>hk.youtube.com</code> | [[ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಚೀನಾದ ಪಾತ್ರ|ಚೈನೀಸ್‌ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] | 2003<ref name="chita.us">{{cite web|url=http://chita.us/community/viewtopic.php?f=9&t=1294|title=Chita • 檢視主題 - YouTube 台灣版推出|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205151456/http://chita.us/community/viewtopic.php?f=9&t=1294|url-status=dead}}</ref> |- | {{ISR}} | <code>il.youtube.com</code> | [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] | 2003 |- | {{IND}} | <code>in.youtube.com</code> | [[ಭಾರತದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ (ಭಾರತ)]] | 2003<ref>{{cite news|first=Sandeep|last=Joshi|url=http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm|title=YouTube now has an Indian incarnation|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=2008-05-08|accessdate=2009-08-03|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128004152/http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm|url-status=dead}}</ref> |- | {{IRL}} | <code>ie.youtube.com</code> | [[ಹಿಬೇರ್ನೋ -ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ (ಐರ್ಲಂಡ್‌)]] | 2003/2004<ref name="local"/> |- | {{ITA}} | <code>it.youtube.com</code> | [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್‌]] | 2003/2004<ref name="local"/> |- | {{JPN}} | <code>jp.youtube.com</code> | [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪನೀಸ್‌]] | 2003/2004<ref name="local"/> |- | {{flag|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ}} | <code>kr.youtube.com</code> | [[ಕೊರಿಯಾ ಭಾಷೆ|ಕೋರಿಯನ್‌]] | 2003/2004 |- | {{flag|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ}} | <code>mx.youtube.com</code> | [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌(ಮೆಕ್ಸಿಕೋ)]] | 2004 |- | {{NED}} | <code>nl.youtube.com</code> | [[ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಡಚ್‌]] | 2004<ref name="local"/> |- | {{NZL}} | <code>nz.youtube.com</code> | [[ನ್ಯೂ ಜಿಯಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ (ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್)]] | 2004<ref name="AUS-NZ"/> |- | {{POL}} | <code>pl.youtube.com</code> | [[ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಪೋಲಿಶ್‌]] | 2004<ref name="local"/> |- | {{RUS}} | <code>ru.youtube.com</code> | [[ರಷ್ಯಾ ಭಾಷೆ|ರಶಿಯನ್‌]] | 2004 |- | {{ESP}} | <code>es.youtube.com</code> | [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌]] | 2004<ref name="local"/> |- | {{SWE}} | <code>se.youtube.com</code> | [[ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ವೀಡಿಶ್‌]] | 2004 |- | {{ROC-TW}} | <code>tw.youtube.com</code> | [[ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಚೀನಾದ ಪಾತ್ರ|ಚೈನೀಸ್‌ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] | 2005<ref name="chita.us"/> |- | {{UK}} | <code>uk.youtube.com</code> | [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌(ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ )]] | 2005<ref name="local"/> |} ಯಾವ ಸ್ಥಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳಬೇಕೆಂದು, ಬಳಕೆದಾರರ [[IP ವಿಳಾಸ|IP ವಿಳಾಸದ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ "ಈ ವೀಡಿಯೋ ನಿಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲಾವೆಂದು" ಸೂಚನೆ ತೂರಿಸುತ್ತೆ ಕಾರಣ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಸೂಕ್ತ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಇರುವಿಕೆ.<ref>{{cite web| title = Learn More: Video not available in my country|author=|publisher = YouTube Help| url = http://www.google.com/support/youtube/bin/answer.py?hl=en-uk&answer=92571|date=|accessdate= 2009-08-04}}</ref> [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದವು. ಟರ್ಕಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೇಳಿ, ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಈ ರೀತಿಯ ಬದಲಾಣೆಗೆ ತಾನು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅದರಲ್ಲಿಯ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಟರ್ಕಿಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅದು ಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಟರ್ಕಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ತಫಾ ಕೆಮಾಲ್ ಅಟಟುರಕ್|ಮುಸ್ತಾಫಾ ಕೆಮಾಲ್‌ ಅತಾತುಕ್‌]]ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವಂತಹ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ವಿಡಿಯೋಗಳು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| title = Long-standing YouTube ban lifted only for several hours| author = | publisher = Today's Zaman| url = http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=145219&bolum=101| date = 2008-06-19| accessdate = 2008-07-10| archive-date = 2009-06-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20090604021143/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=145219&bolum=101| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Turks censor YouTube censorship|author=Danforth, Nick|publisher=[[San Francisco Chronicle]]|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/07/30/ED68191LKM.DTL|date=2009-07-31|accessdate=2009-08-04|archive-date=2012-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128190024/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/07/30/ED68191LKM.DTL|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ PRS|ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌‍ ಸೊಸೈಟಿ]] ನಡುವಿನ ವಿವಾದವು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಮುಖ್ಯಕಂಪೆನಿಗಳ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಿಸುವುದು ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಪರವಾನಗಿ ಕುರಿತಂತೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ್ದರಿಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು ಪರಿಹಾರವಾಯಿತು.<ref>{{cite news| title = Music videos back on YouTube in multi-million pound PRS deal|author=Barnett, Emma|publisher = [[Daily Telegraph]]| url = http://www.telegraph.co.uk/technology/google/6127624/Music-videos-back-on-YouTube-in-multi-million-pound-PRS-deal.html|date=2009-09-03|accessdate= 2009-09-03}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಂದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news| title = Now YouTube stops the music in Germany|author=|publisher = [[The Guardian]]| url = https://www.theguardian.com/media/pda/2009/apr/01/youtube-digital-music-and-audio|date=2009-04-01|accessdate= 2009-04-02}}</ref> == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದ್ಯಮ|ಪರ್ಯಾಯ ಮಾಧ್ಯಮ]] * [[CNN -ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು|CNN-ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷಿಯ ಚರ್ಚೆ]] * [[ವೀಡಿಯೊ ಸೇವೆಯ ಹೋಲಿಕೆ|ವಿಡಿಯೋ ಸೇವೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂತರಜಾಲದ ಫೆನೊಮಿನದ ಪಟ್ಟಿ|ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಧರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‍ನ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳವರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ರಿಕ್‍ರೊಲಿಂಗ್|ರಿಕ್‍ರೋಲಿಂಗ್]] * [[ಬಳಕೆದಾರರು- ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಂಶ|ಬಳಕೆದಾರರು-ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು]] * [[ವಿರಲ್ ವೀಡಿಯೊ|ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೋ]] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * [[ಯುಟ್ಯೂಬ್ ನೇರಪ್ರಸಾರ|ನೇರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * Lacy, Sarah: ''The Stories of Facebook, YouTube and MySpace: The People, the Hype and the Deals Behind the Giants of Web 2.0'' (2008) ISBN 978-1-85458-453-3 == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.youtube.com/ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌] {{Google Inc.}} {{DEFAULTSORT:Youtube}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾನ್ ಮೆಟ್ಟೆಯೊ ಕೌನಟಿ,ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆಯ ಜಾಲತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಸಂಪಾದನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ]] [[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಂತರಜಾಲದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸಿನ ಅಂತರಜಾಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಹುಭಾಷಾ ಜಾಲತಾಣ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೋ ಲಭ್ಯತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೇಡಿಕೆಗನುಗುಣವಾದ ವಿಡಿಯೋ]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್‌ 2.0]] cjd453xvb3xsj940zsua7ybk2g3yzsh ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ 0 21970 1373683 1342081 2026-05-18T14:26:04Z ~2026-29724-76 99483 /* */ 1373683 wikitext text/x-wiki '''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ''' ವೆಂದೇ ಹೆಸರಾದ '''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ'''ವು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LOC) ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1999ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು '''ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್''' ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಕೇತನಾಮವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾಲಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿತು, ಇದನ್ನು '''ಆಪರೇಷನ್ ಸಫೇದ್ ಸಾಗರ್''' (ಬಿಳಿ ಸಾಗರ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. {{Infobox military conflict | conflict = ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ | partof = ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷ | campaign = | image = Kargil.png | caption = ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಥಳ | date = 3 ಮೇ 1999 – 26 ಜುಲೈ 1999 | place = ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಈಗ ([[ಲಡಾಖ್]]), [[ಭಾರತ]] | cause = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ದಾಟಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. | territory = ''Status quo ante bellum''<br>(ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಇದ್ದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ) | result = {{flagicon|India|24px}} [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಗೆಲುವು | combatant1 = {{flag|India}} | combatant2 = {{flag|Pakistan}} | commander1 = {{flagicon|India|24px}} ಕೆ. ಆರ್.ನಾರಾಯಣ್<br/>(ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)<br/>{{flagicon|India|24px}} ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ<br/>(ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ)<br/>{{flagicon image|Flag COAS.svg|size=24px}} ಜನರಲ್ ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of Indian Vice Chief of Army Staff.svg|size=24px}} ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Chief of Air Staff of the Indian Air Force.svg|size=24px}} ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅನಿಲ್ ಯಶ್ವಂತ್ ಟಿಪ್ನಿಸ್<br/>(ವಾಯು ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) | commander2 = {{flagicon image|Flag of the President of Pakistan.svg|size=24px}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಫೀಕ್ ತರಾರ್<br/>(ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Prime Minister of Pakistan.svg|size=24px}} ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್<br/>(ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Chief of the Army Staff (Pakistan).svg|size=24px}} ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್<br/>(ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ)<br/>{{flagicon image|Flag of the Pakistani Army.svg|size=24px}} ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆಜೀಜ್ ಖಾನ್<br/>(ಜನರಲ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) | strength1 = 30,000 | strength2 = 5,000 | casualties1 = '''ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' * 527 ಕೊಂದರು<ref name=pib>{{cite web|last=Chakraborty|first=A.&nbsp;K.|date=21 July 2000|title=Kargil War Brings into Sharp Focus India's Commitment to Peace|url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/FEATURE/2000-FEATURES%20SERVICE%20JAN%20DEC/PDF/FEA-2000-07-21_201.pdf|publisher=[[Press Information Bureau]], Government of India|access-date=26 July 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220726061145/https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/FEATURE/2000-FEATURES%20SERVICE%20JAN%20DEC/PDF/FEA-2000-07-21_201.pdf|archive-date=26 July 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=http://164.100.24.208/lsq/quest.asp?qref=51302|title=Breakdown of casualties into Officers, JCOs, and Other Ranks|work=[[Parliament of India]] Website|publisher=|access-date=20 May 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202045832/http://164.100.24.208/lsq/quest.asp?qref=51302|archive-date=2 December 2008|df=dmy-all}}</ref><ref name="rollofhonor">{{cite web|url=http://www.indianarmy.nic.in/martyrs/home.jsp?operation=28&hidrecord=10&FormBugs_Page=1#Form|title=Complete Roll of Honour of Indian Army's Killed in Action during Op Vijay|work=Indian Army|publisher=|access-date=20 May 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071222013826/http://www.indianarmy.nic.in/martyrs/home.jsp?operation=28&hidrecord=10&FormBugs_Page=1#Form |archive-date = 22 December 2007}}</ref> * 1,363 ಗಾಯಾಳುಗಳು<ref>{{cite web| url=http://164.100.24.219/rsq/quest.asp?qref=3798|title=Official statement giving breakdown of wounded personnel|work=Parliament of India Website|publisher=| access-date=20 May 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080216231524/http://164.100.24.219/rsq/quest.asp?qref=3798 |archive-date = 16 February 2008}}</ref> * 1 ಯುದ್ಧ ಖೈದಿ * 1 ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು * 1 ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ ಪತನಗೊಂಡಿತು * 1 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ:''' * 1,600 (ಮುಷರಫ್ ರಂತೆ)<ref>{{cite news|title=Musharraf claims Kargil was a big success militarily for Pakistan|url=http://www.greaterkashmir.com/news/2013/Feb/1/musharraf-claims-kargil-was-a-big-success-militarily-for-pak-46.asp|date=1 February 2013|access-date=6 April 2013|newspaper=Greater Kashmir|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529140050/http://greaterkashmir.com/news/2013/Feb/1/musharraf-claims-kargil-was-a-big-success-militarily-for-pak-46.asp|archive-date=29 May 2013|df=dmy-all}}</ref> | casualties2 = '''ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' *400–4000 ಕೊಂದರು<ref name="bbcfigures">{{cite web |last1=Khan |first1=M. Ilyas |title=Kargil: The forgotten victims of the world's highest war |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-49101016 |website=BBC |access-date=22 March 2021 |date=26 July 2019 |archive-date=17 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217224208/https://www.bbc.com/news/world-asia-49101016 |url-status=live }}</ref> *700 ಕೊಂದರು (ಯು.ಎಸ್ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಅಂದಾಜು)<ref name="700killed">{{cite news |title=Kargil probe body had sought Musharraf's court martial |url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/410307-kargil-probe-body-had-sought-musharraf%E2%80%99s-court-martial |publisher=The News |agency=AFP |access-date=22 March 2021 |date=13 January 2013 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227103550/https://www.thenews.com.pk/archive/print/410307-kargil-probe-body-had-sought-musharraf%E2%80%99s-court-martial |url-status=dead}}</ref> '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು:''' * 2,700–4,000 ಕೊಂದರು (ಷರೀಫ್ ರಂತೆ)<ref name="Tavares2006">{{cite book |last1=Tavares |first1=Rodrigo |title=Understanding Regional Peace and Security |date=2006 |publisher=Göteborg University |isbn=978-9187380679 |page=297 |quote=the US State Department quoted the Pakistani military casualties at 700, but according to the then PM Nawaz Sharif (quoted in Gulf News, February 2002), the entire Northern Light Infantry of Pakistan was wiped out during the conflict claiming 2,700 lives.}}</ref><ref name="Hindu Sharif">{{cite news|title=Over 4,000 soldiers killed in Kargil: Sharif|url=http://hindu.com/thehindu/2003/08/17/stories/2003081702900800.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20031003114303/http://www.hindu.com/thehindu/2003/08/17/stories/2003081702900800.htm|url-status=dead|archive-date=3 October 2003|newspaper=[[The Hindu]] |access-date=17 January 2013}}</ref> * 453 ಕೊಂದರು (ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆಯಂತೆ)<ref>{{cite news|title=Pak quietly names 453 men killed in Kargil war|url=http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-pak-quietly-names-453-men-killed-in-kargil-war/20101118.htm|access-date=6 April 2013|date=18 November 2010|archive-date=27 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627173200/http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-pak-quietly-names-453-men-killed-in-kargil-war/20101118.htm|url-status=live}}</ref><ref name="NDTV Shuhada's Corner">{{cite web| url=http://www.ndtv.com/article/world/pakistan-army-admits-to-kargil-martyrs-67190| title=Pakistan Army admits to Kargil martyrs| work=[[NDTV]]| publisher=| access-date=19 November 2010| archive-date=21 November 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101121130055/http://www.ndtv.com/article/world/pakistan-army-admits-to-kargil-martyrs-67190| url-status=live}}</ref> * 3,000 ಕೊಂದರು(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಂತೆ)<ref name="700killed"/> * 357 ಕೊಂದರು ಮತ್ತು 665+ ಗಾಯಾಳುಗಳು(ಮುಷರಫ್ ರಂತೆ)<ref name="indianexpress.com">{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/musharraf-now-has-paks-kargil-toll-357/14208/ |title=Musharraf now has Pak's Kargil toll: 357 |last1= |first1= |last2= |first2= |date=7 October 2006 |work= |newspaper=Indian Express |access-date=2 February 2013 |archive-date=18 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218014539/http://www.indianexpress.com/news/musharraf-now-has-paks-kargil-toll-357/14208/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-157244-Kargil-probe-body-had-sought-Musharraf%E2%80%99s-court-martial |title=Kargil probe body had sought Musharraf's court martial |last1= |first1= |last2= |first2= |publisher=thenews.com |access-date=2 February 2013 |archive-date=31 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130131152806/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-157244-Kargil-probe-body-had-sought-Musharraf%e2%80%99s-court-martial |url-status=dead }}</ref> * 8 ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳು<ref>{{cite news| url=http://www.tribuneindia.com/1999/99aug15/nation.htm#9| title=Tribune Report on Pakistani POWs| newspaper=The Tribune| access-date=20 May 2009| archive-date=18 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120118031055/http://www.tribuneindia.com/1999/99aug15/nation.htm#9| url-status=live}}</ref> '''ಭಾರತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ:''' * 737–1,200 ಕೊಂದರು (ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 249 ಮೃತದೇಹಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ)<ref name="700killed"/><ref>{{cite book |last1=Malik |first1=V. P. |title=Kargil from Surprise to Victory |date=2006 |publisher=HarperCollins |isbn=9788172236359 |page=342 |quote=According to our intelligence estimates, their Army suffered over 737 casualties, primarily due to our artillery fire.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Pubby |first1=Manu |title=Kargil: Pak suffered most casualties at Batalik |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/kargil-pak-suffered-most-casualties-at-batalik/lite/ |access-date=27 June 2018 |work=The Indian Express |date=19 November 2010 |quote=Indian records say a total of 249 bodies of Pakistani soldiers were recovered during the battle but estimates of total enemy casualties is put around 1000–1200.|archive-date=27 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627180505/https://indianexpress.com/article/news-archive/web/kargil-pak-suffered-most-casualties-at-batalik/lite/|url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kanwal|first1=Gurmeet |title=Pakistan's Strategic Blunder at Kargil|journal=CLAWS Journal |date=2009 |page=72 |url=http://www.claws.in/images/journals_doc/1400824835Gurmeet%20Kanwal%20CJ%20SSummer%202009.pdf |access-date=27 June 2018 |quote=The army recovered 249 dead bodies of Pakistani regular soldiers from the area of operations in Kargil; 244 dead bodies were buried as per military norms with religious rites; five bodies were accepted by Pakistan and taken back |archive-date=18 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818124051/https://www.claws.in/images/journals_doc/1400824835Gurmeet%20Kanwal%20CJ%20SSummer%202009.pdf |url-status=dead }}</ref> * 1000+ ಗಾಯಾಳುಗಳು<ref>{{cite news |title=How artillery changed the tide of the Kargil war |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/how-artillery-changed-the-tide-of-the-kargil-war/articleshow/48216559.cms |access-date=27 June 2018 |work=The Economic Times |date=25 July 2017 |archive-date=27 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627202012/https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/how-artillery-changed-the-tide-of-the-kargil-war/articleshow/48216559.cms |url-status=live}}</ref> | campaignbox = {{Campaignbox Kargil War}} {{Campaignbox Indo-Pakistani Wars}} }} ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ''de facto'' (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ) ಗಡಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ|ಉಗ್ರಗಾಮಿ]]ಗಳು ನುಸುಳಿದ್ದೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="Globalsecurity">{{cite web| url=http://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm|title=1999 Kargil Conflict|work=[[GlobalSecurity.org]]|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕದನಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸಾವು ನೋವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಬಳಿಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಜನರಲ್ ಅಶ್ರಫ್ ರಷೀದ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆಗಳು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಿತು.<ref>ನವಾಜ್,ಶೂಜಾ, ''ಕ್ರಾಸ್ಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ವಾರ್ಸ್ ವಿತಿನ್,'', p. 420 (2007)</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/09/10/stories/2007091059781400.htm|title=Sharif admits he let down Vajpayee on Kargil conflict|date=2007-09-10|accessdate=2007-10-06|archive-date=2007-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070916211110/http://www.hindu.com/2007/09/10/stories/2007091059781400.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/as-spell-binding-as-the-guns-of-navarone/475330/|title=Pak commander blows the lid on Islamabad's Kargil plot|date=June 12, 2009|accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite book | author=[[Tom Clancy]], Gen. Tony Zinni (Retd) and Tony Koltz | title=Battle Ready | publisher=Grosset & Dunlap | year=2004 | isbn=0-399-15176-1}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು LoCಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಿಕ [[ಭಾರತದ ಸೇನೆ]]ಯು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಪಡೆ]]ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು LOCಯ ಭಾರತದ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ------------------------------------ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಕವಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು ಒಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನ" ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್" ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಬಸವರಾಜಸ್ವಾಮಿ ಮೇಲುಪ್ಪರಗಿಮಠ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಆಟೇಲ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ವಯಕ್ತಿತ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದು ಮಾನ್ಯ ಕವಿ ಅಟೇಲ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ಓದಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರಿಗೆ ಪುನಃ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಹೃದಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಇಂಡಿ, ಬಿಜಾಪುರ ಕರ್ನಾಟಕ ಅವರಿಗೆ- 'ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್','... ನಾನಲ್ಲ' ಕವನಗಳ ಓದಿದೆ. ನೀವು ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲು ಯೋಚಿಸಬೆಕಿತ್ತು; ನೀರಿನ ತೇರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ದಾಡುವ ಹಡಗನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ದಡ ಮುಟ್ಟಿಸಗಬೇಕಾಗಿದೆ.ಭಯ,ಸಂಶಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. 'ನಿರಾಕಾರ ಸೆ ಆಕಾರ ಹುವೇ' ಧನ್ಯವಾದಗಳು *** ಡಿಸೆಂಬರ್-೧೨-೧೯೯೯.ಎ.ಬಿ.ವಾಜಪೆಯಿ ------------------------------------ ಮೂಲ: ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ------------------------------------ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾದಾಟ ಮಾಡಿದಕ್ಕೆ ಈ ಯುದ್ಧ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉಭಯ ಕಡೆಗಳೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]]-[[ಸೋವಿಯತ್]] ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ನೇರ ಭೂ-ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು; ಅದೇ ಸಮಯದಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು 1998 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಅದೂ ಕೂಡ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿಯ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ.{{Citation needed|date=August 2009}} == ಸ್ಥಳ == [[ಚಿತ್ರ:Kargil.map.gif|thumb|right|190px|ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ಥಳ]] 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಗೆ ಮೊದಲು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾಷಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ [[ಕಾರ್ಗಿಲ್]],[[ಲಡಕ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್]] ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]] [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ]] [[ಲಡಕ್]] ಉಪ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು [[ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ]](LOC)ಯು ಇಬ್ಭಾಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರಥಮ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕದನ]] (1947–48) ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Dawn">{{cite web| url=http://www.dawn.com/2006/10/21/ed.htm#4|first=Javed |last=Hussain|title=Kargil: what might have happened|work=Dawn|date=2006-10-21|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> [[1971ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಗಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಸದಿರುವ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{cite book | first=Pervaiz Iqbal |last=Cheema | title=The Armed Forces of Pakistan | publisher=Allen & Unwin | year=2003 |isbn=1865081191}} Pg 4</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣವು [[ಶ್ರೀನಗರ]]ದಿಂದ 205 ಕಿ.ಮೀ(120 ಮೈಲುಗಳು)ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು,<ref>[http://kargil.nic.in/profile/profile.htm ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090518031923/http://kargil.nic.in/profile/profile.htm |date=2009-05-18 }} ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ</ref> LOCಯಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂಪು ಹವೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕಡುಶೀತ ವಾತಾವರಣ, ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಸುದೀರ್ಘ,ಮೈಕೊರೆಯುವ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದು, ಉಷ್ಣಾಂಶ ಆಗಾಗ್ಗೆ −48&nbsp;°C (−54&nbsp;°F)ಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://kargil.nic.in/profile/profile.htm| title=Climate & Soil conditions| work=Official website of Kargil District| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-05-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20090518031923/http://kargil.nic.in/profile/profile.htm| url-status=dead}}</ref> ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ [[ಲೆಹ್‌]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾರತೀಯ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]] [[NH 1D]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮ‌ೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಹೋರಾಟ ಕಂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶ 160 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ [[ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಲೆಹ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಏಕೈಕ ರಸ್ತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Globalsecurity"/> ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದ್ರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5000 ಮೀಟರ್(16,000 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಶಿಬಿರಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಶಿಬಿರಗಳು 5485 ಮೀಟರ್‌(18,000 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಇವೆ.<ref name="Summary">{{cite web| url=http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf| format=PDF| title=War in Kargil - The CCC's summary on the war| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2004-02-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf| url-status=dead}}</ref> ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಮುಷ್ಕೊ [[ಕಣಿವೆ]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕಿರುವ [[ದ್ರಾಸ್|ಡ್ರಾಸ್]] ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಂಘರ್ಷದ ವೇಳೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದುದು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮೇಲೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಲು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ವಶ]]ಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html|title=Limited War with Pakistan: Will It Secure India’s Interests?|work=ACDIS Occasional Paper|publisher=Program in Arms Control, Disarmament, and International Security (ACDIS), University of Illinois|first=Suba|last=Chandran|year=2004|accessdate=2009-05-20|archive-date=2010-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100705081726/http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html|url-status=dead}}</ref> ಶಿಖರದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತವರಿಗೆ ಕೋಟೆಗೆ ಸಮನಾದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಈ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಪರ್ವತ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತವರನ್ನು ಕದಲಿಸಲು ರಕ್ಷಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಕೋರರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR638/ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಪಡೆಗಳು vs ರಕ್ಷಿಸುವ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ್ಹ 3:1 ಅನುಪಾತ] ದ ವಿರುದ್ಧ ಪರ್ವತಾಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತ 6:1 ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ [http://www.india-today.com/itoday/19990726/cover3.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206183309/http://www.india-today.com/itoday/19990726/cover3.html|date=2008-12-06}}</ref> ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಅಕೋಸ್ಟಾ, ಮಾರ್ಕಸ್ P., CPT, U.S. ಆರ್ಮಿ, ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ವಾರ್‌‌ಫೇರ್- ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ &amp; ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್, ಜೂನ್ 2003. [http://www.nps.edu/academics/sigs/nsa/publicationsandresearch/studenttheses/theses/Acosta03.pdf ಪರ್ಯಾಯ ಕೊಂಡಿ]</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶ [[ಸ್ಕಾರ್ಡು]] ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಕೇವಲ 173 ಕಿಮೀ(108 ಮೈಲು)ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯೋಧರಿಗೆ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Kargil_town,_India_panorama.jpg|thumb|ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣ]] 1971ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ]] ಬಳಿಕ, ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ [[ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]] ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಸಿಯೇ ಇದ್ದವು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ 1980ರಲ್ಲಿ ಸೇನೆ [[ಚಕಮಕಿಗಳ]] ನಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ನೆರೆಯ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನೆ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಇಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://outside.away.com/outside/features/200302/200302_siachen_7.html| title=The Coldest War| work=Outside Magazine| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-04-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20090402185925/http://outside.away.com/outside/features/200302/200302_siachen_7.html| url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ 1990ರಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆ]]ಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ [[ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ]] ಹೆಚ್ಚುವ ಜೊತೆಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ನಡೆಸಿದ್ದು ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣ ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶಮನದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ 1999ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಲಾಹೋರ್ ಘೋಷಣೆ]]ಗೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿ, [[ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]]ಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು [[ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ]] ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದವು. 1998-1999ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ]]ಯ ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ]]ಗಳಿಗೆ ಗೋಪ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ, ಕೆಲವರನ್ನು [[ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್]] ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ LOC ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನುಸುಳಿಸಿತು. ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ "ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್" ಎಂಬ [[ಸಂಕೇತ ನಾಮ]]ವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="VP Malik">[https://archive.is/20120629144634/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_26-7-2002_pg4_12 ಕಾರ್ಗಿಲ್: ವೇರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮೆಟ್ ಡಿಪ್ಲೋಮಸಿ]-ವಿಜಯ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕುರಿತು ಆಗಿನ ಭಾರತದ [[ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] ವಿ.ಪಿ.ಮಲಿಕ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು. ''[[ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; [http://www.stanford.edu/group/sjir/3.1.06_kapur-narang.html ದಿ ಫೇಟ್ ಆಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಬೈ ವಿಕಾಸ್ ಕಪೂರ್ ಅಂಡ್ ವಿಪಿನ್ ನಾರಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118203713/http://www.stanford.edu/group/sjir/3.1.06_kapur-narang.html|date=2012-01-18}} ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಟಾನ್‌ಪೋರ್ಡ್ ಜರ್ನಲ್;[http://www.ipcs.org/ipcs/displayReview.jsp?kValue=102 ಬುಕ್ ರಿವ್ಯೂವ್ ಆಫ್ "ದಿ ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ:ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಬೈ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಐಯಾನ್ ಕಾರ್ಡೊಜೊ"]-IPCS ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಕ್ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದು,[[ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಕಾಲುಕೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಉದ್ವಿಗ್ನಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದು, ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದ ಶೀಘ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಂಬಿತ್ತು. [[ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಮುನ್ನಡಿಯಿಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದಶಕದ ಕಾಲದ [[ಬಂಡಾಯ]]ಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ತುಂಬುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದಿರಲೂಬಹುದು. 1984ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ [[ಮೇಘದೂತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]] ನಡೆಸಿ ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡ ಉದ್ದೇಶವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book | author=Robert G. Wirsing | title=Kashmir in the Shadow of War: regional rivalries in a nuclear age | publisher=M.E. Sharpe | year=2003 |isbn=0-7656-1090-6}} Pg 38</ref> [[ಜನರಲ್|ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಪರಿಣತರ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite book |title=Operation Badr:Mussharef's contribution to Pakistan's thousand years war against India |last= Ludra |first=Kuldip S. |authorlink= |coauthors= |year=2001 |publisher=Institute for Strategic Research and Analysis [[Chandigarh]] |location= |page= |pages=}}</ref><ref>ಲೋ ಇನ್ಟೆನ್‌ಸಿಟಿ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾಾ ಬೈ ವಿವೇಕ್ ಛಾಡಾ,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ SAGE, 2005, ISBN 0-7619-3325-5</ref> ಸೈನ್ಯ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1980ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, [[ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್]] ಮತ್ತು [[ಬೇನಜೀರ್ ಭುಟ್ಟೊ]] ಮುಂತಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ನುಸುಳಿಸುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೇನೆಯು ಮಂಡಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಕ್ರಾಸ್ಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಅಂಡ್ ದಿ ವಾರ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ಬೈ ಶೂಜಾ ನವಾಜ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್</ref><ref>[https://archive.is/20120723125533/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_2-7-2003_pg7_19 ಮುಷರಫ್ ಅಡ್ವೈಸಡ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಸೇಸ್ ಬೆನಜೀರ್],'ತಾವು PM ಆಗಿದ್ದಾಗ ಮುಷರಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯೋಜಿಸಿದರು: ಭುಟ್ಟೊ- [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ಗೆ ನವೆಂಬರ್ 30,2001ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮುಂಚಿನ ಸಂದರ್ಶನ. </ref><ref name="Hassan Abbas">{{cite book | author=Hassan Abbas | title=Pakistan's Drift Into Extremism: Allah, the Army, and America's War on Terror | publisher=M.E. Sharpe | year=2004|isbn=0-7656-1497-9}}</ref> ಅಕ್ಚೋಬರ್ 1998ರಲ್ಲಿ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ [[:ವರ್ಗ:Chiefs of Army Staff, Pakistan|ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ದಾಳಿಯ ನೀಲಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಂಬೋಣ.<ref name="VP Malik"/><ref>{{cite book |title=Dangerous Deterrent |last= Kapur |first=S. Paul |authorlink= |coauthors= |year=2007 |publisher=Stanford University Press |location= |isbn=0804755507 |page=118}}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಿತೂರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] ಅವರಿಂದ ತುರ್ತು ಫೋನ್ ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗಲೇ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು ಎಂದು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ನವಾಜ್ ಶರೀಫ್]] ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1581473.cms|title=Nawaz blames Musharraf for Kargil|work=The Times of India|publisher=|date=2006-05-28 |accessdate=2009-05-20}}</ref> ಮುಷರಫ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಮ‌ೂವರು [[ಆಪ್ತರು]] ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದರೆಂದು ಷರೀಫ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sharifunaware">{{cite news |url = http://www.dawn.com/2006/05/29/nat1.htm |title = I learnt about Kargil from Vajpayee, says Nawaz |work = |publisher = Dawn|date =2006-05-29|accessdate = 2006-05-29 }}</ref> ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಲೇಖಕರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಷರಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು [[ಜನರಲ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hassan Abbas"/><ref name="Qadir">{{cite web|url=http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf|title=An Analysis of the Kargil Conflict 1999|year=April 2002|last=Qadir|first=Shaukat|work=RUSI Journal|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327120655/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು [[ಫೆಬ್ರವರಿ 20]]ರಂದು [[ಲಾಹೋರ್‌]]‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ 15 ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕುರಿತು ಷರೀಫ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮುಷರಫ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=71008|title=Kargil planned before Vajpayee's visit: Musharraf|work=Indian Express|publisher=|date=2006-07-13|accessdate=2009-05-20|archive-date=2013-01-02|archive-url=https://archive.today/20130102134734/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=71008|url-status=dead}}</ref> == ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಗತಿ == ===ಸಂಘರ್ಷದ ಘಟನೆಗಳು=== {| class="wikitable" |- ! style="width:10%;"| '''ದಿನಾಂಕ (1999)''' ! style="width:90%; text-align:center;"| '''ಘಟನೆ'''<ref>{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |title=The Tribune, Chandigarh, India – Opinions |publisher=Tribuneindia.com |access-date=15 June 2012 |archive-date=8 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308123358/http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |url-status=live }}</ref><ref>V.&nbsp;P. Malik, "Kargil War: Need to learn strategic lessons", ''India Tribune'', 26 July 2011.</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/387702.stm |title=Kargil conflict timeline |publisher=BBC News |date=13 July 1999 |access-date=15 June 2012 |archive-date=29 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129170557/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/387702.stm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Factfile |newspaper=The Tribune (Chandigarh) |url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |date=26 July 2011 |access-date=26 July 2011 |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205233521/http://www.tribuneindia.com/2011/20110726/edit.htm#6 |url-status=live }}</ref> |- | 3 ಮೇ || ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೆಫ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. |- | 5 ಮೇ || ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]] ಗಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ; 5 ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. |- | 9 ಮೇ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ಭಾರೀ ಶೆಲ್ ದಾಳಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಡಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು. |- | 10 ಮೇ || ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಹು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ದ್ರಾಸ್, ಕಕ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮುಷ್ಕೋಹ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. |- | ಮೇ-ಮಧ್ಯೆ || ಭಾರತವು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. |- | 26 ಮೇ || ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಶಂಕಿತ ನುಸುಳುಕೋರರ ಸ್ಥಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಾಯುದಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 27 ಮೇ || ಒಂದು IAF MiG-21 ಮತ್ತು ಒಂದು MiG-27 ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಂಜ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಿಮಾನ-ವಿರೋಧಿ ವಾರ್ಫರ್‌ನ ವಾಯು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು;<ref>{{Cite web|title=SA-7 GRAIL|url=http://www.fas.org/man/dod-101/sys/missile/row/sa-7.htm|date=1999-03-21|publisher=[[Federation of American Scientists|FAS]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203110123/http://www.fas.org/man/dod-101/sys/missile/row/sa-7.htm|archive-date=3 February 2009|access-date=2009-02-09}}</ref> ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಂಬಂಪತಿ ನಚಿಕೇತ (ಮಿಗ್-27 ಪೈಲಟ್) ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಗಸ್ತು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಕೈದಿ (POW) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (3 ಜೂನ್ 1999 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು). |- | 28 ಮೇ || ಒಂದು IAF Mi-17 ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದವು; ನಾಲ್ಕು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. |- | 1 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 5 ಜೂನ್ || ಭಾರತವು ಮೂವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದು ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. |- | 6 ಜೂನ್ || ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. |- | 9 ಜೂನ್ || ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಬಟಾಲಿಕ್ ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. |- | 11 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ (ಚೀನಾ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸ್ಟಾಫ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. |- | 13 ಜೂನ್ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮಿಲಿಷಿಯಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಟೋಲೋಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದವು. |- | 15 ಜೂನ್ ||ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿ, ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಳೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. |- | 29 ಜೂನ್ || ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತದೆ. |- | 4 ಜುಲೈ || ಮೂರು ಭಾರತೀಯ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗಳು (ಸಿಖ್, ಗ್ರೆನೇಡಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗಾ) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ''ನಾರ್ದರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫಾಂಟ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌''ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. |- | 5 ಜುಲೈ || ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಭೆಯ ನಂತರ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ತರುವಾಯ ದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. |- | 7 ಜುಲೈ || ಭಾರತೀಯ ಪಡೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4875 ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬತ್ರಾ]] ವೀರ ಮರಣ ಮಡಿದರು. |- | 11 ಜುಲೈ || ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಬಟಾಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. |- | 14 ಜುಲೈ ||ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] ಆಪರೇಷನ್ ''ವಿಜಯ್'' ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. |- | 26 ಜುಲೈ || ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. |} ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಭಾರತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನುಸುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ NH1 ತರಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಭಾರತ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು. ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಫಲಶ್ರುತಿ ಕಂಡಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಾಚೆಗೆ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಕ್ರಮಣ === [[ಚಿತ್ರ:Kargil.map.buildup.gif|thumb|right|250px|ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಸ್ಥಾಪನೆ]] ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ,[[LOC]]ಯ ಆಯಾ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಮುಂಚೂಣಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಸ್ತನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಚಳಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಬಳಿಕ, ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪಹರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1999ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ]]ಯು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದ LOCಯ ತನ್ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಮರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ LOCಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕೂಡ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,991457,00.html|title=How I Started A War|date=1999-07-12|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2012-09-14|archive-url=https://archive.today/20120914151255/http://www.time.com/time/printout/0,8816,991457,00.html|url-status=dead}}</ref> ಉನ್ನತ [[ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ ಗುಂಪಿನ]] ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ]]ದ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಏಳು [[ತುಕಡಿ]]ಗಳು<ref>{{cite web |title=The Northern Light Infantry in the Kargil Operations |url=http://orbat.com/site/history/historical/pakistan/nli_kargil1999.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628181523/http://orbat.com/site/history/historical/pakistan/nli_kargil1999.html |archive-date=2009-06-28 |accessdate=2009-05-20 |work= |publisher=}} ಬೈ ರವಿ ರಿಕ್ಯೆ 1999 ಆಗಸ್ಟ್ 25, 2002 - [[ORBAT]]</ref><ref name="Memoirs">{{cite book|author=[[Pervez Musharraf]] | title=[[In the Line of Fire: A Memoir]] | publisher=Free Press | year=2006 | isbn=0-7432-8344-9}}</ref>(ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ಖಾಯಂ ಭಾಗವಾಗಿರದ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ)ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಬಂಡುಕೋರರು]] ಮತ್ತು [[ಅಫ್ಘಾನ್]] [[ಬಾಡಿಗೆ ಹಂತಕ]]ರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು.<ref name="Militant">ಮುಷರಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ''ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌'' ಗೆ ಜುಲೈ 6, 1999ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಸುಮಾರು 2000 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ ಭಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಅಂದಾಜನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ [[ಏಷ್ಯಾ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [http://www.atimes.com/ind-pak/AG08Df01.html ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811111704/http://atimes.com/ind-pak/AG08Df01.html|date=2010-08-11}}. ಭಾರತದ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್(ನಿವೃತ್ತ) ಕೂಡ NLI [[ಪದಾತಿದಳ]] ಪಡೆಯಲ್ಲದೇ [http://www.rediff.com/news/1999/jul/15ashok.htm ಬಂಡುಕೋರರ ಸಂಖ್ಯೆ 2000] ವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.</ref> ಕೆಳ [[ಮುಷೋಖ್]] ಕಣಿವೆಯ ಶಿಖರಗಳು, ಡ್ರಾಸ್‌‍ನ ಮಾರ್ಪೋ ಲಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, [[ಕಾರ್ಗಿಲ್]] ಬಳಿಯ ಕಕ್ಸಾರ್‌, [[ಸಿಂಧು ನದಿ]]ಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯ, LOC ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರಗುವ ಚೋರ್‌ಬಾಟ್ಲಾ ವಲಯದ ಶಿಖರಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾಚಿನ್]] ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಟರ್ಟೊಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆಯ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನಡೆಯಿತು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಸಜ್ಜು === ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ಗಸ್ತುಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರೀ ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ [[ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿತು]]. ಆದರೆ ಬಟಾಲಿಕ್ ವಲಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರುಬನೊಬ್ಬ ನೀಡಿದ ಸುಳಿವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮೇ ಎರಡನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸೌರಬ್ ಕಾಲಿಯ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತದ ಗಸ್ತು ಪಡೆ [[ಹೊಂಚು]] ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2009/07/06/stories/2009070655650700.htm |title=ಸೌರಬ್ ಕೈಲಾ ಹೆತ್ತವರು ಯುದ್ಧಾಪರಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯಲು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಏಕಾಂಗಿ ಹೋರಾಟ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2009-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713030728/http://www.hindu.com/2009/07/06/stories/2009070655650700.htm |url-status=dead }}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ತುಸು ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು, ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಜಿಹಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ LOCಯ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಯೋಜಿಸಿದ ಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ದಾಳಿಯ ಯೋಜನೆ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಈ ನುಸುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಒಟ್ಟುಪ್ರದೇಶ 130&nbsp;km² - 200&nbsp;km² ನಡುವೆಯಿದೆಯೆಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.<ref name="Qadir"/><ref>[http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf|date=2004-02-21}} [[PDF]] [http://www.tni.org/archives/bidwai/danger.htm ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ವಿತ್ ಫೈರ್ ಬೈ ಪ್ರಫುಲ್ ಬಿದ್ವಾಯಿ]- [[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]], 7 ಜೂನ್, 1999</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದ 500 ಚದರ ಮೈಲು (1,300&nbsp;km²)ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮುಷರಫ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Memoirs"/> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] 2,00,000 ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ [[ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತರ ನೀಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ [[ಡಿವಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಅಥವಾ [[ಪದಾತಿದಳದ]] ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಹುತೇಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ವಸ್ತುಶಃ 20,000 ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಎರಡು [[ವಿಭಾಗಗಳು]],<ref>{{cite web| url=http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-6/malik.html| last=Gen VP Malik| title=Lessons from Kargil| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-04-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20090408082728/http://www.bharat-rakshak.com/MONITOR/ISSUE4-6/malik.html| url-status=dead}}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಭಾರತದ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆ]]ಯ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್-ಡ್ರಾಸ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 30,000ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 5,000ವೆಂದು ಯುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Globalsecurity"/><ref name="Qadir"/><ref name="Militant"/> ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫಿರಂಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಪಡೆಗಳು ಕೂಡ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತದ ಭೂಸೇನೆಯ ಜಮಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ]] [[ಆಪರೇಷನ್ ಸೇಫ್ಡ್ ಸಾಗರ್]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಬ್ ಲೋಡ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡವು, ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ [[ವಾಯುನೆಲೆ]]ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:Ports and harbours of Pakistan|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ]](ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರಾಚಿ ಬಂದರಿಗೆ]]) ತಡೆ ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮ‌ೂಲಕ<ref>{{cite web|url=http://www.carnegieendowment.org/files/CP65.Grare.FINAL.pdf|title=The Resurgence of Baluch nationalism|first=Frédéric|last=Grare|work=|format=PDF|publisher=[[Carnegie Endowment for International Peace]]|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420061901/https://www.carnegieendowment.org/files/CP65.Grare.FINAL.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]] ಕೂಡ ಸ್ವತಃ ಯುದ್ಧ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.defencejournal.com/2001/apr/seaspark.htm|title=Exercise Seaspark—2001|first=Cdr. (Retd) Muhammad Azam Khan|work=Defence Journal|publisher=|year=April 2001|accessdate=2009-05-20|archive-date=2012-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216075557/http://www.defencejournal.com/2001/apr/seaspark.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಳಿಕ, ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 6 ದಿನಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನ ದಾಸ್ತಾನು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಆಗಿನ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್]] ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Globalsecurity"/> === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ದಾಳಿ === ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಲೆಹ್‌ನಿಂದ ಶ್ರೀನಗರದವರೆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1D ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಪಥಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ. ಕಡಿದಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇನಾಪಡೆಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದ್ದರಿಂದ NH1 Dಯನ್ನು(ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ವೀಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ NH 1D ಮೇಲೆ [[ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ]] ನಡೆಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾವುನೋವು ಉಂಟು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗವಿತ್ತು.<ref name="NLI">{{cite web|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_5-5-2003_pg7_14|title=Indian general praises Pakistani valour at Kargil|work=Daily Times, Pakistan|date=2003-05-05|publisher=|accessdate=2009-05-20|archiveurl=https://archive.today/20121209121858/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_5-5-2003_pg7_14|archivedate=2012-12-09|url-status=live}}</ref> ಭಾರತದ ಸೇನೆಗೆ ಸೈನ್ಯ ಜಮಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾದ್ದರಿಂದ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ತಲೆದೋರಿತು.<ref>ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಇನ್ ದಿ ಶಾಡೊ ಆಫ್ ವಾರ್ ಬೈ ರಾಬರ್ಟ್ ವಿರ್‌ಸಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬೈ M.E.ಶಾರ್ಪ್‌, 2003 ISBN 0-7656-1090-6 pp36</ref> [[ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶೆಲ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಲೆಹ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವ ಆತಂಕವಿತ್ತು, ಆದರೂ [[ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಲೆಹ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ(ಉದ್ದದ)ರಸ್ತೆಯೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು [[ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೆನೇಡ್ ಲಾಂಚರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, [[ಮೋರ್ಟಾರ್‌ಗಳು]], [[ಫಿರಂಗಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನ ನಿಗ್ರಹ ಬಂದೂಕು]]ಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ [[ನೆಲಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೂತಿಡಲಾಗಿತ್ತು,[[ICBL]] ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಭಾರತ 8,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿಗ್ರಹ ನೆಲಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://www.icbl.org/lm/2000/india ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಮಾನಿಟರ್ - ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಅಮೆರಿಕ ಪೂರೈಸಿದ <ref name="indiaenews.com">[http://indiaenews.com/2006-07/15112-indian-army-gets-hostile-weapon-locating-capability.htm ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ ಗೆಟ್ಸ್ ಹಾಸ್ಟೈಲ್ ವೆಪನ್ ಲೊಕೇಟಿಂಗ್ ಕೆಪೇಬಿಲಿಟಿ]{{Dead link|url=http://indiaenews.com/2006-07/15112-indian-army-gets-hostile-weapon-locating-capability.htm|date=October 2008|date=June 2009}}</ref> ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು <ref name="indiaenews.com"/> AN/TPQ-36 ಫೈರ್‌ಫೈಂಡರ್ ರೆಡಾರ್‌ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ [[ಕಣ್ಗಾವಲು]] ನಡೆಸಿತ್ತು.<ref name="indiaenews.com"/> NH 1Dಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಚಾಚಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅತೀ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಶಿಬಿರಗಳು ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅತಿಕ್ರಮಿತ ಶಿಬಿರಗಳ ಮರುವಶ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭದ್ರತೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಮಾರ್ಗದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ಶಿಬಿರಗಳ ಮರುವಶ ''ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಉದ್ದೇಶ'' ಗಳಾಗಿದ್ದವು. NH 1Dಗೆ ಅತೀ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮರುವಶ ಭಾರತದ ಸೇನಾಪಡೆಯ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರ-ಲೆಹ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಸ್‌ನ ಟೋಲೊಲಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದವು.<ref>ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ 21 ಸೆಂಚುರಿ, ಅಡೆಕಿಯೆ ಅಡೆಬಾಜೊ ಅವರಿಂದ, ಚಂದ್ರಲೇಖ ಶ್ರೀರಾಮ್, ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ pp192,193 ಪ್ರಕಟಣೆ.</ref> ಇದರ ಹಿಂದೆಯೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿಯಾಚಿನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಬಟಾಲಿಕ್-ಟರ್ಟೊಕ್ ಉಪ-ವಲಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಗುರಿಯಾದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590 ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ 5353 ಮುಖ್ಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳಾಗಿತ್ತು. NH 1Dಯನ್ನು ಅತೀ ಸಮೀಪದಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590. ಪಾಯಿಂಟ್ 5353 ಡ್ರಾಸ್ ವಲಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ NH 1D ಸರಾಗ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|first=Praveen|last=Swami|url=http://www.hindu.com/2004/06/30/stories/2004063006391100.htm|title=Commander ordered capture of Point 5353 in Kargil war|work=The Hindu|publisher=|date=2004-06-30|accessdate=2009-05-20|archive-date=2004-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040907144723/http://www.hindu.com/2004/06/30/stories/2004063006391100.htm|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 14ರಂದು ಪಾಯಿಂಟ್ 4590ನ್ನು ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿದರೂ,<ref>ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ, ಪ್ರದೀಪ್ ಬರುವಾ ಅವರಿಂದ, U ಆಫ್ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ 261.</ref> ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಏಕೈಕ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟ್ 4590ರಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾವುನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ. ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಸಮೀಪದ ಬಹುತೇಕ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಡ್ರಾಸ್ ಬಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಯುದ್ಧ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ವ್ಯಾಪಕ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. [[File:Sheeju mig21.JPG|thumb| ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ IAF MiG-21 ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.]] NH 1D ನೋಡಬಹುದಾದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಭಾರತ ಹಿಡಿತ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ಆಕ್ರಮಿತ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಆಚೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ದೂಡಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇತರ ಪ್ರಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, [[ಟೋಲೊಲಿಂಗ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಹೋರಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ವಾಲಿತು. ಟೊಲೊಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದರು. ಯುದ್ಧಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈವಶವಾದ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್(ಪಾಯಿಂಟ್ 5140) ಸೇರಿದಂತೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ಕೆಲವು ಶಿಬಿರಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದವು. ಟೈಗರ್‌ಹಿಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಂಡವು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾವುನೋವು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್‌ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ 10 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ ಭಾರತದ ಕೈವಶವಾಯಿತು, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಐವರು ಯೋಧರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದುವರೆಗೂ ಕೇಳಿರದ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪಾಯಿಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೀಕರ [[ಕೈಮಿಸಲಾಯಿಸಿದ]] ಘಟನೆಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ [[ಕಾಣುವಂತಿದ್ದ]] ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು 250 ಫಿರಂಗಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ [[ಭೂಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವ [[ಬೋಫೋರ್ಸ್]] ಫೀಲ್ಡ್ [[ಹೋವಿಟ್ಜರ್]] ಬಂದೂಕು([[ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ)ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸೈನಿಕರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಈ ಬಂದೂಕುಗಳು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಭೋಫೋರ್ಸ್ ಬಂದೂಕುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆಳ ಪ್ರದೇಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ]]ಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ದಾಳಿ ವಿಮಾನ]] [[MiG-27]]ಅನ್ನು [[ಎಂಜಿನ್ ವೈಫಲ್ಯ]]ದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ IAF ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, [[MiG-21]] [[ಯುದ್ಧ]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಉರುಳಿಸಿತು; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ ಎರಡೂ ಜೆಟ್‌ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[Mi-8]][[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌]]ನ್ನು [[ಸ್ಟಿಂಗರ್]] [[SAM]]ಗಳಿಂದ ಉರುಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, MiG-27 ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು ಎಂದು ನಿವೃತ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಾಳಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ನೆಲೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ [[ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಾಂಬ್‌]]ಗಳನ್ನು IAF ಬಳಸಿತು.<ref name="Globalsecurity"/> ಮೇ 27, 1999ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ನಚಿಕೇತ ಅವರಿದ್ದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಳಿಕ ಅವರು ವಿಮಾನದಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪಾರಾದರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಪತ್ತೆಗೆ ದಾರಿ ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳಿದ ಸ್ಕ್ವಾ. ಲೀ.[[ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಹಾರಿಸುವ ಸ್ಟಿಂಜರ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು. ದಾಳಿಗೀಡಾದ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪಾರಾದರೂ, ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಗುಂಡುಗಳ ಗಾಯಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದವರೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="Globalsecurity"/> ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಲುಕದಂತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವೈಮಾನಿಕ ಬಲದಿಂದ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಮಾತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 18,000 ಅಡಿ(5,500 ಮೀ.)ಯಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದಾರಿ ಸುಗಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ನೇರ ನೆಲದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಹಗಲು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವುದು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾಕಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಿನ ಮರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸೇನೆ ಮುನ್ನಡೆದರೂ ಹಿಮದ ಕೊರೆತಕ್ಕೆ ಮೈಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿನ [[ಶೀತಲ ಹವೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಆಗಾಗ್ಗೆ −11&nbsp;°C ಯಿಂದ −15&nbsp;°C (12&nbsp;°F ಯಿಂದ 5&nbsp;°F) ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸೇನಾ ತಂತ್ರಗಳ]] ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿ ಪಡೆಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ [[ತಡೆ]]ಯೊಡ್ಡಿ ವಸ್ತುಶಃ [[ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ [[ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರಹಾರ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ತಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು LoCಯನ್ನು ದಾಟುವುದಲ್ಲದೇ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಯುದ್ಧದ ಕಾಲಾವಧಿ]] ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಗದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಈ ವ್ಯೂಹ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಘರ್ಷದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{cite web| url=http://www.lrb.co.uk/v23/n08/ali_01_.html| title=Bitter Chill of Winter| work=[[Tariq Ali]], [[London Review of Books]]| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2009-10-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20091001175541/http://www.lrb.co.uk/v23/n08/ali_01_.html| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book | author=Colonel Ravi Nanda | title=Kargil : A Wake Up Call | publisher=Vedams Books | year=1999 | isbn=81-7095-074-0}} [https://www.vedamsbooks.com/no14953.htm ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬುಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928055430/https://www.vedamsbooks.com/no14953.htm |date=2007-09-28 }}</ref> ಅಧಿಕೃತ ಎಣಿಕೆಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂದಾಜು ಶೇ.75-ಶೇ.80 ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾಧೀನವಾದವು.<ref name="VP Malik"/> === ವಾಪಸಾತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಯುದ್ಧಗಳು === ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಘರ್ಷದ ಶಮನಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶತ್ರುತ್ವದಿಂದ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಕ ಯುದ್ಧ ಉಲ್ಬಣಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾಗಿ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಸಹಾಯಕರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಿದ್ದೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳದ ಹೊರತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1989886.stm ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ 'ಪ್ರಿಪೇರ್ಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್']</ref> ಜುಲೈ 4ರಂದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಧಾನಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಒಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಹೋರಾಟ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು LOCಯ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಇದರ ಜತೆಗೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಜೆಹಾದಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]]([[ಉಗ್ರಗಾಮಿ]] ಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ) ಸೇನೆಯನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/386537.stm|title=Pakistan and the Kashmir militants|work=BBC News|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> [[File:Kargil war.jpg|thumb|ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು]] [[File:BSF Role in Kargil War-3.jpg|thumb|BSF ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]]] ಜುಲೈ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಡ್ರಾಸ್ ಉಪವಲಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ತೆರವು ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಜುಲೈ 26ರಂದು ಹೋರಾಟ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಆ ದಿನವನ್ನು ''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ್ ದಿವಸ್'' (ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ದಿನ) ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 1972ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಸಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನ್ವಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿತು. == ವಿಶ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ == [[ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ]]ಯನ್ನು ದಾಟಲು ತನ್ನ ಅರೆಸೇನೆ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಉಗ್ರಗಾಮಿ]]ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಟು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite book | author=Hassan Abbas|title=Pakistan's Drift Into Extremism: Allah, The Army, And America's War On Terror|publisher=M.E. Sharpe|year=2004|isbn=0-7656-1497-9}} ಪುಟ 173; [http://www.ipcs.org/whatsNewArticle11.jsp?action=showView&amp;kValue=1647&amp;status=article&amp;mod=b ರಿವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: ವಾಸ್ ಇಟ್ ಎ ಫೈಲ್ಯೂರ್ ಫಾರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಸೇನೆ?, IPCS]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ]]ರ ಕದನಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ [[ತೋರಿಕೆಯ ನಿರಾಕರಣೆ]] ಮಾಡಿದ್ದು ಕೊನೆಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ಸು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="dawn">{{cite web| url=http://www.dawn.com/weekly/cowas/990711.htm|title=Lesson learnt?|work=[[dawn]]|date=2006-07-24|publisher=| accessdate=2009-08-02}}</ref> ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿದ್ದು, ಕಳಪೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ನೆಲವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಲೀ, ಅನುಕೂಲವಾಗಲೀ ಎರಡೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಿರಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯು ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರಿಗೆ [[ನಿಶಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್]](ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೇನಾ ಗೌರವ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ 90 ಸೈನಿಕರಿಗೆ [[ಮರಣೋತ್ತರ]]ವಾಗಿ [[wikt:gallantry|ಶೌರ್ಯ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢವಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನರಲ್ ನಡುವಿನ [[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ]] ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಭಾರತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ "ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗದ ಚರ್ಮ ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು"<ref>{{cite web|url=http://www.india-today.com/kargil/audio.html|title=Transcripts of conversations between Lt Gen Mohammad Aziz, Chief of General Staff and Musharraf|work=India Today|publisher=|accessdate=2009-05-20|archive-date=2008-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080701220255/http://www.india-today.com/kargil/audio.html|url-status=dead}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಜನಲರ್ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇದನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟುಕತೆ"ಯೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಲವಾರು ವೈರುಧ್ಯದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. LOC ಸ್ವತಃ ವಿವಾದಿತ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.atimes.com/ind-pak/AG07Df01.html |title=U.S. ಬ್ರೋಕರ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪೀಸ್ ಬಟ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್ ರಿಮೇನ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2012-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618043755/http://atimes.com/ind-pak/AG07Df01.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ವಿಶಾಲ ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿಶ್ವವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಯ ಬೆಂಬಲ ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿತು.<ref name="ASEAN">{{cite web| url=http://www.tribuneindia.com/1999/99jul25/world.htm#6|title=ASEAN backs India's stand|work=[[The Tribune]]|date=2006-07-24|publisher=| accessdate=2009-05-20}}</ref> ಭಾರತದ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳ ರಭಸ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು [[ಜುಲೈ 4]]ರಂದು ವಿಮಾನವೇರಿದರು. ಆದರೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನೆಲದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತರು. ''ಷರೀಫ್ ಕ್ರಮಗಳು ಗೊಂದಲಮಯ'' ವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಕ್ಲಿಂಟನ್ [[ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮ‌ೂಲಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದೆ'' ಎಂದು ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | author=Bill Clinton | title=[[My Life (Bill Clinton autobiography)|My Life]] | publisher=[[Random House]] | year=2004|isbn=0-375-41457-6}}, ಪುಟ 865</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಸಂಘರ್ಷ ಉಲ್ಬಣಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಾಗದಂತೆ LoCಯನ್ನು ದಾಟದಿರುವ ಭಾರತದ ಸಂಯಮವನ್ನು ಅವರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/399897.stm ಡೈಲಾಗ್ ಕಾಲ್ ಅಮಿಡ್ ಫ್ರೆಷ್ ಫೈಟಿಂಗ್-] - [[BBC ನ್ಯೂಸ್]] </ref> [[ಜಿ8]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಗ್ನೆ]] ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ LOC ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದವು. [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ LOC ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/02/kashmir.pakistan/| title=India encircles rebels on Kashmir mountaintop| work=[[CNN]]| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-06-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20080614150423/http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/02/kashmir.pakistan/| url-status=dead}}CNN</ref> LoCಯ ಸಂಘರ್ಷ ಪೂರ್ವನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು, ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ [[ಚೀನಾ]] ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. LOCಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸದಿರುವ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು [[ಏಸಿಯಾನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆ]] ಮುಂತಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸಿದ ಷರೀಫ್, ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಳಿದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಷರೀಫ್ ಹೊರಡಿಸಿದ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭವೇ ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯೆಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/05/kashmir.02/| title=Text of joint Clinton-Sharif statement| work=CNN| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-05-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20080516134001/http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9907/05/kashmir.02/| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.acronym.org.uk/dd/dd39/39kash.htm| title=Disarmament Diplomacy - Complete texts of Indian and Pakistani statements following Pakistan's decision to withdraw its troops in Kargil| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20| archive-date=2008-12-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20081205044657/http://www.acronym.org.uk/dd/dd39/39kash.htm| url-status=dead}}</ref> == ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ===ಭಾರತ=== [[file:Operation Vijay Medal.png|thumb|ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಪದಕ - ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಶೌರ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://indianarmy.nic.in/PVC/pvc.html |title=ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ವಿಜೇತರು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2013-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815195436/http://indianarmy.nic.in/PVC/pvc.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | ಪದಕ ! scope="col" | ಶ್ರೇಣಿ ! scope="col" | ಹೆಸರು ! scope="col" | ಘಟಕ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | [[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]|| ಗ್ರೇನೆಡಿಯರ್||ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್|| 18 ಗ್ರೇನೆಡಿಯರ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=YOGENDER SINGH YADAV {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/yogender-singh-yadav |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=11 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811064623/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/yogender-singh-yadav |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Grenadier Yogendra Singh Yadav, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1078 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=30 March 2020 |archive url=https://web.archive.org/web/20200330024915/http://twdi.in/node/1078 |url-status=live }}</ref> |- |[[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]||ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್||[[ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ]]||1/11 ಗೋರ್ಖ ರೈಫೈಲ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=MANOJ KUMAR PANDEY {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/manoj-kumar-pandey |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=12 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812205011/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/manoj-kumar-pandey |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Lt Manoj Kumar Pandey, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1067 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307235409/http://twdi.in/node/1067 |url-status=live }}</ref> |- |[[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ]]|| ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ || [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬತ್ರಾ]]||13 JAK ರೈಫೈಲ್ಸ್||<ref>{{cite web |title=VIKRAM BATRA {{!}} Gallantry Awards |url=https://gallantryawards.gov.in/Awardee/vikram-batra |website=gallantryawards.gov.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=12 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812204913/https://www.gallantryawards.gov.in/Awardee/vikram-batra |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Param Vir Chakra (PVC), Awardee: Capt Vikram Batra, PVC @ TWDI |url=http://twdi.in/node/1059 |website=twdi.in |access-date=9 April 2020 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308082043/http://twdi.in/node/1059 |url-status=live }}</ref> |- |} * 18 ಗ್ರೇನೇಡಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರೆನೇಡಿಯರ್ [[ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್]] [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹತರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದು, ಯೋಗೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. * ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ [[ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ]], ಗೋರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್, [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]] ಮರಣೋತ್ತರ. * ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ವಿಕ್ರಮ್ ಬಾತ್ರಾ]], 13 JAK ರೈಫಲ್ಸ್ [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]] ಮರಣೋತ್ತರ. * ರೈಫಲ್‌ಮನ್ [[ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್]], 13 JAK ರೈಫಲ್ಸ್, [[ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ]]. ಇಬ್ಬರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.shaheedfoundation.org/NishaneHaider.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-17 |archive-date=2014-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812211253/http://www.shaheedfoundation.org/nishanehaider.asp |url-status=dead }}</ref> *ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ಕರ್ನಲ್ ಶೇರ್ ಖಾನ್]] ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್, ಮರಣೋತ್ತರ. * ಹವಾಲ್ದಾರ್ [[ಲಾಲಕ್ ಜಾನ್]], ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಂಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ, ನಿಷಾನ್-ಎ-ಹೈದರ್, ಮರಣೋತ್ತರ. == ಮಾಧ್ಯಮದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ [[ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಂದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>ಇಂಡಿಯಾಾಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ಬಾಂಬ್ ಬೈ ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೋವಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 2002 ISBN 0-520-23210-0, ಪುಟ 473</ref> ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಜಾಲತಾಣ]]ಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ "ಜೀವಂತ" ಯುದ್ಧವೆನಿಸಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.ciaonet.org/olj/sa/sa_00saa01.html| first=A.K.| last=Sachdev| title=Media Related Lessons From Kargil - Strategic Analysis: January 2000 (Vol. XXIII No. 10)| work=| publisher=| accessdate=2009-05-20}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದಕ್ಕೆ [[ಮಾಧ್ಯಮ]]ಗಳು ಕೂಡ ವಿಸ್ತ್ರತ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಜನರಲ್ಲಿ [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]]ಯ ಭಾವನೆಗಳು ಉದ್ದೀಪನಗೊಂಡವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ [[ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಚಾರ]] ಯುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗಿತು, ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈರುಧ್ಯದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯ]]ದ ಚಾನೆಲ್ [[PTV]] ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ,<ref>{{cite web |title=Centre bans PTV |url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990603/ige03090.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202051334/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990603/ige03090.html |archive-date=2008-12-02 |accessdate=2009-05-20 |work= |publisher=}}[[ಇಂಡಿಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] ಜೂನ್ 3, 1999</ref> ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ [[ಸುದ್ದಿ ನಿರ್ಬಂಧ]] ವಿಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ''[[ಡಾನ್]]'' ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಆನ್‌ಲೈನ್]] ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.<ref>[http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/SAserials/Dawn/1999/17jul99.html#delh ಡೆಲ್ಲಿ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾನ್ ಆನ್ ಡಾನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್, PTV ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202074127/http://www.lib.virginia.edu/area-studies/SouthAsia/SAserials/Dawn/1999/17jul99.html#delh |date=2008-12-02 }} ಡಾನ್ ವೈರ್ ಸರ್ವಿಸ್ 17 ಜುಲೈ 1999</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹರಣವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮಾಧ್ಯಮ ಟೀಕಿಸಿತು, ಆದರೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ]]ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ನಿಲುವು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸುವ ಯತ್ನವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ''[[ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು]]'' ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ವಿದೇಶಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಜಾಹೀರಾತು]]'' ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>[http://www.hinduonnet.com/fline/fl1619/16191300.htm ಎ ಡಿಫರೆಂಟ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬೈ ರಷೀದಾ ಭಗತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202110814/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1619/16191300.htm|date=2008-12-02}} ಸಂಪುಟ 16 - ಇಷ್ಯೂ 19, ಸೆ. 11 - 24, 1999 [[ದಿ ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್]]</ref> [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ದ]]ವನ್ನು [[CNN]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಯುದ್ಧ ವಲಯದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.(ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮುಂದುವರಿದಾಗಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳು ಹಾರಿಸಿದ ಶೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಬಡಿದಿತ್ತು).<ref>[http://www.indiantelevision.com/newsletter/070699/dd070699.htm ಪಾಕ್ TV ಬ್ಯಾನ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗುಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವುದು ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪಾರದರ್ಶಕತೆ]]ಯಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜನತೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು [[ಕರಾಚಿ]]ಯ [[ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪತ್ರಕರ್ತರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rediff.com/news/1999/jul/20media.htm ಪಾಕ್ ಮೀಡಿಯ ಲ್ಯಾಮೆಂಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಅಪಾರ್ಚ್ಯುನಿಟಿ] - ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು [[Rediff.com]]</ref> ಭಾರತದ ನಿಲುವಿಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತಿತರ ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮ‌ೂಲದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡ ವೇಳೆ [[ಸೇನೆಯ ವರ್ಧಕ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ]] ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತೆಂದು ಭಾರತದ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.defencejournal.com/2000/aug/role-media-war.htm ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯ ಇನ್ ವಾರ್-ಸುಲ್ತಾನ್ M ಹಾಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706045959/http://www.defencejournal.com/2000/aug/role-media-war.htm |date=2009-07-06 }}, [http://pib.nic.in/feature/feyr2000/fjul2000/f210720001.html ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ಫರ್‌ಮೇಷನ್ ಬ್ಯೂರೊ,ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಯುತ [[ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮನ್ನಣೆ]] ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಯಿತು. == WMDಗಳು ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಅಂಶ == ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎರಡೂ [[ಸಮೂಹ ವಿನಾಶಕ ಅಸ್ತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ತಾಳಿದರೆ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ತಿರುಗಬಹುದೆಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 1998ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದವು.(ಭಾರತ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು.) ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅನೇಕ [[ಪಂಡಿತರು]] ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಿಕ ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅದು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಸೀಮಿತ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ [[ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ]]ದಿಂದ "ಯಾವುದೇ ಅಸ್ತ್ರ" ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದೆಂದು [[ಮೇ 31]]ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ಶಮ್ಶೇದ್ ಅಹ್ಮದ್]] ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>ಕ್ಯೋಟೆಡ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಡೆಸ್ಕ್, “ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಮೆ ಯ್ಯೂಸ್ ಎನಿ ವೆಪನ್,” ದಿ ನ್ಯೂಸ್, ಮೇ 31, 1999.</ref> ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿರುವುದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೆನೆಟ್‌]] ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಈ ನಂಬಿಕೆ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೇ ಅರ್ಥಹೀನವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.nd.edu/~krocinst/ocpapers/op_18_2.pdf ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ] ([[PDF]]) </ref> ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಇಂತಹ ದ್ವಂದ್ವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೆಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಯಿತು. [[ಅಮೆರಿಕ]] ಮತ್ತು USSR ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಪರಸ್ಪರ ಖಾತರಿಯ ವಿನಾಶ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧಾಳುಗಳು ತಂತ್ರೋಪಾಯದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೀಮಿತ ಪರಮಾಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಭಯ 1998ರಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬಳಿಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಗೊಂದು, ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತೆಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967 ಆಪ್ಶನ್ಸ್ ಅವೈಲೆಬಲ್ ಟು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟು ಕೌಂಟರ್ ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಇರಾನ್ - ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೊವಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112075840/https://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967|date=2008-01-12}}- ಹೌಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಸಮಿತಿ ಎದುರು ಜಾರ್ಜ್ ಪರ್ಕೊವಿಕ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ,[http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112075840/https://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=17967|date=2008-01-12}} ಫೆಬ್ರವರಿ 1,2006</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಿಡಿತಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಗಡಿಯ ಸಮೀಪ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು U.S.ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ವರೂಪ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡುಕಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ [[ಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆ ತಂತ್ರ]] ಬಳಸದಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮೀರಿದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಕೂಡ ಹಾಕಿದರು. [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಚಲನವಲನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಷರೀಫ್ ನಿಜವಾಗಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದಂತೆ ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಬಹುಶಃ ಇದೇ ರೀತಿ ಯೋಜಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಕೂಡ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ [[ಖಂಡಾಂತರ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಥವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮೇ 2000ದಲ್ಲಿ ಡಾ.ಸಂಜಯ್ ಬದ್ರಿ-ಮಹಾರಾಜ್ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ವಾದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>''ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಡ್ ಡಿಪ್ಲೋಯ್ಡ್ ಅಗ್ನಿ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್, '', "ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್" ಲೇಖನ 19/6/2000 </ref> ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಸೇನಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿತನ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಷರೀಫ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ತಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆಯೇ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಿಡಿತಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರೆಂದು ಷರೀಫ್ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nation.com.pk/daily/july-2006/6/index16.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071223045736/http://www.nation.com.pk/daily/july-2006/6/index16.php|archivedate=2007-12-23|title=Musharraf moved nuclear weapons in Kargil war|work=The Nation|accessdate=2009-05-27}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ತಮ್ಮ [[ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ]]ದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Memoirs"/> [[WMD]]ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ಅಸ್ತ್ರ]]ಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ನಪಾಲ್ಮ್]] ಮುಂತಾದ [[ಅಗ್ನಿಸ್ಪೋಟಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು]] ಕೂಡ ಬಳಸಿತೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಗೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇತರ [[ಬಂದೂಕುಗಳ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಅನಿಲ ಮುಖ ಗವಸು]]ಗಳ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಭಾರತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಭಾರತ ತನ್ನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರೋಪಗಳು ನಿರಾಧಾರವೆಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು [[OPCW]] ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು.<ref>[http://www.nti.org/e_research/profiles/India/Chemical/2324_2698.html NTI: ಕಂಟ್ರಿ ಓವರ್‌ವಿವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820033051/http://nti.org/e_research/profiles/India/Chemical/2324_2698.html|date=2008-08-20}} - [[ನ್ಯೂಕ್ಸಿಯರ್ ತ್ರೀಟ್ ಇನ್ಫಿಯೇಟಿವ್]]</ref> == ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಭಾರತ === [[ಚಿತ್ರ:Vajpayee Victory.jpg|thumb|180px|right|ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಬಳಿಕ ವಿಜಯದ V ಸಂಕೇತ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ PM ಎ.ಬಿ.ವಾಜಪೇಯಿ, ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕೂಟ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು.ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅವರು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ರೀತಿ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.]] ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಫೆ.2000ದವರೆಗೆ, [[ಭಾರತೀಯ ಷೇರುಪೇಟೆ]] 30% ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಜೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]]ಯು ಉಕ್ಕೇರಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0410/india.kargil.html ದಿ ಸ್ಪಾಯಿಲ್ಸ್ ಆಫ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050506130152/http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0410/india.kargil.html |date=2005-05-06 }}, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/381006.stm ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ 'ಬಾಯ್ಸ್']</ref> [[ಪೈಲಟ್]] [[ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪಡೆಗಳು ಅವರ ದೇಹವನ್ನು[[ಛಿದ್ರ]]ಗೊಳಿಸಿತ್ತೆಂದು ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಪೈಲಟ್ ಅಜಯ್ ಅಹುಜಾ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ವರದಿಗಳು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು. ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದ ಸೇನೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಸತ್ತವರಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ [[ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ]] ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಭಾರತ ಹೊಡೆರುಳಿಸಿದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಘಟನೆ]]ಯು ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಹೊತ್ತಿಸುವ ಆತಂಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಇತ್ತು. ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಸ್ವದೇಶೀ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಭಾರತ ತನ್ನ [[ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್]] ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.financialexpress.com/news/Centre-files-second-affidavit-in-Kargil-scam/131793/ ಸೆಂಟರ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್] [[ದಿ ಫೈನಾನ್ಫಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2005 </ref> ಸೇನಾ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2001/20011212/edit.htm#2 |title=ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಫಿನ್ ಸ್ಕಾಮ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102024451/http://www.tribuneindia.com/2001/20011212/edit.htm#2 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನುಸುಳುಕೋರರ ಗುರುತು/ಸಂಖ್ಯೆ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ [[RAW]] ಮುಂತಾದ [[ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಭಾರತದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಂದಾಜು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಯಿತು.[[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ವಾದ]]ದಿಂದ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಮತ್ತು "ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿ"ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳು, ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಸೇನಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಬೋಫೋರ್ಸ್ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ [[ಒಳವ್ಯಾಸ]]ದ ಕೊಳವೆಯ ಬಂದೂಕುಗಳ ಅಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು.<ref>''ವಾರ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಎರರ್'', [[ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ]] ಆನ್ [[ಔಟ್‌ಲುಕ್]], ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2005,([http://www.outlookindia.com/full.asp?fodname=20050228&fname=Cover+Story+%28F%29&sid=1 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್])</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿವೃತ್ತ [[ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಎ.ವೈ.ಟಿಪ್ನಿಸ್ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪೂರ್ಣದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವೇದ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ [[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗನ್‌ಶಿಪ್]] ನೆರವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಟಿಪ್ನಿಸ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2115734.cms ಆರ್ಮಿ ವಾಸ್ ರಿಲಕ್ಟೆಂಟ್ ಟು ಟೆಲ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಬೌಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: ಟಿಪ್ನಿಸ್] 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 - [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]</ref> ಸಂಘರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಕೂಡಲೇ, LOCಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಲಿ ಹಾಕುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಡ್ಡಿಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ತನ್ನ ಈ ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>[http://www.india-today.com/webexclusive/dispatch/20010421/vinayak.html ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಡ್ಯುಯಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027052910/http://www.india-today.com/webexclusive/dispatch/20010421/vinayak.html|date=2006-10-27}} - [[ಇಂಡಿಯಾಾ ಟುಡೆ]]</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಹಿಂದೆಯೇ [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಗೆ ನಡೆದ [[13ನೇ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[NDA]] ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುಮತದ [[ಜನಾದೇಶ]]ವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. [[ಲೋಕಸಭೆ]]ಯ 545 ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ 303 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಸೀಮಿತ ಬೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು]] ಸುಧಾರಿಸಿದವು.<ref>ಇಂಡಿಯಾ ಚೇಂಜಸ್ ಕೋರ್ಸ್ ಪಾಲ್ ಆರ್.ಡೆಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅವರಿಂದ, ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, 2001, ISBN 0-275-97308-5, ಪುಟ 117-118</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಫಿರಂಗಿ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು [[ಮಾನವರಹಿತ ವಿಮಾನಗಳು]],ಲೇಸರ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳು ಮುಂತಾದ [[ಸಾಮಗ್ರಿ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ನೆರವು ನೀಡಿದ [[ಇಸ್ರೇಲ್ ಜತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು.<ref>[https://archive.is/20120730012210/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_30-7-2002_pg7_37 ನ್ಯೂಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರೊಮ್ ''ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)] ಮತ್ತು [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3088780.stm BBC] ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ [[ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೇನೆ]] ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ</ref> === ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಸಮಿತಿ === ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] [[ಸರ್ಕಾರ]], ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಭಾರತದ ಗುಪ್ತಚರ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾಗಿ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಕ [[ಕೆ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಜೊತೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಮಿತಿಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿ ('ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ವರದಿ'ಯೆಂದು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref>{{cite web|url=http://news.indiamart.com/news-analysis/kargil-subrahmanyam--6975.html|title=Kargil : Subrahmanyam Committee’s Report|work=Indian News|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2006-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20061019174555/http://news.indiamart.com/news-analysis/kargil-subrahmanyam--6975.html|url-status=dead}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಗುಪ್ತಚರ]] ಸೇವೆಯ ಪುನರ್ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/20000320/ied20064.html|title=Kargil report shows the way|work=Indian Express|publisher=|accessdate=2009-10-20}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ವರದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾರ ಮೇಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊಣೆ ವಹಿಸದೇ ಜಾರಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ [[ಭಾರತ]]ದ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://books.google.co.in/books?id=XnzRttnqExUC ಪುಟ 56-60 ದೀಕ್ಷಿತ್, JN, " ಇಂಡಿಯಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಇನ್ ವಾರ್ &amp; ಪೀಸ್", ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2002] </ref> ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಶತ್ರು]]ಗಳ ನುಸುಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದ ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ನಡುವಳಿಕೆಗಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]ಯ [[ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್]] ಸುರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ದೋಷಾರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಸಮಿತಿಯು ವಿವಾದದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತು. ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್‌ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಿಂಗ್ ನುಸುಳುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹಿರಿಯ [[ಸೇನೆ]] ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2000/feb/16kargil.htm|title=Army's Kargil inquiry indicts Brig Surinder Singh|work=Rediff|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2001/07/01/stories/05011344.htm|title=Scapegoat for the system|work=The Hindu|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104060144/http://www.hindu.com/2001/07/01/stories/05011344.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130410.htm|title=The sacking of a Brigadier|work=Frontline|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2001-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20010908024051/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1813/18130410.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಿಂದಿನ ವಾಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1722/17220240.htm|title=THE KARGIL STORY|work=The Hindu|publisher=|accessdate=2009-10-20|archive-date=2001-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20011220052833/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1722/17220240.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉಪಭಾಗಗಳು [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ [[ವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾಹಿತಿ]] ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವರದಿಯ ಉಪಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ]] [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]], [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್]] ಮತ್ತು [[ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್]] ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆಗಳಿತ್ತು ಎಂದು [[ಕೆ.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ]] ಬಳಿಕ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.informaworld.com/smpp/content~content=a791915926~db=all|title=Narasimha Rao and the Bomb|work=informaworld|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20041229/edit.htm#6|title=P.V. Narasimha Rao and the Bomb|work=The Tribune|publisher=|accessdate=2009-10-20}}</ref> === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕಾಂಗಿತನ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅದಾಗಲೇ ಚೂರಾಗಿದ್ದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು.<ref>[http://www.salon.com/news/feature/1999/10/13/reacts/print.html ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ವ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಒಪೀನಿಯನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಎಕಾನಮಿ, ದಿ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೇನೆ ಕೂಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091220041521/http://www.salon.com/news/feature/1999/10/13/reacts/print.html |date=2009-12-20 }}, [http://www.acdis.uiuc.edu/Research/S&amp;Ps/2003-04-Wi/S&amp;P-Wi-2003/promise_pakistan.html ದಿ ಪ್ರಾಮಿಸ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಬೈ ಫೈಸಾಲ್ ಚೀಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901143849/http://www.acdis.uiuc.edu/Research/S%26Ps/2003-04-Wi/S%26P-Wi-2003/promise_pakistan.html |date=2006-09-01 }}</ref><ref name="Samina Ahmed">[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html ಸಮೀನ ಅಹ್ಮದ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804180723/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html|date=2011-08-04}}[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html "ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಫಿಯಾಸ್ಕೊ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಫೇಲೂರ್ ಆನ್ ದಿ ಡಿಪ್ಲೋಮಾಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ ನಲ್ಲಿಫೈಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಗೇನ್ಸ್ ಆನ್ ಬಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110804180723/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1209/diplomatic_fiasco.html|date=2011-08-04}} (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಲ್ಫರ್ ಸೆಂಟರ್ [[ಕೆನಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್]])</ref> [[ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿ]]ಯ ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳು ಭಾರೀ ಸಾವು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ವಾಪಸಾತಿ ಬಳಿಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕುಸಿಯಿತು.<ref name="Summary"/><ref>[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html ಸಮೀನಾ ಅಹ್ಮದ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114856/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html|date=2016-03-04}} [http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html "ಎ ಫ್ರೆಂಡ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಸೀಸನ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114856/http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/1002/friend_for_all_seasons.html|date=2016-03-04}} (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಲ್ಫರ್ ಕೇಂದ್ರ, [[ಕೆನಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್)]]</ref> ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿತು,<ref>[http://www.indianembassy.org/pic/PR_1999/July_1999/PR_July_15_1999.html "ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್ ಇಶ್ಯೂಡ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ ರಿಗಾರ್ಡಿಂಗ್ ಬಾಡೀಸ್ ಆಫ್ ಟು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಫೀಸರ್ಸ್"] </ref><ref>[http://www.rediff.com/news/1999/jul/11karg1.htm "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ರಿಫ್ಯೂಸಸ್ ಟು ಟೇಕ್ ಈವನ್ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಬಾಡೀಸ್"]</ref> ಈ ವಿಷಯದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು.<ref>[http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006092505001100.htm&date=2006/09/25/&prd=th& ಮುಷರಫ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಟ್ರೂಥ್ ಎಬೌಟ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503214522/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2006092505001100.htm&date=2006%2F09%2F25%2F&prd=th&|date=2011-05-03}} - [[ದಿ ಹಿಂದು]] 25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006</ref><ref>ಸೆಕಂಡ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಎಂ. ಇಲ್ಯಾಸ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಂದ, [[ದಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್)]], ಜುಲೈ 2000. ಲೇಖನದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಡ್ ಆವೃತ್ತಿ [[PDF]]</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಡೆಯ ಸಾವು ನೋವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ 4,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಷರೀಫ್ ಬಳಿಕ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu Sharif"/> "ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕುಗ್ಗಿಸಿದರೆ ತಮಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್, ಭಾರತದ ಕಡೆ ಸಾವು ನೋವುಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=34665 |title=ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಮುಷರಫ್ ರಿಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಟು ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ಸ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಶುಯಲ್ಟ್ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ |access-date=2009-12-17 |archive-date=2005-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050506125008/http://www.expressindia.com/fullstory.php?newsid=34665 |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಭಾರತದ ಸೇನೆ]] ವಿರುದ್ಧ ಜಯಸಾಧಿಸುವುದೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು,<ref name="Samina Ahmed"/> ಆದರೆ ಘಟನೆಗಳ ತಿರುವಿನಿಂದ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Hassan Abbas"/><ref>[http://www.wsws.org/articles/1999/aug1999/pak-a07.shtml ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಅಪೋಸಿಷನ್ ಪ್ರೆಸಸ್ ಫಾರ್ ಷರೀಫ್ಸ್ ರಿಸೈನೇಷ್ ಕೆ.ರತ್ನಾಯಕೆ ಅವರಿಂದ 7 ಆಗಸ್ಟ್ 1999], [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/389884.stm ಕ್ಯಾನ್ ಷರೀಫ್ ಡೆಲಿವರ್?], [http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 ಮೈಕೇಲ್ ಕ್ರೆಪಾನ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202155136/http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 |date=2008-12-02 }} "[http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 ದಿ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ-ಇನ್‌ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಪ್ಯಾರಾಡಕ್ಸ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202155136/http://www.stimson.org/southasia/?SN=SA20041217738 |date=2008-12-02 }}" ಹೆನ್ರಿ L.ಸ್ಟಿಮ್‌ಸನ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಳಕೆ</ref> ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಇನ್ನುಳಿದ ಹೋರಾಟಗಾರರ [[ವಾಪಸಾತಿ]]ಗೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಷರೀಫ್ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸೇನೆ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಭಾವನೆ ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಷರೀಫ್ ಅವರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ಎಂದು ಮಾಜಿ [[CENTCOM]] ಕಮಾಂಡರ್ [[ಆಂಥೋನಿ ಜಿನ್ನಿ]], ಮಾಜಿ PM ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.weeklyvoice.com/site/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1443&amp;Itemid=66 ಮುಷರಫ್ Vs. ಷರೀಫ್: ಹೂ ಇಸ್ ಲೈಯಿಂಗ್?]</ref><ref>{{cite book | author=[[Tom Clancy]], Gen. Tony Zinni (Retd) and [[Tony Koltz]] | title=Battle Ready | publisher=[[Grosset & Dunlap]] | year=2004 | isbn=0-399-15176-1}}</ref> ಷರೀಫ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿಗಳ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಉಭಯತ್ರರ ನಡುವೆ ಅಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಯಿತು. [[ಅಕ್ಬೋಬರ್ 12]], 1999ರಂದು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರು ರಕ್ತರಹಿತ ''[[ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಬೇನಜಿರ್ ಭುಟ್ಟೊ]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಮಾದ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>[http://farjinews.blogspot.com/2009/07/kargil-was-success-only-for-pervez-only.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ ಸಕ್ಸಸ್ ಓನ್ಲಿ ಫಾರ್ ಪರ್ವೇಜ್] </ref> "ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಕೂಲದ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು" ಸೇನೆಯ ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ISI]](ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯ [[ಗುಪ್ತಚರ ದಳ]])ಕೂಡ ಭಾವಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.ipcs.org/PakMedia05-UAug04.pdf ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಉರ್ದು ಮೀಡಿಯ ಇನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್] ([[PDF]])</ref> "[[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದುರಂತಕ್ಕಿಂತ ಈ ಯುದ್ಧವು ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ" ಎಂದು ನಿವೃತ್ತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನಾ ಜನರಲ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಆಲಿ ಕುಲಿ ಖಾನ್]] ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kuli">[http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1056536 ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ ಎ ಬಿಗ್ಗರ್ ಡಿಸ್ಯಾಸ್ಟರ್ ದ್ಯಾನ್ 1971] - ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಆಲಿ ಕುಲಿ ಖಾನ್]] ಅವರ ಸಂದರ್ಶನ</ref> "ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ತಂತ್ರೋಪಾಯದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಲೋಪವಿದ್ದು,ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು" ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kuli"/><ref>[http://jang.com.pk/thenews/oct2006-weekly/books&amp;people-19-10-2006/index.html ರಿವ್ಯೂವ್ ಆಫ್ ಮುಷರಫ್ ಮೆಮೈರ್ಸ್ ಬೈ ಎಸ್.ಎ. ಹಲೀಮ್ ಜಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061124225759/http://jang.com.pk/thenews/oct2006-weekly/books%26people-19-10-2006/index.html |date=2006-11-24 }}, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19,2006</ref> ಇಡೀ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ವಾಪಸಾಗಿದ್ದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಕೊನೇ ಪಕ್ಷ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಂಡನೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ಜರೆಯಿತು.<ref>[http://www.dawn.com/weekly/ayaz/990709.htm ವಿಕ್ಟರಿ ಇನ್ ರಿವರ್ಸ್: ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ಲೈಂಬ್‌ಡೌನ್], [http://www.dawn.com/weekly/ayaz/990723.htm ಫಾರ್ ದಿಸ್ ಸಬ್‌ಮಿಷನ್ ವಾಟ್ ಗೇನ್?] [[ಅಯಾಜ್ ಅಮೀರ್]] ಅವರಿಂದ - [[ಡಾನ್(ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ)]]</ref> ಸಂಘರ್ಷದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರಾದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಿಲ್ಲ. ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ರಚಿಸಿದ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯು ಜನರಲ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ [[ಸೇನೆ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ]]ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಿರುವ [[ಶ್ವೇತ ಪತ್ರ]]ವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ [[PML(N)]]ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮುಷರಫ್ ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ಸಲುವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಕದ್ದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 11 ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇನೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಕೂಡ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 ಇಲ್ ಕನ್ಸೀವ್ಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಬೈ ಮುಷರಫ್ ಲೆಡ್ ಟು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸೇನೆ ಡಿಫೀಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್: PML-N] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022085431/http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 |date=2006-10-22 }} ಪಾಕ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2006</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಷರೀಫ್ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಸೇನೆ ತರಲೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಜಿ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಜೂನ್ 2008ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7434427.stm ಕಾಲ್ ಫಾರ್ ಮುಷರಫ್ ಟ್ರೆಸನ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬೈ ಎಂ.ಇಲಿಯಾಸ್ ಖಾನ್] [[BBC ನ್ಯೂಸ್‍‌]] ಜೂನ್ 3, 2008</ref>, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=40288&amp;Itemid=2 ಲಾಮೇಕರ್ಸ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೋಬ್ ಇಂಟು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202121602/http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=40288&Itemid=2 |date=2008-12-02 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಜೂನ್ 3, 2008,</ref><ref>[http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Politics/04-Jun-2008/MNAs-seek-probe-into-Kargil-debacle MNAS ಸೀಕ್ ಪ್ರೋಬ್ ಇಂಟು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್ ಬೈ ನವೀದ್ ಭಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202111503/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Politics/04-Jun-2008/MNAs-seek-probe-into-Kargil-debacle |date=2008-12-02 }} ದಿ ನೇಷನ್</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೂ ಕೂಡ, ಅದು ನಡೆದುಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಘಟಿಸಿತ್ತು. LOCಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಕೂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ನೂರಾರು ಸಶಸ್ತ್ರ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ US ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/371945.stm ಅನಾಲಿಸಿಸ್:ಶಿಫ್ಟ್ ಇನ್ US ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್ ?], [[BBC]] 1999-06-17</ref> ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಗೆ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ನಿವೃತ್ತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅವರ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫೇಂಟ್ರಿಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ-ದಳವನ್ನು ಖಾಯಂ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="NLI"/> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವು ಅಚ್ಚರಿಯ ತಂತ್ರೋಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಭದ್ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಕೀಯ-ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಿದವು.<ref>[http://www.dawn.com/weekly/mazdak/20000429.htm ಕಾರ್ಗಿಲ್: ದಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಆಫ್ಟರ್ ಬೈ ಇರ್ಫಾನ್ ಹುಸೇನ್] 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2000 ಡಾನ್ </ref> [[1965ರ ಯುದ್ಧ]]ದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ''[[ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಮುಂತಾದ ಈ ಹಿಂದಿನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಂತೆಯೇ, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಂದು U.S.ಗುಪ್ತಚರ ವರದಿಯು; ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[ಮಹೋನ್ನತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ]]ದ ಕೊರತೆ, ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಅವಿವೇಕಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ರುಜುವಾತು ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[https://archive.is/20120731003704/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_19-7-2004_pg3_1 EDITORIAL: ಕಾರ್ಗಿಲ್: ಎ ಬ್ಲೆಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಡಿಸ್‌ಗ್ಯೂಸ್?] ಜುಲೈ 19,2004, ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್</ref> == ಸಾವುನೋವುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kargil Op Vijay Memorial 1.jpg|180px|thumb|right|ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್ ಸ್ಮಾರಕ]] ಉಭಯ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳಾಯಿತು. ಸಾವುನೋವಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 357 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ 4,000 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. 665ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, 8 ಮಂದಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, 527 ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದು, 1,363 ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕಾದ ನಷ್ಟಗಳಾಗಿವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಾವುನೋವಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. [[US ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಆಸುಪಾಸು 700 ಸೈನಿಕರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವ, ಆಂಶಿಕ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. ನವಾಜ್ ಷರೀಫ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 4,000+ ಸೈನಿಕರು ಸಾವಪ್ಪಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್]] ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ ತನ್ನ "ಶ್ವೇತಪತ್ರ"ದಲ್ಲಿ 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್‌ಗಳು,ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 ಇಲ್-ಕನ್ಸೀವ್ಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಬೈ ಮುಷರಫ್ ಲೆಡ್ ಟು ಸೆಕೆಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸೇನೆ ಡಿಫೀಟ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ : PML-N] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022085431/http://www.paktribune.com/news/index.shtml?151668 |date=2006-10-22 }},ಆಗಸ್ಟ್ 6,2006, ಪಾಕ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್</ref> "ಸಾವಿರಾರು" ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು [[ಅನಿಯತ]] ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ [[PPP]]}ಕೂಡ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ppp.org.pk/articles/article30.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012153208/http://ppp.org.pk/articles/article30.htm |archivedate=2007-10-12 |title=Indo-Pak summit 2001|date=2007-10-12|accessdate=2009-05-27|work=Pakistan Peoples Party}}</ref> ಭಾರತದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1,042 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ht">[https://web.archive.org/web/20070613013854/http://www.hindustantimes.com/news/181_1805833,0008.htm ಇಂಡಿಯಾನ್ ಆರ್ಮಿ ರಬಿಷನ್ ಮುಷರಫ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕ್ಲೇಮ್]{{Dead link|url=http://www.hindustantimes.com/news/181_1805833,0008.htm|date=October 2008|date=June 2009}}</ref> ಮುಷರಫ್‌ರ "ಅಗ್ನಿಪಥ್" ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತದ [[ಹಿಂದಿ]] ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಅಂದಾಜು ಎಲ್ಲ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, 357 ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 665 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Indianexpress"/> ಗಾಯಗೊಂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ ಮುಷರಫ್ ತಿಳಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪೈಲಟ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 8 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, [[1999]]ರ [[ಆಗಸ್ಟ್ 13]]ರಂದು ಅವರನ್ನು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tribpow"/> == ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ == ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂಘರ್ಷವು ಭಾರತದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ನಾಟಕೀಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಕೆಲವು [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ]] ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ, ಯುದ್ಧದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಡೆದ ಜರುಗಿದ [[ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತಯಾರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. * ಯುದ್ಧದ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ''[[LOC: ಕಾರ್ಗಿಲ್]]'' (2003),[[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0347416/ LOC: ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮೇನ್ ಪೇಜ್ ಆನ್] ದಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್[[IMDb]]. </ref> * ''[[ಲಕ್ಷ್ಯಾ]]'' (2003)ಇನ್ನೊಂದು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ]]ರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/lakshya/?show=all ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ರಿವ್ಯೂಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ‌ೂವಿ "ಲಕ್ಷ್ಯ" ಎಟ್] [[ರಾಟನ್ ಟೊಮೇಟೊಸ್]]</ref> ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದವು.<ref>[https://archive.is/20120730035046/www.dailytimes.com.pk/print.asp?page=2004%5C06%5C24%5Cstory_24-6-2004_pg3_3 ಬಾಲಿವುಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ —ಇಹಸಾನ್ ಅಸ್ಲಾಂ] ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ </ref> * ಮಹೇಶ್ ಸುಖ್‌ಧರೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸೈನಿಕನ ಜೀವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ''ಸೈನಿಕ'' (2002)<ref>[http://www.kannadaaudio.com/Songs/FilmStories/home/Sainika.php]</ref> ಚಿತ್ರದ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಘಟನೆಯ‌ೂ ಸೇರಿದೆ. ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ[[ಸಿ.ಪಿ.ಯೋಗೀಶ್ವರ್]], [[ಸಾಕ್ಷಿ ಶಿವಾನಂದ್]]ಇದ್ದಾರೆ. * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ಅಶ್ವಿನಿ ಚೌಧರಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಧೂಪ್'' (2003)<ref>{{imdb title|id=0387164|title=Dhoop}}</ref>[[ಅನುಜ್ ನಾಯರ್]] ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅನುಜ್ ನಾಯರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಮಹಾ ವೀರ್ ಚಕ್ರ]]ವನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅನುಜ್ ತಂದೆ ಎಸ್.ಕೆ.ನಾಯರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಓಮ್ ಪುರಿ]] ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಸಹರಾ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ [[ಮಿಷನ್ ಫಟೇ-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹೀರೊಗಳ ನೈಜ ಕಥೆ]]ಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ TV ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಭಾರತದ ಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವು. * ''ಫಿಫ್ಟಿ ಡೇ ವಾರ್‌'' -ಯುದ್ಧ ಕುರಿತ [[ನಾಟಕೀಯ]] ನಿರ್ಮಾಣ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊರಾಂಗಣದ [[ಸನ್ನಿವೇಶ ನಿರ್ಮಾಣ]]ದ ವೇಳೆ ನೈಜ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. * ''[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]]'' (2008)-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅನುಭವ ಆಧರಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಮಾಜಿ ಮೇಜರ್-ಮೇಜರ್ ರವಿ(ನಿವೃತ್ತ)ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಲೆಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಸುತ್ತ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆದಿರುವ''[[ಟಾಂಗೊ ಚಾರ್ಲೀ]]'' ಮತ್ತಿತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು<ref>{{imdb title|id=0444913|title=Tango Charlie}}</ref>, [[ಮಲೆಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರ ''[[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref>{{imdb title|id=0485922|title=Keerthi Chakra}}</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ [[ಕಾಲಾವಧಿ]]ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ [[1999ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಬಾವೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/stories/national/kargil-war-and-pakistan-653022.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಥನ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ: ೨೪-೭-೨೦೧೯] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> {{fnb|(I)}}ಸಂಘರ್ಷದ ಹೆಸರುಗಳು: ಸಂಘರ್ಷ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾಸ್ತವ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ "ಯುದ್ಧ" ಪದ ಬಳಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, "ಯುದ್ಧದ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಿತಾದರೂ, ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಾವು "ಯುದ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿ"ಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ "ಸಂಘರ್ಷ", ಕಾರ್ಗಿಲ್ "ಘಟನೆ" ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಸೇನೆ ಪ್ರಹಾರ "ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್" ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೀಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ "ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ"ವೆಂದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಿತು. "ಮೂರನೇ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧ" ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಕೇತನಾಮ "ಆಪರೇಷನ್ ಬದರ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|3}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} *ದಿ ಕಾಸ್ ಆಂಡ್ ಕನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ 1999 ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಿ CCC ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. *[[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್]] GlobalSecurity.org [http://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm] *[http://www.rand.org/publications/MR/MR1450/ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಅಂಡರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಅಂಬ್ರಲ್ಲಾ] RAND ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ [http://www.rand.org/publications/MR/MR1450/] *[http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf ವಾರ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040221091712/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/war_in_kargil.pdf |date=2004-02-21 }}(ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ PDF ಡೌನ್ಲೋಡ್. *[http://www.jammu-kashmir.com/archives/archives1999/99august05.html ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ದಿ ಔಟ್‌ಕಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712042543/http://www.jammu-kashmir.com/archives/archives1999/99august05.html |date=2009-07-12 }} * {{cite book | author=[[Stephen P. Cohen]] | title=The Idea of Pakistan | publisher=Brookings Institution Press | year=2004 | isbn=0-8157-1502-1}} * ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ರಿಪೋರ್ಟ್, {{cite book | author=Kargil Review Committee | title=From Surprise to Reckoning: The Kargil Review Committee Report | publisher=SAGE Publications | year=2000 | isbn=0-7619-9466-1}} ಆನ್‌ಲೈನ್{{cite book | author=Kargil Review Committee | title=From Surprise to Reckoning: The Kargil Review Committee Report | publisher=SAGE Publications | year=2000 | isbn=0-7619-9466-1}} * [http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html ''ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಾರ್ ವಿತ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್:ವಿಲ್ ಇಟ್ ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಇಂಡಿಯಾಾಸ್ ಇಂಟ್‌ರೆಸ್ಟ್ಸ್?'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705081726/http://acdis.illinois.edu/publications/207/publication-LimitedWarwithPakistanWillItSecureIndiasInterests.html |date=2010-07-05 }} ಸುಭಾ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರ ACDIS ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ದಾಖಲೆ, ಶಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ,ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ (ACDIS) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ,ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. * [http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf ಆನ್ ಎನೆಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ 1999,ಶೌಕತ್ ಖಾದಿರ್,RUSI ಜರ್ನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327120655/http://www.ccc.nps.navy.mil/research/kargil/JA00199.pdf |date=2009-03-27 }}, ಏಪ್ರಿಲ್ 2002[[PDF]] * {{cite book |author=V.P. Malik| title= Kargil; From Surprise to Victory|year=2006 | publisher= Harper Collins, New Delhi, India.}} == ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿಗೆ == * {{cite book | author=M. K. Akbar | title=Kargil Cross Border Terrorism | publisher=South Asia Books | year=1999 | isbn=81-7099-734-8}} * {{cite book |author=[[Amarinder Singh]]| title=A Ridge Too Far: War in the Kargil Heights 1999| year=2001| publisher=Motibagh Palace, Patiala| id= ASIN: B0006E8KKW}} * {{cite book | author=Jasjit Singh | title=Kargil 1999: Pakistan's Fourth War for Kashmir | publisher=South Asia Books | year=1999 | isbn=81-86019-22-7}} * {{cite book | author=[[J. N. Dixit]] | title=India-Pakistan in War & Peace | publisher=Books Today | year=2002 | isbn=0-415-30472-5}} * {{cite book |author=Muhammad Ayub| title= An Army; Its role and Rule (A History of the Pakistan Army From Independence to Kargil 1947–1999)|publisher= Rosedog Books, Pittsburgh. Pennsylvania, USA.|isbn=0-8059-9594-3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Spoken Wikipedia|Kargil War.ogg|2006-08-10}} *[http://indianarmy.nic.in/arkargil/welcome.html ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಜಾಲತಾಣ] *[http://www.india-today.com/kargil/ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403024623/http://www.india-today.com/kargil/ |date=2009-04-03 }}-ಇಂಡಿಯಾಾ ಟುಡೆ [http://www.india-today.com/kargil/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403024623/http://www.india-today.com/kargil/ |date=2009-04-03 }} *[[ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಆನ್ ಸಿವಿಲಿಯನ್ಸ್]]-[[BBC]] *[http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 ದಿ ಡೇ ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ವಾಸ್ ಅವರ್ಟಡ್-] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410161359/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 |date=2009-04-10 }}-[http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 YaleGlobal Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410161359/http://yaleglobal.yale.edu/display.article?id=4506 |date=2009-04-10 }} *[http://www.satribune.antisystemic.org/www.satribune.com/archives/august04/P1_rauf.htm ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡಿಬ್ಯಾಕಲ್: ಮುಷರಫ್ಸ್ ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್ ವೇಟಿಂಗ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208164106/http://www.satribune.antisystemic.org/www.satribune.com/archives/august04/P1_rauf.htm |date=2008-12-08 }} *[http://www.csis.org/media/csis/pubs/sam12.pdf][[ಬ್ರೀಫ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್]] [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕೇಂದ್ರ]]ದಿಂದ [[PDF]] *[[ಕಾರ್ಗಿಲ್-9 ಇಯರ್ಸ್ ಆನ್]]- [[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್]] *[https://archive.is/20121209074344/www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_25-7-2004_pg3_4 POSTCARD USA: ಕಾರ್ಗಿಲ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಎವೆರಿವೇರ್]-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಡೇಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ *[https://web.archive.org/web/20071012085214/http://www.saag.org/papers13/paper1231.html ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ಸ್ ಲೆಸೆನ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಇಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಾರ್] *[http://youtube.com/watch?v=X3FJP4i0JM8&amp;mode=related&amp;search= ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ PoWಗಳ ವಿಡಿಯೊ] *[https://www.youtube.com/watch?v=1-rZl-DWcyg ವಿಡಿಯೊ-ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್-ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್] *[https://www.youtube.com/watch?v=E7HkMaGsSRQ ಭಾರತದ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪಾಕ್ ಸೇನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೊ] {{Military of Pakistan}} {{Military of India}} [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಜಪೇಯಿ ಆಡಳಿತ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:1999ರಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು]] aojgalbxjztcsktkn6uoy6uk81eci70 ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ) 0 22132 1373737 1360935 2026-05-19T07:13:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | name = Rang De Basanti | image = | caption = Promotional poster for the film | director = [[Rakeysh Omprakash Mehra]] | producer = Rakeysh Omprakash Mehra<br />[[Ronnie Screwvala]] | writer = Kamlesh Pandey (story)<br />Renzil D'Silva (screenplay)<br />Rakeysh Omprakash Mehra (screenplay)<br />[[Prasoon Joshi]] (dialogue) | starring = [[Aamir Khan]]<br />[[R. Madhavan]]<br />[[Alice Patten]]<br />[[Soha Ali Khan]]<br />[[Waheeda Rehman]]<br />[[Siddharth Narayan]]<br />[[Kunal Kapoor]]<br />[[Atul Kulkarni]]<br />[[Sharman Joshi]] | music = [[A. R. Rahman]]<br />[[Prasoon Joshi]] (lyrics) | cinematography = [[Binod Pradhan]] | editing = P. S. Bharathi | distributor = [[UTV Software Communications|UTV Motion Pictures]] | released = 26 January 2006 | runtime = 157 minutes | country = India | language = [[Hindi]], [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[Punjabi language|Punjabi]] | budget = [[Indian rupee|Rs.]]&nbsp;250&nbsp;million (approximately US$5.5&nbsp;million) | gross = Rs.&nbsp;1.36&nbsp;billion (approximately US$30&nbsp;million) | awards = [[Filmfare Best Movie Award]] | website = }} '''''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ''' ಯು ([1] [2], [3]; [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] [[ಭಾಷಾಂತರ]]: ''ಪೇಂಟ್‌ ಇಟ್‌ ಸ್ಯಾಫ್ರನ್'' ‌[5]) [[2006|2006ರಲ್ಲಿ]] ಬಂದ ಒಂದು [[ಭಾರತೀಯ]] [[ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ|ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು]], [[ರಾಕೇಶ್ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ]] ಇದರ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾರೆಯರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದಂಡೇ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌]], [[ಸೋಹಾ ಆಲಿ ಖಾನ್]]‌, [[ಮಾಧವನ್‌]], [[ಕುನಾಲ್‌ ಕಪೂರ್]]‌, [[ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ ನಾರಾಯಣ್‌]], [[ಶರ್ಮನ್‌ ಜೋಷಿ]], [[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ನಟಿ [[ಅಲೈಸ್‌ ಪ್ಯಾಟನ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೨೫೦ ದಶಲಕ್ಷ [[ರೂ.ಗಳ]] (೫.೫ ದಶಲಕ್ಷ [[US$]]) ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ನವದೆಹಲಿ]] ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ತನ್ನ ತಾತನ ದಿನಚರಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿನ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾರತೀಯ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ]] ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ದೃಢನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ]] [[ನಿರ್ಮಾಪಕಿ|ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯೊಬ್ಬಳ]] ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಯೇ ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಐದು ಮಂದಿ ಯುವಕರ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಆಕೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರಾದರೂ, ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಯುದ್ಧವಿಮಾನವೊಂದರ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವು ಒಂದು ಮೂಲಕಾರಣವೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಈ ಘಟನೆಯು ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಸ್ನೇಹಿತನ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೆಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಿಗ್‌-21]] ಯುದ್ಧವಿಮಾನದ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಭಾರತೀಯ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ|ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ]] ಬಿರುಸಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ೨೦೦೬ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ [[2006ರ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರ|2006ರ [[BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕಾಗಿರುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಕ್ಕಾಗಿರುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶೀ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ]] ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿಯೂ [[ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ]] ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಕೊನೆಗೆ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌|ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ರ]] ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಪಥದ (ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರಾಕ್) ಪೈಕಿ ಎರಡು ಟ್ರಾಕ್‌ಗಳು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನಾಮಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ತನ್ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವೃಂದದಿಂದ ಉತ್ತಮ-ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಬೀರಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಿತು. [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಹೋರಾಟ ಮನೋಭಾವದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ|ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾದ]] ಸ್ಯೂ ಮೆಕ್‌ಕಿನ್ಲೆ ([[ಅಲೈಸ್‌ ಪ್ಯಾಟನ್‌]]) ಎಂಬಾಕೆಗೆ ತನ್ನ ತಾತ ಶ್ರೀ. ಮೆಕ್‌ಕಿನ್ಲೆಯ ([[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಮೆಕಿಂಟೋಷ್‌]]) ದಿನಚರಿ ಪುಸ್ತಕ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆತ [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳವಳಿ|ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳವಳಿಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಓರ್ವ ಸೆರೆಮನೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದ ಐವರು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ]], [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಆಝಾದ್‌]], [[ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌]], [[ಶಿವರಾಮ್‌ ರಾಜಗುರು]], [[ಆಶ್ಫಾಕುಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌]], ಮತ್ತು [[ರಾಂ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌|ರಾಂ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ರ]] ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ದಿನಚರಿ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ಆಕೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ಸ್ಯೂ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸೋನಿಯಾಳ ([[ಸೋಹಾ ಆಲಿ ಖಾನ್‌]]) ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಯೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ತರುಣರನ್ನು ತನ್ನ ಚಿತ್ರದ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಲ್ಜಿತ್‌ "DJ" ([[ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌]]), ಕರಣ್‌ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ ([[ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ ನಾರಾಯಣ್‌]]), ಅಸ್ಲಾಂ ([[ಕುನಾಲ್‌ ಕಪೂರ್‌]]) ಮತ್ತು ಸೂಖಿ ([[ಶರ್ಮನ್‌ ಜೋಷಿ]]) - ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳವಳಿಯ ಕುರಿತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಲ್ಲೇನೂ ಉತ್ಸಾಹಶೀಲತೆಯು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ, ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸ್ಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವೊಂದರ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌ ಪಾಂಡೆ ([[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ]]) ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಾರಾಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಮುಸ್ಲಿಂ-ವಿರೋಧಿ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಲಾಂ ಎಂಬ ಓರ್ವ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ತಿರಸ್ಕಾರ ಭಾವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌ ಪಾಂಡೆ ಓರ್ವ ಜನಪ್ರಿಯನಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಆತ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಧೀರೋದಾತ್ತ ನಾಯಕರ ಆದರ್ಶಗಳ ಅನುಸರಣೆಯು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ಯೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಜೀವನವು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೇ ತಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜನರಿಗೂ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಸೋನಿಯಾಳ ಭಾವೀಪತಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಓರ್ವ [[ಫ್ಲೈಟ್‌ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌]] ಆಗಿದ್ದ ಅಜಯ್‌ಸಿಂಗ್‌ ರಾಥೋಡ್‌ ([[ಆರ್‌. ಮಾಧವನ್‌]]), ತನ್ನ ಯುದ್ಧವಿಮಾನವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನದ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸರ್ಕಾರ, ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಗೆ ಅಂತ್ಯಹಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಥೋಡ್‌ ಓರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರು ಸದರಿ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ತಾನು ವಿಮಾನದಿಂದಾಚೆಗೆ ನೆಗೆದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜನಜಂಗುಳಿಯಿರುವ ನಗರದೊಳಗೆ ವಿಮಾನವು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ನೂರಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ರಾಥೋಡ್‌ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಓರ್ವ ಭ್ರಷ್ಟ [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವನ]] ([[ಮೋಹನ್‌ ಅಗಾಶೆ]]) ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಕಳಪೆಯಾದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾದ ಮಿಗ್‌-೨೧ ವಿಮಾನದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೇ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸತ್ಯವೂ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕುದುರಲು ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇರಾರೂ ಆಗಿರದೆ ಕರಣ್‌ನ ಅಪ್ಪ, ರಾಜ್‌ನಾಥ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ ([[ಅನುಪಮ್‌ ಖೇರ್‌]]) ಆಗಿದ್ದ ಎಂಬುದೇ ಆ ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವ ಗುಂಪು ಹಾಗೂ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು [[ನವದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ]] ಒಂದು [[ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ|ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕವಾದ]] [[ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಂಡಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಚೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ರಾಥೋಡ್‌ನ ತಾಯಿಗೆ ([[ವಹಿದಾ ರೆಹಮಾನ್‌]]) ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಾಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಆಕೆ [[ಗಾಢವಿಸ್ಮೃತಿ|ಗಾಢವಿಸ್ಮೃತಿಗೆ]] ಈಡಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ DJ, ಕರಣ್‌, ಅಸ್ಲಾಂ, ಸೂಖಿ, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಥೋಡ್‌ನ ಸಾವಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಭ್ರಷ್ಟ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕರಣ್‌ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಸಚಿವನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವನನ್ನೊಬ್ಬ ಹುತಾತ್ಮನಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದಿಡಲು, ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ಐವರೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಆಕಾಶವಾಣಿ]] ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ನೌಕರರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಖಾಲಿಮಾಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅದರ ಆವರಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮಾತುಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುವ ಕರಣ್‌, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಹಾಗೂ ಆತನ ಅನ್ಯಾಯದ ಕೆಲಸಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾತುಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಹೊಂಚುದಾಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. == ನಿರ್ಮಾಣ == ===ಬೆಳವಣಿಗೆ=== ಸದರಿ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ರಾಕೇಶ್ ಮೆಹ್ರಾ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ಸಹ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="rediff_pI" /> ''[[ಅಕ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕೆಲವರು, ಆತನ ಸ್ಥೈರ್ಯದ ಕುರಿತು ಒಂದಷ್ಟು ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ತಾನು ವಿಚಲಿತಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಹರಿತವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನಿತ್ತ.<ref name="bilingual" /> ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ತನ್ನ ಕೌಶಲವು ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ತಪ್ಪುಗಳು ತನಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಿವೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲು ಆತ ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೆಹ್ರಾ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ವಾಹನ ದುರಸ್ತಿಯ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಯುವಕರ ಸಮೂಹದೆಡೆಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ [[ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌|ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ]] ಜೀವನದ ಕಡೆಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ದಿತು.<ref name="Paintityellow_dropped">{{cite news|accessdate=2009-02-11|url=http://www.telegraphindia.com/1060203/asp/etc/story_5760702.asp|title=It’s so much fun to raise the bar|last=Jha|first=Subhash|date=2006-02-03|work=[[The Telegraph (Kolkata)|The Telegraph]]|archive-date=2007-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818105656/http://www.telegraphindia.com/1060203/asp/etc/story_5760702.asp|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ತಾನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿನ]] ಯುವಕರ ಒಂದು ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮೆಹ್ರಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದುದು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಯುವಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ "ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅರ್ಥವೇ ಮಸುಕಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಭಾವನೆಯು ಮೆಹ್ರಾನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹೊಸದೊಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆತ ಕೈಬಿಟ್ಟ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ "ಮಕ್ಕಳು ತನ್ನ ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಅರಿವುಂಟಾಗುವುದು ಈ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'''ಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಗೆ ಒಂದು ಆಧಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಹೊಸ ಕಥೆಯು ಮೆಹ್ರಾ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ<ref name="rediff_pI">{{cite news|accessdate=2008-03-16|url=http://www.rediff.com/movies/2006/jan/12mehra.htm |title=Rang De is not a war film|last=Sen|first=Raja|date=2006-01-12|publisher=Rediff.com}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದ ತಾರುಣ್ಯದ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಪಾಲನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯನ್ನು]] ಸೇರುವ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆ, [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ]] ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಮತ್ತು ''' '' '''[[ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''ದಂಥ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ತನ್ನ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="Paintityellow_dropped" /> '' ''' '''''ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವಂಥಾದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೆಹ್ರಾ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನಾದರೂ, ಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಂದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. '' ''' ''[[ಲಾಕ್‌, ಸ್ಟಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟು ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್‌ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸ್ನ್ಯಾಚ್‌]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಗದ್‌ ಪಾಲ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಿರ್ಮಾಣ-ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ ಮೆಹ್ರಾ, ಆತನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತೀವ್ರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಪಾಲ್‌ ಮೆಹ್ರಾನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ,<ref name="Angad_produces">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/593812.cms |title=Aamir paints it yellow!|last=Doval|first=Nikita|date=2004-04-01|work=The Times of India}}</ref> ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಡೇವಿಡ್‌ ರೀಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಡಂ ಬೋಹ್ಲಿಂಗ್‌ರನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡುಬಂದ. [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ]] ಕುರಿತು ರೀಡ್‌ ಮತ್ತು ಬೋಹ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಂಥಾ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅರಿವೇನೂ ಇರದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಸಂಭಾವನೆಯ ಅರ್ಧ-ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಒಪ್ಪಿದರು.<ref name="rediff_pII" /> ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ (''ಪೇಂಟ್‌ ಇಟ್‌ ಯೆಲ್ಲೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೆಂದು ಮೂಲತಃ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ,<ref name="bilingual">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/626728.cms |title=Mehra to paint the town yellow|last=Iyer|first=Sandhya|date=2004-04-20|work=The Times of India}}</ref><ref name="RDB_announced">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://www.apunkachoice.com/scoop/bollywood/20040328-1.html|title=NRI industrialist to produce Aamir’s Rang De Basanti|date=2004-03-28|publisher=Apunkachoice.com|archive-date=2008-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316011344/http://www.apunkachoice.com/scoop/bollywood/20040328-1.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪರಕೀಯ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಒಬ್ಬರು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ನಿರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ" ಎಂಬುದು ಮೆಹ್ರಾನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಕರಡುಪ್ರತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲೆಂದು ಕಥೆಗಾರ ಕಮಲೇಶ್ ಪಾಂಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು,<ref name="Paintityellow_dropped" /> ತನ್ಮೂಲಕ ಆತನ ಚಿತ್ರಕಥಾ ಬರಹದ ವೃತ್ತಿಗೊಂದು ಆರಂಭ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.<ref name="kamlesh_beginning">{{cite news|accessdate=2008-03-18|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1621142.cms|title=The industry has been unfair to writers|last=Misra|first=Jhumari Nigam|date=2006-06-05|work=The Times of India}}</ref> ತದನಂತರ ಮೆಹ್ರಾ ಮತ್ತು ಸಹ-ಕಥೆಗಾರ ರೆನ್ಸಿಲ್‌ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾರವರು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅದರಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಗೀತಸಾಹಿತಿ [[ಪ್ರಸೂನ್‌ ಜೋಷಿ]] ಕೂಡಾ ಚಿತ್ರದ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ರಚನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಚಿತ್ರಕಥಾರಚನೆಯ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ.<ref name="joshi_dialogues">{{cite news|accessdate=2008-03-22|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1328937.cms|title=Adman Prasoon Joshi has now turned dialogue-writer!|last=Shetye|first=Aakanksha Naval|date=2005-12-12|work=The Times of India}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದೆಡೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದಾಗ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು. ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭವಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಆಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಅನಿಶ್ಚಿತಗೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌]] ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ ನಂತರ, ಮೆಹ್ರಾ ತನ್ನ ಚಿತ್ರಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ UTV ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಷರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ರೋನ್ನೀ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ|ರೋನ್ನೀ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾರನ್ನು]] ಭೇಟಿಯಾದ.<ref name="Paintityellow_dropped" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮೆಹ್ರಾನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾನಿಗೆ ಸದರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು,<ref name="timesonline_UTV">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article3437080.ece|title=Ronnie Screwvala brings Hollywood to Bollywood's UTV|last=Blakely|first=Rhys|date=2008-02-28|publisher=Timesonline.co.uk|archive-date=2011-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612045757/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article3437080.ece|url-status=dead}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, "ಕಥೆಯ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು, ಎಂದಿನ [[ಮಸಾಲಾ]] ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ"<ref name="TOI_reasoning">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1058475,prtpage-1.cms |title=Bollywood takes a trip down memory lane|last=Ansari|first=Shabani|date=2005-03-22|work=The Times of India}}</ref> ಮತ್ತು ಇಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ "ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಯಾಕಾಲದ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ", ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI_reasoning" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚವು ೨೫೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ [[ರೂ.ಗಳು]] (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೫.೫&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ [[US$]]) ಎಂದು ಯೋಜಿಸಿಲಾಗಿತ್ತು,<ref name="rediff_pII">{{cite news|accessdate=2008-03-17|url=http://in.rediff.com/movies/2006/jan/13rakeysh.htm |title=Just jump off the cliff!|last=Sen|first=Raja|date=2006-01-14|publisher=Rediff.com}}</ref> ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚವು ಕೊಂಚವೇ ಮೇಲೆ ಹೋಯಿತಾದರೂ UTVಯೊಂದಿಗೆ ಮೆಹ್ರಾ ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ.<ref name="Paintityellow_dropped" /> === ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ === ಮೆಹ್ರಾನ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು [[ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌]] ತಕ್ಷಣವೇ ಒಪ್ಪಿದ.<ref name="rediff_pII" /> ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಒಂದು ಸದೃಢ ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವ ಸರಳ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಆತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೆಹ್ರಾ ವಿವರಿಸಿದ.<ref name="Angad_produces" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೪೦ರ ವಯೋಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದ ಖಾನ್‌, ಇಪ್ಪತ್ತರ ವಯೋಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಥ್ಯಾಹಾರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಯಾಮದ ದಿನಚರಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ದೇಹತೂಕವನ್ನು{{convert|10|kg|lb}} ಇಳಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="rediff_pII" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಣೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ [[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಕುನಾಲ್‌ ಕಪೂರ್‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು;<ref name="Angad_produces" /> ''ಅಕ್ಸ್‌'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆಹ್ರಾನಿಗೆ ಕಪೂರ್‌ ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮೆಹ್ರಾ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಆತ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದ.<ref name="Hindu_kunal">{{cite news|accessdate=2008-03-18|url=http://www.hindu.com/mp/2004/04/13/stories/2004041300100400.htm|title=The long act|last=Rajamani|first=Radhika|date=2004-04-13|work=The Hindu|archive-date=2004-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20040602111449/http://www.hindu.com/mp/2004/04/13/stories/2004041300100400.htm|url-status=dead}}</ref> ಪಾತ್ರದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಮೆಹ್ರಾ ಕುಲಕರ್ಣಿಗೆ [[ರಾಂ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌|ರಾಂ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ರ]] ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಮಿಲ್‌ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು.<ref name="rediff_kulkarni">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://in.rediff.com/movies/2006/feb/10atul.htm|title=Range De Basanti is a very honest film|last=Jain|first=Priyanka|date=2006-02-10|publisher=Rediff.com}}</ref> ನಟರಾದ [[ಅರ್ಜುನ್‌ ರಾಂಪಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಜನ್‌ ಬಾಜ್ವಾ]] ಮುಖ್ಯ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳು ಹಬ್ಬಿದ್ದವು,<ref name="hindu_rampal">{{cite news|accessdate=2008-03-18|url=http://www.hindu.com/lf/2004/08/16/stories/2004081601170200.htm|title=A perfectionist to the core|last=Tankha|first=Madhur|date=2004-08-16|work=The Hindu|archive-date=2004-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20041101222624/http://www.hindu.com/lf/2004/08/16/stories/2004081601170200.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="indiafm_bajwa">{{cite news|accessdate=2008-03-18|url=http://www.indiafm.com/features/2008/03/12/3668/|title=I was finalized for Rang De Basanti and Gangster|last=Tuteja|first=Joginder|date=2008-03-12|publisher=Indiafm.com}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು [[ಶರ್ಮನ್‌ ಜೋಷಿ]], [[ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ ನಾರಾಯಣ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆರ್‌. ಮಾಧವನ್‌]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ನ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಗೆ ಈ ಚಿತ್ರವು ಚಿಮ್ಮುಹಲಗೆಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆತ ''[[ನುವ್ವೊಸ್ತಾನಂಟೆ ನೇನೊದ್ದಂಟಾನಾ]]'' ಎಂಬ ಯಶಸ್ವಿ [[ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ|ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಓರ್ವ [[ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶಕ|ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌, "ಮೆಹ್ರಾ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಇದುವರೆಗಿನ ಓರ್ವ ಅತಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಮೆಹ್ರಾನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ.<ref name="siddharth">{{cite news|accessdate=2008-03-19|url=http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20060211050019&Page=E&Title=Startrek&Topic=-59|title=An interview with actor Siddharth|date=2006-02-11|last=Jha|first=Subhash K.|publisher=Newindpress.com|archive-date=2006-02-28|archive-url=https://archive.is/20060228063701/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20060211050019&Page=E&Title=Startrek&Topic=-59|url-status=dead}}</ref> ನಟ ಮಾಧವನ್‌ [[ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ]] ರಂಗದ ಓರ್ವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ|ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ]] ಓರ್ವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಮನವರಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆತ, ಅದರಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದೇ ಈ ಪುಟ್ಟಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದುದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="madhavan2">{{cite news|accessdate=2008-03-19|url=http://www.rediff.com/movies/2006/nov/22madhavan.htm |title=Working with Mani Ratnam is frightening|last=Warrier|first=Shobha|date=2006-11-22|publisher=Rediff.com}}</ref> ಎರಡೇ-ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದು ಕಿರು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಲಾಂನ ನಿಷ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಪ್ಪನಾಗಿ [[ಓಂ ಪುರಿ]] ಕೂಡಾ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸೋಹಾ ಆಲಿ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಲೈಸ್‌ ಪ್ಯಾಟನ್‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವರವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಮೆಹ್ರಾನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಯ್ಕೆಗಳಾದರು,<ref name="mehra_femalecast">{{cite news|accessdate=2008-03-19|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/20017.html|title=Rang De Basanti stars talks about the movie - Part I|date=2006-01-27|publisher=Indiaglitz.com|archive-date=2009-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090109205244/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/20017.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾತ್ರವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಭಿನಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ಯಾಟನ್‌ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಗೆ]] ಹಾರಿಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನೆಲೆಗೆ ಆಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯ ಪಾತ್ರವು ಆಕೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಆಕೆಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="alice_patten">{{cite news|accessdate=2008-03-19|url=http://www.bbc.co.uk/films/2006/01/27/alice_patten_rang_de_basanti_2006_interview.shtml|title=The way the people look up to you is astonishing|last=Pandohar|first=Jaspreet|date=2006-01-27|publisher=[[BBC]]}}</ref> ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನ ಭಾವೀಪತ್ನಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋಹಾ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ, ರಿತುಪರ್ಣ ಘೋಷ್‌ನ ''[[ಅಂತರಮಹಲ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್‌ ಧವನ್‌|ಡೇವಿಡ್‌ ಧವನ್‌ನ]] ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಶಾದಿ ನಂ. 1]]'' ನಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ''ಅಂತರಮಹಲ್‌'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ತೀವ್ರ ಭಾವುಕತೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯ ಶಕ್ತಿಯು ಬರಿದಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ "ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆಯ" ಅಗತ್ಯ ಅವಳಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="soha">{{cite news|accessdate=2008-03-19|url=http://www.hindu.com/mp/2005/10/22/stories/2005102201940100.htm|title=Unlearning to learn|last=Siddiqui|first=Rana|date=2005-10-22|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|archive-date=2012-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102063543/http://www.hindu.com/mp/2005/10/22/stories/2005102201940100.htm|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಹ-ಕಲಾವಿದರಾದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್‌ ಮತ್ತು ಸೋಹಾ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮ ಅಂಕುರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬ ವರದಿಗಳೂ ಹಬ್ಬಿದ್ದವು.<ref name="soha_siddharth">{{cite news|accessdate=2008-03-20|url=http://www.newindpress.com/sunday/sundayitems.asp?id=SEW20080315095244&eTitle=People&rLink=0|title=Sid, Soha, Saif, Sharmila|date=2008-03-15|publisher=Newindpress.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರ ಜೊತೆಗೆ, ಖಾನ್‌ ಪಾತ್ರದ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಿರಣ್‌ ಖೇರ್‌]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ರಾಜಾಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪಂಜಾಬ್‌|ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು,<ref name="HT_mehra">{{cite news|accessdate=2008-03-20|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=418b4a10-e663-43f3-9479-1be84bde42b8&ParentID=a56c7701-5c64-4310-aba0-322fda525994&&Headline='iRang+De+Basanti%2fi+a+contemporary+film'|title=Rang De Basanti a contemporary film|date=2006-01-27|work=[[Hindustan Times]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೦೫ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ರಂದು ಹೊಟೇಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="film_launch">{{cite news|accessdate=2008-03-20|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=116421|title=Mooch ado about nothing|last=Singh|first=Harneet|date=2006-01-27|work=[[The Indian Express]]}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಮೆಹ್ರಾ ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರತಂಡವು ಕೇವಲ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ತಮ್ಮ ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="rediff_pII" /> ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸುವ ಬದಲು, ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ತಾಣಗಳನ್ನೂ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಥ ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸೋಹಾ ಆಲಿ ಖಾನ್‌]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸದರಿ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಬಿಟೇಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌|ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಬಿಟೇಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನ್ನು]] [[ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತೆ]] ರೂಪಬದಲಾಯಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ನವದೆಹಲಿಯ ಬಾರಾಖಂಬಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ [[ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌|ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ್ನು]] [[ಆಕಾಶವಾಣಿ]] ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಯುವ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಲಗ್ಗೆಹಾಕಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="shooting_locations">{{cite news|accessdate=2008-03-20|url=http://www.telegraphindia.com/1070520/asp/7days/story_7802253.asp|title=Capital cinema|last=Ghosh|first=Padmaparna|date=2007-05-20|work=The Telegraph|archive-date=2008-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080115111947/http://www.telegraphindia.com/1070520/asp/7days/story_7802253.asp|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲು [[ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಇಲಾಖೆಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೂ, ತದನಂತರ ಬರುವ ನಿಯಮಾನುಸಾರಿ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಥವಾ ಬರಹಕಾರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌]] ಸಮೀಪ ಯಾವುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="shooting_locations" /> [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದ]] ಕೋಟೆಯ ಸಮೀಪ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸುವಾಗಲೂ ಅಧಿಕಾರಿಷಾಹಿಯೊಂದಿಗಿನ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮೆಹ್ರಾ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು [[ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕ್ಷೆ]] ಕಚೇರಿಯವರೆಗಿನ ಏಳು ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="locations_bureaucracy">{{cite news|accessdate=2008-03-20|url=http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20060913015910&Page=E&Title=Startrek&Topic=0|title=Monumental troubles|date=2006-09-13|publisher=Newindpress.com|archive-date=2006-11-26|archive-url=https://archive.is/20061126075702/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IEE20060913015910&Page=E&Title=Startrek&Topic=0|url-status=dead}}</ref> ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡುವಂತಿರುವಂತೆ ತೋರುವ [[ನಹರ್‌ಗಡ ಕೋಟೆ|ನಹರ್‌ಗಡ ಕೋಟೆಯು]] ಇಂಥ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.mumbaimirror.com/net/mmpaper.aspx?page=knowmumbai&section=Travel&sectname=Travel&subpage=article&sectid=37&contentid=2007052523003957820afa747&pageno=1|title=Jaipur’s pride: forts and palaces|last=Bhatia|first=Kunal|date=2007-05-25|work=[[Mumbai Mirror]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ತಾಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, [[ಅಮೃತಸರ|ಅಮೃತಸರದ]] [[ಸ್ವರ್ಣ ದೇವಾಲಯ|ಸ್ವರ್ಣ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ]] ಸಹ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಓರ್ವ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಆಗಿರುವ ಅಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌ಗೆ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಓರ್ವ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ]] [[ಪಂಜಾಬಿನವನ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ವಾಕ್‌ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆತನಿಗೆ ಕೊಂಚ ಸಮಯಹಿಡಿಯಿತು.<ref name="gurdwara">{{cite news|accessdate=2008-08-20|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/02/02/994/index.html |title=Aamir Khan chats about 'Rang De Basanti'|date=2006-02-02|publisher=IndiaFM News Bureau}}</ref> ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದಾಗಿನ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗಿತ್ತು: <blockquote>ನಾನು ಇದುವರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತ ಸ್ಥಳಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಒಂದು. ನೀವು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಪ್ರಶಾಂತತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ಹೊತ್ತೂ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆನಂದವನ್ನನುಭವಿಸಿದೆ. ನೀವು ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ನೀರಿನೊಳಗಡೆ ನಮ್ಮ ಪಾದಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ನೀರು ತಣ್ಣಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆ ಅನುಭವ ದಿವ್ಯವಾಗಿತ್ತು!<ref name="gurdwara" /></blockquote> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಲವ್ಲೀನ್‌ ಬೇನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್‌ ಭಾಸಿನ್‌ರ ತಂಡವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಭಾಸಿನ್‌ ... ''[[Kama Sutra: A Tale of Love]]'' (೧೯೯೬) ಮತ್ತು ''[[ದಿಲ್‌ ಚಾಹ್ತಾ ಹೈ]]'' (೨೦೦೧) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದ. ದಿಲ್‌ ಚಾಹ್ತಾ ಹೈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮಿರ್‌ ಖಾನ್‌ ಓರ್ವ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಈ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಆತ ಭಾಸಿನ್‌ ಕುರಿತಾಗಿ ಮೆಹ್ರಾನ ಬಳಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥಾಸ್ವರೂಪವು ಇಪ್ಪತ್ತರ ವಯೋಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿಯೇ ಭಾಸಿನ್‌ ಅವರ ಹೊರನೋಟಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. ಖಾನ್‌ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನೋಟ, ಶರ್ಮನ್‌ ಜೋಷಿಯ (''ಸೂಖಿ'' ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈತನೇ ವಹಿಸಿದ್ದು) ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಮಾಧವನ್‌ನ ಘನತೆವೆತ್ತ ಹೊರನೋಟಗಳಿಗೆ ಆತನೇ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇನ್ಸ್‌ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿನ್ಯಾಸದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಭಾಸಿನ್‌ ಅವಳಿಗೇ ನೀಡಿದ.<ref name="costumes">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://specials.rediff.com/movies/2006/feb/01sld1.htm |title=How the Rang De look evolved|last=N|first=Patcy|date=2006-02-01|publisher=Rediff.com}}</ref> ಖಾನ್‌ನ ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಎವಾನ್ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌, ಖಾನ್‌ನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ನವಿರಾದ ಸುರುಳಿ ಕುರುಳು ಆಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದ. ಈ ಹೊಸ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಲು ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭದಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="film_launch" /> ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದರ್ಶಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು (ವಿಷುಯಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌) ಟಾಟಾ ಎಲ್ಕ್ಸ್‌ಸಿಯ ವಿಷುಯಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ ನೆರವೇರಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸೇನಾ ವಿಮಾನವು ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನಿಜವಾದ [[MiG-21]] ವಿಮಾನವನ್ನೇನಾದರೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಪಾಸಿಸಲು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು]] ಆದೇಶ ನೀಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಹೋಯಿತು.<ref name="variety_vfx">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.variety.com/article/VR1117982384.html?categoryid=2904&cs=1 |title=CG creators prep for future success|last=Frater|first=Patrick|date=2008-03-13|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> === ಸಂಗೀತ === {{Main|Rang De Basanti (soundtrack)}} [[ಸೋನಿ BMG]] ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವು [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ಪ್ರಸೂನ್‌ ಜೋಷಿ]] ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಮೂಲದ ಓರ್ವ [[ರ್ಯಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರ|ರ್ಯಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರನಾದ]] [[ಬ್ಲಾಝ್‌]] ರಚಿಸಿದ್ದರು.<ref name="hindu_joshi">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200612151240.htm|title=Ad-making still my first love: Prasoon Joshi|date=2006-12-15|work=The Hindu}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="hindu_blaaze">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/mp/2006/04/29/stories/2006042900020400.htm|title=`Rap is rhythm 'n' poetry'|date=2006-04-29|work=The Hindu|archive-date=2007-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071127020822/http://www.hindu.com/mp/2006/04/29/stories/2006042900020400.htm|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೫ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Angad_produces" /> [[ಪಾಪ್‌]] ಗಾಯಕಿ [[ನೆಲ್ಲಿ ಫರ್ಟಾಡೊ|ನೆಲ್ಲಿ ಫರ್ಟಾಡೊಳೊಂದಿಗೆ]] ನಡೆದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಧ್ವನಿಪಥದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಆಕೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು; ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಬದಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="hindu_furtado">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200612302082.htm |title=Nelly Furtado was to feature in RDB: A R Rehman|date=2005-12-30|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070103191327/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200612302082.htm|archivedate=2007-01-03}}</ref> [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜ್ಞಾನದ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಿ,<ref name="TOI_AK_Urdu">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://timesofindia.indiatimes.com/India_Buzz/Aamir_comes_to_rescue/articleshow/2429355.cms |title=Aamir comes to rescue|date=2007-10-05|work=The Times of India}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಮತ್ತು ಜೋಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆತನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="HT_mehra" /> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಆತ ಹಾಡಬೇಕೆಂದು ಮೆಹ್ರಾ ಮತ್ತು ರಹಮಾನ್‌ ಆತನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18726.html|title=Aamir Khan sings again, for 'Rang De Basanti'|date=2005-12-03|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2005-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20051205020838/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18726.html|url-status=dead}}</ref> ಗೀತಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಜೋಷಿಗೆ, ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಕೇಶ್ ಮೆಹ್ರಾನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ತೃಪ್ತಿತಂದಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಷಿಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಮೆಹ್ರಾ ಸಿದ್ಧನಿರುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="hindu_joshi" /> ತನ್ನ ಹಿಂದಿನೆಲ್ಲಾ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವು ತನ್ನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಜೋಷಿ, "ಇಂದಿನ ಯುವಜನಾಂಗದ ಆಲೋಚನಾ ರೀತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರ ರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.<ref name="TOI_joshi">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://timesofindia.indiatimes.com/India_Buzz/Im_a_perfectionist_like_Aamir/articleshow/2826935.cms |title=I'm a perfectionist like Aamir|date=2008-03-01|work=The Times of India}}</ref> ನುರಿತ ಗಾಯಕಿ [[ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಹಮಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ <ref name="HT_mehra" /> ಈತನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ''ಲೂಕಾ ಚುಪ್ಪಿ'' ಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯವೊಂದರ ಕುರಿತು ರಹಮಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಹಾಡು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಎಂದು ಜೋಷಿ ತಿಳಿಸಿದ. ಮಗನು ಮತ್ತೆಂದೂ ಹಿಂದಿರುಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲಿರುವುದರ ದುಃಖತಪ್ತ ವಾಸ್ತವತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ ಆಟವನ್ನು ಆಡುವುದರ ಕುರಿತು ಜೋಷಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ.<ref name="tehelka_joshi">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.tehelka.com/story_main38.asp?filename=hub150308prose_is.asp|title=Prose is for lazy people, poetry for the imaginative|date=2008-03-15|last=Kabir|first=Nasreen|work=Tehelka Weekly|archive-date=2012-09-13|archive-url=https://archive.is/20120913144222/http://www.tehelka.com/story_main38.asp?filename=hub150308prose_is.asp|url-status=dead}}</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌ ಹಾಡುವಾಗ ತಾನು ಕಣ್ಣೀರುಗರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಆತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="oscar_nom">{{cite news|title='I was in tears when Lataji was singing the song|last=Singh|first=Ruma|date=2006-12-16|publisher=''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''|url=http://timesofindia.indiatimes.com/City_Supplements/Ahmedabad_Times/I_was_in_tears_when_Lataji_was_singing_the_song/articleshow/824712.cms|accessdate=2009-02-23}}</ref> ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,<ref name="filmfare">{{cite news|title=Rang De Basanti sweeps Filmfare awards|work=Times News Network|date=2007-02-25|publisher=''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]''|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Rang_De_Basanti_sweeps_Filmfare_awards/articleshow/1676126.cms|accessdate=2009-02-23}}</ref> ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳಾದ ''ಖಲ್‌ಬಲಿ'' ಮತ್ತು ''ಲೂಕಾ ಚುಪ್ಪಿ'' , [[ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮೂಲಗೀತೆಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿರುವ]] ಒಂದು ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="oscar_nom" /> ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] [[ಧ್ವನಿಪಥ|ಧ್ವನಿಪಥಗಳ]] ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಜಾಬಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ರಹಮಾನ್‌ ತನ್ನ ಸಂಗೀತದೊಳಗೆ ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು [[ಕೊಲೊರೆಡೋ ಕಾಲೇಜ್‌|ಕೊಲೊರೆಡೋ ಕಾಲೇಜ್‌ನ]] [[ಸಂಗೀತ]] [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೋರ್ವ]] ತಿಳಿಸಿದ. ಸಿಖ್‌ [[ಗುರುದ್ವಾರ|ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿ]] (ಸ್ವರ್ಣ ದೇವಾಲಯ) ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯ ಕಟಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವ [[ಭಾಂಗ್ರಾ]] ನೃತ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಯುವಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಿಲ್ಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು [[ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌]] (ಗಂಭೀರವಾದ ಲಯದ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ) ಮತ್ತು [[ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌|ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌ನಂಥ]] ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="punjabi_music">{{Citation | last=Bhattachajya | first=Nilanjana | author-link= | title=<nowiki>“But it has Some Good Songs ...”: Introducing Students to the Aesthetics of the Popular Hindi Film Through Music</nowiki> | newspaper=ASIANetwork Exchange | volume=XV | issue=1 | pages=11–12 | year=2007 | date=Fall 2007 | format=PDF | url=http://www.asianetwork.org/exchange/2007-fall/anex2007-fall.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725021412/http://www.asianetwork.org/exchange/2007-fall/anex2007-fall.pdf|archivedate=2011-07-25}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == ೨೦೦೬ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯಿತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವೃಂದದ<ref name="Telegraph_expectations">{{cite news|accessdate=2008-03-22|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/1508962/Bollywood-pins-hopes-on-new-blockbuster.html |title=Bollywood pins hopes on new blockbuster|last=Foster|first=Peter|date=2006-12-15|work=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಇದೊಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಅತೀವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಅಸಮಧಾನ-ಆಕ್ರೋಶವನ್ನೂ ಚಿತ್ರವು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ, [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿನ]] ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನವಾದ [[ಮಿಗ್‌-21]] ಒಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರವಾದ [[ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ|ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು]] ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು [[ಭಾರತೀಯ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯು]] ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref name="TOI_defence_obj">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1366146.cms |title=Rang de Basanti flies into turbulent weather|date=2006-01-10|work=The Times of India}}</ref> ಇದಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ, ಅಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ [[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಹಾಗೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಹ್ರಾ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="TOI_after viewing" /> ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದ ಓರ್ವ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇದು ಒಂದು ಅವಲೋಕನವಾಗಿರಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಮುನ್ನೋಟವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="TOI_after_viewing">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1366390,prtpage-1.cms |title=AF gives all clear signal to Aamir's Rang de Basanti|date=2006-01-10|work=The Times of India}}</ref> ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮೃತರಾದ ಮಿಗ್‌ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗುವ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಫಲಕಕ್ಕೆ ಇಲಾಖೆಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಅನುಸಾರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="telegraph_cuts">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.telegraphindia.com/1060117/asp/nation/story_5729945.asp|title=20 seconds snipped, Rang De set for rollout|date=2006-01-16|work=The Telegraph|archive-date=2007-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101091120/http://www.telegraphindia.com/1060117/asp/nation/story_5729945.asp|url-status=dead}}</ref> ಈ ಅನುಜ್ಞೆಯ ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಲಿಯು ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೆತ್ತಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ [[ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪತ್ರ|ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದರಾದರೂ, [[ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಓರ್ವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ [[ಮನೇಕಾ ಗಾಂಧಿ]], ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref name="indiatoday_cuts">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20060213/controvr.html |title=Catfight Over Animal Rights|last=Aasheesh Sharma|first=Geetika Sasan Bhandari|date=2006-02-13|work=[[India Today]]}}</ref> ತರುವಾಯ, ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಮನೇಕಾಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಭೇಟಿಮಾಡಿದ ಮೆಹ್ರಾ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೋರಿದ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ನಿಹಾಂಗ್‌]] [[ಸಿಖ್‌|ಸಿಖ್‌ರಿಂದ]] ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ನಿಷೇಧಿತ ಕುದುರೆ ಓಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ೨೦-ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಅವಧಿಯ ದೃಶ್ಯವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಮಂಡಳಿಯು ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಅನುಸಾರ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.hindu.com/mp/2006/02/09/stories/2006020901570300.htm|title=On a south stint: Atul Kulkarni|last=Devi|first=Sangeetha|date=2006-02-09|work=The Hindu|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701215131/http://www.hindu.com/mp/2006/02/09/stories/2006020901570300.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="telegraph_NOC_cuts">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.telegraphindia.com/1060205/asp/look/story_5802972.asp|title=I am happy this has happened. Now everybody can learn the rules|last=De Sarkar|first=Bishakha|date=2006-02-05|work=The Telegraph|archive-date=2007-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818084933/http://www.telegraphindia.com/1060205/asp/look/story_5802972.asp|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಶ್ರೀಮತಿ ಕವಿತಾ ಗಾಡ್ಗೀಳ್‌ ಎಂಬುವವರು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ದಿವಂಗತ ಅಭಿಜೀತ್‌ ಗಾಡ್ಗೀಳ್‌, ತನ್ನ ಮಿಗ್‌-೨೧ ಯುದ್ಧವಿಮಾನದ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಈ ಮಗನ ಜೀವನವನ್ನು ಜಾಳುಜಾಳಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಡ್ಗೀಳ್‌, ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನಗೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಕಮಲೇಶ್ ಪಾಂಡೆ, ಸದರಿ ಚಿತ್ರವು ಅಭಿಜೀತ್‌ ಗಾಡ್ಗೀಳ್‌ರ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ.<ref name="TOI_Gadgil">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Mumbai/They_should_have_spoken_to_me/articleshow/msid-1366773,curpg-3.cms |title=They should have spoken to me|last=Dubey|first=Bharti|date=2006-01-11|work=The Times of India}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, [[ಲೈಯಾನ್‌]] ಅಸಿಎಕ್ಸ್‌ಪೊ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ,<ref name="lyon">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.asiexpo.com/festival/download/dossierpresse2006.pdf |format=PDF|title=Demande d’accréditation|publisher=Asiexpo Film Festival|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023224048/http://www.asiexpo.com/festival/download/dossierpresse2006.pdf|archivedate=2007-10-23}}</ref> [[ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]<ref name="wisconsin">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://filmguide.wifilmfest.org/tixSYS/2007/filmguide/title-detail.php?AlphaRange=RR&ShowShorts=Y&ShowPast=Y|title=Wisconsin Film Festival 2007 – Events by Title|publisher=Wisconsin Film Festival|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308193920/http://filmguide.wifilmfest.org/tixSYS/2007/filmguide/title-detail.php?AlphaRange=RR&ShowShorts=Y&ShowPast=Y|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ]]-ಮೂಲದ [[ಮರ್ರಾಕೆಚ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ|ಮರ್ರಾಕೆಚ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="morocco">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.telegraphindia.com/1061210/asp/look/story_7108642.asp|title=Bruno’s baby|last=Roy|first=Amit|date=2006-12-10|work=The Telegraph|archive-date=2009-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403042504/http://www.telegraphindia.com/1061210/asp/look/story_7108642.asp|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಚಿತ್ರದ ತಾರಾಗಣವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ, [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಕೋಲ್ಕತಾ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ]] ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1365183.cms |title=Aamir on campus trail to promote 'Rang De'|date=2006-01-10|work=The Times of India}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಣಿತರ ಎರವಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ,<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.business-standard.com/common/news_article.php?tab=r&autono=314129&subLeft=2&leftnm=6|title=Box office blueprint|last=Subramanian|first=Shobana|date=2008-02-19|work=Business Standard}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ವೆಚ್ಚವು ೨೫೦ ದಶಲಕ್ಷ [[ರೂ.ಗಳ]] (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೫.೫ ದಶಲಕ್ಷ [[US$]]) ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡಾ ೪೦ರಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದುಮುಟ್ಟಿತು. [[ಬಾಲಿವುಡ್‌|ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ವೆಚ್ಚವು ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚದ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ಐದರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="expenditure">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.iht.com/articles/2006/05/21/yourmoney/movies22.php|title=India's new cinema has a global script|last=Pfanner|first=Eric|date=2006-05-22|work=International Herald Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911093745/http://www.iht.com/articles/2006/05/21/yourmoney/movies22.php|archivedate=2007-09-11}}</ref> ೧೦೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೨.೨&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಚಾರದ ಪೈಕಿ, ಇದರ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ಬಂದರೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್‌-ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="sponsors">{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1717343,prtpage-1.cms|title=Moolah Ad-on|last=Sawhney|first=Anubha|date=2006-07-08|work=The Times of India}}</ref> ರಹಮಾನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಗೀತಮಯ ಸಾಧನೆಯಾದ ''[[ಸಾಥಿಯಾ]]'' ಚಿತ್ರವು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="music_release">{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18849.html|title=Rang De Basanti - a winner for A. R. Rehman?|date=2005-12-08|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2007-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124131734/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18849.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇದರ ಧ್ವನಿಪಥವು ಸಾಧಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/musicreview/8017.html|title=Rang De Basanti - A six on ten|date=2005-12-11|publisher=IndiaGlitz|archive-date=2008-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080504150950/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/musicreview/8017.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://in.rediff.com/movies/2005/dec/12rang.htm|last=Verma|first=Sukanya|title=Rang De Basanti's music works|date=2005-12-12|publisher=Rediff.com}}</ref><ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.indiafm.com/movies/musicreview/12493/index.html|title=Rang De Basanti - Music review|last=Tuteja|first=Joginder|date=2005-12-13|publisher=Indiafm.com}}</ref> ಇದರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ, ''ಮಸ್ತಿ ಕಿ ಪಾಠ್‌ಶಾಲಾ'' ಕ್ಕೆ (ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದಾಗ: ''ತಮಾಷೆಯ ಶಾಲಾಕೊಠಡಿ'' ), ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು ೨೦೦೬ರ "ವರ್ಷದ ಹಾಡು" ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ,<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.hindu.com/mp/2007/02/24/stories/2007022402080200.htm|title=`All I have is my music'|last=Nagarajan|first=Saraswathy|date=2007-02-24|work=The Hindu|archive-date=2011-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623181218/http://www.hindu.com/mp/2007/02/24/stories/2007022402080200.htm|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ]] ನಾಮಕರಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-10|url=http://www.telegraphindia.com/1061222/asp/etc/story_7144101.asp|title=‘I’m dedicating it to Ustad’|last=Hazarika|first=Sneha|date=2006-12-22|work=The Telegraph|archive-date=2008-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20081024030524/http://www.telegraphindia.com/1061222/asp/etc/story_7144101.asp|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ [[ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ|ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಗೀತದ CDಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಹವರ್ತಿ-ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪಡೆದ [[ಸಂಗ್ರಹಯೋಗ್ಯ]] ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2009-04-22|url=http://www.coca-colaindia.in/media/media_news_releases_detail.aspx?id=137|title=Aamir Khan Launches "Coca-Cola’s Rang De Basanti" Special Edition Bottles|date=2006-01-17|publisher=The Coca Cola Company}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿದ್ಧ-ಉಡುಪುಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಸರಣಿಯಾದ ಪ್ರವೋಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು, ಭಾರತದ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಸೀಮಿತ ದಾಸ್ತಾನಿನ ವಸ್ತ್ರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/19269.html|title='Rang De Basanti' joins hand with Provogue|date=2005-12-25|publisher=Indo-Asian News Service|archive-date=2009-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090109233005/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/19269.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[LG ಸಮೂಹ]], ಬರ್ಜರ್‌ ಪೇಂಟ್ಸ್‌, [[ಭಾರ್ತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="sponsors" /> ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ [[MSN]] ಇಂಡಿಯಾ, [[ಚಾನೆಲ್‌ V]] ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ|ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿಯಂಥ]] ಹಲವಾರು ಮಾಧ್ಯಮ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="dilip">{{cite paper | author = Dilip, Meghna | title = Rang De Basanti - Consumption, Citizenship And The Public Sphere | version = | publisher = University of Massachusetts, Amherst | date = 2008 | url = http://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1116&context=theses | format = [[Portable Document Format|PDF]] | accessdate = 2009-02-17 | archive-date = 2010-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100620024528/http://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1116&context=theses | url-status = dead }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಅಟವು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥಾಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.contentsutra.com/entry/mobile2win-launches-rang-de-basanti-game-on-mobile/|title=Mobile2win Launches “Rang De Basanti” Game On Mobile|date=2006-03-28|publisher=contentSutra.com|archive-date=2008-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309124021/http://www.contentsutra.com/entry/mobile2win-launches-rang-de-basanti-game-on-mobile/|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್‌ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಈ ಚಿತ್ರದೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref name="hindu_opening_report">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200602051071.htm |title=Rang De Basanti bowls over audiences ; accolades from Bollywood|date=2006-02-05|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060207021723/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200602051071.htm|archivedate=2006-02-07}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುವಂತೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಗಳಿಕೆಯ ಶೇಕಡಾ ೫೫ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿತು.<ref name="ET_multiplexes">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://economictimes.indiatimes.com/ET_Features/The_Sunday_ET/Business_Of_Bollywood/Q_up_to_Q3/rssarticleshow/2172007.cms |title=Q up to Q3|date=2006-10-15|last=Raghavendra|first=Nandini|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸ್ವಂತ ನೆಲೆಯಾದ ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಮೊದಲನೇ ವಾರದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳೇ, ೪೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳನ್ನೂ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೮೮೦,೦೦೦ US$) ಮೀರಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಂಬಯಿಯ ಆದಾಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ಮೊದಲನೇ ವಾರದ ಸಂಚಿತ ಗಳಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ೮೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಷ್ಟು (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೧.೭೬&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಇತ್ತು. ಅದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಗಳಿಕೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೬೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳನ್ನೂ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೧.೩೨&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಮೀರಿಸಿದ್ದವು.<ref name="hindu_opening_report" /> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೬೦ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮೊದಲನೇ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೩೧&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳನ್ನು (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೭೦೦,೦೦೦ US$) ಮತ್ತು ೧೦ ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೯೯&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳನ್ನೂ (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ೨.೨&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref name="numbers">{{cite web|title=Rang De Basanti - Box Office Data, Movie News, Cast Information|url=http://www.the-numbers.com/movies/2006/0RABD.php|publisher=The Numbers|accessdate=2008-03-23|archive-date=2008-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080129095556/http://www.the-numbers.com/movies/2006/0RABD.php|url-status=dead}}</ref> &nbsp;೧.೨೩&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳು (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೨೭&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೊಂದರಿಂದಲೇ ಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವು&nbsp;೧.೩೬&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತಲೂ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೩೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.<ref name="numbers" /> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸುಮಾರು ೧೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ ರೂ.ಮೌಲ್ಯದ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೨೨೦,೦೦೦ US$) ನಕಲಿ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="piracy_1crore">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/20154.html|title=Rang De Basanti rises from crisis|date=2006-02-01|publisher=Indiaglitz.com|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816080729/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/20154.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌಯವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಯಂಥ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು.<ref name="piracy_internet">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1437753.cms |title=Movies? Just click 'n' watch|last=Tippu|first=Sufia|date=2006-03-04|work=The Times of India}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಲು, UTV ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಷರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗ|ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗವು]] ವಾಸಮಾಡುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]], [[ಹೂಸ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌]] ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ-ನಿರೋಧಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೦೬ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೫ರಂದು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ DVD ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಕಲಿ [[DVD]] ಮಾರಾಟಗಳು ಇರಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="piracy_counter">{{cite news|accessdate=2008-03-23|url=http://www.utvmotionpictures.com/media-centre/195.html |title=UTV commences serious Anti-Piracy raids in Canada & US|date=2006-03-09|publisher=UTV Motion Pictures}}</ref> DVD ಬಿಡುಗಡೆಯು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೭೦,೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. DVD ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[VCD]] ಬಿಡುಗಡೆಯು ೩೦&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೬೬೦&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ US$) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು.<ref name="dvd_sales">{{cite news|accessdate=2009-04-21|url=http://news.webindia123.com/news/new/archives/ar_showdetails.asp?id=461910&cat=India&n_date=2006|title=Rang De Basanti, India's official entry to Oscars|date=2006-09-26|work=Webindia123.com|archive-date=2012-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307132234/http://news.webindia123.com/news/new/archives/ar_showdetails.asp?id=461910&cat=India&n_date=2006|url-status=dead}}</ref> == ಪುರಸ್ಕಾರ == ===ವಿಮರ್ಶಾ ಪುರಸ್ಕಾರ=== [[ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ರಾಕೇಶ್ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ಮೆಹ್ರಾ]] (ಎಡಭಾಗ) ೨೦೦೬ರ [[ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ|ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿನ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅರ್ಪಣೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿರುವುದು]] ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ತಾರಾಗಣದ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಒಂದು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಕುರಿತು '' ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ತಾರಾಗಣದ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಒಂದು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಕುರಿತು ''[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆಯಿತಾದರೂ, "ಚಿತ್ರವು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸಂದೇಶವು ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ತೆಳುವಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="IE_review">{{cite news|title=Movie Review: Rang De Basanti|last=Adarsh|first=Taran|work=[[The Indian Express]]|date=2006-01-26|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=62035|accessdate=2008-03-23|archive-date=2009-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923032414/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=62035|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಾರಾಗಣವನ್ನು ಅದರ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಬಿನೋದ್‌ ಪ್ರಧಾನ್‌|ಬಿನೋದ್‌ ಪ್ರಧಾನ್‌ರನ್ನು]] ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿದೆ ಎಂದು ತರಣ್‌ ಆದರ್ಶ್‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದ.<ref name="IE_review" /> ದಿ ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಾರೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಇದೊಂದು "ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನುಳ್ಳ, ಕುಶಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಣೆದ [ಮತ್ತು] ಚಿಂತನೆಗೆ ಗ್ರಾಸ ಒದಗಿಸುವ ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="HT_review">{{cite news|title=Is Rang De Basanti India's best bet?|last=Chatterjee|first=Saibal|work=[[Hindustan Times]]|date=2006-09-26|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=e3446020-b25f-40db-8ee1-b88eafffd885|accessdate=2008-03-23|archive-date=2009-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090107122012/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=e3446020-b25f-40db-8ee1-b88eafffd885|url-status=dead}}</ref> [[Rediff.com|Rediff.comನ]] ಸಾಯಿಸುರೇಶ್ ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾ, ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ದಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ "ಬೋಧಿಸುವ ಚಟಕ್ಕೆ" ಇಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮೆಹ್ರಾ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಾನು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ತಾನು ಮೆಚ್ಚಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="rediff_review">{{cite news|title=Rang De Basanti: young and restless|last=Sivaswamy|first=Saisuresh|publisher=[[Rediff.com]]|date=2006-01-26|url=http://in.rediff.com/movies/2006/jan/26rdb.htm|accessdate =2008-03-23}}</ref> ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಮಲೇಶ್ ಪಾಂಡೆಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಸಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, ಯುವಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಧೀರೋದಾತ್ತ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವಿಕೆಯು ಕೊಂಚ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರಕಥೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ತಾರಾಗಣ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಬಂದಿತಾದರೂ ರಹಮಾನ್‌ರ ಧ್ವನಿಪಥದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಬಿರುಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="hindu_review">{{cite news|title=Both dream and nightmare|last=Kamath|first=Sudhish|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=2006-02-03|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/02/03/stories/2006020302480300.htm|accessdate=2008-05-04|archive-date=2008-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080225091011/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/02/03/stories/2006020302480300.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಾಚೆಗಿನ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[BBC|BBCಯಿಂದ]] ಬಂದ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ [[ಐದು ತಾರೆಗಳ]] ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು "ಪ್ರಣಯ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಒಂದು ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕ ಮಿಶ್ರಣ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="BBC_review" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಾರಾಗಣದ ಕುರಿತು ''[[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಉತ್ತಮವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ನೀಡಿತಾದರೂ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ವಧೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮೆಹ್ರಾನ ಗೊಂದಲಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂದೇಶ ಹಾಗೂ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅದರ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|title=Movie Review: Rang De Basanti|last=Johnson|first=G. Allen|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=2006-05-05|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/05/05/DDGHDIL8KO1.DTL#flick|accessdate=2008-03-23|archive-date=2011-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525165318/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/05/05/DDGHDIL8KO1.DTL#flick|url-status=dead}}</ref> ''[[ವೆರೈಟಿ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಡೆರೆಕ್‌ ಎಲ್ಲೆ ಎಂಬಾತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದನಾದರೂ, ಇದು ಸ್ಮರಣೀಯವಲ್ಲದ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆತ, "ಈ ಚಿತ್ರವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ", ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.<ref>{{cite news|title=Rang De Basanti Review|last=Elley|first=Derek|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2006-02-05|url=http://www.variety.com/review/VE1117929483.html?categoryId=31&cs=1|accessdate =2008-03-23}}</ref> [[ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌]] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮಾಧ್ಯಮವು "ಯುವಕರ ತಾರಾಗಣದ ಕಚ್ಚಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ನ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಧ್ವನಿಪಥ"ದ ಕುರಿತು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Aamir Khan's `Rang de Basanti' Has Raw Energy: Movie Review|last=Mohideen|first=Nabeel|publisher=Bloomberg.com|date=2006-02-01|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000088&sid=aLgKdgt4AprM&refer=culture|accessdate =2008-03-23}}</ref> ===೨೦೦೭ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ=== ಚಲನಚಿತ್ರವು "ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಮೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ", ''[[ಕ್ರಿಷ್‌]]'' , ''[[ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ]]'' , ''[[ಓಂಕಾರ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕಭಿ ಅಲ್ವಿದ ನಾ ಕೆಹನಾ]]'' ದಂಥ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[79ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ]] ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Rang De Basanti chosen for Oscars|publisher=[[BBC]]|date=2006-09-26|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5380456.stm|accessdate=2008-06-27}}</ref><ref>{{cite news|title=Bollywood film Rang de Basanti is India's entry for Oscars|publisher=Monstersandcritics.com|date=2006-09-26|url=http://www.monstersandcritics.com/movies/news/article_1204983.php/Bollywood_film_Rang_de_Basanti_is_Indias_entry_for_Oscars|accessdate=2008-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081212011233/http://www.monstersandcritics.com/movies/news/article_1204983.php/Bollywood_film_Rang_de_Basanti_is_Indias_entry_for_Oscars|archivedate=2008-12-12|url-status=dead}}</ref> ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಸರಿಯಾಗಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ''ಓಂಕಾರ'' ಚಿತ್ರವು [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌|ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ]] ''[[ಒಥೆಲೊ]]'' [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕದ]] ರೂಪಾಂತರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರು ಆ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="HT_review" /><ref>{{cite news|title=Will Rang De Basanti make the Oscars cut?|work=[[The Economic Times]]|last=Doctor|first=Vikram|date=2006-09-26|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/2027029.cms|accessdate=2008-06-27}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಳುಕುಗಳ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮೆಹ್ರಾನ ನಂಬಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,<ref>{{cite news|title=An Oscar for the mantelpiece|work=The Times of India|date=2006-09-05|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1960026.cms|accessdate=2008-06-27}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ [[ಪೂರ್ವ ತೀರ]] ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ಆತನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ, [[20ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನೆ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌|ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನೆ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿದ.<ref>{{cite news|title=Aamir's Oscar plans for Rang De Basanti|publisher=Rediff.com|date=2006-09-27|url=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/27oscar.htm|accessdate=2008-06-27}}</ref> ವಿದೇಶಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ನಾಮಕರಣಗಳು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಸದರಿ ಚಿತ್ರವು ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರವೇಶವಾಗಬೇಕಿತ್ತೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯೊಂದರ ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅರಿವು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸದರಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು. ''ಓಂಕಾರ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯ ಒಂದು ವರ್ಗವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರೆ, ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಗಳ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗವು ಚರ್ಚಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು [[SMS]] ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಶೇಕಡಾ ೬೨ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|title=Why Rang De Basanti was the wrong one for Oscar?|publisher=Moneycontrol.com|date=2007-01-18|url=http://www.moneycontrol.com/india/newsarticle/stocksnews.php?cid=1&autono=31493&source=ibnlive.com|publisher=IBNLive.com|accessdate=2008-06-27}}</ref> ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು=== ಇತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, [[ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಭಾರತ-ಮೂಲದ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಇದು ಗೆದ್ದಿತು. [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ]], [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]], [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ]], [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿರುವ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ಪುರುಷ]] (ಅಮೀರ್ ಖಾನ್‌‌), [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ]] (ಪಿ. ಎಸ್. ಭಾರತಿ), [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಸ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿರುವ ಆರ್‌ಡಿ ಬರ್ಮನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ([[ನರೇಶ್ ಅಯ್ಯರ್‌]]) ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="TOI_BAFTA">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Rang_De_Basanti_sweeps_Filmfare_awards/articleshow/1676126.cms |title=Rang De Basanti sweeps Filmfare awards|date=2007-02-25|work=The Times of India}}</ref> ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ]], [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಸೋಹಾ ಆಲಿ ಖಾನ್‌), ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ರೆನ್ಸಿಲ್‌ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾ ಮತ್ತು ರಾಕೇಶ್ ಮೆಹ್ರಾ) ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ]] ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ೨೦೦೭ರ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iifa.com/web07/showcase/2007-winnerslist.htm|title=Latest winners and nominees|accessdate=2008-03-21|year=2007|month=February|publisher=International Indian Film Academy|archive-date=2012-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207221602/http://www.iifa.com/web07/showcase/2007-winnerslist.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="hindu_IIFA">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/2007/06/11/stories/2007061101302000.htm|title=Rang de Basanti top film at IIFA|date=2007-06-11|work=The Hindu|archive-date=2008-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080408161747/http://www.hindu.com/2007/06/11/stories/2007061101302000.htm|url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ೨೦೦೬ರ [[ಜಾಗತಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]<ref name="TOI_GIFA">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://timesofindia.indiatimes.com/India/Munnabhai_gets_best_film_award_/articleshow/761898.cms |title=Munnabhai gets best film award|date=2007-12-10|work=The Times of India}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ [[ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು,<ref name="Star_screen">{{cite news|accessdate=2009-04-22|url=http://www.bollywood.com/node/893|title=Hrithik, Kareena bag best actor Star Screen awards|date=2007-01-07|publisher=Bollywood.com|archive-date=2011-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708083006/http://www.bollywood.com/node/893|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ [[ಝೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ]] ಪೈಕಿ ಆರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="hindu_ZCN">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200704021311.htm|title=Rakyesh Mehra gets Best Director trophy at the Zee Cine awards|date=2007-04-02|work=The Hindu|archive-date=2007-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070812214722/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200704021311.htm|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ರ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರದ]] ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="dvd_sales" /><ref name="hindu_BAFTA">{{cite news|accessdate=2008-03-21|url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200701122168.htm |title=Rang De Basanti gets BAFTA nomination|date=2007-01-12|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071206053213/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200701122168.htm|archivedate=2007-12-06}}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವ == [[File:RDB advertisements.jpg|thumb|ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಸರಣಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ಸಚಿತ್ರ ಜೋಡಣೆಕೃತಿ (ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ: ತೆಹೆಲ್ಕಾದವರ ಎರಡನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಒಂದು ವ್ಯಾಹವಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಅಮುಲ್‌ – ಒಂದು ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಕ). ]] ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತ್ತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ [[ಬ್ಲಾಗ್‌]] ಬರಹಗಾರರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೆಡೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿ ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮುಳುಗಿಹೋಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅದಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ಆಕ್ರೋಶ ಮೂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು.<ref name="dilip" /> ಕಥಾಲೇಖಕ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು "ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="vajpayee">{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.rediff.com/movies/2006/feb/14rang.htm |title=Vajpayee sings Rang De tune!|first=Nanditta|last=Chibber|date=2006-02-14|publisher=Rediff.com}}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಆಲೋಚನೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವನ್ನೂ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿತು. [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ]] ನಾಗರಿಕರು ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮತ್ತು ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ನಾಗರಿಕರ ಸರಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದರ ಕುರಿತು ಕೆಲವೊಂದು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದೇಶದೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರುವಂತಾಗುವುದರ ಕುರಿತೂ ಇತರ ಕೆಲವರು ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.<ref name="dilip" /> ಅತಿರೇಕದ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಅಬ್ಬರವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಯುವ ಭಾರತೀಯರು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite news|accessdate=2009-02-17|url=http://www1.timesofindia.indiatimes.com/Cities/Hyderabad_Times/GenX_patriotism_The_new_formula_/articleshow/msid-1400916,curpg-1.cms|title=GenX patriotism: The new formula|first=Nikita|last=Doval|work=Hyderabad Times|date=2006-02-04|archive-date=2009-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090111112911/http://www1.timesofindia.indiatimes.com/Cities/Hyderabad_Times/GenX_patriotism_The_new_formula_/articleshow/msid-1400916,curpg-1.cms|url-status=dead}}</ref> [[ಅಂತರಜಾಲ]] ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು-ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಯುವ ಕ್ರಿಯಾವಾದವು ಬೀದಿಗಿಳಿಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲರ-ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ೧೯೯೯ರ [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಲಾಲ್‌ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣ|ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಲಾಲ್‌ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ]] ಮೇಲೆ ಇದರ ನೇರ ಪ್ರಭಾವ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ [[ಆಪಾದನೆಯ ಆರೋಪ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಾಕ್ಷಿ|ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ]] ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದು ಖುಲಾಸೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="manu_acquittal">{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.rediff.com/news/2006/feb/21manu.htm |title=Manu Sharma, eight others acquitted in Jessica murder case|date=2006-02-21|publisher=Rediff.com}}</ref> ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮರು-ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಇದು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿತು. [[ನವದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯ]] [[ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಮೌನವಾದ, ಮೋಂಬತ್ತಿ-ಬೆಳಕಿನ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಸುವ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರ ಗುಂಪು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ದನಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9506E3DB1031F930A25750C0A9609C8B63 |title=Acquittal in Killing Unleashes Ire at India's Rich|first=Somini|last=Sengupta|date=2006-03-13|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಜನಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ''ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಯಂಥ ಚಿತ್ರಗಳೇ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ ಹದಿನೆಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1531536.cms |title='We will not take things lying down anymore'|first=Purnima|last=Sharma|date=2006-05-15|work=The Times of India}}</ref> [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಮಟ್ಟೂ|ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಮಟ್ಟೂರವರ]] [[ಅತ್ಯಾಚಾರ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲೆ]] ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಯುವ ಕ್ರಿಯಾವಾದವು ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳು ಜರುಗಿದ್ದನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/videos.aspx?id=4978|title=Making a difference|publisher=[[NDTV]]|archive-date=2012-09-08|archive-url=https://archive.is/20120908064437/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/videos.aspx?id=4978|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.hindu.com/2006/07/24/stories/2006072413180100.htm|title=Seeking justice in Priyadarshini murder case|date=2006-07-24|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|archive-date=2009-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624130522/http://www.hindu.com/2006/07/24/stories/2006072413180100.htm|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ]] ಮೀಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವ ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-15|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/may2006/gb20060519_993959.htm|title=India's Affirmative Action Rocks the Boat|date=2006-05-19|last=Kripalani|first=Manjeet|work=[[BusinessWeek]]}}</ref> ನೆರೆಯ ದೇಶವಾದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರವು ಅಲ್ಲಿ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ ''ಜಂಗ್‌'' ಎಂಬ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಾಗರಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಪಣತೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-08-24|url=http://www.paktribune.com/news/index.shtml?154528|title=Rang De Basanti inspires new Pakistani news channel|date=2006-09-18|work=The Pak Tribune|archive-date=2006-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20061022090912/http://www.paktribune.com/news/index.shtml?154528|url-status=dead}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಬಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಗಳಿಗೆ ನಟ ಕುನಾಲ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, "ಯುವಪೀಳಿಗೆಯು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಭವಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಇಡುಗಂಟಿನಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು" ಸಾದರಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ವೇಗವರ್ಧಕ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತನಕಾರಿಯಾಗಷ್ಟೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.<ref>{{cite news|accessdate=2008-08-16|url=http://www1.timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1434954.cms|title=Why are we embarrassed to show love for India?|date=2007-01-24|last=Sharma|first=Jyoti|work=The Times of India|archive-date=2009-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114100731/http://www1.timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1434954.cms|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಗಾಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-06-27|url=http://www.amul.com/2005hits/page15.html|title=Amul Hits of 2005 - 2006|publisher=[[Amul]]|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829203144/http://www.amul.com/2005hits/page15.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಾದದ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, "RDB" (ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ) ಮತ್ತು "RDB ಪರಿಣಾಮ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="dilip" /> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿರುವ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಎದುರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಿದವು. ಇದನ್ನೇ ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು "RDB ಲಕ್ಷಣ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-07-05|date=2007-11-11|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2532182.cms|title=Campus netagiri gets radical|last=Saxena|first=Shobhan|work=The Times of India}}</ref> ಇದನ್ನೇ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ''ಅಂಡರ್ ದಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಕಮಲ್‌ ಸುನಾವಾಲಾ ಬರೆದಿದ್ದು, ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಓರ್ವ ಯುವ [[ಭಾರತೀಯ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ|ಭಾರತೀಯ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನ]] ಜೀವನವು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಈ ನಾಟಕವು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|accessdate=2008-06-27|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1124157|title= Play it again, son!|date=2007-09-28|last=Guha|first=Aniruddha|publisher=Daily News & Analysis}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ== *[[ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== *ದಿಲೀಪ್, ಮೇಘನಾ (೨೦೦೮), "[http://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1116&amp;context=theses ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ - ಕನ್ಸಂಪ್ಷನ್‌, ಸಿಟಿಜನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಪಿಯರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620024528/http://scholarworks.umass.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1116&context=theses |date=2010-06-20 }}", ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ರ್ಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಬಂಧ, ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಮ್ಹೆರ್ಸ್ಟ್‌, ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{imdb title|id=0405508|title=Rang De Basanti}} * {{Amg movie|339565|Rang De Basanti}} *''[http://www.rediff.com/movies/rangde.htm ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ]'' at [[Rediff.com]] {{s-start}} {{s-ach|aw}} {{succession box | title=[[Filmfare Best Movie Award]] | years=2007 | before=''[[Black (film)|Black]]'' <br> ''ब्लैक'' | after= [[Taare Zameen Par]]}} {{end}} {{FilmfareBestMovieAward}} {{Bollywood}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2006ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಯುಯಾನದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಜ್ಜಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] 05esgpmxm3aksptpirib1zadv2fgoe4 ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ 0 22390 1373724 1373052 2026-05-19T05:38:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373724 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = Massachusetts Institute of Technology |image = [[ಚಿತ್ರ:MIT Seal.svg|200px]] |motto = ''Mens et Manus'' |mottoeng = Mind and Hand<ref name="seal">{{cite web | title = Symbols: Seal | work = MIT Graphic Identity | publisher = MIT | url = http://web.mit.edu/graphicidentity/symbols/seal.html | accessdate = 2008-06-18}}</ref> |established = 1861 (opened 1865) |type = [[Private university|Private]] |calendar = 4-1-4 |president = [[Susan Hockfield]] |chancellor = Phillip Clay |provost = [[L. Rafael Reif]] |city = [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] |state = [[Massachusetts]] |country = United States |students = 10,384<ref name="Enrollments">{{cite web|url=http://web.mit.edu/registrar/stats/yrpts/index.html|title=Enrollment statistics: Fall term 2009–2010|last=MIT, Office of the Registrar.|date=2009, October 9|accessdate=2009-10-19}}</ref> |undergrad = 4,232<ref name="Enrollments"/> |postgrad = 6,152<ref name="Enrollments"/> |faculty = 1,009<ref name="Faculty and Staff">{{cite journal|date=2009, January|title=MIT facts 2009: Faculty and staff.|journal=MIT Bulletin|volume=144|issue=4|url=http://web.mit.edu/facts/faculty.html}}</ref> |campus = [[urban area|Urban]], {{convert|168|acre|ha|1}}<ref name="Campus">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/facts/campus.html |title=MIT Facts 2008: The Campus |publisher=MIT |accessdate=2008-07-22}}</ref> |mascot = [[Beaver]]<ref>{{cite web | title = Symbols: Mascot | work = MIT Graphic Identity | publisher = MIT | url =http://web.mit.edu/graphicidentity/symbols/mascot.html | accessdate = 2008-06-18}}</ref> |athletics = [[Division III]] (except for [[Rowing (sport)|Rowing]])<br />33 [[varsity team]]s |free_label = [[Nobel Laureates]] |free = 75<ref name="Faculty Awards">{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/ |title=Awards and Honors |publisher=Institutional Research, Office of the Provost |accessdate=2008-07-22}}</ref> |website = [http://web.mit.edu/ web.mit.edu] |colors = Cardinal Red and [[Grey|Steel Gray]]{{ref_label|a|a|none}}<br />{{color box|#993333}}{{color box|#666666}} |endowment = US $8.0 [[1000000000 (number)|billion]]<ref>http://web.mit.edu/newsoffice/2009/endowment-091609.html</ref> |logo = [[ಚಿತ್ರ:MIT logo 2003-2023.svg|center|85px|MIT Logo]] |affiliations = [[New England Association of Schools and Colleges|NEASC]], [[Association of American Universities|AAU]], [[The Consortium on Financing Higher Education|COFHE]], [[National Association of State Universities and Land-Grant Colleges|NASULGC]]}} '''ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ''' ಯು ('''MIT''' ) ಒಂದು [[ಖಾಸಗಿ]] ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌]]ನ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. MITಯು ಐದು ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಾಲೇಜನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 32 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಲವಾದ ಒತ್ತುನೀಡುವುದು ಇವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ. MITಯು ಖಾಸಗಿ [[ಭೂಮಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ]]{{ref_label|b|b|none}} ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು [[ಸಾಗರ ಮಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಾನ್ಯ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಆಗಿದೆ. ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ 1861ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಬಾರ್ಟನ್‌ ರೋಜರ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [[ಐರೋಪ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾದರಿ]]ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮಟ ಸ್ವರೂಪದ ಬೋಧನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite encyclopedia |year=1911 |encyclopedia= Britannica |volume=4 |pages=292 |quote=[MIT] was a pioneer in introducing as a feature of its original plans laboratory instruction in physics, mechanics, and mining.}}</ref> 1916ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದರ ಪ್ರಸಕ್ತ {{convert|168|acre|ha|1|adj=on}} ಆವರಣವು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ {{convert|1|mi|km|1}} [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿ]]ಯ ಉತ್ತರದ ದಡದಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿದೆ.<ref name="Campus" /> [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]] ಮತ್ತು [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳು]], [[ರೇಡಾರ್‌]], ಮತ್ತು [[ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ MIT ಸಂಶೋಧಕರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, MITಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="1995 NRC">{{cite web |url=http://www.stat.tamu.edu/~jnewton/nrc_rankings/nrc1.html |title=NRC Rankings |accessdate=2008-10-09 |archive-date=2008-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080926121702/http://www.stat.tamu.edu/~jnewton/nrc_rankings/nrc1.html |url-status=dead }}</ref> 2009–2010ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ 4,232 ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು 6,152 ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು MITಯು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Enrollments" /> ಇದರ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,009 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Faculty and Staff" /> ಇದರ ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಖರ್ಚುಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://mup.asu.edu/research_data.html|title=American Research University Data|publisher=The Center for Measuring University Performance|year=2007|accessdate=2008-07-21|archive-date=2011-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20111031204542/http://mup.asu.edu/research_data.html|url-status=dead}}</ref> 75 [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌]] ಗೌರವ ಪಡೆದ 47 ಮಂದಿ, ಮತ್ತು 31 [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌ ಫೆಲೊ]]ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Faculty and Staff" /><ref name="Faculty Awards" /> MITಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಆದಾಯವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಹದಿನೇಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Kauffman">{{cite news|title=Kauffman Foundation study finds MIT alumni companies generate billions for regional economies |publisher=MIT News Office |url=http://web.mit.edu/newsoffice/2009/kauffman-study-0217.html |date=February 17, 2009 |accessdate=2009-02-25}}</ref> ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು 33 ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು [[NCAA]] [[ವಿಭಾಗ III]]ರ [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್ಸ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; [[ವಿಭಾಗ I]]ರ ದೋಣಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳು [[EARC]] ಮತ್ತು [[EAWRC]] ಅಂಗವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು (1861–1915) === [[ಚಿತ್ರ:MIT Building 10.jpg|right|thumb|200px|ಕಿಲಿಯನ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ MITಯ ಕಟ್ಟಡ 10 ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗುಮ್ಮಟದಂಥ ಮಹಲು]] 1859ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ, ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಬೇ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |last=Kneeland |first=Samuel |url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/house260.pdf |format=PDF |title=Committee Report:Conservatory of Art and Science |publisher=Massachusetts House of Representatives, House No. 260 |month=March |year=1859 |access-date=2010-01-28 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612090711/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/house260.pdf |url-status=dead }}</ref> 1861ರಲ್ಲಿ, "ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು [[ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ]]"ಗಳ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಬಾರ್ಟನ್‌ ರೋಜರ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶಾಸನಪತ್ರವನ್ನು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲು [[ಶಿಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೋಜರ್ಸ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ.<ref>{{cite web |title=MIT Facts 2008: Mission and Origins |url=http://web.mit.edu/facts/mission.shtml |accessdate=2008-08-14 |publisher=MIT}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rogers |first=William |publisher=The Committee of Associated Institutions of Science and Arts |url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/objects-plan.pdf |format=PDF |title=Objects and Plan of an Institute of Technology: including a Society of Arts, a Museum of Arts, and a School of Industrial Science; proposed to be established in Boston |year=1861 |access-date=2010-01-28 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612092224/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/objects-plan.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕಮ್ಮಟಗಳ ಸುತ್ತ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ರೋಜರ್ಸ್‌ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಈ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪವು ಮೂರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ರೋಜರ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಜ್ಞಾನದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೌಲ್ಯ, “ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವುದರ” ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ಉದಾರವಾದ ಕಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.<ref name="Lewis Report">{{cite book |title=Report of the Committee on Educational Survey (Lewis Report) |year=1949 |url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/lewis.pdf |format=PDF |pages=8 |last=Lewis |first=Warren K. |coauthors=Ronald H. Robnett, C. Richard Soderberg, Julius A. Stratton, John R. Loofbourow, et al. |publisher=MIT Press |location=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]] |accessdate=2006-10-04 |archive-date=2012-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507000129/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/pdf/lewis.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/MIT-birthday/index1.html |title=The Founding of MIT |publisher=MIT Archives |accessdate=2008-08-12 |quote=Barton's philosophy for the institute was for 'the teaching, not of the manipulations done only in the workshop, but the inculcation of all the scientific principles which form the basis and explanation of them;' |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821152520/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/MIT-birthday/index1.html |url-status=dead }}</ref> {{rquote|left|...a school of industrial science [aiding] the advancement, development and practical application of science in connection with arts, agriculture, manufactures, and commerce.|<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/corporation/charter.html |title=Charter of the MIT Corporation |accessdate=2007-03-22}}</ref>|Act to Incorporate the Massachusetts Institute of Technology, ''Acts of 1861, Chapter 183''}} ಶಾಸನ ಪತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ನಂತರ [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿನ ಮುಕ್ತ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳು ತಲೆದೋರಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, MITಯ ಮೊದಲ ತರಗತಿಗಳನ್ನು 1865ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್‌]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿನ ಬಾಡಿಗೆ ಜಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Andrews |first=Elizabeth |coauthors=Nora Murphy and Tom Rosko |year=2000 |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/wbr-visionary/ |publisher=MIT Archives |title=William Barton Rogers: MIT's Visionary Founder |access-date=2010-01-28 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512091317/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/wbr-visionary/ |url-status=dead }}</ref> ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, 1862ರ [[ಮೊರ್ರಿಲ್‌ ಭೂಮಾನ್ಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಸದರಿ ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯ ಧ್ಯೇಯವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಯಿತು. "ಔದ್ಯಮಿಕ ವರ್ಗಗಳ ಉದಾರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು" ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಎಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿತಾದರೂ,{{ref_label|d|d|none}} MITಯು ಒಂದು ನಿಯುಕ್ತಗಾರನಾಗಿಯೂ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿತವಾಗಲಿದ್ದ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ-ವಿಶೇಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಯಿತು.{{ref_label|b|b|none}} ಈ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯು 1866ರಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಬೇ]]ಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ MITಯು ಎಂದು "ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಟೆಕ್‌" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದಂತಾಯಿತು. ನಂತರದ ಅರ್ಧ-ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಗಮನದ ಕೇಂದ್ರವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು. [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಎಲಿಯಟ್‌]], ತನ್ನ 30-ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ MITಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಪದೇಪದೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ: 1869ರಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು 1900 ಮತ್ತು 1914ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇತರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಸೋಲುಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Harvard-Tech Merger. Duplication of Work to be Avoided in Future. Instructors Who Will Hereafter be Members of Both Faculties |publisher=Boston Daily Globe |date=1914-01-25 |page=47}}</ref>{{ref_label|c|c|none}} === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (1916–1965) === [[ಚಿತ್ರ:George Eastman plaque in Eastman Laboratories building (MIT Building 6).jpg|thumb|right|200px|ಕಟ್ಟಡ 6ರಲ್ಲಿನ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಕೊಡಾಕ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜಾರ್ಜ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್ನ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಫಲಕ. ಉತ್ತಮ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಆತನ ಮೂಗು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಉಜ್ಜುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.<ref>[38]</ref>]]MITಯ ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಆವರಣದಿಂದ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತರಗತಿಯ ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಚೆಗೆ MITಯ ನಿರಂತರವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಲೀನಗಳು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾಕ್ಲೌರಿನ್‌]] 1909ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಆವರಣವನ್ನು ಹೊಸತೊಂದು ತಾಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ.<ref>{{cite journal |url=http://www.technologyreview.com/read_article.aspx?id=17435 |title=The "New Tech" |date=September 8, 2006 |accessdate=2006-12-01 |magazine=[[Technology Review]]}}</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ನದಿಯ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲಿನ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲು ಉದ್ದದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸತೊಂದು ಆವರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಓರ್ವ ಅನಾಮಿಕ ದಾನಿಯು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ; ಈತನೇ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್‌]] ಎಂದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು. 1916ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬೋಸ್ವರ್ತ್‌]]ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಂದರವಾದ ಹೊಸ [[ನವಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಶೈಲಿಯ ಆವರಣ]]ದೊಳಗೆ MITಯು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಜಡವಾಗಿದ್ದ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆವರಣವು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಟೇಲರ್ ಕಾಂಪ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ]]) [[ವಾನ್ನೆವಾರ್ ಬುಷ್‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ "ಅಪ್ಪಟ" ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕರಡು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿದರು. [[ಮಹಾನ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕುಸಿತ]]ದ ಸವಾಲುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ವಿಜ್ಞಾನವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು" ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನವೀಕರಿಸಿದವು.<ref name="Lewis Report" /> ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳು MITಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದವು ಮತ್ತು 1934ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.aau.edu/aau/members.html |title=Member Institutions and Years of Admission |publisher=Association of American Universities |accessdate=2008-08-14 |archive-date=2006-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819101707/http://www.aau.edu/aau/members.html |url-status=dead }}</ref> IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ MITಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಬೃಹತ್ತಾದ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಚೇರಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಬುಷ್‌ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮತ್ತು MIT ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಒಂದು ಆಯ್ದ ಗುಂಪೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ.<ref>{{cite book |last=Leslie |first=Stuart |title = The Cold War and American Science: The Military-Industrial-Academic Complex at MIT and Stanford |publisher=Columbia University Press |date=2004-04-15 |isbn=0-231-07959-1 }}</ref><ref>{{cite book |last=Zachary|first=Gregg |title=Endless Frontier: Vannevar Bush, Engineer of the American Century |publisher= Free Press |date=1997-09-03 |isbn = 0-684-82821-9 }}</ref> [[ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗ]] [[ರೇಡಾರ್‌]]ವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು MITಯ [[ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ವು 1940ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ರಾಶಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳೊಳಗಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರ ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿದ್ದವು: [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌ ಡ್ರೇಪರ್‌]]ನ [[ಉಪಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ, [[ಬಂದೂಕು]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಬ್‌ಗುರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಡತ್ವದ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ದೇಶನ]]ಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ [[ಭ್ರಮಣ ದರ್ಶಕ]]-ಆಧರಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಕೀರ್ಣ [[ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು; [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ವರ್ಲ್‌ವಿಂಡ್‌]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ, ವಿಮಾನಹಾರಾಟ ಅನುಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]] ಒಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಎಡ್ಗರ್ಟನ್‌]]ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ, [[ಅತಿ-ವೇಗ]]ಮತ್ತು [[ಅತಿ-ಎತ್ತರ]]ದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ಯೋಜನೆ.<ref>{{cite web |url=http://edgerton-digital-collections.org/docs-life/wartime-strobe |accessdate=2009-11-28 |title=Wartime Strobe: 1939 – 1945 « Harold "Doc" Edgerton |date=2009-11-28 |h2=Doc's Life |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210111947/http://edgerton-digital-collections.org/docs-life/wartime-strobe |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, 4,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪಡೆಯೊಂದನ್ನು (ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ) MITಯು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ R&amp;D ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/MIT_Rad_Lab |title=MIT's Rad Lab |publisher=IEEE Global History Network |accessdate=2008-07-25 |archive-date=2010-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707101603/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/MIT_Rad_Lab |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, [[SAGE]] ಮತ್ತು [[G.I. ಮಸೂದೆ‌]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕ್ಷಿಪ್ತ ಕ್ಷಿಪಣಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಅಪೊಲೊ]]ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂಥ [[ಸರ್ಕಾರಿ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾವರದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಪದವೀಧರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಒತ್ತುನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Lewis Report" /> ಶೀತಲ ಸಮರ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಪೈಪೋಟಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮತ್ತು U.S. ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವಿನ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಂತರ]]ದ ಕುರಿತಾದ ಕಳವಳಗಳು 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, [[ಸೇನಾ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿನ MITಯ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://tech.mit.edu/archives/VOL_078/TECH_V078_S0008_P001.pdf |format=PDF |title=More Emphasis on Science Vitally Needed to Educate Man for A Confused Civilization |date=February 14, 1958 |publisher=The Tech |accessdate=2006-11-05 |archive-date=2009-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930142704/http://tech.mit.edu/archives/VOL_078/TECH_V078_S0008_P001.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://tech.mit.edu/archives/VOL_078/TECH_V078_S0030_P001.pdf |format=PDF |title=Iron Birds Caged in Building 7 Lobby: Missiles on Display Here |publisher=The Tech |date=February 25, 1958 |accessdate=2006-11-05 |archive-date=2009-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930142659/http://tech.mit.edu/archives/VOL_078/TECH_V078_S0030_P001.pdf |url-status=dead }}</ref> 1949ರಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು 1966 ಮತ್ತು 1980ರ ನಡುವೆ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ W. ಜಾನ್ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೆರೋಮ್‌ ವೈಸ್ನರ್‌‌]]ರಂಥ ಹೆಚ್ಚು [[ಮಾನವಿಕವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನುಳ್ಳ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅನುಕ್ರಮದ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮಾನವಿಕಗಳು, ಕಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು MITಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="Lewis Report" /><ref>{{cite book|last=Johnson |first=Howard Wesley |url=http://www.google.com/books?id=9qpmDJQPEZEC&printsec=frontcover |title=Holding the Center: Memoirs of a Life in Higher Education |publisher=MIT Press |year=2001 |isbn=0262600447}}</ref> ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ, ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರದಿದ್ದ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಸಂಸಂಜಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಸಮರ್ಥನೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪದವೀಧರ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಾನವಿಕಗಳು, ಕಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಶಾಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಲಯದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ 1950ರಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಬಲಗೊಂಡವು.<ref>{{cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/histories-offices/sch-hum.html |title=History: School of Humanities, Arts, and Social Sciences |publisher=MIT Archives |accessdate=2008-07-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/histories-offices/sch-sloan.html |title=History: Sloan School of Management |accessdate=2008-07-25 |publisher=MIT Archives}}</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ (1966ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) === [[ಚಿತ್ರ:MIT Media Lab.jpg|thumb|right|200px|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿನೂತನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.]] 1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]] ಹಾಗೂ MITಯ [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Ins and outs">{{cite news|title=The 'Ins' and 'Outs' at M.I.T. |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=May 18, 1969 |last=Todd |first=Richard}}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,900700,00.html |title=A Policy of Protest |date=February 28, 1969 |accessdate=2008-08-13 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archive-date=2008-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081214153106/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,900700,00.html |url-status=dead }}</ref> 1969ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 4ರಂದು [[ಯೂನಿಯನ್‌ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ನ್‌ಡ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌]] ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪರಿಸರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಡೆಗಿನ ಸೇನಾ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಂದು ಸಭೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ನೆರವೇರಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ucsusa.org/ucs/about/founding-document-1968-mit-faculty-statement.html |title=Founding Document: 1968 MIT Faculty Statement |accessdate=2008-08-12 |publisher=Union of Concerned Scientists, USA |archive-date=2008-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080115200053/http://www.ucsusa.org/ucs/about/founding-document-1968-mit-faculty-statement.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ<ref>{{cite news|title=Tension Over Issue Of Defense Research |first=Fred |last=Hechinger |date=November 9, 1969 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref><ref>{{cite news| title=MIT Curb on Secret Projects Reflects Growing Antimilitary Feeling Among Universities' Researchers |first=William |last=Stevens |date=May 5, 1969 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> MITಯು [[ಉಪಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ದಿಂದ ತನ್ನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಡಿದುಕೊಂಡು, 1973ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗೀಕೃತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಆವರಣದಿಂದಾಚೆಗೆ [[ಲಿಂಕನ್‌ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿತಾದರೂ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಘಟಕ, ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ, ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಳ್ಳದೆಯೇ ಉಳಿದವು.<ref name="Ins and outs" /><ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/newsoffice/1999/johnson-0609.html |title=A tribute to MIT's Howard Johnson |first=David |last=Warsh |work=[[The Boston Globe]] |date=June 1, 1999 |accessdate=2007-04-04 |quote=At a critical time in the late 1960s, [[Howard Wesley Johnson|Johnson]] stood up to the forces of campus rebellion at MIT. Many university presidents were destroyed by the troubles. Only [[Edward Levi]], [[University of Chicago]] president, had comparable success guiding his institution to a position of greater strength and unity after the turmoil.}}</ref> ಆಧುನಿಕವಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು [[ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್‌]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ<ref>{{cite journal|url=http://ieeexplore.ieee.org/iel4/85/3898/00145317.pdf |format=PDF|title=The beginnings at MIT |publisher=IEEE Annals of the History of Computing |coauthors=Lee, J; McCarthy, J; Licklider, J |accessdate=2008-08-13 |volume=14 |issue=1 |year=1992}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.computerhistory.org/internet_history/ |title=Internet History |publisher=Computer History Museum |accessdate=2008-08-13}}</ref> ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ MAC]], [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್‌ ಮಾಡೆಲ್‌ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ''[[ಸ್ಪೇಸ್‌ ವಾರ್‌!]]'' ನಂಥ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಟರಾಕ್ಟೀವ್‌ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕವಾದ [[ಹ್ಯಾಕರ್‌]] [[ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆ]]ಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.catb.org/~esr/writings/cathedral-bazaar/hacker-history/ar01s02.html |title=A Brief History of Hackerdom |first=Eric S. |last=Raymond |accessdate=2008-08-11}}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು 1980ರ ದಶಕದ ನಂತರದಲ್ಲಿ MITಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ; [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ಟಾಲ್‌ಮನ್‌]]ನ [[GNU ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು ತದನಂತರದ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] (ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌) ಇವು AI ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ<ref>{{cite web|url=http://www.media.mit.edu/?page_id=16 |title=The Media Lab - Retropective |publisher=MIT Media Lab |accessdate=2008-08-12}}</ref> ವಿನೂತನ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು [[MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್‌]]ನ್ನು [[ನಿಕೋಲಾಸ್‌ ನೆಗ್ರೋಪೋಂಟೆ]] ಹಾಗೂ ಜೆರೋಮ್‌ ವೈಸ್ನರ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, [[ಟಿಮ್‌ ಬೆರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ]]<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/Consortium/history |title=About W3C: History |accessdate=2008-08-11 |publisher=World Wide Web Consortium}}</ref> ಎಂಬಾತ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌ ಕನಸೋರ್ಟಿಯಂ]] [[ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, [[ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌]] ಯೋಜನೆಯು 2002ರಿಂದಲೂ 1,800ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ MIT ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://ocw.mit.edu/OcwWeb/web/home/home/index.htm |title=MIT OpenCourseWare |accessdate=2008-06-12 |publisher=MIT |archive-date=2008-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612165052/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/web/home/home/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದ [[ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿಗೆ ಒಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.laptop.org/en/vision/mission/ |title=Mission - One Laptop Per Child |publisher=One Laptop Per Child |accessdate=2008-08-11 |archive-date=2008-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813080949/http://laptop.org/en/vision/mission/ |url-status=dead }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಕ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಜಾಗತಿಕ [[ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ]]ಯ ಅಂತರ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ MITಯು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/erc/ |title=Energy Research Council homepage |accessdate=2006-10-24 |publisher=MIT}}</ref> ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ MITಯ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನೊಂದು [[ಸಾಗರ ಮಾನ್ಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ]] 1976ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ವಾಯುಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಗನಯಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು MITಯನ್ನು ಒಂದು [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಾನ್ಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ]] 1989ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/masgc/www/index.shtml |title=Massachusetts Space Grant Consortium |accessdate=2008-08-26 |publisher=Massachusetts Space Grant Consortium}}</ref><ref>{{cite web |url=http://seagrant.mit.edu/about_us/index.php |title=MIT Sea Grant College Program |accessdate=2008-08-26 |publisher=MIT Sea Grant College Program |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404013114/http://seagrant.mit.edu/about_us/index.php |url-status=dead }}</ref> ಕಳೆದ ಕಾಲು ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ MITಯು ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು: ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆವರಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ-ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು, [[ಟಾಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌]], [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಮಿದುಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]], [[ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್‌]], [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಟಾ ಸೆಂಟರ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಸ್ಸಾರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಹೊಸ "ಬ್ಯಾಕ್‌ಲಾಟ್‌" ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{Cite book |last = Simha. |first = O. R. |title = MIT campus planning 1960-2000: An annotated chronology |date = 2003 |pages = 120-149 |url = https://books.google.com/books?id=ldq-ZgxszzMC&lpg=PA120&pg=PA120| isbn = 978-0-262-69294-6}}</ref> ಆವರಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್‌, ಸ್ಲೋವಾನ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಆವರಣ, ಮತ್ತು ಪದವೀಧರ ನಿವಾಸಗಳು ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://web.mit.edu/facilities/construction/ki/index.html |title=MIT Facilities: In Development & Construction |publisher=MIT |accessdate=2008-07-22 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312070340/http://web.mit.edu/facilities/construction/ki/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2006/09/14/mit_will_accelerate_its_building_boom/ |title=MIT will accelerate its building boom: $750m expansion to add 4 facilities |last=Bombardieri |first=Marcella |date=September 14, 2006 |work=[[The Boston Globe]] |accessdate=2008-08-13}}</ref> [[ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್ ಯುರೋಪ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್‌ನ ಐರೋಪ್ಯ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿತ್ತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2000ರ ಜುಲೈಯಿಂದ 2005ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು . == ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == [[ಚಿತ್ರ:MIT Lobby 7.jpg|right|thumb|200px|ಕಟ್ಟಡ 7ನ್ನು (77 ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೂಡಾ) ಆವರಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ]] MITಗೆ ಒಂದು ಲಾಭ-ನಿರಪೇಕ್ಷ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸವಲತ್ತು ದೊರಕಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು MIT ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಒಂದು [[ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/corporation/about.html |title=MIT Corporation |accessdate=2007-03-18 |publisher=MIT Corporation}}</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಉದ್ಯಮ, ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಸೆಳೆಯಲಾಗಿರುವ 74 ಸದಸ್ಯರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ನಾಯಕರನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ಡಾನಾ G. ಮೀಡ್‌]] ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಯವ್ಯಯ, ಹೊಸ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳು, ಪದವಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುವುದೂ ಸಹ ಸದರಿ MIT ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=A Brief History and Workings of the Corporation |url=http://web.mit.edu/fnl/volume/185/mead.html |accessdate=2006-11-02 |publisher=MIT Faculty Newsletter}}</ref><ref name="BO">{{cite web |url=http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap1.shtml |title=MIT Course Catalogue: Overview |publisher=MIT |accessdate=2008-07-16 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725223018/http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap1.shtml |url-status=dead }}</ref> [[ಸುಸಾನ್‌ ಹಾಕ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌]] 16ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/hockfield/biography.html |title=Susan Hockfield, President, Massachusetts Institute of Technology - Biography |publisher=Massachusetts Institute of Technology |accessdate=2008-09-19}}</ref> MITಯ [[ದತ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸ್ವತ್ತುಗಳು]] MIT ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿ (MITIMCo) ಎಂಬ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mitimco.org/ |title=MIT Investment Management Company |accessdate=2007-01-08 |publisher=MIT Investment Management Company}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ 10.068 ಶತಕೋಟಿ $ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ MITಯ ದತ್ತಿಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="NACUBO">{{cite web |url=http://www.nacubo.org/documents/research/NES2008PublicTable-AllInstitutionsByFY08MarketValue.pdf |title=2008 NACUBO Endowment Student |publisher=National Association of College and University Business Officers |format=PDF |accessdate=2009-01-28 |year=2007 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229055632/http://www.nacubo.org/documents/research/NES2008PublicTable-AllInstitutionsByFY08MarketValue.pdf |url-status=dead }}</ref> MITಯು "ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಸುತ್ತ ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿರುವ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ."<ref>{{cite web |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/inaugurations/killian.html |author=James R. Killian |title=The Inaugural Address |date=1949-04-02 |accessdate=2006-06-02 |archive-date=2014-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003061248/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/inaugurations/killian.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಐದು ಶಾಲೆಗಳು ([[ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]], [[ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ]], [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ]], ಮತ್ತು [[ಮಾನವಿಕಗಳು, ಕಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]]) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಾಲೇಜನ್ನು ([[ವೈಟೇಕರ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]) ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯಾವುದೇ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Schools">{{cite web|url=http://web.mit.edu/facts/academic.shtml |title=MIT Facts 2008: Academic Schools and Departments, Divisions & Sections |accessdate=2008-07-22}}</ref>{{ref_label|e|e|none}} MITಯ 32 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನೂ ಆ ವಿಭಾಗದ ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದು, ಸದರಿ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, MITಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನ, ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳ ಅನೇಕ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸಮಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/annualreports/pres05/17.00.pdf |format=PDF |author=Rafael L. Bras |title=Reports to the President, Report of the Chair of the Faculty |date=2004-2005 |accessdate=2006-12-01 |publisher=MIT |archive-date=2009-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930142655/http://web.mit.edu/annualreports/pres05/17.00.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಂಕಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ತರಗತಿಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mitadmissions.org/topics/learning/majors_minors/index.shtml |title=Majors & Minors |publisher=MIT Admissions Office |accessdate=2008-08-13 |quote=MIT is organized into academic departments, or Courses, which you will often hear referred to by their Course number or acronym.}}</ref> ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯದ ವಿಭಾಗವು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ಅಂದಾಜು ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅಂಕಿಯ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಿವಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಷಯವು ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯ I ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನ & ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಷಯವು ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯ XXII ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mit.edu/education/ |title=MIT Education |publisher=MIT Office of the Registrar |accessdate=2008-08-13}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಭಾಗವಾದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ "ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯ VI" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ತರಗತಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; "ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ 101" ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯಾಸಂಗ ವಿಷಯವನ್ನೇ MITಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ "8.01" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{ref_label|f|f|none}} === ಸಹಯೋಗಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:MIT Kresge Auditorium.jpg|thumb|right|200px|ಈರೋ ಸಾರಿನೆನ್‌ನ ಕ್ರೆಸ್ಜ್‌ ಸಭಾಂಗಣವು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ]] ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲ, ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಹಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |title = A Survey of New England: A Concentration of Talent |journal=The Economist |date=August 8, 1987 |quote=MIT for a long time… stood virtually alone as a university that embraced rather than shunned industry.}}</ref><ref>{{cite book|title=MIT: Shaping the Future |first=Edward B. |last=Roberts |chapter=An Environment for Entrepreneurs |publisher=The MIT Press |year=1991 |location=Cambridge, MA |isbn=0262631451 |quote=The war made necessary the formation of new working coalitions… between these technologists and government officials. These changes were especially noteworthy at MIT.}}</ref> [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್‌ P. ಸೋಲನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಥಾಮಸ್‌ ಆಲ್ವಾ ಎಡಿಸನ್‌‌]]ರಂಥ ಉದ್ಯಮಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಫಲದಾಯಕ ಸಹಯೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಕಾಂಪ್ಟನ್‌ 1930ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಒಂದು ಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ MIT ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರೊಂದಿಗೆ [[ಪರವಾನಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ]] ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ilp-www.mit.edu/display_page.a4d?key=P2a |title=MIT ILP - About the ILP |accessdate=2007-03-17}}</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಾದ್ಯಂತ, ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಿಂದ MIT ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಆರೋಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದವು. ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ- ಅದರಲ್ಲೂ [[ಜಪಾನಿಯರ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆದಾರರ-ಹಣದ ನೆರವಿನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರ]] ಮೂಲಕ [[ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಗೆ MIT ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಪ್ರಮುಖರ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://tech.mit.edu/V109/N62/corporate.00n.html |title=MIT corporate ties raise concern |publisher=The Tech |year=1990 |accessdate=2007-03-04 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104190654/http://tech.mit.edu/V109/N62/corporate.00n.html |url-status=dead }}</ref><ref name="MIT Deal">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CEEDB153FF93AA25751C1A966958260&scp=1&sq=M.I.T.+Deal+with+Japan+Stirs+Fear+on+Competition&st=nyt |title=MIT Deal with Japan Stirs Fear on Competition |last=Kolata |first=Gina |date=December 19, 1990 |accessdate=2008-06-09 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref><ref>{{cite news|title=MIT Criticized for Selling Research to Japanese Firms |work=[[The Washington Post]] |date=June 14, 1989 |first=William |last=Booth |accessdate=2008-07-16}}</ref><ref>{{cite news |title=How Japan Picks America's Brains |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1987/12/21/69996/index.htm |publisher=FORTUNE Magazine |first=Joel |last=Dreyfuss |date=December 21, 1987 |accessdate=2008-07-16 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606013626/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1987/12/21/69996/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ MITಯ ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಯೋಗವು ಸಹ 1940ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಹಲವಾರು MIT ನಾಯಕರು [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಂತೆ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾದವು.{{ref_label|j|j|none}} ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯನೀತಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪ್ರಭಾವ ಬೀರು]]ವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು MITಯು 1991ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/dc/ |title=MIT Washington Office |accessdate=2007-03-18 |publisher=MIT Washington Office}}</ref><ref>{{cite news|publisher=Worcester Telegram & Gazette |date=February 11, 2001 |title=Hunt Intense for Federal Research Funds: Universities Station Lobbyists in Washington}}</ref> MIT, ಎಂಟು [[ಐವಿ ಲೀಗ್‌]] ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆ-ಆಧರಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಸವಾಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು "ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಸಭೆಗಳನ್ನು" ಆಯೋಜಿಸುವ ಇತರ 11 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ನ್ಯಾಯ ಇಲಾಖೆ]]ಯು 1989ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದತ್ತಿವಿರೋಧಿ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಹಾಗೂ 1991ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು [[ದತ್ತಿವಿರೋಧಿ ದಾವೆ]]ಯನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE2DC1E3CF933A2575BC0A96F948260 |title=Price-Fixing Inquiry at 20 Elite Colleges |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=August 10, 1989 |accessdate=2008-12-16}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE2DB173DF930A25750C0A967958260 |title=23 College Won't Pool Discal Data |last=Chira |first=Susan |date=March 13, 1991 |accessdate=2008-12-16 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ಐವಿ ಲೀಗ್‌ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ]],<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE3D81E38F930A15756C0A967958260 |title=Ivy Universities Deny Price-Fixing But Agree to Avoid It in the Future |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |last=DePalma |first=Anthony |date=May 23, 1991 |accessdate=2008-12-16}}</ref> MITಯು ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತಕರಾರು ಹೂಡಿತು. ಸದರಿ ಪರಿಪಾಠವು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಸಹಾಯದ ಲಭ್ಯತರೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ MITಯು ತನ್ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref name="Overlap">{{cite news|title=MIT Ruled Guilty in Anti-Trust Case |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=September 2, 1992 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE1DC1439F930A3575AC0A964958260 |last=DePalma |first=Anthony |accessdate=2008-07-16}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0DE1E38F935A15755C0A964958260 |title= Price-Fixing or Charity? Trial of M.I.T. Begins |last=DePalma |first=Anthony |date=June 26, 1992 |accessdate=2008-08-13 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ನ್ಯಾಯ ಇಲಾಖೆಯು ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗ, MITಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/newsoffice/1994/settlement-0105.html |title=Settlement allows cooperation on awarding financial-aid |publisher=MIT Tech Talk |year=1994 |accessdate=2007-03-03}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE5DC113BF932A15751C1A965958260 |title=MIT Suit Over Aid May Be Settled |first=William |last=Honan |date=December 21, 1993 |accessdate=2008-07-16 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]{{ref_label|i|i|none}}ದೊಂದಿಗಿನ MITಯ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯು ಭಾಗಶಃ-ಸ್ನೇಹಪರ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ("ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಲೆಯು [[ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದೆ]]") ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌-MIT ಡಿವಿಷನ್ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಬ್ರಾಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]], [[MIT – ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಕೋಲ್ಡ್‌ ಆಟಮ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌-MIT ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ನಂಥ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಹಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೂ ಇದರ ಸಂಬಂಧವು ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |quote=The US has the world’s top two universities by our reckoning — Harvard and the Massachusetts Institute of Technology, neighbours on the Charles River. |url=http://www.thes.co.uk/worldrankings/ |title=Times Higher Education Supplement World Rankings 2005 |accessdate=2006-10-04 |archive-date=2007-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504114435/http://www.thes.co.uk/worldrankings/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hmdc.harvard.edu/ |title=Harvard-MIT Data Center |accessdate=2007-01-08 |archive-date=2007-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205063120/http://www.hmdc.harvard.edu/ |url-status=dead }}</ref><ref name="EdPart" /> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎರಡೂ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಶಾಲೆಯ ಪದವಿಗಳೆಡೆಗಿನ ಮಾನ್ಯತೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ [[ಪಾಟಿ-ನೋಂದಣಿ]]ಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="EdPart" /> [[ಚಿತ್ರ:MIT Walker Memorial.jpg|thumb|right|200px|ವಾಕರ್‌ ಸ್ಮಾರಕ MITಯ 4ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಅಮಸಾ ವಾಕರ್‌ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ]] [[ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು]] ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಟಿ-ನೋಂದಣಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವೊಂದು 1969ರಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌-MIT ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವೂ ಸಹ 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="EdPart">{{Cite web |title=MIT Facts 2008: Educational Partnerships |url=http://web.mit.edu/facts/partnerships.shtml |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104171108/http://web.mit.edu/facts/partnerships.html |url-status=dead }}</ref> [[ಬಾಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಬ್ರಾಂಡೀಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಟಫ್ಟ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌]], ಮತ್ತು [[ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ ದಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಫೈನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]]- ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ MITಯು ಸೀಮಿತ ಪಾಟಿ-ನೋಂದಣಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="EdPart" /> ಬಾಸ್ಟನ್‌-ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌ ಡ್ರೇಪರ್‌ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]], [[ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌]], ಮತ್ತು [[ವುಡ್ಸ್‌ ಹೋಲ್‌ ಓಷನೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌]]ನಂಥ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು MITಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಸಿಂಗಪೂರ್-MIT ಒಕ್ಕೂಟ]], MIT-[[ಝರಗೋಝಾ]] ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/zlc/ |title=MIT-Zaragoza International Logistics Program |accessdate=2007-03-17 |publisher=MIT}}</ref> ನ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು MIT ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನಿಷಿಯಿಟೀವ್ಸ್‌ (MISTI) ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮೂಲಕ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಹಯೋಗಗಳನ್ನು MITಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="EdPart" /><ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/misti/ |title=MIT International Science and Technology Initiatives |accessdate=2007-03-17 |publisher=MIT |archive-date=2007-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210111938/http://web.mit.edu/misti/ |url-status=dead }}</ref> [[MIT ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], ಎಡ್ಗರ್ಟನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌,<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/edgerton/ |title=MIT Edgerton Center |accessdate=2007-03-17 |publisher=MIT}}</ref> ಮತ್ತು MIT ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಮೂಲಕ 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ, ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/mitpsc/ |title=MIT Public Service Center |accessdate=2007-03-18 |publisher=MIT |archive-date=2007-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403070711/http://web.mit.edu/mitpsc/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=MIT Outreach Database |url=http://ideas.mit.edu/~pscadmin/browsehome.php |accessdate=2006-10-07 |publisher=MIT |archive-date=2006-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901122336/http://ideas.mit.edu/%7epscadmin/browsehome.php |url-status=dead }}</ref> [[MITES]]<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/mites/www/ |title=Minority Introduction to Engineering and Science Program |publisher=MIT |accessdate=2008-08-11}}</ref> ನಂಥ ಬೇಸಿಗೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು [[ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]<ref>{{cite web |url=http://www.cee.org/rsi/ |title=Research Science Institute |publisher=MIT |accessdate=2008-08-11 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509161646/http://www.cee.org/rsi/ |url-status=dead }}</ref> ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, MIT ಟೆಕ್‌ಫೇರ್‌ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹದಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ MIT THINK ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. MIT ವ್ಯಾಸಂಗಪದ್ಧತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಳಬರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಅಂತರಮುಖವು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/ome/programs-services/interphase/ |title=Project Interphase |accessdate=2007-07-23 |publisher=MIT}}</ref>''[[ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ರಿವ್ಯೂ]]'' ಎಂಬ ಸಮೂಹ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ MITಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, MITಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಧಿಕೃತ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮುದ್ರಣಾಲಯವಾಗಿರುವ [[MIT ಪ್ರೆಸ್‌]], ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕಲೆಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ, ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ 40 ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mitpress.mit.edu/mitpress/history/default.asp |title=History - The MIT Press |accessdate=2007-03-18 |publisher=MIT |archive-date=2012-07-02 |archive-url=https://www.webcitation.org/68qX6IbSU?url=http://mitpress.mit.edu/mitpress/history/default.asp |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣ == [[ಚಿತ್ರ:MIT McDermott Court.jpg|thumb|right|200px|ಮೆಕ್‌ಡರ್ಮಾಟ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು I.M. ಪೀ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು]] MITಯ {{convert|168|acre|ha|1|sing=on}} ಆವರಣವು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌]] ನಗರದಲ್ಲಿನ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿ]]ಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಗ]]ವು ಆವರಣವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅರ್ಧರ್ಧ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಕಂಡರೆ, ಬಹುತೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತಾಗಿದೆ. MITಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಸೇತುವೆಯು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಸೇತುವೆ]] ಎಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಮೂಟ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಉದ್ದದ ಅಪ್ರಮಾಣಕ ಏಕಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.technologyreview.com/article/20983/ |title=Smoot's Legacy: 50th anniversary of famous feat nears |accessdate=2008-08-13 |magazine=[[Technology Review]] |last=Durant |first=Elizabeth |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111082013/http://www.technologyreview.com/article/20983/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title=The Measure of This Man Is in the Smoot; MIT's Human Yardstick Honored for Work |work=[[The Washington Post]] |date=December 8, 2005 |last=Fahrenthold |first=David}}</ref> [[ಕೆಂಡಾಲ್‌ ಚೌಕ]]ದಲ್ಲಿನ ಆವರಣದ ದೂರದ ಈಶಾನ್ಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಡಾಲ್‌]] [[MBTA ರೆಡ್‌ ಲೈನ್‌]] ಕೇಂದ್ರವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. MITಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಧುನಿಕ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್‌-ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡಗಳೆರಡನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೈಟೆಕ್‌ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="BO" /> MIT ಕಟ್ಟಡಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ (ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಕ್ಷರದ) ಅಂಕಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆಸರನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Numbering system">{{cite web |url=http://web.mit.edu/mindandhandbook/history/numbering_system.html |title=Building History and Numbering System |publisher=Mind and Hand Book, MIT |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2008-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080615043641/http://web.mit.edu/mindandhandbook/history/numbering_system.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ವಾಸದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಕ್ಲೌರಿಯನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಮೂಲ, ಮಧ್ಯದ ಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಅವುಗಳ ತಾಣಕ್ಕೆ (ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ) ಕಟ್ಟಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Numbering system" /> ಬಹುಪಾಲು ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಭೂಗರ್ಭ ಸುರಂಗಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನ ಹವಾಮಾನದಿಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ]] ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ತಾಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mit.edu/facilities/maps/tunnelMap.pdf |format=PDF |title=MIT Campus Subterranean Map |publisher=MIT Department of Facilities |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731034447/http://mit.edu/facilities/maps/tunnelMap.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title='Hackers' Skirt Security in Late-Night MIT Treks |work=[[The Boston Globe]] |last=Abel |first=David |date=March 30, 2000}}</ref>[[MITಯ ಆವರಣದೊಳಗಿನ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌]], ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಮೂಲದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap6-nrl.shtml |title=MIT Course Catalog |publisher=MIT |accessdate=2008-07-14 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104182125/http://web.mit.edu/catalogue/overv.chap6-nrl.shtml |url-status=dead }}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ನಿರೋಧ ಕಟ್ಟಡದ ಅಧಿಕತಮ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯು ಆಗಾಗ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆಯಾದರೂ,<ref>{{cite news |url=http://tech.mit.edu/V105/N59/nucle.59n.html |title=Cambridge evaluates MIT's nuclear reactor |publisher=The Tech |date=January 29, 1986 |accessdate=2008-07-16 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104155347/http://tech.mit.edu/V105/N59/nucle.59n.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Technology/LooseNukes/ |title=Loose Nukes: A Special Report |publisher=ABC News |accessdate=2007-04-14}}</ref> ಇದು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು MITಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2005/reactor.html |title=MIT Assures Community of Research Reactor Safety |publisher=MIT News Office |date=October 13, 2005|accessdate=2006-10-05}}</ref> ಆವರಣದ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುಒತ್ತಡವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು [[ಮಾರುತ ಸುರಂಗ]] ಮತ್ತು ಹಡಗು ಹಾಗೂ ಸಾಗರ-ಸಂಬಂಧಿ ಸಂರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು [[ಎಳೆಯುವ ಆಯುಧ ಸಜ್ಜಿತ ಟ್ಯಾಂಕ್‌]] ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Supersonic Tunnel Open; Naval Laboratory for Aircraft Dedicated at M.I.T. |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=December 2, 1949}}</ref><ref>{{cite news|title=Ship Test Tank for M.I.T.; Dr. Killian Announces Plant to Cost $500,000 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=February 6, 1949}}</ref> MITಯ ಆವರಣದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ನಿಸ್ತಂತು ಜಾಲವು 2005ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ{{convert|9400000|sqft|m2}} ಸುಮಾರು 3,000 ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://senseable.mit.edu/news/on_us/CNN4November2005.htm |title=MIT maps wireless users across campus |date=2005-11-04 |accessdate=2007-03-03 |publisher=MIT}}</ref> MITಯ [[ಅಪಾಯಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯ]] ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಕಾಯಿದೆ]] ಮತ್ತು [[ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯ ಕಾಯಿದೆ]]ಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ [[ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು 2001ರಲ್ಲಿ MITಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು.<ref name="EPA">{{cite web|url=http://www.epa.gov/EPA-WATER/2001/May/Day-03/w11123.htm |title=Notice of Lodging of Consent Decree Pursuant to the Resource Conservation and Recovery Act, the Clean Air Act, and the Clean Water Act |publisher=Environmental Protection Agency |date=May 3, 2001 |accessdate=2008-07-16}}</ref> 155,000 $ನಷ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಪರಿಸರೀಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ MIT ದಾವೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|title=MIT to create three new environmental projects as part of agreement with EPA |url=http://web.mit.edu/newsoffice/2001/epa-0425.html |publisher=MIT News Office |date=April 21, 2001 |first=Robert |last=Sales |accessdate=2008-07-16}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿದೆ. ಆವರಣದೊಳಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನದ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆಯ ಪಾಸುಗಳಿಗೆ]] ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಮಾಡುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಕಡಿಮೆ-ಮಾಲಿನ್ಯ ಸೂಸುವ [[ಸಹೋತ್ಪಾದನಾ]] ಸ್ಥಾವರವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ MITಯು ತನ್ನ ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/environment/commitment/conservation.html |title=The Environment at MIT: Conservation |publisher=MIT |accessdate=2008-08-11 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104133307/http://web.mit.edu/environment/commitment/conservation.html |url-status=dead }}</ref> === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ === [[ಚಿತ್ರ:Wfm stata center.jpg|right|thumb|200px|CSAIL, LIDS, ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]] [[MITಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಲೆ]]ಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು,<ref>{{Cite web |url=http://architecture.mit.edu/welcome.html |title=MIT Architecture: Welcome |accessdate=2007-04-04 |publisher=MIT Department of Architecture |archive-date=2007-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323150619/http://architecture.mit.edu/welcome.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೌಪಚಾರಿಕ (ಅಥವಾ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ) ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Starchitecture">{{cite web |title=Starchitecture on Campus |url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2004/02/22/starchitecture_on_campus/ |date=2004-02-22 |accessdate=2006-10-24 |work=[[The Boston Globe]]}}</ref><ref>{{cite news|title=At MIT, Going Boldly Where No Architect Has Gone Before |last=Flint |first=Anthony |date=October 13, 2002 |work=[[The Boston Globe]]}}</ref> ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತು 1916ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾಕ್ಲೌರಿನ್‌]]ನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಮ್ಯಾಕ್ಲೌರಿಯನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌'' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. [[ವಿಲಿಯಂ ವೆಲ್ಲೆಸ್‌ ಬೋಸ್ವರ್ತ್‌]]ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಜಲ್ಲಿಗಾರೆಯಿಂದ (ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ) ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹೀಗಾಗಿ U.S.ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉದ್ಯಮೇತರ — ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ — ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvard reference|last=Jarzombek |first=Mark |authorlink=Mark Jarzombek |title=Designing MIT: Bosworth's New Tech |place=Boston |year=2004 |publisher=Northeastern University Press |p=50-51|url=https://books.google.com/books?id=QiwRGc3E7Z8C&printsec=frontcover}}</ref> ಆದರ್ಶ ಸ್ಥಿತಿಯ [[ನಗರ ಸೌಂದರ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]ವು ಬೋಸ್ವರ್ತ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. [[ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ]]ದ-ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಮ್ಮಟದಂಥ ಮಹಲನ್ನು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಪದವಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವ ಕಿಲಿಯನ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಬಾರ್ಕರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ನು ಈ ಭವ್ಯ ಮಹಲು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಿಲಿಯನ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಹೊದಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲಂಕರಣಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರ್ಶನಿಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.{{ref_label|k|k|none}} [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡ 7ರ ಒಳಾಂಗಣವು [[ಮಹತ್ತರವಾದ ಚಾವಡಿದಾರಿ]]ಗೆ ಮತ್ತು ಆವರಣದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[[ಆಲ್ವಾರ್ ಆಲ್ಟೋ]]ನ ಬೇಕರ್ ಹೌಸ್‌ (1947), [[ಈರೋ ಸಾರಿನೆನ್‌‌]]ನ ಚಾಪೆಲ್ ಅಂಡ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ (1955), ಮತ್ತು [[I.M. ಪೀ]]ಯ ಗ್ರೀನ್‌, ಡ್ರೇಫಸ್‌, ಲ್ಯಾಂಡಾ, ಮತ್ತು ವೈಸ್ನರ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಉನ್ನತ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|title=Colleges: More Than Ivy-Covered Halls |date=March 2, 1986 |last=Campbell |first=Robert |work=[[The Boston Globe]]}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,889750,00.html |title=Challenge to the Rectangle |publisher=TIME Magazine |accessdate=2008-08-13 |date=June 29, 1953 |archive-date=2008-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081222124045/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,889750,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,869832,00.html |title=Flagpole in the Square |publisher=TIME Magazine |date=August 22, 1960 |accessdate=2008-08-13 |archive-date=2009-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114202627/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,869832,00.html |url-status=dead }}</ref> [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಗೆಹ್ರಿ]]ಯ [[ಸ್ಟಾಟಾ ಸೆಂಟರ್‌]] (2004), [[ಸ್ಟೀವನ್ ಹಾಲ್‌‌]]ನ [[ಸಿಮನ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌]] (2002), [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕೊರ್ರಿಯಾ]]ದ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ 46 (2005), [[ಫಮಿಹಿಕೊ ಮಾಕಿ]]ಯ ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್‌ (2009) ರೀತಿಯ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಿರಸ್ವರೂಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದ<ref>{{cite web|url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2007/02/11/stained_glass/ |title=Stained Glass? |date=February 11, 2007 |accessdate=2007-04-04 |first=Rachel |last=Strutt |quote=Boston isn’t yet fully embracing contemporary architecture… it’s far riskier to put an unapologetically modern building in the historic Back Bay, not far from the neighborhood’s Victorian town houses and Gothic Revival columns.}}</ref> ಪೈಕಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಆವರಣದ ಸಮಕಾಲೀನ "ತಾರಾವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ"ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref name="Starchitecture" /><ref>{{Cite news|title=Architecture's Brand Names Come to Town |work=[[The Boston Globe]] |date=May 20, 2001 |last=Campbell |first=Robert}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ;<ref>{{cite news|title=The Campuses of Cambridge, A City Unto Themselves |last=Paul |first=James |work=The Washington Post |date=April 9, 1989}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/11/23/AR2007112300679_pf.html |title=The Hubris of a Great Artist Can Be a Gift or a Curse |work=[[The Washington Post]] |last=Lewis |first=Roger K. |date=November 24, 2007 |accessdate=2008-08-13}}</ref> ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಅವಲೋಕನವು "ಪುಟ್ಟದಾದ, ನೋಡಲು ಸಹ್ಯವಾಗಿರದ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆವರಣಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತು ಶಾಲೆಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ MITಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=2007 361 Best College Rankings: Quality of Life: Campus Is Tiny, Unsightly, or Both|url=http://www.princetonreview.com/college/research/rankings/rankingDetails.asp?CategoryID=6&TopicID=50"|publisher=Princeton Review|year=2006|accessdate=2006-10-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === [[ಚಿತ್ರ:Simmons Hall, MIT, Cambridge, Massachusetts.JPG|thumb|right|200px|ಸಿಮನ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌ನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು]] ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯ]] ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/housing/undergrad/faqs.html#Eligibility |title=MIT Undergraduate Housing FAQ: 19 Frequently Asked Questions |author=MIT Housing Office |accessdate=2006-10-04 |date=August 25, 2005 |archive-date=2007-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070214003707/http://web.mit.edu/housing/undergrad/faqs.html#Eligibility |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಡೆಯೇ ವಾಸಿಸುವ ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಶಾಲಾಪಾರುಪತ್ಯಗಾರರನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿನ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಇವರು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡಸಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮಹಡಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರಲು ಬರುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡಸಾಲೆಗಳು [[ಪ್ರತಿಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಏಕ ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಐದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗಾಗಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಾಸದ ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಸಹ MITಯು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Graduate Housing Guide - Quick Facts |url=http://web.mit.edu/housing/grad/ghg/quick.html |accessdate=2008-10-10 |publisher=MIT |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019162128/http://web.mit.edu/housing/grad/ghg/quick.html |url-status=dead }}</ref> MITಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಗ್ರೀಕ್‌ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. MITಯ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ಪುರುಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಒಂದರ್ಧಭಾಗ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಗಳು<ref>{{cite web|url=http://people.csail.mit.edu/phw/fsilg/jelke.pdf |format=PDF|title=Consultation Report to Dean Rogers |date=2003-05-23 |accessdate=2006-12-01}}</ref> MITಯ 36 ಪುರುಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಗಳು, ಮತ್ತು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ (FSILGಗಳು) ಒಂದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|title=MIT Facts 2008: Housing |url=http://web.mit.edu/facts/housing.html |accessdate=2008-08-12}}</ref> MITಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವು [[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಬೇ]]ಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಬಹುತೇಕ FSILGಗಳು ನದಿಯ ಆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಎಂಟು ಪುರುಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳು MITಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ಫಿ ಗಾಮಾ ಡೆಲ್ಟಾ]] ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಓರ್ವ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನಾದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕ್ರುಯೆಗರ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ‌, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸಬರೂ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು MITಯು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=MIT Changes Housing Rules |work=[[The Washington Post]] |date=August 26, 2002}}</ref> ಆವರಣದಾಚೆಗಿನ 300ರಷ್ಟು ಹೊಸಬರನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸದರಿ ಕೂಟಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, 2002ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಮನ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|title=For First Time, MIT Assigns Freshmen to Campus Dorms |work=[[The Boston Globe]] |last=Russell |first=Jenna |date=August 25, 2002}}</ref> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳು == {{Infobox US university ranking | GUR = 1 | NCR GRAD = 1 | ARWU_W = 5 | ARWU_N = 4 | ARWU_SCI = 6 | ARWU_ENG = 1 | ARWU_LIFE = 2 | ARWU_MED = 33 | ARWU_SOC = 6 | CMUP = T-1 | THES_W = 9 | USNWR_NU = 4 | USNWR_Bus = 4 | USNWR_Eng = 1 | Wamo_NU = 13 | Forbes = 14 | FSPI = 2 }} MITಯು ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ವಾಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪದವೀಧರ/ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Carnegie">{{Cite web|url=http://www.carnegiefoundation.org/classifications/sub.asp?key=748&subkey=14675&start=782 |title=Institutions: Massachusetts Institute of Technology |publisher=Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching |accessdate=2008-09-18}}</ref> ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ, ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬೋಧನಾ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವು "ಸಂತುಲಿತ ಕಲೆಗಳು &amp; ವಿಜ್ಞಾನಗಳು/ವೃತ್ತಿಗಳು" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಪದವೀಧರ ಸಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಗಳು "ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆಯ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಯ" ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Carnegie" /> ಪದವೀಧರ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವು "ವ್ಯಾಪಕವಾದ" ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಕಾಲೇಜಸ್‌‌]]ನಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [[ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ]].<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/facts/accreditation.html |title=MIT Facts 2008: Accreditation |publisher=MIT |accessdate=2008-08-14 |archive-date=2008-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813100857/http://web.mit.edu/facts/accreditation.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಶಾಲೆಯು 1994ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಪದವೀಧರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ''[[U.S. ನ್ಯೂಸ್‌ &amp; ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]]'' ನಿಂದ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/grad/sciences.html |title=USNWR's Best Graduate Programs in the Sciences |accessdate=2008-12-31 |work=U.S. News & World Report |archive-date=2009-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314175054/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/grad/sciences.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/grad/eng/search |title=USNWR's Best Graduate Programs in Engineering |accessdate=2008-12-31 |work=[[U.S. News & World Report]] |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419115447/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/grad/eng/search/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title=Engineering again tops U.S. News graduate rankings |url=http://web.mit.edu/newsoffice/2008/usnews-0328.html |date=March 28, 2008 |publisher=MIT News Office}}</ref> ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, 2009ರ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಷನ್‌-QS ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ MITಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 1ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2008/subject_rankings/technology/ |title=The world's top universities in Engineering & IT based on responses to the Academic Peer Review |access-date=2010-01-28 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227080508/http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2008/subject_rankings/technology/ |url-status=dead }}</ref> US ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ 1995ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು MITಗೆ "ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ"ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ, "ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ" ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು MITಗೆ 4ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತಾಪೂರ್ವಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2005ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="1995 NRC" /><ref>{{cite journal|last1=Avery |first1=Christopher |last2=Glickman |first2=Mark E. |last3=Hoxby |first3=Caroline M |last4=Metrick |first4=Andrew |title=A Revealed Preference Ranking of U.S. Colleges and Universities, NBER Working Paper No. W10803 |month=December | year=2005 |publisher=National Bureau of Economic Research |url=http://ssrn.com/abstract=601105}}</ref> [http://www.webometrics.info/top6000.asp Ranking Web] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209053919/http://www.webometrics.info/top6000.asp |date=2010-02-09 }} ನ ಪ್ರಕಾರ, MITಯು ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶದ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗಿನ (ಓಪನ್‌ ಆಕ್ಸೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್‌) ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (ಜನವರಿ 2009) ಗಳಿಸಿದೆ. === ತರಗತಿಗಳು === ಜನರಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ರಿಕ್ವೈರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ (GIRಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ-ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಪಠ್ಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಾರ್ಹತಾ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂತತ್ವ]] ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ತರಗತಿಗಳ ಎರಡು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಗಳು; [[ಸಿಂಗಲ್ ವೇರಿಯಬಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಲ್ಟಿ ವೇರಿಯಬಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲಸ್‌]] ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಗಣಿತದ ಎರಡು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಗಳು; ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿ, ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿ- ಇಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಪಠ್ಯವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ತರಗತಿ, ಎಂಟು [[ಮಾನವಿಕಗಳು]], [[ಕಲೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು]] (HASS) ತರಗತಿಗಳು (ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ವಿಷಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಮೂರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಡದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ರೀಡಾತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಕೂಡಾ ನಾಲ್ಕು [[ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]] ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ, HASS, ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಲ್ಯಾಬ್‌ನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ GIR ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯೊಂದು 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web | title=Proposed Revisions to GIRs Are Unveiled | url=http://tech.mit.edu/V126/N25/25gir.html | accessdate=2006-06-28 | archive-date=2009-01-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090105000441/http://tech.mit.edu/V126/N25/25gir.html | url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Infinitecorridor.jpg|left|thumb|200px|The ಮಹತ್ತರವಾದ ಚಾವಡಿದಾರಿಯು ಆವರಣದ ಮೂಲಕವಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಡುವಣಂಕವಾಗಿದೆ]] MIT ವ್ಯಾಸಂಗಪದ್ಧತಿಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯು "ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೊಳಾಯಿಯಿಂದ ಕುಡಿಯುವುದು"<ref>{{cite book|title=Leadership and Organizational Culture: New Perspectives on Administrative Theory and Practice |editors=Thomas J. Sergiovanni, John Edward Corbally |chapter=Leadership as Reflection-in-Action |last=Schön |first=Donald A. |publisher=University of Illinois Press |year=1986 |isbn=0-252-01347-6 |url=https://books.google.com/books?visbn=0252013476&id=wfjpFezRhuYC&pg=PA59&lpg=PA59&sig=wQV34XQrsLxQh-qzkwXtFTud3Hs |pages=59 |quote=[In the sixties] Students spoke of their undergraduate experience as "drinking from a fire hose." |accessdate=2008-08-13}}</ref> ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, MITಯಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಹೊಸವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಇತರ ಬೃಹತ್ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Common Data Set, Enrollment and Persistence | url=http://web.mit.edu/ir/cds/2006/b.html| accessdate=2006-10-06 }}</ref> "ಉತ್ತೀರ್ಣ/ದಾಖಲೆ-ರಹಿತ" ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಒತ್ತಡದ ಕೆಲಭಾಗವು ಕುಗ್ಗಿದೆ. ಮೊದಲ (ಶರತ್ಕಾಲದ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ತರಗತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಸವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಲೇಖನಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತರಗತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ದಾಖಲೆಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ (ವಸಂತ ಋತುವಿನ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು (ABC) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಉತ್ತೀರ್ಣವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ "ದಾಖಲೆ-ರಹಿತ" ಎಂದೇ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mitadmissions.org/topics/learning/freshman_year_pass_no_record/ |title=Freshman Year Pass / No Record |publisher=MIT Admissions Office |accessdate=2008-07-16 |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821131853/http://www.mitadmissions.org/topics/learning/freshman_year_pass_no_record/ |url-status=dead }}</ref> ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ನೇತೃತ್ವದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೇತೃತ್ವದ ವಾಚನಗಳು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯಾ ಸಂಚಯಗಳು (p-ಸೆಟ್‌ಗಳು), [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡ]], ಜನಸಮುದಾಯ, ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಾಸ್ಕೋಪ್‌ನಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹುತೇಕ ತರಗತಿಗಳು ಭರವಸೆಯಿಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://web.mit.edu/concourse/www/ |title=Concourse Program at MIT |accessdate=2007-02-01 |publisher=MIT |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909072622/http://web.mit.edu/concourse/www/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/terrascope/www/ |title=Terrascope home page |accessdate=2007-01-08 |publisher=MIT}}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು "ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು" ಸಂಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸಂಚಯ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇವು ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಗಳಂತೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 1970ರಲ್ಲಿ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌ ವಿಭಾಗದ ಅಂದಿನ-ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬೆನ್ಸನ್‌ R. ಸ್ನೈಡರ್‌ ಎಂಬಾತ ''[[ದಿ ಹಿಡನ್ ಕರಿಕ್ಯುಲಮ್‌]]'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಂತರ್ಗತ ಅಥವಾ ಸೂಚ್ಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಲಿಖಿತ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ವಿರುದ್ಧ-ಪರಿಣಾಮಕಗಳಾಗಿವೆ; ತಮ್ಮ ಬೋಧನೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ನಂಬುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ತಾವು ಕಲಿತುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಂಬುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಮರುಳುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಆತನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.1969ರಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಅವಕಾಶಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವನ್ನು (ಅಂಡರ್‌ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ-UROP) MITಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರದಾಗಿತ್ತು. [[ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ವಿಕರ್‌‌]]ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವು, MITಯ "ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವುದರ" ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "UROPಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, UROP ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/UROP/ |title=UROP homepage |accessdate=2007-08-05}}</ref> 2,800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಅಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯದ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ, ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=MIT Research and Teaching Firsts |url=http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html |accessdate=2006-10-06 |publisher=MIT News Office |archive-date=2006-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060915023328/http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html |url-status=dead }}</ref> UROPಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ]], [[ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಅರ್ಜಿ]]ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾರಂಭಾನುಕೂಲದ-ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|title=Use of Undergraduates in Research Is Hailed by M.I.T.; Inventions by Students |work=The New York Times |last=Maeroff |first=Gene I. |date=January 11, 1976}}</ref><ref>{{cite news |url=http://tech.mit.edu/V119/N47/UROP_turns_30.47f.html |title=An MIT Original, the Oft Replicated UROP Program Reaches 30 Years |last=Palmer |first=Matthew |date=October 5, 1999 |publisher=The MIT Tech |access-date=ಜನವರಿ 28, 2010 |archive-date=ಮೇ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516094138/http://tech.mit.edu/V119/N47/UROP_turns_30.47f.html |url-status=dead }}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ, MITಯು ಹೊಸ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಧಿತ ಸಕ್ರಿಯ ಕಲಿಕೆ]]ಯ (ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎನ್‌ಹಾನ್ಸ್ಡ್‌ ಆಕ್ಟಿವ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ - TEAL) ಪಾಠದ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/edtech/casestudies/teal.html |title=TEAL Case Study - Educational Transformation through Technology at MIT |publisher=MIT |accessdate=2009-01-17}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Dori |first1=Yehudit Judy |last2=Belcher |first2=John |url=http://web.mit.edu/edtech/casestudies/pdf/teal1.pdf |format=PDF|title=How Does Technology-Enabled Active Learning Affect Undergraduate Students' Understanding of Electromagnetism Concepts? |journal=The Journal of the Learning Sciences |volume=14 |issue=2 |year=2005|doi=10.1207/s15327809jls1402_3|pages=243}}</ref> ಓರ್ವ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹಾಗೂ [[ಟೆರಾಡೈನ್‌]] ಎಂಬ ಹೈಟೆಕ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ದಿವಂಗತ [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಡಿ'ಆರ್ಬೆಲಾಫ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ ದೊರೆತ 10 ದಶಲಕ್ಷ $ ದೇಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು .<ref>{{cite news|last=Rimer |first=Sara |url=https://www.nytimes.com/2009/01/13/us/13physics.html?_r=1&scp=1&sq=TEAL&st=cse |title=At M.I.T., Large Lectures Are Going the Way of the Blackboard |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=January 12, 2009 |accessdate=2009-01-17}}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆ == 2007ರಲ್ಲಿ, ಆವರಣದೊಳಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ MITಯು 598.3 ದಶಲಕ್ಷ $ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿತು.<ref name="Carnegie" /><ref name="Research">{{cite web|url=http://web.mit.edu/facts/research.html |title=MIT Facts 2008: Research at MIT |publisher=MIT |accessdate=2008-07-22}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. [[ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆ]]ಯು 201.6 ದಶಲಕ್ಷ $ ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರೆ, [[ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು 90.6 ದಶಲಕ್ಷ $, [[ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ]]ಯು 64.9 ದಶಲಕ್ಷ $, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ವು 65.1 ದಶಲಕ್ಷ $, ಮತ್ತು [[ನಾಸಾ]] 27.9 ದಶಲಕ್ಷ $ ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದವು.<ref name="Research" /> ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ MITಯು ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 2006ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, MIT ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಆವಿಷ್ಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, 314 ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, 149 ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಯಧನಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆದಾಯದ ಮೂಲಕ 129.2 ದಶಲಕ್ಷ $ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title= TLO Statistics for Fiscal Year 2007 |url= http://web.mit.edu/tlo/www/about/office_statistics.html |accessdate= 2008-06-12 |archive-date= 2012-05-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120521090351/http://web.mit.edu/tlo/www/about/office_statistics.html |url-status= dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Heckert GNU white.svg|right|thumb|150px|GNU ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ವಿದ್ಯಮಾನವು MITಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು]] In ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಕಾಂತೀಯ ದಿಂಡಿನ ಸ್ಮೃತಿ]] (ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ಕೋರ್ ಮೆಮರಿ), [[ರೇಡಾರ್‌]], [[ಏಕ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ಸರ್‌]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ]] ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು MITಯ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಇಲ್ಲವೇ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|url=http://www.ieee.org/web/aboutus/history_center/rad_lab.html |title=IEEE History Center: MIT Radiation Laboratory |publisher=IEEE |accessdate=2008-06-09}}</ref><ref name="RLE History" /> [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಯೂಜೀನ್‌ ಎಡ್ಗರ್ಟನ್‌]] ಎಂಬಾತ [[ಅತಿ ವೇಗದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{cite web |url=http://edgerton-digital-collections.org/techniques/high-speed-photography |accessdate=2009-11-28 |title=High Speed Camera « Harold "Doc" Edgerton |date=2009-11-28 |h2=Techniques |archive-date=2010-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207035431/http://edgerton-digital-collections.org/techniques/high-speed-photography |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ [[ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು [[ಕ್ಲಾಡ್‌ E.ಶನ್ನೊನ್‌]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಅಂಕೀಯ-ಮಂಡಲ]] (ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಕಿಟ್‌) ವಿನ್ಯಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬೂಲಿಯನ್‌ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, MIT ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರು [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]], [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]], [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭಾಷೆಗಳು]], [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]], [[ರೊಬಾಟಿಕ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಮಹತ್ವದ ಗೂಢಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="RLE History">{{cite web |url=http://www.rle.mit.edu/about/about_history.html |title=Research Laboratory of Electronics at MIT: History |publisher=MIT |accessdate=2008-06-09 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611154141/http://www.rle.mit.edu/about/about_history.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Guttag |first=John |title=The Electron and the Bit, Electrical Engineering and Computer Science at MIT, 1902-2002 |year=2003}}</ref> ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗವು ಎಂಟು [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]],<ref name="IR Nobel">{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/nobel.html |title=Nobel Prize |publisher=Office of Institutional Research, Massachusetts Institute of Technology |accessdate=2008-12-31}}</ref> ನಾಲ್ಕು [[ದಿರಾಕ್‌ ಪದಕಗಳು]],<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/dirac.html |title=Dirac Medal |publisher=Office of Institutional Research, Massachusetts Institute of Technology |accessdate=2008-12-31}}</ref> ಮತ್ತು ಮೂರು [[ವೊಲ್ಫ್‌ ಬಹುಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಉಪಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಂ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಸಂದಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ವಿನೂತನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಮೂರು [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಹಾಗೂ ಒಂದು ವೊಲ್ಫ್‌ ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IR Nobel" /> ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ, ರೋಗರಕ್ಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಗ್ರಂಥಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಅಣು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ MIT ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಆರು [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ದಕ್ಕಿವೆ.<ref name="IR Nobel" /> [[ಎರಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, [[ಮಾನವ ಜೀನೋಮ್ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{citation |last=Lander |first=Eric |title=Initial sequencing and analysis of the human genome |publisher=Nature |year=2001 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=11237011 |doi=10.1038/35057062 |journal=Nature |volume=409 |pages=860}}</ref><ref>{{cite web|title=Eric S. Lander |url=http://www.broad.mit.edu/about/bios/bio-lander.html |publisher=Broad Institute |accessdate=2008-06-09}}</ref> [[ಪಾಸಿಟ್ರೋನಿಯಂ]] ಪರಮಾಣುಗಳು,<ref>{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2002/deutsch.html |title=Martin Deutsch, MIT physicist who discovered positronium, dies at 85 |date=August 20, 2002 |accessdate=2008-06-12}}</ref> ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌]],<ref>{{cite news|title=Professor John C. Sheehan Dies at 76 |date=April 1, 1992 |url=http://web.mit.edu/newsoffice/1992/sheehan-0401.html |publisher=MIT News Office |accessdate=2008-06-09}}</ref> [[ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸ್ವಯಂ-ನಕಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಕಣಗಳು]],<ref>{{cite web |url=http://w3.mit.edu/newsoffice/tt/1990/may09/23124.html |title=Self-Reproducing Molecules Reported by MIT Researchers |publisher=MIT News Office |date=May 9, 1990 |accessdate=2008-06-12 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516120912/http://w3.mit.edu/newsoffice/tt/1990/may09/23124.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಲೌ ಗೆಹ್ರಿಗ್‌ನ ಕಾಯಿಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಕಾಯಿಲೆ]]ಗಳಿಗಾಗಿರುವ ತಳೀಯ ಆಧಾರಗಳು MITಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="MIT Firsts">{{cite web |title=MIT Research and Teaching Firsts |url=http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html |publisher=MIT |accessdate=2008-06-09 |archive-date=2006-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060915023328/http://web.mit.edu/newsoffice/special/firsts.html |url-status=dead }}</ref> ಮಾನವಿಕಗಳು, ಕಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, MIT ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಐದು [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಬೇಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಪದಕ]]ಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref name="IR Nobel" /><ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/clark.html |title=John Bates Clark Medal |publisher=Office of Institutional Research, Massachusetts Institute of Technology |accessdate=2008-12-31}}</ref> [[ನೊವಾಮ್‌ ಚಾಮ್ಸ್‌ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೋರಿಸ್‌ ಹ್ಯಾಲ್ಲೆ]] ಎಂಬ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಉತ್ಪಾದಕ ವ್ಯಾಕರಣ]] ಮತ್ತು [[ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಕುರಿತು ಮೂಲಭೂತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|title=A Changed Noam Chomsky Simplifies |last=Fox |first=Margalit |date=December 5, 1998 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D01EEDB113BF936A35751C1A96E958260 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4120040,00.html |title=Conscience of a nation |publisher=The Guardian |date=January 20, 2001 |accessdate=2008-08-12 |last=Jaggi |first=Maya}}</ref> 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ[347][349] ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್, ರಾಚನಿಕವಾದಿ ಶಿಕ್ಷಣವೇತ್ತ ಹಾಗೂ ಲಾಂಛನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಸೆಮೌರ್ ಪ್ಯಾಪರ್ಟ್,[351] ಲೆಗೋ ಮೈಂಡ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಚ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮಿಚೆಲ್‌ ರೆಸ್ನಿಕ್‌,[353] ಕಿಸ್ಮೆಟ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಸಿಂಥಿಯಾ ಬ್ರೀಝೀಲ್‌,[355] ಭಾವಸೂಚಕ ಗಣಿಸುವಿಕೆಯ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕ ರೋಸಲಿಂಡ್‌ ಪಿಕಾರ್ಡ್,[357] ಮತ್ತು ಮಹಾಉಪಕರಣ ತಜ್ಞ ಟಾಡ್‌ ಮ್ಯಾಕೊವರ್‌[359] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. MITಯ ಸಾಧನೆ ಅಥವಾ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆ]]ಯ ಅಥವಾ ಅನೌಚಿತ್ಯಗಳ ಆರೋಪಗಳು ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ]]ನಾದ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ. 1986ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ತನಿಖೆಯು 1991ರಲ್ಲಿನ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಭೆಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Baltimore">{{cite news|title=Journal Cites New Evidence ex-MIT Scientist Faked Data |last=Saltus |first=Richard |work=[[The Boston Globe]] |date=September 28, 1990}}</ref><ref name="Nobel Winner">{{cite news|title=Nobel Winner Is Caught Up in a Dispute Over Study |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7D8133FF931A25757C0A96E948260&scp=22&sq=Massachusetts+Institute+of+Technology+misconduct&st=nyt |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=April 12, 1988 |last=Boffey |first=Philip}}</ref><ref>{{cite news|last=Weiss |first=Philip |url=https://www.nytimes.com/books/98/09/20/specials/baltimore-mag.html |title=Conduct Unbecoming |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=October 29, 1989 |accessdate=2008-01-27}}</ref> [[ಕ್ಷಿಪ್ತ ಕ್ಷಿಪಣಿ ರಕ್ಷಣಾ]] ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಲಿಂಕನ್‌ ಲ್ಯಾಬ್‌ ಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗುಪ್ತವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು [[ಮುಚ್ಚಿಡಲು]] ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ಟೆಡ್‌ ಪಾಸ್ಟಲ್‌]] ಎಂಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ MIT ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ 2000ದ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|title=MIT Faces Charges of Fraud, Cover-up on Missile Test Study |work=[[The Boston Globe]] |date=November 29, 2002 |last=Abel |first=David}}</ref><ref>{{cite news|last=Pierce |first=Charles P. |title=Going Postol |work=[[The Boston Globe]] |date=October 23, 2005 |url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2005/10/23/going_postol/ |accessdate=2008-01-27}}</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಪಾದನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಲುಕ್‌ ವಾನ್‌ ಪರ್ಜಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆತನನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಕಚೇರಿ]]ಯು 2009ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://ori.hhs.gov/misconduct/cases/VanParijs.shtml |title=Case Summary - Luk Van Parijs |publisher=Office of Research Integrity, U.S. Department of Health & Human Services |date=January 23, 2009 |accessdate=2009-12-02 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611090045/http://ori.hhs.gov/misconduct/cases/VanParijs.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nature.com/news/2009/090203/full/news.2009.74.html |title=Former MIT biologist penalized for falsifying data |publisher=Nature News |date=February 3, 2009 |first=Eugenie |last=Reich}}</ref> == ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{listen |filename=SonsOfMIT.ogg |title=Sons of MIT |description= MIT's old Alma Mater, "Sons of MIT", as performed by the MIT Glee Club. Early 20th century recording. |format=[[Ogg]]}} {{sample box end}} ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯವು [[ಯೋಗ್ಯತಾಶಾಹಿ]] ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/admissions/pdf/MITinstructions.pdf |format=PDF |title=MIT freshman application & financial aid information |first=Marilee |last=Jones |accessdate=2007-01-02 |publisher=MIT Admissions Office |quote=We are a meritocracy. We judge each other by our ideas, our creativity and our accomplishments, not by who our families are. |archive-date=2006-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107035149/http://web.mit.edu/admissions/pdf/MITinstructions.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.federalreserve.gov/boardDocs/speeches/2006/20060609/default.htm |title=2006 Commencement Speech at MIT |first=Ben S. |last=Bernanke |date=2006-06-09 |accessdate=2007-01-02 |quote=Mathematical approaches to economics have at times been criticized as lacking in practical value. Yet the MIT Economics Department has trained many economists who have played leading roles in government and in the private sector, including the current heads of four central banks: those of [[Central Bank of Chile|Chile]], [[Bank of Israel|Israel]], [[Banca d'Italia|Italy]], and, I might add, the [[Federal Reserve System|United States]]. |archive-date=2006-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007204443/http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2006/20060609/default.htm |url-status=dead }}</ref> ಪದವಿ ಸ್ವೀಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ MITಯು ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು [[ಗೌರವಾರ್ಥ ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳನ್ನು, [[ಅದೇ ಪದವಿಗಾಗಿರುವ ಪದವಿ]]ಗಳನ್ನು (ಆಡ್‌ ಇಯಾಂಡಮ್‌ ಡಿಗ್ರಿ), ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಗೌರವಗಳನ್ನು]] ಇದು ಎಂದಿಗೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url = http://web.mit.edu/newsoffice/2001/commdegrees.html |title = No honorary degrees is an MIT tradition going back to… Thomas Jefferson |publisher = MIT News Office |date = June 8, 2001 |accessdate =2006-05-07 |quote=MIT's founder, [[William Barton Rogers]], regarded the practice of giving honorary degrees as 'literary almsgiving …of spurious merit and noisy popularity…'}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, MITಯು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, [[ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಚರ್ಚಿಲ್‌]]ರಿಗೆ 1949ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ರಷ್ದಿ]]ಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪದವಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite news |first=Daniel C. |last=Stevenson |url=http://tech.mit.edu/V113/N61/rushdie.61n.html |title=Rushdie Stuns Audience 26-100 |publisher=The Tech |access-date=2010-01-28 |archive-date=2010-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725052034/http://tech.mit.edu/V113/N61/rushdie.61n.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Brass Rat 2007 Finger.jpg|thumb|right|2007ರ ಒಂದು ತರಗತಿಗಾಗಿರುವ "ಬ್ರಾಸ್‌ ರ್ಯಾಟ್‌"]] ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಭಾರವಾಗಿರುವ, ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾದ, "[[ಬ್ರಾಸ್‌ ರ್ಯಾಟ್‌]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ತರಗತಿ ಉಂಗುರ]]ವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Brass Rat">{{cite book|title=Massachusetts Curiosities: Quirky Characters, Roadside Oddities, & Other Offbeat Stuff |publisher=Globe Pequot |year=2004 |isbn=0762730706 |last=Gellerman |first=Bruce |coauthors=Erik Sherman |pages=65–66}}</ref> ಮೂಲತಃ 1929ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಉಂಗುರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು, "ಪ್ರಮಾಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉಂಗುರ" ಎಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://alumweb.mit.edu/classes/1993/brassrat.html |title=Ring History ('93 class webpage) |accessdate=2006-12-26}}</ref> ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಉಂಗುರದ ವಿನ್ಯಾಸವು (ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ) ಅ ತರಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ MIT ಅನುಭವದ ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಮೂರು-ತುಣುಕಿನ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ಬೀವರ್‌]] ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದರ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಯತಾಕಾರದ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ MIT ಮೊಹರು ಹಾಗೂ ತರಗತಿಯ ವರ್ಷವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮುಖಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Brass Rat" /> ಶಾಲೆಯ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಧೃತವಾಕ್ಯವಾದ "I hate this fucking place" ಮತ್ತು ಅದನ್ನೇ ಪರಿಹಾಸ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ "I have truly found paradise," "Institute has the finest professors", ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ [[ಮೊದಲಕ್ಷರದ ಗುಚ್ಛ]]ವಾದ IHTFP ಎಂಬುದನ್ನು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಗೊತ್ತಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಗುರದ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Bauer |first=M.J. |title=IHTFP |url=http://www.mit.edu/people/mjbauer/ihtfp.html |accessdate=2005-11-23 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621134258/http://www.mit.edu/people/mjbauer/ihtfp.html |url-status=dead }}</ref> === ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:MIT firetruck hack.jpg|thumb|200px|right|2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಮಹಾನ್‌ ಗುಮ್ಮಟದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಒಂದು ಬೆಂಕಿಯ ಉಂಡೆಯು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು]] 380ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|title=MIT Association of Student Activities |url=http://web.mit.edu/asa/resources/group-list.html |accessdate=2006-11-01}}</ref> MITಯು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು [[ಆವರಣದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ]], ''[[ದಿ ಟೆಕ್‌]]'' ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ, ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ [[ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮದ ಸ್ಪರ್ಧೆ]], ಮತ್ತು [[ಉಪನ್ಯಾಸ ಸರಣಿ ಸಮಿತಿ]]ಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸದರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿರುವ "ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮುಕ್ತ-ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸ್ವರೂಪದ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ‌]]", [[ಮಾಡೆಲ್‌ ರೇಲ್‌ರೋಡ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]] ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಕ [[ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ]] ದೃಶ್ಯ- ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅವಧಿ]]ಯು (ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್‌ ಪೀರಿಯಡ್‌-IAP) ನಾಲ್ಕು-ವಾರದಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಒಂದು "ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿ"ಯಾಗಿದ್ದು, ನೂರಾರು ಐಚ್ಛಿಕ ತರಗತಿಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶಕ ಬೋಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಾದ್ಯಂತ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ IAP ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, 6.270, [[6.370]], ಮತ್ತು ಮಾಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್‌ [[ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು]],<ref name="Discover">{{cite news|url=http://discovermagazine.com/2005/jun/mit-nerds/ |first=Claudia Glenn |last=Dowling |title=MIT Nerds |date=June 5, 2005 |accessdate=2007-08-17 |work=Discover Magazine}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬರುವ [["ಮಿಸ್ಟರಿ ಹಂಟ್‌"]],<ref name="Globe">{{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2005/01/23/her_mystery_achievement_to_boldly_scavenge_at_mit/ |last=Bridges |first=Mary |work=[[The Boston Globe]] |title=Her Mystery achievement: to boldly scavenge at MIT |date=January 23, 2005 |accessdate=2007-01-16}}</ref> ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಮ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]].<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F04E7D8113EF935A35751C0A9679C8B63 |title=What, Geeks at M.I.T.? Not With This Class |last=Chang |first=Kenneth |date=February 6, 2001 |accessdate=2008-08-12 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U.S. ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿರುತ್ತದೆ.ಅನೇಕ MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು "ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌"ನಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿತಿಯಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ (ಚಾವಣಿಯ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಮತ್ತು ಆವಿ ಸುರಂಗಗಳಂಥವು) [[ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭೌತಿಕ ಪರಿಶೋಧನೆ]]ಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಕುಚೋದ್ಯಗಳನ್ನು]] ಕೂಡಾ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last=Peterson |first=T.F. |title=Nightwork: A History of Hacks and Pranks at MIT |publisher=MIT Press |isbn=978-0262661379 |year=2003}}</ref><ref>{{cite news|title=These Are Not Your Ordinary College Pranks |work=[[The Boston Globe]] |date=April 1, 2003 |last=Biskup |first=Agnieska}}</ref> [[ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ನ]] ಬಂಡಿತೋಪಿನ<ref>{{cite web |url=http://www.mitcannon.com/ |title=Howe & Ser Moving Co. |accessdate=2007-04-04 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415025646/http://www.mitcannon.com/ |url-status=dead }}</ref> ಕಳ್ಳತನ, ದೊಡ್ಡ ಗುಮ್ಮಟದಂಥ ಮಹಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೈಟ್‌ ಫ್ಲೈಯರ್‌]] ಒಂದರ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವಿಕೆ,<ref>{{cite news |title=MIT Pranksters Wing It For Wright Celebration |work=[[The Boston Globe]] |date=December 18, 2003 |first=Marcella |last=Bombadieri |url=http://nl.newsbank.com/cgi-bin/ngate/BG?ext_docid=0FF8A4DEBA245CA5&ext_hed=MIT%20PRANKSTERS%20WING%20IT%20FOR%20WRIGHT%20CELEBRATION&ext_theme=bg&pubcode=BG |access-date=ಜನವರಿ 28, 2010 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904001202/http://nl.newsbank.com/cgi-bin/ngate/BG?ext_docid=0FF8A4DEBA245CA5&ext_hed=MIT%20PRANKSTERS%20WING%20IT%20FOR%20WRIGHT%20CELEBRATION&ext_theme=bg&pubcode=BG |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌]] ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಚೆಫ್‌ನ ಸ್ಪಾರ್ಟಾದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ]]ದಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=MIT Hackers & Halo 3 |publisher=The Tech |url=http://tech.mit.edu/V127/N41/graphics/halo3.html |accessdate=2007-09-25 |archive-date=2010-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429210757/http://tech.mit.edu/V127/N41/graphics/halo3.html |url-status=dead }}</ref> === ದೈಹಿಕ-ಕ್ರೀಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:MIT Z Center.jpg|thumb|right|200px|ಎರಡು ಮಹಡಿಯ ಒಂದು ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ, ಈಜುಕೊಳ ಮತ್ತು ಜಿಗಿತದ ಕೊಳವನ್ನು ಝೆಸೈಯರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೈಹಿಕ-ಕ್ರೀಡೆಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ 41 ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು [[U.S.]]ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref name="Athletics">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/facts/athletics.html |title=MIT Facts 2008:Athletics and Recreation |publisher=MIT |accessdate-2008-07-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/fofdaper/docs/Varsity-sports-facts.html |title=MIT Varsity Sports fact sheet |accessdate=2007-01-06}}</ref> [[NCAAಯ]] [[ವಿಭಾಗ III]], [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್ಸ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[NCAAಯ]] ವಿಭಾಗ I ಹಾಗೂ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ರೋಯಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಸ್‌ (EARC)]]- ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ MITಯು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1914ರಿಂದಲೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳ [[ಅದೃಷ್ಟದಾಯಕ]] ಪ್ರಾಣಿಯು "ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಿಲ್ಪಿ" ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು [[ಬೀವರ್‌]] ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸದರಿ ತಂಡಗಳು 'ಎಂಜಿನೀರ್ಸ್‌' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. 1898ರ ತರಗತಿಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾದ ಲೆಸ್ಟರ್‌ ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌, ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ: {{bquote|The beaver not only typifies the Tech, but his habits are particularly our own. The beaver is noted for his engineering and mechanical skills and habits of industry. His habits are nocturnal. He does his best work in the dark.<ref>{{cite web|url=http://alumweb.mit.edu/classes/1993/brassrat.html |title=MIT '93 Brass Rat |accessdate=2007-03-23}}</ref> }} [[ಚಿತ್ರ:MITengineerslogo.PNG|left|200px|thumb|MIT ದೈಹಿಕ-ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಲಾಂಛನ]] 1980ರಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಅಂತರಕಾಲೇಜು ಪ್ರಬಲ [[ಟಿಡ್ಲಿವಿಂಕ್ಸ್‌]] ತಂಡಗಳನ್ನು MITಯು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದ್ದು, ಅವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news |title=MIT's World Champions |url=http://tech.mit.edu/archives/VOL_092/TECH_V092_S0210_P007.pdf |format=PDF |date=April 25, 1975 |pages=7 |volume=92 |first=Fred |last=Shapiro |publisher=The Tech |accessdate=2006-10-04 |archive-date=2008-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002132928/http://tech.mit.edu/archives/VOL_092/TECH_V092_S0210_P007.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬಂದೂಕು, ಟೇಕ್ವಾಂಡೊ, ಪಥ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದ ಆಟಗಳು, ಈಜುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುವಿಕೆ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಓಟ, ದೋಣಿಪಂದ್ಯ, ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪೋಲೋ- ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ MIT ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. MITಯು 128 [[ಅಕೆಡೆಮಿಕ್‌ ಆಲ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌]] ಕೂಟಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸದಸ್ಯತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ IIIಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Athletics" /> 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಝೆಸೈಯರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]] (Z-ಸೆಂಟರ್‌), MITಯ ದೈಹಿಕ-ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ವಿನೋದ-ವಿಹಾರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು 10 ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು {{convert|26|acre|m2}} ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸದರಿ {{convert|124000|sqft|m2|-2|sing=on}} ಸೌಕರ್ಯವು ಒಂದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌-ವರ್ಗದ ಈಜುಕೊಳ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ-ಮಟ್ಟದ ಸ್ಕ್ವಾಶ್ ಅಂಕಣಗಳು, ಮತ್ತು ಎರಡು-ಮಹಡಿಯ ಒಂದು ದೇಹಧಾರ್ಢ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Athletics" /> 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, MITಯು ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ತನ್ನ ನಲವತ್ತೊಂದು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎಂಟನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಿಮಜಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿನ ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಮಿಶ್ರತಂಡಗಳು; ಹಿಮದ ಬಯಲಿನ ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಕಸರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ (ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಂಡಗಳು; ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್‌ ಹಾಗೂ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಪುರುಷರ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=http://www.ncaa.org/wps/ncaa?ContentID=49137 |title=Division’s biggest program drops eight sports |publisher=NCAA |date=April 24, 2009 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hk67S5h9_73i2sXisHCyLbZY_rSgD97P246O3 |title= MIT the No. 1 jock school? You're kidding, right? |first=Rachel |last=Cohen |publisher=Associated Press |date=April 24, 2009}}{{dead link}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/sports/colleges/articles/2009/04/24/mit_forced_to_cut_8_varsity_sports/ |title=MIT forced to cut 8 varsity sports |date=April 24, 2009 |first=John |last=Powers |work=[[The Boston Globe]]}}</ref> == ಜನರು == === ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು === {| style="text-align:center;float:right;font-size:85%;margin-left:2em" align="center" class="wikitable" |+ <td>''MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆಗಳು'' <ref name="Enrollments" /><ref name="International Students">{{cite journal|date=2009, January|title=MIT facts 2009: International students and scholars|journal=MIT Bulletin|volume=144|issue=4|url=http://web.mit.edu/facts/international.html|access-date=2010-01-28|archive-date=2010-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100219135833/http://web.mit.edu/facts/international.html|url-status=dead}}</ref></td> ! ! ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ! ಪದವೀಧರ |- ! [[ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋಗಳು]] | 8.0% | 2.1% |- ! [[ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] | 23.4% | 9.4% |- ! [[ಸ್ಪೇನ್‌ ಮೂಲಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] | 12.4% | 3.3% |- ! [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು]] | 1.0% | 0.4% |- ! [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯ]] | 12.2% | 44.0% |} 4,232 ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು MITಯು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 2009–2010ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ ಶರತ್ಕಾಲದ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಗಾಗಿ MITಯು 6,152 ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ.<ref name="Enrollments" /> ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 45.3ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 31.1ರಷ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="Enrollments" /><ref name="Women Enrollments">{{cite book|last=MIT, Office of the Registrar.|title=Enrollment statistics: Women students, Fall term 2009–2010|date=2009, October 9|url=http://web.mit.edu/registrar/stats/gender/index.html}}</ref> 2008–2009ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊಸವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗಾಗಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 11.9%ನಷ್ಟಿತ್ತು; ಪ್ರವೇಶ ದೊರಕಿದ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪೈಕಿ 66%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪದವೀಧರ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗಾಗಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು (ಅಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳು) 21.3%ನಷ್ಟಿತ್ತು; 63%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="Admission">{{cite journal|date=2009, January|title=MIT facts: Admission to MIT|journal=MIT Bulletin|volume=144|issue=4|url=http://web.mit.edu/facts/admission.html}}</ref> ಹೊಸವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ತರಗತಿಯ ಪೈಕಿ 98%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ವರ್ಷವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಮರುವರ್ಷದಲ್ಲೂ ಮರುಕಳಿಸಿತು; 82%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ 4 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಪದವೀಧರರಾದರು, ಮತ್ತು 94%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ (92%ನಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 96%ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು) 6 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಪದವೀಧರರಾದರು.<ref name="CN">{{cite book|last=U.S. Department of Education, National Center for Education Statistics.|title=College Navigator: Massachusetts Institute of Technology, Retention and graduation rates|date=2009, September|url=http://nces.ed.gov/collegenavigator/?id=166683#retgrad}}</ref> ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಶುಲ್ಕಗಳ ಮೊತ್ತವು 36,390 $ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 10,860 $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾದರೆ; “ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳ” ಮೊತ್ತವು 2,850 $ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳು (ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ): 50,100 $ನಷ್ಟಿದ್ದವು. ಬಹುಪಾಲು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (62%) MIT ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕತೆ-ಆಧರಿತ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸರಾಸರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆ-ಆಧರಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನದ ಪ್ಯಾಕೇಜು: 33,950 $ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Tuition">{{cite journal|date=2009, January|title=MIT facts 2009: Tuition and financial aid|journal=MIT Bulletin|volume=144|issue=4|url=http://web.mit.edu/facts/tuition.html}}</ref> 1870ರಲ್ಲಿ [[ಎಲೆನ್‌ ಸ್ವಾಲೋ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌‌‌]]ರ ಪ್ರವೇಶವಾದ ನಂತರ MITಗೆ [[ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ]] ಹೆಣೆಪಟ್ಟಿಯೂ ಲಭಿಸಿದೆ. MITಯ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, [[ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url= http://www.chemheritage.org/classroom/chemach/environment/richards.html |author= Chemical Heritage Foundation |title= Ellen Swallow Richards |year= 2005 |work= Chemical Achievers, The Human Face of Chemical Sciences |accessdate= 2006-11-04 |archive-date= 2010-06-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100620045257/http://chemheritage.org/classroom/chemach/environment/richards.html |url-status= dead }}</ref> [[ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಮಿಕ್‌ ಹಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಮಹಿಳೆಯರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ಮೊದಲ ಪಾರ್ಶ್ವವು 1962ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀರಾ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು (ಶೇಕಡಾ 3ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ).<ref>{{Cite book |last = Simha |first = O. R. |title = MIT campus planning 1960-2000: An annotated chronology |date = 2003 |pages = 32-33 |url = https://books.google.com/books?id=ldq-ZgxszzMC&lpg=PA32&pg=PA32| isbn = 978-0-262-69294-6 |quote=In 1959, 158 women were enrolled at MIT.}}</ref><ref>{{Cite book |last = Stratton |first = J. A. |title = The president's report 1960 |date = 1960 |page = 49 |url = http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/presidents-reports/1960.pdf |quote = Registration: In 1959-60 ... [o]ne hundred and fifty-five women were enrolled, [2.5% of student body].... |access-date = 2010-01-28 |archive-date = 2016-03-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304121656/http://libraries.mit.edu/archives/mithistory/presidents-reports/1960.pdf |url-status = dead }}</ref><ref>{{Citation |last = Clark |first = Lauren |title = Women's leadership conference 2005: Alumnae panel reflects on changes for women. |journal = Alumni News |page = ¶ 6 |date = 2005, May |url = http://alum.mit.edu/news/AlumniNews/Archive/Women-27s_Leadership_Conference_2005.jsp |quote = When Drake arrived on campus 50 years ago [ca. 1954], she was one of only 16 women in a class of 1,000. }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1993 ಮತ್ತು 2009ರ ನಡುವೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಪಾತವು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 34ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 45ಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 20ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 31ಕ್ಕೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.<ref name="Enrollments" /><ref name="Women Enrollments" /><ref name="Vest retirement">{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2003/cmv.html |title=Charles Vest to step down from MIT presidency |date=December 5, 2003 |accessdate=2006-06-28 |publisher=MIT News Office}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www-swiss.ai.mit.edu/~hal/women-enrollment-comm/final-report-ch1.html |title= Chapter 1: Male/Female enrollment patterns in EECS at MIT and other schools |date= January 3, 1995 |accessdate= 2006-12-08 |author= EECS Women Undergraduate Enrollment Committee |work = Women Undergraduate Enrollment in Electrical Engineering and Computer Science at MIT}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಿಳೆಯರು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಿದುಳು & ಅರಿವಿನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Enrollments"/> 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾವುಗಳು MITಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕಡೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಗಣನೀಯವಾದ ಗಮನಹರಿಸಲು ಕಾರಣವಾದವು.<ref>{{cite news |last=Healy |first=Patrick |title=11 years, 11 suicides — Critics Say Spate of MIT Jumping Deaths Show a 'Contagion' |work=[[The Boston Globe]] |date=February 5, 2001 |pages=A1}}</ref><ref>{{cite news|title=Massachusetts Institute of Technology Looks for Ways to Deal with the Incidence of Student Suicides in Recent Years |publisher=National Public Radio |date=August 29, 2001 |last=Smith |first=Tovia}}</ref> [[ಫಿ ಗಾಮಾ ಡೆಲ್ಟಾ]] ಪುರುಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದಲ್ಲಿ<ref name="Krueger">{{cite news |url=http://chronicle.com/free/v45/i11/11a05701.htm |title=MIT's Inaction Blamed for Contributing to Death of a Freshman |work=[[The Chronicle of Higher Education]] |date=October 6, 1998 |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930184612/http://chronicle.com/free/v45/i11/11a05701.htm |url-status=dead }}</ref> ಓರ್ವ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕ್ರುಯೆಗರ್‌ ಎಂಬಾತನ ಮದ್ಯವ್ಯಸನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವು 1997ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವೆಂದು MITಯು ಆದೇಶಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Krueger" /><ref>{{cite news |title= Institute Will Pay Kruegers $6M for Role in Death |url= http://tech.mit.edu/V120/N42/42krueger.42n.html |accessdate= 2006-10-04 |date= September 15, 2000 |last= Levine |first= Dana |publisher= The Tech |archive-date= 2009-01-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090104152301/http://tech.mit.edu/V120/N42/42krueger.42n.html |url-status= dead }}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[ಎಲಿಝಬೆತ್‌ ಷಿನ್‌]] ಎಂಬ MIT ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಾವು , MITಯಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳೆಡೆಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು MITಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇನಾದರೂ ಹೊಂದಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿವಾದವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref name="Shin">{{cite web |url= http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00EED7113FF93BA15757C0A9649C8B63&sec=health&pagewanted=4 |work= [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |title= Who Was Responsible for Elizabeth Shin? |date= April 28, 2002 |accessdate= 2006-10-07 |archive-date= 2008-06-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080604003737/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00EED7113FF93BA15757C0A9649C8B63 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.psychiatrictimes.com/p021001a.html |title= Prevention on Campus |author= Elizabeth Fried Ellen, LICSW |publisher= Psychiatric Times |year= 2002 |accessdate= 2006-06-26 |archive-date= 2006-06-23 |archive-url= https://web.archive.org/web/20060623034335/http://www.psychiatrictimes.com/p021001a.html |url-status= dead }}</ref> 2001ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯತಂಡದ ಶಿಫಾರಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು;<ref>{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2001/mhtf-facts.html |publisher= MIT New Office |title= MIT Mental Health Task Force Fact Sheet |date=November 14, 2001 |accessdate= 2006-06-25}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/12/03/education/03suicide.html?pagewanted=print&position= |title=Worried Colleges Step Up Efforts Over Suicide |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=December 3, 2004 |accessdate=2009-01-06 |last=Arenson |first=Karen}}</ref> ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಂಶವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url= http://web.mit.edu/newsoffice/2001/mhtf-1128.html|publisher= MIT News Office |title= Clay endorses Mental Health Task Force Recommendations |date= November 28, 2001 |accessdate= 2006-06-25}}</ref> ಇವು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ''[[ಹೆತ್ತವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]]'' ರುವ (ಇನ್‌ ಲೋಕೋ ಪೇರೆಂಟಿಸ್) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಉದಾಸೀನತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಮಾಡಲು ಅವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Shin" /> === ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ === [[ಚಿತ್ರ:Ford-MIT Nobel Laureate Lecture Series 2000-09-18.jpg|thumb|right|200px|ಅಲ್ಪಾವಧಿ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಎಮೆರಿಟಿ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ (ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ) ಫ್ರಾಂಕೊ ಮೊಡಿಗ್ಲಿಯಾನಿ (ಈಗ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ), ಪಾಲ್‌ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ಸನ್‌ (ಇವರೂ ಸಹ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ), ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸೋಲೋ]] ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ MITಯು 1,009 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವರ ಪೈಕಿ 198 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Faculty and Staff" /> ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುವುದು, ಪದವೀಧರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಲಹೆ-ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು- ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 1964 ಮತ್ತು 2009ರ ನಡುವೆ, MITಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿಭಾಗದ ಒಟ್ಟು 17 ಸದಸ್ಯರು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು (ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 14 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಕಳೆದ ಕಾಲು ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿವೆ).<ref>{{cite book|last=Nobel Foundation|title=Nobel laureates and universities|date=2009|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/universities.html}}</ref> ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ [[MIT ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು]] ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 27 [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಗೆದ್ದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/nobel.html|title=Institutional Research: Nobel Prize|last=MIT, Office of the Provost|date=2009|accessdate=2009-10-21}}</ref> ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಪೈಕಿ, 80 [[ಗಗೆನ್‌ಹೇಮ್‌ ಫೆಲೋ]]ಗಳು, 6 [[ಫುಲ್‌ಬ್ರೈಟ್‌ ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರು, ಮತ್ತು 29 [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌ ಫೆಲೊ]]ಗಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Faculty and Staff" /> ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ MIT ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು, ತಮ್ಮ ಸೇವಾವಧಿಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಲ್ಪಾವಧಿ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ]]ರೆಂಬ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು 1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ MITಯ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತಾದರೂ,<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/fnl/women/women.html |title=A Study on the Status of Women Faculty in Science at MIT |publisher=MIT Faculty News Letter |year=1999}}</ref> ಸದರಿ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಧಾನಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು (ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯೆಯಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಮಾನ ಸ್ಕಂಧರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ).{{ref_label|g|g|none}} ಅಧ್ಯಯನವು ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳೊಳಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ವಹಿಸಿದ್ದರಾದರೂ‌, ಮತ್ತು ಐದು ಮಹಿಳಾ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು<ref name="Vest retirement" /> MITಯು ನೇಮಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಲಿಂಗ ಭೇದಭಾವ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿರುದ್ಧ ತೋರುವ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದ ಕುರಿತಾದ ಆರೋಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಲೇ ಇವೆ.<ref name="Male Domain">{{cite news|url=http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2007/12/06/tenure_at_mit_still_largely_a_male_domain/ |title=Tenure at MIT Still Largely a Male Domain |last=Wertheimer |first=Linda |work=[[The Boston Globe]] |date=December 6, 2007 |accessdate=2008-07-25}}</ref> [[ಸುಸಾನ್‌ ಹಾಕ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ಆಣ್ವಿಕ [[ನರಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯು 2004ರಲ್ಲಿ MITಯ 16ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ MITಯು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಡೇವಿಡ್‌ F. ನೋಬಲ್‌]] ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಚರಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಒಂದು ''[[ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾರಣ]]'' ವಾಗಿ (ಕಾಸ್‌ ಸೆಲೆಬ್ರೆ-cause célèbre) ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯಿಂದ ಬರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ MITಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ತಪ್ಪುಹುಡುಕುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ [[ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ನೀಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ತಲುಪಿತು.<ref name="Noble">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE7DF1130F933A2575AC0A960948260&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fOrganizations%2fM%2fMassachusetts%20Institute%20of%20Technology |title=Professor Sues M.I.T. Over Refusal of Tenure |work= [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=September 10, 1986 |accessdate=2006-10-03}}</ref> ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನಗೆ ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿದ ಗ್ರೆಚೆನ್‌ ಕಲೊಂಜಿ ಎಂಬ ವಸ್ತುಕಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯು, 1994ರಲ್ಲಿ MITಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿದಳು.<ref name="Male Domain" /><ref name="Kalonji">{{cite news|title=Ex-MIT professor who was denied tenure files sex bias suit |work=[[The Boston Globe]] |last=Vaznis |first=James |date=January 15, 1994}}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಕಮೀಷನ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್‌]] ಘಟಕವು ಲಿಂಗತಾರತಮ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಜನಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯು ಆತನಿಗೆ ಬದಲಿ ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅದು ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="Jennings">{{cite news|title=MCAD supports scholar's claim of bias by MIT; University Offered job, but no tenure |date=October 22, 1997 |work=[[The Boston Globe]] |last=Dowdy |first=Zachary}}</ref> 2006–2007ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಸಮುದಾಯದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಷೆರ್ಲಿ]] ಎಂಬ ಜೈವಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ MITಯು ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಆಡಳಿತವರ್ಗದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವಾದ, ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ [[ಉಪವಾಸ ಮುಷ್ಕರ]], ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ [[ಫ್ರಾಂಕ್ L. ಡೊಗ್ಲಸ್‌]]ರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Sherley">{{cite web|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2007/02/06/professor_accuses_mit_of_racism/|title=Professor accuses MIT of racism |work=[[The Boston Globe]] |accessdate=2007-12-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2007/06/04/mit_center_director_resigns_in_protest_of_tenure_decision/|title=MIT center director resigns in protest of tenure decision |work=[[The Boston Globe]] |accessdate=2007-12-19}}</ref> MIT ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ A. ಬ್ರೌನ್‌]] [[ಬಾಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ರೈಟನ್‌]] [[ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ [[ಅಲೈಸ್‌ ಗಾಸ್ಟ್‌]] [[ಲೀಹೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ J. ಬರ್ಗಿನ್ಯೂ]] [[ಬರ್ಕ್‌ಲೀಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]][[ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ [[ಮಾರ್ಸಿಯಾ ಮೆಕ್‌ನಟ್‌]] [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|author=The Associated Press|title=Monterey Aquarium's McNutt new USGS director|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/wire/sns-ap-us-usgs-director,0,5180201.story|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=October 23, 2009|accessdate=2009-10-25|archive-date=2010-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602085705/http://articles.latimes.com/keyword/usg-corp|url-status=dead}}</ref> === ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು === MITಯ 110,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ-ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. MITಯ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದು]], ನಲವತ್ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ [[ರೋಡ್ಸ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌]]ಗಳೆಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಐವತ್ತೈದಿ ಮಂದಿ [[ಮಾರ್ಷಲ್ ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರೆಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/ir/pop/awards/index.html |title=Awards and Honors |author=MIT Office of Institutional Research |accessdate=2006-11-05}}</ref> ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: [[ಫೆಡರಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬೆನ್‌ ಬೆರ್ನಾನ್‌ಕೆ]], [[MA-1]] ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಜಾನ್‌ ಓಲ್ವರ್‌]], [[CA-13]] ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಪೀಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮಂಡಲಿ]]ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ H. ಸಮ್ಮರ್ಸ್‌]], [[ಅರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಮಂಡಲಿ]]ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ರೋಮರ್‌]], [[ಶ್ವೇತಭವನದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆಯವ್ಯಯ ಕಚೇರಿಯ]] ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಡಿ ಸೌಜಾ ಬ್ರಿಗ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಲಹೆಗಾರರ ಮಂಡಲಿ]]ಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಎರಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್‌]]. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ MIT ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ಡೇವಿಡ್‌ ಮಿಲಿಬ್ಯಾಂಡ್‌]], ಹಿಂದಿನ [[U.N. ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌]], ಹಿಂದಿನ [[ಇರಾಕಿನ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಅಹ್ಮದ್‌ ಚಲಾಬಿ]], ಮತ್ತು [[ಇಸ್ರೇಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ನೇತನ್ಯಾಹು]].MIT ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅನೇಕ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ: [[ಇಂಟೆಲ್‌]], [[ಮೆಕ್‌ಡೊನ್ನೆಲ್‌]] [[ಡೋಗ್ಲಸ್‌]], [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌]], [[3ಕಾಮ್‌]], [[ಕ್ವಾಲ್‌ಕಾಮ್‌]], [[ಬೋಸ್‌]], [[ರೇಥಿಯಾನ್‌]], [[ಕೋಚ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌]], [[ರಾಕ್‌ವೆಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]], [[ಜೀನ್‌ಟೆಕ್‌]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ ಸೂಪ್‌]]. ವಾರ್ಷಿಕ [[ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮದ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯು 85ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 2,500 ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ, 600 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು [[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ]]ದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು 10 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="MIT 100K">{{cite web |title=MIT 100K: About |url=http://www.mit100k.org/about.php |publisher=MIT |accessdate=2008-06-09 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513195548/http://www.mit100k.org/about.php |url-status=dead }}</ref> A 2009ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, MIT ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಆದಾಯಗಳು ಅವನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಹದಿನೇಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="Kauffman" /> MITಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:[[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಟಫ್ಟ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ರೋಚೆಸ್ಟರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ರೆನ್‌ಸ್ಸೀಲೇರ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]], [[ಟೆಕ್ನೊಲೊಜಿಕೊ ಡಿ ಮಾಂಟೆರ್ರೆ]], [[ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಟೆಕ್‌]].[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಾನವ ಚಾಲಿತ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಯಾನಗಳ]] ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು [[MITಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು]] (ಅವರ ಪೈಕಿ [[ಅಪೊಲೊ 11]] [[ಚಂದ್ರ-ಸಂಪುಟ]]ದ ವಿಮಾನಚಾಲಕ [[ಬಝ್‌ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್‌]] ಸೇರಿದ್ದಾನೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಅಕೆಡೆಮೀಸ್‌]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.mitadmissions.org/topics/pulse/notable_alumni/ |title=Notable Alumni |accessdate=2006-11-04 |archive-date=2006-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061127113157/http://www.mitadmissions.org/topics/pulse/notable_alumni/ |url-status=dead }}</ref> ವಿಜ್ಞಾನೇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: [[ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಡೋಲಿಟ್ಲ್‌]] ಲೇಖಕ [[ಹ್ಯೂಜ್‌ ಲೋಫ್ಟಿಂಗ್]]‌,[515] [[ಬಾಸ್ಟನ್‌]] ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದಕ [[ಟಾಮ್‌ ಸ್ಕೊಲ್ಝ್‌]], ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಅಂಕಣಕಾರ [[ಪಾಲ್‌ ಕ್ರಗ್‌ಮನ್‌]], ''[[ದಿ ಬೆಲ್‌ ಕರ್ವ್‌]]'' ಲೇಖಕ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮರ್ರೆ]], [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡ]]ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ಕ್ಯಾಸ್‌ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್]]‌, ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿಟ್ಜ್‌ಕರ್‌ ಬಹುಮಾನ]]-ಗೆದ್ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[I.M. ಪೀ]] ಮತ್ತು [[ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬನ್‌ಶಾಫ್ಟ್]]‌‌. <gallery class="center"> File:Buzz Aldrin (S69-31743).jpg|ಅಪೊಲೊ 11 ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬಝ್‌ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್‌, ScD '63 (ಸರಣಿ XVI) File:Kofi Annan.jpg|Former UNನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌, SM '72 (ಸರಣಿ XV) File:Ben Bernanke official portrait.jpg|ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬೆನ್‌ ಬೆರ್ನಾನ್‌ಕೆ, PhD '79 (ಸರಣಿ XIV) File:Benjamin Netanyahu.jpg|ಇಸ್ರೇಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ನೇತನ್ಯಾಹು, SB '76 (ಸರಣಿ IV), SM '78 (ಸರಣಿ XV) </gallery> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> </div> :a. {{note_label|a|a|none}} "ನಾವು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಕುರಿತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆವು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಿದೆವು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕಡುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಯಸಿದೆವು; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ; ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾವುಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಮಾನವನ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲಕಿದೆ; ಇದು 'ಕೆಂಪು ರಕ್ತ'ವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ 'ಕೆಂಪು ರಕ್ತವು' ಏನೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೂದುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ನೆನಪಿರುವಂತೆ, ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ನೀಲಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದದ್ದು ಎಂದು ತೋರುವ, ನಿರಾಡಂಬರತೆ ಮತ್ತು ದೃಢನಿರ್ಧಾರ ಹಾಗೂ ಸೌಜನ್ಯದ ಶಾಂತಗುಣಗಳನ್ನು ಇದು (ಬೂದುಬಣ್ಣ) ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿತು; ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳಾಗಿರುವಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಬಂದಿರುವೆ.... 'ಕಡುಗೆಂಪು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಬೂದುಬಣ್ಣ'ವನ್ನು ನಾವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆವು." (ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್‌ T. ವೈಟ್‌, ಶಾಲೆಯ ಬಣ್ಣದ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, 1879ರ ತರಗತಿ) <ref>{{cite web | title = Symbols: Colors |publisher= MIT Graphic Identity | url = http://web.mit.edu/graphicidentity/symbols/colors.html | accessdate = 2008-06-18}}</ref> ::b. {{note_label|b|b|none}} ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ-ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಭೂಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. :::c. {{note_label|c|c|none}} ಮೆಕ್ಲೌರಿನ್‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ: "ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೋಧನಾ ವರ್ಗದ ಗಾತ್ರವು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಬಲಗೊಂಡ ನಂತರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನಾ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಬದ್ಧತೆಯು ಆದ್ಯತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news |title=Tech Alumni Holds Reunion. Record attendance, novel features. Cooperative plan with Harvard announced by Pres. Maclaurin. |publisher=Boston Daily Globe |date=January 11, 1914 |page=117}}</ref> ::::D {{note_label|d|d|none}} ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಕೃಷಿ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ 1863ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. :::::E {{note_label|e|e|none}} ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌-MIT ಡಿವಿಷನ್ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (HST) ವಿಭಾಗವು ಜಂಟಿ MD, MD-PhD, ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಪದವಿಗಳನ್ನು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ]]ಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://hst.mit.edu/servlet/ControllerServlet?handler=PublicHandler&action=browse&pageid=231 |title=Harvard-MIT HST Academics Overview |accessdate=2007-08-05 |archive-date=2003-01-05 |archive-url=https://archive.is/20030105013857/http://hst.mit.edu/servlet/ControllerServlet?handler=PublicHandler&action=browse&pageid=231 |url-status=dead }}</ref> ::::::f. {{note_label|f|f|none}} ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮ XVIII ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯು (MITಯ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮದ ಕೈಪಿಡಿ) [[ಅರೇಬಿಕ್‌ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಹೊರಗಿನ ಬಳಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, [[ರೋಮನ್‌]] ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್‌ ಅಂಕಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://web.mit.edu/catalogue/degre.intro.shtml |title=MIT Course Catalogue: Degree Programs |publisher=MIT |accessdate=2008-07-16 |archive-date=2008-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080716115423/http://web.mit.edu/catalogue/degre.intro.shtml |url-status=dead }}</ref> :::::::g. {{note_label|g|g|none}} 1995ರಲ್ಲಿ, ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾಕೆಯು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಹಲವಾರು ಮಹಿಳಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ MITಯ ಮೇಲೆ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದಳು. ಓರ್ವ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಅವಳ ಸ್ವಂತ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ. MITಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ "ವಿರಳವಾದ ಆದರೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ" ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿದ್ದವಾದರೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ ಭೇದಭಾವಗಳ ಯಾವುದೇ ನಿದರ್ಶನವೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ 1999ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಅಧ್ಯಯನದ ಮೊಹರು ಮಾಡಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಾನ-ಸ್ಕಂದ ಅವಲೋಕನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮಹಿಳಾ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕಾಗಿರುವ 11 ಸಮಿತಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟು ವೇತನದ ಹೆಚ್ಚಳದಂಥ "ಉದ್ದೇಶಿತ ಕ್ರಮಗಳು" ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web |url=http://www.uaf.edu/northern/mitstudy/ |first=Judith |last=Kleinfeld |title=MIT Tarnishes Its Reputation with Gender Junk Science |accessdate=2007-04-10 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208134206/http://www.uaf.edu/northern/mitstudy/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nationalreview.com/nr_comment/nr_comment041001b.shtml |title=Feminist Mythology |first=Kathryn Jean |last=Lopez |date=April 10, 2001 |publisher=National Review |accessdate=2007-04-10 |archive-date=2008-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224230817/http://www.nationalreview.com/nr_comment/nr_comment041001b.shtml |url-status=dead }}</ref> ::::::::h. {{note_label|h|h|none}} MITಯ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಖ್ಯೆ 7 ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನ ಜಾನ್ಸಟನ್‌ ಗೇಟ್‌, ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|1.72|mi|km|2}} [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. :::::::::i. {{note_label|i|i|none}} [[ವಾನ್ನೆವಾರ್ ಬುಷ್‌]] ಎಂಬಾತ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಚೇರಿ]]ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ D. ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ, [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ರೈನ್‌ ಕಿಲಿಯನ್‌]] ಎಂಬಾತ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಡ್ವೈಟ್‌ D. ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್‌]]ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು [[ಜೆರೋಮ್‌ ವೈಸ್ನರ್‌]] ಎಂಬಾತ [[ಜಾನ್‌ F. ಕೆನಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಡನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌‌‌]]ರವರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{cite news|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2001/ostpside-0502.html |title=Nearly half of all US Presidential science advisers have had ties to the Institute |publisher=MIT News Office |date=May 2, 2001 |accessdate=2007-03-18}}</ref> ::::::::::j. {{note_label|j|j|none}} ಕಿಲಿಯನ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅಮೃತಶಿಲೆ-ಹೊದಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲಂಕರಣಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ರೋಮನ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅವರುಗಳೆಂದರೆ: [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]], [[ನ್ಯೂಟನ್‌]], [[ಪಾಶ್ಚರ್‌]], [[ಲ್ಯಾವೋಸಿಯರ್‌]], [[ಫ್ಯಾರಡೆ]], [[ಆರ್ಕಿಮಿಡೀಸ್‌]], [[ಡಾ ವಿಂಸಿ]], [[ಡಾರ್ವಿನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್‌]]; ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಸರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಸರುಗಳ ಗುಚ್ಛವೊಂದರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲ್ಯಾವೋಸಿಯರ್‌ನ್ನು [[ಬಾಯ್ಲ್‌]], [[ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್‌]], [[ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ]], [[ಡಾಲ್ಟನ್‌]], [[ಗೇ ಲ್ಯೂಸಾಕ್‌]], [[ಬೆರ್ಝೆಲಿಯಸ್‌]], [[ವೋಯೆಹ್ಲರ್‌]], [[ಲೀಬಿಗ್‌]], [[ಬನ್ಸೆನ್‌]], [[ಮೆಂಡೆಲಿಜೆಫ್‌]] [ಹೀಗೆ ಬರೆದಿರುವ], [[ಪರ್ಕಿನ್‌]], ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಂಟ್‌ ಹಾಫ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/index.html |title=Names of MIT Buildings |publisher=MIT Archives |accessdate=2007-04-10 |archive-date=2010-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519104929/http://libraries.mit.edu/archives/exhibits/names/index.html |url-status=dead }}</ref> == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: MITಯ [http://libraries.mit.edu/archives/ ಸಂಸ್ಥಾ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ] ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [http://libraries.mit.edu/archives/bibliographies/mithistory-sources/index.html ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601065919/http://libraries.mit.edu/archives/bibliographies/mithistory-sources/index.html |date=2008-06-01 }}, ಮತ್ತು [[MITಯಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳು]]. '' {{Refbegin|2}} * {{cite book | first=Stuart W.| last=Leslie| title=The Cold War and American Science: The Military-Industrial-Academic Complex at MIT and Stanford | year=1994| publisher=Columbia University Press | isbn=0-231-07959-1}} * {{cite book | first=William J.| last=Mitchell| title=Imagining MIT: Designing a Campus for the Twenty-First Century | year=2007 | publisher=The MIT Press | isbn=978-0-262-13479-8}} * {{cite book | first=Benson R. | last=Snyder| title=The Hidden Curriculum | year=1973 | publisher=[[The MIT Press]] | isbn=978-0-262-69043-0}} * {{cite book | first=T. F. | last=Peterson| title=Nightwork: A History of Hacks and Pranks at MIT | year=2003 | publisher=[[The MIT Press]] | isbn=978-0-262-66137-9}} * {{cite book | first=Julius Adams|last=Stratton| authorlink=Julius Adams Stratton|coauthors=Loretta H. Mannix|title=Mind and Hand: The Birth of MIT | year=2005| publisher=[[The MIT Press]] | isbn=978-0-262-19524-9}} * {{cite book | first=Samuel C.|last=Prescott| authorlink=Samuel Cate Prescott|title=When M.I.T. Was "Boston Tech", 1861–1916 | year=1954| publisher=Technology Press | isbn=978-0-262-66139-3}} * {{cite book | first=Mark | last=Jarzombek| authorlink=Mark Jarzombek|title=Designing MIT: Bosworth's New Tech | year=2003 | publisher=Northeastern University Press | isbn=1-55553-619-0}} * {{cite book | first=O. Robert| last=Simha| title=MIT Campus Planning,: An Annotated Chronology| year=2003 | publisher=[[The MIT Press]] | isbn=978-0-262-69294-6}} {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Massachusetts Institute of Technology}} * [http://web.mit.edu/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{coord|42.35982|-71.09211|region:US_type:edu|display=title}} {{DEFAULTSORT:Massachusetts Institute Of Technology}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಟೆಕ್ನಲಾಜಿಕಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌-ಗ್ರಾಂಟ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಕಾಲೇಜಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:1861ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಮಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] [[ವರ್ಗ:ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಜಿನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಕಾಲೇಜಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] jhla1tvh6tlvzprp7nnyumdnmtylob8 ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ 0 22467 1373705 1357796 2026-05-18T20:37:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373705 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:IBM Thinkpad R51.jpg|thumb|300px|IBM ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ R51 ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್]] '''ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್''' ಎಂಬುದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದು [[ಸಂಚಾರಿ ಬಳಕೆ]]ಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹಗುರ ಇದ್ದು ಬಳಸುವವರು ತಮ್ಮ [[ಮಡಿಲ]] ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="webopedia">{{Cite web |url=http://www.webopedia.com/TERM/l/laptop_computer.html |title=ವಾಟ್ ಇಸ್ ಎ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ |access-date=2010-02-04 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101203235/http://www.webopedia.com/TERM/L/laptop_computer.html |url-status=dead }}</ref> [[ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ನೊಳಗಡೆ ಏನೇನು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿವೆಯೋ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಖ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ನಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರದರ್ಶಕ]], [[ಕೀಲಿ ಮಣೆ]], ಗುರಿ ಸಾಧಕ, (ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್]], ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಪಾಯ್ನ್‌ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಿಕ್]]), ಧ್ವನಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು,ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಾಗು ಹಗೂರವಾದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಪುನರಾವೇಶಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿ]] (ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರೆ) ಅದನ್ನು [[AC ಅಡಾಪ್ಟರ್]] ನಿಂದ ಆವೇಶಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ರಿಂದ ಮೂರು ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವಂತೆ ಆವೇಶಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ [[ನೋಟ್‌ಬುಕ್]] ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ದಪ್ಪ {{convert|0.7|-|1.5|in}} ರಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಳತೆ 10x8 ಇಂಚುಗಳಿಂದ (27x22cm, 13" ಪ್ರದರ್ಶಕ) 15x11 ಇಂಚುಗಳವರೆಗೂ (39x28cm, 17" ಪ್ರದರ್ಶಕ) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಳತೆಯಲ್ಲೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು {{convert|3|to|12|lb}} ತೂಕವುಳ್ಳದಾದರೆ;ಹಳೆಯವು ಭಾರವೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಪರದೆ ಮತ್ತು ಕೀಲಿಮಣೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಮಗುಚುವಿಕೆ ಆಕಾರದ ಅಂಶ]]ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು]] ಕೀಲಿಮಣೆಯ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳ ನಡುವೆ ತಿರುಪುಕೀಲನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಹೇಗೆಂದರೆ ಪ್ರದರ್ಶಕವನ್ನು ಮಗುಚಿದಾಗ ಅದು ಕೀಲಿಮಣೆಯ ನೆಲೆ ಮೇಲೆ ಮಗುಚಿ ಊರಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಾಗೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು "ಪರಿಣಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ" ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಮಿಲಿಟರಿ, ಆಂತರಿಕ ವರಮಾನ ಸೇವೆ, ಕರಣಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬಳಸುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ" ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು "ಸಣ್ಣ ಗೂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಷ್ಟು" ಮಾತ್ರ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಬಳಕೆ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. USನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರೆದರೆ 2009{{Citation needed|date=November 2009}}ರ ತರುವಾಯ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಮುಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ{{Who|date=November 2009}} ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of laptops}} [[ಚಿತ್ರ:Epson-hx-20.jpg|thumb|right|300px|ಎಪ್ಸಾನ್ HX-20]]1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಕ್ಯವಾದ ಹಾಗೆಯೇ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ, ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡಬಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಆಲೋಚನೆ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. "ಖಾಸಗಿಯಾದ, ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುಶಲ ನಿರ್ವಾಹಕ" ವನ್ನು 1968<ref>{{cite paper | author = John W. Maxwell | title = Tracing the Dynabook: A Study of Technocultural Transformations | year = 2006 | url = http://thinkubator.ccsp.sfu.ca/Dynabook/Maxwell-DynabookFinal.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-10-17 | archive-date = 2007-01-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070124101144/http://thinkubator.ccsp.sfu.ca/Dynabook/Maxwell-DynabookFinal.pdf | url-status = dead }}</ref> ರಲ್ಲಿ [[ಜೆರಾಕ್ಸ್ PARC]]ನಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಲಾನ್ ಕೇಯ್]] ಊಹಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಆತ ಅದನ್ನು 1972ರಲ್ಲಿ "[[ಡೈನಾಬುಕ್]]"<ref>{{cite paper | author = Alan C. Kay | title = A Personal Computer for Children of All Ages | year = 1972 | url = http://www.mprove.de/diplom/gui/Kay72a.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-10-17}}</ref> ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದ. 1973ರಲ್ಲಿ IBM SCAMP ಯೋಜನೆ (ಸ್ಪೆಷಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ APL ಮೆಶೀನ್ ಪೋರ್ಟಬಲ್),ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೂಲರೂಪವು PALM ((Put All Logic In Microcode) ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[IBM 5100]] ಎನ್ನುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಯೋಗದ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1975ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು SCAMP ಮೂಲರೂಪದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/ibm5100.html|title=IBM 5100 computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=2009-07-06}}</ref> 8-ಬಿಟ್ CPU ಯಂತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದಾಗ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. [[ಓಸ್ಬೋರ್ನ್ 1]], 1981ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಗ್ Z80ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ತೂಕ {{convert|23.5|lb|kg|abbr=off}}. ಇದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ 5" [[CRT]] ಪರದೆ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬಗೆಯ 5¼" ಏಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಫ್ಲಾಪೀ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ಇವೆ. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಗಾತ್ರದ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಎಪ್ಸಾನ್ HX-20]] ಅನ್ನು ಘೋಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref> {{cite web | url=http://files.support.epson.com/pdf/hx20__/hx20__sl.pdf |format=PDF| title=Epson SX-20 Promotional Brochure |accessdate=2008-11-02 |publisher=Epson America, Inc. |year=1987 }} </ref> ಎಪ್ಸಾನ್‌ಗೆ [[LCD]] ಪರದೆ, ಪುನರಾವೇಶಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು {{convert|1.6|kg|lb|abbr=on}} ಚಾಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಿಂಟರ್ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಟ್ಯಾಂಡಿ/ರೇಡಿಯೋಶ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು [[HP]] ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/trs100.html|title=Tandy/Radio Shack model 100 portable computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=2009-07-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/hp85.html|title=Hewlett-Packard model 85|publisher=oldcomputers.net|accessdate=2009-07-06}}</ref> [[ಮಗುಚುವಿಕೆ ಆಕಾರದ ಅಂಶ]]ವುಳ್ಳ ಮೊದಲ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ 1982ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. {{nowrap|8150 US$}} [[GRiD ಕಾಂಪಾಸ್ 1100]] ಅನ್ನು [[ನಾಸಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. [[ಗೆವಿಲಾನ್ SC]] ಎನ್ನುವ ಮೊದಲ ನೋ‌ಟ್‌ಬುಕ್, 1983ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://oldcomputers.net/gavilan.html|title=Gavilian SC computer|publisher=oldcomputers.net|accessdate=2009-07-07}}</ref> 1983ರ ತರುವಾಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾದವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ {0ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್{/0} ([[ಗೆವಿಲಾನ್ SC]], 1983), [[ಪಾಂಯ್ನ್‌ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಿಕ್]] (IBM [[ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] 700, 1992) ಮತ್ತು ಕೈ ಬರಹ ಗುರುತಿಸುವ (ಲಿನಸ್ ವ್ರೈಟ್- ಟಾಪ್,<ref>{{cite web |url=http://oldcomputers.net/linus.html |title=Linus Write-Top |accessdate=2008-10-18 |work= |publisher= |date= }}</ref> 1987). ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೆಲವು CPUಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ (ಇಂಟೆಲ್ [[i386SL]], 1990), ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುವ (ಇಂಟೆಲ್ [[ಸ್ಪೀಡ್‌ಸ್ಟೆಪ್]] ಮತ್ತು AMD [[ಪವರ್‌ನೌ!]]) ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಕವು 1988ರಲ್ಲಿ VGA ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತು (ಕಾಂಪಾಖ್ SLT/286) ಮತ್ತು 256-ಬಣ್ಣಗಳ ಪರದೆಯು 1993ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ([[ಪವರ್‌ಬುಕ್ 165c]]), ಬಹು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ದಶ ಲಕ್ಷ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ([[CD-ROM]] ಇದರ ಹಿಂದೆಯೇ CD-R ಮತ್ತು CD-RW ಅಂತಿಮವಾಗಿ DVD-ROM ಮತ್ತು ಬರೆಯಬಲ್ಲ ವಿವಿಧ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ತರುವಾಯ ಅತೀ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ, ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು "ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್" ಅಥವಾ "ನೋಟ್‌ಬುಕ್" ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು.<ref name="types_pcmag">{{cite web |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2311016,00.asp |title=Types of Laptops: How Do You Compute |accessdate=2008-11-07 |work=PC Magazine |publisher=Ziff Davis Publishing Holdings Inc. |date=2006-09-18 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121230116/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2311016,00.asp |url-status=dead }}</ref><ref name="types_cnet"> {{cite web |url=http://reviews.cnet.com/4520-7602_7-1016082-2.html |title=Laptop Buying Guide |accessdate=2008-11-07 |publisher=CBS Interactive Inc. }}</ref> <table border="0" style="width:100%"><td> <tr style="vertical-align:top"><td style="width:50%"> ''ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಪರದೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದ:'' * [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಬದಲಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ]]-ನಿರ್ವಾಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, 15" ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ದ ಪರದೆ; * '''ಮಾನದಂಡದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್''' – ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸಮದೂಗಿಸುತ್ತದೆ,13-15" ಪರದೆ: * [[ಉಪ ನೋಟ್‌ಬುಕ್]]-ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಲಕರಣೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಕಡಿಮೆ ವಿಶೇಷಣಗಳಿವೆ, 12" ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಸಣ್ಣದಾದ ಪರದೆ. </td><td> ''ಗುಣ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ:'' * [[ಆಯವ್ಯಯ]]-ಕಡಿಮೆ ದರದ, ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಾಹಣೆಯ-ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್; * [[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC]] -ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಇದೆ, ಕೀಲಿಮಣೆ ಸಹಿತ ಅಥವಾ ಹೊರತಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. * [[ನೆಟ್‌ಬುಕ್]]-ಆಯವ್ಯದ ಸಬ್‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಬಳಕೆಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 9" ಅಥವಾ 10"ಗಳ ಪರದೆ ಇರುತ್ತದೆ. * [[ಆಟದ ಮೀಸಲಿನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್]]-ಶಕ್ತಿಯುತ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್(ವರ್ಣ ಚಿತ್ರ) ಕಾರ್ಡ್]] ಇರುವ ದೊಡ್ದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್, ರೇಖಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟಗಳನ್ನು]] ಆಡಲಿಕ್ಕೆ. </td></tr></td></table> * [[ದೃಢವಾದ]]- ಕಠಿಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ (ಬಲಿಷ್ಠ ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರತರವಾದ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ) ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಬದಲಾವಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Dell XPS M140.jpg|thumb|130px|ಡೆಲ್ XPS M140 ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್.]] {{Main|Desktop replacement computer}} ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‍ಗೆ ಬದಲೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್,[[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌]]ನ ಅನೇಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಬದಲೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾನದಂಡದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವುಳ್ಳದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಆವಯವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 15" ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ದ ಪ್ರದರ್ಶಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="types_cnet"/> ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯುವಂತೆ ಒಯ್ಯುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬರೀ ಅದರ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದಷ್ಟೇ.<ref name="types_cnet"/> ಈ ವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಕೆಲವು ಆವಯವಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಬೆಲೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಇಂಥ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾರಿ '''ಡೆಸ್ಕ್‌ನೋಟ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು, [[ಪೋರ್ಟ್‌ಮಾಂಟೀಯೋ]] "ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್" ಮತ್ತು "ನೋಟ್‌ಬುಕ್"ನ ಬೆರೆಕೆ ಪದ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಬದಲೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೂ ಬಳಸುವುದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.news.com/2100-1040-979763.html |title=Desktop notebooks stake their claim |accessdate=2008-11-07 |publisher=CBS Interactive Inc. |date=2003-01-08 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2000ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ ಕಾರಣ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಗುರುತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://tech.yahoo.com/blogs/null/115669/desktops-are-dying-slain-by-laptops/ |title=Desktop are Dying Slain by Laptops |access-date=2021-07-20 |archive-date=2009-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124174439/http://tech.yahoo.com/blogs/null/115669/desktops-are-dying-slain-by-laptops |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ U.S.,ನಲ್ಲಿ PC ಶಿಪಮೆಂಟ್ ಶೇಖಡ 10ರಷ್ಟು ನಾಲ್ಕನೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿತು. PC ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಶುರುವಾದಾಗಿನಿಂದ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ PC ಶಿಪಮೆಂಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ 1.8 ಶೇಖಡ ಅದೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/157919/pc_sales_slow_in_asia_pacific.html/|title=PC sales Slow in Asia Pacific|access-date=2010-02-04|archive-date=2009-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428031804/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/157919/pc_sales_slow_in_asia_pacific.html|url-status=dead}}</ref> "'''ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು''' " ಮತ್ತು "'''ಗೇಮಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು''' " ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವೆಂದು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="types_pcmag"/> === ಉಪನೋಟ್‌ಬುಕ್ === [[File:sonyvaiosub1.jpg|left|thumb|200px|ಸೋನಿ VAIO C1 ಸಬ್‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್. ]] {{Main|Subnotebook}} ''ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟಬಲ್'' ಎಂದು ಕೆಲವು ಮಾರಾಟಗಾರರು ಕರೆಯುವ ಉಪನೋ‌ಟ್‌ಬುಕ್‌ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಆಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿದೆ (ಚಿಕ್ಕ ಅಳತೆಯ, ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಜೀವಾಳವನ್ನ) ಪಡೆದಿರುವ ಇದು ಮಾನದಂಡದ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.wisegeek.com/what-is-a-subnotebook.htm ವಾಟ್ ಇಸ್ ಎ ಸಬ್‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್?]</ref> ಮಾನದಂಡದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಉಪ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವು ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದವು, ಅದರ ತೂಕ 0.8 ರಿಂದ 2 kg (2 ರಿಂದ 5 ಪೌಂಡ್ಸ್);<ref name="types_pcmag" /> ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ 10 ಗಂಟೆಗೂ<ref> {{cite web |url=http://www.lenovo.com/news/us/en/2008/09/x200s_x200tablet.html |title=Breaking the Mold: New Lenovo ThinkPad laptop and Tablet PCs Defy Ultraportable Computing |accessdate=2008-11-07 |publisher=Lenovo |date=2008-09-23 }} </ref> ಮೀರಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅಳತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟಬಲ್‌ಗಳು 13"ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಪರದೆಗಳಿರಬೇಕು (6.4"ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ), ಕಡಿಮೆ [[ಪೋರ್ಟ್ಸ್]] ಗಳಿರಬೇಕು, ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪವರ್ ದಕ್ಷತೆಯುಳ್ಳ ದುಬಾರಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ಉಪ‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಆಪ್ಟಿಕಲ್/ತೆಗೆಯಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ;ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವು [[ಡಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಆಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಿತ ವಿಶೇಷ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಗಳಾದ [[ವಿಂಡೋಸ್ CE]], [[ಪಾಮ್ OS]] ಅಥವಾ [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ OS]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲು ಇರುವ [[ವಿಂಡೋಸ್]], [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X]]ನಂಥ ಅನ್ವಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೇ "ಸಬ್‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. === ನೆಟ್‌ಬುಕ್ === [[ಚಿತ್ರ:ASUS Eee White Alt.jpg|thumb|ಆಸಸ್ Eee PC ನೆಟ್‌ಬುಕ್.]] {{Main|Netbook}} '''[[ನೆಟ್‌ಬುಕ್]]''' ಗಳು ಹಗೂರವಾದ, ಸುಲಭ ಬೆಲೆಯ, ಉತ್ತಮ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈರ್ ರಹಿತ ಸಂವಹನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್]] ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="upenn">[http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=2107 ದಿ ನೆಟ್ ಇಂಪ್ಯಾಟ್ ಆಫ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್? ][http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=2107 ಅದು ಯಾರು ಯಾತಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ]</ref><ref name="intelblog">{{cite web |last=Bergevin |first=Paul |title=Thoughts on Netbooks |publisher=Intel.com |date=2008-03-03 |url=http://blogs.intel.com/technology/2008/03/thoughts_on_netbooks.php}}</ref> ಆದುದ್ದರಿಂದಲ್ಲೇ ''ನೆಟ್‌ಬುಕ್'' (ಈ ಉಪಕರಣ ವೆಬ್ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ)<ref name="pricegrabber">{{cite book |title=Netbook Trends and Solid-State Technology Forecast |publisher=pricegrabber.com |page=7 |format=PDF |url=https://mr.pricegrabber.com/Netbook_Trends_and_SolidState_Technology_January_2009_CBR.pdf |accessdate=2009-01-28}}</ref> ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ''[[ನೋಟ್‌ಬುಕ್]]'' ಗಾತ್ರದ ಸಂಬಂದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.webopedia.com/TERM/l/laptop_computer.html |title=ವಾಟ್ ಇಸ್ ಎ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್? |access-date=2010-02-04 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101203235/http://www.webopedia.com/TERM/L/laptop_computer.html |url-status=dead }}</ref> ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಇ-ಮೇಲಿಂಗ್]]ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ [[ವೆಬ್ ಅಡಿಪಾಯದ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು]] "<ref name="pricegrabber"/> ದೂರದಿಂದ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ [[ಕ್ಲೈಂಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ಗಿಂತ ಸರ್ವರ್ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವ [[ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="fortune 2">{{cite web |last=Copeland |first=Michael |title=Disruptor: The 'netbook' revolution |publisher=CNNMoney/Fortune |date=2008-10-16 |url=http://money.cnn.com/2008/10/13/technology/copeland_asus.fortune/index.htm |accessdate=2009-12-29 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128212235/https://money.cnn.com/2008/10/13/technology/copeland_asus.fortune/index.htm |url-status=dead }}</ref> 5 ಇಂಚು<ref>{{Cite web |url=http://www.elitezoom.com/umid-netbook-only-48-display.html |title=UMID ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಮಾತ್ರ 4.8″ |access-date=2010-02-04 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705011241/http://www.elitezoom.com/umid-netbook-only-48-display.html |url-status=dead }}</ref> ಗಳಿಂದ 12ರವರೆಗೂ<ref>[http://apcmag.com/scoop_we_review_the_inspiron_mini_12__dells_supersized_yet_superslim_12_inch_netbook.htm ವರ್ಳ್ಡ್ ಫ‌ರ್ಸ್ಟ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಇನ್ಸ್‌ಪಿರಾನ್ ಮಿನಿ 12: ಡೆಲ್ ಅವರ ಸೂಪರ್-ಸ್ಲಿಮ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್!]</ref> ಈ ಉಪಕರಣಗಳ ಅಳತೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಅನೇಕವು 7 ರಿಂದ 11 ಇಂಚುಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೂಕ {{nowrap|0.9 - 1.4 kg}} (2-3 ಪೌಂಡ್ಸ್ ಗಳಿರುತ್ತವೆ).<ref name="pricegrabber" /> ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಂಡೋಸ್ XP]]ನಂಥ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ,ಅನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಅಂದರೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲವಾದುದ್ದರಿಂದ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳೂ ಇವೆ. ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಬಹು ತೆಳ್ಳಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಶೇಖರಣೆಗೆ [[ಸಾಲಿಡ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಡ್ರೈವ್]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತಿತ್ತು ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಮತ್ತು [[ಸಬ್‌ನೋಟ್‌ಬುಕ್]] ಗಳಂತೆಯೇ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೂ ಅವುಗಳ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂಥೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯ ಸಲಕರಣೆಗಳಾದ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಪಾಸಿಟಿಯ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್, ವೇಗವಿಲ್ಲದ [[CPU]], ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯದ RAM ಕ್ಯಪಾಸಿಟಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=Cheap PCs Weigh on Microsoft |work=Business Technologies |publisher=[[The Wall Street Journal]] |date=2008-12-08 |url=http://blogs.wsj.com/biztech/2008/12/08/cheap-pcs-weigh-on-microsoft/ |access-date=2010-02-04 |archive-date=2009-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422132517/http://blogs.wsj.com/biztech/2008/12/08/cheap-pcs-weigh-on-microsoft/ |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, [[ಗೂಗಲ್]]ನವರು ಸ್ವಂತ ಅನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಂದರೆ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ [[ಕ್ರೋಮ್]] ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ತೂಕ, ಡೈಯಾಗನಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ {{nowrap|< 1 kg}},{{nowrap|< 9"}}, {{nowrap|< U.S. $400}}, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ 2008ರ ಆಜು-ಬಾಜಿನವರೆಗೂ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸೇನೂ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. === ದೃಢವಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ === {{Main|Rugged computer}} [[ಚಿತ್ರ:Toughbook-cf-m34 4.jpg|thumb|left|ಪ್ಯಾನಾಸಾನಿಕ್ ಟಫ್‌ಬುಕ್.]] ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರತರವಾದ ತಾಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾದರಿಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಒರಟೊರಟಿನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವುಳ್ಳದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಮೂಲು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ<ref>{{cite web |url=http://www.linux-on-laptops.com/rugged-laptop.html |title=Rugged Laptop: Choices, Pointers &amp; Specs of Buying Rugged Laptops |accessdate=2008-11-27 |publisher=linux-on-laptops.com }} </ref> ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯವು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೆಂದರೆ- ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಕೀಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಶೀಟ್‌ಗಳು, ಸೀಲ್ಡ್ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕನೆಕ್ಟರ್ ಕವರ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾಸೀವ್ ಕೂಲಿಂಗ್, ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಸೂಪರ್ ಬ್ರೈಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳು, ಮ್ಯಾಗ್ನೀಷಿಯಂ ಅಲ್ಲಾಯ್ಸ್‌<ref name="popular">{{cite web | url = http://www.lenovo.com/us/en/ -| title = The only laptop with a magnesium alloy rollcage }}</ref> ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೇಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸತತ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಲಿಡ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಡ್ರೈವ್ ಉಪಕರಣಗಳು. ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿರುವ (ಪೊಲೀಸ್, ಅಗ್ನಿ ಶಾಮಕ ದಳ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ), ಮಿಲಿಟರಿ, ಉಪಯುಕ್ತಗಳು, ಫೀಳ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಟೆಕ್ನೀಷಿಯನ್ಸ್, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಗಣಿ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕೊರೆಯುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇವರುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ದೃಢವಾದ-ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಿಂತ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಮುಖೇನ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಅವಯವಗಳು == {{Main|Computer hardware}} [[File:Motherboards.png|thumb|ಕಿರಿದಾಗಿಸುವಿಕೆ:ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ (ATX ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್) ಜೊತೆ 13" ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ (2008 ಯುನಿಬಾಡಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್)ನ ಹೋಲಿಕೆ ]] [[ಚಿತ್ರ:Laptop innen.jpg|thumb|ಸೋನಿ ವಾಯಿಯೋ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಒಳ ನೋಟ]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಯವಗಳು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಅವಯವಗಳಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಆದರೆ [[ಕಿರಿದಾಗಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ]], ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಗೂ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ . ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಅವಯವಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ, ದರ ಒಂದೇ ಆದರೂ ಕೂಡ, ಕೆಳಸ್ತರದ ಕಾರ್ಯ ದಕ್ಷತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಶಕ್ತಿ, ಗಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಕೂಲಿಂಗ್ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, CPU-ತೀವ್ರ ಕಾರ್ಯ(ವೀಡಿಯೋ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್)ನಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಆಚರಣೆಯ ಮೊಬೈಲ್ CPU (ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್ 2 ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ X7800, 2.6 GHz) ಅತೀ ನಿಧಾನ ಗತಿಯ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ CPU (AMD ಸೆಂಪ್ರಾನ್ 64 3000+, at 1.6 GHz) ಗಿಂತ 30% ರಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. {{cite web | title = Mobile CPU charts | publisher = Tom's Hardware | year = 2008 | url = http://www.tomshardware.com/charts/mobile-cpu-charts/Xvid-1-1-2,493.html | accessdate = 2008-11-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{cite web | title = CPU charts Q1/2008 | publisher = Tom's Hardware | year = 2008 | url = http://www.tomshardware.com/charts/cpu-charts-2008-q1-2008/Xvid-1-1-2,403.html | accessdate = 2008-11-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಖಾಸಗಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕಂಡು ಬರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಟ್ಟಿಯು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: * [[ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್]] – ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌‌ನ [[ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್]] ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡ್]] ಗಳು (3 ರಿಂದ 7 ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ), ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಗಳಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಸಣ್ಣ ಏಕೀಕರಿಸಿದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನೊಳಗೇ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಾರಿಯೆಂದರೆ ಅದು ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[USB]]ಯಿಂದ ಮಾತ್ರ. [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಕಾರ್ಡ್]] ನಂಥ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳಿರಬಹುದು. ಬೇರೆ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (ಶೇಖರಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್, ಸೌಂಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು) ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="parts-kate">{{cite web | title = What Makes Laptops Work – The Laptop Motherboard | url = http://mobileoffice.about.com/od/laptopstabletpcs/tp/laptopmotherboards.htm | author = Catherine Roseberry | publisher = About.com | accessdate = 2008-11-15 | archive-date = 2008-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081210021556/http://mobileoffice.about.com/od/laptopstabletpcs/tp/laptopmotherboards.htm | url-status = dead }}</ref> * [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್]](CPU)– ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ CPUಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ(ಪವರ್) ಉಳಿಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್ಸರ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Laptop Buyer's Guide | year = 2008 | url = http://www.geek.com/laptop-processors/ | accessdate = 2008-11-15 | archive-date = 2008-12-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081217100115/http://www.geek.com/laptop-processors/ | url-status = dead }}</ref> ಅನೇಕ ವಿಧದ [[ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ CPUಗಳು]] ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟೆಲ್]] ([[ಪೆಂಟೀಯಂ M]], [[ಸೆಲೆರಾನ್ M]], [[ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್]] ಮತ್ತು [[ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯುಒ]]), [[AMD]] ([[ಅಥ್ಲಾನ್]], [[ಟ್ಯೂರಿಯನ್ 64]], ಮತ್ತು [[ಸೆಂಪ್ರಾನ್]]), [[VIA ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳು]], [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಟಾ]] ಇನ್ನು ಮುಂತಾದವು. [[x86]]ರಹಿತ ವಿನ್ಯಾಸಕಗಳಲ್ಲಿ,ಮೋಟೊರೋಲಾ ಮತ್ತು IBM ನವರು ಪೂರ್ವದ [[ಪವರ್PC]]-ಅಡಿಪಾಯದ ಆಪಲ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ಸ್ ([[iಬುಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪವರ್‌ಬುಕ್]]) ಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಕೆಲವು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುವ CPUಗಳಿರುತ್ತವೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸಾಕೆಟೆಡ್ CPUಗಳು ಬಹುಶ: ಬಳಕೆದಾರರಿಗಿಂತ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಅನುಲೂಲ,ಕಾರಣ ಕೆಲವು ತಯಾರಕರು, ಹೊಸ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೊಸ CPUಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮಾರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.</ref> ಬೇರೆ ಇತರ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ CPU ಅನ್ನು ಬೆಸುಗೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದಂತ್ತಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:SODIMM 64MB SDRAM.JPG|thumb|left|150px|SODIMM ಮೆಮೋರಿ ಮೊಡ್ಯೂಲ್.]] * [[ಮೆಮೋರಿ(ಸ್ಮರಣ)(RAM)]] – [[SO-DIMM]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ [[DIMM]]s.<ref name="parts-kate"/> ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರ ಮುಟ್ಟದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಮಗತಿಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ [[DDR2]] 3-4 GBಯ RAM, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ [[DDR3]] 8 GBಯ ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ RAM ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಗೊಳೊಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1 GBಯ RAMಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. * [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು]] – A [[PC ಕಾರ್ಡ್]] (ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದದ್ದು [[PCMCIA]]) ಅಥವಾ [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಕಾರ್ಡ್]] ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಯಾ ತೆಗೆಯಲು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಕಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿದ್ದಾಗಲ್ಲೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ([[ಎಥರ್‌ನೆಟ್]], [[Wi-Fi]], ಅಥವಾ [[ಸೆಲ್ಲ್ಯುಲಾರ್ ಮೋಡೆಮ್]]) ಮುಂತಾದವುಗಳು ಮರಳಿ ಅಳವಡಿಸಹುದಾದ ಆಂತರಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡುಗಳಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಎರಡು ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಡುಗಳೆಂದರೆ [[ಮಿನಿPCI]] ಮತ್ತು ಇದರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ [[PCI ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಮಿನಿ]].<ref name="parts-cards">{{cite web | title = Innovations in Notebook Expansion | url = http://www.hardwaresecrets.com/article/89 | author = Gabriel Torres | date = 2004-11-25 | publisher = Hardware Secrets, LLC | accessdate = 2008-11-15 | archive-date = 2005-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050428031253/http://www.hardwaresecrets.com/article/89 | url-status = dead }}</ref> * [[ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈ]] –ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ [[ಪುನರಾವೇಶಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಯಿಂದ ಪವರ್ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈನಿಂದ ಆವೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈ,ಏಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನೂ ಆವೇಶಿಸುತ್ತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗೂ ಕೂಡ ಸಪ್ಲೈ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ; ಬ್ಯಾಟರಿ ಪೂರ್ತಿ ಆವೇಶಿಸಿದಾದ ಮೇಲೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ AC ಪವರ್ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆವೇಶಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಚಾರ್ಜರ್ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ನ ಒಟ್ಟು ತೂಕಕ್ಕೆ 400 ಗ್ರಾಮ್ಸ್ (1&nbsp;lb)ನಷ್ಟು ತೂಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಬ್ಯಾಟರಿ]] – ವಿದ್ಯುತ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಿಥಿಯಂ ಐಯಾನ್]] ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು, ಈಗ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ [[ಲಿಥಿಯಂ ಪಾಲಿಮರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಳೆಯ [[ನಿಕ್ಕಲ್ ಮೆಟಲ್-ಹೈಡ್ರೈಡ್]] ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮಾನದಂಡದ ಹಗೂರ ಬಳಕೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅವಧಿಯು ಎರಡರಿಂದ ಐದು ಗಂಟೆಗಳಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ಪವರ್ ಬಳಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯೂ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಬಹುದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆವೇಶಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರಾವೇಶಿಸುವ ರೀತಿ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಪಾಸಿಟಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಪವರ್ ಆಫ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ [[ರೀಯಲ್-ಟೈಂ ಕ್ಲಾಕ್]] ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[CMOS]] ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ [[BIOS]] ಕಾನ್ಫಿಗ್ಯುರೇಶನ್ ಅನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಂತೆ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಮೆಮೊರಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸದೆ ಅದನ್ನು ಪುನರಾವೇಶಿಸಿದರೆ ಮೆಮೋರಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಪವರ್ ವ್ಯಯವಾಗುವ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಿ, ಪೂರ್ಣ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸತತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, HP ಎಲೈಟ್‌ಬುಕ್ 6930pಯನ್ನು ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಕ್ಯಪಾಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯೊಡನೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. * [[ವೀಡಿಯೋ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಕಂಟ್ರೋಲರ್]] – ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಅನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್]]ನೊಳಗೆ ಏಕೀಕರಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲ್ಯಾಪ್‌‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಆಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಂಜನೆಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬೇಡಿಕೆ ಸತತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://internetgames.about.com/od/hardware/Game_Hardware.htm |title=Game Hardware |accessdate=2008-05-10 |archive-date=2007-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029230702/http://internetgames.about.com/od/hardware/Game_Hardware.htm |url-status=dead }}</ref> ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬದಲೀ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಸ್ (ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಸ್) ಇರುವ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ತಯಾರಿಕಾ ಹಂತದಿಂದಲ್ಲೇ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಚಾರಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಸ್ (ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಸ್)ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Notebook Video Graphics Card Guide 2006 | url = http://www.notebookreview.com/default.asp?newsID=3056&guide=Graphics+Card+Guide+2006 | author = Dustin Sklavos | date = 2006-07-18 | publisher = NotebookReview.com | accessdate = 2008-11-15 }} </ref> * [[ಪ್ರದರ್ಶಕ]] – ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ {{convert|12|in|cm|abbr=off}} ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಬಣ್ಣಗಳ [[ಆಕ್ಟೀವ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ ಎ CCFL ಲ್ಯಾಂಪ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ 1280x800 ([[16:10]]) ಅಥವಾ 1366 x 768 ([[16:9]]) ಪಿಕ್ಸೆಲ್ಸ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ PCಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾದರಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ (ಉದಾ:1440×900, 15"ನ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್). ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೊಸ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪವರ್ ವ್ಯಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಕೋನಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾದ LED ತಳಹದಿಯ ಪರದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೊ]]<ref> {{cite web | title = Macbook Pro – Technical Specifications | publisher = Apple Inc. | year = 2008 | url = http://www.apple.com/macbookpro/specs.html | accessdate = 2008-11-12 }} </ref> ಅನ್ನು 19" ವ್ಯಾಪಕ ಪರದೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಮಾನಿಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Comparison of 3.5 and 2.5 inch hard drives.jpg|thumb|right|150px|3.5" ಮತ್ತು 2.5" ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಡ್ರೈವ್ಸ್ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ]]ಡ್ರೈವ್ಸ್ – [[DVD]]/[[CD]] ಓದಬಲ್ಲ/ಬರೆಯಬಲ್ಲ ಡ್ರೈವ್ ಮಾದರಿ ಮಾನದಂಡವುಳ್ಳದ್ದು . ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[CD]] ಡ್ರೈವ್ಸ್ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿವೆ, [[ಬ್ಲೂ-ರೇ]] ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Acer: BD notebooks to account for 10% of shipments in 2008 | publisher = Digitimes | date = 2008-04-02 |author= Yen Ting Chen, Esther Lam | url = http://www.digitimes.com/news/a20080401PD220.html | accessdate = 2008-11-12 }} </ref> ಅನೇಕ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಪೋರ್ಟಬಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು, ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು, ಡಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌‌ಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಿಗೇ ತೆಗೆದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. * '''ಆಂತರಿಕ ಶೇಖರಣೆ''' –ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ನ [[ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್]] ಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕವು—{{convert|2.5|in|mm|abbr=off}} ಅಥವಾ {{convert|1.8|in|mm|abbr=off}} —ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನ {{convert|3.5|in|mm|abbr=off}} ಡ್ರೈವ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ. ಕೆಲವು ಹೊಸ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಟ್ರ‍ಾ ಪೋರ್ಟಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯ, ಅತೀ ವೇಗದ, ಹಗೂರವಾದ ಮತ್ತು ಪವರ್-ದಕ್ಷತೆಯ [[ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ]]-ತಳಹದಿಯ [[SSDಗಳನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, 250 ರಿಂದ 500 GB ಅಳತೆಯ (64 ರಿಂದ 256 GB SSDಗಳು) ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * '''ಒಳ ಸೇರಿಸುವುದು''' – [[ಪಾಂಯ್ನ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಿಕ್]], [[ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] ಅಥವಾ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕರ್ಸರ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಲು ಎರಡೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೈಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಿದ ಕೀಲಿಮಣೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಅನ್ನು USB ಅಥವಾ PS/2 ಅನ್ನು (ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರೆ) ಬಳಸಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. * [[ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು]] –ಅನೇಕ [[USB]] ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಬಾಹ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕ ಪೋರ್ಟ್ ([[VGA]] ಅಥವಾ [[DVI]]), ಆಡಿಯೋ ಇನ್/ಔಟ್, ಮತ್ತು [[ಎಥರ್‌ನೆಟ್]] ನೆಟ್‍‌ವರ್ಕ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. [[PS/2]] ಕೀಲಿಮಣೆ/ಮೌಸ್ ಪೋರ್ಟ್, [[ಸರಣಿ ಪೋರ್ಟ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಪೋರ್ಟ್]]ಗಳು ಅಪರೂಪವಾದವು. [[S-ವೀಡಿಯೋ]] ಅಥವಾ [[ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ವೀಡಿಯೋ]] ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನೋಟ್‌ ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[HDMI]] ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. === ಡಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣ === [[ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣ]] ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ದ ಗಾತ್ರದ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ನ ಉಪಕರಣ,ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಂಕಣದ ಸ್ಥಳ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣವನ್ನು ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ''ಪೋರ್ಟ್ ರೆಪ್ಲಿಕೇಟರ್'' ಒಂದು ಸರಳೀಕೃತ ಡಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಒಳ/ಹೊರ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ರೆಪ್ಲಿಕೇಟರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಡೆಸ್ಕ್ ಮೇಲೆ) ಬಳಸುವ ಮುಖಾಂತರ ತಕ್ಷಣದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಹು ವಿಧದ ಒಳ/ಹೊರ ಉಕರಣಗಳಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. 1990ರ ಆರಂಭದಿಂದೀಚೆ ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣಗಳು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಕರಣವಾಗಿ ಬಿಟಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಬಳಕೆ ಆಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಗತ್ಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾಲದ ಕಾರ್ಡ್ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ಡಾಕಿಂಗ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ದೊಡ್ಡವು ಮತ್ತು ತೀರಾ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯದು. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಉನ್ನತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಾಣದಾಯಿತು, ಪೋರ್ಟ್ ರೆಪ್ಲಿಕೇಟರ್ಸ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು,ಇವು ದುಬಾರಿಯೂ ಆದವಲ್ಲ, ಇವನ್ನು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳ (ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್) ಜೊತೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾನದಂಡದ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಾದ [[USB]] ಅಥವಾ [[ಫೈರ್‌ವೈರ್]] ಮುಖೇನ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮಾನದಂಡ === ಕೆಲವು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಉಪಕರಣ (ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರೈವ್ಸ್, ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ಸ್, ಮೆಮೋರಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಡುಗಳು) ಗಳನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಗುಣಮಟ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ]], ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಅದೇ ಶೈಲಿಯದಾಗಿರಬೇಕಷ್ಟೆ.<ref name="parts-cards"/> ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ತಯಾರಕರ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ,ಪುನರ್ ರಚಿಸಲಾಗದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಆದೇಶಾನುಸಾರದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ಯಾವುದನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ,ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು,ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಗಳ ನೆಲೆ, ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ತಯಾರಕರ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದಲು-ಬದಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಡೆದು ಹೋದಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟುಹೋದಾಗ ನಿಖರವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರಿಂದಲ್ಲೇ ಅಧಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಈಡಾಗಿರುವುದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ಪವರ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್‌ಗೆ ಅಸಂಗತವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಿದಾಗ ತೊಂದರೆ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಇಂಟೆಲ್]], [[ಆಸಸ್]], [[ಕಂಪಾಲ್]], ಕ್ವಾಂಟಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ತಯಾರಕರು [[ಕಾಮನ್ ಬಿಳ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್]] ಎಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ ಅದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಭಾಗವು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಯೋಜನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Vicente Fox laptop.jpg|thumb|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಒಯ್ದು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿರುವುದು ಮಾಜಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಸೆಂಟೆ ಫಾಕ್ಸ್.]] ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ PCಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ '''ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ''' ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೇ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Should I buy a laptop or desktop? | publisher = IT Division – University of Wisconsin | date = 2008-03-19 | url = http://kb.wisc.edu/showroom/page.php?id=3044 | accessdate = 2008-11-27 | archive-date = 2009-01-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090122120928/http://kb.wisc.edu/showroom/page.php?id=3044 | url-status = dead }}</ref> ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಲಕರಣೆ ಎಂದರೆ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು-ಬರೀ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಮಾತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ ಪಯಣಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಫೀ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ,ಕಕ್ಷಿದಾರರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಭಾ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಲಕರಣೆ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ: * '''ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು''' - ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಯ್ದು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಅದೇ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಇದ್ದೆಡೆಯಲ್ಲೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಹೀಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮಯ ವ್ಯಯ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಛೇರಿಯ ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಹೊತ್ತು ಟ್ರೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಇ-ಮೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರವಚನಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಮ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಾಫೀ ಶಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = ECU Advantage: Why have a laptop? | publisher = ECU | url = http://advantage.ecu.edu.au/advantage/why.asp | accessdate = 2008-11-27 | archive-date = 2008-07-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080718215757/http://advantage.ecu.edu.au/advantage/why.asp | url-status = dead }}</ref> * '''ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ''' -ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದೆಂದರೆ ವಿವಿಧ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ,ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಯ ಫೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಂತೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ ಸಹ ಕೆಲಸಗಾರರ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಜೊತೆಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಳ್ಳೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಫ್ಲಿಪ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರವನ್ನಾಗಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ,ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. * '''Up-to-date ಮಾಹಿತಿ''' -ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ PC ಇದ್ದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿವುದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ:ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದ ಬದಲಾವಣೆ ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆ ಹರಿಸಲು ದಾರಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ USB ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ ಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ CDR ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಪ್‌ಡೇಟಡ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮುಖಾಂತರ ಬಳಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಏಕೈಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಡೆಯಬಹುದು, ಹೇಗೂ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ up-to-date ಆಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. * '''ಸಂಬಂಧಕತೆ''' -[[Wi-Fi]]ತಂತಿ ರಹಿತ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಡಾಟಾ ಸೇವೆಗಳ ([[HSDPA]], [[EVDO]] ಮತ್ತು ಇತರರು) ಸಂಖ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹತ್ತಿರತ್ತಿರ ಸರ್ವತ್ರ ಸಿದ್ಧವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಪಡೆದು ಅಂದರೆ, ಅದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮೊಬೈಲ್ ಆಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾಲದ ಸಂಬಂಧಕವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು. Wi-Fi ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Faster Wi-Fi Predicted for Colleges | publisher = The Chronicle of Higher Education | author = Josh Fischman | date = 2008-08-07 | url = http://chronicle.com/wiredcampus/article/3226/faster-wifi-predicted-for-colleges | accessdate = 2008-11-27 }} </ref> ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ: * '''ಗಾತ್ರ''' – ಒಂದು ಮಾನದಂಡದ PC ಗಳಿಗಿಂತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವು. ಸ್ಥಳವೆಂಬುದು ದುಬಾರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದಾಗ ಇದು ಲಾಭವೇ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಅಪಾರ್ಟ್‌‍ಮೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಬಳಕೆಯಲಿಲ್ಲದಾಗ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕಡೆ ಇಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. * '''ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ''' -ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗಡೆ ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ ಅದು ಮೆಮೋರಿ, ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತೆಗೆದಂತೆ ತೆಗೆದರೆ (ಫ್ಲಿಪ್) ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ನ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಿಂದುಗಡೆ ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳವೇನಾದರು ಚಿಕ್ಕದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕಾದರೆ ಕಷ್ಟವೇ ಸರಿ. * '''ಕಡಿಮೆ ಪವರ್ ವ್ಯಯ''' –ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪವರ್-ದಕ್ಷತೆ ಅಧಿಕ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌‌ಗೆ 20-90 W, ಬಳಸಲು ಬೇಕಾದರೆ,ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ 100-800 W ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಶ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲ ಏಕೆಂದರೆ (ನೂರಾರು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪವರ್ ಉಳಿತಾಯವು ಗುಣಾಕಾರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು 24/7 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ (ಹೋಮ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸರ್ವರ್,ಪ್ರಿಂಟ್ ಸರ್ವರ್,ಇತ್ಯಾದಿಗಳು) * '''ನಿಶ್ಯಬ್ದ''' –ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕೂಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ (ನಿಶ್ಯಬ್ದ, ನಿಧಾನಸ್ಥ 2.5-ಇಂಚಿನ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್) ಉಪಕರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನಷ್ಟು ಶಬ್ದ ಹೊಮ್ಮುವುದಿಲ್ಲ. * '''ಬ್ಯಾಟರಿ''' –ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಆವೇಶಗೊಳಿಸಿದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನೇಕ ಗಂಟೆಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಆವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೇನು ತೊಂದರೆಯಾಗದು. ಆದರೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ [[UPS]] ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಪವರ್ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಪರದೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸದ ಸ್ಥಿತಿ (ಬ್ರೌನ್ ಔಟ್) ಮತ್ತು ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳು ಉದ್ಭವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ; 20–30 ನಿಮಿಷದ UPS ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ವ್ಯಯ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>UPS ಸಾಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್-ಬ್ಯಾಟರಿ ಪವರ್‌ನ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಲೈನ್:{{cite web | title = Back-UPS RS | publisher = APC | url = http://www.apc.com/products/family/index.cfm?id=23 | accessdate = 2008-11-27 }} </ref> * '''ಏಕದಲ್ಲಿ-ಅನೇಕ''' -ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಚಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಡಕಗೊಳ್ಳಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗಲ್ಲ!(ಏಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅನ್ನುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ) ಅವುಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್, ಕೀಲಿಮಣೆ,ಮೌಸ್,ಪ್ರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಬೇಕಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕ ವೈರಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಧಿಕ ಪವರ್ ವ್ಯಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಇತರೆಗಳು''' - ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರೀಕೃತ Wi-Fi,ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಾಟ್, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೆಮೋರಿ ಕಾರ್ಡ್ ರೀಡರ್ ಇರುತ್ತದೆ. == ಅನಾನುಕೂಲಗಳು == ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ PCಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ: === ನಿರ್ವಹಣೆ === ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಗಳೆರಡೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅದೇ ಆಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‍ನ ಬೆಲೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref> ಒಂದೇ ಮೌಲ್ಯದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿತು. {{cite web | title = What to Buy, a Notebook or Desktop PC? | publisher = Tom's Hardware | date = 2008-06-11 | url = http://www.tomshardware.com/reviews/desktop-vs-notebook,1946-7.html | accessdate = 2008-11-28 }} </ref> ಮೇಲುಸ್ತರದ ಆಚರಣೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯೇ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಿಲಾಗುತ್ತದೆ ಆನಂತರ ಅದು ಪೌಢಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಶೈಲಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬಳಕೆದಾರನ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಧಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ವರ್ಗದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವಿರುತ್ತದೆ.<ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[MSI ವಿಂಡ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್]] ನ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಾರ, "''ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಈ ಉಪಕರಣ ನಿಧಾನಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತೆ. '' ''ವೆಬ್‌ಪೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ,ಮುಂದುವರೆಯಲಾಗದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸಂಭವಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅನೇಕ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಅಗ್ಗದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.'' " {{cite web | last = Reid | first = Rory | title = MSI Wind Review | publisher = CNET Australia | date = 2008-07-07 | url = http://www.cnet.com.au/laptops/laptops/0,239035649,339289583,00.htm | accessdate = 2008-11-28 }} </ref> ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲುಸ್ತರದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಕ್ಷಿಸುವದಕ್ಕೆ,3D ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಡಾಟಾಬೇಸ್, ಗಣಿತ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲೇನಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ತಯಾರಕರು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ CPUಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.engadget.com/2009/07/14/rock-delivers-bd-core-i7-equipped-xtreme-790-and-xtreme-840-ga/</ref> === ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವುದು === ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವುದು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೆಮೋರಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಬಹುದು. ತಯಾರಕರ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರೈವ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಂತರಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು-CPU,ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಿತ ಮಾನದಂಡ [[ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್]] ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ [[ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ]]ದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡವಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಖರ್ಚೂ ದುಬಾರಿ. ಕೆಲವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ತಯಾರಕರ ನಡುವೆ ಸಲಕರಣೆ (ಕಾಂಪೋನೆಂಟ್ಸ್)ಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು, ಅಷ್ಟೇಕೆ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಸಾಧನಗಳಾದ [[USB]] ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಾರ್ಡ್ [[PC Card]]ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: ಸೌಂಡ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಅದಕ್ಕೆ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಟ್ಅಪ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸಾರಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರು ಕೊಂಡೊಯ್ಯ ಬೇಕಾದರೆ ಅವುಗಳನೆಲ್ಲಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. === ದಕ್ಷತಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:laptop-coaster.jpg|thumb|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕೋಸ್ಟರ್ ತೊಡೆ ತಾಪಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಗಾಳಿ ಆಡುವುದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು,ಸತತ ಬಳಕೆಯಿಂದ [[ರೆಪಿಟಿಟೀವ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಇಂಜ್ಯೂರಿ]] ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last = Martin | first = James A. | title = The Pain of Portable Computing | publisher = PC World | date = 2000-06-09 | url = http://www.pcworld.com/printable/article/id,17082/printable.html | accessdate = 2008-11-27 | archive-date = 2021-07-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210707125125/https://www.pcworld.com/printable/article/id,17082/printable.html | url-status = dead }}</ref> ಸತತವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಪ್ರತ್ಯೇಖ ಬಾಹ್ಯ [[ಎರ್ಗಾನಾಮಿಕ್ ಕೀಲಿಮಣೆ]] ಮತ್ತು ಪಾಯ್ನ್‌ಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ; USB ಅಥವಾ ಡಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಎರ್ಗಾನಾಮಿಕ್ ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಏಕೀಕೃತ ಪರದೆ ನೋಡುಗರನ್ನು ಬಗ್ಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಇದು ಕುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪೈನಲ್ ಇಂಜ್ಯೂರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ದದಾದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಾಹ್ಯ ಪರದೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಖ ಎಲ್ಲಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. [[ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಉಷ್ಣಾಂಶವು [[ವೃಷಣಕೋಶ]]ದ ತಾಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಡಿಲ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ [[ವೀರ್ಯಾಣು ಎಣಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 21 ರಿಂದ 35 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಡಜನ್ ಪುರುಷರನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅವರುಗಳ [[ವೃಷಣಕೋಶ]]ದ ತಾಪವು 2.1&nbsp;°C (3.78&nbsp;°F)ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಒಂದರಿಂದಲ್ಲೇ 0.7&nbsp;°C (1.26&nbsp;°F)ನಷ್ಟು [[ಉಷ್ಣ]]ವು ಏರುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು 2.8&nbsp;°C (5.04&nbsp;°F) ನಷ್ಟು ತಾಪವು ಏರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಹರಣ]]ಕ್ಕೆ ಇದು ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಾಗಬೇಕಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೂಲಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್ ಒದಗಿಸುವುದು, ಈ ಯುನಿಟ್‌ USBಯಿಂದ ಶಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ,ಇದರಲ್ಲಿ 1, 2 ಅಥವಾ 3 ಕೂಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದಂಥಹುದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಇಷ್ಟೆಲ್ಲವೂ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮುಟ್ಟಲು ಆಗುವಷ್ಟು ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾಪವೇರುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಕೂಲರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ತೊಡೆ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ತೊಡೆಯ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವು ಕೆಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Levinbook | first = WS. | coauthors = Mallet J; Grant-Kels JM | title = Laptop computer—associated erythema ab igne. | journal = Cutis | volume = 80 | issue = 4 | pages = 319–20 | year=2007 | month=October | publisher = Quadrant HealthCom |pmid=18038695 }} </ref> === ಬಾಳಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Laptop overheating due to dust-clogged internal heatsinks in 2.5 year old laptop.jpg|thumb|150px|2.5 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮೇಲೆ ತಾಪಗುಂಡಿಯ ತಡೆ.]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಸಲಕರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಸವೆತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಜಖಂ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಕೀಲು,ಲ್ಯಾಚುಗಳು,[[ಪವರ್ ಜ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪವರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗೂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸವೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಲಿ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ದ್ರವ ಬಿದ್ದರೂ ಅದು ಆಂತರಿಕಗಳನ್ನು ಜಖಂಗೊಳ್ಳಿಸಿ ಅಧಿಕ ಹಣ ವ್ಯಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೆ ನಿಂತು ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web | title = Gartner: Notebook PCs still prone to hardware failure | date = 2006-06-27 | publisher = IDG News Service / ITWorld | url = http://www.itworld.com/060627notebookpc | accessdate = 2008-11-27 | archive-date = 2011-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111210143144/http://www.itworld.com/060627notebookpc | url-status = dead }}</ref> ಮೂಲ ಬಾಹ್ಯ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ (AC ಅಡಾಪ್ಟರ್ ಒಂದಕ್ಕೇ 75 US$ ತಗಲುತ್ತದೆ);ಬೇರೆ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ದರವೇನೋ ಸರಿ ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕನೊಬ್ಬನಿಂದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಹಳೆಯದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹೊಸದನ್ನು ಹಾಕಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಸರಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವು ಹೆಚ್ಚು ವೇಳೆ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಆಗ ಅದು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಅಗ್ಗದ ಆದರೆ ದುರ್ಬಲ ಭಾಗಗಳು ಇವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕದ ನಡುವೆ ಸ್ ಕೀಲಿನ ಮುಖಾಂತರ ಹಾದು ಹೋಗುವ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಹಿಂಬದಿ ಬೆಳಕಿನ ಕೇಬಲ್ ತೆರೆದು ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಾಗ ಅದು ಮುರಿದು ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು LCD ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೂರಾರು ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.</ref> ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ LCD ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನ ರಿಪೇರಿ ಖರ್ಚು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಫ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು [[ತಾಪ ಗುಂಡಿ]] ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕೂಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸೋಲಬಹುದು. ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಕೂಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಫಿಲ್ಟರ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಇದರಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಿಸಿ ಏರಿಕೆ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಶಬ್ದವೂ ಕೂಡ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ನಿಶ್ಕ್ರೀಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ ಅಧಿಕ ತಾಪವಾಗುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಧೂಳು ಏನು ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶುಚಿತ್ವ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ನಂತರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಜೇವಾಳವು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ;ಅದರ ಕ್ಯಪಾಸಿಟಿಯು ಸಮಯದೊಡನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಕೊನೆಗೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು,ಅಧಿಕ ಅವಧಿಯ ಬಾಳಿಕೆಗಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಭದ್ರತೆ === ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಎಂದೂ [[ಕಳ್ಳತನ]]ಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ. ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರದ ಮಾಹಿತಿಗಳು,ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕಳೆದುಹೋದಲ್ಲಿ ([[ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಥೆಫ್ಟ್]], [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಫ್ರಾಡ್]], [[ಖಾಸಗಿ ನಿಯಮ]]ಗಳ ಭಂಗ) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ನೈಜ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಬಹಳ ಅಧಿಕ. ಆದುದರಿಂದ,ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಭೌತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯಾವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಸ್ಲಾಟ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಮೇಜಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಲುಗಾಡದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸರಪಣಿ ತರಹ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೀಗವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] ಗಳು [[ಡಿಸ್ಕ್ ಎನ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್]] ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಅದರಿಂದ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‍ನ [[ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್]] ನಲ್ಲಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು [[ಕೀ]] ಇಲ್ಲದೆ ಓದಲಾಗದು. ಕೆಲವು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತೆಯಾಗಿ ಕಣ್ಣೋಟ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚಿನ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಧಾನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರು == {{Main|List of laptop brands and manufacturers}} {{col-begin}} ಸಾರಾಂಶ="ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ತಯಾರಕರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳು. ಕೆಲವರಿಗಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಾದರಿಗಳು ಅಥವಾ ಸರಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ." {{col-2}} ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ್ವ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಕರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ವಿವಿಧ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಿ ಬಲಗಡೆಯ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ‌ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಂಪನಿಯವರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅದರ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಹಾಗೆ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸೇವೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಂಬಲ, ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಬಿಂಬದಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ಕಂಪನಿಗಳ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಬೆಲೆ ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು [[ODM]]ಗಳ ಬೆಲೆಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಯವರು ಆಟಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ([[ಅಲೈನ್‌ವೇರ್]]), ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ([[EeePC]]) ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ([[OLPC]]) ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಬ್ರಾಂಡಿನವರು,ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ತಯಾರಕರೂ ಸಹಿತ ತಮ್ಮ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ,ಚಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸ ತಯಾರಕರು (ODM)ಗಳು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಕರು ಆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, 7 ದೊಡ್ದ ODMಗಳು ವಿಶ್ವದ 10 ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 7 ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ಅತೀ ದೊಡ್ದದು ಎಂದರೆ ಅದು ([[ಕ್ವಾಂಟಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]) ವಿಶ್ವದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾಲು 30% ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Identical Laptops, Different Prices: Don't Be Fooled by Branding | publisher = Info-Tech Research Group | date = 2006-10-10 | url = http://www.infotech.com/Research/Notes/ITA/IdenticalLaptopsDifferentPricesDontBeFooledbyBranding.aspx?PublicationNumber={DF4272EE-FB5F-4F0A-9A06-192B1CFE2DB8}&SubCenter={0487C9B2-1A2D-42D2-829D-3A34B8BE02F8} | accessdate = 2008-11-27 }} </ref> ಆದುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆ ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯ ಮಾದರಿಯು ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೊಫೈಲಿನ ODMಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. {{col-2}}{{divbox|gray|Major laptop brands| * '''[[Acer (company)|Acer]]''' – [[TravelMate]], [[Extensa (notebook)|Extensa]], [[Acer Ferrari|Ferrari]] and [[Acer Aspire|Aspire]] * '''[[Apple Inc.|Apple]]''' – [[MacBook]], [[MacBook Air]] and [[MacBook Pro]] * '''[[ASUS]]''' – [[Asus Eee]], [[ASUS Lamborghini|Lamborghini]] * '''[[Dell, Inc.|Dell]]''' – [[Dell Inspiron|Inspiron]], [[Dell Latitude|Latitude]], [[Dell Precision|Precision]],[[Dell Studio|Studio]], [[Vostro#Notebooks|Vostro]] and [[Dell XPS|XPS]] * '''[[Fujitsu]]''' * '''[[Gateway, Inc.|Gateway]]''' * '''[[Hindustan Computers|HCL]]''' – [[ME Laptop]], [[ME Netbook]], [[Leaptop]] and [[MiLeap]] * '''[[Hewlett-Packard]]''' – [[HP Pavilion (computer)|HP Pavilion]] [[HP Probook]], [[Compaq Presario]] * '''[[Lenovo Group|Lenovo]]''' – [[ThinkPad]], [[IdeaPad]], and [[Lenovo 3000|3000 series]] * '''[[MSI]] - Micro-Star International''' – E(ntertainment), C(lassic), P(rofessional), G(aming), V(alue), A(esthetic), X(Slim), U series and Wind Netbook * '''[[Panasonic]]''' – [[Toughbook]], [[Satellite]], [[Let's Note]] <small>(Japan only)</small><ref>[http://www.notebookreview.com/default.asp?newsID=4396&review=Toshiba+Satellite+A305-S6857+-+Core+2+Duo+T5750+2+GHz+-+15.4 Toshiba Satellite low cost/high performance (A300-1EZ even cheaper at 699€)]</ref> * '''[[Samsung Electronics|Samsung]]''' – [[Samsung Sens|SENS]]: M, P, Q, R and X series * '''[[Sony]]''' – [[VAIO]]: [[Sony Vaio FJ|FJ Series]], UX, TZ, NR, SZ, CR, FZ, and AR series * '''[[Toshiba]]''' – [[Dynabook]], [[Equium]], [[Toshiba Portege|Portege]], [[Toshiba Tecra|Tecra]], [[Toshiba Satellite|Satellite]], [[Qosmio]], [[Libretto (notebook)|Libretto]]}}{{col-end}} == ಮಾರಾಟಗಳು == 1986ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೇವಲ 2% ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪಾಲಿತ್ತು.<ref>{{cite news | title = Lap-top computers gain stature as power grows | work = Daily News of Los Angeles (CA) | language = en | date = April 12, 1987 | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LA&p_theme=la&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EF513A9C40DA46F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | accessdate = 2001-01-01/2008 | archive-date = 2011-08-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110812144407/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LA&p_theme=la&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EF513A9C40DA46F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Computer Economics, Inc">{{cite web | title = The Falling Costs of Mobile Computing | work = Falling Costs of Mobile Computing Drive Corporate Adoption | publisher = Computer Economics, Inc. | month = December | year = 2005 | url = http://www.computereconomics.com/article.cfm?id=1084 | accessdate = 2001-01-01/2008 | archive-date = 2021-02-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210224213138/https://www.computereconomics.com/article.cfm?id=1084 | url-status = dead }}</ref> [[೨೦೦೮]]ರಲ್ಲಿ 145.9 ದಶ ಲಕ್ಷ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[2009]] ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 177.7 ದಶ ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಲಿದೆ.<ref name="ee2009-01-10">[http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml;jsessionid=YN1M2POYEMEN0QSNDLSCKHA?articleID=212701251 ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜಿಸಿತೆ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510095105/http://www.eetimes.com/news/latest/showArticle.jhtml;jsessionid=YN1M2POYEMEN0QSNDLSCKHA?articleID=212701251 |date=2013-05-10 }},10 ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು</ref> 2008ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ PCಯು [[ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್]] ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ 38.6ದಶ ಲಕ್ಷ ಯುನಿಟ್‌ಗೆ 38.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಏರಿತು.<ref name="Computer Economics, Inc" /><ref name="is2009-01-13">[http://www.isuppli.com/NewsDetail.aspx?ID=19823 Q3ನಲ್ಲಿ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ PC ಹಡಗಿನ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು ], isuppli.com, 13 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು</ref><ref name="NYT09">{{cite news | title =The PC Doesn’t Have to Be an Anchor | publisher = New York Times |author= Randall Stross | date =2008-04-18 | url = https://www.nytimes.com/2009/04/19/business/19digi.html?_r=1&ref=technology | accessdate = 2009-04-20 }} </ref><ref>{{cite web |url=http://www.reghardware.co.uk/2008/04/17/intel_laptop_desktop_crossover/ |title=Intel: laptop/desktop crossover coming sooner than expected |work=The Register, UK |accessdate=2008-10-10 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007091449/http://www.reghardware.co.uk/2008/04/17/intel_laptop_desktop_crossover/ |url-status=dead }}</ref> 2008/2009ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನವರ ಸರಾಸರಿ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆ (ASP)ಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು,ಬಹುಶ:[[ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌]]ಗಳು ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದೇ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು, U.S.ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ 689 US$ ನಷ್ಟು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಾಪಾರವು ಆದವು. 2009ರಲ್ಲಿ ASPಯು 602 US$ನಷ್ಟು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 560 US$ನಷ್ಟು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ ಮೆಶೀನ್‌ಗಳು 129 US$ನಷ್ಟು ಈ ಏಳು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು,[[ಮ್ಯಾಕ್]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ASPಯು 1524 US$ ನಿಂದ 1512 US$ವರೆಗೆ ಕೇವಲ 12 US$ನಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು .<ref>[http://www.eweek.com/c/a/Windows/Netbooks-Are-Destroying-the-Laptop-Market-and-Microsoft-Needs-to-Act-Now-863307/ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಈಗಲಾದರೂ ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ ನವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಬೇಕು.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ [[HP]]ಯು ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಾರಾಟದ ಪಾಲು 21.2%ನಷ್ಟು ಇದೆ. [http://money.cnn.com/2009/02/27/news/companies/lashinsky_hurd.fortune/index.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217035833/http://money.cnn.com/2009/02/27/news/companies/lashinsky_hurd.fortune/index.htm |date=2010-02-17 }} == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{commons}} * [[ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಣ]] * [[ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಅಂಶ]] * [[NEC ಅಲ್ಟ್ರಾಲೈಟ್]] * [[ಪಾಮ್‌ಟಾಪ್]] * [[ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] * [[ಸಿಸ್ಸರ್-ಸ್ವಿಚ್]] * [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಬುಕ್]] * [[ಸ್ಟೀರೀಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್]] ಗ್ಲಾಸೆಸ್ * [[ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಮೊಬೈಲ್ PC]] * [[ಅಲ್ಟ್ರಾಥಿನ್ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ಸ್]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} {{Computer sizes}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲಾಸಸ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] 6f1ivuk5pphzdim6taa9bzegv0ttd2c ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ 0 22618 1373719 1359921 2026-05-19T03:07:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373719 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Mel Gibson | image = Mel Gibson 1990.jpg | caption = at the 1990 ''Air America'' premiere | birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1956|1|3}} | birthplace = [[Peekskill, New York]], U.S. | birthname = {{nowrap|Mel Colm-Cille Gerard Gibson}} | deathdate = | deathplace = | occupation = Actor, film director, film producer, screenwriter | yearsactive = 1976–present | spouse = {{marriage|Robyn Moore|1980|}}<!--Do not put an end date here, they aren't divorced yet.--> | website = }} '''ಮೆಲ್ ಕಾಲ್ಮ್-ಸಿಲ್ಲೆ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಗಿಬ್ಸನ್''' [[AO]](1956,ಜನವರಿ 3ರಂದು ಜನನ)ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನಟ,ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಕಥಾಲೇಖಕರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಪೀಕ್‌ಸ್ಕಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಿಬ್ಸನ್, ತಮ್ಮ 12ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜತೆ [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ [[ನಾಟಕ ಕಲೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಟನಾವೃತ್ತಿಯ ತರಬೇತಿ ಕೈಗೊಂಡರು. ''[[ಮ್ಯಾಡ್‌ಮಾಕ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್]]'' ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ,[[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ''ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್'' ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಅವರು,[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ 6ನೇ ನಟನೆನಿಸಿದರು.<ref>[http://www.filmsite.org/aa95.html 1995 ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]</ref> ಅವರು 2004ರಲ್ಲಿ ದಿ ''[[ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಪ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ,ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗೊಂಡರು. ಇದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಆದರೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು,<ref>[http://money.cnn.com/2004/06/17/news/newsmakers/forbes_stars/index.htm ಜೀಸಸ್ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್ ಮೆಲ್ ಹಿಟ್ ನಂ. 1: ಕಂಟ್ರೋವರ್ಸಿಯಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಗೀವ್ಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ವೇಯ್ಟ್ ಆನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪವರ್ ಲಿಸ್ಟ್ ;ಬ್ರಿಟ್ನಿ ಆಫ್ ದಿ ಚಾರ್ಟ್ ಏಗೇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201035435/http://money.cnn.com/2004/06/17/news/newsmakers/forbes_stars/index.htm |date=2007-12-01 }} ಜೂನ್ 18,2004</ref> [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://boxofficemojo.com/movies/?id=passionofthechrist.htm ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ Mojo.com] ಸ್ಥಳೀಯ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ:$370,782,930 60.6% + ವಿದೇಶಿ: $241,116,490 39.4%</ref> U.S.ಒಂದರಲ್ಲೇ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು‌<ref>http://boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&amp;id=melgibson.htm</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ == ಗಿಬ್ಸನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಪೀಕ್‌ಸ್ಕಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. [[ಹಟ್ಟನ್ ಗಿಬ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಸಂಜಾತೆ ಅನ್ನೆ ಪೆಟ್ರೀಸಿಯ(ನೀ ರೈಲಿ)ಅವರ 11 ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 6ನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.rte.ie/arts/2008/0208/gibsonm.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-23 |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727121854/http://www.rte.ie/arts/2008/0208/gibsonm.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ತಂದೆಯ ತಾಯಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಒಪೇರಾ ಗಾಯಕಿ [[ಎವಾ ಮೈಲಾಟ್]](1875-1920)<ref>{{cite web|url=http://www.wargs.com/other/gibson.html |title=Ancestry of Mel Gibson |publisher=Wargs.com |date= |accessdate=2008-10-22}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಡೊನಾಲ್]] ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ನಟ. ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಹೆಸರು [[ಸೇಂಟ್ ಮೆಲ್‌]]‍ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸೇಂಟ್ ಮೆಲ್ ಐದನೇ-ಶತಮಾನದ ಐರಿಷ್ ಸಂತ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸನ್ ತಾಯಿಯ ತವರು [[ಆರ್ಡಾಗ್]],[[ಡಯೋಸೀಸ್‍]]‌‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ಅವರ ಎರಡನೇ ಹೆಸರಾದ [[ಕಾಲ್ಮ್-ಸಿಲ್ಲೆ]]<ref name="filed"/> ಯನ್ನು ಐರಿಷ್ ಸಂತನೊಬ್ಬ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗಿಬ್ಸನ್ ತಾಯಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ [[ಲಾಂಗ್‌ಫರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref>ಮೈಕೇಲ್ ಡ್ವಯರ್, ''[[ದಿ ಐರಿಷ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಂದರ್ಶನ [[RTÉ]] ರೇಡಿಯೊ 1's ''ದಿಸ್ ವೀಕ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2006.</ref> ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಿಬ್ಸನ್ ಐರಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವಿಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url=http://www.people.com/people/article/0,,20178694,00.html| title=Jonathan Rhys Meyers Crowned Best Actor in Ireland| author=Stephen M. Silverman | publisher=[[People Magazine]]| accessdate=2008-03-02}}</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್]] ವಿರುದ್ಧ 1968ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ದಾವೆಯಲ್ಲಿ $145,000 ಗೆದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಹಟ್ಟನ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.<ref>ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ, ವೆನ್‌ಸ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸನ್, ಥಂಡರ್ಸ್ ಮೌತ್ ಪ್ರೆಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1993, ಪುಟ 30.</ref> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ 12 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಹಟ್ಟನ್ ತಾಯಿಯ ತವರಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹಟ್ಟನ್ ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url=http://www.dallasobserver.com/2003-07-31/news/is-the-pope-catholic/| title=Is the Pope Catholic?| author=Wendy Grossman | publisher=Dallas Observer | accessdate=2007-09-20}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ [[ವಾಹರೂಂಗಾ]]ದ [[ಸೇಂಟ್ ಲಿಯೊಸ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಹೋದರರ ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಚಿತ್ರವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರತಾರೆಗಳ ಜತೆ ಅವರನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಯಿತು. [[ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬಿ]] 1982ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಗಿಬ್ಸನ್,ಯುವ [[ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್ವೀನ್]]ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ...ನಾನು "ತಾರೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ"ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಏನೇ ಇರಲಿ, ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅದು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | title = New Faces Brighten a Mixed Batch of Movies | author = Vincent Canby | publisher = New York Times | date = 1982-08-29}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು "[[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಗೇಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಫ್ರಿ ಬೊಗಾರ್ಟ್]] ಸಂಯೋಜನೆ"ಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="autogenerated2">{{cite news | title = Mel Gibson: Australia's new hunk | author = Vernon Scott | publisher = [[U.P.I.]] | date = 1983-02-24}}</ref> ಅವರ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಸಾಹಸ ಯೋಜನೆಗಳಾದ "ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್" ಸರಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] ಅವರ ''[[ಗಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ]]'' ಮತ್ತು "ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ಸ್" ಸರಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧರೆನಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಭಿನ್ನವಾದ ನಟನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾನವೀಯ ನಾಟಕಗಳಾದ [[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]] ಮತ್ತು ''[[ಮೆವೆರಿಕ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ವಾಟ್ ವುಮನ್ ವಾಂಟ್]]'' ಮುಂತಾದ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ನಟನಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1993ರ ''[[ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ವಿತೌಟ್ ಎ ಫೇಸ್]]'',1995ರ ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'',2000ದ ''[[ಪಾಟ್ರಿಯಟ್]]'' (ನಟನೆ ಮಾತ್ರ), 2004ರ ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಮತ್ತು 2006ರ ''[[ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ಸೇರಿವೆ. ಅವರನ್ನು ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್]]'', ''[[ಗೋಲ್ಡನ್ ಐ]]'', ''[[ಅಮೆಡಾಸ್]]'', ''[[ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಚೈಲ್ಡ್]]'', ''[[X-ಮೆನ್]]'', ''[[Robin Hood: Prince of Thieves]]'', ''[[ರನ್‌ಎವೇ ಬ್ರೈಡ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರೈಮರಿ ಕಲರ್ಸ್]]'' ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಕಾನೆರಿಯ ''[[M]]'' ಗೆ ಮುಂದಿನ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್‌]]ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಬೇಕೆಂದು ನಟ ಸೀನ್ ಕಾನೆರಿ ಒಮ್ಮೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ತಾವು [[ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಹುದೆಂಬ]] ಭಯದಿಂದ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸನ್ ವೆನ್‌ಸ್ಲಿ ''ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ''. ಪುಟಗಳು 170-171.</ref> === ಹಂತಗಳು === ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಿಡ್ನಿಯ [[ನಾಟಕ ಕಲೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]](NIDA)ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. NIDAದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] ನಟನೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನಾಟಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23746638-16947,00.html | title = Youth with stars in their eyes | author = Graeme Blundell | publisher = [[The Australian]] | date = 2008-05-24 | access-date = 2010-02-23 | archive-date = 2008-05-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080528215810/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23746638-16947,00.html | url-status = dead }}</ref> ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ನಟಿ [[ಜೂಡಿ ಡೇವಿಸ್]] ''[[ರೋಮಿಯೊ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎ ಮಿಡ್‌ಸಮ್ಮರ್ ನೈಟ್ಸ್ ಡ್ರೀಮ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ರಾಣಿ ಟಿಟಾನಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.|ರೋಮಿಯೊ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯೆಟ್‌[[ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಎ ಮಿಡ್‌ಸಮ್ಮರ್ ನೈಟ್ಸ್ ಡ್ರೀಮ್‌]]ನ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ರಾಣಿ ಟಿಟಾನಿಯ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>"ಎ ನೈಟ್ ಆನ್ ಮೌಂಟ್ ಎಡ್ನಾ," ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 1990</ref>]]'' 1977ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ,''[[ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ [[ರಂಗ]] ನಟನಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಅಡೆಲೈಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸ್ಟೇಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ನಾಟಕದ ಖ್ಯಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ''[[ವೇಯ್ಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಗೋಡೊಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಟ್ರಾಜನ್]] ಪಾತ್ರ([[ಜೆಫ್ರಿ ರಷ್]] ಎದುರು)ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ 1982ರ ನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಡೆತ್ ಆಫ್ ಎ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮನ್]]'' ನ [[ಬಿಫ್ ಲೋಮ್ಯಾನ್]] ಪಾತ್ರ ಸೇರಿವೆ. [[ಸಿಸ್ಸಿ ಸ್ಪಾಸೆಕ್]] ಎದುರು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ ಅತೀ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು [[ಕೊಲರೊಡೊದ ಟೆಲ್ಲುರೈಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[A. R.ಗರ್ನಿ]] ಅವರ 1993ರ ನಿರ್ಮಾಣ ''[[ಲವ್ ಲೆಟರ್ಸ್]]''.<ref>{{cite news | title = Welcome to Telluride - Now Go Away | author = Robert Weller | publisher = Associated Press | date = 1993-07-17}}</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ === [[NIDA]]ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ,ಗಿಬ್ಸನ್ 1977ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಸಮ್ಮರ್ ಸಿಟಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ $250 ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾನಸಿಕ-ದುರ್ಬಲ ಯುವಕನಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ''[[ಟಿಮ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 1979ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಗಮನಸೆಳೆದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ''[[ದಿ ಸಲಿವಾನ್ಸ್]]'', ''[[ಕಾಪ್ ಶಾಪ್]]'' (1980ರಲ್ಲಿ),''[[ಪನಿಷ್‌ಮೆಂಟ್]]'' ಬೃಹತ್ ಸಂಚಿಕೆ(1980ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ,1981ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ)ಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]]ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಟ್ಯಾಕ್ ಫೋರ್ಸ್ Z]]'' ನ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರಾಗುವ ತನಕ 1982ರವರೆಗೆ ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ I‌]] ಕಥೆ ''[[ಗ್ಯಾಲಿಪೊಲಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಗ್ಯಾಲಿಪೊಲಿ]]'' ಯು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ಗಂಭೀರ,ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯ ನಟನೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್ ಏಜೆಂಟ್ ಎಡ್ ಲಿಮಾಂಟೊರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಉತ್ತರದ ಭಾಗ ''[[ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 2]]'' ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.(''ದಿ ರೋಡ್ ವಾರಿಯರ್'' ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು) [[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] ಅವರ ರಮ್ಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಕಥೆ ದಿ ''[[ಇಯರ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 1982ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ವಿಮರ್ಶತ್ಮಾಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಅವಳಿ ಪುತ್ರರ ಜನನದ ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಚಿತ್ರನಟನೆಯಿಂದ ದೂರವುಳಿದ ಬಳಿಕ, ಗಿಬ್ಸನ್ 1984ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಬೌಂಟಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬಿಯೊಂಡ್ ಥಂಡರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೊಕಾಟಾನ್ಸ್ಕಿ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ 1985ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ವೇತನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |first=Joe |last=Valdez |title=Mad Max Beyond Thunderdome (1985) |url=http://thisdistractedglobe.com/2007/12/20/mad-max-beyond-thunderdome-1985/ |work=This Distracted Globe |date=2007-12-20 |access-date=2010-02-23 |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727141051/http://thisdistractedglobe.com/2007/12/20/mad-max-beyond-thunderdome-1985/ |url-status=dead }}</ref> === ಹಾಲಿವುಡ್‌ === ==== ಪೂರ್ವದ ಹಾಲಿವುಡ್ ವರ್ಷಗಳು ==== ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಿತ್ರ [[ಮಾರ್ಕ್ ರೈಡಲ್]] ಅವರ 1984ರ ರೂಪಕ ''[[ದಿ ರಿವರ್]]''. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು [[ಸಿಸ್ಸಿ ಸ್ಪಾಸೆಕ್]] ಪ್ರಯಾಸಪಡುವ [[ಟೆನ್ನೆಸೀ]] ರೈತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಗಿಲಿಯನ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್]] ಅವರ ಗೋತಿಕ್ ರಮ್ಯಕಥೆ ''[[ಮಿಸಸ್.ಸೋಫೆಲ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಮೊಡೈನ್]] ನಿಂದಿತ ಕೈದಿ ಸಹೋದರರಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. [[ಬೈಬಲ್]] ಓದಿಹೇಳಲು ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಜೈಲುಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನ ಪತ್ನಿ [[ಡಯೇನ್ ಕೀಟನ್]] ಎದುರು ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಸತತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 1985ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಿರಾಮ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರಿಗೆ ಹಾಲಿವುಡ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಟೌನ್]] ಅವರ ''[[ಟೆಕ್ವಿಲಾ ಸನ್‌ರೈಸ್]]'',ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ 1989ರಲ್ಲಿ ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 2]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಬರ್ಡ್ ಆನ್ ಎ ವೈರ್]]'', ''[[ಏರ್ ಅಮೆರಿಕ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ,ಗಿಬ್ಸನ್ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ==== 1990ರ ದಶಕ ==== 1990 ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಬಾಕ್ಸ್‌ಆಫೀಸ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ದಶಕದ ಮೊದಲರ್ಧಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ''[[ಫೋರೆವರ್ ಯಂಗ್]]'',''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 3]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾವೆರಿಕ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]''. ನಂತರ ಅವರು ''[[ರ‌‌್ಯಾನ್ಸಮ್]]'',''[[ಕನ್‌ಸ್ಪೈರೆಸಿ ಥಿಯರಿ]]'', ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 4]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪೇಬ್ಯಾಕ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. [[ಡಿಸ್ನಿ]]ಯ ''[[ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಜಾನ್ ಸ್ಮಿತ್]] ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ==== 2000 ನಂತರ ==== 2000ದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ $100 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಒಟ್ಟುಮಾಡಿತು: ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಟ್]]'',''[[ಚಿಕನ್ ರನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ವಾಟ್ ವುಮನ್ ವಾಂಟ್]]'' 2002ರಲ್ಲಿ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ವಾರ್]] ಕಥೆ ''[[ವಿ ವರ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು [[M.ನೈಟ್ ಶ್ಯಾಮಲನ್‌]]ರ ''[[ಸೈನ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?id=melgibson.htm |title=Mel Gibson |work=Box Office Mojo accessdate=2009-05-24}}</ref> ''[[ಸೈನ್ಸ್]]'' ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ತಾವು ಚಿತ್ರನಟರಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ,ಚಿತ್ರಕತೆ ನಿಜವಾಗಲೂ ಅಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅದು 2002ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅವರು ನಟಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಪಾತ್ರವೆನಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.variety.com/article/VR1117984773.html?categoryid=13&cs=1 |first=Michael |last=Fleming |title=Mel Gibson returns for 'Darkness' |work=Variety |date=2008-04-28 |accessdate=2009-03-29}}</ref> ಅದು BBC ಮಿನಿಸರಣಿಗಳ ''[[ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'' ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.variety.com/VR1117984773.html |title=Mel Gibson returns for 'Darkness' - Entertainment News, Gotham, Media - Variety |publisher=Variety.com |author=By |date= |accessdate=2008-10-22}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಪಕ === ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್]]'' ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ,ಗಿಬ್ಸನ್ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]]'' ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಸಲುವಾಗಿ 1989ರಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರ [[ಬ್ರೂಸ್ ಡೇವಿ]] ಜತೆ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಐಕಾನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಸನ್ಸ್]] ರಚಿಸಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಸ್ವಂತ ಅಭಿನಯದ, ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಥವಾ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳ ಜತೆ ಐಕಾನ್ ಇನ್ನೂ ಇತರೆ ''[[ಇಮ್ಮೋರ್ಟಲ್ ಬಿಲೌಡ್‌]]'' ನಿಂದ ''[[ಆನ್ ಐಡಿಯಲ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್]]'' ವರೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ''[[ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೊಟೆಲ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಸಿಂಗಿಂಗ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್]]'' ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಭವಿಷ್ಯ ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರ [[ದಿ ತ್ರೀ ಸ್ಟೂಜಸ್]] ಮತ್ತು 2008ರ [[PBS]] ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಕೆರಿಯರ್]]'' ಕೂಡ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಐಕಾನ್ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು. === ನಿರ್ದೇಶಕ === ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಲ್ಲರ್]],[[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾನರ್]] ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದರು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೌನಿ, ಜೂ]].ಪ್ರಕಾರ,ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೊಂದರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,23622562-5003420,00.html | title = Robert Downey Jr. has irons in the fire | author = Erin McWhirter | publisher = [[The Courier Mail]] | date = 2008-05-01 | archiveurl = https://archive.today/20120906231126/http://www.couriermail.com.au/entertainment/movies/irons-in-the-fire/story-e6freqex-1111116206937 | archivedate = 2012-09-06 | access-date = 2010-02-23 | url-status = live }}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ 1993ರಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ''[[ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ವಿತೌಟ್ ಎ ಫೇಸ್‌]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅದು ಅವರಿಗೆ [[ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಗಿಬ್ಸನ್ ''[[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ 451]]'' ರಿಮೇಕ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಬಹುಹಿಂದೆ ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.ಆದರೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1117490809.html?categoryid=13&cs=1 | title = Gibson in talks for 'Patriot' | author = Dan Cox and Michael Fleming| publisher = [[Daily Variety]] | date = 1999-02-01}}</ref> ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ನ ನಾಟಕ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ 2001ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೌನಿ,Jr]] ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಾದಕವಸ್ತು ಸೇವನೆಯಿಂದ ಡೌನಿ ಆರೋಗ್ಯಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/935383.stm| title = Gibson Downey Jr becomes Hamlet | publisher = BBC | date = 2000-09-21}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ''[[ವಿ ವರ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸೈನ್ಸ್]]'' ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ತಾವು ನಟನೆಯನ್ನು ಹಂತ,ಹಂತವಾಗಿ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/film-and-tv/features/mel-gibson-i-think-im-mellowing-in-my-old-age-642396.html | title = Mel Gibson: 'I think I'm mellowing in my old age' | author = Tiffany Rose | publisher = [[The Independent]] | date = 2002-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090118131737/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/film-and-tv/features/mel-gibson-i-think-im-mellowing-in-my-old-age-642396.html|archivedate=2009-01-18}}</ref> 2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ,ತಾವು [[ಅರಾಮಿಕ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್]]'' ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಉಪೆಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಚಿತ್ರದ ಕಥಾನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮೀರಲು ಅವರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.aintitcool.com/?q=node/13351 |title=Jesus Christ!! What - Ain't It Cool News: The best in movie, TV, DVD, and comic book news |publisher=Aintitcool.com |date= |accessdate=2008-10-22 |archive-date=2008-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080402052110/http://www.aintitcool.com/?q=node%2F13351 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು 2004ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದ ಸಹ-ಚಿತ್ರಕಥೆ,ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಅವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು [[ABC]]ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ''[[ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಸ್ಯಾವೇಜಸ್‌]]'' ನ ಕೆಲವು ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು 2006ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷನ್-ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೀಷೇತರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಳ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. == ಗೌರವಗಳು == ಗಿಬ್ಸನ್ 1997 ಜುಲೈ 25ರಲ್ಲಿ [[ಆಫೀಸರ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]](AO) ಗೌರವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪೌರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=869892&search_type=simple&showInd=true |title=ಸರ್ಚ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಆನರ್ಸ್ - ಸಿಂಪಲ್ ಸರ್ಚ್ |access-date=2022-10-16 |archive-date=2010-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723080607/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=869892&search_type=simple&showInd=true |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.theorderofaustralia.asn.au/ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ 1985ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಸೆಕ್ಸಿಯಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಲೀವ್]] ಎಂದು ''[[ಪೀಪಲ್‌]]'' ನಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/quiz/answer/0,,1113192_1113194_,00.html |title=ಥಿಂಕ್ ಯು ನೋ ಸೆಕ್ಸಿ? |access-date=2010-02-23 |archive-date=2009-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728015007/http://www.people.com/people/quiz/answer/0,,1113192_1113194_,00.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು 1995ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಚೆವಲಿಯರ್ ಡೆಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಎಟ್ ಲೆಟರ್ಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ವಾಯವ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಆರಂಭದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು.<ref>ಗ್ಯಾಲೊವೇ, ಸ್ಟೀಫನ್. ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1995. "ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಖಂಡಿತ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.", ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದರು, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಚಿರಾಕ್ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಗಿಬ್ಸನ್ ಕೋಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು.</ref> ''[[ಟೈಮ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಮೂರ್ ಅವರನ್ನು [[ವರ್ಷದ ಪುರುಷ]]ರಾಗಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸೆಷನ್ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್]] ಚಿತ್ರವು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು.<ref>[http://www.riskybusinessblog.com/2006/09/michael_moore_d.html ಮೈಕೆಲ್ ಮೂರ್ ಡಿಫೆಂಡ್ಸ್ ಕ್ರೂಸ್, ಸ್ಲಾಗ್ಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2006</ref> == ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳು == === ''ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್'' ಸರಣಿಗಳು === [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಲ್ಲರ್‌]]ರ ''[[ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯದ ನಂತರ ಜೀವಂತವಾಗುಳಿದ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹಣಹೂಡಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ $15,000 ಗಳಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾರೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಟನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಶೈಲಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಚಿತ್ರವು ಎರಡು ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 2]]'' (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ''ದಿ ರೋಡ್ ವಾರಿಯರ್'' ಎಂದು ಪರಿಚಿತ)ಮತ್ತು ''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 3]]'' (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ''ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ಥಂಡರ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್'' ಎಂದು ಪರಿಚಿತ). ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರ ''[[Mad Max 4: Fury Road]]'' ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಲ್ಲರ್]] ಇಬ್ಬರೂ ಯುವ ನಾಯಕನಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನೀಡುವ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title = Exclusive Exclusive: Writer-Director George Miller Announces 'Mad Max' As First Game From Creative Alliance With God of War II Director Cory Barlog |author = N'Gai Croal |date = 2008-03-12 |url = http://blog.newsweek.com/blogs/levelup/archive/2008/03/12/filmmaker-george-miller-announces-mad-max-game-collaboration-with-cory-barlog.aspx |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080314114957/http://blog.newsweek.com/blogs/levelup/archive/2008/03/12/filmmaker-george-miller-announces-mad-max-game-collaboration-with-cory-barlog.aspx |archivedate = 2008-03-14 |access-date = 2010-02-23 |url-status = live }}</ref> === ''ಗಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ'' === ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] 1981ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಟ [[ಮಾರ್ಕ್ ಲೀ]] ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಕತನದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಡನ್ನೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಗಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು [[ಟರ್ಕಿ]]ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ [[ಗಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ,ಯುವಸೈನಿಕರು ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಗಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ]]ಯ [[ANZAC]]ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ನೆಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಗಿಬ್ಸನ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. === ''ದಿ ಇಯರ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ'' === ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಪೀಟರ್ ವೇರ್]] ಅವರ 1982ರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಇಯರ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಜರ್ನಿ ವೀವರ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಡಾ ಹಂಟ್]] ಎದುರು ಅನನುಭವಿ ಆದರೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಚ್]] ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ಸಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನಟನನ್ನು [[MGM]]ಸ್ಟುಡಿಯೊ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುದುರಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾರೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಬೇರಾವುದೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ". ಅವರು ಅಗತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಎರಡೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು."<ref>{{cite news | title = Year of Living Dangerously | author = Vincent Canby | publisher = New York Times | date = 1983-01-21}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೈ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. "ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲೆಂದು ತಾವು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರವೇ ಹೇಳುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವು ಗೊಂಬೆಯಂತಿದೆ. ನಾನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದೆ. ಅದೊಂದು ನಾಯಕನ ವಿಷಯವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವರು ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದರು."<ref name="autogenerated3">{{cite news | title = Mel’s Movies | author = Michael Fleming | publisher = Movieline |date=July 2000}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಸ್ವಯಂ ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. "ಅವನು ಅಪ್ರಮಾಣಿಕ ನಿರರ್ಗಳ ಮಾತುಗಾರನಲ್ಲ. ಅವನು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಕ್ವನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ನನಗೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆ ಹೇಳಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ"<ref name="autogenerated2"/> ಚಿತ್ರದ ಸಾಧನೆ ವೈಯಕ್ತಿವಾಗಿ ತಮಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು.{{when?}} === ''ದಿ ಬೌಂಟಿ'' === [[ಮುಟಿನಿ ಆನ್ ದಿ ಬೌಂಟಿ]]ಯ ಸಿನೆಮಾ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಪ್ಲೆಚರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಎರಾಲ್ ಫ್ಲೈನ್]],[[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಗೇಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] ಅವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ 1984ರ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಬೌಂಟಿ]]'' ಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಿಖರ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರದ ಪರಿಷ್ಕರಣ ನೀತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಖಳನಾಯಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೈಗ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಆಂಥೋನಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್]] ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತಮ ಅಂಶವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated3"/> === ''ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್'' ಸರಣಿಗಳು === ಗಿಬ್ಸನ್ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಬಡ್ಡಿ ಕಾಪ್]] ''ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್'' ಸರಣಿಗಳಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.ಅದು 1987ರ ಮೂಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು [[LAPD]]ಪತ್ತೆದಾರಿ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಧುರನಾಗಿದ್ದ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ನಿವೃತ್ತ ಸೈನಿಕ ಸಾಯುವ ಇಚ್ಛೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಿತಭಾಷಿ ಕುಟುಂಬಿಕ [[ರೋಜರ್ ಮುರ್ಟಾಗ್]]([[ಡ್ಯಾನಿ ಗ್ಲೋವರ್]])ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಹಭಾಗಿ. ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡೋನರ್]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 2]]'' (1989), ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 3]]'' (1993),ಮತ್ತು ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 4]]'' (1998) ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸರಣಿಗಳು [[ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೋಡಿಯುಳ್ಳ ಚಿತ್ರ]]ದ ಉಪಶೈಲಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. === ''ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌'' === [[ಫ್ರಾಂಕೊ ಝೆಪಿರೆಲ್ಲಿ]]ಯ ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣಭಾವದ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜಕುಮಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಸಹಜ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ಅನುಭವಿ [[ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಕಥೆ]]ಗಳ ನಟರಾದ [[ಐಯಾನ್ ಹೋಮ್]], [[ಅಲಾನ್ ಬೇಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್ ಸ್ಕಾಫೀಲ್ಡ್]] ಜತೆ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಜತೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು "[[ಮೈಕ್‌ಟೈಸನ್]] ಜತೆ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಎಸೆದ" ಹಾಗೆ ಎಂದು ಅವರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು DVD ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುಳಿಯಿತು. ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ಸಾಹಸಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರದ ನಟ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. === ''ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್'' === ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ,ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಟನಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ದೇಶಭಕ್ತ ಸರ್ [[ವಿಲಿಯಂ ವ್ಯಾಲೇಸ್]] ಅವರ ದಂತಕತೆಯುಳ್ಳ ಮಹಾಕೃತಿಯ ಕಥಾನಕವಿದು. ಅವರ ಎರಡನೇ ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶಕ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರ]]ದ ಎರಡು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ''[[ಬ್ರೇವ್‍‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಳನಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕೃತಿಯ ಚಿತ್ರಶೈಲಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. (1}ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ರಿಜ್]] ಭಾಗವು ಸರ್ವಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶನದ ಯುದ್ಧ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.cnn.com/2007/SHOWBIZ/Movies/03/29/movie.battles/ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ -- ಅಂಡ್ ವರ್ಸ್ಟ್ -- ಮೂವಿ ಬಾಟಲ್ ಸೀನ್ಸ್] April 2, 2007</ref> === ''ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್'' === ಗಿಬ್ಸನ್ 2004ರ ಚಿತ್ರ ''ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌'' ಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ, ನಿರ್ಮಾಣ, ಸಹ-ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಒದಗಿಸಿದರು. ಇದು [[ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಲುಬೆಯಲ್ಲಿನ ಯಾತನೆ ಮತ್ತು ಸಾವು|ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ [[ಶಿಲುಬೆಯಲ್ಲಿನ ಯಾತನೆ]] ಮತ್ತು ಸಾವು]] ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರವರ್ಗವು [[ಅರಾಮಿಕ್]],[[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆಬ್ರಿವ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದವು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ತೆರೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅವರು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಆರೋಪಗಳವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[US$]] 611,899,420 ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಒಂದರಲ್ಲೇ $370,782,930 ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ನಟನೆಯ ಯಾವುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. US ಬಾಕ್ಸ್‌ಆಫೀಸ್ ಗಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಎಂಟನೇ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾಲೀನ ಅತ್ಯಂತ ಗಳಿಕೆಯಿಂದ [[R ದರ್ಜೆ]]ಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಮೂರು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವಾದ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥೆಗಾಗಿ [[ಜನರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. === ''ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ'' === ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು 2006ರ ಆಕ್ಷನ್-ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಯತ್ನವು [[ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಾಯಾ ನಾಗರಿಕತೆ]]ಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ [[ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ]] ತಲೆಮಾರಿನ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಿಂದ [[ಯುಕಾಟೆಕ್]] [[ಮಾಯಾ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. == ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳು == ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಗಿಬ್ಸನ್ ಚಿತ್ರಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ,''[[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಘಂಟಿನ]]'' (OED)ಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ [[ಫರ್‌ಹಾದ್ ಸಫೀನಿಯ]] ಜತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>ಈವೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: [http://www.cinemablend.com/new/Event-Report-Mel-Gibson-Goes-Mad-At-CSU-4744.html "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಗೋಸ್ ಮ್ಯಾಡ್ ಎಟ್ CSU"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090727120834/http://www.cinemablend.com/new/Event-Report-Mel-Gibson-Goes-Mad-At-CSU-4744.html |date=2009-07-27 }} - CinemaBlend.com - March 23, 2007</ref> OED ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ''[[ಫ್ರೊಫೆಸರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]]'' ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಕಂಪೆನಿ ಬಹುಹಿಂದೆ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last = Gussow|first = Mel|title = The Strange Case of the Madman With a Quotation for Every Word |publisher = New York Times|date= 1998-09-07|url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F06E7DF153EF934A3575AC0A96E958260&sec=&spon=&partner=permalink&exprod=permalink |accessdate = 2007-11-07}}</ref> ತಾವು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಪರಿಶೋಧಕ [[ವಾಸ್ಕೊ ನುನೆಜ್ ಡೆ ಬಾಲ್ಬೋವಾ]] ಕುರಿತು ಚಿತ್ರವೊಂದರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂಬ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>[http://www.nst.com.my/Current_News/NST/Saturday/National/20070901081824/Article/index_html 10 ಮಿನಿಟ್ಸ್ ವಿತ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: "ವೆನ್ ಗೋಯಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ ಕಮ್ಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲಿ"] - ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2007 -ಪ್ರಕಾಶನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2007</ref><ref>[http://news.opodo.co.uk/articles/2007-03-07/18081178-Mel-Gibson.php "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಟು ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ ಪನಾಮಾ?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090727200310/http://news.opodo.co.uk/articles/2007-03-07/18081178-Mel-Gibson.php |date=2009-07-27 }} - ಒಪೊಡೊ ಟ್ರಾವಲ್ ನ್ಯೂಸ್ - ಮಾರ್ಚ್ 7, 2007</ref><ref>[http://defamer.com/hollywood/mel-gibson/mel-gibson-thinking-about-setting-next-splatter-film-in-panama-241983.php ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಎಬೌಟ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಪ್ಲಾಟರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ ಪನಾಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927001849/http://defamer.com/hollywood/mel-gibson/mel-gibson-thinking-about-setting-next-splatter-film-in-panama-241983.php |date=2007-09-27 }} ಮಾರ್ಚ್ 6, 2007</ref> ನಟನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ,ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಕ್ಷನ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆಯೇ ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಗಿಬ್ಸನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: :''"ಚಿತ್ರನಟನೆಗೆ ತೀರಾ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ,ಆದರೆ ನಿಮಗೆ ಅದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. '' ''ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆ. '' ''ಮನರಂಜನೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದ್ದು,ಅದು ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆ ನಾನು ಬಹುಶಃ ಪುನಃ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. '' ''ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು,ಜನರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗದ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು'' <ref>[http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/9/10/movies/18807086&amp;sec=movies ಎಂಟರ್ ದಿ ಎಕೊ ವಾರಿಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802151006/http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/9/10/movies/18807086&sec=movies |date=2009-08-02 }} ''[[ದಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' (ಮಲೇಶಿಯ) - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007 - ಪ್ರಕಾಶನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007</ref> 2005ರಲ್ಲಿ “ಸ್ಯಾಮ್ ಅಂಡ್ ಜಾರ್ಜ್“ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾನರ್]] ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸನ್ ನಡುವೆ ಏಳನೆಯ ಸಹಯೋಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಡಾನರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಈ [[ಪರಮ]] ಯೋಜನೆ “ಮೃತ“ವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ತಾವು [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಹೆಲ್ಗಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಚಿತ್ರ ಕಥೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2009ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url= http://www.thedigitalbits.com/articles/interviews/richarddonner/donnerinterview.html |title= Inside Man: Richard Donner on Inside Moves |author= Adam Jahnke |date= February 27, 2009 |access-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 23, 2010 |archive-date= ಮೇ 13, 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120513133458/http://www.thedigitalbits.com/articles/interviews/richarddonner/donnerinterview.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aintitcool.com/node/40175|title= Richard Donner And Mr. Beaks Talk INSIDE MOVES! |publisher=Aint It Cool News |author= Mr. Beaks |date= February 19, 2009 }}</ref> ಮುಂಚಿನ ''ಮೆವರಿಕ್'' ಸಹ-ನಟ [[ಜೂಡಿ ಫಾಸ್ಟರ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ದಿ ಬೇವೆರ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾರೆಂದು 2009ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.variety.com/VR1118005842.html |title=Mel Gibson to star in 'Beaver' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2009-07-09 |accessdate=2009-10-01}}</ref> [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡೊ ಡಿಕ್ಯಾಪ್ರಿಯೊ]] ಪಾತ್ರದ [[ಸಾಹಸಯಾತ್ರೆ]]ಗಳ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಸರಿಡದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದ ''ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ'' ಮೂಲ ಭಾಷೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.france24.com/en/node/4948325|title=Mel Gibson to direct DiCaprio in Viking movie: report|date=14 December 2009|work=[[France 24]]|accessdate=18 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100202154919/http://www.france24.com/en/node/4948325|archivedate=2 February 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == === ಕುಟುಂಬ === ''[[ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾದ ನಂತರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಗಿಬ್ಸನ್ 1970ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಡೆನಿಸ್ ಮೂರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. [[ಅಡೆಲೈಡ್‌]]ನ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಭೇಟಿ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೆಲ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿ]]ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಜ್ಞಾತ ನಟನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{cite news |first=REBEKAH |last=DEVLIN |title=Star's family farewell father |date=2007-10-16 |work=The Advertiser |url=http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0,22606,22591118-2682,00.html |accessdate=2009-06-06 |archiveurl=https://archive.today/20120526200246/http://www.adelaidenow.com.au/news/south-australia/stars-family-farewell-father/story-e6frea83-1111114649483 |archivedate=2012-05-26 |url-status=live }}</ref> [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ 1980ರ ಜೂನ್ 7ರಂದು ಅವರಿಬ್ಬರು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ : ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ, ವೆನ್ಸ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸನ್, ಥಂಡರ್ಸ್ ಮೌತ್ ಪ್ರೆಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1993, ಪುಟ 125.</ref> ದಂಪತಿಗೆ ಒಬ್ಬಳು ಪುತ್ರಿ,6 ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು<ref>{{cite news |first=Jane |last=Bokun |title=Kenny Wayne Shepherd highlights festival |date=2009-04-26 |work=Schreveport Times |url=http://www.shreveporttimes.com/article/20090426/NEWS01/904260331/1060 |accessdate=2009-04-26 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರ ಏಳು ಮಕ್ಕಳು ಹನ್ನಾ(1980ರಲ್ಲಿ ಜನನ),ಅವಳಿಗಳಾದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್(1982ರಲ್ಲಿ ಜನನ), ವಿಲಿಯಂ(1985ರಲ್ಲಿ ಜನನ), ಲೂವಿಸ್(1988ರಲ್ಲಿ ಜನನ),ಮೈಲೊ(1990ರಲ್ಲಿ ಜನನ) ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್(1999ರಲ್ಲಿ ಜನನ). ಪುತ್ರಿ ಹನ್ನಾ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಬ್ಲೂಸ್]] ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಕೆನ್ನಿ ವೇನ್ ಶೆಪರ್ಡ್]] ಅವರನ್ನು 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="Hannah Gibson marrying Shepherd">{{cite web |title=Hannah Gibson marrying Shepherd |work=CBS News |date=2006-09-18 |url=http://www.showbuzz.cbsnews.com/stories/2006/09/18/people_milestones/main2020113.shtml |access-date=2010-02-23 |archive-date=2008-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109202851/http://www.showbuzz.cbsnews.com/stories/2006/09/18/people_milestones/main2020113.shtml |url-status=dead }}</ref><ref name="Hannah Gibson marrying Shepherd"/> ಹನ್ನಾ ಕ್ರೈಸ್ತಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾಳೆಂಬ ವದಂತಿಯನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ವಕ್ತಾರ ಮುಂಚೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Mel's catching hell |url=https://www.nydailynews.com/archives/gossip/2002/09/18/2002-09-18_romantically__sellers_was_dr.html |first=George |last=Rush |coauthor=Joanna Molloy |work=New York Daily News |date=2004-09-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಗಲಿಕೆ ಬಳಿಕ, ರಾಜಿಮಾಡಲಾಗದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 13,2009ರಂದು ರಾಬಿನ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ದಂಪತಿ ಘೋಷಿಸಿದರು "ನಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಗಲಿಕೆಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ನಾವು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಸದಾ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದು, ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ"<ref name="filed">{{cite web |title=Mel Gibson's Wife Files for Divorce |url=http://www.tmz.com/2009/04/13/mel-gibson-divorce/ |publisher=TMZ.com |date=2009-04-13 |accessdate=2009-04-13}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಗೆಳತಿ [[ರಷ್ಯನ್]] ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಒಕ್ಸಾನಾ ಗ್ರಿಗೋರಿವಾ ಮಾಜಿ ಗೆಳೆಯ, ನಟ [[ತಿಮೋತಿ ಡಾಲ್ಟನ್‌]]ನಿಂದ ಪುತ್ರನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಳು.<ref name="baby">{{cite web |last=Leonard |first=Elizabeth |url=http://www.people.com/people/article/0,,20280980,00.html |title=Rep: Mel Gibson and Girlfriend Are Expecting! |work=People |date=2009-05-25 |accessdate=2009-05-25}}</ref> ಗ್ರಿಗೋರಿವಾ ಅಕ್ಬೋಬರ್ 30,2009ರಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಪುತ್ರಿ ಲೂಸಿಯಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು. === ಹೂಡಿಕೆಗಳು === ಆಸ್ತಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,[[ಮಾಲಿಬು]],ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ,[[ಕೋಸ್ಟಾರಿಕಾ]]ದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಆಸ್ತಿಗಳಿದ್ದವು.[[ಫಿಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದವು.<ref>[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20050117/ai_n9497657 ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಡೆನೀಡ್ ಬಿಡ್ ಟು ರಿಕ್ಲಾಸಿಫೈ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ ಫಾರ್ಮ್] ಜನವರಿ 17, 2005</ref><ref>[http://extratv.warnerbros.com/v2/news/0806/04/1/text.html ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: ಹಾಲಿಪುಡ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಸೈಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109234824/http://extratv.warnerbros.com/v2/news/0806/04/1/text.html |date=2006-11-09 }} ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2006</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ತಮ್ಮ [[ಕಿವಾ ಕಣಿವೆ]]ಯ{{convert|300|acre|km2|sing=on}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜಮೀನನ್ನು $6 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20050101062719/http://www.abc.net.au/goulburnmurray/stories/s1200331.htm ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಅಪ್] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2004</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2004ರಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಟೋಕಿಯು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನಿಂದ $15 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾಗೊ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಗೊದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು(1860ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು)ಖರೀದಿ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ದ್ವೀಪದ ಪರಿಸರದ ಮೂಲರೂಪ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯೆಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.smh.com.au/news/World/Displaced-Fijians-sue-islandbuying-Mel-Gibson/2005/03/02/1109700545809.html | title = Displaced Fijians may sue island-buying Mel Gibson | publisher = [[Sydney Morning Herald]] | date = 2005-05-03 | accessdate = 2007-09-14 }}</ref> 2005ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಮಾಂಟಾನಾ]]{{convert|45000|acre|km2|sing=on}} ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನೆರೆಮನೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಬಹುದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4188/is_20050228/ai_n11834606| title = Gibson's neighbor buys his Beartooth Ranch | publisher = [[Deseret News]] | date = 2005-02-28 | accessdate = 2007-09-14 }}</ref> 2007 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕೋಸ್ಟಾರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು 26 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಖರೀದಿಸಿದರು.{{convert|400|acre|km2|sing=on}} ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ {{convert|76|acre|m2|adj=on}}ಅವರು [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌]]ನ ಟ್ಯೂಡರ್ ಎಸ್ಟೇಟ್($9 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ 1994ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ) ಅಜ್ಞಾತ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ $40 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.bergproperties.com/blog/mel-gibson-reportedly-listing-his-greenwich-ct-estate-for-395m-status-of-his-malibu-properties-is-uncertain/1260/celebrities ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ರಿಪೋರ್ಟೆಡ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಹಿಸ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್, CT ಎಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರ್ $39.5M; ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ಮಾಲಿಬು ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಇಸ್ ಅನ್‌ಸರ್ಟೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617141756/http://www.bergproperties.com/blog/mel-gibson-reportedly-listing-his-greenwich-ct-estate-for-395m-status-of-his-malibu-properties-is-uncertain/1260/celebrities |date=2008-06-17 }} July 12, 2007</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ $24 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ [[ಮಾಲಿಬು]] ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ $30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/20042556 ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಸೆಲ್ಸ್ ಮಾಲಿಬು ಹೋಮ್ ಫಾರ್ $30 ಮಿಲಿಯನ್: ಸ್ಟಾರ್ ಬಾಟ್ ದಿ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಟು ಇಯರ್ಸ್ ಎಗೊ ಫಾರ್ $24 ಮಿಲಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417202406/http://www.msnbc.msn.com/id/20042556 |date=2009-04-17 }} ಜುಲೈ 30, 2007</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಡೇವಿಡ್ ಡುಕೋವ್ನಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೀ ಲಿಯೋನಿ]] ಅವರ [[ಮಾಲಿಬು]] ಮನೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.latimes.com/news/nationworld/world/latinamerica/la-hm-hotprop20-2008sep20,0,4116201.story | title = Mel Gibson buys Malibu home of David Duchovny and Téa Leoni | publisher = [[Los Angeles Times]] | date = 2008-09-20 | accessdate = 2008-09-27 | archiveurl = https://archive.today/20130111060241/http://articles.latimes.com/2008/sep/20/home/hm-hotprop20 | archivedate = 2013-01-11 | url-status = live }}</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === ==== ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ ==== ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌]]ರಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದರು. [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II]] ''[[ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದರು, "ಅವರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಂದು ಕೇಳಲು ತಾವು ಇಚ್ಛಿಸಿರುವೆ" ಯಾರೊಬ್ಬರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಂದು ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಣ್ಯವರ್ಗದವರಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. [[ಪೀಟರ್ ಪೀಠದ]] ಅಧಿಪತಿಗಳು ಕೂಡ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="ReferenceA">ಗೂಡ್‌ರಿಡ್ಜ್, ಮೈಕ್ "ದಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್." ''ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್''. ಪುಟ 12, ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2004.</ref><ref name="ReferenceA"/> 2004ರ ''[[ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್]]'' ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಎಂದು ಕೂಡ ಗಿಬ್ಸನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ನ್ಯೂನಾನ್, ಪೆಗ್ಗಿ. "ಫೇಸ್ ಟು ಫೇಸ್ ವಿತ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್." ''ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 2004.</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಪೋಪ್]] ಅಥವಾ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್ II]] ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಚಯಸ್ಥ ಫಾದರ್ [[ವಿಲಿಯಂ ಫಲ್ಕೊ]] ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated1">[http://annenberg.usc.edu/Events/event200.aspx?p=1 “ಹೂಸ್ ಪ್ಯಾಶನ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308183916/http://annenberg.usc.edu/Events/event200.aspx?p=1 |date=2008-03-08 }}[http://annenberg.usc.edu/Events/event200.aspx?p=1 ಮೀಡಿಯ,ಫೆಯಿತ್ &amp; ಕಂಟ್ರೋವರ್ಸಿ ”] ಪ್ಯಾನಲ್ ಡಿಸ್ಕಷನ್ ವಿಡಿಯೊ, ಟೈಮ್1:05 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308183916/http://annenberg.usc.edu/Events/event200.aspx?p=1 |date=2008-03-08 }}</ref>]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಎಕ್ಲೇಸಿಯಂ ನಲ್ಲಾ ಸ್ಯಾಲಸ್(ಚರ್ಚ್ ಹೊರಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ)ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ,"ಗಿಬ್ಸನ್ ಚರ್ಚ್‌ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ... ಅದನ್ನು ತಾವು ನಂಬುವುದಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಒಬ್ಬಳು ಸಂತೆ. ತಮಗಿಂತ ಅವಳು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ. ಅವಳು ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಎಪಿಸ್ಕಾಪಾಲಿಯನ್ ರೀತಿ. ಅವಳು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ,ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ,ಕ್ರೈಸ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿದೆ,ಆ ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಳು ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದದಿದ್ದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯಯುತವಲ್ಲ, ನನಗಿಂತ ಆಕೆ ಉತ್ತಮ. ಆದರೆ ಅದು [[ಪೀಠ]]ದ ಘೋಷಣೆ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ."<ref name="pboyer">ಬಾಯರ್, ಪೀಟರ್ J. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2003.</ref> [[ವಿಲ್ಲೊ ಕ್ರೀಕ್]] ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ 14:6 ಅಸಹಿಷ್ಣು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ,<ref>{{cite book |title=The Holy Bible, Gospel of John 14:6 |url=http://www.biblegateway.com/passage/?search=John%2014:6;&version=31}}</ref> ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ತ್ಯಾಗದ [[ಅರ್ಹತೆ]]ಗಳ ''ಮೂಲಕ''...ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರದ ಜನರು ಕೂಡ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>[http://dir.salon.com/story/ent/feature/2004/01/27/passion/index1.html?pn=3 "ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ಸ್ "ಪ್ಯಾಶನ್"."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106005728/http://dir.salon.com/story/ent/feature/2004/01/27/passion/index1.html?pn=3 |date=2007-11-06 }} ''ಸಾಲೋನ್''. ಜನವರಿ 27, 2004.</ref> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕೇತರರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತೇತರರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದೆಂದು ತಾವು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಡಯೇನೆ ಸಾಯೆರ್‌]]ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="2004prime">{{cite news |url= http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/sixtyminutes/stories/2004_02_22/story_1034.asp |title= Transcript of February 2004 Primetime |accessdate= 2006-07-31 |archive-date= 2005-07-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20050716090130/http://sixtyminutes.ninemsn.com.au/sixtyminutes/stories/2004_02_22/story_1034.asp |url-status= bot: unknown }}</ref><ref>{{cite news| url=http://headlines.agapepress.org/archive/2/afa/202004b.asp| title=Gibson's Words Fuel Controversy Already Sparked By 'Passion'| author=Martin, Allie and Jenni Parker| publisher=Agape Press| date=2004-02-20| access-date=2010-02-23| archive-date=2009-05-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20090511192902/http://headlines.agapepress.org/archive/2/afa/202004b.asp| url-status=dead}}</ref> ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ [[ಹರ್ಮಸಿಲ್ಲೊ]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೈಡೆಂಟೈನ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. [[ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್]] [[ಎಮಿರೈಟಸ್]] [[ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಕ್ವಿಂಟೆರೊ ಆರ್ಸ್]] ಇದನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಬೋಧಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20071106002346/http://www.foxnews.com/wires/2007May23/0,4670,PeopleGibson,00.html "ಗಿಬ್ಸನ್ ಅಟೆಂಡ್ಸ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕನ್ಫರ್‍‌ಮೇಶನ್ ಇನ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ."] ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್. ಮೇ 23, 2007.</ref><ref>[http://creerenmexico.org/index.php/?cat=22 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ವೈ ಯೆಲ್ ಒಬಿಸ್ಪೋ ಎಮೆರೈಟೊ ಡಿ ಹರ್ಮೋಸಿಲ್ಲೊ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080616183638/http://creerenmexico.org/index.php/?cat=22 |date=2008-06-16 }} ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್. ಮೇ 23, 2007.</ref> ಇದೇ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ಆರ್ಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ ಖಾಸಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ [[ಚರ್ಚ್‌]]ನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಂದು ಧಾರ್ಮಿಕವಿಧಿಗಳಿಂದ [[ಪವಿತ್ರ]]ಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>[http://www.azstarnet.com/sn/metro/184354.php "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ವಿಸಿಟ್ಸ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828234422/http://www.azstarnet.com/sn/metro/184354.php |date=2009-08-28 }} azstarnet.com.</ref> ಅವರ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ನಂಬಿಕೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಕುರಿತು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ವಿವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ''ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್‌'' ನಿಂದ ಹೊತ್ತಿದ ಕಿಡಿಯಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ,ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟುವಾದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಾಗಿ [[ಡಯೇನ್ ಸಾಯರ್]] ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="2004prime"/> ==== ರಾಜಕೀಯ ==== “ಉಗ್ರಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ“<ref name="time.com-Apocalytpo">ಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆಟ್/ವೆರಾಕ್ರಜ್, ಟಿಮ್. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1174684-2,00.html "ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ ನೌ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071106003209/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1174684-2,00.html |date=2007-11-06 }} ಟೈಮ್. ಮಾರ್ಚ್ 19, 2006.</ref> ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು “ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ಉದಾರವಾದಿ“ ಎಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಪರಿಚಯಸ್ಥ [[ವಿಲಿಯಂ ಫಲ್ಕೊ]] ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autogenerated1" /> ತಾವು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರು ಅಲ್ಲಗಳೆದಿದ್ದರೂ,<ref>ವೈನರ್, ಆಲಿಸನ್ ಹೋಪ್. [http://www.ew.com/ew/article/0,,1564173_2,00.html "ದಿ ಇಯರ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503020733/http://www.ew.com/ew/article/0,,1564173_2,00.html |date=2009-05-03 }} ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವೀಕ್ಲಿ 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 8</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೆಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ನೆಟ್ ಡೇಲಿ]] 2008ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಬೆಂಬಲವಿದೆಯೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=43659 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಪುಶ್ಡ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061120230742/http://worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=43659 |date=2006-11-20 }} ''ವಲ್ಡ್ ನೆಟ್ ಡೇಲಿ''.</ref> ತಾವು ಮತ್ತು ಮೂರ್ ಅವರು 2005ರ [[ಜನರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಮೈಕೇಲ್ ಮೂರ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ 9/11]]'' ಗೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,143924,00.html "ಮೂರ್ ಗಿಬ್ಸನ್,: ಐ ಲೌವ್ ಹಿಸ್ ವರ್ಕ್."] ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್. ಜನವರಿ 10, 2005.</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ [[ಐಕಾನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] ಮೂರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂಚೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಮಿರಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌]]ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ,[[ಶ್ವೇತಭವನ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಮಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿರೆಂದು ಉನ್ನತ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ಕರೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಮ್ಮ ಏಜೆಂಟ್ [[ಆರಿ ಎಮ್ಯಾನುಯಲ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಮೂರ್ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>ಕಿಯೋಗ್, ಪೀಟರ್ [http://www.bostonphoenix.com/boston/movies/documents/03931494.asp "ನಾಟ್ ಸೊ ಹಾಟ್: ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ 9/11 ಈಸ್ ಮೋರ್ ಸ್ಮೋಕ್ ದ್ಯಾನ್ ಫೈರ್."] ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೀನಿಕ್ಸ್''. ಜೂನ್‌ 25, 2004</ref> ಐಕಾನ್ ವಕ್ತಾರ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ನಾವು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ನೀವು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿಮಿತತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ''[[ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ನ್ನು ಈಗ ತಾನೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಂಪೆನಿ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ"<ref>ಸ್ಟೈನ್, ರೂತ್ [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/05/06/MNGIH6GI6C1.DTL "'ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ 9/11' ಟೂ ಹಾಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ನಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128190341/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F05%2F06%2FMNGIH6GI6C1.DTL |date=2012-01-28 }} ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ ಮೇ 6, 2004</ref> ''[[ಪ್ಲೇಬಾಯ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ಜುಲೈ 1995ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] "ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಅವಕಾಶವಾದಿ" ಮತ್ತು "ಏನುಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯಾರೊ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ"ಎಂದು ಗಿಬ್ಸನ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. [[ರೋಡ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ]]ವನ್ನು [[ಹೊಸ ವಿಶ್ವವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ಯುವಕ ಮತ್ತು ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ]]ದ ಪರ ಆಂದೋಳನವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="pb">ಗ್ರೋಬೆಲ್, ಲಾರೆನ್ಸ್. "ಸಂದರ್ಶನ: ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್". ಪ್ಲೇಬಾಯ್ ಜುಲೈ ೧೯೯೫. ಸಂಪುಟ. 42, No. 7, ಪುಟ. 51. ಮೇ 17, 2006ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇಂತಹ [[ಒಳಸಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳಿಂದ ನಂತರ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಗಿಬ್ಸನ್,ಇದು: ಹೇ, ನಮಗೊಂದು ಪಿತೂರಿ ಹೇಳು...ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಆಗ ನಾನು ಈ ವಿಷಯ ಹೇಳಿದೆ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ,ನಾನು ಸುವಾರ್ತೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು,ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಅಸಹ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಂತಿತ್ತು"<ref name="NutTeKoha">ನುಯಿ ಟೆ ಕೋಕಾ. "ಡಿಡ್ ಐ ಸೇ ದೆಟ್?" ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಜನವರಿ 30, 1999, ಪುಟ 33.</ref> ಅದೇ 1995ರ ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್'' ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ,ಮಹಿಳೆಯರು ಪಾದ್ರಿಗಳಾಗುವುದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ವಿರೋಧವೇಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು "ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ". ಅವರಿಬ್ಬರು ಸಮಾನರಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ನೀವು ಮತ್ತು ನಾವು ಸಮಾನರಲ್ಲ.... ನೀವು ಇನ್ನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿರಬಹುದು,ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಜಾಣನಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಏನೇಇರಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸಮಾನರಲ್ಲ. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಸಮಾನರಲ್ಲ. ನನಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದೆ. ಅವರನ್ನು ನಾನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲು ಯಾಕೆ ಬಯಸುತ್ತಾರೆಂದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇಂದ್ರವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ." ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ,"ತಮ್ಮ ಜತೆ ಮಹಿಳಾ ವ್ಯವಹಾರ ಪಾಲುದಾರರೊಬ್ಬಳು ಒಮ್ಮೆ ಇದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅದು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಲಿಲ್ಲ." ಏಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ "ಅವಳು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. "ಮಹಿಳೆಯರು ನನ್ನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಾನೂ ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕೂಡ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ವಾದವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೇಕೆ ಎಂದು ತಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆ,ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ."<ref name="pb"/><ref>ಗ್ರೋಬಲ್, ಲಾರೆನ್ಸ್. [https://books.google.com/books?client=firefox-a&amp;id=ygBlAAAAMAAJ&amp;dq=%22I%27ll+get+kicked+around+for+saying+it%2C+but+men+and+women+are+just+different.+They%27re+not+equal.+The+same+way+that+you+and+I+are+not+equal.+%22&amp;q=%22I%27ll+get+kicked+around+for+saying+it%2C+but+men+and+women+are+just+different.+They%27re+not+equal.%22&amp;pgis=1#search_anchor ಗ್ರೋಬಲ್, ಲಾರೆನ್ಸ್. ][https://books.google.com/books?client=firefox-a&amp;id=ygBlAAAAMAAJ&amp;dq=%22I%27ll+get+kicked+around+for+saying+it%2C+but+men+and+women+are+just+different.+They%27re+not+equal.+The+same+way+that+you+and+I+are+not+equal.+%22&amp;q=%22I%27ll+get+kicked+around+for+saying+it%2C+but+men+and+women+are+just+different.+They%27re+not+equal.%22&amp;pgis=1#search_anchor ''ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ:ಲೆಸನ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಎ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್''.] ತ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 2004. ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮೂಲಪ್ರತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮೇ 21, 2008. ISBN 1400050715. ಪುಟ 151.</ref><ref name="deangelis">ಡಿಎಂಗೆಲಿಸ್, ಮೈಕೇಲ್. [https://books.google.com/books?id=aZkshPsocwgC&amp;pg=PA165 ''ಗೇ ಫ್ಯಾಂಡಂ ಅಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ವೋವರ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಡಮ್''.] [[ಡ್ಯೂಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], 2001. ISBN 0822327384p 166.</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತದ್ರೂಪ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಭ್ರೂಣಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಭ್ರೂಣ ಆಕರಕೋಶ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಗೆ ತೆರಿಗೆದಾರನ ಆರ್ಥಿಕನೆರವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.nationalreview.com/interrogatory/gibson200411010950.asp "ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಂಡ್ಸ್ ಅಥ್‌ವಾರ್ಟ್ ಎ ಬ್ರೇವ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್"] ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ''. ನವೆಂಬರ್ 1, 2004</ref> [[ಸೀನ್ ಹ್ಯಾನಿಟಿ]] ರೇಡಿಯ ಶೋನಲ್ಲಿ [[ಟೆರಿ ಸ್ಕಿಯಾವೊ ಪ್ರಕರಣ]]ದ ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಅವರು, ಸ್ಕಿಯಾವಲೊ ಸಾವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಅನುಮೋದನೆಯ ಹತ್ಯೆಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=43576 "ಇಟ್ಸ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಕ್ರೂಸಿಫಿಕ್ಷನ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109183617/http://worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=43576 |date=2006-11-09 }} ''ವರ್ಲ್ಡ್ ನೆಟ್ ಡೇಲಿ''.</ref> [[ಡಯೇನ್ ಸಾಯರ್]] ಜತೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2004ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ [[WMD]]ಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 2004ರಲ್ಲಿ [[ಸೀನ್ ಹ್ಯಾನಿಟಿ]] ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.smh.com.au/articles/2004/03/18/1079199319258.html "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಜಾಯಿನ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್ ಟು ಕ್ವಶ್ಚನ್ ಇರಾಕ್ ವಾರ್."] ''ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್''. ಮಾರ್ಚ್‌ 18, 2004</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ''[[ಟೈಮ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಜತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ನಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಿರುವ "ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವವರು", [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="time.com-Apocalytpo"/> === ಸಲಿಂಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯ ಆರೋಪಗಳು === [[ಮಾನಹಾನಿ ವಿರುದ್ಧ ಪುರುಷ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ಕೂಟ]](GLAAD)ವು ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಸ್ಪೇನ್ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಎಲ್ ಪಾಯಿಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1991ರ ಸಂದರ್ಶನದ ನಂತರ ಆರೋಪಿಸಿದವು. ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಯೇನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, "ಅವರು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಹಿಂಭಾಗದ ಕಡೆ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತಾ: "ಇದು ಹೇಸಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗಿ ಜನರ ಜತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಜನರು, ತಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ನನ್ನ ಕೆಲಸವಲ್ಲ"ಎಂದರು. ಅವರು ನಟನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಗಿಬ್ಸನ್‌ಗೆ ಭಯವೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಗಿಬ್ಸನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದರು "ನಾನು ಸಲಿಂಗಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೀನಾ, ಅವರ ತರ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತೀನಾ? ಅವರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವರ್ತಿಸುತ್ತೀನಾ? ನೀವು ಒಬ್ಬ ನಟನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಂತಹ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಅಂಟಿಸುತ್ತಾರೆ."<ref name="deangelis" /><ref name="sfbay">ವೋಕ್ನರ್,ರೆಕ್ಸ್. [http://www.sfbaytimes.com/index.php?sec=article&amp;article_id=5399 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್, ಸಿರ್ಕಾ 1992, "ರಿಫ್ಯೂಸಸ್ ಟು ಅಪೋಲೈಜಸ್ ಟು ಗೇಸ್"."] ''ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಬೇ ಟೈಮ್ಸ್''. ಆಗಸ್ಟ್‌ 17, 2006.</ref> ''[[ಗುಡ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕ]]'' ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದರು,[ಆ ಉತ್ತರಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ)ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ. ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬಯಸಿದರೆ,ಅದನ್ನು ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಏನು,ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತೀನಾ"<ref name="sfbay" /> ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್‌'' ನ 1995ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[GLAAD]]ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ತರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು."ನರಕ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದಾಗ ನಾನು ಕ್ಷಮೆಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಲಿ".<ref name="pb" /> ತರುವಾಯ, 1997 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಕನ್ಸ್‌ಪೈರಸಿ ಥಿಯರಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 10 ಸಲಿಂಗಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಪುರುಷ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಗಿಬ್ಸನ್ GLAADಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>[http://www.glaad.org/media/archive_detail.php?id=181 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಟು ಮೀಟ್ ಅಪ್-ಅಂಡ್-ಕಮಿಂಗ್ ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅಂಡ್ ಗೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಮೇಕರ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008182440/http://www.glaad.org/media/archive_detail.php?id=181 |date=2008-10-08 }} glaad.org.</ref> 1999ರಲ್ಲಿ ''[[ಎಲ್ ಪಯಸ್‌]]'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ,"ನಾನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಬಾರದಿತ್ತು,ಆದರೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಓಡ್ಕಾ ಹೀರುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಆ ಉಲ್ಲೇಖವು ನನಗೆ ವಾಪಸು ಚುಚ್ಚಿತು".<ref name="NutTeKoha"/> ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' <ref>ರೊಟೆಲೊ, ಗೇಬ್ರಿಯಲ್. [http://www.qrd.org/qrd/media/print/gabriel.rotello/1995/gays.should.beware.men.in.kilts-06.01.95 "ಗೇಸ್ ಶುಡ್ ಬಿವೇರ್ ಆಫ್ ಮೆನ್ ಇನ್ ಕಿಲ್ಟ್ಸ್."] ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ''. ಜೂನ್ 1, 1995</ref> ಮತ್ತು ''[[ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಪೀಡಿತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಕ್ಲಿಂಟನ್, ಪಾಲ್. [http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/Movies/02/25/review.passion/index.html "][http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/Movies/02/25/review.passion/index.html ರಿವ್ಯೂ: ಎ ಪವರ್‌ಫುಲ್, ಪರ್ಸನಲ್'ಪ್ಯಾಶನ್'."] CNN. ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2004.</ref> === ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಆರೋಪಗಳು === ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು: ಅವರ 2004ರ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' [[ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಾರ್ಥಗಳ ಆರೋಪಗಳಿಂದ]] ತೀವ್ರ ವಾದವಿವಾದದ ಕಿಡಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಳಿಯಿತು. ಚಿತ್ರವು [[ಸುವಾರ್ತೆಗಳು]](ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಜೀವನ,ಬೋಧನೆಗಳು) ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ,[[ಸುವಾರ್ತೆ]]ಗಳ ಆಯ್ದ ವಾಚನವನ್ನು ಇದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ<ref>''[http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/education/dramatizing_the_death.htm ಸಮ್ ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಂ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117041731/http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/education/dramatizing_the_death.htm |date=2010-01-17 }}''</ref> ಅಥವಾ 1998ರಲ್ಲಿ [[USCCB]]ಯ ಏಕತೆ ಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರಧರ್ಮೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಮಿತಿಯಿಂದ [[ಪ್ಯಾಶನ್]] ನಾಟಕೀಕರಣದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತರರು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>''[http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/Passion_Plays.htm USCCB ಸ್ಟಾನ್ ಆನ್ ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಡ್ರೆಮಾಟೈಸೇಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531132610/http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/Passion_Plays.htm |date=2010-05-31 }}''</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಜುಲೈ 28,2006ರಲ್ಲಿ [[ಪಾನಮತ್ತರಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಾಗ]] ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದನೆಂದು ಸೋರಿಕೆಯಾದ ವರದಿಯೊಂದು ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಿತ್ತು.ಯಹೂದಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೀ ಅವರಿಗೆ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಫಕಿಂಗ್ ಜಿವ್ಸ್.... ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಯಹೂದಿಗಳು ಕಾರಣಕರ್ತರು. ನೀನು ಯಹೂದಿಯೇ?"<ref name="tmz">''[http://www.tmz.com/2006/07/28/gibsons-anti-semitic-tirade-alleged-cover-up/ ಗಿಬ್ಸನ್ಸ್ ಆಂಟಿ-ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಟೈರೇಡ್ - ಅಲೆಗ್ಡ್ ಕವರ್ ಅಪ್]'' ; [[TMZ.com]]; July 28, 2006</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಈ ಘಟನೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಕ್ಷಮೆಗಳನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದರು. ನಂತರ [[ಡಯೇನ್ ಸಾಯರ್]] ಜತೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಲೇಖನಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. === ಕುಚೇಷ್ಟೆ ಸ್ವಭಾವ === ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೆಟ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.<ref>''[http://anecdotage.com/index.php?aid=10022 ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: ಕ್ಲೌನಿಂಗ್ ಎರೌಂಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104234947/http://anecdotage.com/index.php?aid=10022 |date=2010-01-04 }}'' Anecdotage.com ಪ್ರಕಾಶಿತ ಆಗಸ್ಟ್ 3, 2006</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಸ್ಯಗಳು,ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು, [[ವಿದೂಷಕ]] ಪ್ರೇರಿತವಾದ ದೈಹಿಕ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಆಘಾತವುಂಟು ಮಾಡುವ ಹದ್ದುಮೀರಿದ ವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಸಹ-ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅವರು ನಟರನ್ನು ಕೆಂಪು ಕೋಡಂಗಿ ಮೂಗನ್ನು ಧರಿಸಿ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ವೇಗ ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030127-409570,00.html ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060621181232/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030127-409570,00.html |date=2006-06-21 }} ಜನವರಿ. 19, 2003, Time.com ಪ್ರಕಾಶಿತ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2007</ref> ''[[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಜತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹೆಲೆನಾ ಬೋನಾಮ್ ಕಾರ್ಟರ್]] ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಅವರಿಗೆ ತೀರಾ ಮೂಲಭೂತ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೀಳುಅಭಿರುಚಿಯದಾಗಿದ್ದು,ಅಷ್ಟೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿರುಚಿಯಿಂದ ಕೂಡಿಲ್ಲ"ವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>ವೆನ್ಸ್‌ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸನ್ಸ್ "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್: ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ", ಪುಟ 287</ref> ''[[ಮೇವರಿಕ್]]'' ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಹ-ನಟಿ [[ಜೂಡಿ ಫಾಸ್ಟರ್]] ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆದು ಅವಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚರ್ವಿತಚರ್ವಣ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದರು. ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೆದ್ದ ಆಸ್ಕರ್‌ ಕುರಿತ [[ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್]] ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು [[ಬ್ಯಾಗ್‌ಪೈಪರ್‌]]ನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಫಾಸ್ಟರ್ ಮರುಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಪೋಲೊ 13]]'' ಎರಡೂ [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಾಗ, ಗಿಬ್ಸನ್ [[ರಾನ್ ಹೊವಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಗ್ರೇಜರ್]] ಅವರಿಗೆ ''[[ರಾನ್ಸಮ್]]'' ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿಮ್ಮ ಪರಿಗಣನೆಗೆ]] ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' ಜಾಹೀರಾತು ಎಂಬ ಅಣಕವನ್ನು ನೀಡಿದರು. “ಬೆಸ್ಟ್ ಮೂನ್ ಶಾಟ್‌“ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ''[[ಬ್ರೇವ್ ಹಾರ್ಟ್]]'' ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಇಂಗ್ಲೀಷರಿಗೆ [[ಬೆತ್ತಲೆ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ]] ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mel-at-carinya.com/archives/interviews/ToMelandBack/2.html |title=To Mel & Back2 |publisher=Mel-at-carinya.com |date= |accessdate=2008-10-22}}</ref> ''[[ಕನ್ಸ್ಪರೈಸಿ ಥಿಯರಿ]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಸಹನಟ [[ಜೂಲಿಯ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]] ಪರಸ್ಪರ ಕುಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಘನೀಕರಿಸಿದ ಮುಚ್ಚಿದ ಇಲಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೆಟ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು.<ref>ಮೆಲ್ಸ್ ಅದರ್ 'ಪ್ಯಾಶನ್': ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಅಕ್ಸೆಡ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2007, etonline.com</ref> ತಮ್ಮ ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೂವರು ವಿದೂಷಕರಿಗೆ]] ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಜತೆಗೆ, ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಮೈಕೆಲ್ ಚಿಕ್ಲಿಸ್]] [[ಕರ್ಲಿ ಹೊವಾರ್ಡ್‌]]ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯತಂಡವನ್ನು ಕುರಿತ 2000ದ ಕಿರುತೆರೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ದ 2005ರ ಅಣಕದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗರೇಟೊಂದನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ತಮ್ಮ ಒಂಟಿ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.apple.com/trailers/touchstone/apocalypto/ ಟೀಸರ್ ಟ್ರೈಲರ್. ][http://www.apple.com/trailers/touchstone/apocalypto/ ಫ್ರೇಮ್ 2546. ][http://www.apple.com/trailers/touchstone/apocalypto/ ಟೈಮ್‌ಕೋಡ್ 01:01:47:03. ][http://www.apple.com/trailers/touchstone/apocalypto/ Time 00:01:46]</ref> === ಮದ್ಯಸೇವನೆ ದುರಭ್ಯಾಸ === ತಾವು 13ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕುಡಿತ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20071105225252/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21062683-5005961,00.html "ರಾಂಟ್ ಆಫ್ಟರ್‌ಮ್ಯಾಥ್ ಎ ಗಿಫ್ಟ್, ಸೇಸ್ ಗಿಬ್ಸನ್."] ''ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಸನ್''. ಜನವರಿ 15, 2007</ref> [[NIDA]]ದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2002ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ "ನಾನು ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ತೀರಾ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ತಾವು [[ಖಿನ್ನತೆಯ ಉನ್ಮಾದತೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಬಂತು.<ref>{{cite web | url=http://www.smh.com.au/news/stay-in-touch/mel-gibson-talks-about-bipolar-struggle/2008/05/14/1210444527205.html| title=Mel opens up, but ever so fleetingly | author=Murray, Elicia and Garry Maddox| publisher=The Sydney Morning Herald | date=2008-05-15| accessdate=2008-05-15}}</ref> ಗಿಬ್ಸನ್ ಭಾವನೆಯ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ರಕ್ತದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣ 0.12%-0.13%ರ ನಡುವೆ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಿಬ್ಸನ್ ಕಾರೊಂದರ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಟೊರೆಂಟೊದಲ್ಲಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಿಬ್ಸನ್ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು $300 ದಂಡ ಹೇರಲಾಯಿತು. 3 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಹನಚಾಲನೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Mel Gibson talks about Braveheart, movie stardom, and media treachery |url=http://www.dallasobserver.com/Issues/1995-05-25/film/film_3.html |author=Seitz, Matt Zoller |work=Dallas Observer |date=1995-05-25 |accessdate=2006-07-29 |archive-date=2009-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126182654/http://www.dallasobserver.com/Issues/1995-05-25/film/film_3.html |url-status=dead }}</ref> ಕುಡಿತದ ಚಟದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಜಮೀನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಆದರೆ ಕುಡಿತದ ಚಟದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಣಗಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ನಡುವೆ ಕೂಡ ಗಿಬ್ಸನ್ ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ [[ಹಾಲಿವುಡ್]] ಚಿತ್ರಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಬೆಳಗಿನ ತಿಂಡಿಯ ಜತೆ ಐದು ಪಿಂಟ್ ಬಿಯರ್ ಸೇವಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಿದಾಗ ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 2]]'' ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾನರ್]] ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿದ್ದರು.<ref name="2004prime"/> ಗಿಬ್ಸನ್ ತಮ್ಮ 30ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದರು. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ [[ಶಿಲುಬೆಯಲ್ಲಿನ ಯಾತನೆ]] ಬಗ್ಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೋವುಗಳನ್ನು ಶಮನಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ 2003 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="pboyer"/><ref name="2004prime"/><ref>{{cite news |url=http://archives.starbulletin.com/2004/02/22/news/index2.html |title=Mel Gibson's Passion |author=Ryan, Tim |work=Honolulu Star-Bulletin |date=2004-02-22}}</ref> ಅವರು 1991ರಲ್ಲಿ ನಟನೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವೃತ್ತಿಪರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕೋರಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ [[AA]] ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ''[[ಸಂಡೇ ಮಿರರ್]]'' ಪ್ರಕಟಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ವಕೀಲರು ಸೋಲುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸರ್''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 1991</ref>{{Clarify|date=February 2009}} 1992ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಹಾಲಿವುಡ್ ಮಧ್ಯಪಾನ ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಿ, [[ಮಧ್ಯಪಾನ ಚಟ]]ವು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ತಮಗೆ ನಿಕಟತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಯ. ಜನರು ಅದರಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದರೆ ಅದೊಂದು ಪವಾಡ."<ref>ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಬಿಲ್. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 1992</ref> ಜುಲೈ 28, 2006ರಂದು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ತೆರೆದ ಸೀಸೆಯೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು [[DUI]] ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬಂಧನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಜನಾಂಗ ವಿರೋಧಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು,ತಮ್ಮ ತುಚ್ಛ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿದರು.<ref name="first role">{{cite web |title=Gibson takes first starring role in six years |url=https://www.theguardian.com/film/2008/apr/29/news.melgibson |work=Guardian.uk.co |date=2008-04-29}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು "ಮನೋದ್ರೇಕದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೆಂದು" ಅವರು ನುಡಿದರು. "ಗುಣಪಡಿಸುವ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು" ಯಹೂದಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Gibson Asks Jews For Help To Find "Appropriate Path To Healing"|url=http://www.accesshollywood.com/mel-gibson/gibson-asks-jews-for-help-to-find-appropriate-path-to-healing_article_1069|date=2006-07-030|access-date=2010-02-23|archive-date=2010-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723062011/http://www.accesshollywood.com/mel-gibson/gibson-asks-jews-for-help-to-find-appropriate-path-to-healing_article_1069|url-status=dead}}</ref> ಡಯೇನ್ ಸಾಯರ್ ಜತೆ ನಂತರದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಯೋಚನೆಗಳೇನೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' ಮೇಲೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್-ಲೆಬನಾನ್ [[ಸಂಘರ್ಷ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಉದಾಹರಿಸಿದರು. ಗಿಬ್ಸನ್ ಬಂಧನ ನಂತರ ಅವರು ಮದ್ಯಪಾನ ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಚೇತರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಪ್ರಚಾರಕರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 17,2006ರಂದು ಕುಡಿದು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಗಿಬ್ಸನ್ ಯಾವುದೇ [[ಪ್ರತಿವಾದ ಇಲ್ಲ]]ವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಸನ್ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="first role"/> ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ವಾರಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ನೆರವು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕೂಡ ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು $1,300 ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು 90 ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="first role"/> ಅವರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. [[ಡಯೇನ್ ಸಾಯರ್]] ಜತೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕುಡಿತದ ಅಮಲಿನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರಲು ತಮ್ಮ ಹೆಣಗಾಟ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು. <blockquote>ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದೆ-ಜೀವನ,ಅವಯವ,ಕುಟುಂಬ-ಅದರಿಂದ ದೂರಹೋಗಲು ಇವು ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ-ನೀವೇ ಸ್ವಯಂ ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜನರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ದೇವರು. ನೀವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ನೀವು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ ಉಳಿಗಾಲವಿಲ್ಲ..ಇಡೀ ಅನುಭವವನ್ನು ನಾನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತೇನೆ.ಮೊದಲಿಗೆ, ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಮುಂಚೆ ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ. ದೇವರಿಗೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸ್ವಯಂ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ... ಕುಡಿತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜೋಂಪಿಗೆ ಒಂದು ಬಕೆಟ್ ತಣ್ಣೀರು ಮುಖಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಏಕೆಂದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕುಂಟಾಗುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಧಿ,ಮನಸ್ಸಿನ ಗೀಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ನೀವು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತೀರಿ. ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅವಮಾನ ಅಗತ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು.<ref>{{cite web | url=http://www.abcnews.go.com/GMA/Entertainment/Story?id=2561919&page=1 |title=Gibson: 'Public Humiliation on a Global Scale' Made Him Address Alcoholism |publisher=ABC News |accessdate=2007-09-04}}</ref></blockquote> ಮೇ 2007 ಪ್ರಗತಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಗಿಬ್ಸನ್ ಅವರ ಸನ್ನಡತೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಅವಧಿಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸ್ವಯಂ-ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref>[http://www.newsmax.com/archives/articles/2007/5/11/153226.shtml "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಪ್ರೈಸಡ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ರಿಹ್ಯಾಬ್."] ''ನ್ಯೂಸ್‌ಮಾಕ್ಸ್''. ಮೇ 12, 2007.</ref> === ಲೋಕೋಪಕಾರ === ಗಿಬ್ಸನ್ ದಂಪತಿ ತಮ್ಮ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ,ಅವರು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಹಿಲಿಂಗ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್]] ಸಂಸ್ಥೆ. ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಎಂಬಲ್‌ಟನ್]] ಪ್ರಕಾರ,ಗಿಬ್ಸನ್ ದಂಪತಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವವುಳಿಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಣ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.newsroom.ucla.edu/page.asp?RelNum=5562&amp;menu=fullsearchresults "ಆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಡೊನೇಟ್ಸ್ $10 ಮಿಲಿಯನ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060906195951/http://www.newsroom.ucla.edu/page.asp?RelNum=5562&menu=fullsearchresults |date=2006-09-06 }} ''UCLA.edu Newsroom''.</ref><ref>[http://www.smh.com.au/articles/2004/10/13/1097607264626.html?from=storyrhs "ಮೆಲ್ಸ್ $14m ಡೊನೇಷನ್."] ''ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2004</ref> ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಗಿಬ್ಸನ್ ದಂಪತಿ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿದ್ದರು, [[ನವೋದಯ]] ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕನೆರವು<ref>{{cite news| url = http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2003/07/16/wdavid16.xml| title = Mel Gibson and Sting to fund David restoration| publisher = The Daily Telegraph| date = 2003-07-16| accessdate = 2007-09-23| archive-date = 2007-10-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20071011223442/http://telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2003%2F07%2F16%2Fwdavid16.xml| url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತು [[NIDA]]ಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=http://quadrant.org.au/php/article_view.php?article_id=783 |title=Meln An Interview with John Clark |publisher=Quadrant Magazine |date=May 2004 |accessdate=2007-09-23 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011102140/http://quadrant.org.au/php/article_view.php?article_id=783 |url-status=dead }}</ref> ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ [[ವೆರಾಕ್ರಜ್]] ರಾಜ್ಯದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್‌]]ಗೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಿಬ್ಸನ್ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rotary.org/newsroom/programs/060411_gibson.html "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಗೀವ್ಸ್ ರೋಟರಿ $1 ಮಿಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ರಿಕವರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706175422/http://www.rotary.org/newsroom/programs/060411_gibson.html |date=2008-07-06 }} Rotary.org.</ref> ತೀವ್ರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಬಳಿಕ ಬಡಜನರಿಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಈ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಾ: <blockquote>''"ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. '' ''ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಲೂವಿಸಿಯಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. '' ''ತೀವ್ರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹತ್ತುಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಿರ್ವಸಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. '' ''ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಸುಮ್ಮನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಾರದೆನ್ನುವುದು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. '' ''ನೀವು ಉಡುಗೊರೆಯೊಂದನ್ನು ತನ್ನಿ. ಇದು ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಗೆ ಹೋದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. '' ''ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾದ ವೈನ್ ಸೀಸೆ, ಹೂವಿನ ಗುಚ್ಛ ಅಥವಾ ಚಾಕಲೇಟ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ನೀವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಬೇರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಾಗ,ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. '' ''ನೀವು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ,ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ನೆರವು ನೀಡಿ '' ''ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆರವು ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆವು"'' <ref>[http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17262 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ರಿವೀಲ್ಸ್ ಹಿಸ್ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070218184540/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17262 |date=2007-02-18 }} comingsoon.net. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2006</ref></blockquote> ಮನರಂಜನೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾದಕವಸ್ತು ಚಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರಮಾಡಲು ಗಿಬ್ಸನ್ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ನೆರವು ನೀಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೌನಿ ಜೂ.]] [[ಕೊರ್‍‌ಕೊರಾನ್ ರಾಜ್ಯ ಬಂಧೀಖಾನೆ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗಿಬ್ಸನ್ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news |first-Deborah |last=Netburn |title=Showbiz 7s: The delicate art of the celebrity interview |publisher=Los Angeles Times |url=http://www.latimes.com/entertainment/news/celebrity/la-et-showbiz7s-2oct02,1,2424049.story |date=2007-10-02 |accessdate=2007-10-03}}</ref> [[ಹೋಲ್]] ರಾಕರ್ [[ಕರ್ಟನಿ ಲೌವ್]] ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟ ತನ್ನನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೆಂದು ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಪುನಃ ಮಾದಕವಸ್ತು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂದು ಕೇಳಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಹೊಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಕೆಯ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಲವ್ ನಂತರ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, <blockquote>"ಗಿಬ್ಸನ್ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಬಡಿಯುವುದನ್ನು ನಾನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಜತೆ ಇಬ್ಬರು ಮಾದಕವಸ್ತು ಜನರಿದ್ದು, ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೆಲ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆ ಮಾದಕವಸ್ತು ಜನರು ಮೆಲ್ ಜತೆ ಚೀಸ್‌ಬರ್ಗರ್ ಸೇವಿಸಲು ತೆರಳಿದರು.ಬಳಿಕ ವಾರನ್(ಬಾಯ್ಡ್)(ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ)ನನ್ನನ್ನು ವಿಮುಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>[http://contactmusic.com/news.nsf/article/gibson%20saves%20love%20from%20drugs_1011728 "ಗಿಬ್ಸನ್ ಸೇವ್ಸ್ ಲವ್ ಫ್ರಂ ಡ್ರಗ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090727113509/http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/gibson%20saves%20love%20from%20drugs_1011728 |date=2009-07-27 }} ಫೆಬ್ರುವರಿ 1, 2007.</ref></blockquote> ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಅರಣ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಗಿಬ್ಸನ್ [[ಎಲ್ ಮಿರಾಡರ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ]] ಯೋಜನೆಗೆ ಮತ್ತು "ಮಾಯಾನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಉಗಮ" ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು $500,000 ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|url = http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/9/10/movies/18807086&sec=movies|title = Enter the eco warrior|publisher = [[The Star (Malaysia)]]|date = 2007-09-10|accessdate = 2007-09-13|archive-date = 2007-10-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20071011092050/http://star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/9/10/movies/18807086&sec=movies|url-status = dead}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಪುನಃ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕೋಸ್ಟಾರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಸ್ಕರ್ ಅರಿಯಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಗಿಬ್ಸನ್, "ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಕಳಿಸಬೇಕೆಂಬ" ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು.<ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=3361230&amp;CMP=OTC-RSSFeeds0312 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮೀಟ್ಸ್ ವಿತ್ ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕನ್ ಲೀಡರ್."] ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್. ಜುಲೈ 10, 2007</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್,[[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗ್ಯಾಲಪ್‌]] ಪ್ರದೇಶದ ಟೈರ್ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ರಬ್ಬರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಂಬ ಮಲೇಶಿಯದ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುಪ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.ecorazzi.com/?p=3296 "ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ರಬ್ಬರ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928113651/http://www.ecorazzi.com/?p=3296 |date=2007-09-28 }} EcoRazzi.com. ಜುಲೈ 12, 2007.</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರಕ್ಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ,ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news |title=Mel Gibson makes S$25,000 donation to charity organisation |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/299690/1/.html |publisher=[[Channel NewsAsia]] |date=2007-09-14 |accessdate=2007-09-14 |archive-date=2007-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919194258/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/299690/1/.html |url-status=dead }}</ref> ಫಿಜಿಯ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ದಂಪತಿ $50,000 ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಪುತ್ರ ಮೈಲೊ ಈ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು.ತಾನು ಫಿಜಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಆಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |first=Monika |last=Singh |url=http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=100852 |title=Actor Gibson's family helps local patients |publisher=Fijitimes.com |date=2008-09-16 |accessdate=2008-10-22 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019134256/http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=100852 |url-status=dead }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {|class="wikitable" stype="font-size: 90%;" margin="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | ನಟ |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | ವರ್ಷ ! style="background: #CCCCCC;" |ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background: #CCCCCC;" | ಪಾತ್ರ ! style="background: #CCCCCC;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |rowspan="2"| 1977 | ''[[ಸಮ್ಮರ್ ಸಿಟಿ]]'' | ಸ್ಕಾಲಪ್ | |- | ''[[ಐ ನೆವರ್ ಪ್ರಾಮಿಸ್ಡ್ ಯು ಎ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]]'' |ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ | |- |rowspan="2"| 1979 | ''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]]'' | ಮ್ಯಾಡ್‌ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೊಕಾಟನ್‌ಸ್ಕೈ]] | |- | ''[[ಟಿಮ್]]'' | ಟಿಮ್ |[[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |1980 | ''[[ದಿ ಚೇನ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್]]'' | ಗಡ್ಡಧಾರಿ ಮೆಕಾನಿಕ್ | |- |rowspan="2"| 1981 | ''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 2]]'' | [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೊಕಾಟಾನ್‌ಸ್ಕಿ]] | ಅಕಾ ''ದಿ ರೋಡ್ ವಾರಿಯರ್'' <br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ |- | ''[[ಗ್ಯಾಲ್ಲಿಪೊಲಿ]]'' | ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಡುನ್ನೆ |[[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |rowspan="2"| 1982 | ''[[ದಿ ಇಯರ್ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಡೇಂಜರಸ್ಲಿ]]'' | ಗೈ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ''[[ಅಟ್ಯಾಕ್ ಫೋರ್ಸ್ Z]]'' | ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ P.G. (ಪಾಲ್)ಕೆಲ್ಲಿ | |- | rowspan="3"| 1984 | ''[[ಮಿಸೆಸ್. ಸೋಫೆಲ್]]'' | ಎಡ್ ಬಿಡಲ್ | |- | ''[[ದಿ ರಿವರ್]]'' |ಟಾಮ್ ಗಾರ್ವೆ | |- | ''[[ದಿ ಬೌಂಟಿ]]'' | [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] | |- |1985 | ''[[ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ಥಂಡರ್‌ಡೋಮ್]]'' | ಮ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ | ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೊಕಾಟಾನ್ಸ್ಕಿ |- |1987 | ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್]]'' | ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್]] | |- |1988 | ''[[ಟೆಕಿಲಾ ಸನ್‌ರೈಸ್]]'' | ಡೇಲ್ "ಮ್ಯಾಕ್" ಮೆಕ್ಯುಸಿಕ್ | |- |1989 | ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 2]]'' | ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್ | |- | rowspan="3"| 1990 |ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ | [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್]] | |- | ''[[ಏರ್ ಅಮೆರಿಕ]]'' | ಜೀನ್ ರ‌್ಯಾಕ್ | |- | ''[[ಬರ್ಡ್ ಆನ್ ಎ ವೈರ್]]'' | ರಿಕ್ ಜಾರ್ಮಿನ್ | |- | rowspan="2"| 1992 | ''[[ಫಾರೆವರ್ ಯಂಗ್]]'' | ಕ್ಯಾ. ಡೇನಿಯಲ್ ಮೆಕಾರ್ಮಿಕ್ | |- | ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 3]]'' | ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್ |[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಸ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೋಡಿಗೆ MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <small>ಜತೆ [[ಡ್ಯಾನಿ ಗ್ಲೋವರ್]]</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚುಂಬನಕ್ಕಾಗಿ MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <small>ಜತೆ [[ರೇನೆ ರುಸೊ]]</small><br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಪುರುಷನಾಗಿ MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |rowspan=2| 1993 | ''[[ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ವಿತೌಟ್ ಎ ಫೇಸ್]]'' | ಜಸ್ಟಿನ್ ಮೆಕ್‌ಲಿಯೋಡ್ | |- | ''ದಿ ಚಿಲ್ಲಿ ಕಾನ್ ಕಾರ್ನೆ ಕ್ಲಬ್'' | ಮೆಲ್ | |- |1994 | ''[[ಮೇವರಿಕ್]]'' | ಬ್ರೆಟ್ ಮೇವರಿಕ್ | |- |rowspan=2|1995 | ''[[ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್]]'' | ಜಾನ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌ |ಧ್ವನಿ |- | ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' | [[ವಿಲಿಯಂ ವ್ಯಾಲೇಸ್]] |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ - ಪುರುಷ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಪುರುಷ]] |- |1996 | ''[[ರಾನ್ಸಮ್]]'' | ಟಾಮ್ ಮುಲ್ಲನ್ | ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಮನರಂಜನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಮೆಚ್ಚಿನ ನಟ - ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್<br />| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |rowspan="3"| 1997 | ''[[FairyTale: A True Story]]'' | ಫ್ರಾನ್ಸ್ ತಂದೆ | |- |ಕನ್‌ಸ್ಪೈರೆಸಿ ಥಿಯರಿ | ಜೆರಿ ಫ್ಲೆಚರ್ | ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಮನರಂಜನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು- ಮೆಚ್ಚಿನ ನಟ ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ |- | ''[[ಫಾದರ್ಸ್ ಡೆ]]'' | ಸ್ಕಾಟ್ ದಿ ಬಾಡಿ ಪಿಯರ್ಸರ್ | |- |1998 | ''[[ಲೆಥಾಲ್ ವೆಪನ್ 4]]'' | ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಿಗ್ಸ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[MTV ಮೂವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಸ ಭಾಗ]] <small>ಜತೆ[[ಡ್ಯಾನಿ ಗ್ಲೋವರ್]]</small> |- | 1999 | ''[[ಪೇಬ್ಯಾಕ್]]'' | ಪೋರ್ಟರ್ | |- | rowspan="4"| 2000 | ''[[ವಾಟ್ ವುಮನ್ ವಾಂಟ್]]'' | ನಿಕ್ ಮಾರ್ಷಲ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ]] |- | ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಟ್]]'' | ಬೆಂಜಮಿನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ | ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಮನರಂಜನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು : ಮೆಚ್ಚಿನ ನಟ — ಕಥೆ<br />ಜನರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಕಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – MTV ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ - ಪುರುಷ) |- | ''[[ಚಿಕನ್ ರನ್]]'' | ರಾಕಿ |ಧ್ವನಿ |- | ''[[ದಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೊಟೆಲ್]]'' | ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ | |- |rowspan="2"| 2002 | ''[[ವಿ ವರ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್]]'' | ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ [[ಹಾಲ್ ಮೂರ್]] | |- |ಚಿಹ್ನೆಗಳು | ರೆವ್. ಗ್ರಾಹಮ್ ಹೆಸ್ | |- |2003 | ''[[ದಿ ಸಿಂಗಿಂಗ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್]]'' | ಡಾ.ಗಿಬ್ಬನ್ | |- |2004 | ''[[ಪಾಪರಾಜ್ಜಿ]]'' | ಕೋಪ ನಿರ್ವಹಣೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ರೋಗಿ | |- | 2006 | ''[[ಹು ಕಿಲ್ಲಡ್ ದಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್?]]'' |ನಿಜಜೀವನದ ಪಾತ್ರ | |- |2010 | ''[[ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'' | ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೇವನ್ | |- |2011 |''[[ದಿ ಬೇವರ್]]'' |ವಾಲ್ಟರ್ ಬ್ಲಾಕ್ |ನಿರ್ಮಾಣ-ನಂತರದ ಹಂತ |} {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" margin="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Director |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | ವರ್ಷ ! style="background: #CCCCCC;" |ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background: #CCCCCC;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |1993 | ''[[ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ವಿತೌಟ್ ಎ ಫೇಸ್]]'' | |- |1995 | ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' |[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನೆ ಪರಾಮರ್ಶೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ]]<br />ಶೋವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವರ್ಷದ ನಿರ್ದೇಶಕ<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ನಿರ್ದೇಶಕರ ಗಿಲ್ಡ್‌ನ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |2004 | ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಸೆಟಲೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | 2006 | ''[[ಅಪೊಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' | |} {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" margin="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | ನಿರ್ಮಾಪಕ |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | ವರ್ಷ ! style="background: #CCCCCC;" |ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background: #CCCCCC;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |1992 | ''[[ಫಾರೆವರ್ ಯಂಗ್]]'' | ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ-ಅನ್ ಕ್ರೆಡಿಟೆಡ್ |- |1995 | ''[[ಬ್ರೇವ್‌ಹಾರ್ಟ್]]'' |ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ)<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |2000 |''[[ದಿ ತ್ರೀ ಸ್ಟೂಜಸ್]]'' |ಕಿರುತೆರೆ<br />ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2001 |''[[ಇನ್‌ವಿನ್ಸಿಬಲ್]]'' |ಕಿರುತೆರೆ<br />ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | rowspan="2"| 2003 |''ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕರ್ಸ್'' |ಕಿರುತೆರೆ<br />ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | ''[[ದಿ ಸಿಂಗಿಂಗ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್]]'' | |- | rowspan="2"| 2004 | ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' | ಜನರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಮೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ |- | ''[[ಪಾಪರಾಜ್ಜಿ]]'' | |- |2005 | ''[[Leonard Cohen: I'm Your Man]]'' |ಕಿರುತೆರೆ<br />ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2006 | ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |2008 | ''ಅನದರ್ ಡೇ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್'' |ಕಿರುತೆರೆ |} {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" margin="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | ವರ್ಷ ! style="background: #CCCCCC;" |ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background: #CCCCCC;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2004 | ''[[ದಿ ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]'' | ಚಿತ್ರಕಥೆ |- | 2006 | ''[[ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ]]'' | |} === ಇತರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು === * [[ಜನರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]: ಮೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ (1990, 1996, 2000, 2002, 2003) * ಶೋವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವರ್ಷದ ಪುರುಷ ತಾರೆ (1993) * ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿನೆಮಾಥಿಕ್ ಗಾಲಾ ಗೌರವ: ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿನೆಮಾಥಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(1995) * [[ಹೇಸ್ಟಿ ಪಡ್ಡಿಂಗ್ ಥಿಯೇಟ್ರಿಕಲ್ಸ್]]: ವರ್ಷದ ಪುರುಷ(1997) * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(2002) * ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮತ್ತು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಆರಂಭದ ಭಾಷಣಕಾರ, [[ಲೋಯೊಲಾ ಮೆರಿಮೌಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (2003) * ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿ-US ಉದ್ಯಮ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' (2004) * [[ಹಾಲಿವುಡ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್]] ವರ್ಷದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾರ (2004) * ಕಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ [[ಲಿಮ್ಕಾಕ್‌ವಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌|[[ಲಿಮ್ಕಾಕ್‌ವಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌]] ]](2007) * ವಿಶ್ವ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆ[[ಐರಿಷ್ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] (2008)<ref>{{cite web |url=http://www.rte.ie/arts/2008/0208/gibsonm.html |title=RTÉ.ie Entertainment: Mel Gibson to be honoured at IFTA ceremony |publisher=Rte.ie |date= |accessdate=2008-10-22 |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727121854/http://www.rte.ie/arts/2008/0208/gibsonm.html |url-status=dead }}</ref> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book | title=The Films of Mel Gibson | last=McCarty | first=John |location=New York | publisher=Citadel | year=2001 | month=September | isbn=0806522267}} * {{cite book | title=Mel Gibson: Man on a Mission | last=Clarkson | first=Wensley | location=London | publisher=John Blake | year=2004 | month=September | isbn=1-85782-537-3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Mel Gibson}} * {{imdb|0000154}} * {{dmoz|Arts/People/G/Gibson,_Mel/}} * [https://archive.is/20121209021309/www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1174684,00.html/ "ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್: ಮೆಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ಸ್ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟೊ ನೌ] (sic), ಟಿಮ್ ಪಾಡ್‌ಗೆಟ್/ವೆರಾಕ್ರಜ್, ''[[ಟೈಮ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ {{Persondata |NAME=Gibson, Mel |ALTERNATIVE NAMES=Mel Colm-Cille Gerard Gibson |SHORT DESCRIPTION=American film actor, director, producer |DATE OF BIRTH=January 3, 1956 |PLACE OF BIRTH={{city-state|Peekskill|New York}}, United States |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH=}} {{DEFAULTSORT:Gibson, Mel}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕ ದೇಶದ ಜನ]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಲೋಕಹಿತೈಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕ ಕಲೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಾಲನೆ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವತಃ ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನ]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] h3lh06mx4ofgi9i9lylsor7jsy16q9k ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ 0 23041 1373738 1360988 2026-05-19T07:21:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373738 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} [[File:Momias de Llullaillaco en la Provincia de Salta (Argentina).jpg|thumb|250px|right|ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] '''ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ''' ಎಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ [[ಅನುಗತವಾದ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಚಟುವಟಿಕೆ, ವಿಪರೀತ ಶೀತ, ವಿಪರೀತ ಕಡಿಮೆ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]], ಅಥವಾ [[ಹೂಳುಭೂಮಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೂಳಿದಾಗ ಗಾಳಿಯ ಅಲಭ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಚರ್ಮ]] ಹಾಗೂ [[ಅಂಗಗಳು]] ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ [[ಶವ]]. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ (ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ) ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾನವ ಶವವೆಂದರೆ 6,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎನ್ನಲಾದ 1936ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಛೇದಗೊಂಡ ತಲೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.archaeometry.org/paleoamerican.htm |title=Andean Head Dat ed potato ed 6'000 Years Old |publisher=archaeometry.org |accessdate=2009-02-20 }} </ref> ಪತ್ತೆಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ "ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವ"ವೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 3300 BCನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದು. ತನ್ನ ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ '[[ಜಿಂಜರ್]]‌' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಾದ [[ರಾಮೆಸೆಸ್‌ II]] ಅಥವಾ [[ಸೆಟಿ I]]ಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಅವುಗಳಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಜಿಂಜರ್‌ಅನ್ನು ಕಾವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂತಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮರುಭೂಮಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಿಂಜರ್‌ನನ್ನು ಮಡಕೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಸಮೇತ ಹೂತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆತನನ್ನು ಹೂತಿದ್ದವರು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. [[ನರಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕೊಳೆತ ಶವಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿಟ್ಟಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸತ್ತವರು ಬೇರೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದಾದ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಪೇಯಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಮಡಕೆಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸತ್ತವರನ್ನು ಕಾಪಿಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. 1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಬೆಕ್ಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೂತಿಡಲು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು 70 ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.<ref> {{cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0915_040915_petmummies.html |title=Egyptian Animals Were Mummified Same Way as Humans |publisher=news.nationalgeographic.com |accessdate=2008-11-02 |last= |first= }} </ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Mummy in Vatican.jpg|thumb|240px|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]] {{Hiero|Mummy (''sˁḥ'')|<hiero>z:,:a-H</hiero>|align=right|era=egypt}} ''ಮಮ್ಮಿ'' ಎಂಬ [[ಆಂಗ್ಲ]] ಪದವು [[ಮಧ್ಯಯುಗದ]] "[[ಶಿಲಾರಾಳ]]" ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ [[ಪರ್ಷಿಯನ್‌]] ಪದ ''ಮಮ್‌'' (موم)ನಿಂದ ಎರವಲಾದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]]‌ ಪದ ''ಮಮಿಯಾ'' ದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪಾದ [[ಚರ್ಮ]]ದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ [[ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಲಾರಾಳ]]ದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿರಬಹುದೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ== [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದವರೆಗೆ ಶವಸಂರಕ್ಷಕರು ದೇಹದ ತೇವಾಂಶ ನಿವಾರಿಸಲು ಉಪ್ಪನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ನೇಟ್ರನ್]]‌ ಎಂಬ ಉಪ್ಪಿನ ತರಹದ ವಸ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಮೂಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಮಾಂಸವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಒಣಗಿದ ನಂತರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ತೈಲ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[21ನೇ ರಾಜವಂಶ]]ವು ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ದೇಹದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಹೃದಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು [[ಅಂತ್ರಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ]] ರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ದೇವರುಗಳ ಶಿರಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಒಳಗಿರುವ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಪ್ರಯೋಜಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಮೆದುಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ದ್ರವೀಕೃತಗೊಳಿಸಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೊಳೆತುಹೋಗದಂತೆ ಹಾಗೂ [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿಸಲು ಹೀಗೆ ಬರಿದು ಮಾಡಿದ ದೇಹವನ್ನು ನೇಟ್ರನ್‌ನಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೇಟ್ರನ್‌ ದೇಹವನ್ನು ಮರಳುಗಾಡಿನ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಬೆರಳು ಹಾಗೂ ಕಾಲ್ಬೆರಳು ರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ'ಯ ಬೆರಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಲ್ವೆರಳುಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗದಂತೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇಹಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಕಾಪಿಡುವ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಮತ್ತೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ತರಿಬಟ್ಟೆಯ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ಯಂತ್ರ ಹಾಗೂ ತಾಯತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುವರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಾ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತಿರಲು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ [[ಕಾ/Ka]]ರವರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ತರಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ ನಂತರ, ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಿಯೊಳಗಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ [[ಶಿಲಾಶವಸಂಪುಟ]]ದಲ್ಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ದಂತಕಥೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಿದ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಗವಾಗಿ]] ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ'ಯ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book |author=Aufderheide, Arthur C. |title=The scientific study of mummies |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=2003 |pages= |isbn=0-521-81826-5 |oclc= |doi= |ISBN status=May be invalid - please double check}}; p. 525.</ref> ====ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ==== [[File:Mummy at British Museum.jpg|left|thumb|200px|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು [[ಕೈರೋ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ಬರ್ಲಿನ್]]‌ನ [[ಅಜಿಪ್ಟಿಷಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಹಾಗೂ [[ಲಂಡನ್]]‌ನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ [[ಲಕ್ಸಾರ್‌]] ನಗರವು [[ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. [[ರಾಮೆಸೆಸ್‌ I]]ರದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವದ ಅವಶೇಷಗಳು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] –[[ಕೆನಡಾ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ]]ದ ಬಳಿಯ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದವು ; ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು 1860ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]]ದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು, ಇದು ರಾಜವಂಶದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಈಜಿಪ್ಟ್‌'ನ [[ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಮರಳಿಸುವವರೆಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 140 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎರಡು-ತಲೆಗಳ ಆಕಳಿನಂತಹಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಲಕ್ಸಾರ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. {{Wikinewspar|30 brightly coloured mummies discovered in Egyptian necropolis}} ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ಕೂಡಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರಾದ Dr. [[ಬಾಬ್‌ ಬ್ರೀಯರ್]]‌ರು, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ]] [[CAT ಶೋಧಕ]] ಯಂತ್ರಗಳ ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ [[ವಿಕಿರಣ]] ಮಟ್ಟದ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಸ್ತುತಃ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಆಚ್ಛಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯದೇ [[CAT ಶೋಧಕ]] ಹಾಗೂ [[X-ರೇ]] ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಒಳಗಿರುವುದರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವರ [[ಜೀವಿತ ಅವಧಿ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ]] ಅವು ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, CT ಶೋಧಕಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ (ಷಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ 64- ಹಾಗೂ 256-ಸ್ಲೈಸ್‌ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಶೋಧಕ) ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಷಿಕಾಗೋದ ಓರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮುನ್‌]] ದೇವಾಲಯದ ಓರ್ವ ದೇವಾಲಯ ಗಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಚಕಿ [[ಮೆರೆಸಾಮುನ್]]‌ಳ, ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದರು. [[File:Mummy 501594 fh000031.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ [[DNA]]ಯ [[ಅಣುವಾರು ತದ್ರೂಪಿನ]] ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸುಮಾರು 400 BC ಕಾಲದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ DNAಯು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Pääbo S |title=Molecular cloning of Ancient Egyptian mummy DNA |journal=Nature |volume=314 |issue=6012 |pages=644–5 |year=1985 |pmid=3990798| doi = 10.1038/314644a0+}}</ref> [[ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಅಂತಿಮ ಅವಧಿಯ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಕೂದಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ನಿಯತ ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಯ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ,<ref>{{cite journal |author=Macko SA, Engel MH, Andrusevich V, Lubec G, O'Connell TC, Hedges RE |title=Documenting the diet in ancient human populations through stable isotope analysis of hair |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=354 |issue=1379 |pages=65–75; discussion 75–6 |year=1999 |pmid=10091248 |doi=10.1098/rstb.1999.0360}}</ref> ಸುಮಾರು 3200 BC ಅವಧಿಯ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]]‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ತೀವ್ರ [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal |author=Marin A, Cerutti N, Massa ER |title=Use of the amplification refractory mutation system (ARMS) in the study of HbS in predynastic Egyptian remains |journal=Boll. Soc. Ital. Biol. Sper. |volume=75 |issue=5-6 |pages=27–30 |year=1999 |pmid=11148985 |doi=}}</ref> ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು== [[File:Seahorse Skeleton Macro 8 - edit.jpg|thumb|left|100px|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸಮುದ್ರಕುದುರೆ]] ಶೀತದ ವೈಪರೀತ್ಯ ([[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಓಟ್ಜಿ ]]‌, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ]]), ಆಮ್ಲತೆ ([[ಟಾಲ್ಲಂಡ್‌ ಮನುಷ್ಯ]]), [[ಉಪ್ಪಿನಂಶ]] ([[ಉಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯ]]), ಅಥವಾ ಇಂಗಿಸುವ ಶುಷ್ಕತೆ ([[ಟಾರಿಮ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]])ಯಂತಹಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ-ಸಂಭವಿಸುವ ಪರಿಸರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. [[ವೈಡೆ ಬಾಲಕಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲಿಂಡೋ ಮನುಷ್ಯ]]ನಂತಹಾ [[ಹೂತ ದೇಹಗಳೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾದ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]]ದ ಶವಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್‌ನ [[ಹೂಳು ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.pbs.org/wgbh/nova/bog/iron-nf.html | title = Bog bodies of the Iron Age | work = [[NOVA (TV series)|NOVA]] | accessdate = 2007-10-25 | date = 2006-01-01}}</ref> ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಕೂಡಾ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆಳವಿಲ್ಲದ [[ಉಪ್ಪುನೀರಿನ]] ಪರಿಸರದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ದೇಹರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸಮುದ್ರಕುದುರೆ]] ಹಾಗೂ [[ನಕ್ಷತ್ರಮೀನು]]ಗಳಂತಹಾ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡೋ]], [[ಡಕೋಟಾ]], ಹಾಗೂ [[ಟ್ರಾಕೋಡಾನ್‌ ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]ಯಂತಹಾ ಹಳೆಯ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಬಹುಮೌಲ್ಯದ ಶೋಧನೆಗಳು. ===ಯುರೋಪ್‌=== ====ಇಟಲಿ==== ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದ ಬೇಡಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಪರೂಪವಾದರೂ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲೇ ಪುರಾತನವಾದ ಕೆಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 3300 BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಓಟ್ಜ್‌ಟಲ್‌ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಹಿಮನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಘನೀಭವಿಸಿದ ಹಾಗೂ 1991ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ [[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಓಟ್ಜಿ]]. 1805ರಲ್ಲಿ [http://www.aziendeumbre.it/html/view_mummie.ferentillo.grotte.terni.umbria.html ] [[ಉಂಬ್ರಿಯಾ]] ಪ್ರದೇಶದ [[ಫೆರೆಂಟಿಲ್ಲೋ]]ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದು 19ನೇ ಶತಮಾನದವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿವೆ. ====ಹೂಳುಪ್ರದೇಶದ ದೇಹಗಳು==== {{Main|Bog bodies}} [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]], [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]]‌, ಹಾಗೂ [[ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]]ಗಳು [[ಸ್ಫಾಗ್ನಂ ಹೂಳು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಣಿಸಿದ ಜನರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಅನೇಕ [[ಹೂಳುಪ್ರದೇಶದ ದೇಹಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಆಮ್ಲತೆ, ಶೈತ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಗಳು ಸೇರಿ ದೇಹದ ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿವೆ. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹೂತೆಡೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಮರಣಿಸಿದವರ ಕೊನೆಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸಹಾ [[ಜಠರ/ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ [[ಹರಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಕೆರ್‌ ಮಹಿಳೆ]]ಯದು, ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು [[ಜಟ್‌ಲೆಂಡ್]]‌ನ ಹೂಳುಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರು 1835ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದರು. ಆಕೆಯನ್ನು ಆದಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ರಾಣಿಯೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ವೆಜ್ಲೆ]]ಯ [[ಸಂತ ನಿಕೋಲಾಯ್‌ ಚರ್ಚ್]]‌ನ, ರಾಜವಂಶೀಯ [[ಶಿಲಾಶವಸಂಪುಟ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ====ಗುವಾಂಚಸ್ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು==== [[File:Momia guanche museo santa cruz 27-07.JPG|thumb|200px|ಮುಸೆಯೋ ಡೆ ಲಾ ನೇಚರಾಲೆಜಾ ವೈ ಎಲ್‌ ಹೊಂಬ್ರೆನಲ್ಲಿನ (ಟೆನೆರೈಫ್‌, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳು, ಸ್ಪೇನ್‌) ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]] {{Main|Guanches}} [[ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳ]] [[ಆದಿವಾಸಿ]] [[ಗುವಾಂಚಸ್‌ಗಳು]] ಸತ್ತ ತಮ್ಮವರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದರು; 6 ಅಥವಾ 7 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರದ ಅನೇಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ವಿಪರೀತ ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪದ್ಧತಿಯು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಜನರ]] ವಿಧಾನದ ರೀತಿಯೇ ಇತ್ತು. ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[ಟೆನೆರೈಫ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಶವವನ್ನು ಮೇಕೆ ಹಾಗೂ ಕುರಿಗಳ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತರೆ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿನಂತಹಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಸಮಾಧಿದಿಣ್ಣೆ]]ಗಳಡಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಟೆನೆರೈಫ್‌ನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉಪಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸ್ತ್ರೀ ಶವಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು, ಪುರುಷಶವಗಳಿಗೆ ಪುರುಷರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅನೇಕವೇಳೆ ದೇಹಗಳನ್ನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೂಳುವಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಟೆನೆರೈಫ್‌ ದ್ವೀಪದ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ವಿಧಾನವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು [[ಸ್ಪೇನ್]]‌ ಹಾಗೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿದ್ದವಲ್ಲದೇ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿದ್ದವು. [[ಮುಸೆಯೋ ಡೆ ಲಾ ನೇಚರಾಲೆಜಾ ವೈ ಎಲ್‌ ಹೊಂಬ್ರೆ]] ([[ಟೆನೆರೈಫ್]]‌ )ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] ಇದ್ದಂತೆ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗುವಾಂಚಸ್‌ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ===ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ=== [[File:Peruvian mummy.jpg|thumb|left|200px|ಕಾರ್ಮೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ(ಲಿಸ್ಬನ್‌) ಪೆರುವಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]] {{Main|Chinchorro mummies}} ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಬಲಿಕೊಟ್ಟು [[ಆಂಡಿಸ್]]‌ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಪೆರು]] ಹಾಗೂ [[ಚಿಲಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮವಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ [[ಇಂಕಾ]] ಅವಧಿಯವಾಗಿವೆ. ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾದವುಗಳಲ್ಲೇ ಹಳೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಚಿಂಚೊರ್ರೋ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]] ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶೀತ, ಹಾಗೂ ಒಣ ಹವಾಗುಣವು ಶವಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. 1995ರಲ್ಲಿ 1440ರಿಂದ 1450ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ 11-ರಿಂದ 14-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ [[ಇಂಕಾ]] ಬಾಲಕಿಯ ಘನೀಭವಿಸಿದ ದೇಹವು ದಕ್ಷಿಣ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಅಂಪಾಟೊ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. "[[ಜುವಾನಿಟಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] " (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಮಾಮಿಯಾ ಜುವಾನಿಟಾ ") ಅಥವಾ "ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಆಕೆ ಕೆಲ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ [[ಇಂಕಾಗಳ ಪರ್ವತ ದೈವ]] ಆಪಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ [[ಮಾನವ ಬಲಿ]]ಯಾಗಿದ್ದಳು. ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ಟಿವಾನಕು ಯುಗದ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯಾದ 'ಮಿಸ್‌ ಚಿಲಿ' ಇದೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=P_xj3QTHHvoC&amp;pg=PA156&amp;lpg=PA156&amp;dq=Miss+Chile+Mummy&amp;source=bl&amp;ots=BpEJtyAjAs&amp;sig=d0ANonPb7ZjJH5u-X-hXMdC9IiE&amp;hl=en&amp;ei=H7DsScT5NoGeM_SD5ekF&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5</ref> ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಯಾನ್‌ ಪೆಡ್ರೋ ಡೆ ಅಟಕಾಮಾದಲ್ಲಿನ [[ಗುಸ್ಟಾವೋ ಪೇಜ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.alovelyworld.com/webchili/htmgb/chl030.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-07 |archive-date=2009-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908223004/http://www.alovelyworld.com/webchili/htmgb/chl030.htm |url-status=dead }}</ref> ===ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ=== 1989ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, Dr. [[ನಟಾಲಿಯಾ ಪೊಲೊಸ್ಮಕ್]]‌ ನೇತೃತ್ವದ ರಷ್ಯಾದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ತಂಡ [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಸನಿಹವಿರುವ [[ಆಲ್ಟೆ ಪರ್ವತಗಳ]]ಲ್ಲಿನ [[ಪಾಂಟಿಕ್‌-ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಪ್ರದೇಶದ ''ಸ್ವರ್ಗದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು/ಪೇಸ್ಚರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌'' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಸೈಬೀರಿಯಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಆಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಆರು ಅಲಂಕೃತ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡು ನಂತರ ಅಸಾಧಾರಣ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ಐದನೇ ಶತಮಾನ B.C.ಯಲ್ಲಿ ಘನೀಭವಿಸಿದ ಆಕೆಯು, ನಾಶಗೊಂಡ [[ಪೇಜಿರಿಕ್‌]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ [[ಷಮನ್‌]] ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರದ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ನೀಲಿ ಹಚ್ಚೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹಚ್ಚೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕತ್ತೆ]], [[ಪರ್ವತದ ಟಗರು]], ವಿಪರೀತ ಶೈಲೀಕೃತಗೊಂಡ ಉದ್ದನೆಯ ಕವಲ್ಗೊಂಬುಗಳ ಎರಡು [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಬಲ ತೋಳಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳವು. ಎದೆಯ ಮೇಲಿನ [[ಗೃಧ್ರಸಿಂಹ]]ವನ್ನು ಹೋಲುವ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸರ ಹಚ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಡತೋಳಿನ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಜಿಂಕೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿರುವ ಭಾಗಶಃ ಅಳಿಸಿಹೋದ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ("ಕೊನನ್‌" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾದ) ಓರ್ವ ಪುರುಷನನ್ನೂ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದರು. ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ಉಪಚಾರ ಮಾಡದ ಕಾರಣ ಆದ ದೇಹದ ತ್ವರಿತ ಕೊಳೆತ ಹಾಗೂ [[ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ [[ಅಲ್ಟಾಯ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ "ಕಳುವಾದ" ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳ ಮರಳಿಕೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾರಣ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದ [[ನೋವೋಸಿಬಿರ್ಸ್ಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಪಿಡಲಾಗಿರುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯು ವಿವಾದಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಳು.<ref>{{cite web | title = The Siberian Ice Maiden | url = http://www.explorenorth.com/library/weekly/more/bl-icemaiden.htm|publisher=ExploreNorth | accessdate = 2007-03-17 }}</ref><ref>{{cite journal | last = Polosmak | first = Natalya | title = A Mummy Unearthed from the Pastures of Heaven | journal =[[National Geographic Magazine]] | pages=80–103| year = 1994}}</ref> ===ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ=== 1972ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀನ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಕ್ವಿಲಾಕಿಟ್ಸೊಕ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿನ [[ಎಸ್ಕಿಮೋಗಳ]] ತ್ಯಜಿಸಿದ ವಸತಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. "ಗ್ರೀನ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು" ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮರಣಿಸಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ [[ಶಿಶು]], ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಯೋಮಾನದ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರದಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿನ ಸೊನ್ನೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಹಾಗೂ ಒಣ ಗಾಳಿಯ ಕಾರಣ ಅವರ ದೇಹಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | last = Deem | first = James M. | title = World Mummies: Greenland Mummies | url = http://www.mummytombs.com/mummylocator/group/greenland.htm | publisher = Mummy Tombs | date = last updated 2007-03-15 | accessdate = 2007-03-16 | archive-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070208160451/http://www.mummytombs.com/mummylocator/group/greenland.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book | last = Hart Hansen | first = Jens Peder | coauthors = Jørgen Meldgaard; Jørgen Nordqvist (eds.) | title = The Greenland Mummies | location = London | publisher=British Museum Publications | date = 1991 | isbn = 0714125008}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಎಂದರೆ [[ಕ್ವಾಡೆ ಡನ್‌ ಟ್ಸಿಂಚಿ]] ([[ಷಾಂಪೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಐಷಿಹಿಕ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ನೇಷನ್ಸ್]]‌ ಜನರ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಟಟ್ಚೋನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ "ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪತ್ತೆಯಾದ"), ಎಂಬ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1999ರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಫಸ್ಟ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಬೇಟೆಗಾರರು [[ಟಾಟ್ಷೆನ್‌ಷಿನಿ-ಅಲ್‌ಸೆಕ್‌ ಉದ್ಯಾನ]]ವಲಯದ ಹಿಮನದಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು. ನಂತರ ಸುಮಾರು 550 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆತ ಮರಣಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಉಳಿಕೆಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವುಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Ministry of Tourism, Sport and the Arts, British Columbia | title = Kwaday Dan Ts'inchi | url = http://www.tsa.gov.bc.ca/archaeology/kwaday/ | accessdate = 2007-03-08 | archive-date = 2007-01-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070125170847/http://www.tsa.gov.bc.ca/archaeology/kwaday/ | url-status = dead }}; {{cite web | last = Lundberg | first = Murray | title = Kwaday Dän Sinchi, The Yukon Iceman | url = http://www.explorenorth.com/library/weekly/aa082599.htm | publisher = ExploreNorth | date = 2001-07-24 | accessdate = 2007-10-25 }}</ref> {{Citecheck|date=December 2007}} ==ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ== {{Main|Buddhist mummies|Sokushinbutsu}} ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಯಾವ ಕುರುಹು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇಹವನ್ನು [[ಕೊಳೆಯದಂತೆ]] ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಕೆಲ ಬೌದ್ಧರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಚೈತನ್ಯರಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. "ಕೇವಲ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಧಕರು ಮಾತ್ರವೇ ಸಾವಿನ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ತಮ್ಮ ಶವವು ಕೆಡದಂತೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬೌದ್ಧರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."<ref>[http://english.pravda.ru/science/19/94/378/15173_immortality.html ಮರ್ತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಸಂತರು ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಮರರಾಗಿರಬಹುದು - Pravda.][http://english.pravda.ru/science/19/94/378/15173_immortality.html Ru]</ref> ಅನೇಕ ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮರಣಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆದ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು [[ಕಮಲದ ಭಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಹಾಗೆಯೇ ([[ಮರ]], [[ಕಾಗದ]], ಅಥವಾ [[ಸುಣ್ಣ]]ದಂತಹಾ) ನಿರ್ಜಲಕಾರಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ ದೇಹಗಳಿಗೆ ನಂತರ ವರ್ಣಲೇಪನ ಮಾಡಿ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ವಿಕ್ಟರ್‌ H. ಮೇಯರ್]]‌ರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಳೆಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಪಡೆದ, ca. 1475ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉಪವಾಸ ಹಾಗೂ [[ಕಮಲದ ಭಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾವಕಾಶ ಶ್ವಾಸಬಂಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಿತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅನೇಕ [[ಜಪಾನೀ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ, ಉಪ್ಪು, [[ಕಾಯಿ]], [[ಬೀಜಗಳು]], [[ಬೇರುಗಳು]], [[ಪೀತದಾರುವಿನ ತೊಗಟೆ]] ಹಾಗೂ ''[[ಉರುಷಿ]]'' ಟೀ/ಕಷಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿರಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು/ಕಟುವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.sonic.net/~anomaly/japan/dbuddha.htm ಜಪಾನ್‌ನ ಬೌದ್ಧ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]</ref> ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪೀತದಾರು ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ==ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು== 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರಯೋಜಕತಾವಾದ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕ [[ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್]]‌, ತನ್ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಮಾದರಿ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೇಗೆ "ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಂಗಚ್ಛೇದನವು ಭಯಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದು" ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು; ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ತನ್ನ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದೊಂದಿಗೆ (ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಹೊರತು, ಕಳವಿನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಇಡಬೇಕಾಗಿಬರುವವರೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಆತನ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ)<ref>{{Cite web |url=http://www.mentalfloss.com/blogs/archives/12653 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-07 |archive-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119161451/http://www.mentalfloss.com/blogs/archives/12653 |url-status=dead }}</ref> ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ತಾನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉಡಿಸಿ ತಾನು ಆಲೋಚನಾಮಗ್ನನಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದ್ದರು." ಆತನ ದೇಹವನ್ನು, ಬೆಂಥಮ್‌ ಕೋರಿಕೊಂಡಂತೆ ತಯಾರಿಸಲು ತೊಂದರೆಯಾದ ಕಾರಣ ಮೇಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದ [[ವಿಶ್ವಸ್ವತಂತ್ರತಾವಾದ]]ದ ರಷ್ಯಾದ ಚಳುವಳಿಯು, [[ನಿಕೋಲಾಜ್‌ ಫೆಡೊರೊವ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತೆಂದರೆ, [[ಲೆನಿನ್]]‌'ರ ಮರಣದ ನಂತರ, [[ಲಿಯೊನಿಡ್‌ ಕ್ರಾಸಿನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಬೊಗ್ಡಾನೊವ್]]‌ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಲು ಆತನ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮಿದುಳನ್ನು [[ಕ್ರಯೋನಿಕ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬೇಕೆಂದು]] ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಲೇಖನ ನೋಡಿ: А.М. и А.А. Панченко «Осьмое чудо света», ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ Панченко А.М. О русской истории и культуре. St. ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌: ಅಜ್ಬುಕಾ, 2003. ಪುಟ 433.</ref> ಅಗತ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ.<ref>ಇಬಿಡೆಂ.</ref> ಬದಲಿಗೆ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು [[ಶವಸಂರಕ್ಷಿಸಿ]] ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿನ [[ಲೆನಿನ್‌ ಸಮಾಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಡ್ಜೋಸರ್‌ ಪಿರಮಿಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸೈರಸ್‌ನ ಸಮಾಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಅಲೆಕ್ಸೆ ಷ್ಚುಸೆವ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ [[ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ (ಲಿಯಾನ್‌ ಸಮೀಪದ) [[ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ]] ನಗರದ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ [[ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು]]. ಅವು ಆನುಷಂಗಿಕ ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಸತ್ತವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಮಾಧಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು 1896ರಿಂದ 1958ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ "ಅಗೆದು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು". ನಗರವನ್ನು ಎತ್ತರದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುವಂತಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ''ಮ್ಯುಸಿಯೋ ಡೆ ಲಾಸ್‌ ಮೊಮಿಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ,'' ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌/ಚ್‌ ವಾನ್‌ ಕಹ್ಲ್‌ಬುಟ್ಜ್‌]]ನದು (1651-1702), ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ಆತನ ತವರಾದ [[ಕ್ಯಾಂಪೆಹ್ಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. 1994ರಲ್ಲಿ, 1729-1838ರ ಅವಧಿಯ 265 ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇಹಗಳು [[ಹಂಗೆರಿ]]ಯ [[ವಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್]]‌ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಈ ಶೋಧನೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತಲ್ಲದೇ, 2006ರ ವೇಳೆಗೆ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]‌ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nhmus.hu/tarak/embertar/gyujtemenyek/ujkorimumgyujt.html |title=Újkori múmiák gyűjteménye |access-date=2010-04-07 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930192010/http://www.nhmus.hu/tarak/embertar/gyujtemenyek/ujkorimumgyujt.html |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಗ್ರೀಕ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] [[ಸನ್ಯಾಸಿ]] [[ವಿಸ್ಸಾರಿಯನ್‌ ಕೊರ್ಕೊಲಿಯಾಕೊಸ್‌]]ರ ದೇಹವು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ [[ಆತನ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ]] ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು [[ಪವಾಡ]] ಎನ್ನುವವರ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುವವರ ನಡುವೆ ವಿವಾದವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ====ಸಮ್ಮಮ್‌ ==== [[File:Cat Mummification by Summum.jpg|left|thumb|200px|ಸಮ್ಮಮ್‌ನಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿರುವ ಬೆಕ್ಕು]] 1975ರಲ್ಲಿ, [[ಸಮ್ಮಮ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಗೋಪ್ಯ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಆಧುನಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪ ಎನ್ನುವುದು ಸಮ್ಮಮ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆ. ಈ ಸೇವೆಯು [[ಧಾರ್ಮಿಕ/ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಮ್ಮಮ್‌ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವರು ದೇಹದ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಇರುವ [[ಮೂಲತತ್ವ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆ ಮೂಲತತ್ವವು ಮತ್ತೊಂದು ಗಮ್ಯದೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಸಮ್ಮಮ್‌ ಇದನ್ನು "ಸ್ಥಾನಾಂತರ," ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಬದಲಿಗೆ, ಸಮ್ಮಮ್‌ ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದ್ರವವಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಸಮ್ಮಮ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದೆಂದರೆ ಮಾನವರ [[ತದ್ರೂಪಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ DNA ತನ್ನ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಸುದ್ದಿಸಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="MummyMakers"> {{cite web |last = Laytner |first = Ron |authorlink = |date = |year = 2007 |month = |url = http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php?cat=3f5121f82466f&sub=41e6d1f696796 |title = The Mummy Makers |format = |work = |pages = |publisher = Edit International |accessdate = 2007-09-16 }} </ref> ಸಮ್ಮಮ್‌ ಪಕ್ಷಿ, ಬೆಕ್ಕು, ಹಾಗೂ ನಾಯಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮುದ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶವಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸಮ್ಮಮ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಮಯದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಜನರು ಶವಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ, "ಪೂರ್ವಭಾವಿ" ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ನಂತಹಾ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳೂ ಸಮ್ಮಮ್‌ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಆರ್ಥರ್‌ C. ಆಫ್ಡರ್‌ಹೇಡ್‌ರ ''ದ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಮಮ್ಮೀಸ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="NGPetWrap">{{Cite video| people = Chan, Wah Ho (Cinematographer)|date= 1996| title = Pet Wraps&nbsp;| medium = TV| location = &nbsp;USA| publisher = National Geographic Television}}</ref><ref name="BBCFaceofTutankhamun">{{Cite video| people = Frayling, Christopher (Writer/Narrator/Presenter)|date= 1992| title = [http://amazon.imdb.com/title/tt0262957/ The Face of Tutankhamun]&nbsp;| medium = TV-Series| location = &nbsp;England/USA| publisher = British Broadcasting Corporation (BBC)}}</ref><ref name="AufderheideSummum">{{cite book | last = Aufderheide | first = Arthur C. | year = 2003 | title = The Scientific Study of Mummies | publisher = Cambridge University Press | pages = 60, p. 411 | location = Cambridge | isbn = 0-521-81826-5}}</ref> ====ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌==== {{Main|Plastination}} [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌]] ಎಂಬುದು [[ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ದೇಹಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. [[ನೀರು]] ಹಾಗೂ [[ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿ ಮುಟ್ಟಬಹುದಾದ, ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರದ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯದ ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ಗುಂಥರ್‌ ವಾನ್‌ ಹೇಗೆನ್ಸ್‌]] [[ಹೇಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ 1978ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ವಾನ್‌ ಹೇಗೆನ್ಸ್ ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನದು/ಪೇಟೆಂಡ್‌ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷತಃ [[ಬಾಡಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌]]‌ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ,<ref>[http://www.bodyworlds.com ಬಾಡಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]</ref> ರಚನಾಕಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಮಾಡಿದ ದೇಹಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಅದರ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಹೇಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆಯಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>[http://isp.plastination.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ]</ref> ==ಕಥೆ/ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು== ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು [[ಭಯಾನಕ]] ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಪ್ರೇತಾತ್ಮ]]ಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಶಾಪ]]ವೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು. [[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್]]‌ರ 1903ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸುವ ಓರ್ವ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ'ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ [[ಭಯಾನಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ದ ಜ್ಯೂಯೆಲ್ ಆಫ್‌ ಸೆವೆನ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌]]'' ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಂತರ ''[[1971ರ ಚಿತ್ರ ದ ಬ್ಲಡ್‌ ಫ್ರಂ ದ ಮಮ್ಮೀಸ್‌ ಟೂಂಬ್‌]]'' ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಹಾ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ [[ಬಾರಿಸ್‌ ಕಾರ್ಲಾಫ್]]‌ರು [[ಇಂಹೋಟೆಪ್]]‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ 1932ರ ಚಿತ್ರ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ]]'' ; ನಂತರದ ನಾಲ್ಕು 1940ರ ದಶಕದ' [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]‌ನ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ [[ಖಾರಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಕುರಿತಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಚಿತ್ರಗಳು, 1959ರ ಹ್ಯಾಮರ್‌ ರೀಮೇಕ್‌ಗಳಾದ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಟೂಂಬ್‌]]'' ; ಹಾಗೂ 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ (ಹಾಗೂ ನಂತರ ಎರಡು ನೇರ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಉಪಚಿತ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿತವಾದ) [[ಮೂಲಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್‌ ಚಿತ್ರ]]. ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗೆ [[ಟುಟಾಖಾಮುನ್‌]] ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಶಾಪವೂ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. 1979ರಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು ''[[ದ ಹಾಲೊವಿನ್‌ ದಟ್‌ ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ವಾಸ್‌ನ್ಟ್]]'' ‌ ಎಂಬ, (ರಾಬರ್ಟ್‌ ಫಿಚ್‌) [[ಕೌಂಟ್‌ ಡ್ರಾಕುಲಾ]]ನ ಕೋಟೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಮಾತಾಡದೇ ಬಂದಿಳಿಯುವ ಕಥೆ ಹೊಂದಿದ್ದ TV ರಜಾಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು. [[File:StoogeMummy.jpg|thumb|1939ರಲ್ಲಿ, ದ ಥ್ರೀ ಸ್ಟೂಜಸ್‌ ಮಹಾರಾಜ ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮುನ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವದ ಪತ್ತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರುಚಿತ್ರ "ವೀ ವಾಂಟ್‌ ಅವರ್‌ ಮಮ್ಮಿ" ಮೂಲಕ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದರು.]] [[ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮುನ್‌]]'ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಟರ್]]‌ರು 1922ರಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿದ್ದು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಕರೆತಂದಿತು. [[ಹಿಂಸಾತಮಾಷೆ]]ಯ ನಾಟಕ [[ಥ್ರೀ ಸ್ಟೂಗಸ್]]‌ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿ ''[[ವೀ ವಾಂಟ್‌ ಅವರ್‌ ಮಮ್ಮಿ]]'' ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂವರು, [[ಕುಬ್ಜ]] ಮಹಾರಾಜ ರುಟೆನ್‌ಟುಟೆನ್‌ (ಹಾಗೂ ಆತನ ರಾಣಿ, ಹಾಟ್ಸಿ ಟಾಟ್ಸಿ)ರ [[ಸಮಾಧಿ]]ಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ''[[ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಡಮ್ಮೀಸ್]]'' ‌, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುಟಿಲ ಬುದ್ಧಿಯ ಬಳಸಿದ [[ರಥ]]ಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಲ್ಲುನೋವಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ/ಬೇರೆ ಮಹಾರಾಜ ರೂಟೆನ್‌ಟೂಟಿನ್‌ ([[ವರ್ನಾನ್‌ ಡೆಂಟ್]]‌)ಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *[[ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ]] *[[ಕೊಳೆಯದಿರುವಿಕೆ]] *[[ಹೂಳುನೆಲದ ದೇಹ]] *[[ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[DNA ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist}} ==ಮೂಲಗಳು== ===ಪುಸ್ತಕಗಳು=== <div class="references-small"> * {{cite book |last = Aufderheide |first = Arthur C. |authorlink = |year = 2003 |title = The Scientific Study of Mummies |publisher = Cambridge University Press |location = Cambridge |isbn = 0-521-81826-5 |unused_data = |ISBN status = May be invalid - please double check }} *ಬಾರ್ಬರ್‌, ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ವೇಲ್ಯಾಂಡ್‌. 1999. ''ದ ಮಮ್ಮಿಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಉರುಂಚಿ''. 1999. ಲಂಡನ್‌ ಪಾನ್‌ ಬುಕ್ಸ್. ಇದೂ ಕೂಡ: W. W. ನಾರ್ಟನ್‌ & ಕಂಪೆನಿ. ISBN 0-03-063748-1 *[[ಬಡ್ಜ್‌, E.A.ವಾಲ್ಲಿಸ್]]. 1925. ''ದ ಮಮ್ಮಿ, ಎ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಸ್‌ ಫ್ಯುನೆರರಿ ಆರ್ಕೆಯಾಲಜಿ.'' ಡೋವರ್‌ Publ. Inc., ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಡೋವರ್‌ Ed. 1989, (512 pgs.) ISBN 0-03-063748-1 *ಡೇವಿಸ್‌-ಕಿಂಬಲ್‌, ಜೀನ್ನೈನ್‌, ಬೆಹನ್‌, ಮೋನಾರೊಂದಿಗೆ. (2002) ವಾರಿಯರ್‌ ವಿಮೆನ್‌: ಆನ್‌ ಆರ್ಕೆಯಾಲಜಿಸ್ಟ್‌'ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಹಿಡನ್‌ ಹೀರೋಯಿನ್ಸ್. ವಾರ್ನರ್‌ ಬುಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. ಫಸ್ಟ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್, 2003. ISBN 0-762-42739-6 *ಇಲ್ಕರ್‌ಸನ್‌, ಬಿಲ್. (2006) ''ರ್ರ್ಯಾಪ್-ಇಟ್‌-ಅಪ್‌: ಹೌ ಮೈ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ ವಿಲ್‌ ಸರ್ವೈವ್‌ ಅಸ್‌ ಆಲ್‌''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್. ಐ ಆಫ್‌‌ ರಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ಸ್‌. ISBN 0-471-69059-7. *ಮಲ್ಲೊರಿ, J. P. ಹಾಗೂ ಮೇಯರ್‌, ವಿಕ್ಟರ್‌ H. 2000. ''ದ ಟಾರಿಮ್‌ ಮಮ್ಮಿಸ್‌ : ಆನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಚೀನಾ ಅಂಡ್‌ ದ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್‌ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ದ ವೆಸ್ಟ್'' ‌. ಥೇಮ್ಸ್‌ & ಹಡ್ಸನ್. ಲಂಡನ್‌ | 2000 ISBN 0-03-063748-1 *ಪ್ರಿಂಗಲ್‌, ಹೀಥರ್. 2001. ''ಮಮ್ಮಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌: ಸೈನ್ಸ್‌, ಆಬ್ಸೆಷನ್‌, ಅಂಡ್‌ ದ ಎವರ್‌ಲಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಡೆಡ್''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ISBN 0-03-063748-1 *ಟೇಲರ್‌, ಜಾನ್‌ H. 2004. ''ಮಮ್ಮಿ : ದ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ''. ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-03-063748-1 </div> ===ಆನ್‌ಲೈನ್=== <div class="references-small"> *{{cite news |url = http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php?cat=3f5121f82466f |title = The Mummy Makers |publisher = Edit International |date = 2003-2004 |accessdate = 2006-05-29 }} *[[Howstuffworks.com]]ನಲ್ಲಿ [http://science.howstuffworks.com/mummy.htm ಮಮ್ಮಿಗಳು]. *[http://www.straightdope.com/columns/010126.html ''ದ ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್‌ '' ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಕೊನೈನ್‌ ಬಳಕೆಯ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720004633/http://www.straightdope.com/columns/010126.html |date=2008-07-20 }} *[http://www.colostate.edu/Dept/Entomology/courses/en570/papers_2000/wells.html ಕೊಲೊರಾಡೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೈನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ನವ-ಜಗತ್ತಿನ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಪತ್ತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಟಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505104808/http://www.colostate.edu/Dept/Entomology/courses/en570/papers_2000/wells.html |date=2006-05-05 }} *[https://web.archive.org/web/20091027144751/http://www.geocities.com/dimitrovs75/mummy.htm ಅಪರಿಚಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ Eಯ ಬಗ್ಗೆ] * {{cite web |last = |first = |authorlink = |date = |year = |month = |url = http://www.summum.us/mummification/ |title = Summum - Modern Mummification |work = |pages = |publisher = Summum |language = |accessdate = 2006-05-29 |curly = }} *[https://www.virtual-body.org/gallery/virtual-mummy/ ಅವಾಸ್ತವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ : ಮೌಸ್‌ ಕ್ಲಿಕ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿ ] </div> ===ವಿಡಿಯೊ=== <div class="references-small"> * {{Cite video |people = Chan, Wah Ho (Cinematographer) |date= 1996 |title = Pet Wraps&nbsp; |medium = TV |location = &nbsp;USA |publisher = National Geographic Television }} * {{Cite video |people = Frayling, Christopher (Writer/Narrator/Presenter) |date= 1992 |title = [http://amazon.imdb.com/title/tt0262957/ The Face of Tutankhamun]&nbsp; |medium = TV-Series |location = &nbsp;England/USA |publisher = British Broadcasting Corporation (BBC) }} </div> ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons|Mummies}} * [[J. ಪಾಲ್‌ ಗೆಟ್ಟಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದ [http://www.getty.edu/art/videos/mummification_process/mummification_process.html ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಿರುಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಕೆ/ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ] * http://www.mummytombs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190706103726/http://mummytombs.com/ |date=2019-07-06 }} * [http://brian.finucane.googlepages.com/mummies ಪೆರುವಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426192229/http://brian.finucane.googlepages.com/mummies |date=2009-04-26 }} * [http://www2.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-08/25/content_368631.htm ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422185916/http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-08/25/content_368631.htm |date=2008-04-22 }} * [http://www.ucl.ac.uk/Bentham-Project/info/marmoy.htm ದ "ಆಟೊ-ಐಕನ್‌ ಆಫ್‌ ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210065136/http://www.ucl.ac.uk/Bentham-Project/info/marmoy.htm |date=2007-02-10 }}, [[ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ * [http://www.akhet.co.uk/cat.htm ಬೆಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] * [http://www.aldokkan.com/religion/mummy.htm ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಇಂಕಾಗಳ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ] * [http://www.akhet.co.uk/clikmumm.htm ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ] * [[ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ [http://www.si.edu/resource/faq/nmnh/mummies.htm ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301113105/http://www.si.edu/resource/faq/nmnh/mummies.htm |date=2007-03-01 }}. * [http://dsc.discovery.com/convergence/rameses/rameses.html ರಾಮೆಸೆಸ್‌ : ರಾತ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್‌ ಆರ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌? ] [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್‌]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ * [http://www.summum.org/mummification/pets/animalgallery.shtml ಸಮ್ಮಮ್‌ - ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923130836/http://www.summum.org/mummification/pets/animalgallery.shtml |date=2009-09-23 }} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2003/04/0430_030430_royalmummy.html U.S. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ರಾಮ್‌ಸೆಸ್‌ I ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728050422/https://news.nationalgeographic.com/news/2003/04/0430_030430_royalmummy.html |date=2018-07-28 }}, ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ]]'' ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಲೇಖನ * [http://dogsinthenews.com/stories/060913a.php "ಕಿಂಗ್‌ ಮಟ್‌'ಸ್‌ ಟೂಂಬ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511194834/http://dogsinthenews.com/stories/060913a.php |date=2008-05-11 }}, 2006-09-13ರ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಾಯಿಯ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ * [http://cognitivelabs.com ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌] ನಿಂದ [http://cognitivelabs.com/mummy1big.htm ರೋಮನ್‌ ಅವಧಿಯ ಫಯ್ಯುಮ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು : ಚಿತ್ರಪರೀಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804130949/http://www.cognitivelabs.com/ |date=2009-08-04 }} *''[http://www.sarahbakewell.com/Other%20Writing.html#Cookingwithmummy ಕುಕಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮಮ್ಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052159/http://www.sarahbakewell.com/Other%20Writing.html#Cookingwithmummy |date=2007-09-28 }}'', [[ಸಾರಾ ಬೇಕ್‌ವೆಲ್‌]]ರಿಂದ, ''[[ಫೋರ್ಟಿಯನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' 124, ಜುಲೈ 1999. ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ. {{Ancient Egypt topics}} [www.mummies.net] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರೇಬಿಕ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಪದಸಮುಚ್ಚಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತಿಕ ಪ್ರೇತ]] [[ವರ್ಗ:ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನಕೃತಿಗಳ ವಿಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]] 3jvdfu0vc3oex8mkh4k2x0s9w12t6i2 ಮರುಬಳಕೆ 0 23185 1373708 1358217 2026-05-18T21:55:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373708 wikitext text/x-wiki '''ಮರುಬಳಕೆ''' ಯು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ತಾಜಾ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಅಪವ್ಯಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ (ದಹನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಗುವ) ಮತ್ತು ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ(ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿದಡುವುದು),ಭೂ ಮಾಲಿನ್ಯ (ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಆಗುವ) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/legislation/news.jsp?story=6231 PM Advisor hails recycling as climate change action | title=Lets recycle | accessdate=2006-11-08 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112202343/http://www.letsrecycle.com/legislation/news.jsp?story=6231 | url-status=dead }}</ref><ref name="gar" /> ಮರುಬಳಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಅದಲ್ಲದೇ"ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು, ಪುನಃಬಳಸು, ಮರುಬಳಕೆ" ಇತ್ಯಾದಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮ‌ೂರನೇ ಅಂಶ. ಪುನಃ ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - [[ಗಾಜು]], [[ಕಾಗದ]], [[ಲೋಹ]], ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌, [[ಬಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತುಗಳು. ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಆಹಾರ]] ಅಥವಾ ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಂತಹ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="gar">{{cite book | last = The League of Women Voters | title = The Garbage Primer | publisher = Lyons & Burford | year = 1993 | location = New York | pages = 35–72 | isbn = 1558218507}}</ref> ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನಂತರ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪುನಃಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮರುಬಳಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು "ಕಡಿಮೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ" ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೂರನೇ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಇನ್ಪುಟ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯು ಅದೇ ವಸ್ತುವಿನ ತಾಜಾ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಛೇರಿ [[ಕಾಗದ]]ವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಛೇರಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನೊರೆ ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾದುದು, ಅಥವಾ ತೀರ ದುಬಾರಿಯಾದುದು (ಅದೇ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ "ಪುನಃ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆ" ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಉದಾ. ಕಾಗದ ಹಲಗೆ) ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು '''ಮರುಬಳಕೆ''' ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಎನ್ನುವುದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು '''[[wiktionary:Salvage|ಉಳಿಸುವುದು(ರಕ್ಷಿಸುವುದು)]]''', ಅವುಗಳ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ (ಉದಾ. ಕಾರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಸತುವನ್ನು ಅಥವಾ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಭಾಗಗಳಿಂದ [[ಚಿನ್ನ]]ವನ್ನು) ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಅಪಾಯಕರ ಗುಣದಿಂದ (ಉದಾ. ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ [[ಪಾದರಸ]]ದ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ). ವಿಮರ್ಶಕರು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಯವಾಗುವ ವೆಚ್ಚ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ದೃಢೀಕರಣ ಫಲಪ್ರಮಾದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೆ ಖರ್ಚಾದ ಹಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನವು ಉತ್ಪನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ;(ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ) ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮರುಬಳಕೆ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ತಂದ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಳಕೆಗೆ ತರುವುದು(ಲಾಗಿಂಗ್), ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ; ಕಾಗದದಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ, ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆಯ ಸೂಚನೆಯು ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಾದಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿವಾದವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. {{TOClimit|limit=3}}ಈ ಪುಟ ಓದಬೇಡಿ == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ಮರುಬಳಕೆ === ಮರುಬಳಕೆಯು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ 400ರಲ್ಲಿನ [[ಪ್ಲೇಟೊ]]ನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಈ ವಿಷಯ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು (ಬೂದಿ, ಒಡೆದ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಮಡಿಕೆಯಂತಹ) ಹೊಂದಿದ್ದವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳಿರದಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="guide">{{Cite book | last = Black Dog Publishing | publisher = Black Dog Publishing | year = 2006 | location = London, UK | isbn = 1904772366 | title = Recycle : a source book}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಕಸ ಮತ್ತು ಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇದ್ದಿಲುಗಳನ್ನು 'ಕಸತೆಗೆಯುವವರು' ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸುವುಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪುನಃಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವೆಂದರೆ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬದಲಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪೂರಕ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಜನರಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆಯುವವರ ಅಭಾವ.<ref name="guide" /> 1813ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಾ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂದಿಯನ್ನು 'ಕಳಪೆ' ಮತ್ತು 'ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ' ಉಣ್ಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮರುಬಳಕೆಯ ನೂಲುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಉಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಕಳಪೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು, ಬ್ಯಾಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಸ್‌ಬರಿಯಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೊದಲ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:salvage.jpg|thumb|1942ರ US ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಫೋಟೋ]] === ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದ ಮರುಬಳಕೆ === ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇತರ ಪ್ರಪಂಚ-ಬದಲಾಯಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು.<ref>''ಔಟ್ ಆಫ್ ದ ಗಾರ್ಬೇಜ್-ಪೈಲ್ ಇನ್ಟು ದ ಫೈರ್: ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ನೌ ಆಡೆಡ್ ಟು ದ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಸಾಲ್ವೇಜ್ಡ್ ಬೈ ಸೈನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದ ನೇಶನ್ಸ್ ವೇಸ್ಟ್'', [[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಮಾಸಿಕ, ಫೆಬ್ರವರಿ ಪುಟ 50-51, ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: https://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PA50</ref> ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧ IIರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇವು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟ ನಾರುಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಪಾನ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದವು. === ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಮರುಬಳಕೆ === ಮುಂದಿನ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ ಮರುಬಳಕೆಯು ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಇಂಧನದ ಕೇವಲ 5%ನಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮರುಬಳಕೆಗೊಳಿಸಿದ ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಗಾಜು, ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹ ಇಂಧನ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="economistrecycle" /> ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ವುಡ್‌ಬರಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಗರ.<ref>[http://www.njbiz.com/view_release.asp?aID=2706 ರೋವನ್ &amp; ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಗೊ ಗ್ರೀನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123134746/http://www.njbiz.com/view_release.asp?aID=2706 |date=2009-01-23 }}: ಜುಲೈ 18, 2007 ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ - NJBiz.com. 2007ರ ಜುಲೈ 22ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೋಸ್ ರೋವನ್<ref>ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಂಗಡಿ [http://www.rowanassoc.com/ ರೋವನ್ &amp; ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215163828/http://www.rowanassoc.com/ |date=2010-12-15 }}.</ref> ಕಸ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಮರುಬಳಕೆ"ಯ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಅತಿಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಇಂದು U.S.ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ 1987ರಲ್ಲಿ ಮೋಬ್ರೊ 4000 ಸರಕು-ದೋಣಿಯು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನಿಂದ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಗೆ ಸಾಗಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬೆಲಿಜ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಸರಕು-ದೋಣಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿತು; ಅಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳ ಬಿಸಿ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕದ ಮರುಬಳಕೆಯ "ತೀವ್ರತೆ"ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾವೇರಿಸಿದ ಅಂಶವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> == ಶಾಸನ ರಚನೆ == === ಪೂರೈಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Recycling can.JPG|thumb|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮ‍ೂನ್ ಬೇಯಲ್ಲಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿ.]] ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪುನಃಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ, ಸ್ಥಿರ [[ಪೂರೈಕೆ]]ಯು ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಅಂತಹ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮ‌ೂರು ಶಾಸನ ರಚನೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಗ್ರಹ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಾಸನ, ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿಷೇಧ. ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾನೂನುಗಳು ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿಗದಿತ ದಿನಾಂಕದೊಳಗೆ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರವು ನಂತರ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಾಸನವು, ಗಾಜು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಲೋಹದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡರೆ, ಮ‌ೂಲ ದರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಧಿಕ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ ಈ ಅಧಿಕ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಾಪಸು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು 80%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆ ದರದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಂಗ್ರಹ ದರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದಿಂದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="gar" /> ಮರುಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮ‌ೂರನೇ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಬಳಸಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಟೈರುಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. ನಿಷೇಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮಿತವ್ಯಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಈ ವಿಧಾನದ ಒಂದು ಗುರಿ. ಈ ಮರುಬಳಕೆ ಸೇವೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ನಿಷೇಧಗಳು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಶಿಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗದಂತೆ ಜಾಗೃತೆ ವಹಿಸಬೇಕು.<ref name="gar" /> === ಸರಕಾರ-ಆದೇಶಿತ ಕಡ್ಡಾಯದ ಬೇಡಿಕೆ === ಶಾಸನವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಶಾಸನಗಳ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ: ಕನಿಷ್ಠ ಮರುಬಳಕೆಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು, ಬಳಕೆಯ ದರಗಳು, ಗಳಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದು.<ref name="gar" /> ಕನಿಷ್ಠ ಮರುಬಳಕೆಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ದರಗಳೆರಡೂ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆಯ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ: ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಬಳಕೆಗೆ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ಸಾಧ್ಯ, ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳು, ಈ ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವಶ್ಯಕ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅವು ದೋಚುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ದೂರುತ್ತಾರೆ.<ref name="gar" /><ref name="DeLong">{{cite web | url=http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html | title=Regulatory Policy Center - PROPERTY MATTERS - James V. DeLong | accessdate=2008-02-28 | archive-date=2008-04-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080414205905/http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html | url-status=dead }}</ref> ಸರಕಾರಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದನ್ನೇ "ಗಳಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು "ಮೀಸಲಿಡುವವುಗಳಾಗಿರಬಹುದು" - ಇವು ಖರ್ಚಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ "ದರ ರಿಯಾಯಿತಿ"ಯ ಯೋಜನೆಗಳು - ಇವು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಹಣ]]ವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು: ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ತೈಲ, ಕಾಗದ, ಟೈರು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದಲೇ ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಸರಕಾರದ ಅಂತಿಮ ನಿಯಮವೆಂದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನಕ್ಕೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದು. ಉತ್ಪಾದಕರು ಅವರ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವಾಗ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಆರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರು, ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುತುಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮರುಬಳಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದೂ ಸಹ ಪುನಃಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು.<ref name="gar" /> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == === ಸಂಗ್ರಹ === [[ಚಿತ್ರ:DeutscheBahnRecycling20050814 CopyrightKaihsuTai Rotated.jpg|thumb|ಜರ್ಮನ್ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಹಾಗು ಸರಕಾರದ ಸುಗಮತೆ ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿನ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಮ‌ೂರು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ - "ಕಸ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೇಂದ್ರಗಳು", "ವಾಪಸು-ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳು" ಮತ್ತು "ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ".<ref name="gar" /> ಕಸ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ನೆಲೆಯಾದ ಅಥವಾ ಸಂಚಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ-ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಘಟಕಕ್ಕೆ, ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದು ಸುಲಭ ರೀತಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗದೆಂಬ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಪಸು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ರಚಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಲಾಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಸರಕಾರದ ಧನಸಹಾಯ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇಷನ್ ಸೊಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಟನ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಸರಾಸರಿ US$50ನಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಮರುಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವುದು ಕೇವಲ US$30.<ref name="gar" /> ==== ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ==== {{main|Curbside collection}} ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಮಿಶ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಪುನರುಪಯೋಗಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ.<ref name="gar" /> ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ವಾಹನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:ACT recycling truck.jpg|thumb|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮರುಬಳಕೆಯ ಲಾರಿ.]] ಮಿಶ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುವ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯದ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಗದವನ್ನು, ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಇವೆ: ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ.<ref name="gar" /> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಅಥವಾ ಒಂದೇ-ಗುಂಪಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹದ-ನಂತರ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಎಂಬುದರ ಸಾವರ್ಜನಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /><ref name="economisttruth" /> ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಗ್ರಹ-ನಂತರದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಶುದ್ಧ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಶುದ್ಧವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಅತಿ ಅಗತ್ಯ.<ref name="gar" /> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ತಗುಲುವುದರಿಂದ ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ (ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಗಮನಿಸಿ) ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="economisttruth" /> === ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Glass and plastic recycling 065 ubt.JPG|thumb|250px|ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು: ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಸೀಸೆಗಳು. (ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್)]] ಒಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಲಾರಿ-ಹೊರೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು.<ref name="economisttruth" /> ಕೆಲವು ಘಟಕಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಇವನ್ನು ಒಂದೇ-ಗುಂಪಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟಕಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 30 ಶೇಕಡ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿ. (2007). [https://www.sciencedaily.com/videos/2007/1002-recycling_without_sorting.htm ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ವಿದೌಟ್ ಸಾರ್ಟಿಂಗ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ದಾಟ್ ರಿಮ‌ೂವ್ಸ್ ದ ನೀಡ್ ಟು ಸಾರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831095259/https://www.sciencedaily.com/videos/2007/1002-recycling_without_sorting.htm |date=2008-08-31 }}.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ವಾಹನದಿಂದ ತೆಗೆದು, ಏಕಪದರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸಾಗಣೆ ಬೆಲ್ಟಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಟ್ಟಿನ ದೊಡ್ಡ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಚೀಲಗಳು ನಂತರ ಯಂತ್ರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> ನಂತರ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರವು ಹಗುರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರದ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಕಾಗದದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. PET (#1) ಮತ್ತು HDPE (#2) ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ: ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅವು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ರೋಹಿತ ದರ್ಶಕದ(ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಪೋಪಿಕ್) ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಉಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ತವರ-ಲೇಪಿತ ಉಕ್ಕಿನ ಕ್ಯಾನುಗಳಂತಹ ("ತವರ ಕ್ಯಾನುಗಳು") ಕಬ್ಬಿಣಯುಕ್ತ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಬಲ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನೀಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನುಗಳ ಸುತ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾನುಗಳ ಒಳಗೆ ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನುಗಳು ಉಳಿದ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="economisttruth" /> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಾಜನ್ನು ಅದರ ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು: ಕಂದುಬಣ್ಣ, ಕಿತ್ತಲೆಹಳದಿ, ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಪಾರದರ್ಶಕ.<ref name="economisttruth" /> == ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ == {| class="wikitable" border="1" style="float:right;font-size:85%;margin-left:15px" |- style="background:#efefef" | + ಮರುಬಳಕೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು<ref>ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು {{cite book | last = The League of Women Voters | title = The Garbage Primer | publisher = Lyons & Burford | year = 1993 | location = New York | pages = 35–72 | isbn = 1558218507}}ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ''ಎನರ್ಜಿ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಂ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಅದು "''ಗಾರ್ಬೇಜ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್: ಎ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್'' ‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರವರಿ&nbsp;1989; ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್‌ವಾಚ್ 76 ''ಮೈನಿಂಗ್ ಅರ್ಬನ್ ವೇಸ್ಟ್ಸ್: ದ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಫಾರ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ 1987."</ref> |- !ವಸ್ತು !ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ !ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ತಡೆತ |- | ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ | 95%<ref name="gar" /><ref name="economistrecycle" /> | 95%<ref name="gar" /><ref name="WasteOnline" /> |- | ರಟ್ಟು | 24% | — |- | ಗಾಜು | 5-30% | 20% |- | ಕಾಗದ | 40%<ref name="economistrecycle" /> | 73% |- | ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು | 70%<ref name="economistrecycle" /> | — |- | ಉಕ್ಕು | 60%<ref name="economisttruth" /> | — |} ಮರುಬಳಕೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದವಿವಾದಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವುದು, ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಲ್ಯೂವೀ D. (2007). [http://www.springerlink.com/content/r461lju585760316/ ಈಸ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಇಕಾನಮಿಕಲಿ ಎಫೀಸಿಯೆಂಟ್?]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್''.</ref> ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, 83% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="economisttruth">{{cite news | title = The truth about recycling | date = June 7, 2007 | url = http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9249262 | publisher = ''The Economist''}}</ref><ref name="economistrecycle">{{cite news | title = The price of virtue | date = June 7, 2007 | url = http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9302727 | publisher = ''The Economist''}}</ref> ಆದರೂ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ 2004ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯು, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೀಸೆಗಳ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಗೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ.<ref name="Vigso2004">{{cite journal | last = Vigso | first = Dorte | year = 2004 | title = Deposits on single use containers - a social cost-benefit analysis of the Danish deposit system for single use drink containers | journal = Waste Management & Research | volume = 22 | issue = 6 | pages = 477 | doi = 10.1177/0734242X04049252 | url = http://wmr.sagepub.com/cgi/content/abstract/22/6/477 | pmid = 15666450}}</ref> ಹಣಕಾಸಿನ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲಕಾರಿತ್ವದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೊರತು, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒದಗಿಬರುವ ಮೌಲ್ಯ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳಾದ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ದಹಿಸುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು, ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದರಿಂದ ತಗ್ಗಿದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಕಡಿಮೆಯಾದ [[ಇಂಧನ]] ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ. ಇವು ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಮರಮಟ್ಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 4,000 [[ಖನಿಜ]]ಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಖನಿಜಗಳು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವವು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವವು ಹಾಗೂ ಉಳಿದವು ವಿರಳವಾಗಿರುವವು.<ref>"[http://faculty.uml.edu/Nelson_Eby/89.215/Assignments/Mineral%20Identification.pdf ಮಿನರಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫಾರೆನ್ಸಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್]" (PDF). [[ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಲಾವೆಲ್]], ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್, ಅರ್ಥ್ &#x26; ಅಟ್ಮೋಸ್ಫೆರಿಕ್ ಸೈನ್ಸಸ್.</ref> ಹೆಚ್ಚು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ, ಸತುವನ್ನು 2037ರವರೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು, ಇಂಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಫ್ನಿಯಂಗಳೆರಡನ್ನೂ 2017ರವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಟರ್ಬಿಯಂ 2012ರೊಳಗೆ ಮುಗಿದುಹೋಗಬಹುದು.<ref>"[http://www.newscientist.com/article/mg19426051.200-earths-natural-wealth-an-audit.html?page=1 ಅರ್ಥ್ಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ವೆಲ್ತ್: ಆನ್ ಆಡಿಟ್]". [[ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್]]. ಮೇ 23, 2007.</ref> ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೇರಿದರೂ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಹಣಕಾಸಿಲ್ಲದ-ಲಾಭಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ-ಸಂಗತವಾಗಿಸಲು, ಸಲಹೆಗಾರರು ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ [[ಬೇಡಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶಾಸನ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="gar" /> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು (EPA), ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು 49 ದಶಲಕ್ಷ ಮೀಟರ್ ಮಾನದ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಎಂದು ಮರುಬಳಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ನೀಡಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಸ್ಟ್ ಆಂಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮರುಬಳಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು CO<sub>2</sub> ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 10-15 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಿವೆ, ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ‌.<ref name="economisttruth" /> ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಆ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿ]]ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಖಾನೆ]] ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಬಲ ಬೇಡಿಕೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದು ಕೇವಲ "ಸಂಗ್ರಹ"ವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮರುಬಳಕೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಾಹ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಹ ಇಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸರಕಾರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾದುದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಟಸ್ಥ-ಧೋರಣೆ ಇರುವವರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಲಾಭ-ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸರಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಲ್ಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಗುಂಟರ್, ಮ್ಯಾಥಿವ್. "ಡು ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ರೀಚ್ ಎ ಕಂಕ್ಲೂಜನ್ ಆನ್ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್?" (ಜನವರಿ 2007). [http://econjwatch.org/issues/volume-4-number-1-january-2007]</ref> === ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Computer Recycling.JPG|thumb|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಒಲಿಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು.]] ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಮರುಬಳಕೆ-ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಮರುಬಳಕೆ-ವಸ್ತುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಬದಲು ಅವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಿರಬಹುದು, ಎಂದು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಬರುವ 50-80%ನಷ್ಟು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.usatoday.com/tech/news/2002/02/25/computer-waste.htm ಮಚ್ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20031109231707/http://svtc.igc.org/media/articles/2002/time_march.htm ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿ]</ref> ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಆಮದಾದ ಅಕ್ರಮ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಣ ಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಚೀನಾ ಸರಕಾರವು ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೂ, ಅವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20081217063630/http://www.cbc.ca/mrl3/23745/thenational/archive/ewaste-102208.wmv ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಡಂಪಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್]</ref> ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಏಕಾಏಕಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿತು. ರಟ್ಟಿನ ಬೆಲೆಯು 2004-2008ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು £53/ಟನ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದುದು £19/ಟನ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಆನಂತರ 2009ರ ಮೇನಲ್ಲಿ £59/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಏರಿತು. PET ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ನ ದರವು ಸುಮಾರು £156/ಟನ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದುದು £75/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಇಳಿದು, ನಂತರ 2009ರ ಮೇನಲ್ಲಿ £195/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>ಹಾಗ್ M. [http://www.ft.com/cms/s/0/feebdb2a-419d-11de-bdb7-00144feabdc0.html ವೇಸ್ಟ್ ಔಟ್‌ಶೈನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಆಸ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ಸರ್ಜ್]. ''ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್''.{{Registration required}}</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಥವಾ ರಫ್ತುಮಾಡಲು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೊಂದರೆಯು ಗಾಜಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ: ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು U.S. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆರಡೂ ವೈನ್ಅನ್ನು ಹಸಿರು ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಜುಗಳು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಹೋದರೂ, [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಿಡ್ಲ್‌ವೆಸ್ಟ್‌]]ನ ಹೊರಗೆ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಎಂದಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪುನಃ-ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gar"/> ಅದೇ ರೀತಿ [[ವಾಯುವ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ಮರುಬಳಕೆಗೊಳಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಳಪೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲು]]ಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. U.S.ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="gar" /> U.S.ನ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರಿಸೈಕಲ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಎಂಬ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯು, ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾದ ಬೇಡದ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕೂಪನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕ-ಪ್ರವಾಹದ ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಬೊನ್ನೀ ಡಿಸೈಮನ್. (2006). [https://www.nytimes.com/2006/02/21/business/businessspecial2/21recycle.html?_r=2&amp;oref=slogin&amp;oref=slogin ರಿವಾರ್ಡಿಂಗ್ ರಿಸೈಕ್ಲರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫೈಂಡಿಂಗ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಗಾರ್ಬೇಜ್]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್.</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == {{Cleanup-section|date=May 2009}} {{main|Sustainable design}} ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಸಮರ್ಥನೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ವು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು [[ವಿನ್ಯಾಸಕ]] ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಫ್ ಮತ್ತು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ರಾಂಗಾರ್ಟ್‌ "''[[Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things]]'' " ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನವು (ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳು) ಪ್ರತಿ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ರೂಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ "ಮುಚ್ಚಿದ-ಸುತ್ತಿನ" ಆವರ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆವರ್ತವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ [[ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ]]ಯ ಮ‌ೂಲಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ, ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲೋಕನ ಪಡೆಯಲು ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಟ್ಟಿನ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು ತುಂಬಾ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಬಹುದು.<ref name="Tierney">{{cite news | first = John | last = Tierney | title = Recycling Is Garbage | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&sec=&spon=&pagewanted=1 | publisher = New York Times | location = New York | page = 3 | date = June 30, 1996 | accessdate = 2008-02-28}}</ref> ಮರುಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. === ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ === ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು [[ಇಂಧನ]] ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವಿದೆ. [[ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌]] (EIA) ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - "ಒಂದು ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲು ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದದಿಂದ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸಲು ಕಚ್ಚಾ ತಿರುಳಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 40 ಶೇಕಡ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು, [[ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ,]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾದವು ಎರಡನೆ ಹಂತದ [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಲಾರಿ]]ಯಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ [[ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ]] [[ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೆ ಹಂತದ ಮರದ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಿಂದ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತರುವ ಲಾರಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತಾರದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಎಂದು ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾದ ಇಂಧನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಇಂಧನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಬೆರಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. EPA ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - "ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನುಗಳು, ಅದರ ಕಚ್ಚಾ ಮ‌ೂಲ [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್]]ನಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 95 ಶೇಕಡಾ ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ."<ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/faq.htm#5 ಫ್ರೀಕ್ವೆಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕ್ವೇಶನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್]. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಏಕೈಕ ಪ್ರಯೋಜನ - ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು, ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಟೀವನ್ ಲ್ಯಾಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="landsburg">ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಸ್ಟೀವನ್ A. ''ದ ಆರ್ಮ್‌ಚೈರ್ ಇಕಾನಮಿಸ್ಟ್''. ಪುಟ 86.</ref> ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಇತರರು [[ಬದುಕಿನ ಜೀವನ ಚಕ್ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆ]]ಯ ಮ‌ೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಸೆಲ್ಕೆ 116</ref> ಕಡಿಮೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಾಗದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಷ್ಟು ಊರ್ಜಿತವಾಗುವವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಜೇಮ್ಸ್ V. ಡಿಲಾಂಗ್‌, ಮರುಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಿಯೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧಾನಗಳು ಅವು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವನು, ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಕೆಲವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮ‌ೂಲ ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನದ್ದಾಗಿರಬೇಕು.<ref name="RPC">ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಪಾಲಿಸಿ ಸೆಂಟರ್ [http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html WASTING AWAY: ಮಿಸ್‌ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080414205905/http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html |date=2008-04-14 }}. ನವೆಂಬರ್‌ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ === ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಉಳಿತಾಯವಾದ ಹಣವು, ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. [[ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಆಗುವ ಖರ್ಚಿನಂತಹ]] ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಮ‌ೂಹದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಸಮ‌ೂಹ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ವೆಚ್ಚ್ಕಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಎಂದು [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್ ಸೆಲ್ಫ್-ರಿಲಯನ್ಸ್‌]] ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ‌ೂಹಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಮರುಬಳಕೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬದಲಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು "ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ" ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬಹುದು; ಎಂದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ವೇಸ್ಟ್ ಟು ವೆಲ್ತ್ [http://www.ilsr.org/recycling/wrrs/fivemyths.html ದ ಫೈವ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡೇಂಜರಸ್ ಮಿಥ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529062928/http://www.ilsr.org/recycling/wrrs/fivemyths.html |date=2009-05-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯು ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರಾಳವು ಮರುಬಳಕೆಯ ರಾಳಕ್ಕಿಂತ 40% ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ [http://www.eia.doe.gov/kids/energyfacts/saving/recycling/solidwaste/plastics.html ಕನ್ಸರ್ವಿಂಗ್ ಎನರ್ಜಿ - ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್]. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಂದು ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಳೆದ 1991ರ ಜುಲೈ 15ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರವರೆಗಿನ ಪಾರದರ್ಶಕ [[ನಿರಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಸಾಮಾನು]]ಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯ (EPA) ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆಯು $40ರಿಂದ $60ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/pubs/cok.pdf ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ರಿಕವರ್ಡ್ ಗ್ಲಾಸ್]. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಒಂದು ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ಸಿಲಿಕ ಮರಳಿನ ಬೆಲೆಯು 1993ರಿಂದ 1997ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ $17.33 ಮತ್ತು $18.10ರ ಮಧ್ಯದ ಬೆಲೆಯಷ್ಟಿತ್ತು; ಎಂದು [[USGS]] ವರದಿಯೊಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/silica/780398.pdf ಮಿನರಲ್ ಕಮೊಡಿಟಿ ಸಮ್ಮರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531203302/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/silica/780398.pdf |date=2010-05-31 }}. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ 1996ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಟೈರ್ನಿ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು, ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಗುವ ಖರ್ಚು, ಅದರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎಂದು ಟೈರ್ನಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98638760 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸಡೆನ್ಲಿ ಗೆಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆನ್ಸಿವ್ : NPR]</ref> ಟೈರ್ನಿಯು [[ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ]] (SWANA) ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರು ಸಮ‌ೂಹಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು "ರಸ್ತೆಬದಿ-ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು [[ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ]] ತಯಾರಿಸುವ [[ಇನ್ಸಿನರೇಟರ್‌ಗಳು]], ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="A">ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ][http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (nytimes.com ಜೂನ್ 30ರ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)] [http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ][http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (ಲೇಖನವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ)] [http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092546/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 |date=2007-09-29 }}[http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (ಲೇಖನವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092546/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 |date=2007-09-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಟೈರ್ನಿ ಹೀಗೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಚಿಂದಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಯು, ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮಾಪನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೊಸತನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಚಿಂದಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ." === ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿ === ಮರುಬಳಕೆಯು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಭೀಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ [http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್: ಇಟ್ಸ್ ಎ ಬ್ಯಾಡ್ ಐಡಿಯಾ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929102252/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 |date=2007-09-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಳ ನೀಡುವಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹಡಗು ಒಡೆಯುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ ಮರುಬಳಕೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಾದಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯವು ಅತಿಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದಿರುಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು, ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.{{Citation needed|date=December 2008}} === ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ === [[ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕ]] [[ಸ್ಟೀವನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎಂದು ದೂರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಗದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸ್ವಂತವಾಗಿ-ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಗದದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಅವನು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕಾಗದದ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಕಾಡುಗಳನ್ನು "ಬೆಳೆಸುವುದೂ" ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1">ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಸ್ಟೀವನ್ A. ''ದ ಆರ್ಮ್‌ಚೈರ್ ಇಕಾನಮಿಸ್ಟ್''. ಪುಟ 81.</ref> ಅಂತಹುದೇ ವಾದಗಳು 1995ರಲ್ಲಿ ದ ಫ್ರೀ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="FM">ದ ಫ್ರೀ ಮಾರ್ಕೆಟ್ [http://www.mises.org/freemarket_detail.aspx?control=212 ಡೋಂಟ್ ರಿಸೈಕಲ್: ಥ್ರೊ ಇಟ್ ಎವೆ!]. ನವೆಂಬರ್ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಗದವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆಂದೇ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="RPC" /><ref name="A" /><ref name="FM" /><ref name="JWR">ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿವ್ಯೂ [http://www.jewishworldreview.com/cols/hart110599.asp ದ ವೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್]. ನವೆಂಬರ್ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> "ಬೆಳೆಸುವ" ಕಾಡುಗಳು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿವೆ; ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪರಿಸರವಾದಿ]]ಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳೆಸಿದ ಕಾಡುಗಳು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಷ್ಟು ಚುರುಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ [[ಜೈವಿಕ-ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಫಲವತ್ತತೆ]]ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="baird">ಬೈರ್ಡ್, ಕೋಲಿನ್ (2004) ''ಎನ್ವೈರ್ಮ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ'' (3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ). W. H. ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್ ISBN 0-7167-4877-0</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ನೆಟ್ಟ ಮರಗಳು ಕಡಿದ ಮರಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಗಳು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರದ ಅನೇಕ ಮರಗಳು ಇರಬಹುದು. ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಕಾಗದ-ತಯಾರಿಸುವುದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸಲು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮರಗಳನ್ನು ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕೃಷಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಮಿಯ ಅವಶ್ಯಕವಾಗುವಂತಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಮರಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಇದರಿಂದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/faq.htm|title=All About Paper|publisher=[[Paper University]]|accessdate=2009-02-12|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510055250/http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/faq.htm|url-status=dead}}</ref> === ಸಂಭಾವ್ಯ ಆದಾಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ === ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಿಮೆ-ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು [[ಕರುಂಗ್ ಗುನಿ]], [[ಜಬಲೀನ್]], [[ಚಿಂದಿ ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿ]], [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆರಿಸುವವ]] ಮತ್ತು [[ಕಳಪೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ(ಜಂಕ್ ಮ್ಯಾನ್)]] ಮೊದಲಾದ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ-ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಅಥವಾ [[ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯ]]ದಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ,<ref>{{Cite web |url=http://www.nrdc.org/cities/recycling/recyc/appenda.asp |title=NRDC: ಟೂ ಗುಡ್ ಟು ಥ್ರೊ ಎವೆ - ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ A |access-date=2010-04-22 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124024350/http://www.nrdc.org/cities/recycling/recyc/appenda.asp |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070915081514/http://www.sfgov.org/site/uploadedfiles/police/stations/ParkStation/2007/07feb08%20park%20newsletter.pdf ಮಿಶನ್ ಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್]</ref> ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಪುನಃ-ತಯಾರಿಕಾ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯರ ಈ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ಸಮಾಜವೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ<ref>PBS ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 16,2010. ಜಬಲೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref>. [[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೊ ಕಥೆ]]ಯಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮ‌ೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಮರುಬಳಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸಂಭವವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.zwire.com/site/news.cfm?newsid=16878461&amp;BRD=1698&amp;PAG=461&amp;dept_id=21849&amp;rfi=6 ದ ನ್ಯೂಸ್-ಹೆರಾಲ್ಡ್ - ಸ್ಕ್ರಾಪ್ ಮೆಟಲ್ ಎ ಸ್ಟೀಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=92705125 ರೈಡ್ಸ್ ಆನ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಬಿನ್ಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ಲಿ ಟು ಬೆ ಏರಿಯಾ : NPR]</ref> ಕೆಲವು ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮರುಬಳಸುವಂತಿರುತ್ತವೆ; ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅವರ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು; ಏಕೆಂದರೆ “ತ್ಯಾಜ್ಯ” ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="ReferenceA">PBS ನ್ಯೂಸ್ಅವರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2010. ಜಬಲೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪುನ:ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯರು ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಈ [[ತಟಸ್ಥ್ಯ-ಧೋರಣೆ]]ಯ ಮರುಬಳಕೆಯು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಮರುಬಳಕೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಯೋಜಿತ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು<ref name="ReferenceA"/>. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ಮರುಬಳಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. === ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ === ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ]]ವನ್ನು ಮರುಬಳಸಿದ ನಾರಿನಿಂದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯೋಗವು ಮರುಬಳಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆದಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಳಪೆ-ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕೆಲವು ನಾರುಗಳು ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರ್ಥ್‌ನ<ref>{{Cite web |url=http://www.foe.co.uk/resource/briefings/paper_recycling.html |title=ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅರ್ಥ್ |access-date=2010-04-22 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529034114/http://www.foe.co.uk/resource/briefings/paper_recycling.html |url-status=dead }}</ref> U.K. ವಿಭಾಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮರದ ನಾರು ಒಂದನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದದ ಪ್ರಮಾಣವು ಬಳಸದ-ನಾರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲು 100% ಮರುಬಳಸಿದ ನಾರನ್ನೇ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ (ಕಚ್ಚಾ) ನಾರು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮರುಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮನೆಯ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ದರಗಳು (ನಂತರ ಮರುಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ) ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ, ನಗರದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಗರದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ & ಪೇಪರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ 72%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 58%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನ ಮಿಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 16%ನಷ್ಟು ಕಳಪೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ (ಮೊಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು) ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನುಳಿದವು ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಮ‌ೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನ ಮಿಲ್ಲು ಮರುಬಳಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ಭಾಗದಷ್ಟು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಎಂದು AFPA ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ದರಗಳು ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ U.S. ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮರುಬಳಕೆ ನಾರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಚೀನಾವು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರಿನ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರಿನ ಬೆಲೆ ಏರುವುದರಿಂದ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಲಾಭ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿದ ಹೊರತಾಗಿಯ‌ೂ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ನಾರನ್ನು ಆರಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಆಧುನಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಗುಂಪು RISI ಇಂಕ್.ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ 1,400 ಮೀಟರ್ ವೇಗದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಯಂತ್ರಗಳು U.S.ನಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳು (ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕೆಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು) ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ 1,800 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 90,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. (ಪ್ರಕಾಶನ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ IFRA ಪ್ರಕಾರ), ಕೆಲವು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 100,000 ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ವೇಗ ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂತಹ ಅಧಿಕ ವೇಗವು, ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು, 100% ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಮಿಲ್ಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯ ಶುದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ಅವು ಕನಿಷ್ಟ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉದ್ದ-ನಾರಿನ ಹಳೆಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಚ್ಚಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಸ್ಪ್ರೂಸ್, ಫರ್‌ಮರ, ಬಾಲ್ಸಮ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಮರದಂತಹ ಉದ್ದ-ನಾರಿನ (ಮೆದುದಾರ) ಮರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಾಗದ ಮತ್ತು ರಟ್ಟಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ-ನಾರಿನ ಗಟ್ಟಿಮರದ ಜಾತಿಗಳಿಂತ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಇತರ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹಳೆಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ. U.S. ಪುರಸಭೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವಿವಿಧ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಏಕ ವಿಭಾಗದ ವಾಹನದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ “ಏಕ ರಾಶಿ”ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಮಿಲ್ಲುಗಳು ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸರಿಯಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. === ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ === ಸರಕಾರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎಂದು ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ‌ನ 1996ರ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಟೈರ್ನಿ]] ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Tierney" /> ಆ ಲೇಖನದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: * ಮರುಬಳಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯ‌ೂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಚೂರುಗಳಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೆ, ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಕಾರವು ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. * 'ಎಸೆದಾಗ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜನರು "ಮರುಬಳಕೆ ತೊಟ್ಟಿಯು ಎಷ್ಟೊಂದು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ. * ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವರು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಅವರು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. * ಸರಕಾರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮರುಬಳಕೆಯು, ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. * ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಇತರ ನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ-ಹೂತುಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಚೊಕ್ಕಟವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದುದು ಹೀಗೆ ಸೋರಿಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಕುಲಷಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. * [[ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುವುದು]] ಮರುಬಳಕೆ ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಳಪು ಕಾಗದದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹವನ್ನು ಇಂಧನ ಪಡೆಯಲು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದೇ ಉತ್ತಮ. * U.S. ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ದೂರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಟೈರ್ನಿಯು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ - "ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ದರದಲ್ಲೇ 1,000 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು {{convert|100|yd|m}}ನಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಿದರೆ, 3000 ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯು ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ {{convert|35|mi|km}} ಭೂಮಿಯ ಚದರ ಭಾಗವನ್ನು ತುಂಬಬಹುದು, ಎಂದು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪೊಕೇನ್‌ನ ಗೊಂಜಾಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ-ನೀರ್ವಾಹಕ A. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವೈಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಸೌರ ಹಲಗೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ 5 ರಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರವರ್ಷದ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವಿಕೆಯು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ 1 ಶೇಕಡಾ ಜಾಗದ ಹಂತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಬಹುದು. {{convert|35|mi|km|adj=on}} ಚದರ ಭೂಭಾಗದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನುಭೋಗವನ್ನು ಇದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದುದು; ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವಂತೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿಯು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ {{convert|150000|sqmi|km2}}ನಷ್ಟು ಉದ್ಯಾನ ಭೂಮಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ." ಟೈರ್ನಿಯ ಲೇಖನವು [[ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫಂಡ್‌]]‌ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅದು ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ - "ಲೇಖನವು ಅನೇಕ ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಬಲ ತಾತ್ವಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಂತನಾ ಲಹರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ".<ref name="edf">{{cite web|url=http://www.edf.org/documents/611_ACF17F.htm|title=Anti-Recycling Myths|date=July 16, 1996|author=Richard A. Dension, Ph.D.|coauthor=John F. Ruston|publisher=Environmental Defense Fund|access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130110918/http://www.edf.org/documents/611_ACF17F.htm|url-status=dead}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಟ ಕ್ಲಾರಿಟ]] ನಗರವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $28ನಷ್ಟು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $1,800 ಖರ್ಚಿನ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.freeliberal.com/archives/000001.html ಡೈಯಾಪರ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ] ದ ಫ್ರೀ ಲಿಬರಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2003</ref> 2007ರ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೈಕೆಲ್ ಮುಂಗರ್ ಹೀಗೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ - "ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾದರೆ, ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವಸ್ತುವು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ನಿಮಗೆ ಹಣ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು. ಅದೇ ಆ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ನೀವು ಹಣ ತೆರಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>[http://econlib.org/library/Columns/y2007/Mungerrecycling.html "ಥಿಂಕ್ ಗ್ಲೋಬಲಿ, ಆಕ್ಟ್ ಇರ್ಯಾಶನಲಿ: ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್]</ref> ಕಳೆದ 2002ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಟೊ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೆರ್ರಿ ಟೈಲರ್ ದ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಗಾಗಿ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ - "ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೊಸತಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲು X ಖರ್ಚಾದರೆ, ಮರುಬಳಸಿದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಂಚಲು 10X ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಮ‌ೂಲಸಂಪತ್ತುಗಳು ಚಿಂದಿಯಿಂದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಲಭವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇದರಿಂದ ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಮಾಡುವುದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚಿದೆ."<ref>[http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್: ಇಟ್ಸ್ ಎ ಬ್ಯಾಡ್ ಐಡಿಯಾ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929102252/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 |date=2007-09-29 }} ದ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಮೇ 1, 2002</ref> 2002ರಲ್ಲಿ [[WNYC]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗರು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ 40%ನಷ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.wnyc.org/news/articles/38735 ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಹಿಯರಿಂಗ್ಸ್ ಆನ್ ಸೇವಿಂಗ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302105210/http://www.wnyc.org/news/articles/38735 |date=2009-03-02 }}, WNYC, ಎಪ್ರಿಲ್ 18, 2002</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತಹವು == ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. === ಸಿಮೆಂಟು ಜಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟು(ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ) === [[ಚಿತ್ರ:Concreteblocks.jpg|thumb|ಕಾಂಕ್ರೀಟು ತುಂಡುಗಳು]] {{main|Concrete recycling}} ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕೆಡಹುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು [[ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪುರಾಳ, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಕಸ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಜಜ್ಜಿಹಾಕುವ ಯಂತ್ರ]]ದೊಳಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಮೆಂಟು ಜಲ್ಲಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಜ್ಜಿದ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕಶ್ಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಲ್ಲಿ ಒಣ ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿಯಾಗಿಯ‌ೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೋಡಿ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಮ‌ೂಲಕ ಇದು ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title=Concrete Recycling | url=http://acppubs.com/article/CA484296.html | publisher=Associated Construction Publications | accessdate=2008-02-21 | archive-date=2008-06-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080618050050/http://www.acppubs.com/article/ca484296.html | url-status=dead }}</ref> === ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Varta batteries.JPG|thumb|ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾರಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು.]] {{Main|Battery recycling}} [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ: ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಪಾದರಸ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ತುಂಬಾ ಹಾನಿಕರ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಯೋಗ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಕರಾರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.<ref name="batt">{{cite web | url=http://www.epa.gov/garbage/battery.htm | title=Batteries | Municipal Solid Waste (MSW) | U.S. EPA | accessdate=2008-02-21 | publisher=[[United States Environmental Protection Agency]]}}</ref> [[ಮೋಟಾರು ಗಾಡಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಸತು-ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ವಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಲಭ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಳಸಿದ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು 80%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ದರವು 90%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="batt" /> === ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:compost.jpg|thumb|ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸಬಹದಾದ ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯ]] {{main|Composting}} ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ, ತೋಟದ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹಸಿರು ತ್ಯಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು, [[ಮಿಶ್ರ ಗೊಬ್ಬರ]] ತಯಾರಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ [[ಆಮ್ಲಜನಕ ಇರುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುವ(ಏರೋಬಿಕ್) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಫಲವತ್ತಾದ [[ಮಣ್ಣಾಗಿ]] ವಿಭಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಹಸಿರು-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅವುಗಳ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ === ಮರುಬಳಕೆ [[ಉಡುಪು]]ಗಳು [[ರವಾನಿಸುವ]] ಅಥವಾ [[ವಿನಿಮಯ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. [[ಉಡುಪಿನ ವಿನಿಮಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು [[ವಿನಿಮಯ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಲೋತಿಂಗ್ ಸ್ವ್ಯಾಪ್, ಇಂಕ್‌ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕುದಾರರಿಲ್ಲದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Monitor in gutter.jpg|thumb|ಹಾಳಾದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾನಿಟರ್]] {{main|Computer recycling}} ಹಳೆಯ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಂತಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಧನಗಳ ನೇರವಾದ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯು, ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಫಲಕ]]ಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಾಗ, ವಸ್ತುಗಳ ಪುನರ್ಲಾಭವನ್ನು ಬೆಲೆ-ಪರಿಣಾಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಹಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Steel recycling bales.jpg|thumb|ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಉಕ್ಕು]] {{Main|Steel#Recycling|l1=Steel recycling}} ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯಿಂದ ಅಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಉಕ್ಕಿನ ಚೂರನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ಬಿಲ್ಲಿನಾಕಾರದ ಕುಲುಮೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (90-100%&nbsp;ಚೂರು) ಅಥವಾ ಮ‌ೂಲ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೊದಗಿಸುವ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಸುಮಾರು 25%&nbsp;ಚೂರು).<ref>{{cite web | url=http://www.cisc.ca/content/sustainable/default.aspx | title=Sustainable Development and Steel, Canadian Institute of Steel Construction | accessdate=2006-11-16 | archive-date=2011-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110706172800/http://www.cisc.ca/content/sustainable/default.aspx | url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ವರ್ಗದ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹೊಸ ಲೋಹವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಉಕ್ಕನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಉತ್ತಮತೆಯಿಂದ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ 42% ಕಚ್ಚಾ ಉಕ್ಕು ಮರುಬಳಕೆಯಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.worldsteel.org/pictures/storyfiles/SR05%20Final.pdf | title=Steel: The Foundation of a Sustainable Future—Sustainability Report of the World Steel Industry 2005 | accessdate=2006-11-16|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100705041952/http://www.worldsteel.org/pictures/storyfiles/SR05%20Final.pdf|archivedate=2010-07-05}}{{dead link|date=August 2009}}</ref> === ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಲೋಹಗಳು === {{main|Aluminium recycling}} ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>[https://web.archive.org/web/20070629154846/http://www.dnr.state.oh.us/recycling/awareness/facts/factsheets/aluminum.htm DRLP ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ಸ್]</ref><ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/faq.htm#5 ಫ್ರೀಕ್ವೆಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕ್ವೆಶನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]</ref> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]]ನ್ನು ಸಣ್ಣ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಲ್ಲದೇ ಪುಡಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಪಿಂಡಿಗಳಾಗಿ ಜಜ್ಜಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪಿಂಡಿಗಳನ್ನು ದ್ರವವಾಗಿಸಿದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ-ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದವರೆಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಹೊಸ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ 95%ನಷ್ಟು ಇಂಧನ ಖರ್ಚನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="economistrecycle" /> ಏಕೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಸುಮಾರು 600&nbsp;°C ಉಷ್ಣತೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅದಿರಿನಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು 900&nbsp;°C ತಾಪದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು, ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ತಂಡವನ್ನು ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಳಿಸುವ ಇಂಧನವು, ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಮ‌ೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="WasteOnline">{{cite web | title = Recycling metals - aluminium and steel | url = http://www.wasteonline.org.uk/resources/InformationSheets/metals.htm | accessdate = 2007-11-01 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016051136/http://www.wasteonline.org.uk/resources/InformationSheets/metals.htm | url-status = dead }}</ref> === ಗಾಜು === [[ಚಿತ್ರ:Glass-recycling.jpg|thumb|ಪಾರದರ್ಶಕ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಲೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಾಜು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ.]] {{main|Glass recycling}} ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಡಿಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಲಾರಿ ಮತ್ತು ಬಾಟಲ್-ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಗಾಜನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ''ನಿರುಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಸಾಮಾನು'' ಗಳನ್ನು ಗಾಜು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಶ್ಮಲಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರುಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಊದಿ ಹೊಸ ಜಾಡಿಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೀಸೆಗಳಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡೆದ ಗಾಜನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನರಾಳದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಜಿನರಾಳ]]ವು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಸ್ತು. ಅದು ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಯ ಗಾಜನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಗಾಜಿನ ರಚನೆಯು ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. === ಬಣ್ಣ === {{main|Paint recycling}} ಬಣ್ಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರಕಾರ-ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮನೆಯ ಹಾನಿಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಣ್ಣ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗದ ಮತ್ತು ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗದ ಬಣ್ಣದ ಉಪಯೋಗವು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಕಾಗದ === {{main|Paper recycling}} ಕಾಗದವನ್ನು [[ತಿರುಳಿನ]] ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಡಿದ ಮರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ತಿರುಳಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮ‌ೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾಗದದ ನಾರನ್ನು ಒಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಹೊಸ ನಾರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾಗದವು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಗದದ ಯಾವುದೇ ಬರಹ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಡೈಯಂಕಿಂಗ್]] ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಇದು ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನಾರಿನ ತುಣುಕುಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="paper">{{cite web |url=http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/earth_answers/Recycle1.htm |title=EarthAnswers - How is Paper Recycled? |accessdate=2008-02-23 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413010043/http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/earth_answers/Recycle1.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಗದವನ್ನು ಇಂದು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಇತರೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಮೇಣ ಲೇಪಿತ, ಅಂಟಿದ ಅಥವಾ ಅಂಟು ಹಚ್ಚಿದ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕರ್ಷಕ ಕವಚದ ಕಾಗದವನ್ನೂ ಸಹ ಅದರ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="paper" /> ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಹೊಳಪು ಕಾಗದಗಳು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಳಪು ಕಾಗದಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹದನ್ನು ಕೆಲವು ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ತಿರುಳಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲೇಬೇಕಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ರಾಡಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊದಿಕೆಯಿರುವ ಕಾಗದವು 20%ನಷ್ಟು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಟನ್ ಹೊಳಪಿನ ಕಾಗದವು 200&nbsp;ಕೆಜಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಡಿ ಮತ್ತು 800&nbsp;ಕೆಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಾರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="paper" /> === ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ === [[ಚಿತ್ರ:Rectangular plastic shipping crates in an Italian recycling plant.jpg|thumb|ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳು]] {{main|Plastic recycling}} ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮರುಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಚೂರಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಪುನಃಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಗಾಜು ಅಥವಾ ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಸಾಧಾರಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದು [[ರಾಳ ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಕೇತ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಲೋಹಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ 'ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ' ವಿಧಾನಗಳಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮುಚ್ಚಳಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆ-ಮಾಡಲಾಗದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಾರದು. ವಿವಿಧ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರಾಳಗಳಿಗೆ 1-6ರವರೆಗಿನ ರಾಳ ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯೆ 7 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೊ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ [[ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುರುತ]]ಗಳು ಲಭ್ಯ ಇವೆ. === ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳು === {{main|Textile recycling}} ಬಟ್ಟೆ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಅತಿಅಗತ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹತ್ತಿ (ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತು) ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಬಟ್ಟೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅದರ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಕೆಲಸಗಾರರು]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಶೂಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6232 UK in 'frightening' reliance on foreign textile sorting | title=www.letsrecycle.com | accessdate=2006-11-08 | archive-date=2009-01-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090113095253/http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6232 | url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಳಸಿದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬೇಡವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವು ಅವಶ್ಯಕ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.salvationarmy.org/ihq/www_sa.nsf/vw-dynamic-index/2F2892552ED40F1585256E3D006A9BC7?openDocument Salvation Army | title=Salvation Army | accessdate=2008-02-29 | archive-date=2010-05-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100523175248/http://www.salvationarmy.org/ihq/www_sa.nsf/vw-dynamic-index/2F2892552ED40F1585256E3D006A9BC7?openDocument | url-status=dead }}</ref> ಹಾಳಾದ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಥವಾ ನಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜವಳಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವವರು, ಒದ್ದೆಯಾದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6294 Councils "need to understand" importance of textile quality | title=www.letsrecycle.com | accessdate=2006-11-24 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112170201/http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6294 | url-status=dead }}</ref> ನಾರಿನ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ನಾರಿನ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವುದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಳಪೆ ನಾರುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಿ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಆಯ್ದ ನಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂಜಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ನೇಯಲು ಅಥವಾ ಹೆಣೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ನೂಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾರುಗಳನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಸಂಮರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಂದಿಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾರು ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ, ಚಾವಣಿ ಫೆಲ್ಟ್, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಸಲಕರಣೆ, ಮರದ ತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಜೋಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಮೆತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮರ === [[ಚಿತ್ರ:Tidy Stacks of Pallets.jpg|thumb|ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳ ರಾಶಿ.]] {{Main|Timber recycling}} ಮರದ ಮರುಬಳಕೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವಾದುದೆಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ''ಕಚ್ಚಾ ಮರದ'' ಬೇಡಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್ ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮರದ-ಮ‌ೂಲವೆಂದು ನಮ‌ೂದಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮ‌ೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಮರದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಸರ್ಗ-ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮರದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡದೇ ಇರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರ, ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮ‌ೂಲಗಳು.<ref>, www.citywood.co.uk. ದಿನಾಂಕ 10 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> === ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು === ಅನೇಕ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಉದ್ಯಮದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಹಡಗನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು]] ಅದು ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು [[ಪರಿಸರವಾದಿ ನ್ಯಾಯಶೀಲ]]ವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. [[ಟೈರು ಮರುಬಳಕೆ]]ಯ‌ೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಳಸಿದ ಟೈರುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾಕುವ [[ಆಸ್ಫಾಲ್ಟ್]]‌ಗೆ ಅಥವಾ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ರಬ್ಬರ್ ಮಿಶ್ರಣ]]ವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸೇರಿಸಬಹುದು. [[ಅರ್ತ್‌ಶಿಪ್]]‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ/ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರೋಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ]] * [[ಪರಿಸರಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ]] * [[ಡಿಗರ್ ಚಿನ್ನ]] * [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಶುಲ್ಕ]] * [[I-ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ಬಿಸಾಡಬೇಡಿ!]] * [[ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು]] * [[ಊರ್ಜಿತವಾಗುವಿಕೆ]] * [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸರಕು]] * [[ಅರ್ಬನ್ ಲಂಬರ್‌ಜ್ಯಾಕಿಂಗ್]] * [[ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾನೂನು]] ; ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು * [[ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣನೀಯ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಹಡಗು-ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] * [[ಏಕ-ಸಮ‌ೂಹದ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಶಾಖ ಡೀಪಾಲಿಮರೀಕರಣ]] * ರಾಸಾಯನಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ]] ; ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳು * [[ನೈಸರ್ಗೀಕರಣ]] * [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ** [[ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ]] ** [[ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸುವುದು]] ** [[ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ** ಮರುಬಳಕೆ *** [[ಪುನಃಒದಗಿಸುವುದು]] *** [[ಮುಕ್ತ-ವಿತರಣೆ]] ** [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] *** [[ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಉತ್ಪಾದಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ]] *** [[ಎಸೆದಂತೆ ಪಾವತಿಸುವುದು]] ; ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು * [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] * [[ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ]] * [[ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವೇಸ್ಟರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * ಆಕರ್ಮ್ಯಾನ್, ಪ್ರ್ಯಾಂಕ್. (1997). ''ವೈ ಡು ವಿ ರಿಸೈಕಲ್?: ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್, ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಕ್''. ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 1-55963-504-5, 9781559635042 * ಪೋರ್ಟರ್, ರಿಚಾರ್ಡ್ C. (2002). ''ದ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಸ್ಟ್''. [[ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಫಾರ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್]]. ISBN 1-891853-42-2, 9781891853425 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} * {{dmoz|Business/Environment/Waste_Management/Recycling/}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರುಬಳಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:Xನ ವಿನ್ಯಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] d7qyzsj6dvao4msupipunr94h08w59h ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ 0 23407 1373720 1373043 2026-05-19T03:40:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373720 wikitext text/x-wiki {{About|the U.S. State of Maryland}} {{US state |Name = Maryland |Fullname = State Of Maryland |Flag = Flag of Maryland.svg |Flaglink = [[Flag of Maryland]] |Seal = |Map = Map of USA MD.svg |Nickname = Old Line State; Free State; Little America;''<ref>{{cite web | title=Maryland's quality of life ranks high compared to other states | url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4183/is_20041211/ai_n10064724/ | work=FindArticles.com | publisher=The Daily Record (Baltimore) | date=December 11, 2004 | accessdate=2009-06-04 | archive-date=2009-01-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090105151939/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4183/is_20041211/ai_n10064724 | url-status=dead }}</ref><br />'' America in Miniature''<ref>{{cite web |url=http://www.visitmaryland.org/Students/Pages/MarylandFacts.aspx |title=Maryland Facts |publisher=Maryland Office of Tourism |accessdate=June 2, 2009 }}</ref> |Demonym = Marylander |Motto = [[Fatti maschii, parole femine]]<br />(Manly deeds, womanly words) |Capital = [[Annapolis, MD|Annapolis]] |LargestCity = [[Baltimore]] |LargestMetro = [[Baltimore-Washington Metropolitan Area]] |Governor = [[Martin O'Malley]] (D) |Lieutenant Governor = [[Anthony G. Brown]] (D) |Senators = [[Barbara Mikulski]] (D) <br />[[Ben Cardin]] (D) |Representative=7 Democrats, 1 Republican |PostalAbbreviation = MD |OfficialLang = None ([[ಆಂಗ್ಲ|English]], ''de facto'') |AreaRank = 42nd |TotalAreaUS = 12,407 |TotalArea = 32,133 |LandAreaUS = 9,774 |LandArea = 25,314 |WaterAreaUS = 2,633 |WaterArea = 6,819 |PCWater = 21 |PopRank = 19th |2000Pop = 5,699,478 (2009 est.)<ref name=09CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2009-12-30 | url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-01.csv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100104221821/http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-01.csv|archivedate=2010-01-04}}</ref> <br /> 5,296,486 (2000) |DensityRank = 5th |2000DensityUS = 541.9<!--US census info--> |2000Density = 209.2 |MedianHouseholdIncome = $68,080<ref name="census1">[http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/income_wealth/012528.html U.S. Census Bureau, August 26, 2008]</ref> |IncomeRank = 1st |AdmittanceOrder = 7th |AdmittanceDate = April 28, 1788 |TimeZone = [[Eastern Standard Time Zone|Eastern]]: [[UTC]]-5/[[Daylight saving time|-4]] |Latitude = 37° 53′ N to 39° 43′ N |Longitude = 75° 03′ W to 79° 29′ W |WidthUS = 101 |Width = 145 |LengthUS = 249 |Length = 400 |HighestPoint = [[Backbone Mountain]] (Hoye Crest)<ref name=usgs>{{cite web| date =29 April 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =November 6, 2006| archive-date =1 ಜೂನ್ 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> |HighestElevUS = 3,360 |HighestElev = 1,024 |MeanElevUS = 344 |MeanElev = 105 |LowestPoint = Atlantic Ocean<ref name=usgs/> |LowestElevUS = 0 |LowestElev = 0 |ISOCode = US-MD |Website = www.maryland.gov |ElectoralVotes = 10 |State Animal = [[Horseshoe crab]] }} '''ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್''' ({{IPAc-en|en-us-Maryland.ogg|ˈ|m|ɛr|əl|ən|d}})<ref>ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕರೆಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುವವರು, ''ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್'' ಅನ್ನು ''ಮೆರ್ರಿ'' {{IPAc-en|ˈ|m|ɛr|i}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ವಿನ: ''ಮೇರಿ'' ಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ{{IPAc-en|ˈ|m|ɛər|i}}. ''(ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ)''</ref> ಅನ್ನುವುದು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯ]], ಇದು ಇರುವುದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನ [[ಮಧ್ಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]; ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]; ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ದಿಲಾವೇರ್]] ಇರುತ್ತದೆ. ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು [[ಯೂರೋಪ್]] ದೇಶದ [[ಬೆಲ್ಜೀಯಂ]] ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html | title= Belgium | dateformat= dmy | accessdate= 15 May 2008 | date= 2008-05-15 | work= CIA World Factbook | publisher= Central Intelligence Agency | quote= Area&nbsp;– comparative: about the size of Maryland | archive-date= 2019-09-12 | archive-url= https://web.archive.org/web/20190912231952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html | url-status= dead }}</ref> [[U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, 2006ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ]]ಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 2007ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯ $68,080 ಆಗಿದೆ.<ref name="census1"/> 2009ರಲ್ಲಿ, ಸತತವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವೂ U.S. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆದಾಯ 2008ರಲ್ಲಿ $70,545 ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://money.cnn.com/2009/09/21/news/economy/highest_income_census/?postversion=2009092203 |title=Where to find the fattest paychecks |author=Les Christie |date=September 22, 2009 |work=money.cnn.com |publisher=Cable News Network |accessdate=November 8, 2009 |archive-date=ಜನವರಿ 3, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103184604/http://money.cnn.com/2009/09/21/news/economy/highest_income_census/?postversion=2009092203 |url-status=dead }}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ ಏಳನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಉಪನಾಮಗಳಿವೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ:''ಓಳ್ಡ್ ಲೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್'' , ''ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್'' ಮತ್ತು ''ಚೆಸಾಪೀಕೆ ಬೇಯ್ ಸ್ಟೇಟ್'' ಇದನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, [[ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜೊತೆ ಬಹಳ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಅದು ತನ್ನೊಳಗೆ 350 ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಮೂರನೇಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://choosemaryland.com/businessinmd/Biosciences/bio.html |title=Business in Maryland: Biosciences |accessdate=2007-10-15 |publisher=Maryland Department of Business & Economic Development |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930190416/http://choosemaryland.com/businessinmd/Biosciences/bio.html |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ, [[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ]], ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಸ್ಟಂ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್]] (NIH), [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (NIST), [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] (NIMH), ದಿ ಫೆಡರಲ್ [[ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] (FDA),[[ಹೌವಾರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಗಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್]], [[ಸೆಲೀರಾ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್]] ಕಂಪನಿ, [[ಹ್ಯೂಮನ್ ಜಿನೋಮ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] (HGS), [[ಜೆ. ಕ್ರೇಗ್ ವೆಂಟರ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] (JCVI), ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಟ್ರಾ‌ಜೆನೀಕಾ]]ದವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡ [[ಮೆಡ್ಇಮ್ಯೂನ್]] ಕಂಪನಿ. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ == === ಭೌತಿಕ ಭೂಗೋಳ === {{See also|List of islands in Maryland|List of rivers in Maryland}} ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನೇಕ ವಿಧದ [[ಕೃತಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರ ವರ್ಣನೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದರ ಉಪನಾಮ "ಅಮೇರಿಕಾ ಇನ್ ಮಿನಿಯೇಚರ್" ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮೇರಿಕಾ ಎಂದರ್ಥ.<ref>{{cite web |url=http://www.mdisfun.org/planningamarylandvisit/kidsroom/Kids%20Room%20Maryland%20Facts1.html |title=Maryland Facts |accessdate=2008-05-19 |work=Kids Room |publisher=Maryland Office of Tourism |archive-date=2008-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080426172733/http://www.mdisfun.org/planningamarylandvisit/kidsroom/Kids+Room+Maryland+Facts1.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಸಮುದ್ರದ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮರಳು [[ಡ್ಯೂನ್ಸ್]] ಅನ್ನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ವನ್ಯಮೃಗಗಳಿರುವ ಜವುಗು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಯ ಬಳಿಯಿರುವ ದೊಡ್ಡ [[ಬಾಳ್ಡ್ ಸೈಪ್ರೆಸ್]] ಅನ್ನು, ಮೆಲ್ಲನೆ ಉರುಳುತ್ತಿರುವಂಥ ಬೆಟ್ಟಗಳಿರುವ [[ಓಕ್]] ಕಾಡುಗಳು ಇರುವ [[ಪೀಯ್ಡ್‌ಮಾಂಟ್ ಪ್ರದೇಶ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಪೈನ್]] ತೋಪುಗಳು ಇರುವ [[ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಇದೆ. [[ಚಿತ್ರ:MDGeoReg.PNG|thumb|right|300px|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೌತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:ChesapeakeTidalWetlands.jpg|thumb|left|ಟೈಡಲ್ ವೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಫ್ ದಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಬೇಯ್, ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಎಸ್ಟೂರಿ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಲಾರ್ಜೀಸ್ಟ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಫೀಚರ್ ಇನ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್.]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ವನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ವನ್ನು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ದಿಲಾವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಓಷಿಯನ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[ಪೊಟೋಮ್ಯಾಕ್ ನದಿ]]ಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಗಡಿಯು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, DC]]ಯಿಂದ ಭಂಗಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದರ ಭೂ ಭಾಗವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿರತ್ತಿರ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಶೋರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ [[ಯೌಘಿಘಿಯೋಘೆನಿ ನದಿ]]ಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾದ [[ಗ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕೌಂಟಿ]], ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯೊಳಗೆ ಹರಿದುಹೋಗುವ ಪೂರ್ವ ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ದೆಲಾವೇರ್ ನದಿ]]ಯೊಳಗೆ ಹರಿದುಹೋಗುವ ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ, ಇಷ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಜಲಮಾರ್ಗವು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೂಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದುದರಿಂದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''''ಬೇಯ್ ಸ್ಟೇಟ್'' ''' ಎಂಬ ಉಪನಾಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗಾಗ ಚಳವಳಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಉಪನಾಮವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕಾಲದಿಂದ [[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯೂಸೆಟ್ಸ್]] ಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೊಟಾಮಿಕ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರದ ಶಾಖೆಯ-ನದಿ ಉಗಮದ ಕವಲಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಹಾಗೂ [[ಗ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕೌಂಟೀ]]ಯ ನೈರುತ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಹೋಯೇ ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಆನ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಬೋನ್ ಮೌಂಟೇನ್]] ಎನ್ನುವುದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ {{convert|3360|ft|m}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಬಿಂದು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹತ್ತಿರದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಯಿರುವ [[ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮೂರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಾರ್ಗವು ಇದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ {{convert|1.83|mi|km|2}}ನಷ್ಟು ಗಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕವು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಮೇಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಸಾಲು]] ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಮಾನಿನಂತೆ [[ಪೊಟೋಮ್ಯಾಕ್ ನದಿ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಾಗುವ ಗಡಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Maryland.JPG|thumb|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಸೈನ್]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ದೆಲ್ಮಾರ್ವಾ ಪೆನಿನ್‌ಸುಲ್ಲಾ]]ವು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡಲತೀರಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ, ಸಮಗ್ರ [[ದೆಲಾವೇರ್‌ನ ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಶೋರ್ ಆಫ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಎಂದಾಗುವ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತಗಳು, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು [[ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯಾ]]ದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಭೂಮಿಯ ಪೀಡ್ಮಾಂಟ್ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳವು ಇದೆ <ref>{{Cite web |url=http://dnrweb.dnr.state.md.us/download/gp_coastal_west.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-22 |archive-date=2002-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020118054601/http://dnrweb.dnr.state.md.us/DOWNLOAD/GP_COASTAL_WEST.PDF |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು ಎರಡು ಗಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಇದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವೆಂದರೆ ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕುಂಟೆ]]ಗಳಿದ್ದರೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆರೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs15.html |title=Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ |publisher=Maryland Geological Survey |date=January 24, 2007 |accessdate=2008-02-03 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529054449/http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs15.html |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಐಸ್ ಯುಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮರಾಶಿಗಳು ದೂರದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೂ ಮುಟ್ಟದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವು ಆಳಕ್ಕೆ ಕೊರೆದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆರೆಗಳು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೇ ಇರುವುದರಿಂದಲ್ಲೂ ಆಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೆರೆಗಳಿವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ [[ಡೀಪ್ ಕ್ರೀಕ್ ಲೇಕ್]], ಇದು ವೆಸ್ಟ್‌ಮೋಸ್ಟ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಗ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕೌಂಟಿ]] ಅಣೆಕಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮರಾಶಿಗಳ ಇತಿಹಾಸ ತುಂಬಾನೇ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದಲ್ಲೂ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೂಮಿಯ ಈ ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಪದರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದ ಕಲ್ಲು ಮಿಶ್ರಿತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಪದರಕ್ಕಿಂತ ಮರಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಮಾನವ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ === {{See also|List of counties in Maryland|List of incorporated places in Maryland|List of census-designated places in Maryland}} [[ಚಿತ್ರ:Map of maryland counties.jpg|thumb|right|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಾಂತಗಳು]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, DC]]ಯ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಭರಿತ ನಗರವಾದ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಈ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಗರಗಳು [[ಫಾಲ್ ಲೈನ್]] ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ಲೈನ್ ಜೊತೆಗೆ ನದಿಗಳು, ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಳೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ದಲಾಗಿ ನೀರಿನ ರಭಸದ ಇಳಿತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್]] ಮಾತ್ರ ಈ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ, ಕಾರಣ ಇದು [[ಸೆವೆರ್ನ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಬೇಯ್]] ನೊಳಗೆ ಇದು ಖಾಲಿ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬೇರೆ ಇನ್ನಿತ್ತರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ [[ಹೌವಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಕೊಲ್ಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಉಪನಗರಗಳು ; [[ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್]], [[ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೇ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ ಕೌಂಟಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಗೈಥರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]; [[ಲಾರೆಲ್]], [[ಕಾಲೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಗ್ರೀನ್‌ಬೆಳ್ಟ್]], [[ಹ್ಯಾಟ್ಸ್‌ವೆಲ್ಲೇ]], [[ಲ್ಯಾಂಡೋವರ್]], [[ಕ್ಲಿಂಟನ್]], [[ಬೋವೀ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಅಪ್ಪರ್ ಮಾರ್ಲ್ಬಾರೋ]] ; [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್]] ; ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್]]. ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಗರವಾಗಲು ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದ ನಗರಗಳಾದ [[ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]] ಮತ್ತು [[ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ [[ವಾಲ್ಡೋರ್ಫ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಶೋರ್]] ನ ಮೇಲಿನ [[ಓಷಿಯನ್ ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಕುಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Regions of Maryland USA.gif|thumb|right|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೂಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ [[ಉತ್ತರದ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಪ್ರಾಂತಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಗಡಿ ರಾಜ್ಯ]]ದ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಣ್ಯವಾಗಿ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯನ್ ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯಾ]]ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವದ ತೀರ]]ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web | title = The South As It's{{Sic|nolink=y}} Own Nation | publisher = League of the South | year = 2004 | url = http://dixienet.org/New%20Site/thesouthasitsownnation.shtml | accessdate = 2008-05-23 | quote = On the other hand, areas beyond these thirteen States maintain their Southern culture to varying degrees. Much of Missouri remains basically Southern, as do parts of southern Maryland and Maryland’s eastern shore. | archive-date = 2008-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080605104450/http://dixienet.org/New%20Site/thesouthasitsownnation.shtml | url-status = dead }}</ref> [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.]]ಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೊಮ್ಮುವ-ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಸಾಂದ್ರಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯ-ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ದ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | author = Beck, John; Randall, Aaron; and Frandsen, Wendy | title = Southern Culture: An Introduction | date = 2007-06-27 | publication-place = Durham, North Carolina | format = PDF | publisher = Carolina Academic Press | pages = 14–15 | url = http://www.cap-press.com/pdf/1517.pdf | accessdate = 2008-05-23 | quote = Kentucky, Missouri, West Virginia [...] and Maryland&nbsp;—slaveholding states and regions before the Civil War that did not secede from the Union&nbsp;– are also often included as part of the South. As border states, these states always were crossroads of values and customs, and today [...] parts of Maryland seem to have become part of the “Northeast. }}</ref> [http://www.census.gov/geo/www/reg_div.txt U.S. Census Bureau] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮಧ್ಯ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಈಶಾನ್ಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳೆಂದು ಫೆಡರಲ್ ಏಜನ್ಸೀಗಳಿಂದ, ಮಾಧ್ಯಮದವರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="LOC">{{cite web|url=http://memory.loc.gov/ammem/gmdhtml/rrhtml/regdef.html|title=Regions of the United States|work=American Memory|publisher=The Library of Congress|accessdate=2009-08-11}}</ref><ref name="EPA">{{cite web|url=http://www.epa.gov/region03/index.htm|title=Region 3: The Mid-Atlantic States|work=www.epa.gov|publisher=U.S. Environmental Protection Agency|accessdate=2009-08-11}}</ref><ref name="FBI">{{cite web|url=http://www.fbi.gov/contact/fo/fo.htm|title=Your Local FBI Office|work=www.fbi.gov|publisher=Federal Bureau of Investigation|accessdate=2009-08-11|archive-date=2009-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815093807/http://www.fbi.gov/contact/fo/fo.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="amtrak">{{cite web|url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/Page/Browse_Routes_Page&c=Page&cid=1081256321410&ssid=134|title=Routes Serving the Northeast|publisher=National Railroad Passenger Corporation|accessdate=2009-08-11}}</ref><ref name="princeton">{{cite web|url=http://www.princetonreview.com/best-regional-colleges.aspx|title=Best Regional Colleges|work=www.princetonreview.com|publisher=The Princeton Review|accessdate=2009-08-11}}</ref> <gallery> File:Annapolis street.jpg|ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್ File:Baltimore City Hall from Northeast.jpg|ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ File:Baltimore Inner Harbor.jpg|ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್ File:Bethesda downtown panorama.jpg|ಬೆತೆಸ್ಡಾ File:2008_01_02_-_MD564_@_Chapel_Ave_03.JPG|ಬೋವೀ File:Chesapeake_City_Maryland_Bridge_At_Night.jpg|ಚೆಸಾಪೀಕ್ ನಗರ File:McKeldin Library, front view, mid-afternoon light, August 21, 2006.jpg|ಕಾಲೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್ |ಕುಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ File:Ellicott City Main Street.jpg|ಎಲ್ಲೀಕಾಟ್ ನಗರ File:2008 03 28 - Frederick - City Hall 2.jpg|ಫ್ರೆಡೇರಿಕ್ File:Gaithersburg, Maryland.jpg|ಗೈಥರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ File:GreenbeltRooseveltCtr1.jpg|ಗ್ರೀನ್‌ಬೆಳ್ಟ್ File:Hagerstown Downtown Potomac St.JPG|ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್ File:LaurelMuseum.jpg|ಲಾರೆಲ್ File:Ocean City Maryland aerial view north.jpg|ಓಷೀಯನ್ ನಗರ File:Prince Frederick Maryland USA.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ File:Rockvillemd.jpg|ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೇ File:Ellsworth-ssmd.jpg|ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ File:PGcourthouse1.JPG|ಅಪ್ಪರ್ ಮಾರ್ಲ್‌ಬೊರೊ </gallery> == ಹವಾಮಾನ == ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯವಾದರೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹವಾಮಾನಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗುವ [[ಇಳಿಜಾರು ಗಾಳಿ]]ಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಅದರ ಎತ್ತರ, ಸಾಮಿಪ್ಯ ಮುಂತಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿ ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಮರಳು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ, ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಘುವಾದ ತೇವಾಂಶವಿರುವ-[[ತೇವವಾದ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ]] ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಗರಗಳೆಂದರೆ, [[ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]], [[ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್]], [[ಓಷಿಯನ್ ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದ ಗ್ರೇಟರ್ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]]. [[ಚಿತ್ರ:Sunset over the marsh at Cardinal Cove - NOAA.jpg|thumb|left|ಪಟುಕ್ಸೆಂಟ್ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಕೋವ್ ಹತ್ತಿರದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಯ.]] ಈ ಪ್ರದೇಶದಾಚೆ [[ಪೀಡ್ಮಾಂಟ್]] ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಥಂಡಿಯ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ]]ದ ವಲಯ ಹಾಗೂ [[ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಎತ್ತರದಭೂಮಿ]] ವಲಯ (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''Cfb'' )ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಿಸಿ, ಥಂಡಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೀತದ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಮರಾಶಿ 20&nbsp;ಇಂಚುಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಖವು 10&nbsp;°F ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್]], [[ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್]], [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್ಸ್‌ಟರ್]], [[ಗೈಥರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಅಲ್ಲೀಗ್ಯಾನಿ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಕೌಂಟಿ]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಎತ್ತರದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ]]ದ (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''Cfb'' )<ref>[https://web.archive.org/web/20090114202025/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A1.pdf ವರ್ಳ್ಶ್ ಕೊಪ್ಪನ್ ಮ್ಯಾಪ್]</ref>, ಎತ್ತರದಿಂದಾಗಿ (ಹೆಚ್ಚು [[ಅಪ್ಪಾಲಾಚೀಯನ್ ಗುಡ್ದ ಪ್ರದೇಶ]]) ಲಘು ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಶೀತ ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ ಹಿಮದಂಥ ಬೇಸಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವರಿಸುವಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೂ {{convert|35|to|45|in|mm|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಅಧಿಕವಿರುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/19981202123836/http://www.ocs.orst.edu/pub/maps/Precipitation/Total/States/MD/md.gif ಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್]</ref> ಹತ್ತಿರತ್ತಿರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ {{convert|3.5|–|4.5|in|mm|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಹಿಮರಾಶಿಯು {{convert|9|in|cm|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ {{convert|100|in|cm|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಹಿಮರಾಶಿ ಇದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.erh.noaa.gov/er/lwx/Historic_Events/md-snow-avg.gif |title=ಸ್ನೋಫಾಲ್ ಮ್ಯಾಫ್ |access-date=2010-05-22 |archive-date=2010-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100522020512/http://www.erh.noaa.gov/er/lwx/Historic_Events/md-snow-avg.gif |url-status=dead }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್]] ಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು [[ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್ಸ್]] ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ [[ದೆಲ್ಮಾರ್ವಾ ಪೆನಿನ್‌ಸುಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ]]ದ ಆಚೆಗಿನ ದಡಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೂ ಉಭಯರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ರೀತಿ ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ 3 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಂಡಮಾರುತ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದಡದ ತೀರಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಂದ ಉಷ್ಣವಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‍ಗೆ ಅದರ ಅಲ್ಪಾವೇಷಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 30–40 ದಿನಗಳು ಗುಡುಗು-ಸಿಡಿಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಆರು ಚಂಡಮಾರುತದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="Annual average number of tornadoes">[http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif ] NOAA ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿತಗೊಂಡಿದೆ.</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%; margin:1em auto; background:#F8F3CA;" |+ ಮಿಸೌರಿಯ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳ ಮಾಸಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನಗಳು |- ! ನಗರ ! ಜನವರಿ ! ಫೆಬ್ರವರಿ ! ಮಾರ್ಚ್ ! ಏಪ್ರಿಲ್ ! ಮೇ ! ಜೂನ್ ! ಜುಲೈ ! ಆಗಸ್ಟ್ ! ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ! ಅಕ್ಟೋಬರ್ ! ನವೆಂಬರ್ ! ಡಿಸೆಂಬರ್ |- | '''Hagerstown''' | 38/21 | 42/23 | 52/31 | 63/41 | 74/51 | 82/60 | 86/64 | 84/62 | 77/55 | 66/43 | 54/35 | 43/27 |- | '''Frederick''' | 41/25 | 46/27 | 56/35 | 67/44 | 77/54 | 85/62 | 89/67 | 87/66 | 80/59 | 68/47 | 57/38 | 46/30 |- | '''Baltimore''' | 44/30 | 47/31 | 57/39 | 68/48 | 77/58 | 86/68 | 91/73 | 88/71 | 81/64 | 70/52 | 59/42 | 49/33 |- | '''Ocean City''' | 44/28 | 46/30 | 53/35 | 61/44 | 70/53 | 79/62 | 84/67 | 83/67 | 78/62 | 68/51 | 58/41 | 49/32 |- ! colspan="13" |''<ref>{{cite web|url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USMD0295?from=search |title=Average Weather for Ocean City, MD - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |date= |accessdate=2008-09-22}}</ref>'' |} === ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:mdusdamap.jpg|thumb|right|2003 USDA ಪ್ಲಾಂಟ್ ಹಾರ್ಡಿನೆಸ್ ಜೋನ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಫಾರ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] [[ಪೂರ್ವ ಕಾರವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮಳೆ ಯಾ ಹಿಮ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯರಾಶಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೀಗ್ರಾಸ್]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ [[ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜವುಗಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಲಾಳದ ಕಡ್ದಿಗಳು]] ಇಂದ ಹಿಡಿದು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ [[ವೈ ಓಕ್]], [[ಬಿಳಿ ಓಕ್]] ಮರಗಳ ಉದಾಹರಣೆ, {{convert|70|ft|m|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಟ್ರೀ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೈನ್ ಮತ್ತು [[ಏಸರ್ ಕುಲದ ಮರ]]ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶೀಯ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವಿದೇಶೀ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಅಲಂಕಾರಿಕವು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಾವೀನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದಂತಹವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಸಿ ಹವೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ [[ಕ್ರೇಪ್ ಮೈರ್ಟ್ಲ್]], [[ಇಟಾಲೀಯನ್ ಸೈಪ್ರೆಸ್]], [[ಲೈವ್ ಓಕ್]]<ref>[http://www.prairiefrontier.com/pages/hardiness/zone.html ಜೋನ್ ಹಾರ್ಡಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಥ್ರೂ ಪ್ರೇರೀ ಫ್ರಾಂಟೀರ್]</ref> ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದ ಬಿಸಿ ಹವೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಡಿ ಪಾಮ್ ಟ್ರೀಸ್]] ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=tkwOAAAAIAAJ&amp;pg=PA24&amp;lpg=PA24&amp;dq=palm+trees+in+maryland&amp;source=web&amp;ots=cOPcWEVNkT&amp;sig=ti4fZ99gLgfbFfzmMWbg-Yrm0Ns&amp;hl=en#PPA24,M1 ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಫ್ರಮ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್, ಇನ್ 1633, ಟು ದಿ ರೆಸ್ಟೋರೇಷನ್, ಇನ್ 1660, ವಿಥ್ ಎ ಕಾಪೀಯಸ್ ಇನ್‌ಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್, ಆಂಡ್ ನೋಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಲ್ಲ್ಯೂಸ್ಟೇಷನ್ಸ್.]</ref> USDA ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಸಸ್ಯಗಳ ವಲಯ]]ಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ತೀರದಲ್ಲಿ 5 ವಲಯವಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 6 ರಿಂದ 7 ಏಳು ವಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ, ಕೊಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 8 ವಲಯಗಳಿವೆ. ದೇಶೀಯ ಸಸ್ಯರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಶೀಲ ಸಸ್ಯ ವರ್ಗ ಅಂದರೆ [[ಕುಡ್ಜು]], [[ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್]], [[ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಾ ರೋಜ್]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನೀಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟ್‌ಗ್ರಾಸ್]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mdinvasivesp.org/list_terrestrial_plants.html |title=ಇನ್ ವೇಸೀವ್ ಸ್ಪೆಸೀಸ್ ಆಫ್ ಕನ್‌ಸರ್ನ್ ಇನ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ |access-date=2010-05-22 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103082840/http://www.mdinvasivesp.org/list_terrestrial_plants.html |url-status=dead }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೂವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಬ್ಲಾಕ್-ಐಯ್ಡ್ ಸೂಸನ್]] ಹೂವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಕೀಟವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಚೆಕರ್‌ಸ್ಪಾಟ್ ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ]] ಅಷ್ಟೇನೂ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ರಾಜ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.butterfliesandmoths.org/species?l=1753 ಯುಫಿಡ್ರೈಯಾಸ್ ಫೇಯ್ಟಾನ್(ಡ್ರರಿ, 1773)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100906132330/http://www.butterfliesandmoths.org/species?l=1753 |date=2010-09-06 }}, ''ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಈಚಲು ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳು''</ref> [[435 ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲವು]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="MRC">{{cite web|title=Official list of the birds of Maryland|work=Maryland/District of Columbia Records Committee|url=http://www.mdbirds.org/mddcrc/pdf/mdlist.pdf|accessdate=2009-05-04|archive-date=2018-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709010629/http://www.mdbirds.org/mddcrc/pdf/mdlist.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Hunt Valley, Maryland.jpg|thumb|right|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹಂಟ್ ವ್ಯಾಲೀಯ್ ಮೇಲಿನ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಯ.]] ರಾಜ್ಯವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಂಗಲಿ ಮರಗಳು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಬಹುದು. ಈ [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ]] ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಣ ಒದಗಿಸುವ [[ನೀಲಿ ಏಡಿ]]ಗಳನ್ನು, ರಾಕ್‌ಫಿಶ್{{Citation needed|date=January 2008}}ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸೀಬರ್ಡ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2008}} ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತಗಳವರೆಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಡಿಗಳು<ref name="Maryland Wildlife">[http://www.sailor.lib.md.us/MD_topics/res/env_ani.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070830021023/http://www.sailor.lib.md.us/MD_topics/res/env_ani.html |date=2007-08-30 }} ''ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಜಾಲ'' [[4-9]]-2008ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳು<ref>{{cite web |title=Lions in our mountains? The mystery of cougars in Maryland |url=http://www.dnr.state.md.us/naturalresource/fall2007/lions.pdf |first=Glenn |last=Therres |year=2007 |month=Fall |format=PDF |work=Wildlife and Heritage |publisher=Maryland Department of Natural Resources |accessdate=6 July 2009 |quote=Historically bobcats were distributed statewide but during the post colonization period densities began to plummet. By the mid-1900s, populations had probably reached all-time lows, with remnant populations existing only in western Maryland. This prompted the Department of Natural Resources (DNR) to classify them as a state-listed “Species of Special Concern.” During the past quarter century, occupied range and densities have increased markedly. Results from the annual Bowhunter Survey and the Hunter Mail survey have identified bobcat sightings in 14 of Maryland’s 23 counties. Currently, bobcats have dual legal classification in Maryland. In addition to the Species of Special Concern designation, they are also defined as a Game Animal / Furbearer with a closed harvest season. |archive-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110419203123/http://www.dnr.state.md.us/naturalresource/fall2007/lions.pdf |url-status=dead }}</ref> ನರಿಗಳು, ರಾಕೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಇವೆ.<ref name="Maryland Wildlife"/> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಅಸ್ಸಾಟೀಗ್ಯೂ]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ<ref name="Maryland Wildlife"/><ref>[http://www.assateagueisland.com/wildlife/pony.htm ಅಸ್ಸಾಟ್ಟೀಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೀಶೋರ್ ವೈಳ್ಡ್ ಪೋನೀಸ್]</ref> ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶ್ಯಾಲ್ಲೋ ಕೊಲ್ಲಿ [[ಚಿನ್ಕೋಟೀಗ್ಯೂ, ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ದಾಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗೋಪನೆ ತಂತ್ರದಿಂದ ಆ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪವು ಕುದುರೆಗಳಿಂದೇನು ತುಂಬಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಶುದ್ಧ ತಳಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂದರೆ ಅದು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅನ್ವೇಷಕ]] ನಾಯಿ. ಈ ತಳಿ, ನೀರಿನಾಟಗಳಿಗೆ ಬೇಟೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="Maryland1">[http://www.k9web.com/dog-faqs/breeds/chessies.html ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಬೇಯ್ ರಿಟ್ರೀವರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]</ref> ಈ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅನ್ವೇಷಕ ನಾಯಿಯ ತಳಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತ್ತಿಸಿದ್ದು 1878ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್]].<ref name="Maryland1"/> ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್- ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಕೌಂಟಿ (UMBC)ಯು ಈ ಅನ್ವೇಷಕ ನಾಯಿ ತಳಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟದ್ದು ಶುಭಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹಾವು, ಹಲ್ಲಿ, ಮೊಸಳೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನೆಲಜಲ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ [[ಡೈಮಂಡ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಟೆರ್ರಾಪಿನ್]] ಕಡಲಾಮೆಯು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]]ಯು ಶುಭಕಾರಿ ಎಂದು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯವು [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಓರೀಯೋಲ್ (ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಗರಿಗಳುಳ್ಳ ಸೀತೆ ಹಕ್ಕಿ)]] ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು MLB ತಂಡ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಓರೀಯೋಲ್ಸ್]] ನ ಶುಭಕಾರಿ ಪಕ್ಷಿ.<ref>{{Cite web |url=http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/bird.html |title=ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ – ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬರ್ಡ್ |access-date=2010-05-22 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527153052/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/bird.html |url-status=dead }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅದು [[ಹುಲ್ಲುಗಳ]] ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಬೆಟ್ಟಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಫೈನ್ ಫಿಸ್ಕ್‌ಯೂಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತು [[ಕೆಂಟ್ಯೂಕಿ ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್]] ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವು ಸಾಕಷ್ಟು ಥಂಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚೆಸಾಪೀಕ್‌ನ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ವರ್ಗದ ಪಕ್ಷಿಗಳಾದ [[ಜೋಯ್ಸಿಯಾ]], ಉದ್ದುದ್ದ ಫೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು [[ಬರ್ಮುಡಾಗ್ರಾಸ್]] ಗಳು ನೆಲಹೊದಿಕೆಯಂತ್ತಿರುತ್ತದೆ. 8ನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಸೇಂಟ್. ಅಗಸ್ಟೀನ್ ಗ್ರಾಸ್]] ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ನಾನಾ ಕಡೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಿಸಿಹವೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ದಡ ಮತ್ತು ದಿ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಫೈರ್ ಆಂಟ್ಸ್]] ಗಳು ಮುತ್ತಿಕೊಂಳುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} === ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ === ದೇಶದ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಒಂದು. 2007ರಲ್ಲಿ, Forbes.com ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರಿನ ರಾಜ್ಯವೆಂದು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳ]] ಮತ್ತು ವರ್ಮಂಟ್‌ ರಾಜ್ಯದ ನಂತರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ 40ನೇಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ವರ್ಜಿತಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು 2005ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2007/10/16/environment-energy-vermont-biz-beltway-cx_bw_mm_1017greenstates_2.html |title=Forbes.com – ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಗ್ರೀನೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |access-date=2010-05-22 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529095728/http://www.forbes.com/2007/10/16/environment-energy-vermont-biz-beltway-cx_bw_mm_1017greenstates_2.html |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ರೀಜನಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್]] (RGGI) ಅನ್ನು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ—ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್ ಎಮಿಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.,ಯ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೆನೇಡಿಯನ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Maryland}} {{See also|Province of Maryland}} {{See also|Annapolis Convention}} [[ಚಿತ್ರ:Calvertcecil.jpg|thumb|left|upright|ಸೆಸಿಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಾಲೋನಿಯ 1ನೇ ದಣಿ.]] 1629ರಲ್ಲಿ [[ಐರಿಶ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ [[1ನೇ ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್]], ಉತ್ತರದ [[ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಅವಲಾನ್ ಕಾಲೋನಿಯ ಜೊತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೋತ ಮೇಲೆ [[ಚಾರ್ಳ್ಸ್ I]] ಬಳಿ ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅರುಹಿದ ಆ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಂದೆ [[ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಎಂದಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್‌ನ ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಬಂದುದು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಂ]] ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸ್‌ಗೆಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆಸೆ ಅವನದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನಿಗೆ ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ, [[ತಂಬಾಕು]]ವಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ತನಗಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬುವ ಭರವಸೆ ತಾಳಿದನು. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 1632ರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು "ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೋನಿ" ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ನಲ್ಲಿ, "ಟೆರ್ರಾ ಮೇರಿಯಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದರ ಪರಭಾರೆಯನ್ನು ಅವನ ಮಗ [[ಕ್ಯಾಸಿಲೀಯಸ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್, 2ನೇ ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ಗೆ, 1632ರ ಜೂನ್ 20ರಂದು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಳ್ಸ್ I ರ ರಾಣಿ ಪತ್ನಿ [[ಹೆನ್‌ರೀಟ್ಟಾ ಮಾರಿಯಾ]]ಳ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹೊಸ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mdarchives.state.md.us/msa/mdmanual/01glance/html/name.html |title=Maryland's Name |accessdate=2008-01-21 |work=Maryland at a Glance |publisher=Maryland State Archives |archive-date=2006-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060308142854/http://www.mdarchives.state.md.us/msa/mdmanual/01glance/html/name.html |url-status=dead }}</ref> ಶಾಸನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಹೆಸರಾದ "ಟೆರ್ರಾ ಮೇರಿಯಾ, ''ಆಂಗ್ಲೀಸ್'' , ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್" ಎಂದು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಂಥದವನಾದ [[ಜ್ಯೂವಾ ಡಿ ಮೇರಿಯಾನಾ]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮೇರಿಯಾನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆದುದರಿಂದ ಇದರ ಜೊತೆ ದೂರವುಳಿಯಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರುವುದಾಗಿದೆ.<ref>{{citation |url=https://books.google.com/books?id=WrerRiQXet4C&pg=RA1-PA215&lpg=RA1-PA215&dq=%22terra+mariae%22+mariana&source=web&ots=RECDMqsSDO&sig=WFluhB076Cz3bL2_nF423v3iw6o |title=The English Colonization of America During the Seventeenth Century |first=Edward Duffield |last=Neill |publisher=Strahan & Co. |date=1871 |pages=214–215 |accessdate=2007-12-09}}</ref><ref>{{cite book |last=Stewart |first= George R. |authorlink= George R. Stewart |title= Names on the Land: A Historical Account of Place-Naming in the United States |origyear= 1945 |edition= Sentry edition (3rd) |year= 1967 |publisher= [[Houghton Mifflin]] |pages= 42–43}}</ref> ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಲೀಯಸ್‌ನ ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಲೀಯಸನಿಗೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಗಳಿಸಲು [[ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ನಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ [[ಹೆಡ್‌ರೈಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಸರಕಾರ ಸಾಗಾಣಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. 1634 ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು]] ಆಗಿದ್ದರೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸ್]] ನವರು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಏರಿದ್ದರು. ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆದೇಶಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ 1649ರಲ್ಲಿನ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಟಾಲರೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್]] ಕೂಡ ಒಂದು ಆದರೆ ಇದು ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಪೊಟೊಮ್ಯಾಕ್ ನದಿ]]ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರದ [[40ನೇ ಸಮನಾಂತರ]]ದ ನೆಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ರಾಜವಂಶವು ದಯಪಾಲಿಸಿತು. ಆದರೆ ರಾಜವಂಶ [[ಚಾರ್ಳ್ಸ್ II]] [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ಗೆ ಸನ್ನದೊಂದನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಈ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರದ ಗಡಿ 40ನೇಯ ಸಮಾನಾಂತರದ ತದ್ರೂಪದಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕೊಡುಗೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಾರ್ಳ್ಸ್ II ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಪೆನ್ನ್]] 40ನೇಯ ಸಮಾನಾಂತರವು [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್, ದೆಲಾವೇರ್]] ನ ಸಮೀಪ ಹಾದು ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಅಂದುಕೊಂಡರು ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಾಗಿ ಅದು [[ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಪೆನ್ನ್ ಈಗಾಗಲೇ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲೋನಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಗರವನ್ನಾಗಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ. 1681ರಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದೇ ತಡ ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ರಾಜಿ ಸೂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಚಾರ್ಳ್ಸ್ II 1682ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ, ಇದು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆ ಹರಿಯ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಪೆನ್ನ್ ಇದನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ದೆಲಾವೇರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಇದು ಮೊದಲು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref name="hubbard">{{cite book |last= Hubbard |first= Bill, Jr. |title= American Boundaries: the Nation, the States, the Rectangular Survey |year= 2009 |publisher= University of Chicago Press |isbn= 978-0-226-35591-7 |pages= 21–23}}</ref> ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಪೆನ್ನ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ವಂಶಸ್ಥರು (ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ [[ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್ ಕುಟುಂಬ]] ಮತ್ತು ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [[ಪೆನ್ನ್ ಕುಟುಂಬ]]) ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದವು. ಈ ಹೋರಾಟ [[ಕ್ರಿಸಾಪ್ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು (ಕೊನೊಜೋಕ್ಯೂಲರ್ ಸಮರವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಇದು ಪೆನ್ನ್ ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೂ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೂ 1730ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಡಿ ಯುದ್ಧ. ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾರಿ ಕುರಿತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳು 1730ರಲ್ಲಿ ಹಗೆತನವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1736ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು 1737ರಲ್ಲಿ ಪೆ‌ನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಾಳಗದ ಹಂತವು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ II ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ಮೇ 1738ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗಂಡಿತು. ಸಂಭವನೀಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು 1732ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿತು. ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1760ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣವಾತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗಡಿಯಾದ ಈಗಿನ ದೆಲಾವೇರ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು, ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಿಂದ 15 ಮೈಲಿಯನ್ನು ಲೈನ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಮೇಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್]]. ದೆಲಾವೇರ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗಡಿಯು ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಸುತ್ತ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಲೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ವೆಲ್ವ್-ಮೈಲ್ ಸರ್ಕಲ್]] ಮೇಲೆ ಅಡಿಪಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="hubbard"/> [[ಆಂಗ್ಲೀಕ್ಯಾನಿಸಂ]]ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ [[ವರ್ಜಿನೀಯಾ]]ವು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯ, ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಿಟಾನ್ಸ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾದಿಂದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು ಅದೇ ಈಗಿನ ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್. 1650ರಲ್ಲಿ, ಪುರಿಟನ್ಸ್‌ನವರು ಸರಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಂ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೀಕ್ಯಾನಿಸಂ ಎರಡನ್ನೂ ಶಾಸನಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1654ರಲ್ಲಿ, [[2ನೇ ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ಗವರ್ನರ್ [[ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಸ್ಟೋನ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಈ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು ಆದರೆ ಇದನ್ನು [[ಪುರಿಟನ್]] ಸೈನ್ಯವು ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್ ಹತ್ತಿರ ಸೋಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಕಾಳಗ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆವೆರ್ನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=5U4IAAAAQAAJ&pg=PA208&lpg=PA208&dq=%22battle+of+the+severn%22&source=web&ots=pRTUk3UwBY&sig=sq1jbSeEAr3Gho-X_2ngpvvhVt4 |title=Virginia, a history of the people |author=John Esten Cooke |publisher=Houghton, Mifflin |date=1883 |pages=208–216 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.aacounty.org/AboutAACo/history.cfm |title=History - Seventeenth Century through the Present |publisher=Anne Arundel County—Citizens Information Center |date=2003 |access-date=2010-05-22 |archive-date=2012-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915000532/http://www.aacounty.org/aboutaaco/history.cfm |url-status=dead }}</ref> [[ಪುರಿಟನ್]] ನ ಬಂಡಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸ್‌ನವರ ಮೇಲಿನ ಕಿರುಕುಳದ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್ ಕುಟುಂಬ, ಕಾಲೋನಿ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1658ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಪುನ: ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಪುರಿಟನ್ ಬಂಡಾಯ ನಡೆಯಿತು. ಏನೇ ಆದರೂ, ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ 1688ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ "[[ಮಹತ್ವವಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]"ಯಿಂದಾಗಿ [[ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಆಫ್ ಆರೆಂಜ್]] ಸಿಂಹಾಸನವೇರಿದ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]]ದ ತರುವಾಯ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಶಾಸನಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ಲಾಂಟರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಚ್ಯಾಪೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸೇಂಟ್. ಮೇರೀಸ್ ಸಿಟಿ]] ಮೂಲ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೋನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಿವೇಶನ ಮತ್ತು ಅದು 1708ರವರೆಗೂ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕಲ್ಲಾಪದ ಎಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಈಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿವೇಶನವಾಗಿದೆ. 1708ರಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕಲ್ಲಾಪದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡನ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಅದನ್ನು [[ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್]] ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1694ರಲ್ಲಿ [[ರಾಣಿ ಅನ್ನೇ]]ಯ ಗೌರವಾರ್ಥ ಆ ನಗರವನ್ನು ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಲೋನಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ [[ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲಸಗಾರ]]ರಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅವರೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>"[http://www.folger.edu/html/folger_institute/jamestown/c_shifflet.htm ಇನ್‌ಡೆನ್‌ಚ್ಯೂರ್ಡ್ ಸರ್ವೆಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104180311/http://www.folger.edu/html/folger_institute/jamestown/c_shifflet.htm |date=2010-01-04 }}". ಕ್ರಾಂಡಾಲ್ಲ್ ಶಿಫ್ಲೆಟ್, ''ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಟೆಕ್'' .</ref> ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೂ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೀತದಾಳುಗಳಿಗೂ ಅಥವಾ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೂ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಿಂಗಡನೆಯ ಗೆರೆಯಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೀವಿತದಾವಧಿಗೆ ಜೀತದಾಳು ಆಗುವ ಮುನ್ನ ಕೆಲವು ಆಫ್ರೀಕಾದವರಿಗೆ ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಣರಹಿತ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಕೆಲಸದವರ ನಡುವೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅಥವಾ ಸಂಬಂದ್ಧವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ದೆಲಾವೇರ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲವು ಕಡಿಮೆ ದರಗಳಿಗೆ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.freeafricanamericans.com/ ಪಾಲ್ ಹೇಯ್ನೇಗ್. ][http://www.freeafricanamericans.com/ ''ಫ್ರೀ ಆಫ್ರೀಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ನಾರ್ಥ್ ಕ್ಯಾರೋಲೀನಾ, ಸೌಥ್ ಕ್ಯಾರೋಲೀನಾ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಂಡ್ ದೆಲಾವೇರ್'' ] 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಸಾವಿರಾರು ಜನ ನೌಕರರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಜಾತಿ ಮೇಲಿನ ವಿಂಗಡನೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಜೀತದಾಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿಸಿದೆ, ತಂಬಾಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಮೀಸಲಾಗಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Ft. Henry bombardement 1814.jpg|thumb|right|ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್‌ಹೆನ್ರಿ ಕೋಟೆಯ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ, ಇದು ನಕ್ಷತ್ರ-ಖಚಿತ ಬ್ಯಾನರ್‌ನ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.]] [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದ [[ಹದಿಮೂರು ಕಾಲೋನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 1781ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ [[ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್‌ಫೆಡೆರೇಷನ್]] ಅನ್ನು ವಿಹಿತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸುವ 13ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ [[ಸರ್ವೋನ್ನತ]] ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜ್ಯ]] ಎಂದು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು U.S.ನೊಳಗೆ ಸೇರುವ ಏಳನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ತದ ನಂತರದ ವರ್ಷ 1790ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್]] ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C. ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್]] ನ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ [[ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ [[ಅಲೇಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]] ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು (ಆದಾಗ್ಯೂ ವರ್ಜಿನಿಯಾಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು [[ಪುನ:ಸ್ವಾಧೀನ]]ದ ಮುಖೇನ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು). [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.]]ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಳಗೇ ಕುಳಿತಂತೆ, (ಆದರೆ ಅದು ಈಗ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗತಿಸಿದೆ). [[ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಹೆನ್ರಿ]]ಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಈ ತಿಕ್ಕಾಟದಲ್ಲೇ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಕೀ]] [[ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪ್ಯಾಂಗ್ಲಡ್ ಬ್ಯಾನರ್]] ಬರೆದದ್ದು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸಮರದ ನಂತರ ದೆಲಾವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ಲಾಂಟರ್ಸ್ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. 1860ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಫ್ರೀ ಬ್ಲಾಕ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಆಫ್ರೀಕನ್-ಅಮೇರಿಕಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೇ 49.1%ರಷ್ಟು ಇತ್ತು.<ref>ಪೀಟರ್ ಕೊಲ್ಚಿನ್, ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಲೇವರಿ : 1619-1877'' , ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಹಿಲ್ ಆಂಡ್ ವಾಂಘ್, 1993, pp.81-82</ref> [[ಅಮೇರಿಕಾ ನಾಗರೀಕ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗವರ್ನರ್ [[ಥಾಮಸ್ ಹಾಲಿಡೇ ಹಿಕ್ಸ್]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನ ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಬಾಹಂ ಲಿಂಕನ್]] ತನ್ನ ಎಷ್ಟೋ [[ಫೈರ್ ಈಟರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಅವರು ಪುನ: ಒಗ್ಗೂಡುವ ಮೊದಲೇ ಬಂಧಿಸಿದ್ದ. ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಗಾರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮತಗಳಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ನಾಗರೀಕ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 115,000 ಪುರುಷರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಅದರಲ್ಲಿ 85,000 ಅಥವಾ 77%ರಷ್ಟು ಜನ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಇನ್ನು ಮಿಕ್ಕವರು [[ಬೆಂಬಲಿಗ ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಸೇರಿದರು. [[ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಕನ್ ಅನೇಕ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳಿಸಿದನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಹೇಬೀಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್'' ನ ರಿಟ್ ಹಾಕುವುದು ಸೇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದೇಶೀಯ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ [[ರೋಜರ್ ಟ್ಯಾನೀಯ್]] ಭಾವಿಸಿದನು. ಲಿಂಕನ್ U.S. ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಫಿರಂಗಿ ದಳವನ್ನು [[ಫೆಡರಲ್ ಹಿಲ್]] ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದನು, ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪರವಾದ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಈ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಿದನು. ಲಿಂಕನ್ ಇನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೆಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಹೆನ್ರಿ ಕೋಟೆ]]ಯೊಳಗೆ ಇರಿಸಿದನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮೇಯರ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಬ್ರೌನ್]] ಕೂಡ ಇದ್ದನು. ಜೊತೆಗೆ ಬಂಧಿಸಿರುವವರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಕೀ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನೂ ಸೇರಿದ್ದನು. ಈ ಕ್ರಮವು ಸಂವಿಧಾನತ್ಮಕ ಕ್ರಮವೇ ಎಂದು ಈಗಲೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂದ್ ಇನ್ನೂ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿತ್ತು ಇದು ಜೀತದಾಳು ವಿರುದ್ಧದ ನಿಬಂಧನೆ [[ಎಮಾನ್ಸಿಪೇಷನ್ ಪ್ರೊಕ್ಲಮೇಷನ್]] ಗೆ ಹೊರತು ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಈ ಎಮಾನ್ಸಿಪೇಷನ್ ಪ್ರೊಕ್ಲಮೇಷನ್ ಬಂಡಾಯದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು). 1864ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಅದು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆ ದಾಖಲೆಯ ಕಲಮು 24 [[ಜೀತದಾಳು]] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. 1867ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಪುರುಷರಿಗೂ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1790 = 319728 |1800 = 341548 |1810 = 380546 |1820 = 407350 |1830 = 447040 |1840 = 470019 |1850 = 583034 |1860 = 687049 |1870 = 780894 |1880 = 934943 |1890 = 1042390 |1900 = 1188044 |1910 = 1295346 |1920 = 1449661 |1930 = 1631526 |1940 = 1821244 |1950 = 2343001 |1960 = 3100689 |1970 = 3922399 |1980 = 4216975 |1990 = 4781468 |2000 = 5296486 |estyear = 2009 |estimate = 5699478 |estref = <ref name=09CenEst/> }} [[ಚಿತ್ರ:Maryland population map.png|thumb|left|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಂಚಿಕೆ]] 2006ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಂದಾಜು 5,615,727ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ, ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 26,128 ಅಥವಾ 0.5%ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2000ರಿಂದೀಚೆಗೆ 319,221ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 6.0%ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 189,158ರಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ 464,251 ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 275,093ರಷ್ಟು ಕಳೆದು) ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 116,713 ವಲಸಿಗರು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಬಂದ [[ವಲಸೆ]] ಜನರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು 129,730ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು, ಮತ್ತು ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13,017ನಷ್ಟು ವ್ಯಯ ಕಂಡಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ 645,744ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಯಿತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷಿಯಾದವರೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ 4.0% ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗರನ್ನು ದಾಖಲೆರಹಿತ ಎಂದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಟರ್ನರ್ ಬ್ರಿಂಟನ್, "[http://www.journalism.umd.edu/cns/wire/2006-editions/04 ಏಪ್ರಿಲ್-ಎಡಿಷನ್ಸ್/060405-Wednesday/ImmigrateDebate_CNS-UMCP.html Immigration Bill Could Impact Maryland]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}," ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಸರ್ವೀಸ್, 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006. 22 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕಾದವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/USfocus/display.cfm?id=273 |title=The Foreign Born from Korea in the United States |first=Jennifer |last=Yau |publisher=Migration Policy Institute |date=2007 |accessdate=2007-12-23 }}</ref> ವಾಸ್ತವಾಗಿ, 1.7%ರಷ್ಟು ಕೊರಿಯನರಾದರೆ, ಏಷಿಯಾದವರು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ 6.0%ರಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.jhsph.edu/kacp/about_us.html |title=About Us: Korean Americans in Maryland |publisher=Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health |accessdate=2007-12-23 }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕರು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮೆಟ್ರಾಪೊಲಿಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೆಟ್ರಾಪೊಲಿಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವೆರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸೇರಿ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರ]] ಆಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಂತೆ ಪೂರ್ವದ ದಡದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ ಆದುದರಿಂದ ಅದು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗದೆ ಗ್ರಾಮೀಣವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. [[ಅಲ್ಲೀಗಾನಿ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾರೆಟ್ಟ್]] ಎಂಬುದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತಗಳು, ಇವು ಚೆದುರಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಪಶ್ಚಿಮದ ವರ್ಜಿನಿಯಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಅನ್ನೇ ಅರುಂಡೇಲ್ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಹೌವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ]] ನಡುವಣ ಕೌಂಟಿಯ ಸಾಲಿನ [[ಜೆಸ್ಸುಪ್]] ನ [[ಅನ್ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್ ಟೌನ್]] ನಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯೂಲೇಷನ್]] ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State&nbsp;– 2000 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> === ಜನಾಂಗೀಯತೆ === ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಪೀಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಜರ್ಮನ್]] (15.7%), [[ಐರಿಶ್]] (11.7%), [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] (9%), ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] (5.8%) ಮತ್ತು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (5.1%) ನಷ್ಟು ಇರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/2000_census_4.asp |title=Italian American Population in All 50 States |publisher=Niaf.org |date= |accessdate=2008-09-22 |archive-date=2008-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081009220932/http://www.niaf.org/research/2000_census_4.asp |url-status=dead }}</ref> 2005ರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ [[ಆಫ್ರೀಕನ್-ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ದಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಅದು, ಆಫ್ರೀಕನ್-ಅಮೇರಿಕನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರ]],{{Citation needed|date=April 2010}} [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]],{{Citation needed|date=April 2010}} ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಡವು.{{Citation needed|date=April 2010}} [[ಪೂರ್ವದ ದಡ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡರ್‌ಗಳು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ,{{Citation needed|date=April 2010}} ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜರ್ಮನ್-ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] ಇದ್ದಾರೆ. ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಪೊಲೊಗಳು]] ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} [[ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ ಕೌಂಟಿ]]{{Citation needed|date=April 2010}} ಮತ್ತು [[ಪಿಕೇಸ್ವಿಲ್ಲೇ]]{{Citation needed|date=April 2010}} ಹಾಗೂ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯದ [[ಓವಿಂಗ್ಸ್ ಮಿಲ್ಸ್]]{{Citation needed|date=April 2010}}ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂವ್ಸ್‌ನವರು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಏಷಿಯಾ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿಯ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದರೆ [[ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೇ]]{{Citation needed|date=April 2010}}ಯಲ್ಲಿ [[ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಮತ್ತು [[ತೈವಾನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಫಾರ್ಟ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಿಪೀನೋ ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] ಸಮುದಾಯವರಿದ್ದಾರೆ. {{Citation needed|date=April 2010}} ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್‌ನವರು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯಾಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೇ]]/[[ಲಾಂಗ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]],{{Citation needed|date=April 2010}} [[ವ್ಹೀಟನ್]]{{Citation needed|date=April 2010}} ಮತ್ತು [[ಗೈಥರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} ದೇಶದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ರೀತಿ [[ಜಾಸ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/8902484/ |title=Minority population surging in Texas |date=August 18, 2005 |work=msnbc.com |publisher=Associated Press |accessdate=December 7, 2009 |archive-date=ಮೇ 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522033118/http://www.msnbc.msn.com/id/8902484/ |url-status=dead }}</ref> <center> {{US Demographics}} </center> === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:WashingtonMormonTemple.jpg|thumb|left|ಮಾರ್ಮನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C. ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೆನ್‌ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೆಳ್ಟ್‌ವೇಯ ಮಗ್ಗುಲಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.]] ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆನಂತರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಿ ನಿರುತ್ಸಾಹಪಡಿಸಿತು. ವಲಸೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಕಾಲದಿಂದಲ್ಲೂ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಂ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ್ ದೊಡ್ಡ ಪಂಥ. ಒಟ್ಟು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 4.3% ಅಥವಾ 241,000 ನಿಷ್ಠರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಯೂಡಾಯಿಸಂ ಕ್ರೈಸ್ತೇತರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮ.<ref>[http://www.census.gov/compendia/statab/2010/tables/10s0077.xls ]</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: {| class="wikitable" |} <font size="3">'''ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು''' </font> <font size="3">|-</font> <font size="3">!</font><font size="3">ಕಾಲಂಸ್ಪ್ಯಾನ್‌=4</font> <font size="3">ಕ್ರೈಸ್ತ</font> <font size="3">!</font><font size="3">ಕಾಲಂಸ್ಪ್ಯಾನ್‌=4</font> <font size="3">ಇತರೆ</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್</font> <font size="3">|56%</font> <font size="3">|[[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]]</font> <font size="3">|23%</font> <font size="3">ಯಹೂದಿ</font> <font size="3">|4%</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">|[[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]</font> <font size="3">|18%</font> <font size="3">|ಇತರ ಕ್ರೈಸ್ತರು</font> <font size="3">3).</ಉಲ್ಲೇಖ></font> <font size="3">|ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು</font> <font size="3">1.</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">|[[ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್]]</font> <font size="3">11.</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|ಧರ್ಮವಲ್ಲದ್ದು</font> <font size="3">[13]</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">ಲೂಥರ್ ತತ್ತ್ವ</font> <font size="3">6!!</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">ಇತರೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು</font> <font size="3">21</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|</font> <font size="3">|-</font> <font size="3">|}</font> ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿದಾಗ್ಯೂ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಭಾಗಶ: ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸರಿಗಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್]] ಇದರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವುದರಿಂದಲ್ಲೂ ಆಗಿದೆ. U.S. (1789)ನ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು [[ಸಂತನನಾಗಿಸಿಸಿ]]ದ [[ಎಮಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಸಂತ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಸೇಂಟ್. ಎಲಿಜಬೆಥ್ ಆನ್ನ್ ಸೆಟಾನ್]]. [[ಜಾರ್ಜ್‌ಟೌನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ 1789ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗ ಅದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>1790ರಲ್ಲಿ ಅದು ನಗರವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಾಗ ಅದು ಕೊಲ್ಲಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರೆಲ್ ಎಂದರೆ ಅದು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಬ್ಯಾಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿ]]. == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಧೆ == [[ಚಿತ್ರ:Maryland quarter, reverse side, 2000.jpg|thumb|left|ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ಡೂಮ್, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನ ಹಿಂಬದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] {{See also|Business in Maryland|List of federal installations in Maryland|List of shopping malls in Maryland}} [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್]] ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೊತ್ತವು 2006ರಲ್ಲಿ US$257 ಬಿಲ್ಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="growth2006">{{cite web|url=http://www.bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/2007/pdf/gsp0607.pdf|title=State Economic Growth Widespread in 2006|work=bea.gov|publisher=U.S. Department of Commerce: Bureau of Economic Analysis|format=PDF|accessdate=2009-08-11|archive-date=2009-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090508173314/https://www.bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/2007/pdf/gsp0607.pdf|url-status=dead}}</ref> [[U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ವರಮಾನ $68,080<ref name="census1"/> ಆಗಿದ್ದು ಇದು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಕನೆಕ್ಟೀಕಟ್]] ಅನ್ನು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಳ್ಳಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎರಡು ಕೌಂಟೀಸ್‌ಗಳಾದ ಹೌವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಶ್ರೀಮಂತ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ್ಯದ ಬಡತನದ ಶ್ರೇಣಿ 7.8% ಕೂಡ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/28/AR2007082800779.html?nav%3Drss_nation&amp;sub=AR U.S. ಪಾವರ್ಟಿ ರೇಟ್ ಡ್ರಾಪ್ಸ್; ರಾಂಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಅನ್‌ಇನ್ಶೂರ್ಡ್ ಗ್ರೋ] washingtonpost.com.</ref><ref>[http://www.baltimoresun.com/news/local/bal-te.md.census29aug29,0,3537917.story?coll=bal_tab01_layout ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಸ್ ರಾಂಕ್ಡ್ ಆಸ್ ರಿಚೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930030825/http://www.baltimoresun.com/news/local/bal-te.md.census29aug29,0,3537917.story?coll=bal_tab01_layout |date=2007-09-30 }} baltmioresun.com.</ref><ref>[http://www.foxnews.com/wires/2007Aug29/0,4670,Poverty,00.html US ಪಾವರ್ಟಿ ರೇಟ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆಂಟ್ಲಿ] FOXNews.com.</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವರಮಾನವು US$43,೫೦೦ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೇ 5ನೇಯದಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ 2010ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗವು 7.5% ಆಗಿದೆ.<ref>[162] ^ Bls.gov; ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಬಲವಾಗಿ ಟೆರ್ಟೀಯರಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಲವಾಗಿ ಬೀರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಬಾಳ್ಟೀಮೋರ್‌ನ ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಬಂದ್ಧಿತ ರೈಲು ಹಾಗೂ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂದರು ಟನ್ನುಗಳ ಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ U.S.ನಲ್ಲಿ 10ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯದೆಂದು 2002ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ (ಮೂಲ: [[U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್]], "ವಾಟರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್"). ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಂದರು, ನಾನಾ ವಿಧದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕುಗಳಾದ [[ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು]], [[ಪೆಟ್ರೋಲೀಯಂ]], [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಮತ್ತು [[ಗೊಬ್ಬರ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಮೀಪದ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಒಳನಾಡಿನ [[ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್]]ಗೆ ಭೂಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಬಂದರು U.S.ನಲ್ಲೇ ಇದು ಎರಡನೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.automotivelogisticsmagazine.com/aml/buyersguide/baltimore.shtml |title=Port of Baltimore |work=Automotive Logistics Buyers' Guide 2007 |accessdate=2008-01-21 |publisher=Ultima Media }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸರಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.ಯ ಸಮೀಪ ಅನೇಕ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡು ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದವು, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ/ಆಂತರಿಕ್ಷಯಾನದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೆಯೇ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್/ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯಕ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿತು. ವಾಸ್ತವಾಗಿ, [[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ನಾನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ‌ಸಲಕರಣೆಗಳು ಈಗ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, [[ವೈಟ್ ಕಾಲರ್]] ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನೌಕರರು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ನೌಕರರ ತಂಡ]]ದಲ್ಲಿ 25%ರಷ್ಟಾಗುತ್ತಾರೆ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ಆಹಾರೋತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವಿದೆ. ಇದರ ದೊಡ್ದ ಘಟಕವೆಂದರೆ ಅದು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಸಜಾತಿ ವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳೆಂದರೆ [[ನೀಲಿ ಏಡಿ]], [[ಸಿಂಪಿ ಕೋಳಿ]], [[ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾ ಸಿಹಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಪರ್ಚ್ ಮೀನು]] ಮತ್ತು [[ಮೆನ್‌ಹೇಡೆನ್ ಮೀನು]]. ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಜೀವವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಹಾರದ ಮೂಲವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣವನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:CarrollCountyMD.jpg|thumb|right|ರಾಜ್ಯ ಆರ್ಥಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ ವ್ಯವಸಾಯ.]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು [[ಪೀಡ್ಮಾಂಟ್]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಕೂಡ ನಗರೀಕರಣದ ಒತ್ತುವರಿ ಅಥವಾ ಅತಿಕ್ರಮದ ಬಾಧೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿಸಿದೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫುಟ್‌ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಜೊತೆಗೆ ಕೊಳೆತುಹೋಗಬಹುದಾದ ತೋಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳಾದ [[ಸೌತೇಕಾಯು]]ಗಳು, [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, [[ಸಿಹಿ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ]], [[ಟೊಮಾಟೋ]]ಗಳು, [[ಕರ್ಬೂಜ]]ಗಳು, [[ಕುಂಬಳದಗಿಡ]] ಮತ್ತು [[ಬಟಾಣಿ]]ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಮೂಲ:USDA ಬೆಳೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವಚಿತ್ರಗಳು). ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದ ರೇಖೆಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ [[ತಂಬಾಕು]]ವಿನಂಥ [[ನಗದು ಬೆಳೆ]]ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಾಪವು ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರಂಭದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಕಾಲದಿಂದಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದದ್ದು 1990ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಬೆಳೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಕೋಳಿ]]-ಬೇಸಾಯವು ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ; [[ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]]ಯು [[ಪರ್ಡ್ಯೂ ಫಾರ್ಮ್ಸ್]] ಗೆ ತವರೂರೆನ್ನಿಸಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಹಾರ-ಘಟಕವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯವಾದ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಯಾವ ಉಪವಲಯವೂ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ 20% ಕ್ಕೂ ಒದಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ನಮೂನೆಯ ತಯಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಲೋಹದ ಉಪ-ವಲಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ದ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ [[ಸ್ಪ್ಯಾರೋಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು, ಈಗಲೂ ಇದೆ ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಿದೆ, [[ದಿವಾಳಿತನ]]ದಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಕಂಪನಿಯೊಡನೆ [[ವಿಲೀನ]]ವಾಗಬೇಕಿದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೆನ್ನ್ ಎಲ್. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕಂಪನಿ]] (ಈಗ [[ಲಾಖೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ]]) ಇದು [[ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್, MD]] ಬಳಿಯ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ 40,೦೦೦ ಜನ ನೌಕರರಿದ್ದರು. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದ ಬ್ರೌನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕ್ವಾರಿಗಳು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಯವನ್ನು 1800ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿತು ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಬಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬಳಿ ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ಇವ್ಯಾವೂ ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ 5 [[ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ]] ಬ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯದ 2% ರಿಂದ 6.25%ರವರೆಗೂ ಇದು ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bankrate.com/brm/itax/edit/state/profiles/state_tax_Md.asp |title=Maryland State taxes |publisher=BankRate.com |accessdate=2008-04-09 }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ತೆರಿಗೆ ಹಾಕಬಲ್ಲ ವರಮಾನದಂಥೆ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ 23 ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ "ಪಿಗ್ಗಿಬ್ಯಾಕ್" ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು 1.25% ರಿಂದ 3.2%ರವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದುರಿಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 9.45%ನಷ್ಟು ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯು, ರಾಜ್ಯ-ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇರಿ ವಿಧಿಸುವ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಐದನೇಯದಾಗಿದೆ, ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು 11.35% ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ 10.3%ರಷ್ಟು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ರೋಡ್ ದ್ವೀಪವು 9.9% ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಮಂಟ್ 9.5% ಹೇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://individuals.marylandtaxes.com/incometax/localtax.asp |title=Maryland Income Tax Information - Local Tax Rates |publisher=Individuals.marylandtaxes.com |date= |accessdate=2008-09-22 |archive-date=2008-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920134243/http://individuals.marylandtaxes.com/incometax/localtax.asp |url-status=dead }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ [[ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ]] 6% ಇದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನೂ [[ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ]]ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ, ಫೆಡರಲ್ ಆಗಲಿ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವಾಗಲಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಕದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯು ವಿವಿಧ ದರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂಥೆ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ತೆರಿಗೆ ದರಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು, ಇಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೇ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯ ವರಮಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗ ಸರಕಾರವು ಜಾಹೀರಾತು ಕೊಟ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ’ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎಂಟನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ದ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರ [[ದುಬೈ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಳ್ಡ್]] ನ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆಗಿತ್ತು ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಬಂದರನ್ನು ಅಂಥ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರಾಜ್ಯವು ಬಲವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕರಣಗೊಳ್ಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಕ್ಷಿತ,ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರವು ಇದರ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿದೆ. ಉನ್ನತ ಸರಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೇಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ತವರೂರಾಗಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಅನ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್]] [[ಅನ್ನೇ ಅರುಂಡೆಲ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಹ್ಯಾನೋವೆರ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚ್ಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೊರ್ಟೇಷನ್]], ರಾಜ್ಯದ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref>"[http://www.mdot.state.md.us/Contact%20Us/TSO%20Executive%20Staff%20List_2 MDOT ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್]." ''[[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಿಪರ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೊರ್ಟೇಷನ್]]'' . ಮಾರ್ಚ್ 23, 2009ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.</ref>. === ರಸ್ತೆಗಳು === {{See also|List of Maryland state highways|List of minor Maryland state highways|List of former Maryland state highways}} [[ಚಿತ್ರ:MD Route 2.svg|thumb|left|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-maryland.png|thumb|right|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[I-95]] ಸೇರಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ಅನ್ನು ಹಾದು [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ]]ಯಿಂದ [[ವುಡ್‌ರೋ ವಿಲ್ಸನ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್]] ನ ಪೂರ್ವದ ವಲಯದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. [[I-68]] ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್‌ನ [[I-70]] ಅನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. I-70 ಪೂರ್ವದ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತ [[ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡಿರಿಕ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. [[I-83]] ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಧ್ಯದ ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಅನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ([[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಯಾರ್ಕ್, ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]). [[I-81]]ನ ಒಂದು ಭಾಗವು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್ ಬಳಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. [[I-97]]ವು ಪೂರ್ತ ಅನ್ನೇ ಅರುಂಡೇಲ್ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುವುದಲ್ಲದೆ ಹವಾಯಿಯ ಆಚೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಂಕಿಯ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅನ್ನಾಪೊಲಿಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಉಪ-ಸಹಾಯಕ ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ಇದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೆಳ್ಟ್‌ವೇಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ : [[I-695]], ಮ್ಯಾಕೆಳ್ಡಿನ್ (ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್) ಬೆಳ್ಟ್‌ವೇ, ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ; [[I-495]] ಒಂದು ಭಾಗವು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಬೆಳ್ಟ್‌ವೇ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.ಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ. [[I-270]] ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತರದ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂಬಿಯಾದ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೇನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿದೆ. I-270 ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಬೆಳ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡೂ ತೀರಾ [[ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದದ್ದು]]; ಆದಾಗ್ಯೂ, '''[[ICC]]''' ಅಥವಾ 2007ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಶುರುವಾದ '''I''' nter'''c''' ounty '''C''' onnector ಈ ಇಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ನಂಬಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ICCಯ ನಿರ್ಮಾಣವು 2003ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೂ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಎರ್ಲಿಚ್]] ನ ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿಯಾನದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಆನಂತರ ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದುದು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಓಮ್ಯಾಲಿ]]. [[ಚಿತ್ರ:Chesapeake Bay Bridge.jpg|thumb|right|upright|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮವನ್ನು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಬೇಯ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಓಷಿಯನ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗ.]] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದೆ, ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು 2 ರಿಂದ 999ರವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ ದೊಡ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ [[2]] ಸೇರಿರುತ್ತದೆ (ಗವರ್ನರ್ ರಿಚೀ ಹೈವೇ/ಸೋಲೋಮನ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋಡ್), [[4]] (ಸೋಲೋಮನ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋಡ್), [[5]] (ಬ್ರಾಂಚ್ ಅವಿನ್ಯೂ/ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ಟೌನ್ ರೋಡ್/ಪಾಯಿಂಟ್ ಲುಕೌಟ್ ರೋಡ್), [[32]], [[45]] (ಯಾರ್ಕ್ ರೋಡ್), [[97]] (ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಅವಿನ್ಯೂ), [[100]] (ಪಾಲ್ ಟಿ. ಪಿಚ್ಚರ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹೈವೇ), [[210]] (ಇಂಡಿಯನ್ ಹೆಡ್ ಹೈವೇ), [[235]] (ಥ್ರೀ ನಾಚ್ ರೋಡ್), [[295]] (ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ), [[355]], [[404]] ಮತ್ತು [[650]] (ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ಅವಿನ್ಯೂ). === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === {{See also|List of airports in Maryland}} ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಎಂದರೆ ಅದು [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಥರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]] (ಮುಂಚೆ ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಇದನ್ನು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಫ್ರೀಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ [[ಥರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್]] ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ). ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಇನ್ನಿತರ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಅದು [[ಹ್ಯಾಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]]. ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, D.C.ಯ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಇವೆ, ಅದು [[ರೊನಾಳ್ಡ್ ರೇಗನ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಡ್ಯುಲ್ಲೆಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಇವೆರಡೂ ಇರುವುದು [[ಉತ್ತರದ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ. === ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ === {{See also|List of Maryland railroads}} ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ [[ಅಸೇಲಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಅಮ್ಟ್ರಾಕ್]] ಟ್ರೈನ್‌ಗಳು ಬಾಳ್ಟಿ‌ಮೋರ್‌ನ [[ಪೆನ್ನ್‌ಸ್ಟೇಷನ್]], [[BWI ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]], [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾರೊಲ್‌ಟನ್]] ಗೆ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.]] ಯಿಂದ [[ಬಾಸ್ಟನ್]] ನ [[ಈಶಾನ್ಯ ಕಾರಿಡಾರ್]] ಗೆ [[ಅಬೆರ್ಡೀನ್]] ಟ್ರೈನ್ ಸೇವೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೇ]] ಮತ್ತು [[ಕುಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗೆ ಅಮ್ಟ್ರಾಕ್‌ನ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.]] ಯಿಂದ [[ಚಿಕಾಗೋ]] [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ಸೇವೆ ಇದೆ. [[MARC]] ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟ್ರೈನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಮೇರಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] (MTA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C., [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್]], ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ದರ್ಜೆ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. [[WMATA]] [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋ]] [[ರಾಪಿಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್]]/ಸಬ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. MTAನ [[ಲೈಟ್ ರೈಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಟ್ರೋ ಸಬ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತದರ ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಉಪನಗರಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. === ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕ್ಯಾನಾಲ್ಸ್ === ಇದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ದಡದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಮತ್ತು ದೆಲಾವೇರ್ ನಾಲೆಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದ ದೆಲಾವೇರ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನೂ ಜೋಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿದೆ. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Maryland}} {{See also|List of Governors of Maryland|Maryland Army National Guard|Maryland Air National Guard}} [[ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಂತೆ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರಕಾರ]]ವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇತರ 49 [[ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು]] ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರಕಾರವೂ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯೊಳಗಿನ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬುದಾಗಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಂದು [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂವಿಧಾನವು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ "ಗಣರಾಜ್ಯ ರೂಪದ ಸರಕಾರ"<ref>{{cite web |url=http://www.law.cornell.edu/constitution/constitution.articleiv.html#section4 |title=Article IV |accessdate=2008-01-21 |work=United States Constitution |publisher=[[Legal Information Institute]] }}</ref> ಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೂರು ಶಾಖೆಯನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ : [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]]. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಡೆಲೀಗೇಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆನೇಟ್]] ನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗವರ್ನರ್]] ಗೆ ಅನನ್ಯವಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆಯವ್ಯಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಆಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಖರ್ಚುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗವು ಮಾಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ]] ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸರಕಾರದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅದರ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ [[ಅನ್ನಾಪಲಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ [[ಚುನಾವಣೆ]] ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಮಸಂಖ್ಯೆ (ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗದ) ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಫೆಡರೆಲ್]] ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಟ್ಟಿರಲು, ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯು ಒಂದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಂದಿದೆ ಜೊತೆಗೆ 24 ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಪರಾಧ ನಡಾವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕೋರ್ಟುಗಳಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯಂತರ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಕೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು "[[ವಿಶೇಷ ಮನವಿಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು "[[ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರರು ಧರಿಸುವ ಕೆಂಪು ಮೇಲುಡುಪು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೇ ಅನನ್ಯವಾದುದು.<ref>[https://web.archive.org/web/20061003105140/http://www.lawlib.state.md.us/Scarlettext.doc]{{Dead link|date=September 2008}}</ref> === ರಾಜಕಾರಣ === ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದ [[ವೇದಿಕೆ]] ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ [[ನಾಗರೀಕ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು [[ಡೆಮಾಕ್ರಟ್ಸ್]] ಗಳೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಜನಭರಿತ ಉಪನಗರದ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, D.C.]]: [[ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡ ನಲವತ್ಮೂರರಷ್ಟು ಜನರು ಈ ಮೂರು ನ್ಯಾಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ [[ವೋಟಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಗಳನ್ನು)]] ಪಡೆದಿವೆ : ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ರೀಕನ್ ಅಮೇರಿಕನರು]] ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್‌ನ [[ಫೆಡೆರಲ್]] ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿನ [[ಪೋಸ್ಟ್ ಗ್ರಾಡ್ಯೂಯೇಟ್ಸ್]] ಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇನ್ನು ಮಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವದ ದಡ]]ದಲ್ಲಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು]] ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Spiro Agnew.jpg|thumb|upright|left|ಸ್ಪೀರೋ ಆಗೇವ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮೇರು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿಕರೀಸಲಾಗುವ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ.]] ಕಳೆದ ಐದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಜನರು ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು 15.4%ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1980ರಲ್ಲಿ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] ಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಕೇವಲ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ. ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಒಂದು. 1992ರಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತವರೂರಾದ [[ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಮತವನು ಪಡೆದದ್ದು. 1996ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿಂಟನರ ಆರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜ್ಯವಾದರೆ 2000ರ ಗೋರೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಕೆರ್ರಿ]] ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಬ್ಯಾರಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ರಾಜ್ಯದ 10 ಚುನಾಯಕರ ಮತವನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದು 61.9% ಮತವನ್ನು ಪಡೆದಂತಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೇನ್ಸ್]] 36.5% ರಷ್ಟು ಪಡೆದರು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇಬ್ಬರು U.S. ಸೆನೇಟರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಎಂಟು ಪ್ರನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಜನರು ಡೆಮಾಕ್ರೆಟ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸೆನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಡೆಲಿಗೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರೆಟ್‌ಗಳು [[ಸೂಪರ್‌ಮೆಜಾರಿಟೀಸ್]] ಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ರಿಚ್]] ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ಒಂದು ಅವಧಿಯ ನಂತರ [[ಡೆಮಾಕ್ರೆಟ್]] ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಮೇಯರ್]] [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಜೆ. ಓ ಮ್ಯಾಲೀಯ್]] ಗೆ ಸೋತರು. U.S. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ [[ಸ್ಟೀನಿ ಹೋಯೆರ್]] ([[MD-5]]) ಒಬ್ಬ [[ಡೆಮಾಕ್ರೆಟ್]] ಈತ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟೀವ್ಸ್]] ನ [[ಮೆಜಾರಿಟಿ ನಾಯಕ]] ಆಗಿ [[110ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಗೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ ಮತ್ತು [[111ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಗೆ ಜನವರಿ 2007ರಿಂದ ಸೇವೆಗೈಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್]], [[ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್. ಮೇರಿಯ]] ಕೌಂಟಿಗಳು ಜೊತೆಗೆ [[ಅನ್ನೇ ಅರುಂಡೇಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ]] ಕೌಂಟಿಗಳೂ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref>[[ಸ್ಟೀನಿ ಹೋಯೆರ್]], [[ಫಿಫ್ತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]]. [[U.S. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]]. http://hoyer.house.gov ಇಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2006ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿದೆ</ref> ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್‌ನ ಪ್ರಬಲತೆಯಲ್ಲಿ 2006ರ ಚುನಾವಣೆಯು ಏನೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲಿಲ್ಲ. ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಸೆನೇಟರ್ [[ಪಾಲ್ ಸರ್ಬೇನ್ಸ್]] ತಾನು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಾಗಿ ಘೋಶಿಸಿದೊಡನೆ ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ [[ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಕಾರ್ಡಿನ್]] ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ ಲೆಫ್ಟೆನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ [[ಮೈಖೇಲ್ ಎಸ್. ಸ್ಟೀಲೇ]]ಯನ್ನು 55%ರಷ್ಟು ಮತವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೋಲಿಸಿದನು, ಸ್ಟೀಲೇ 44%ರಷ್ಟು ಮತವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆ ಕೂಡ ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯವೇ, 46%ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಹೊಣೆಗಾರ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ರಿಚ್]] ಅನ್ನು 53%ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದ ಬಾಳ್ಟಿ‌ಮೋರ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಓಮ್ಯಾಲ್ಲೀಯ್]] ಸೋಲಿಸಿದ. ಜೂನ್ 22, 2006ರಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರುತ್ಸಾಹ]]ದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದವನು ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿಯ ಕೌಂಟಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ [[ಡೌಗ್ ಡಂಕನ್]]. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಡೆಮಾಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಭದ್ರ ನೆಲೆ ಆದರೆ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ [[ಸ್ಪೀರೋ ಆಗ್ನೀವ್]], [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆಗೈಯ್ದವರು. 1969 ರಿಂದ 1973ರವರೆಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಇವರು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ [[ಲಂಚ]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದ ವಿಷಯ ಹೊರಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. 1973ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆಗ್ನೇವ್ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. {{Further|[[Political party strength in Maryland]]}} == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಿಕ್ಷಣ === [[ಚಿತ್ರ:Memorial Chapel at UMCP, front view off-center, August 21, 2006.jpg|thumb|right|upright|ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಚ್ಯಾಪೆಲ್ ಅಟ್ ದಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಕಾಲೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ.]] {{See also|List of school districts in Maryland|List of high schools in Maryland}} [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚ್ಚೇರಿಯಿರುವ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಷನ್]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>"[http://www.marylandpublicschools.org/MSDE/aboutmsde/department_info.htm ಅಬೌಟ್ MSDE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106053736/http://www.marylandpublicschools.org./MSDE/aboutmsde/department_info.htm |date=2009-01-06 }}." ''[[ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಫ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಷನ್]] '' . ಮಾರ್ಚ್ 22, 2009ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.</ref> ರಾಜ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದರೆ [[ಸ್ಟೇಟ್ ಸೂಪರಿಂಟೆನ್‌ಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್]] ಪ್ರಸ್ತುತ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು [[ಡಾ. ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಗ್ರಾಸ್ಮಿಕ್]], ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಇವರನ್ನು ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಿಸಿರುವುದು [[ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಷನ್]]ನವರು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬಲಿಯವರು ಈ ಸೂಪರಿನ್‌ಟೆನ್‌ಡೆಂಟ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದ್ಧಪಟ್ಟಂತೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಡೆವ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ತತ್ಸಮಾನ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೆ [[ಲೋಕಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಷನ್]] ನವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಆಯವ್ಯಯದಿಂದ $5.5 ಬಿಲ್ಲೀಯನ್ ಅನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಿಯ 40%ರಷ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gazette.net/stories/10302009/poliedi181547_32521.shtml |title=Slicing education? |accessdate=November 12, 2009 |date=October 30, 2009 |work=gazette.net |publisher=The Gazette |page=A-9 |quote=As it stands, the $5.5 billion Maryland spends on education makes up about 40 percent of the general fund budget.... |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904001117/http://www.gazette.net/stories/10302009/poliedi181547_32521.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಧೀನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ನ [[ಪ್ಯಾರೋಕೀಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್]], [[ಕ್ವಾಕೆರ್]] ಸ್ಕೂಲ್ಸ್, [[ಸೆವೆಂಥ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್]] ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಜೆವಿಶ್]] ಸ್ಕೂಲ್ಸ್. 2003ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅನುಮತ್ತಿಸಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಷನ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾನೂನಿಂದ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮವೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯವು [[ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಸ್ ಪರ್ಸಂಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶೇಖಡ 23.4ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಾಸಿಂಗ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ AP ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/04/AR2009020401459.html|title=Md. Leads U.S. in Passing Rates on AP Exams|last=de Vise|first=Daniel|date=5 February 2009|publisher=Washington Post|pages=B1|accessdate=2009-02-18}}</ref> ದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೂರು ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲೆಗಳು (ಮಾಂಟ್ಗೋಮೇರಿಯಲ್ಲಿ) ಶ್ರೇಷ್ಠ 100ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.usnews.com/articles/education/high-schools/2008/12/04/best-high-schools-gold-medal-list.html?PageNr=1 |title=Best High Schools: Gold Medal List |work=usnews.com |publisher=[[U.S. News & World Report]] |accessdate=November 7, 2009 }}</ref> === ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === {{See also|List of colleges and universities in Maryland}} ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಸೇಂಟ್. ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು 1696ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದದ್ದು ಕಿಂಗ್ ವಿಲ್ಲೀಯಂಸ್ ಶಾಲೆ ಎಂದು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ 18 ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದುದೆಂದರೆ [[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟೀ]] ಇದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು 1876ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದು [[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಂದರೆ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡದ್ದು 1856ರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ಆನಂತರ 1864ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಆಯಿತು. 1866ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ [[ಟೌಸನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ತವರು ಮನೆ. ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಖ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗೆ ಆಧೀನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಎರಡು ದೇಣಿಗೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್. ಮೇರಿಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಎರಡು ಫೆಡೆರಲ್‌ನಿಂದ ನಿಧಿ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಯುನಿಫಾರ್ಮಡ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾವಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಮಾತ್ರ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಆಧೀನಗೊಳಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. == ಕ್ರೀಡೆ == {{See also2|[[Sports in Maryland]]|[[List of people from Maryland#Athletes|List of athletes from Maryland]]}} ಎರಡು ದೊಡ್ದ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ದ ಕ್ರೀಡಾ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಎರಡು [[ರಾಷ್ಟ್ರ‍ೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ತಂಡಗಳೆಂದರೆ ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ರಾವೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ರೆಡ್‌ಸ್ಕಿನ್ಸ್]]. [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಓರೀಯಲ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್]] [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ D.C.]]ಯ ಬಳಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]] ನ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ನ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ವಿಜಾರ್ಡ್ಸ್]] 1997ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅರೇನಾ ನಿರ್ಮಾಣದವರೆಗೂ ಮುಂಚೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿರುತ್ತದೆ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ MCI ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಆನಂತರ [[ವೆರಿಜನ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಎಂದು 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುನಾಮಕರಣವಾಯಿತು). ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನ ಆಗು ಹೋದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ : [[ಕ್ಯಾಲ್ ರಿಪ್ಕೇನ್ ಜೂ.]] ಮತ್ತು [[ಬೇಬ್ ರುಥ್]] ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:CamdenYards 2005-05-08.jpg|thumb|right|ಕ್ಯಾಂಬ್ಡೆನ್ ಯಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಓರಿಯೋಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಇತರ ಐದು ಆಧೀನ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಎಂದರೆ [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ತಂಡಗಳು, ಒಂದು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ತಂಡ, [[ಬಾಳ್ಟಿಮೋರ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್]] ಒಳಾಂಗಣ ಸಾಸರ್ ತಂಡ, ಎರಡು ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಡಿಮೆ-ಮಟ್ಟದ ಹೊರಾಂಗಣ ಸಾಸರ್ ತಂಡಗಳು. 1962ರಿಂದೀಚೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದರೆ [[ಜೌಸ್ಟಿಂಗ್]]; ಅಧಿಕೃತ ತಂಡದ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದರೆ 2004ರಿಂದೀಚೆ [[ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಸೆ]].<ref>{{cite web |url=http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/sport.html |title=State Symbols |accessdate=2007-12-06 |publisher=Maryland State Archives |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527151933/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/sport.html |url-status=dead }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ವಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಎಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯವೊಂದೇ.<ref>[http://www.delmarvanow.com/apps/pbcs. dll/ಆರ್ಟಿಕಲ್?]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.delmarvanow.com/apps/pbcs. AID=/20080930/NEWS01/80930067 STATE SYMBOLS: ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಟೇಕ್ ಎ ವಾಕ್ ಆಂಡ್ ಈಟ್ ಕೇಕ್ ಟೂ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> {{clear}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Main|Outline of Maryland|Index of Maryland-related articles}} {{clear}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * ರಾಬರ್ಟ್ ಜೆ. ಬ್ರಗ್ಗರ್.'' '' ''ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಎ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪರಾಮೆಂಟ್: 1634-1980'' (1996) * ಸುಜ್ಜೇನ್ನೆ ಎಲ್ಲೇರಿ ಗ್ರೀನ್ ಚ್ಯಾಪೆಲ್ಲ್, ಜೀನ್ ಹೆಚ್. ಬೇಕರ್, ಡೀನ್ ಆರ್. ಎಸ್ಲಿಂಗರ್ ಮತ್ತು ವ್ಹಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೆಚ್. ರಿಡ್ಗ್‌ವೇ. ''ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಪೀಪಲ್'' (1986) * ಲಾವ್ರೆನ್ಸ್ ಡೆಂಟನ್. '' '' ''ಎ ಸಥರನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಫಾರ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್'' (1995) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} * [http://www.maryland.gov/ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್] * [http://www.visitmaryland.org/ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಟೂರಿಸಂ ಇನ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MD ಎನರ್ಜಿ ಡಾಟಾ & ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229213555/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MD |date=2010-12-29 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MD USGS ರೀಯಲ್ ಟೈಮ್, ಜೀಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಥರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219020312/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MD |date=2007-02-19 }} * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/24000.html U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150207070852/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/24000.html |date=2015-02-07 }} * [http://wiki.answers.com/Q/How_many_states_are_in_the_northeast_region_of_the_united_states ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಥೀಸ್ಟ್-ರೀಜನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್] * [http://www.newadvent.org/cathen/09755b.htm ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್] * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MD.htm ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429052314/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MD.htm |date=2014-04-29 }} * {{wikia|world:Maryland|Maryland}} * {{wikivoyage|Maryland}} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Maryland}} {{-}} == ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ == {{Geographic Location |Centre = Maryland |North = [[Pennsylvania]] |Northeast = |East = [[Delaware]] |Southeast = |South = |Southwest = [[Virginia]] / [[District of Columbia]] |West = [[West Virginia]] |Northwest = }} {{Maryland|expand}} {{United States}} {{succession | preceded = [[Massachusetts]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Ratified [[Constitution of the United States of America|Constitution]] on April 28, 1788 (7th) | succeeded = [[South Carolina]] }} {{Coord|display=title|39|N|76.7|W|region:US-MD_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:1788ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] etnub96o348fg3v56kc49nqmym3q748 ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ 0 23513 1373718 1359914 2026-05-19T03:04:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373718 wikitext text/x-wiki {{POV|date=June 2009}}{{Infobox company | company_name = Bank of America Merrill Lynch | company_logo = [[Image:Merrill Lynch logo.svg|220px|Merrill Lynch & Co.]] | company_type = Subsidiary | foundation = 1914 (as Charles E. Merrill & Co.) | founder = [[Charles E. Merrill]]<br>[[Edmund C. Lynch]] | location = New York City, USA |key_people = '''Brian T. Moynihan'''<br />[[President]] & [[Chief Executive Officer|CEO]]<ref>{{Cite web |url=http://people.forbes.com/profile/brian-t-moynihan/10059 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2011-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411183018/http://people.forbes.com/profile/brian-t-moynihan/10059 |url-status=dead }}</ref> | num_employees =60,000 (''2008'') | area_served = Worldwide | industry = [[Finance and Insurance]] | products = [[Financial Services]]<br /> [[Investment bank|Investment Banking]]<br />[[Investment management]] | parent = [[Bank of America]] | homepage = [http://www.ml.com/ ML.com] }} '''ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ''' <ref>{{Cite web |url=http://www.namedevelopment.com/blog/archives/2009/01/merrill_lynch_n.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2010-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110211056/http://www.namedevelopment.com/blog/archives/2009/01/merrill_lynch_n.html |url-status=dead }}</ref> - ಎನ್ನುವುದು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ (ವೆಲ್ತ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್)]] ವಿಭಾಗ. ಸುಮಾರು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರೋಕರ್‌ಗಳನ್ನು (ಏಜೆಂಟರು) ಮತ್ತು $2.2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಬ್ರೋಕರಿಜ್]] ಸಂಸ್ಥೆ. (ಬ್ರೋಕರಿಜ್ ಸಂಸ್ಥೆ: ಮಾರುವವ ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸುವವನ ನಡುವೆ ದಳ್ಳಾಳಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ) <ref>http://www.ml.com/index.asp?id=7695_8134</ref> ಇದನ್ನು ಮುಂಚೆ '''Merrill Lynch & Co., Inc.(ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ & ಕಂ.,) ''' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ 2009ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಚ್)]] '''MER''' ಎನ್ನುವ ಚಿನ್ಹೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನೆಡಸುತ್ತಿತ್ತು. [[2008ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟಿನ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಮುಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಲೀನ ಮಾಡಿತು. ಈ ಲೇಖನ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ (ವಹಿವಾಟಿನ)ಕುರಿತಂತೆ ಇದೆ. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು, [[ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]], [[ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ಅಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ಇನ್‌ಷ್ಯುರೆನ್ಸ್(ವಿಮೆ)]], [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನಿನ]] [[ಫೋರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೈನ್ಯಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್]]ಎನ್ನುವ 34 ಬಹು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜನವರಿ 6, 1914 ರಂದು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇ. ಮೆರಿಲ್]] ಮತ್ತು ಆತನ ಕಂಪನಿ(ಸಂಗಡಿಗರು) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ 7, [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ, ಮೆರಿಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಎಡಮಂಡ್ ಸಿ. ಲಿಂಚ್]] ಸೇರಿಕೊಂಡ, ಹಾಗು ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ''ಮೆರಿಲ್, ಲಿಂಚ್ & ಕಂ '' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ''ಮೆರಿಲ್ '' ಮತ್ತು ''ಲಿಂಚ್ '' ನಡುವೆ ಒಂದು ಅಲ್ಪವಿರಾಮ(ಕಾಮ) ಇತ್ತು.<ref>ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 1915 ರ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪುಟ 18 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ "ಮಾಕ್ ಕ್ರೋರಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್" ಎನ್ನುವುದರ ಜಾಹೀರಾತು. ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ: ಮೆಕ್‌ಕ್ರೋರಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ನ ಪ್ರಿಫೆರ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡುವುದು ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅದಾಯ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 7%ರಷ್ಟು ಅದಾಯ ತರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪತ್ರ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಬರೆಯಿರಿ: ಟಿ.ಎಂ. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ &amp; ಕೋ. 7 ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ಪೆನೊಬ್‌ಸ್ಕಾಟ್ ಬಿಲ್ದಿಂಗ್ (Bldg)., ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್, ಟೆಲಿಪೋನ್ ರೆಕ್ಟಾರ್ 4940. </ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ [[ವಿನ್ತ್ರಾಫ್.ಹೆಚ್. ಸ್ಮಿತ್]] 1916ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಮೆರಿಲ್,ಲಿಂಚ್ ಅಂಡ್ ಕಂ.ಆರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯಶಸ್ವಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ತೊಡಗಿಸಿತು. ಈ ಕಂಪನಿ 1921ರಲ್ಲಿ [[ಪಾಥೆ ಎಕ್ಸೆಚೇಂಚ್]] ಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಇದು ನಂತರ [[RKO (ಆರ್.ಕೆ.ಒ.) ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್]] ಎಂದಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ 1926 ರಲ್ಲಿ,[[ಸೇಫ್ ವೆ]] ಎನ್ನುವ ಕಿರಾಣಿ (ದಿನಸಿ, ಗ್ರೋಸರಿ) ಅಂಗಡಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿವುದರೊಂದಿಗೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ, 1930ರ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೆ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಈ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಂತರ, ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ತನ್ನನು ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲವಾಗಿ ಅದರ ರೀಟೈಲ್ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಇ.ಎ.ಪಿಯರ್ಸ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಇ.ಎ. ಪಿಯರ್ಸ್ &amp; ಕಂ.]] ಮತ್ತು [[ಕಾಸಾಟ್ &amp; ಕಂ.]] ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ''ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಇ.ಎ. ಪಿಯರ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಕಾಸಾಟ್ (Merrill Lynch, E. A. Pierce, and Cassatt)'' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>"$15,000,000 ಸಾಟ್ ಬೈ ಕ್ರೂಸಿಬಲ್ ಸ್ಟೀಲ್." ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 1940, p. 39, ಎನ್ನುವ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಾಟೋನಾ-ಡಕೋಟಾ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಅಂಡರ್‌ವ್ರೈಟರ್ ಯಾಗಿರುವ ಆನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಎಂದು ಬರೆಯುವಾಗ " Merrill Lynch, E.A. Pierce and Cassatt," ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಚ್ ನಂತರ ಅರ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು (','); ಹಾಗು '&amp;'(ಅಂಪ್ರೆಸೆಂಡ್) ಬದಲು 'and' ಎಂದು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಕಂಪನಿ 1941ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ (ಆರ್ಥಿಕ) ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1941ರಲ್ಲಿಯೆ, ಫೆನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾನ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು ''ಮೆರಿಲ್, ಲಿಂಚ್, ಪಿಯರ್ಸ್, ಫೆನ್ನರ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾನ್'' ಎಂದಾಯಿತು. ಎಡಮಂಡ್ ಲಿಂಚ್ 1952 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅಂಡ್ ಕಂ. ಎಂಬ ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. [[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆ ಅದರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1957 ಪತ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು "ಆಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು" (ಎ ಸೋನೋರಸ್ ಬಿಟ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾನಾ) ಬಣ್ಣಿಸಿತು, ಹಾಗು ಮುಂದುವರೆದು "[ಈ] ಹೆಸರನ್ನು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಪಿಯರ್ಸ್, ಫೆನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾನ್, ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,". (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1940ರಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಿದದ್ದು [[ವಿನ್ತ್ರಾಫ್.ಹೆಚ್. ಸ್ಮಿತ್]]). ಈ ವಿಲೀನದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಡೆಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ 98 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು, 28 ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿತ್ತು. (ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ: ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಗಿಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ). ಮಾರ್ಚಿ 1, 1958ರಂದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಸರು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್,ಪಿಯರ್ಸ್, ಫೆನ್ನರ್, & ಸ್ಮಿತ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ]] ನ ಸದಸ್ಯನಾಯಿತು (ಬಿಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೆಂಬರ್).<ref>"ರಿವೈಸಿಂಗ್ ಎ ಸೋನೋರಸ್ ಪೀಸ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾನಾ: ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಪಿಯರ್ಸ್, ಫೆನ್ನರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್." ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1957, p. 29</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಅದರ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಜಾಲದಿಂದಾಗಿ (2006ರ ವೇಳೆಗೆ 15,000 ಅಧಿಕವಾಗಿ)ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://askmerrill.ml.com/fa_front/1,2280,,00.html?pg=pcu |title=ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ - ಟೋಟಲ್ ಮೆರಿಲ್ - ಟೋಟಲ್ ಮೆರಿಲ್ |access-date=2010-05-31 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307171222/http://askmerrill.ml.com/fa_front/1,2280,,00.html?pg=pcu |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ತಂಡಂರಿಂಗ್ ಹರ್ಡ್" ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಾನು [[ಅಂಡರ್‌ರೋಟ್]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಎಡ್ವಿನ್ ಜೆ. ಪೆರ್ಕಿನ್ಸ್,''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಟು ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್: ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆರಿಲ್ ಅಂಡ್ ಮಿಡಲ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟೆರ್ಸ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್: 1999</ref> (ಅಂಡರೈಟರ್: ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಅಥವಾ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಂಸ್ಥೆ; ಸಾಮಾನ್ಯಾವಾಗಿ ಸಾಲವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವಿನ ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಾಲ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ). ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, [[ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ]] ಯಂತಹ, ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರ ಅಂಡರ್‌ವ್ರೈಟ್ ಮಾಡಿದಂತಹ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರೋಕರ್‌ ತಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದವು.<ref>[[ರಾನ್ ಚೆರ್ನೊವ್]], ''ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮೋರ್ಗಾನ್'', ಟಚ್ ಸ್ಟೋನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1990.</ref> 1970ರ ತನಕ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟಿನ "ಕಾಥೋಲಿಕ್" ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ''ಡೆನ್ ಆಫ್ ಥೀವ್ಸ್'', ಟಚ್ ಸ್ಟೋನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1992. "1971 ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು "ಜೂಇಷ್" (ಯೆಹ್ಯೂದಿಯ) ಮತ್ತು "WASP" ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ, ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜ್ಯೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಆರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಸಾಚ್ಸ್, ಲೆಹ್ಮೆನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಕುಹನ್, ಲೊಯಬ್ &amp; ಕಂ.]] (ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಮಿನಿ ಸಂಜಾತ ಜ್ಯೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟಿತ್ತು)- ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು WSAP ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಎನ್ನುವ [[ಜೆ.ಪಿ. ಮಾರ್ಗನ್]] ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಭಾಗ-[[ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಡಿಲ್ಲನ್,ರೀಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೌನ್ ಬ್ರತರ್ಸ್ ಹ್ಯಾರಿಮನ್]]. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವೈಪರೀತವಾಗಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ ಪಿಯರ್ಸ್ ಫೆನ್ನರ್ &amp; ಸ್ಮಿತ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು "ಕಾಥೋಲಿಕ್" ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಿಡ್ಡರ್, ಪೀಬಾಡಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು WASP ಪಾಳೆಯದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿದವು."</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ, US$1.8 [[ಲಕ್ಷಕೋಟಿ]] ಯಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 40ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು]]. 1978ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಅದರ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಂಡರ್‌ವ್ರೈಟಿಂಗ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಇದು [[ವೈಟ್ ವೆಲ್ಡ್ &amp; ಕಂ.]] ಎನ್ನುವ ಚಿಕ್ಕ ಆದರೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನುರಿತ ಮಾರಾಟಗಾರರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 1, 2007 ರಂದು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ನ CEO (ಸಿ.ಇ.ಒ.: ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆಧಿಕಾರಿ) [[ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಒ'ನೀಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಿಸ್ಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು [[ಸಬ್ ಪ್ರೈಮ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು]] ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಖಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.ಇವನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮ US $ 2.4 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ (ಬೋರ್ಡ್) ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈತ [[ವಾಚೋವಿಯಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ವಿಲೀನವಾಗ ಬಹುದಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿದ. ಈತ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು $161 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ.<ref>{{Cite web |url=http://www.tijd.be/nieuws/ondernemingen/financien/artikel.asp?Id=3331161 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2007-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071109074033/http://www.tijd.be/nieuws/ondernemingen/financien/artikel.asp?Id=3331161 |url-status=dead }}</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ]] ಸಿ.ಇ.ಒ.(CEO)ಯಾಗಿದ್ದ [[ಜಾನ್ ಥೆನ್]], ಇವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಿ.ಇ.ಒ(CEO) ಆಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1,2007ರಂದು ಅಧಿಕಾರವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಜನವರಿ 17, 2008ರಂದು, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ $9.83 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ $16.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು, ಸಬ್ ಪ್ರೈಮ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಖಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿತ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ 2008ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ $1.97 ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web |url=http://www.ml.com/index.asp?id=7695_7696_8149_88278_95339_96026 |title=ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ |access-date=2010-05-31 |archive-date=2010-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102050323/http://ml.com/index.asp?id=7695_7696_8149_88278_95339_96026 |url-status=dead }}</ref> ಮೆರಿಲ್ ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಿಫರ್ಡ್ ಷೇರುಗಳ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಕ್ರಮ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟು ಮಾಡುಬಹುದು ಹಾಗು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ತರಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200804250840DOWJONESDJONLINE000645_FORTUNE5.htm{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ನ CEO (ಸಿ.ಇ.ಒ.) ಜಾನ್ ಥೆನ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೆರಿಲ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುನ್ನ, 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $3 ರಿಂದ 4 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ಮೆರಿಲ್ ನೌಕರರಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಲಾಭಾಂಶವಾಗಿ ಕೊಡಲು ಬಹಳ ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರಿದನೆಂದು ಬಹಿರಂಗವಾದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ತನ್ನ CEO (ಸಿ.ಇ.ಒ.) ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜನವರಿ 22, 2009ರಂದು ರಾಜಿನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="AP-thain">{{cite news |url=https://biz.yahoo.com/ap/090122/bank_of_america_merrill_lynch.html |title=Former Merrill chief Thain out at Bank of America |author=Stephen Bernard and Ieva M. Augstums |publisher=Associated Press |date=2009-01-22 |accessdate=2009-01-22}}</ref> ಥೆನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಧಾನಕರೊಂದಿಗೆ ಲಾಭಾಂಶ(ಬೋನಸ್) ನೀಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಟ್ರೆಷರಿಯನ್ನು(ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆ ಖಾತೆ) ತುರ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ $20 ಶತಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು, ಇದರ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನಿಂದಾಗುವ ನಷ್ಟ ತುಂಬುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕೇಳಿದೆ.<ref name="NYT-bac_billions">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/01/16/business/16merrill.html |title=Bank of America to Receive Additional $20 Billion |author=Eric Dash, Louise Story and Andrew Ross Sorkin |publisher=The New York Times |date=2009-01-15 |accessdate=2009-01-22}}</ref> ಷೇರುದಾರರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಜನವರಿ 22, 2009 ರಂದು ಹೂಡಿರುವ ಕ್ಲಾಸ್-ಆಕ್ಷನ್ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಥೆನ್ ಯನ್ನು ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿಯನ್ನಾಗಿ (ಪ್ರತಿವಾದಿ) ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾದ CEO (ಸಿ.ಇ.ಒ.) ಕೆನ್ ಲಿವಿಸ್, ಮೆರಿಲ್ ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಧಿಕಾರಿ (ಚೀಫ್ ಫೈನಾನಿಷಿಯಲ್ ಆಫೀಸರ್) ನೆಲ್ಸನ್ ಚಾಯ್, ಮೆರಿಲ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಚೀಫ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಗ್ಯಾರಿ ಕಾರ್ಲಿನಾಂಡ್, ಮತ್ತು ಥೆನ್, ಮೆರಿಲ್ ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಅದರ ನಷ್ಟಗಳ ಕುರಿತು ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರೆಂದು ಅರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು === ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ [[ನಾಷನಲ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್]] ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, $8.4 ಶತಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ನಷ್ಟ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ, ಅದರ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಆಧಿಕಾರಿ]] ಯಾಗಿದ್ದ ಇ. ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಒ'ನೀಲ್ ಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="nytimes-thain">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/11/15/business/15merrill.html?scp=8&sq=merrill%20lynch&st=cse |title=NYSE Chief Is Chosen to Lead Merrill Lynch |author=Jenny Anderson |publisher=The New York Times |date=2007-11-15 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಬೋರ್ಡಿನ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೆ, ಒ'ನೀಲ್ ವಾಚೊವಿಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಲು ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಒ'ನೀಲ್ ವಜಾ ಆದ ಮೇಲೆ ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮುರಿದು ಬಿದ್ದವು.<ref name="nytimes-thain" /> ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು [[ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]] ಗೆ ಮಾರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಇದಲ್ಲದೇ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅದರ ಬಹುತೇಕ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರಿನ [[ಟೆಮಾಸೆಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಸರಕಾರಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ಮಾರುವುದಾಗಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಮಾಡಿತು.<ref name="nytimes-1207">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/12/25/business/25merrill.html?scp=18&sq=merrill%20lynch&st=cse |title=Merrill Lynch Sells Stake to Singapore Firm |author=Eric Dash |publisher=The New York Times |date=2007-12-25 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಈ ಮಾರಾಟದಿಂದಾಗಿ $6 ಶತಕೋಟಿ ಹಣ ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="nytimes-1207" /> ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚಿನ ಹೊಸ CEO(ಸಿ.ಇ.ಒ) ಜಾನ್ ಥೆನ್, ಆಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಾದ ಹಣಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ತಿದಾರರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ $4.9ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.<ref name="nytimes-0718">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/07/18/business/18merrill.html?scp=23&sq=merrill%20lynch&st=cse |title=Chief Struggles to Revive Merrill Lynch |author=Louise Story |publisher=The New York Times |date=2008-07-11 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಜುಲೈ 2007 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2008 ರ ನಡುವೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ $19.2 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತು; ಅಂದರೆ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $52 ದಶಲಕ್ಷ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="nytimes-0718" /> ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು (ಸ್ಟಾಕ್) ಮೌಲ್ಯವು ಕೂಡ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.<ref name="nytimes-0718" /> ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಕಂಪನಿ ಅದರ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಅಧಾರಿತ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದು ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಹೆಡ್ಜ ಫಂಡ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="marketwatch-0728">{{cite news |url=http://www.marketwatch.com/news/story/merrill-lynch-announces-substantial-sale/story.aspx?guid=%7BDFE48CEF-7EB6-4EBE-83A0-5CD18AC5CBA7%7D&dist=hppr |title=Merrill Lynch Announces Substantial Sale of U.S. ABS CDOs, Exposure Reduction of $11.1 Billion |publisher=Market Watch |date=2008-07-28 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಟೆಮಾಸೆಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಈ ಫಂಡಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಂಡವಾಳವು $3.4 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref name="AP-0729">{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/07/28/business/NA-US-Merrill-Lynch-Sale.php |title=Merrill Lynch to cut mortgage-backed securities, raise new capital by issuing shares |publisher=International Herald Tribune |date=2008-07-29 |accessdate=2008-09-14 |archiveurl=https://archive.today/20121208130049/http://global.nytimes.com/?iht |archivedate=2012-12-08 |url-status=live }}</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟರ್ನಿಜನರಲ್]] ಆದ [[ಅಂಡ್ರೂ ಕೂಮೊ]], ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಆಧರಿಸಿದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಅಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕ್ಕಿದರು.<ref name="bbc-0815">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7564630.stm |title=Lawsuit threat to Merrill Lynch |publisher=[[British Broadcasting Corporation]] |date=2008-08-15 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮೊದಲು, ಮೆರಲ್ ಲಿಂಚ್ ಆಕಷನ್-ರೇಟ್ ಡೆಟ್ ಮೂಲಕ $12 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ದಾವೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="bbc-0815" /> ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ,ಕಂಪನಿ ಸಾಲಕೊಡುವುದನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ, ಅದರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ನ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $30 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟಯುಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಅದಕ್ಕೆ ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="bankingtimes-0817">{{cite web |url=http://www.bankingtimes.co.uk/18082008-merrill-lynch-freezes-jobs-and-uk-tax-liability/ |title=Merrill Lynch freezes jobs and UK tax liability |publisher=The Banking Times |date=2008-08-17 |accessdate=2008-09-14 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915114915/http://www.bankingtimes.co.uk/18082008-merrill-lynch-freezes-jobs-and-uk-tax-liability/ |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2008 ರಂದು CEO (ಸಿ.ಇ.ಒ.) ಜಾನ್ ಥೆನ್, [[ಮಸಾಚುಯೆಟ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ $100 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಠೇವಣಿಯಿಟ್ಟಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಆಕಷನ್-ರೇಟ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref name="herald-0822">{{cite news |url=http://www.bostonherald.com/business/general/view/2008_08_22_auction_securities_story/ |title=Merrill Lynch settles up |author=Frank Quaratiello |publisher=[[The Boston Herald]] |date=2008-08-22 |accessdate=2008-09-14 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203011448/http://www.bostonherald.com/business/general/view/2008_08_22_auction_securities_story/ |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2008 ರಂದು, [[ಗೋಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸಾಚ್ಸ್]] ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು "ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್ ಸೆಲ್" ಹಂತಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿ, ಕಂಪನಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref name="bloomberg-0905">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aDWTPYeHBS8g&refer=home |title=Merrill Lynch Cut to 'Sell' at Goldman on Writedowns |author=Brett Miller |coauthors=Chua Kong Ho |publisher=Bloomberg.com |date=2008-09-05 |accessdate=2008-09-14}}</ref> ಬ್ಲೂಮ್ ಬರ್ಗ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಸಬ್ ಪ್ರೈಮ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಅಧಾರಿತ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳಿಂದ $51.8 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="bloomberg-0905" /> ====CDO ವಿವಾದಗಳು==== ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಬೇರೆ ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹಾಗೆ 2000ದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಅಧಾರಿತ [[ಕೊಲ್ಲಾಟೆರಲೈಸಡ್ ಡೆಬ್ಟ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಷನ್]] (CDO) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. (ಸಾಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಡ ಇಡುವುದು- ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್; ಹೀಗೆ ಆಡ ಇಡಲಾದ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಪಾವತಿಸುವ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡುಲಾಗುತ್ತದೆ) ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮ್ಯಾಗಜೇನ್ ಎನ್ನುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, 2003ರಲ್ಲಿ,[[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ರಿಕಿಯಾರ್ಡಿ]] ತನ್ನ CDO ತಂಡ- [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸೂಸ್ ಫ್ರಸ್ಟ್ ಬೊಸ್ಟನ್]], ಮೆರಿಲ್ ಗೆ ತಂದ ನಂತರ, ಮೆರಿಲ್ CDO ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು.<ref>ಡೇಲಿಯ ಫಾಹ್ಮಿ ಯ [http://www.risk.net/credit/profile/1500052/merrill-lynch ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ (ಪ್ರೋಫೈಲ್)], ''ಕ್ರೆಡಿಟ್'' ಮಾಗಜೀನ್ (risk.netರಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ), 2005 ಮೇ 1, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 29</ref> 2005ರ ಡಿರೈವೇಟಿವ್ಸ್ ವೀಕ್ ಮಾಗಜೀನ್ ಎನ್ನುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಹಿಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೆರಲ್ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತ್ತನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಅದರ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆ "2004ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೆ #1 CDOಗಳ ಅಂಡರೈಟರ್"<ref>{{cite web | url = http://www.derivativesweek.com/pdf/DW110705.pdf | format = pdf | date = 2005 11 7 | accessdate = 2010 4 29 | title = Derivatives Week, Merrill Lynch advertisement | archive-date = 2011-07-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110709013816/http://www.derivativesweek.com/pdf/DW110705.pdf | url-status = dead }}</ref> ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರ ಮನವೋಲಿಸಿತು. ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್, ನಂತರ 2006 ಮತ್ತು 2007ರ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಮೆರಿಲ್ 136 CDOಗಳಲ್ಲಿ $93,000,000,000 ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಡರೈಟರ್(ಲೀಡ್ ಅಂಡರೈಟರ್)ಯಾಯಿತು ಎಂದು ಬಣ್ಣಸಿತು. 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ CDOಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಮೆರಿಲ್ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಡಾಲರಗಳ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/oct2007/db20071024_058955.htm ವೈ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಗಾಟ್ ಬರ್ನಡ್ ], ಮಾಥ್ಯಯು ಗೋಲ್ಡಸ್ಟೇನ್, 2007 ಆಕ್ಟೋಬರ್ 25</ref> ಮೆರಿಲ್ 2008 ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ $30.6 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ CDOಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು[[ಲೋನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಫಂಡ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ $1.7 ಶತಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಬಾಬ್ತಾಗಿ $5.1 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿತ್ತು.<ref>ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಕಿಯಾನ್ ಅಂಡ್ ಮಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಹಾರ್ಪರ್ ರ [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aoNJEp7BHg14 ಮೆರಿಲ್ ಟು ಸೆಲ್ $8.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಕ್, ಅನ್ಲೋಡ್ CDOs (ಅಪಡೇಟ್ 3) ], bloomberg.com, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 29</ref><ref>[http://money.cnn.com/2008/08/06/news/companies/merrill_bloomberg_sale.fortune/index.htm ಮೆರಿಲ್ಸ್ ಪಿಕಡ್ ಪಾಕೆಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420214715/http://money.cnn.com/2008/08/06/news/companies/merrill_bloomberg_sale.fortune/index.htm |date=2010-04-20 }}, ರಾಡಿ ಬಾಯ್ಡ್, ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2008, cnn.com, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 26</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ, [[MBIA]] ಎನ್ನುವ [[ಬಾಂಡ್ ಇನ್‌ಷ್ಯುರೆನ್ಸ್]] ಕಂಪನಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಮೇಲೆ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಐದು ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಣೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದಾವೆ ಹೂಡಿತು. ಇವು [[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್]] ಎನ್ನುವ "ಇನ್‌ಷ್ಯುರೆನ್ಸ್"ಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೆರಿಲ್ MBIA ಯಿಂದ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್-ಆಧಾರಿತ ಕೊಲ್ಲಾಟೆರಲೈಸಡ್ ಡೆಬ್ಟ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಷನ್ ಗಳ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಡೆದ್ದಿತ್ತು. ಇವುಗಳು: "ML-ಸೀರೀಸ್" CDOs, ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್ CDO 2, ಹೈ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ABS CDO I, ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್ CDO 3, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಬರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ CDO. ಮೆರಿಲ್, MBIA ಗೆ ಈ CDOಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾದ ಮಾಹಿತಿಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು MBIA ಅಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು. ಮೆರಿಲ್ ಈ CDOಗಳ ಗೊಂದಲಮಯದ ಲಕ್ಷಣ (CDOಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ದ್ವಿಗುಣ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಇದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕಿತು ಎಂದು ಅಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 2010 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಫ್ರೈಡ್, MBIAಗೆ ಮೆರಿಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ CDOಗಳು AAA ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಕರಣ ನೀಡಿ MBIAಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಮೆರಿಲ್ [[ಒಪ್ಪಂದ ಭಂಗ]] ಮಾಡಿದೆ ಎನ್ನುವ MBIAಯ ಅಪಾದನೆ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದರು. CDOಗಳು ಮೌಲ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, MBIA ಮೆರಿಲ್ ಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾದ ಕಾರಣ ಅದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ಮೆರಿಲ್, MBIAಯ ವಾದವನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.mbia.com/investor/publications/Complaint2912075.pdf | format = pdf | date = 2009 Apr | accessdate = 2010 4 23 | author = Supreme Court of New York County | publisher = mbia.com | title = MBIA Insurance Co. v Merrill Lynch | archive-date = 2010-12-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101218025726/http://www.mbia.com/investor/publications/Complaint2912075.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>[http://online.wsj.com/article/SB124112607580674555.html MBIA ಸ್ಯೂಸ್ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್], ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್, ಸೆರಿನಾ Ng, 2009 ಮೇ 1, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 23 </ref><ref>[http://www.reuters.com/article/idUSN0923921520100409 ಅಪಡೇಟ್ 1-ಜಡ್ಜ್ ಡಿಸ್ಮಿಸ್ಸಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ MBIA's ಸೂಟ್ vs ಮೆರಿಲ್ ] ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2010, ರಿಯಾಟರ್ಸ್, ಎಡಿತ್ ಹಾನಾನ್, ed. ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಇ. ಮಾಕ್ ಕಾರ್ಮಿಕ್ </ref> ಇತ್ತೀಚಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ, [[ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್]] "ನಾರ್ಮ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ CDO ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೆರಿಲ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹಾಕಿತು. ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್, ಮೆರಿಲ್ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅಪದಾನೆಯು [[ಅಬಾಕಸ್ CDOಗಳ]] ವಿಚಾರವಾಗಿ [[ಗೋಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸಾಚ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ [[SEC'ಯ ವಂಚನೆಯ ಅಪಾದನೆ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಮಾಗ್ನೆಟಾರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]] ಎನ್ನುವ ಹೆಡ್ಜ ಫಂಡ್, ನಾರ್ಮಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಾರ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೆರಿಲ್ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು [[NIR ಗ್ರೂಪ್]] ಎನ್ನುವ ಗುಂಪು ಎಂದು ಮೆರಿಲ್ ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ತಿಳಿಸಿತು ಎಂದು ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಪಾದಿಸಿದೆ. CDOಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದಾಗ, ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೆರಿಲ್‌ಗೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಪಾದನೆಯನ್ನು ಮೆರಿಲ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅದರ ವಕ್ತಾರ "ಈ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಅವರ ವಾದದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹುರಳಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದ್ದ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref> ಜೆಸ್ಸಿ ಎಸಿಂಗರ್ ಮತ್ತು ಜೇಕ್ ಬೆರ್ನೆಸ್ಟೀನ್ ರ [https://www.propublica.org/feature/a-lawsuit-suggests-merrill-lynchs-role ಎ ಲಾ ಸೂಟ್ ಸಜಸ್ಟ್ಸ್ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ಸ್ ರೋಲ್ ], ಪ್ರೊ ಪಬ್ಲಿಕಾ - ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2010, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 23 </ref><ref>[https://www.propublica.org/documents/item/letter-to-judge-bernard-fried-ny-supreme-rabobank ಲೆಟರ್ ಟು ಜಡ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಫ್ರೆಡ್, NY ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ re: ರಾಬೊಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂಡ್ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423145720/http://www.propublica.org/documents/item/letter-to-judge-bernard-fried-ny-supreme-rabobank |date=2010-04-23 }}, ಜೊನಾಥನ್ ಪಿಕಹಾರ್ಟ್, ಕ್ವಿನ್ ಎಮಾನ್ಯುಯಲ್ ಉರಕುಹಾರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸುಲಿವಾನ್, 2010 4 16, via ಪ್ರೊ ಪ್ಲಬಿಕಾ, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 23</ref><ref> [http://online.wsj.com/article/SB119871820846351717.html ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವಿಜಾರ್ಡ್ರಿ ಅಮ್ಪ್ಲಿಫೈಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ], ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್, ಕಾರಿಕ್ ಮೊಲೆನಕಾಂಪ್ ಅಂಡ್ Serena Ng, 2007 12 27, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 23 (ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮ CDO ದ ವಿವರಗಳಿವೆ) </ref><ref> [http://www.businessweek.com/news/2010-04-16/merrill-lynch-used-same-alleged-fraud-as-goldman-bank-claims.html ಮೆರಿಲ್ ಯುಸ್ಡ್ ಸೇಮ್ ಅಲೆಜ್ಡ್ ಫ್ರಾಡ್ ಆಸ್ ಗೋಲ್ಡಮನ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇಸ್ (ಅಪಡೇಟ್ 1)], ಬೈ ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಮಕ್ ಕ್ವಿಲ್ಲೀನ್, ವಿತ್ ಪಾಟ್ರಿಸಿಯಾ ಹರ್ಟಾಡೊ, ed: ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಆಸ್ಟರ್, ಜಾನ್ ಪಿಕೆರಿಂಗ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2010, ಬ್ಲೂಮ್ ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ಸ್ ವೀಕ್, ಪಡೆದದ್ದು 2010 4 23 </ref> ===ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಮಾರಾಟವಾದದ್ದು=== {{Main|Bank of America}} [[ಕೊಲ್ಲಾಟರಲೈಜ್ಡ್ ಡೆಟ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಶನ್]] ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಅದರ ಭಾರಿ ಮತ್ತು ಅನ್‌ಹೆಡ್ಜಡ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಪೊರ್ಟಪೋಲಿಯೊಗಳ ಮೌಲ್ಯ, ಕುಸಿತವಾದ ಕಾರಣ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟಯುಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನ ಸಾಲ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದ ಸಾಲವನ್ನು ರಿಫೈನ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೆರಿಲ್‌ನ ಪಾಲುದಾರರು ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಮೆರಿಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾರಟ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref name="NYT-Morgenson-2008-11-08"> {{cite news | first= Gretchen | last= Morgenson | coauthors= | title= The Reckoning: How the Thundering Herd Faltered and Fell| date=2008-11-08 | publisher= | url = https://www.nytimes.com/2008/11/09/business/09magic.html | work = New York times| pages = | accessdate = 2008-11-13| quote=Some banks were so concerned that they considered stopping trading with Merrill if Lehman went under, according to participants in the Federal Reserve's weekend meetings on Sept. 13 and 14 [2008]. }} </ref><ref name="Bloomberg-Paulden-2008-08-26"> {{cite news | first= Pierre | last= Paulden| coauthors= | title= Merrill, Wachovia Hit With Record Refinancing Bill (Update1) | date=2008-08-26 | publisher= | url = https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=a7snTaUmiwnw | work = Bloomberg News| pages = | accessdate = 2008-11-12 |quote= In response to a slump in demand for their bonds, financial firms, which have incurred $504 billion of writedowns and credit losses since the start of 2007, are selling assets such as mortgage securities and collateralized debt obligations at fire- sale prices to pay down looming maturities.}}</ref> [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 14, 2008 ರಂದು ಅದು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು $38.25 ಶತಕೋಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಲು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="nytimes-0914">{{cite news |url=http://dealbook.blogs.nytimes.com/2008/09/14/bank-of-america-in-talks-to-buy-merrill-lynch/index.html?hp|title=Bank of America in Talks to Buy Merrill Lynch|author=Andrew Ross Sorkin |publisher=The New York Times|date=2008-09-14}}</ref> ''[[ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]]'' ಎನ್ನುವ ಪತ್ರಿಕೆ ನಂತರ ಅದೇ ದಿನ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಸಮಾನ್ಯ ಷೇರಿಗೆ (ಕಾಮನ್ ಷೇರಿಗೆ), ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದ 0.8595 ಸಮಾನ್ಯ ಷೇರಿನಂತೆ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು $29ರಂತೆ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು [[US$]] 50ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="wsjournalbabuyingml">{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB122142278543033525.html?mod=special_coverage |title=Bank of America Reaches Deal for Merrill |author=Matthew Karnitschnig|coauthors=Carrick Mollenkamp, Dan Fitzpatrick |publisher=The Wall Street Journal |date=2008-09-14}}</ref> ಈ ಬೆಲೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರ ಅಂತಿಮ ಮೌಲಕ್ಕಿಂತ 70.1% ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಮೆರಿಲ್‌ನ ಷೇರಿನ [[ಮುಖಬೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ]]$21 ಗಿಂತ 38% ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/id/159010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916074747/http://www.newsweek.com/id/159010 |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ, ಇದು, ಇದರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರ ಬೆಲೆಗಿಂತ 61% ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/equities/2008/09/15/bofa-merrill-deal-markets-equity-cx_er_0915markets2.html?partner=newsweek |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-20 |archive-date=2012-09-20 |archive-url=https://archive.is/20120920102434/http://www.forbes.com/equities/2008/09/15/bofa-merrill-deal-markets-equity-cx_er_0915markets2.html?partner=newsweek |url-status=live }}</ref> ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದ CEO(ಸಿ.ಇ.ಒ) ಕೆನೆತ್ ಲೆವಿಸ್, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆ ಹಾಗು ಹೌಸ್ ಒವರ್ಸೈಟ್ ಕಮಿಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿರುವ ಅಂತರಿಕ ಇ-ಮೇಲುಗಳು(ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರಿಕ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ), ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಪಡೆಯದೆ ಹೋದರೆ, ಅದರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವುದಾಗಿ, ಹಾಗು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಫೆಡರೆಲ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಟರ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆದರಿಸಲಾಯಿತು, ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601110&sid=a5A4F5W_PygQ|title=Bank Chief Tells of U.S. Pressure to Buy Merrill Lynch |author=LOUISE STORY and JO BECKER |publisher=New York Times |date=2009-06-11 |accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/06/12/business/12bank.html?ref=global-home|title=Republican Staff Says Fed Overstepped on Merrill Deal (Update1) |author=Scott Lanman and Craig Torres |publisher=Bloomberg.com |date=2009-06-10 |accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.miamiherald.com/business/nation/story/1091482.html|title=BofA documents, e-mails show pressure to buy Merrill Lynch |author=BARBARA BARRETT |publisher=Miami Herald |date=2009-06-10 |accessdate=2009-06-13}}</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ [[AIGಯೊಂದಿಗಿನ]] ಅದರ ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದಾಗಿ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಮಾರ್ಚಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದೆ. AIG ನೀಡಿದ ಹಣ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ [[ತೆರಿಗೆದಾರರು (ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವವರು-ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪೇಯರ್)]]ನೀಡಿದ್ದ $6.8ಶತಕೋಟಿ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.politico.com/news/stories/0309/20039.html AIG ಶಿಪ್ಸ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ಬೈಲ್ ಔಟ್ ಆಬ್ರಾಡ್ ], ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕೊ, ಮಾರ್ಚಿ 15, 2009</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2009/03/16/business/16rescue.html?ref=business A.I.G. ಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಫರ್ಮ್ಸ್ ಇಟ್ ಪೇಡ್ ವಿತ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಪೇಯರ್ ಮನಿ], ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಚಿ 15, 2009</ref> ==ಆರೇಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥ== ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಆರೇಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯ ಮಾಜಿ ಖಜಾಂಜಿ (ಟ್ರೆಷರರ್)ರಾಬರ್ಟ್ ಸಿಟ್ರಾನ್ ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕರವಾದ ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (ರಿಸ್ಕಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್)ಗಳನ್ನು ಮಾರಿತು ಎಂಬ ಅಪಾದನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಆರೇಂಜ್ ಕೌಂಟಿಗೆ $400 ದಶಲಕ್ಷ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಿಟ್ರಾನ್ $1.69 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೌಂಟಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೌಂಟಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು, ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ತಜ್ಞರ (ಅಕೌಂಟಂಟ್) ಮೇಲೆ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು. ಆದರೆ, ಮೆರಿಲ್ ತನ್ನಿಂದ ನಷ್ಟಯುಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಜೂನ್ 1998ರಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಕೌಂಟಿ ಈ ನಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು $600 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು (ಮೆರಿಲ್ ನ $400 ದಶಲಕ್ಷ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಗಳಿಸಿತು. ==ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕ್ರಮಗಳು== ===ಅನಾಲಿಸ್ಟ್ ರಿಸೆರ್ಚ್ ಸೆಟ್ಲಮೆಂಟ್ (ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಇತ್ಯರ್ಥ)=== ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ [[ಸಂಶೋಧನೆ]]ಪ್ರಕಟಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, 2002ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ $100 ದಶಲಕ್ಷ ದಂಡ ಕೊಟ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಟರ್ನಿಜೆನರಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ನಿಯಂತ್ರಕರ (ಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ರೆಗ್ಯೂಲೇಟರ್) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ತಾನು ಮಾಡುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹಾಗು ಅದರ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>http://www.reuters.com/article/fundsFundsNews/idUSN0519185620070905</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನಲ್ಲಿದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಕಾರ [[ಹೆನ್ರಿ ಬ್ಲಾಡ್‌ಗೆಟ್]], ಕಂಪನಿ ಇ-ಮೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ಮೆರಿಲ್ ಈ ಷೇರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದಾಜು ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[U.S. (ಯು.ಎಸ್.) ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸಚೇಂಜ್ ಕಮೀಷನ್]] ಇವನ ವಿರುದ್ಧ 2003ರಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಫ್ರಾಡ್ (ವಂಚನೆ) ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಆರೋಪ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಬ್ಲಾಡ್‌ಗೆಟ್ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಅಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳದೆ, ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಈತನನ್ನು ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ದಂಡದ ರೊಪದಲ್ಲಿ $2 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಸುಮಾರು $2 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನ್ನು. ಆಗ CEO(ಸಿ.ಇ.ಒ.)ಆಗಿದ್ದ, ಡೇವಿಡ್ ಕೊಮನಸ್ಕಿ, ಕಂಪನಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ(ಸಮೀಕ್ಷೆ) ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ "ನಾನು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರು, ಷೇರುದಾರರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೌಕರರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷೆಮೆ ಕೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ...", ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ===ಎನ್ರಾನ್/ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನೈಜಿರಿಯಾದ ಬಾರ್ಜ್=== [[ಎನ್ರಾನ್]] ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಹಾಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸರಕಾರ 2004ರಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಎನ್ರಾನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಅವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅಪಾದನೆ ಮೇರೆಗೆ ಸರಕಾರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದಾವೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಕಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಈ ಕೇಸು(ಪ್ರಕರಣ) ಮೆರಲ್ ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ನಡುವೆ 1999ರಲ್ಲಿ ನೈಜೀರಿಯಾದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಘಟಕಗಳ (ಪವರ್ ಬಾರ್ಜ್: ದೊಡ್ಡ ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ಅಲವಡಿಸಲಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕ, ಇದನ್ನು ತೇಲಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮಾರಟದ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತಂತೆಯಿದೆ. ಈ ಅಪಾದನೆಯು 1999ರಲ್ಲಿ ನೈಜೀರಿಯಾದ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಘಟಕವನ್ನು]], ಎನ್ರಾನ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ಕೃತ್ರಿಮ ಎಂದು ಅಪಾದಿಸಿತು (ಮಾರಟ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ತೋರಿಸುದರು). ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ, ಎನ್ರಾನ್‌ಗೆ ತೆರಿಗೆಗೂ ಮುನ್ನದ ಲಾಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು $12 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿತು(ಆನ್ಯಾಯದಿಂದ). ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಲಾಭ ಎರಡೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೆರಿಲ್ ನ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ ನಾಲ್ಕು ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೋಸ ಹಾಗು ವಂಚನೆಯ ಅರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮೆರಿಲ್ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬಂತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿ ಹಾಗು ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ-ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೊರಗಡೆಯವರು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. U.S (ಯು.ಎಸ್.) ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸಚೇಂಚ್ ಕಮೀಷನ್, ಮೆರಿಲ್ ವಿರುದ್ಧ ವಂಚನೆಯ ಸಿವಿಲ್ ಅಪಾದನೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಪ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ತಾನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸದೆ, ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>http://www.forbes.com/2004/09/20/cx_da_0920topnews.html</ref> ===ತಾರತಮ್ಯದ ದೂರುಗಳು=== U.S. [[ಈಕ್ವಲ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಆಪರ್ಟ್ಯೂನಿಟಿ ಕಮೀಷನ್]] (EEOC)(ಉದ್ಯೋಗ ಗಳಿಸಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವ ಸಮಿತಿ)ಜೂನ್ 26, 2007ರಂದು ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಈ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಡಾ||. ಮಾಜಿದ್ ಬೊರುಮಾಂಡ್, ಅವನು [[ಇರಾನ್]] ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸಂಸ್ಥೆ ಅವನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಗೌರವ ಕೊಡದೆ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಭೇದಭಾವ ತೋರಿತು ಎಂದು ಅಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://online.wsj.com/public/resources/documents/eeoc062607mer1.pdf EEOC vs. Merrill Lynch $ Co. - Complaint</ref> EEOC ತನ್ನ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಈ ದುಷಕೃತ್ಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಗು [[ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದಲೆ]] ಎಸೆಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಮೆರಿಲ್, ಇರಾನ್ ಮೂಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನೌಕರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ,ಜೂಲೈ 20,2007ರಂದು [[NASD]] ಎನ್ನುವ [[ನಾಯಧೀಕರಣ]] ಪೀಠ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ಗೆ ಫಾರಿಬೊರ್ಸ್ ಸೋಜಾಜಿ ಎನ್ನುವ ಇರಾನಿ ಮೂಲದ ನೌಕರನನ್ನು ಅವನು ಫಾರ್ಸಿಯ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ $1.6 ದಶಲಕ್ಷ ಕೊಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.campus.efinancialcareers.com/NEWS_ITEM/newsItemId-10898 |title=ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ ರೂಲಿಂಗ್ ಅನಥರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಐ ಫಾರ್ ಮೆರಿಲ್ |access-date=2010-05-31 |archive-date=2011-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710172556/http://news.campus.efinancialcareers.com/NEWS_ITEM/newsItemId-10898 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080621064032/http://www.iht.com/articles/ap/2007/07/23/business/NA-FIN-US-Fired-Broker-Merrill.php ಫೈರ್ಡ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಬ್ರೋಕರ್ ವಿನ್ಸ್ $1.6M ಫ್ರಂ ಮೆರಿಲ್]</ref><ref>{{cite web |url=http://online.wsj.com/public/resources/documents/Zojaji20070723.pdf |title=Amended Award |publisher=WSJ.com |format=PDF |date=2007-07-20 |accessdate=2008-09-15}}</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್‌ನ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳು ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಇರಾನಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕನ್-ಅರಬ್ ಅಂಟಿ-ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ ಕಮಿಟಿ]] ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಸಮಿತಿಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.niacouncil.org/index.php?option=com_content&task=view&id=820&Itemid=2 |title=EEOC: Merrill Lynch Hired Iranian for His Brains, Fired Him for His Nationality |publisher=NIA Council |date=2007-07-04 |accessdate=2008-09-15}}</ref> ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇಂಕ್ (Diversity Inc.) ಎನ್ನುವ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ (ಮ್ಯಾಗಜೀನ್), ಜೂನ್ 2008ರ ಅದರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಭಯಲಿಂಗ ನೌಕಕರಿರಿಗೆ ಮೆರಿಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಇರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಕೂಡ ಒಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಮೆರಿಲ್ US(ಯುಎಸ್)ನಲ್ಲಿ #7ರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 2007ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು ವಿಕಲಾಂಗರಿಗಾಗಿ U.S(ಯು.ಎಸ್)ನ #2ರ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಮಾಗಜೀನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.<ref>http://magazine.diversityinc.com/link/div/2007/NOV/75{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜೂನ್ 5, 2008ರಂತೆ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಬೇರೆಬೇರೆ ಹಿನ್ನಲೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ನೌಕರರ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವೆಸ್ಟ್ ಏಷಿಯನ್, ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕನ್ (WAMENA)ಎನ್ನುವ ವೃತ್ತಿ ನಿರತರ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು "ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಎಡ್ಜ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್" ಎನ್ನುವ ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು "ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪದವೀಧರರ" #1 ಕಂಪನಿಯೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು Microsoft (ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್) ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.thediversityedge.com/best25_diversity_companies.htm |title=The Diversity Edge Announces its 2008 Best Companies for Diverse Graduates |publisher=The Diversity Edge |date=2008-05-29 |accessdate=2008-09-15 |archive-date=2010-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628203608/http://www.thediversityedge.com/best25_diversity_companies.htm |url-status=dead }}</ref> ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ವಿರುದ್ದ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ(ಗೇ) ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಹೂಡಿದ್ದ ದಾವೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 13,2008 ರಂದು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಅಪೀಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1202423802811 |title=Single Anti-Gay Remark Sufficient for Hostile Workplace Claim, N.J. Court Says |publisher=Law.com |date=2008-08-15 |accessdate=2008-09-15 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019160003/http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1202423802811 |url-status=dead }}</ref> ===ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಟೈಮಿಂಗ್ ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ (ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಲಾವಕಾಶದ ಇತ್ಯರ್ಥ)=== ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅದರ ಫೋರ್ಟ್ ಲೀ,ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಸಮಂಜಸ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಲಾದ ಸಿವಿಲ್ ದಾವೆ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೆರಿಲ್ 2002ರಲ್ಲಿ 10 ದಶಲಕ್ಷ ದಂಡ ತೆತ್ತಿತು. ಮೂರು ಹಣಕಾಸಿನ ತಜ್ಞರು (ನಾಲ್ಕನೆ ಸದಸ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ), ಮಿಲ್ಲೆನಿಯಂ ಪಾರ್ಟನರ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ 40 ಮಾರ್ಪಡಸಿಬಹುದಾದ ವರ್ಷಾಶನಗಳ (ವಾರ್ಷಿಕ ಅನುದಾನ)ಸುಮಾರು 521 ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್, ಮತ್ತು 63 ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 12,457 ಟ್ರೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫಂಡ್‌ಗಳ ಉಪ-ವಿಭಾಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಲೆನಿಯಂ ಲಾಭಗಳಿಸಿತು. ಈ ರೀತಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮಿಲ್ಲೆನಿಯಂ ಸುಮಾರು $60 ದಶಲಕ್ಷ ಗಳಿಸಿತು. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ತಜ್ಞರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಲಾಭ ಸೈಫನ್ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ (ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು) ದೀರ್ಘಾವದಿ ಬಂಡವಾಳದಾರನಿಗೆ (ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್)ನಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.consumeraffairs.com/news04/2005/nj_merrill.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2011-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614220943/http://www.consumeraffairs.com/news04/2005/nj_merrill.html |url-status=dead }}</ref> ===2008ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಾಭಾಂಶ(ಬೋನಸ್) ನೀಡಿಕೆ === ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು.ಲಾಭಂಶದ ಘೋಷಣೆಯು ಸಮಯವನ್ನು ವಿಶೇಷ(ಸ್ಪೆಷಲ್ ಟೈಮಿಂಗ್) ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ನೀಡಿದ ಲಾಭಾಂಶದ ಮೊತ್ತ $3.6 ಶತಕೋಟಿ, ಸರಕಾರ(ಫೆಡ್ಸ್)[[TARP]] ಬೇಲ್ ಔಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೀಡದ್ದ ಹಣದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ನೌಕರರಿಗೆ ಲಾಭಂಶವನ್ನು ಘೋಷಸಿದ ಸಮಯ ಬಹಳಷ್ಟು [[ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗೆ]] ಕೋಪತರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನೇನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು BOA(ಬಿಒಎ) ಕಾಪಾಡದೆ ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಮೆರಿಲ್ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ನಿರ್ವಿವಾದದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} 2008ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಹಣವನ್ನು ನಷ್ಟಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಕೂಡ, 3.6 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಲಾಭಾಂಶವಾಗಿ(ಬೋನಸ್ಸ್) ನೀಡಿತು. ಮೆರಿಲ್ ನ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಅದರ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿಗದಿಮಾಡುವ ಸಮಿತಿ (ಮೆರಿಲ್ ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್ ಕಮಿಟಿ), BOA ಷೇರುದಾರರು ಮೆರಿಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗುವದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2008ರಂದು ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಮಾಮೂಲಿನ ನಡೆವಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮೆರಿಲ್ ಇದುವರೆಗೂ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭಾಂಶವು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗು ಕಂಪನಿಯ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಜನವರಿ ಅಥವಾ ಅದರ ನಂತರ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮುನ್ನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು, ಮೆರಿಲ್ ಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ TARP ಮನಿಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮೆರಿಲ್ ನ ಲಾಭಾಂಶವು, ಟ್ರೆಷರಿಯು(ಖಜಾನೆ ಖಾತೆ)ಮೆರಿಲ್ ಗೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ್ದ TARP ಮನಿಯ 36.2% ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮೆರಿಲ್ ನೌಕರರು, ಸುಮಾರು $300,000 ಯಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು ಹಾಗು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/02/12/business/12merrill.html?fta=y | work=The New York Times | title=Nearly 700 at Merrill in Million-Dollar Club | first2=Louise | last2=Story | date=2009-02-12 | accessdate=2010-03-27}}</ref><ref>http://www.huffingtonpost.com/2009/03/30/merrill-lynch-bonuses-22_n_180780.html</ref> ===ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ €2.75m ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದ ಕಾರಣ ಕಂಪನಿಗೆ $461m ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಮೆರಿಲ್ "ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ" ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಈ ನಷ್ಟಯುಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೆರಿಲ್ "ವರ್ತಕನ(ಟ್ರೇಡರ್) ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಇಲ್ಲದ್ದಿರುವುದು ಕಾರಣ" ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದ್ದಲ್ಲದೆ, "ವ್ಯಾಪರಿಗಳ(ಟ್ರೇಡರ್) ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆಪಾಯಗಳನ್ನು ನರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೋತಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು." <ref>http://www.independent.ie/business/irish/irish-unit-of-merrill-lynch-fined-8364275m-by-regulator-1923508.html</ref><ref>http://www.independent.ie/business/irish/exregulator-redfaced-as-bank-hit-by-8364275m-fine-1923992.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.financialregulator.ie/publications/Documents/Merrill%20Lynch%20Publicity%20statement.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-31 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721124256/http://www.financialregulator.ie/publications/Documents/Merrill%20Lynch%20Publicity%20statement.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮೆರಿಲ್ $11 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, [[ಅಂಗ್ಲೋ ಐರಿಶ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸರಕಾರ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಕಟು ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref>http://www.independent.ie/national-news/failed-bank-got-all-clear-in-report-that-cost-state-836474m-1934598.html</ref> ==ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== 2008ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ''2008ರ ALB SE ಏಷ್ಯಾ ಲಾ ಆವಾರ್ಡ್ಸ್'' ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅನ್ನು ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್-ಇಕ್ವೀಟಿ ಮಾರ್ಕಟ್ ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="legalbusinessonline.com.au">http://www.legalbusinessonline.com.au</ref> ''2008ರ ALB ಚೈನಾ ಲಾ ಆವಾರ್ಡ್ಸ್'' <ref name="legalbusinessonline.com.au" /> ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಗೆ ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್-ಇಕ್ವೀಟಿ ಮಾರ್ಕಟ್ ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್, ಹಾಗು ''2008ರ ALB ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಲಾ ಆವಾರ್ಡ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ -M&amp;A ಡೀಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == *[[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್]] *[[ಪ್ರೈಮರಿ ಡೀಲರ್ಸ್]] *[[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್]] **[[ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸ್ಕ್ವೀಸ್]] *[[ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಕ್ರೈಸಿಸ್ (ಅಪ್ಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿ ಹಣಪಡೆಯಲಾಗದತಂಹ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು)]] *[[ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ]] **[[ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] *[[ಬ್ರೋಕರ್-ಡೀಲರ್]] *[[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೆಲ್ತ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ (ವಿಶ್ವ ಸಂಪತ್ತಿನ ವರದಿ)]] *''[[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಪಿಯರ್ಸ್, ಫೆನ್ನರ್, ಅಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಇಂಕ್ (Merrill Lynch, Pierce, Fenner &amp; Smith, Inc.) v. ಡಾಬಿಟ್ (Dabit)]]'', ನಡುವೆ 2006ರ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಫ್ರಾಡ್ (ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ವಂಚನೆಯ) ಕುರಿತ ಕೇಸುಗಳು. *[[ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅರ್ಜಿ]] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ== *{{cite book |author=Stiles, Paul |title=Riding the Bull: My Year in the Madness at Merrill Lynch |publisher=Times Business |location=New York |year=1998 |isbn=0812927893 }} *{{cite book |author=Perkins, Edwin |title=Wall Street to Main Street: Charles Merrill and Middle-Class Investors |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=New York |year=1999 |isbn=0521630290 }} *{{cite book |author=Schooley, Keith |title=Merrill Lynch: The Cost Could Be Fatal: My War Against Wall Street's Giant |publisher=Lakepointe Publishing |location=Enid |year=2002 |isbn=0971610363 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://www.ml.com/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] *[http://www.totalmerrill.com/ ಮೆರಿಲ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] *[http://money.cnn.com/2002/05/21/news/companies/merrill/ CNN ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516042108/http://money.cnn.com/2002/05/21/news/companies/merrill/ |date=2008-05-16 }} - ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಸೆಟ್ಲಿಂಗ್ ಕಾನ್ಪಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಚಾರ್ಜ್ಸ್ *[https://biz.yahoo.com/ic/10/10990.html Yahoo! Finance - ''Merrill Lynch & Co., Inc. ಕಂಪನಿ ಪ್ರೋಫೈಲ್'' ] *[http://www.ml.com/careers ಮೆರಲ್ ಲಿಂಚ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕರೀಯರ್ಸ್ ಸೈಟ್] *[http://home.globalcustodian.com/newsshow.do?newsid=26826 ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್, ಥಾಮಸ್ ಜೆ. ಸಾನ್ಸೋನ್ ರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619030731/http://home.globalcustodian.com/newsshow.do?newsid=26826 |date=2008-06-19 }} {{Major investment banks}} {{2008 economic crisis}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಲೆಗಸಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1914ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜಮೇಂಟ್ (ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ) ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆನಲೈನ್ ಬ್ರೋಕರೇಜ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೈಮರಿ ಡೀಲರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] l36fifo2tzol1ga94j6k25ftz4g6jmt ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ 0 23546 1373712 1358972 2026-05-19T00:09:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373712 wikitext text/x-wiki {{accounting}} '''ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ''' ಅಥವಾ '''ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ''' ಎಂಬುದು ಸ್ವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಕ್ತ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ [[ಮೌಲ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ, ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ, ಅಥವಾ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು "ನ್ಯಾಯೋಚಿತ" ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ USನ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ತತ್ತ್ವಗಳ]] (ಜೆನರಲಿ ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆಡ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌-GAAP) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಳಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಬದಲಾದಂತೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯು ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಒಂದು ಸ್ವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲ ವೆಚ್ಚ/ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಡತದ ಮೌಲ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದು ಹಳತಾದದ್ದಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿಲ್ಲದ್ದಾಗಬಹುದು. ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ "ಮೂಲಭೂತ" ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳು ಒಂದುವೇಳೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯೂ ಸಹ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ತಪ್ಪಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ-ಆಶಾವಾದ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ-ನಿರಾಶಾವಾದದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ವೆಚ್ಚಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಖರೀದಿದಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಬಹುದು. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ''ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ'' ದ ಪರಿಪಾಠವು [[ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ]]ಯ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ [[ಮುಮ್ಮಾರಿಕೆಯ ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ದೂರವುಳಿದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಹಬ್ಬಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯು ಹಗರಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ಮೂಲ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಓರ್ವ ಮುಮ್ಮಾರಿಕೆಯ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು "[[ಠೇವಣಿ ಹಣ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಣವನ್ನು ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯ ಇದರ ಹಿಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಯ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕರಾರು ತನ್ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ವ್ಯವಹಾರವೊಂದರ ಗೆಲ್ಲುವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ದಿನದಂದು ಅವನ ಕರಾರು ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ ಎಂದರ್ಥ, ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು ಈ ಲಾಭವನ್ನು ಅವನ ಖಾತೆಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವನ ಕರಾರಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯು ಕುಸಿದಲ್ಲಿ, ಠೇವಣಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಠೇವಣಿ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಖಾತೆಗೆ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು ಖರ್ಚು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಖಾತೆಗಳ ಶಿಲ್ಕುಮೊತ್ತವು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಠೇವಣಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಖಾತೆಗೆ ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಠೇವಣಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಒಂದು "[[ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆ]]" ಎಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರು). ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, [[ಚಿಕಾಗೊ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ಸದರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋಗಿ, ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ''ಎರಡು ಬಾರಿ'' , ಅಂದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ 10:00 ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.secinfo.com/dsvRs.51Kg.htm |title=SEC ಇನ್ಫೋ - ಚಿಕಾಗೊ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಇಂಕ್‌ - S-4/A - ಆನ್‌ 3/10/00 |access-date=2010-06-03 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221724/http://www.secinfo.com/dsvRs.51Kg.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ (OTC) ಉತ್ಪನ್ನಗಳು]] ಖರೀದಿದಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರರ ನಡುವಿನ ಸೂತ್ರಾಧಾರಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಕರಾರುಗಳಾಗಿದ್ದು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸರಾಗವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಉತ್ಪನ್ನ ಕರಾರುಗಳ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ). ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಬಡ್ಡಿದರದ ವಿನಿಮಯ ವಸ್ತು]]ಗಳಂಥ OTC ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಷ್ಟಗಳು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಥವಾ ಪಾವತಿಗಳು ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಅವಧಿಯಾದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಅವಧಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಂತೆ, ಇದು [[ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮೋಸ]]ವನ್ನು ಎಸಗಲೆಂದು ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಲೋಭನಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದಾಗ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿತ್ತು (ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೈನಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮುಮ್ಮಾರಿಕೆಯ ಸರಕುಗಳಂಥ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕುಗಳಿಂದ ಸ್ವತ್ತು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಆದ್ದರಿಂದ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾದರಿ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ಅಥವಾ ಕೃತಕವಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳು [['ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು']], ಮತ್ತು ಖೋಟಾ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಮಾರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ''ನೋಡಿ: [[ಎನ್ರಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎನ್ರಾನ್‌ ಹಗರಣ]].'' ಆಂತರಿಕ ಆದಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ 475ನೇ ಕಲಮು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನದ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 475ನೇ ಕಲಮು ನಿಬಂಧಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಆರಿಸುವ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಭದ್ರತೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು, ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯವಹಾರದ ದಿನದಂದು ಸ್ವತ್ತು ಅದರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವನ್ನು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಖಾತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಕಲಮು ತನ್ನ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಿಗೆ (ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಉಪಚಾರ ಅಥವಾ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ, ಸದರಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವ ಸರಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ನೆಲೆಗೊಂಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿದ್ದು, ಅದು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಒಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ದಲ್ಲಾಳಿ/ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರಿಂದ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೆಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ). ==FAS 115== ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ ಭದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ (1993ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದದ್ದು) ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾದ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಕ್ವಿಟಿ ಭದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಭದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಈ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಯು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದು, ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಅವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: *ತೀರುವಳಿ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಶಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಯಮವು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸಾಲ ಭದ್ರತೆಗಳು, '''ತೀರುವಳಿ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ''' ಭದ್ರತೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಮೂಲಬೆಲೆ ಕಳೆಯಲಾದ, ವೆಚ್ಚರಹಿತ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. *ಸನಿಹದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಇಕ್ವಿಟಿ ಭದ್ರತೆಗಳು '''ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆ''' ಭದ್ರತೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಗಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಕೈಗೂಡದ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾತವಾದ ಗಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳೊಂದಿಗಿನ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. *ತೀರುವಳಿ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಭದ್ರತೆಗಳಂತಾಗಲೀ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಯ ಭದ್ರತೆಗಳಂತಾಗಲೀ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ ಭದ್ರತೆಗಳು '''ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ-ಲಭ್ಯವಿರುವ''' ಭದ್ರತೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಗಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಗೂಡದ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾತ ಗಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಷ್ಟಗಳೊಂದಿಗಿನ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕದ ಘಟಕದಲ್ಲಿ (ಇತರ ಸಮಗ್ರ ಆದಾಯ) ಅವು ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ==FAS 157== {{Split section|FAS 157|Talk:Propose Split of Section FAS 157 to new page|date=June 2009}} '''[[ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ಮಾನದಂಡಗಳ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳು]] ಸಂ. 157, ''ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾಪನಗಳು'' ''' (ಫೇರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಮೆಷರ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''FAS 157''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಇದು [[ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ (ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌-FASB) 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು [[ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ]] ಮಾನದಂಡವಾಗಿದ್ದು, 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 15ರ ನಂತರ ಶುರುವಾದ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌"[http://www.fasb.org/st/summary/stsum157.shtml ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ನಂ. 157] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523143058/http://www.fasb.org/st/summary/stsum157.shtml |date=2010-05-23 }}" 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>‌ಟೌಬ್ S. (2007). [http://www.cfo.com/article.cfm/10097878 FAS 157 ಕುಡ್‌ ಕಾಸ್‌ ಹ್ಯೂಜ್‌ ರೈಟ್‌-ಆಫ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919061303/http://www.cfo.com/article.cfm/10097878 |date=2008-09-19 }}. CFO.com.</ref> ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು FAS ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿ 157 ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: *ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೇಲಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ; *ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಒಂದು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಅಂದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧರಿತವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸದೇ ಇರುವಂಥದ್ದು); *ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು; ಮತ್ತು *ಒಂದು ಸ್ವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಮಾಪನ ದಿನಾಂಕ-ನಿಶ್ಚಿತ ''ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬೆಲೆ'' ಯು ಅದರ ಅದೇ ಮಾಪನ ದಿನಾಂಕ-ನಿಶ್ಚಿತ ''ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ'' ಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇರುವ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಕಲ್ಪನೆಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡು. *[[ಸಾಲದ ಅಪಾಯ]]ದಲ್ಲಿನ (ಎದುರುಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಎರಡರದ್ದೂ ಸ್ವಂತದ ಸಾಲಿಗ ಮಾಪನದ) ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ. "ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ"ವನ್ನು FAS 157 ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: “ಮಾಪನ ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಹಭಾಗಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಪಾವತಿಸಲಾದ ಬೆಲೆ.” ವಸ್ತುವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮವು ಬಯಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಾಗ ಮಾತ್ರವೇ FAS 157 ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು FAS 157 ಪರಿಚಯಿಸದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆ ನೀಡುವಂತಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಿಗೆ, ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಒಂದು ಪ್ರವೇಶ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಬೆಲೆಯು ಅದು ಖರೀದಿಗೊಳಗಾಗಲಿರುವ ಬೆಲೆಯಾಗಿದೆ (ಕೇಳುವ ಬೆಲೆ)] ಇದು ನಿರ್ಗಮನದ ಬೆಲೆಯ [ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಬೆಲೆಯು ಅದು ಮಾರಾಟಕ್ಕೊಳಗಾಗಲಿರುವ ಬೆಲೆಯಾಗಿದೆ (ಸವಾಲು ಬೆಲೆ)] ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, FAS 157 ಒತ್ತುನೀಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವ-ನಿಶ್ಚಿತ ಮೌಲ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಆಧರಿತ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಓರ್ವ ಸ್ವತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಾರನನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ಆಶಾವಾದವು, ಒಂದು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ, ಅಪಾಯ-ಒಲ್ಲದ ಖರೀದಿದಾರನನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಂದೇಹವಾದದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. FAS 157ರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಾನದಂಡದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಮಟ್ಟ 1ರ ಪ್ರದಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದವು ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ಮಟ್ಟ 3ರ ಪ್ರದಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದವು ಎಂದೂ ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ, ಊಹೆಗಳಲ್ಲದ ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮೂದಿತ ಬೆಲೆಗಳು) ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ಬಳಸುವ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ, ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಲ್ಲದ ದತ್ತಾಂಶ ಅಥವಾ ವರದಿಮಾಡುವ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ವಂತ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರದಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಹಿಡಿತದ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಮುನ್ನಂದಾಜಿಸಲಾದ ನಗದು ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವುದು, ಎರಡನೆಯ ನಿದರ್ಶನದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತಿನ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧರಿತ ಮಾಪನವು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಂಥ ಅನನುಕೂಲಕರವಾದ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಯಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲು ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೀಡಾದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಯು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಗಾಬರಿಗೊಂಡವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯು, ಎಂದಿನ ಮಾಮೂಲಿ ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಷೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. 2008/09ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಸದರಿ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಲಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಭದ್ರತೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಸದರಿ ಭದ್ರತೆಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕಾಣದಂತೆ ಹೊರಟುಹೋಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮಂಡಳಿಯು (ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌-FASB) ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಒಂದು ಬಲವಂತದ ಫೈಸಲಾತಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಬೆಲೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯವು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು 2009ರ ಮೊದಲನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು. ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ವರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವು ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು FAS 157 ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಇತರ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಭದ್ರತೆಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಇತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಬಗೆಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವತ್ತು ವರ್ಗಗಳು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಇಕ್ವಿಟಿ ಭದ್ರತೆಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಬರಬೇಕಿರುವ ಕರಾರು ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಭದ್ರತೆಗಳಂಥ ಇತರ ಬಗೆಗಳ ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸ್ವತ್ತುಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ (ಸಕ್ರಿಯ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ) ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಇದು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ತೀರುವಳಿ ಸಮಯದವರೆಗಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಭದ್ರತೆಗಳು, ಅವು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡದ ಹೊರತು (ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಷ್ಟವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮೂಲಬೆಲೆ ಕಳೆಯಲಾದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವು ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (FAS 65 ಮತ್ತು FAS 114 ಮಾನದಂಡಗಳು ಸಾಲಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಭದ್ರತೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯನ್ನು FAS 115 ಮಾನದಂಡವು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) ಮೇಲಿನದನ್ನು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ವೆಚ್ಚದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ತಾವು ಮಾಡಲು ಆರಿಸಬಹುದಾದ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ: FAS 159, "ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ"). ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಂಪನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಆರಿಸುವಂಥ ಮೇಲಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ FAS 157 ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. "ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ" ಎಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ, ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ"ಗೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಮವು ಬಯಸುತ್ತದೆ. (ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಬಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿಯಮವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ದಟ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ- ಹಲವುವೇಳೆ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ- ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಖರೀದಿದಾರರಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಉದ್ದೇಶವು ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, ಓರ್ವ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಮಾರಾಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಮೌಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದು ಬಡ್ಡಿದರಗಳು, ಬೇಪಾವತಿ ದರಗಳು, ಪೂರ್ವಪಾವತಿ ವೇಗಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಯಂಥ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಗದನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ನಗದನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ FAS 157 ಯಾವುದೇ ಭೇದವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮುರಿದುಹೋದ ಉಪಕರಣದಂಥ ನಗದನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಖರೀದಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವು ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಕೇವಲ ಶೂನ್ಯಮೌಲ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಭದ್ರತೆಗಳಂಥ ನಗದು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ತಮ್ಮ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಆಧಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ನಗದು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಆಂತರ್ಯದವರಿಗಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಕ ಸವಲತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಒಂದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ-ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡಬಲ್ಲವು. ಇಂಥ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತೆಗಳ ಸಾಲಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಆಂತರ್ಯದವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವತ್ತಿನ "ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ"ವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಲೆಯ ಒತ್ತಡವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಖರೀದಿದಾರರು, ಕಡಿಮೆಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾದ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಲೆಗಳು ಮೇಲೇರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಇದೇ ಥರದ ತಮ್ಮ ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು FAS 157ರಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದರ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು FAS 157 ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವು ಒಂದು ನಿರ್ಗಮನದ ಬೆಲೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು FAS 157 ಸರಳವಾಗಿ ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಆಗ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯವು ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ಯಾವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತೀರೋ ಆ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಬೆಲೆಯಾಗಿ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು FAS 157 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯವು, ಒಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕರಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡ್ಡಿದರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಸಾಲದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಖಾತೆಗೆ ಬರುವ ಭವಿಷ್ಯದ ನಗದು ಹರಿವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮೂಲ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದು ಆಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅದರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಧಾರದ ಕಲಮು ಹೊಂದಿದೆ (ಪ್ಯಾರಾಗಳು C40-C49). [[2007–2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದರಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ವತ್ತೊಂದರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ FAS 157-dಯ ಹೊರಗೆಡಹುವಿಕೆಯನ್ನು FASBಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fasb.org/news/index.shtml |title=FASB ನ್ಯೂಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ |access-date=2010-06-03 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629013519/http://www.fasb.org/news/index.shtml |url-status=dead }}</ref> ==ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ== ಉದಾಹರಣೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಓರ್ವ ಹೂಡಿಕೆದಾರನು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 4$ನಂತೆ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಟಾಕು ಒಂದರ 10 ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಷೇರುಗಳ "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ"ದ ಮೌಲ್ಯವು (10 ಷೇರುಗಳು × 6$), ಅಥವಾ 60$ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಕಡತದ ಮೌಲ್ಯ]]ವು (ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ) ಕೇವಲ 40$ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಸದರಿ ಸ್ಟಾಕು 3$ಗೆ ಕುಸಿದಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಮೌಲ್ಯವು 30$ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರನು ಮೂಲ ಹೂಡಿಕೆಯ 10$ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾಕು ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಒಂದು [[ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆ]]ಗೆ ಇದು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಮೊತ್ತದೊಂದಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರನು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸ್ಥಾನವೊಂದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆ== ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಧಾರಿತ ಆವರ್ತಕ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸ್ಥಾನವೊಂದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥನೂ ನಗದಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. OTC ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಓರ್ವ ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥನು ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಒಂದು ISDA ಕರಾರಿನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥನ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪದ ಅಪಾಯವನ್ನು ("ನಿರ್ವಹಣಾ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯ") ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು FAS 157 ಬಯಸುತ್ತದೆ. ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಈ ಆವರ್ತಕ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪವನ್ನು ಎಸಗಿದರೆ, ಸದರಿ ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನವು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆ ಎದುರುಪಕ್ಷಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ತೀರುವೆ ಮನೆ]]ಯನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು ಸಾಲದ ಅಪಾಯವನ್ನು ವಸ್ತುತಃ ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇದು ಬಯಸುತ್ತದೆ.<ref>*{{cite book | last = Crouhy | authorlink = | first = Michel | coauthors = D. Galai, and R. Mark | title = Risk Management | publisher = [[McGraw-Hill]] | date = 2001 | location = | pages = 752 pages | isbn = 0-07-135731-9 }} ಪುಟ 445.</ref> ==ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಬಳಕೆ== [[ಠೇವಣಿ ಹಣ]] ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಟಾಕ್‌ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆಯಲು ಈ ಖಾತೆಗಳು ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಿಧಿಗಳ ಮೊತ್ತವು ನಗದಿನ (ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳವುಗಳ) ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಬಡ್ಡಿದರವೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಲವು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಗಳ (ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ [[ಆಯ್ಕೆಗಳಂಥ]] ಇತರ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಧನಗಳು) ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದರೂ ಸಹ, ಖಾತೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿಜಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಿಕೆಯ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಖಾತೆಯ ಮೌಲ್ಯವು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ (ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ದಲ್ಲಾಳಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಅಥೈಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅನುಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ), ದಲ್ಲಾಳಿಯು ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಅನುಸಾರ ಗಿರಾಕಿಯು ಹೆಚ್ಚು ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಠೇವಣಿ ಇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಪಪ್ರಧಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು 2008ರ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆ== [[FDIC]]ಯ ಹಿಂದಿನ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ವಿಲಿಯಂ ಐಸಾಕ್‌ ಎಂಬಾತ, [[ಉಪಪ್ರಧಾನ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ]] [[ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ಆಯೋಗ]] ಮತ್ತು ಅದರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ-ಮೌಲ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಯಾಗಿಸಿದ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಡಮಾನ-ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಆರೋಪವು ಕೇಳಿಬಂತು.<ref>[http://www.cnbc.com/id/27100454 "ಫಾರ್ಮರ್‌ FDIC ಚೃ್‌ ಬ್ಲೇಮ್ಸ್‌ SEC ಫಾರ್‌ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕ್ರಂಚ್‌"], CNBC, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 9, 2008. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಇದು ನಿಜವೋ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ನಡುವೆಯೇ, ಇದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚೆಯ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/2008/11/21/news/fair.value.compromise.fortune/index.htm?postversion=2008112109http://money.cnn.com/2008/11/21/news/fair.value.com fair.value: ದಿ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಕ್‌ ಸಲ್ಯೂಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606055106/http://money.cnn.com/2008/11/21/news/fair.value.compromise.fortune/index.htm?postversion=2008112109http://money.cnn.com/2008/11/21/news/fair.value.com |date=2011-06-06 }}, ''ಫಾರ್ಚೂನ್‌'' , ನವೆಂಬರ್‌ 21, 2008. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref><ref>‌ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಸ್ಟೀವ್‌. "[http://online.wsj.com/article/SB123630304198047321.html ಒಬಾಮಾ ರಿಪೀಟ್ಸ್‌ ಬುಷ್‌'ಸ್‌ ವರ್ಸ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಮಿಸ್ಟೇಕ್ಸ್‌]" ದಿ ವಾಲ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌. ಮಾರ್ಚ್ 6, 2009. 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಈ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮದ ಅನುಸಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಭದ್ರತೆಗಳ [ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಡಮಾನ-ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳಂಥವು]] (ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್‌-ಬ್ಯಾಕ್ಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌-MBS)] ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಕೇವಲ ಈ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು ಈ ಮಾನದಂಡದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವುದರಿಂದ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒತ್ತಡಗಳ ಪ್ರತಿವರ್ತನೀಯವಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ (ಅಥವಾ ಇರದಿರಬಹುದಾದ), MBSಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಡಮಾನ ನಗದು ಹರಿವು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ MBSನ್ನು ಮಾರುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರಿಂದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಮಾರಾಟ ಮೌಲ್ಯವು ನಗದು ಹರಿವಿನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅನೇಕ ಬೃಹತ್‌ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, 2007 ಮತ್ತು 2008ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು. MBS ಸ್ವತ್ತು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಒಂದು [[ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆ]]ಯನ್ನೂ ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ MBSನ್ನು ಒಂದು ಮೇಲಾಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದ ಸಾಲದಾತರು, ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಒಪ್ಪಂದದ ಸ್ವರೂಪದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=ajTZc0tAO9Ko&amp;refer=home ಎಕ್ಸಾಂಪಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ ಕಾಲ್‌]</ref> ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ MBS ಮಾರಾಟಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆಯ ಅನುಸಾರ ಪಾವತಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ನಗದನ್ನು (ದ್ರವ ಆಸ್ತಿ) ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಬೆಲೆಯಿಳಿಕೆಯು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಂಡವಾಳದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಕಟ್ಜ್‌‌, ಇಯಾನ್‌. "[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&amp;sid=aGLHt9Kw7JNo&amp;refer=home# ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಪ್ಯಾಟ್‌ ವಿತ್‌ ವಾಸರ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಲೈಸ್‌ ರೂಲ್‌ 115]" ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 8, 2008 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇದು [[ಹಣಕಾಸಿನ ಹತೋಟಿ]]ಯ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ (ಅಂದರೆ, ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಎರವಲು ತರುವುದು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವನತಿಯು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಸೀಮಿತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು), ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿರಬಹುದಾದ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್‌ ನಷ್ಟಗಳು ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>‌ವೆಸ್ಟ್‌ಬ್ರೂಕ್, ಜೆಸ್ಸೆ."[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=adXpiEdV8qa4&amp;refer=home SEC, FASB ರೆಸಿಸ್ಟ್‌ ಕಾಲ್ಸ್‌ ಟು ಸಸ್ಪೆಂಡ್‌ ಫೇರ್‌-ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ರೂಲ್ಸ್‌]" ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2008. 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ನಗದು ಹರಿವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯವು ಬಳಕೆಯಾದರೆ (ಮಾರಾಟ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ), ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಮೌಲ್ಯದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳ ಗಾತ್ರವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, 'ವಾಸ್ತವಿಕ' ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪದ ಅಪಾಯವಾಗಿಯೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನಗದು ಹರಿವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯವು ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ, MBS ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ತೆರಿಗೆಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳಂಥ ಹೆಚ್ಚು-ಅಪಾಯದ, ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಥವಾ [[GSEಗಳಿಗೆ]] ([[ಫ್ಯಾನ್ನೀ ಮೇ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್ಡೀ ಮ್ಯಾಕ್‌‌]]) ಏಕೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಠೇವಣಿ ಹಣದ ಕರೆಯು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸ್ವತಃ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ಮಾನದಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಲದಾತ ಮತ್ತು ಎರವಲುಗಾರನ ನಡುವೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಾರುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಕುರಿತು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾ, "ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆಂದೂ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದವು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಾತ್ರ ನಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಆಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/03/13/business/economy/13norris.html ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್‌ ಸೇ ರೂಲ್ಸ್‌ ಆರ್‌ ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಂ], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 12, 2009. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಜಡವಾಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 30ರಂದು, SEC ಹಾಗೂ FASB ಒಂದು ಜಂಟಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಇದೊಂದು "ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ" ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾದ ಫೈಸಲಾತಿಗಳು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಸೂಚಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿದು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಇಂಥ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಗದು ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಬಹುದು; ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಂಥ, ಓರ್ವ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ಖರೀದಿದಾರನು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://sec.gov/news/press/2008/2008-234.htm ಕ್ಲಾರಿಫಿಕೇಷನ್‌ ಆನ್‌ ಫೇರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌], SEC, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 30, 2008. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> [[2008ರ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಇರುವ ಅಧಿಕಾರ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನುಳ್ಳ 132ನೇ ಕಲಮು, [[ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗ]]ದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು SEC ನಿರ್ಣಯಿಸಿದಲ್ಲಿ FAS 157ರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಕಾಯಿದೆಯ 133ನೇ ಕಲಮು ಬಯಸುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಮಂಡಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆಯ ಇಲಾಖೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ SECಯು ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, FAS 157ರಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ, ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗತಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಬೇಕಿದ್ದು, ಅದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ 90 ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಭೆಗೆ ವರದಿ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.house.gov/apps/list/press/financialsvcs_dem/eesabill_section-by-section.pdf |title="2008ರ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆ" |access-date=2010-06-03 |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116220944/http://www.house.gov/apps/list/press/financialsvcs_dem/eesabill_section-by-section.pdf |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 3ರಂದು ''[[2008ರ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆ]]'' ಯು ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[2008ರ ತುರ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ 133ನೇ ಖಂಡದಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ" ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7ರಂದು SECಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://sec.gov/news/press/2008/2008-242.htm SEC ಕಮೆನ್ಸಸ್‌ ವರ್ಕ್‌ ಆನ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲಿ ಮ್ಯಾಂಡೇಟೆಡ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್‌ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌], SEC, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7, 2008. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಆ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರದ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂದಾಜಿಸುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, FASBಯು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 10ರಂದು ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://fasb.org/pdf/fsp_fas157-3.pdf |title=FASB ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳು |access-date=2010-06-03 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214151456/http://www.fasb.org/pdf/fsp_fas157-3.pdf |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 30ರಂದು, 133ನೇ ಖಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ SECಯು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>[http://sec.gov/news/press/2008/2008-307.htm ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲಿ-ಮ್ಯಾಂಡೇಟೆಡ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಸೇಸ್‌ ಇಂಪ್ರೂವ್‌, ಡು ನಾಟ್‌ ಸಸ್ಪೆಂಡ್‌, ಫೇರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌], SEC, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 30, 2008. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 10ರಂದು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಸಭಾಪತಿಯಾದ [[ಬೆನ್‌ ಬೆರ್ನಾಂಕೆ]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: "ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಳತೆಮೀರಿದ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನ್ನು ನಾವು ಅವಲೋಕಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ." ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಅವನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕಾಲಚಕ್ರದ-ಪರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಇರುವ ಸಮಂಜಸವಾದ ಹಾದಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ "ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು" ಒದಗಿಸಲು ಆತ ಮುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=agtjbFBcR1Gw&amp;refer=home ಬರ್ನಾಂಕೆ ಅರ್ಜಸ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌ ಓವರ್‌ಹೌಲ್‌ ಟು ಸ್ಟೆಮ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ಬಿಲ್ಡ್‌-ಅಪ್ಸ್‌], ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 10, 2009. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ"ದ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 16ರಂದು, [[FASB]] ಮಂಡಿಸಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರಮವು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ. 15-ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2ರಂದು [[FASB]]ಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸಿತು. ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಲೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಆಳವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ಅನವಶ್ಯಕ "[[ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಸುರುಳಿಯನ್ನು" ಇದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB123867739560682309.html FASB ಈಸಸ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌-ಟು-ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌], WSJ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 3, 2009. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ FAS 157ಗೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.fasb.org/cs/ContentServer?c=Pronouncement_C&pagename=FASB%2FPronouncement_C%2FStatusPage&cid=1176154735524 |title=FAS 157-4 ಸ್ಟೇಟಸ್‌ |access-date=2022-10-16 |archive-date=2017-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625065438/http://fasb.org/cs/ContentServer?c=Pronouncement_C&pagename=FASB%2FPronouncement_C%2FStatusPage&cid=1176154735524 |url-status=dead }}</ref> ಅಧಿಕೃತವಾದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು 2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 9ರಂದು [[FASB]] ಜಾರಿಮಾಡಿತು. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಉಳಿದವರಿಗೆ 2009ರ ಜೂನ್‌ 15ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಗಳಿಕೆಗಳ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;sid=awSxPMGzDW38 ಮಾರ್ಕೆಟ್‌-ಟು-ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಲಾಬಿ ಬಯೋಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಪ್ರಾಫಿಟ್ಸ್‌ 20% ಆಸ್‌ FASB ಮೇ ಸೇ ಯೆಸ್‌], ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 29, 2009. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಡಮಾನ-ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹಿಡುವಳಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಉತ್ಪನ್ನಗಳ]] ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ವಿರೋಧಿಗಳು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳೆಂದರೆ, ಇಂಥ ಭದ್ರತೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ವತ್ತುಗಳು, ಇಕ್ವಿಟಿ ಹಾಗೂ ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬೆಲೆಯಿಳಿಕೆಗೆ ಈಡಾಗಲು ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ನಿರ್ಣಯವು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ.{{fact|date=January 2010}}<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=a2xng6J3TAdU ಹೌ $1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್‌ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ಸ್‌ ಎ ಫೋನಿ ಪ್ರಾಫಿಟ್‌: ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಯ್ಲ್‌], ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌, 7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2010</ref><ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&amp;sid=a7ZeWzn42KX4 ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ನೆವರ್‌ ಲುಕ್ಡ್‌ ಸೋ ಷೇಡಿ: ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಯ್ಲ್‌], ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌, 24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010</ref> UKಯ [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ]]ಯ ಸಭಾಪತಿಯಾದ [[ಅಡೇರ್‌ ಟರ್ನರ್‌]] ಎಂಬಾತ 2010ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು ಹಣದುಬ್ಬರ ಉಂಟುಮಾಡಿದ [[ಬ್ಯಾಂಕರುಗಳ ಬೋನಸ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಇದು ಹೀಗೇಕೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಲಾಭದ ಅಂದಾಜುಗಳೊಳಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಏರುಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಬಲವರ್ಧಿಸುವ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2256564/fair-value-fattened-bankers ಫೇರ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಫ್ಯಾಟೆನ್ಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್‌ ಬೋನಸಸ್‌: ಲಾರ್ಡ್‌ ಟರ್ನರ್‌], ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಏಜ್‌, 21 ಜನವರಿ 2010. 2010ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮೌಲ್ಯ]] * [[ನಗದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಹಣಕಾಸು)]] * [[ಮಾದರಿಯ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ]] * [[ಎನ್ರಾನ್‌ ಹಗರಣ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mark-To-Market Accounting}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ರ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ನೀರ್ಗುಳ್ಳೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆ]] o4r1yun4gln9u6c5dlfyib48g8aheni ಮೈಸ್ಪೇಸ್ 0 23570 1373722 1360247 2026-05-19T04:23:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373722 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dotcom company |company_name = ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ |company_slogan = A Place for Friends |owner = [[News Corporation]] |company_logo = Myspacelogo2013.svg |company_type = [[Subsidiary]] |foundation = 2003 |location_city = [[Beverly Hills, California]], US |location_country = | area_served = [[World]]wide |key_people = [[Tom Anderson (MySpace)|Tom Anderson]] <small>([[President]]) </small><br />[[Owen Van Natta]] <small>([[CEO]]) </small><br />[[Michael Jones (Internet entrepreneur)|Mike Jones]] <small>([[COO]]) </small><br />[[Jason Hirschhorn]] <small>([[CPO]])</small> |num_employees = 1000<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/2009/06/16/technology/myspace_layoffs/index.htm | work=CNN | date=2009-06-16 | accessdate=2010-03-30 | title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | archive-date=2010-04-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100419205912/http://money.cnn.com/2009/06/16/technology/myspace_layoffs/index.htm | url-status=dead }}</ref> |url = [http://www.myspace.com/ www.myspace.com] |registration = Required |launch_date = August 2003 |current_status = Active |language = [[MySpace#International sites|15 languages]] |advertising = Google, [[AdSense]] |website_type = [[Social network service]] |alexa = [http://www.alexa.com/siteinfo/myspace.com 17] }} '''ಮೈಸ್ಪೇಸ್''' ಒಂದು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ]] [[ಜಾಲ ತಾಣ]]. ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್]] <ref>[http://www.laobserved.com/biz/2006/08/my_space_is_not_thei.php ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವರ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ ]- [[ಬೆವೆರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೇಖನ, ಮಾರ್ಚ್ 6, 2007 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು.</ref> ನಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಮಾಲಿಕ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾದ]] ಮಾಲಿಕ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ಜೊತೆ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜೂನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.<ref>[http://mashable.com/2006/07/11/myspace-americas-number-one/ ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ]</ref> [[ಕಾಮ್ ಸ್ಕೋರ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು, ಮಾಸಿಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |title=Facebook: Largest, Fastest Growing Social Network |accessdate=2008-08-14 |author=Techtree News Staff |date=2008-08-13 |work=Techtree.com |publisher=ITNation |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080818203142/http://www.techtree.com/India/News/Facebook_Largest_Fastest_Growing_Social_Network/551-92134-643.html |archivedate=2008-08-18 |quote= |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://siteanalytics.compete.com/facebook.com+myspace.com+TWITTER.com/?metric=uv |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501103202/http://siteanalytics.compete.com/facebook.com+myspace.com+TWITTER.com/?metric=uv |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರ ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ 1,000 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1905010,00.html|title=MySpace to Cut 30% of Workforce|publisher=[[TIME Magazine]]|date=2009-06-16|accessdate=2009-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090619014326/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1905010,00.html|archivedate=2009-06-19}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಿ [[ಲಾಭಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಆದಾಯಗಳನ್ನು]] ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2006<ref name="MySpace100Millionth Profile">{{cite news |url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&friendID=100000000 |publisher=MySpace |title=100,000,000th Account |date=2007-02-25 |accessdate=2007-02-21 |archive-date=2008-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080909141109/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&friendID=100000000 |url-status=dead }}</ref> ರಂದು ಅದರ 100 ನೇ ಮಿಲಿಯನ್ ಖಾತೆಯು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Murdochcomments">{{cite news | url=http://internet.seekingalpha.com/article/15237 | publisher=SeekingAlpha | title=Rupert Murdoch Comments on Fox Interactive's Growth | last=Murdoch | first=Rupert | date=2006-08-09 | accessdate=2006-09-12 | archive-date=2006-08-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060819183610/http://internet.seekingalpha.com/article/15237 | url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Foxinteractivemediaheadquarters.jpg|thumb|260px|ಫಾಕ್ಸ್ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಮೀಡಿಯಾ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್, 407 ನಾರ್ಥ್ ಮಾಪಲ್ ಡ್ರೈವ್, ಬೆವರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕಚೇರಿಯೂ ಸಹ ಇದೆ.]] 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಂಡ್ ಸ್ಟರ್]] ಪ್ರಾರಂಭದ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಡ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ [[ಇಯುನಿವರ್ಸ್]] ನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದರು ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಜಾಲ ತಾಣದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 10 ದಿನದೊಳಗೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿತ್ತು.<ref name="business of spam">{{cite web|last=Lapinski|first=Trent|title=MySpace: The Business of Spam 2.0 (Exhaustive Edition)|url=http://valleywag.com/tech/myspace/myspace-the-business-of-spam-20-exhaustive-edition-199924.php|work=ValleyWag|date=2006-09-11|accessdate=2008-03-13|archive-date=2008-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312041913/http://valleywag.com/tech/myspace/myspace-the-business-of-spam-20-exhaustive-edition-199924.php|url-status=dead}}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ತಾಂತ್ರಿಕ ದಕ್ಷತೆ, [[ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಅಗಲ]] ಹಾಗೂ ಸರ್ವರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು, ಹಾಗಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂಡವು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಿಂದ ವಿಕರ್ಷಿತಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆ ಯೋಜನೆಯು [[ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಪಾನ್]] (ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿ ಇ ಒ) ರವರಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರು [[ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವೊಲ್ಫ್]] (ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಿ ಇ ಒ), ಜೋಷ್ ಬರ್ಮನ್, [[ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್]] (ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ), ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಒಂದು ತಂಡ ಮತ್ತು ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ಒದಗಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಪಯೋಗದಾರರು ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ನ ಕೆಲಸಗಾರರು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ನೋಡಲು ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಫರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20070710134202/http://freemyspace.com/08-28-03.JPG</ref> ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿತು. ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ <ref>https://web.archive.org/web/20070926034825/http://freemyspace.com/N.jpg</ref> ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಜೀವತುಂಬಲು ತನ್ನ ಈ-ಮೇಲ್ ಚಂದಾದಾರರು ಹಾಗೂ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವೀಣ ಟೊಯೆನ್ ಗುಯೆನ್ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://archive.is/20120710220653/freemyspace.com/09-03-03-f.jpg</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನ ಡೊಮೈನ್ ನ ಆಧಿಪತ್ಯವು ಯುವರ್ಜ.ಕಾಂ, ಇಂಕ್ ನವರ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಒಂದು ತಾಣ.<ref>[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=545048.545055 ರೋಮ್ ಮಾಡುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಡಾಟಾವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೊರಕುವಂತೆ ಇಡಿ ]</ref> ಅದು 2002 ರವರೆಗೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರ ತಾಣ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2004 ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಯುವರ್ಜ.ಕಾಂ <ref>{{Cite web |url=http://www.dacity.com/airwolf/myspace.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102092437/http://www.dacity.com/airwolf/myspace.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.punchnetworks.com/company/articles/home.jsp?pnid=730024 |title=ಪಂಚ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ,ಕಾಂ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430034447/http://www.punchnetworks.com/company/articles/home.jsp?pnid=730024 |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಶೇಖರಣಾ ತಾಣದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವುಲ್ಫ್ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಬಂಧವಾಗಿತ್ತು, ಅವನು ಒಂದು ವೆಬ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ತಾಣಕ್ಕಾಗಿ <ref name="autogenerated2">{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/04/8384727/index.htm |title=ಮನಿ.ಸಿ ಎನ್ ಎನ್.ಕಾಂ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100427183725/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/04/8384727/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯು ಅರ್ ಎಲ್ ಡೊಮೈನ್ ಆದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಡಾಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಅದು ಸ್ವತಃ "ಡಾಟ್ ಬಾಂಬ್" ಕಾಲದ ಒಂದು ದುರ್ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು ತಾಣದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗೆ ತಾವು ವಂತಿಗೆಯನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಕ್ರಿಸ್ ಡಿವುಲ್ಫ್ ಸೂಚಿಸಿದನು.<ref>https://web.archive.org/web/20070710134203/http://freemyspace.com/I-2.jpg</ref> ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿ, ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನನು ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://freemyspace.com/?q=node%2F13 |title=ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇತಿಹಾಸ {{!}} ಫ್ರೀ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2015-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722132216/http://www.freemyspace.com/?q=node%2F13 |url-status=dead }}</ref> ಡಿವುಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗಾಗಿ ಭಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕೊನೆಗೆ ಶಕ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದರೆ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಯೂನಿವರ್ಸ್ (ಈಗ [[ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಗಿದೆ) ಅನ್ನು [[ರುಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್]] ನ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ([[ಫಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್]] ನ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ನಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 580 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗೆ ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="business of spam"/><ref>{{cite news|title=News Corp in $580m internet buy|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4695495.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2005-07-19|accessdate=2008-03-13}}</ref> ಈ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 327 ಮಿಲಿಯ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ನ್ಯಾಯವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬೆಲೆಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|title=Internet Entrepreneur & MySpace Founder Brad Greenspan Leads Investment Group Seeking to Take Non-Controlling Stake in Dow Jones Corp.|url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/06-20-2007/0004612480&EDATE=|publisher=PRNewsWire|date=2007-06-20|accessdate=2008-03-13}}</ref> ಜನವರಿ 2006 ರರಲ್ಲಿ, "ಇಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸಂಗೀತ ದೃಷ್ಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಡಲು" <ref>{{cite news |publisher=[[BBC News]] |date=2006-01-24 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4642622.stm |title=MySpace looks to UK music scene |accessdate=2006-01-24 }}</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಇಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಫಾಕ್ಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ <ref name="corante">{{Cite web |url=http://goingglobal.corante.com/archives/2006/06/21/myspace_china_germany_and_france_this_summer.php |title=ಈ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೀನಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್? |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100513043011/http://goingglobal.corante.com/archives/2006/06/21/myspace_china_germany_and_france_this_summer.php |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರೂಪದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸವೂ ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ಅಂತಸ್ತು ಸಹ ಕೆಲವು ಬಾರಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ವಿವಾದದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು]]. === ಹೊಸ ರಚನೆ === 2007 ಹಾಗೂ 2008 ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ತನ್ನ ತಾಣದ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪುನರ್ರಚಿಸಿತು. [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ಸ್, ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಹಿತ, ಪುನರ್ರಚನೆಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರ [[ಹೋಮ್ ಪೇಜ್]] ಆಗಿತ್ತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 2008 ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಹಿತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಮಾರ್ಚ್ 10, 2010 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ನವೀನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಸಾಧನಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪಂದ್ಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಮೊಬೈನಲ್ಲಿನ ಮೈಕ್ರೊ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಸಹ ಜಾಲ ತಾಣವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾಣವು 20 ರಿಂದ 30 ಮೈಕ್ರೊ ಅಪ್ಲಿಕೇಷಣ್ ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/digital/2010/03/site-myspace-users-revamp|title=MySpace adds new tools after revamp|first=Hiren|date=11 March 2010|publisher=New Statesman|accessdate=11 March 2010}}</ref> == ಆದಾಯದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೇವಲ ಜಾಹಿರಾತಿನಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೊನೆಯ ಬಳಕೆದಾರನು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title=Is MySpace free?|url=http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=1&Question=33|publisher=MySpace.com|accessdate=2008-03-11|archive-date=2007-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129154152/http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=1&Question=33|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ಜಾಲ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಅನುಮೊದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಹಿರಾತಿನ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಡಾಟಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಂದ ಅವನ [[ನಡವಳಿಕೆಯ ಲಕ್ಷ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಂದರ್ಶಕನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ತನ್ನ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ [[ಯಾಹೂ!]] ಗೆ ದ್ವಿತೀಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Story, Louise and comScore|title=They Know More Than You Think|url=https://www.nytimes.com/imagepages/2008/03/10/technology/20080310_PRIVACY_GRAPHIC.html|format=JPEG|date=March 10, 2008 | work=The New York Times}} in {{cite news|author=Story, Louise|title=To Aim Ads, Web Is Keeping Closer Eye on You|url=https://www.nytimes.com/2008/03/10/technology/10privacy.html|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|date=March 10, 2008|accessdate=2008-03-09}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2006 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಾಧನದ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 900 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಸಾಧನ ಗೂಗಲ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.<ref name="BBCNews-GoogleNewsCorp">{{ cite news |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5254642.stm |title = Google signs $900m News Corp deal |publisher = [[BBC News]] |date= 2006-08-07 |accessdate = 2006-09-09 }}</ref><ref name="ElReg-GoogleMySpace">{{ cite news |url = http://www.theregister.co.uk/2006/08/07/google_wins_myspace/ |title = Google pays $900m to monetise children via MySpace |publisher = The Register |last = Vance |first = Ashlee |date= 2006-08-07 |accessdate = 2006-09-09 }}</ref><ref name="GuardianBusiness-GoogleMySpace">{{ cite news |url = http://business.guardian.co.uk/story/0,,1839333,00.html |title = Google to pay $900m for MySpace link-up |last = Clark |first = Andrew |publisher = Guardian Unlimited Business |date= 2006-08-08 |accessdate = 2006-09-09 | location=London}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಧನಲಾಭವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಲೈಡ್.ಕಾಂ]], [[ರಾಕ್ ಯು!]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳು ಆ ತಾಣವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಹದಿವಯಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಇಲ್ಲವೇ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Forbes-MyspaceEcon">{{ cite news |url = http://www.forbes.com/2006/04/07/myspace-google-murdoch-cx_rr_0410myspace.html |title = The MySpace Economy |last = Rosmarin |first = Rachel |publisher = Forbes |date= 2006-10-04 |accessdate = 2006-10-04 }}</ref><ref name="USAToday-GoogleMyspace">{{ cite news |url = http://www.usatoday.com/tech/techinvestor/2006-08-13-google-search_x.htm |title = Google search ads find momentum |last = Graham |first = Jefferson |publisher = USA Today |date= 2006-08-14 |accessdate = 2006-08-14 }}</ref> 2008 ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಎಮ್ ಟಿ ವಿ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಾಯಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಹ ಬಳಕೆದಾರನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಘೋಷಿಸುತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಹಾಯಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಸಹಿತ ಪುನರ್ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>{0/{1}}''ರಾಯಿಟರ್ಸ್ '' "ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಎಂಟಿವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯ - ಲಾಭದ ಯೋಜನೆ."[http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE4A20P520081103?feedType=RSS&amp;feedName=technologyNews ವ್ಯಾಲೆನ್ ಸ್ಟೀನ್, ಆಂರ್ಡ್ಯೂ. ][http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE4A20P520081103?feedType=RSS&amp;feedName=technologyNews ನವೆಂಬರ್.3, 2008]</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವುದಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಟ್ವಿಟರ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನಾಗಲಿ [[ರುಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್]] ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಹಣಗಳಿಸುವಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಟ್ವಿಟರ್ ಹುಡುಕ ಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಮುರುಡೊಚ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟನು.<ref>{{Cite web |url=https://tech.yahoo.com/news/nm/20090709/tc_nm/us_sunvalley_newscorp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2009-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090712042536/http://tech.yahoo.com/news/nm/20090709/tc_nm/us_sunvalley_newscorp |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2009 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಹ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತನ್ನ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರನು [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಖಾತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಟ್ವೀಟ್ ಸಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ([[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಸಹ ಸಮಾನರೂಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.) ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡೂ ಖಾತೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ [[ಅನುರೂಪ]]ವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ಪರಿವಿಡಿಗಳು == === ಮನೋಭಾವನೆಗಳು === ಮನೋಭಾವನೆಗಳು [[ಮನಸ್ಥಿತಿ]]ಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ವಿಧಾನಗಳು, ಅದನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಒಳಗಿರುವನೆಂಬ ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. === ಬ್ಲುರ್ಬ್ಸ್, ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ === ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ [[ಬ್ಲುರ್ಬ್]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: "ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ" ಹಾಗೂ "ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಯಸಯತ್ತೇನೆ" ವಿಭಾಗಗಳು. ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು "ಇಂಟರೆಸ್ಟ್" ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು "ಡೀಟೈಲ್" ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. "ಡೀಟೈಲ್ಸ್" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, "ಸ್ಟೇಟಸ್" ಮತ್ತು "ಜೋಡಿಯಾಕ್ ಸೈನ್" ಭಾಗಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸದಸ್ಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡದೇ ಹೋದರೆ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯರಂಗಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಟೆಂಟ್, ಎಮೊಷನ್ ಮತ್ತು ಮಿಡಿಯಾ ದಂತಹ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಒಂದು [[ಬ್ಲಾಗ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿ ಅದನ್ನು "[[ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಇಮೇಜ್]]" ಆಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪುಟ, ಶೋಧನೆಯ ಪುಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಹೆಸರಿನ ಪಕ್ಕ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆ ಗಳು, ಸಂದೇಶಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಫೋಟೋಫ್ಲೆಕ್ಸರ್]] ನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಆವೃತ್ತಿಯು ದೊರಕುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಗೆ ಅಥವಾ ನಿಯಾನ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೇಖಾ ಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಮುಖವನ್ನು 100 ಡಾಲರಿನ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಕ ಬಹುದು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವಿಡಿಯೋ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೂ ಸಹ ದೊರಕುತ್ತವೆ. === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ಯೂಸರ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ (ಢಿಫಾಲ್ಟ್ ನಿಂದ) ನ ಕೆಳಗೆ "ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್" ವಿಭಾಗವಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಶಕರಿಗೂ ಓದಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು / ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದನೆ ಯಾಗುವುದನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಆಳಿಸಿಹಾಕಿದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬ ನುಡಿಯ ಟೀಕೆಯ ಸಹಿತ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಉಪಯೋಗದ ಮಾರ್ಪಾಡು(ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್) === "ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ", "ನಾನು ಭೇಟಿಯಾಗ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ" ಮತ್ತು "ಅಭಿರುಚಿಗಳು" ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಮ್]] (ಆದರೆ [[ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಅಲ್ಲ)ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ಉಪಯೋಗದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಷ್-ಆಧಾರಿತ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸ ಬಹುದು. ಉಪಯೋಗದಾರರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತದ ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತಗಾರರ ತಂಡಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಸೇವೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪುಟದ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ [[ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್]] (in a <tt><style>...</style></tt> element) ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪುಟದ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಕ್ಷರವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಪಯೋಗದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೊತೆ ಪುಟವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಆ ಹಾಳೆಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ <tt>(<head></tt> element ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ) ಬಳಕೆದಾರನು ಸೇರಿಸಿರುವ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದು ವಾಸ್ತವಾಂಶ. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಂದರೆ ಒಂದು ಡಿವ್ ಓವರ್ ಲೇ ಆಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ <tt><div></tt> ಟಾಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಿವೆ, ಇವು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಪುಟ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ವ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲು ತಾಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ "ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಕಸ್ಟೊಮೈಜರ್" ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನಿಂದಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಬರುವ ವಿವಾದಾಂಶವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಮೇಲೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಹೇಗೆ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆಯೆಂಬುದರ ಸಹಿತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಒಂದು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} === ಸಂಗೀತ === {{wikinews|MySpace to take on iTunes}} [[ಎಮ್ ಪಿ 3]] ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಸ್ಕೊಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಲ ತಾಣದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವವರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ (ಉದಾ. ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿ, ಅನುಮತಿಯಿರುವ ಪರವಾನಗಿ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ [[ಸ್ನೊಕ್ಯಾಪ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮಾರಲು ಮೈಸ್ಪೆಸ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು 20th ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್ ನ ಮಾಲೀಕರು ರೂಪರ್ಟ್ ಮುರುಡೊಚ್ ಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮಾರಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೆ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾರದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಎಂದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಸಂಗೀತದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated2"/> ಈಗಾಗಲೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಕಲೆಗಾರರು ಇಲ್ಲವೆ ಉದ್ಯಮದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಇನ್ನೂ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯ ಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ [[ಲಿಲಿ ಏಲೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖಾಂತರವೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಳಿಸಿದರು. ಈ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://techradar1.wordpress.com/2008/01/11/facebookmyspace-statistics/ ಟೆಕ್ ರಾಡಾರ್1.ವರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್.ಕಾಂ]</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಪುಟವನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿದೆ. ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]] ಸಹಿತ, [[ಲಾಸ್ಟ್.ಎಪ್ ಎಮ್]] ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಗೀತದ ಜಾಲ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹ, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟರ್]] ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಂಗೀತ ಅನುಮತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರಣ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಒಂದು ಸಂಗೀತದ ಅಂಗಡಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಕೇವಲ 30 ಸೆಕೆಂಡಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. 2007 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿಯೇ ನೇರವಾಗಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ತಾಣವು [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಷನ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಗೆಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೋಡಲು ಒಂದು "ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್" ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಾಕುವಂತಹ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು. ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳು ಸಹಕಾರಿ. ರಾಜಕೀಯ, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯಾದರೂ ಸತತ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಒಂದು ಸೇವೆಯಾಗಿ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ದುರಾದೃಷ್ಟ, ಸಾವು ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಸಮಾನರೂಪದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಬಲಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ಸತತ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಪಾಯದ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="gainesville times">{{Cite web |url=http://www.timescommunity.com/site/tab6.cfm?newsid=17259951&BRD=2553&PAG=461&dept_id=506108&rfi=6 |title=ಚಿಟ್ ಚ್ಯಾಟ್ |access-date=2021-08-17 |archive-date=2007-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070306175223/http://www.timescommunity.com/site/tab6.cfm?newsid=17259951&BRD=2553&PAG=461&dept_id=506108&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> ಅವು [[ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್]] ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಗುರಿಯ ಜಾಗವೂ ಸಹ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. === ತಂಡಗಳು === ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುಟ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಫಲಕವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆದಾರರ ಒಂದು ತಂಡಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ತಂಡಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ತಂಡಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ರಚಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ತಂಡದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಾರನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ === {{Main|MySpaceIM}} 2006 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರದೆಯ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು [[ಇನ್ಸಟಾಂಟ್ ಮೆಸ್ಸೆಂಜರ್]] ಅನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವನ ಅಥವ ಅವಳ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅದೇ ಈ-ಮೇಲ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಕ್ಷಿದಾರನಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರನು ಲಾಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಗೆ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್-ಅಲೋನ್]] ತತ್ರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐ ಎಮ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಹೊಸ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂದೇಶಗಳು, ಗೆಳೆಯರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ತುರ್ತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ (ವಿಡಿಯೊ) === 2007 ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] [[ವಿಡಿಯೊ ಶೇರಿಂಗ್]] ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನರೂಪದ ಒಂದು ಸೇವೆಯ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ ಅನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2006 ರಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟಿವಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥತಿಗೆ ಪುನಃ ಹಿಂದಿರುಗಿತು. === ಉಪಯೋಗಗಳು === 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು [[ಎಪಿಐ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಇತರೆ ಉಪಯೋಗದಾರರಿಗೆ ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಈ ಉಪಯೋಗಗಳು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಹನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕೆಲವು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೊಬೈಲ್ === ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪರಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತಹ ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಹಂಚಿಕೆದಾರ [[ಹೆಲಿಯೊ]] 2006 ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದನು.<ref name="moconews-MySpaceHelios">{{cite web | url = http://www.moconews.net/?p=5176 | title = MySpace Mobile To Debut On Helio; Details on Handsets | author = | publisher = Dis*Content Media LLC | date = 2006-02-16 | accessdate = 2006-09-08 | archive-date = 2006-09-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060901003014/http://www.moconews.net/?p=5176 | url-status = dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ಎಟಿ&amp;ಟಿ]],<ref name="screenplays-MySpaceUIEvolution">{{cite web | url = http://www.screenplaysmag.com/news_exclusives/MySpace-UIEvolution-091406.html | title = MySpace Picks UIEvolution to Develop Mobile User Interface, Experiences | author = | publisher = ScreenPlays | date = | accessdate = 2006-09-27 | archive-date = 2008-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080411085949/http://www.screenplaysmag.com/news_exclusives/MySpace-UIEvolution-091406.html | url-status = dead }}</ref> [[ವೊಡಾಫೋನ್]] <ref name="MySpaceVodaphone">{{cite web | url = http://live.marketclusters.com/cl2/view/2007/02/07/myspace_partners_with_vodafone/ | title = MySpace partners with Vodafone | author = | publisher = StrategyWire | date = | accessdate = 2007-02-08 | archive-date = 2007-03-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070301065454/http://live.marketclusters.com/cl2/view/2007/02/07/myspace_partners_with_vodafone/ | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ರೋಜರ್ಸ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್]]<ref name="MySpaceRogers">{{cite web | url = http://www.moconews.net/entry/419-myspace-launches-mobile-site-in-canada-with-rogers-wireless/ | title = MySpace Launches Mobile Site In Canada With Rogers Wireless; Charges Fee | author = | publisher = MocoNews | date = | accessdate = 2007-08-16 | archive-date = 2007-09-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070904123251/http://www.moconews.net/entry/419-myspace-launches-mobile-site-in-canada-with-rogers-wireless | url-status = dead }}</ref> ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಿಶಾಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯುಐಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಾರ್ತೆ === 2007 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [http://news.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಂಡಿಸಿದ [[ಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್]] ನಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತದಾನ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ವಾರ್ತಾ ಕಥೆಗೆ ದರ್ಜೆ ಕೊಡಲು ಸಹ ಅದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಷ್ಟು, ಆ ಪುಟದ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಆ ಕಥೆಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣ === ಪೂರ್ಣಸೇವಾ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹಿರಾತಿನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ರ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾ 33 ರರಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿದೆ. ತಾಣವು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 ಡೆಲ್ ವೇರ್ ಆನ್ ಲೈನ್: ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಜರ್ನಲ್, ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ ಟನ್, ಡೆಲ್. ; ಕೋರಿದ ಬರಹ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 ದಯಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ರೌಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಸತು ಮಾಡಿ ಅಥವ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}[http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 (ಬಿ ಎಲ್,20070904,ಬಿಸಿನೆಸ್,709040311,ಏ ಆರ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120003202/http://www.delawareonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070904/BUSINESS/709040311/1003 |date=2008-01-20 }}</ref> === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರೋಕೆ === ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಸೊಲೊ.ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಸೊಲೊದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ತವೇ ಸ್ವತಃ ಹಾಡಿದ ಶ್ರವಣ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೊಡ್ ಮಾಡಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ದರ್ಜೆ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ಅದು ಕಾರ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.msnbc.msn.com/id/24358965/ | title="Myspace unveils new karaoke feature" | author=Coyle, Jack | publisher=Associated Press | date=2008-04-28 | accessdate=2008-04-29 | archive-date=2009-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091213130802/http://www.msnbc.msn.com/id/24358965 | url-status=dead }}</ref> === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತದಾನಗಳು === ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಯೋಗದಾರರ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತದಾನಗಳು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚರ್ಚಾಸ್ಥಳಗಳು === ತನ್ನ ಚಾವಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ [[ಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ]] ಯ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುವುದನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://communityserver.com/showcases/marketing/myspace/ | title="MySpace.com : Community Server" | access-date=2010-06-07 | archive-date=2009-01-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090120014120/http://communityserver.com/showcases/marketing/myspace/ | url-status=dead }}. ರಾಜಕೀಯ, ವಾರ್ತೆ, ಸ್ವಯಂ ಚಲಿಸುವ, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ, ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳಂತಹ ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಜನಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚರ್ಚಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಂದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭಾಸ್ಥಾನ.</ref> == ರಾಜಕಾರಣ == * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 2008 ರ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಚುನಾವಣಾ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುವ ಮತದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದ ಜೊತೆ ದರ್ಶಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಬಂದಂತೆ ನಿಯತ ಆವರ್ತನವೆಂದುತೋರಬಹುದಾದ, "ಕೂಲ್ ನ್ಯು ಪೀಪಲ್" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖಪುಟದ ಮೇಲೆ ಈ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತೋರಿಸಿತು, * ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ. ಇವು [[ಜಾನ್ ಬಿರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಎ ಸಿ ಎಲ್ ಯು]] ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದ [[ಪರಿಸರವಾದಿ ತಂಡಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಫುಡ್ ನಾಟ್ ಬಾಂಬ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. == ಟೀಕೆ == === ಸುಗಮತೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆ === ಹೆಚ್ಚು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪುಟಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್]] ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ , ಪುಟಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣವು [[ಡಬ್ಲು3ಸಿ]] ಯಿಂದ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್]] ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ನ ಒರೆಗಲ್ಲನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೀಡರ್]] ನಂತಹ ತತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಫಾರ್ಮಾಟ್ ಮಾಡದ ಕೋಡ್ ನಿಂದ ಸುಗಮತೆಯಿಂದ ನೆರವಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web | url = http://www.w3.org/TR/WAI-WEBCONTENT/ | title = Web Content Accessibility Guidelines 1.0 | publisher = [[W3C]] | date= 1999-05-05 | accessdate = 2006-12-30}}</ref> ಡಬ್ಲು3ಸಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೋಮ್ ಪುಟವು 2009, ಮೇ 20 ರ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 101 ತಪ್ಪುಗಳ ಸಹಿತ ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು (ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪರಿವಿಡಿಯ ಕಾರಣ ಹೋಮ್ ಪುಟದ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ).<ref>[http://validator.w3.org/check?uri=http%3A%2F%2Fwww.myspace.com%2F&amp;charset=%28detect+automatically%29&amp;doctype=Inline &#91;Invalid&#93; Markup Validation of http://www.myspace.com/ – W3C Markup Validator]</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಇತರೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಥವ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ನಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಶರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟದ ಬಣ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾರಾದರು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು ಎಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಶಲ [[ಜಾಲ ವಿಕಾಸಶೀಲ]]ರಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳು, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಗಲವಿರುವ ವಸ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಇಡುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಥವ, ದೋಷಪೂರಿತ ರಚನೆಯ ಸಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ನ ಕಾರಣ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಜಾಲದ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳನ್ನು ಘನೀಕರಿಸಬಹುದು (ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಕಡತಗಳು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದಾಗ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತವೆ). ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಂದ ಬಹುಶಃ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು (ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ನಂತಹ)ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಅಂತಹ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ವದಾ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಜಾಲ ತಾಣಗಳ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು #1 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಇದೇ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ''[[ಪಿ ಸಿ ವರ್ಡ್ಲ್]]'' ಎತ್ತಿಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.pcworld.com/article/id,127116-page,7-c,sites/article.html | title = The 25 Worst Web Sites | last = Tynan | first = Dan | publisher = [[PC World (magazine)|PC World]] | date = 2006-09-15 | accessdate = 2006-10-08 | archive-date = 2006-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061206022115/http://www.pcworld.com/article/id,127116-page,7-c,sites/article.html | url-status = dead }}</ref> ಅದು ಅಲ್ಲದೆ, ಹೊಸ ನವೀನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ([[ಫ್ಯೂಚುರಿಟಿಸ್]] ನೋಡಿ). ಇದು, ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಗಲದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=February 2009}} === ಭದ್ರತೆ === 2005 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲ ತಾನೇ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ವಿವಿಧ-ತಾಣಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕ್ರಿಮಿ (ಎಕ್ಸ್ ಎಸ್ ಎಸ್)]] ಯನ್ನು [["ಸಾಮಿ"]] ಯಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಾಣದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. "ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳು ಗೂಢಾಚಾರದ ತತ್ರಾಂಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ", ಎಂದು [[ಎಮ್ ಎಸ್ ಎನ್ ಬಿ ಸಿ]] ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು "ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಏರುತ್ತಲಿವೆ".<ref>{{cite news | url = http://www.msnbc.msn.com/id/14413906/ | title = Social-networking sites a 'hotbed' for spyware | publisher = MSNBC | access-date = 2010-06-07 | archive-date = 2011-05-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110501151230/http://www.msnbc.msn.com/id/14413906/ | url-status = dead }}</ref> ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹೀಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ವಿಳಾಸವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಒಂದು [[ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಲು ಉಪಾಯಮಾಡುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್ ಸೂಜಿಮದ್ದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ಬಳಕೆದಾರನ ಪುಟಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://mashable.com/2006/10/27/myspace-phishing-attack-appears-on-3000-pages/ | title=MySpace Phishing Attack Appears on 3000 Pages | date=2006-10-27 |url=http://news.netcraft.com/archives/2006/10/27/myspace_accounts_compromised_by_phishers.html}} </ref> ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್ ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಘು ಪ್ರಕಟನೆಗಳಮೇಲೆ ಬೇಕಿಲ್ಲದ ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Analysing 20000 MySpace Passwords | date=2006-09-16 | url=http://www.cyber-knowledge.net/blog/2006/09/16/analyzing-20000-myspace-passwords/}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು ಕಳುಹಿಸದೆ ಇರುವ ಲಘು ಪ್ರಕಟೆಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹೋಮ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ತಾವು ಫಿಶ್ಯಿಂಗ್ ನಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಈ-ಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಜನಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ಮೋಸದ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಪರದೆಗೆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಲಘು ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಸ್ವತಃ ಸಾರಾಂಶ ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆ ಇತರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆದರಿಕೆಗಳು ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹ ರಚನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಸಹಜವಾಗಿ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆ, ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಫೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಅತಿಶಯದ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹುದುಗಿರುವ [[ಕ್ವಿಕ್ ಟೈಮ್]] ವೀಡಿಯೊಗಳು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇವು ಫಿಶ್ಶಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಂದ ಕೇವಲ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದು ಅಥವ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಬಳಕೆದಾರನ 'ಎಬೌಟ್ ಮಿ' ಸುಮ್ಮನೆ ನೋಡಿದರೂ ಆಗುವಂತಹುದು. ಕಾಣಿಸದಂತಹ ಒಂದು ಮೋಸದ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಬಾರ್ ಗೆ ತಮ್ಮ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಹ ಫಿಶ್ಶಡ್ ಆಗಬಹದು, ಮತ್ತು ಅವರ ಖಾತೆಯ ವಿವರವನ್ನು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಪಾಮ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸ ಬಹುದು, ಈ ರೀತಿ ಅದು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://blog.spywareguide.com/2006/12/myspace_phish_attack_leads_use.html | title=Myspace Phish Attack Leads Users to Zango Content | date=2006-12-01 | access-date=2010-06-07 | archive-date=2012-08-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120806044953/http://blog.spywareguide.com/2006/12/myspace_phish_attack_leads_use.html | url-status=dead }}</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಫಿಶ್ಶಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಮ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಖಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. <nowiki>http://msplinks.com </nowiki>ಸ್ವಾಮಿತ್ವದ ಮುಖಾಂತರ ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೆಲೆ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶಿಸುವಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮಾಡಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ <nowiki>http://en.wikipedia.org </nowiki>ತಾಣವು <nowiki>http://www.msplinks.com/MDFodHRwOi8vZW4ud2lraXBlZGlhLm9yZw== </nowiki>ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು.ತನ್ನ ಮೂಲ ಯು ಆರ್ ಎಲ್ ಗೆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಡೀಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿರುವುದರಿಂದ, [[ಬೇಸ್64]] ಎನ್ ಕೋಡ್ ನಿಂದ ಹೊಸ ಕೊಂಡಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://makcoder.sourceforge.net/demo/base64.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301092859/http://makcoder.sourceforge.net/demo/base64.php |url-status=dead }}</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತರಾಗಬಹುದು. ([[ಹೆಚ್ ಟಿ ಟಿ ಪಿ ರೆಫರರ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ ನ ಪುಟವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುವ ಕೊಂಡಿಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಜೋಡಣೆಯು ಕಾಣಿಸದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.) ಅದು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾಮರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಅದು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅದರಿಂದ ಅಂತಹ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು <tt>ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ</tt> ಡೊಮೈನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬುವ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು (ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನಂತಹ ಶ್ವೇತಪಟ್ಟಿಯ ಡೊಮೈನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರನು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಮಾಡದಹೊರತು ಹಿಂದಿನ ಬ್ಲಾಗ್ ಪ್ರವೇಶಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದದೆ ಹೋದಾಗ್ಯೂ ಈ "ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು" ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳಿಗೂ ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ 2008 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 49 ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{0/{1}}"ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ತಾಣಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ಸೂಕ್ಮ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ", ಜನವರಿ 14, 2008</ref> 2008, ಜನವರಿ 26 ರಂದು, [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನ ತಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಬಗ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 567,000 ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಚಿತ್ರಗಳು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಗೆ [[ಪೈರಟ್ ಬೇ]] [[ಟಾರೆಂಟ್]] ನಂತಹ ತಾಣಕ್ಕೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[https://www.wired.com/politics/security/news/2008/01/myspace_torrent ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಿಟ್ ಟೊರೆಂಟ್ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ]</ref> === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಔತಣಕೂಟಗಳ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಭ್ಯಾಗತನ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದೆಯೆ. ಸಾವಿರಾರು ಡಾಲರುಗಳ ಆಸ್ತಿಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಸಹ (ಕೊನೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ) ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಗಳು ಇದ್ದವು. * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ, [[ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್]] ನ [[ನರ್ರೆ ವಾರ್ರೆನ್]] ನಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಕೂರೆ ವೊರ್ಥಿಂಗ್ಟನ್ ನಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ಕೂಟವು 500 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸಿತು. ಪೋಲಿಸ್ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾನ ದಳ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಕರೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಘಟನೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. (ವೊರ್ಥಿಂಗ್ಟನ್ ಆನಂತರ ಔತಣಕೂಟದ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದನು, ಹಾಗೂ [[ಟೆನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''[[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] '' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.)<ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2008/01/16/2139975.htm Teenagers charged in relation to party – [[ABC News]] (Australian Broadcasting Corporation)]</ref> '''''"ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್ಸ್" ಮುಖಾಂತರ ಆಹ್ವಾನಿಸದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಘಟನೆಗಳ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಹರಡಬಲ್ಲ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್/ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಕೂಟಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನರು ಒಳನುಗ್ಗುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು [[ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]] ಆನ್ ಲೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬರಹಗಾರ ಆಷರ್ ಮೊಸಸ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ'' ''' .'''''ಕೆಲವು ಔತಣಕೂಟದ ಅಭ್ಯಾಗತರು ಸಂದೇಶ ಪಡೆದ ಜನಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮರೆಯತ್ತಾರೆಂದು ಅವನು ಶಂಕಿಸುತ್ತಾನೆ."<ref name="autogenerated1">[http://www.smh.com.au/articles/2008/01/18/1200620210426.html ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವವರ ಔತಣ ಕೂಟದ ಅಪಾಯಗಳು - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ - ಎಸ್ ಎಮ್ ಹೆಚ್.ಕಾಂ.ಎಯು]</ref><ref name="autogenerated1"/><ref>{{Citation |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article3252251.ece |title=Aussie Party Boy Corey Plans World tour, Next stop UK |work=Times |location=London |date=2008-01-26 |accessdate=2010-03-30 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429135742/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article3252251.ece |url-status=dead }}</ref>''' '' * "ನಾವು ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬ ಗಾತ್ರದ ಮನೆ ಡಿಸ್ಕೊ ಕೂಟವನ್ನು ಬಿಸಾಕೋಣ" ಎಂಬ ಉಪ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿದ ನಂತರ ಎಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಲಕಿ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಳು. ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಸುಮಾರು 24,000 ಪೌಂಡುಗಳ (48,000 ಡಾಲರುಗಳು) ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಪೋಲಿಸರಿಂದ ಪಡೆದರು.<ref name="autogenerated1"/><ref>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty213.xml |title=ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಔತಣ ಕೂಟದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420155816/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty213.xml |url-status=dead }}</ref> * ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದ ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಸಿಯಾಟಲ್]] ನ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಅಲೆನ್ ಜೊಪ್ಲಿನ್ ನನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದರು.<ref name="autogenerated1"/><ref>http://www.seattlepi.com/local/346083_shooting05.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} "A High School Party turns deadly"</ref> === ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆ === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ 13 ವರ್ಷ, ಆದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅದು 14 ಎಂದಾದುದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಈಗಲೂ 14 ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| url=http://collect.myspace.com/misc/terms.html| title=MySpace terms of service| access-date=2010-06-07| archive-date=2009-10-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20091003130023/http://collect.myspace.com/misc/terms.html| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.myspace.com/index.cfm?fuseaction=misc.terms| title=new MySpace terms of service}}</ref><ref>{{cite web| url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MySpace&oldid=293320906#Child_safety| title=14:52, 30 May 2009 version of this article}}</ref> 13 ರಿಂದ 15 ರ ವಯೋಮಾನದವರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳು ತನಗೆ ತಾವೇ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. 16 ಅಥವ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಿತಿಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ ಅಥವ ಅವರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಲು, ಇಲ್ಲವೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯ ವಿವರವು 'ಖಾಸಗಿ' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾದಾಗ (ಇಲ್ಲವೇ ಹದಿನಾರರ ಒಳಗಿದ್ದರೆ) ಒಂ ದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರನ ನೇರ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಿಪಶುವು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ ಮೋಸದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=2&Question=26 | title=MySpace FAQ | work=MySpace Stuff | last=Anderson | first=Tom | date=2006-09-12 | accessdate=2006-09-12 | archive-date=2006-07-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060726162621/http://www.myspace.com/Modules/Help/Pages/HelpCenter.aspx?Category=2&Question=26 | url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ, ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಾಮ ಪ್ರಚೋದಕ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 29,000 ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ನೋಡಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSN2424879820070724?feedType=RSS&amp;rpc=22&amp;sp=true ಮೈಸ್ಪೇಸ್ 29,000 ಕಾಮಾಸಕ್ತ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು]</ref> ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಮೋದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಪರ್ವಟೆಡ್ ಜಸ್ಟಿಸ್]] ಅವರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಜನರು ಕಾಮೋದ್ದೇಶಕ್ಕೆ]] ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.corporatesexoffenders.com/?pg=myspacecleanup</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಂದ ನಿಗದಿಯಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸುತ್ತ ಹದಿಹರೆಯದವರು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಅನೇಕ ವಾರ್ತಾ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ [[ಐಪಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನೆರವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವಂತಹ, ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಮಾಡಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಧಾನಗಳು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/ | title = MySpace, Facebook attract online predators | publisher = MSNBC | access-date = 2010-06-07 | archive-date = 2010-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100208225651/http://www.msnbc.msn.com/id/11165576/ | url-status = dead }}</ref> ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಜಾಲತಾಣವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಜೂನ್ 2006 ರ ಕೊನೆಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, 18 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯೋಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ಉಪಯೋಗದಾರರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಅಥವ ಈ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಈಮೊದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ 13 ರಿಂದ 15 ವಯೋಮಾನದ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗೆಳೆಯರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news| url = http://www.mercurynews.com/mld/mercurynews/business/14867119.htm?source=rss&channel=mercurynews_teens| title = MySpace plans restrictions to protect younger teens| publisher = San Jose Mercury News}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸೋಷಿಯಲ್ ಶೀಲ್ಡ್ <ref>{{cite news | url = http://www.prweb.com/releases/2006/08/prweb426711.htm | title = Social Shield Offers Help for Parents Struggling with Children on MySpace.com and other Social Networks | publisher = PR Web | access-date = 2010-06-07 | archive-date = 2011-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110430051428/http://www.prweb.com/releases/2006/08/prweb426711.htm | url-status = dead }}</ref> ನಂತಹ ಕೆಲವು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಅಂತರಜಾಲ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖಾಂತರ ಆಕೆಯು ಭೇಟಿಯಾದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಯುವಕನ ಜೊತೆ ಇರಲು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದು ರಹದಾರಿ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಲೆಸ್ಟರ್ ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ, [[ಇಸ್ರೇಲಿನ]], [[ಟೆಲ್ ಅವೀವ್]] ಗೆ ಹಾರಿದಳು.<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,198981,00.html 'ಮೈಸ್ಪೇಸ್' ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು] ''ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್.ಕಾಂ''</ref> [[ಜೋರ್ಡಾನಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹದಿವಯಸ್ಸಿನ ಆಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ, "ಜೋಷ್ ಇವಾನ್ಸ್" ಹೆಸರಿನ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವನಂತೆ ನಟಿಸಿದ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ತಾಯಿಯ ಚಿತಾವಣೆಯ ಕಾರಣ [[ಸೈಬರ್ ಹೆದರಿಕೆಯ]] ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ [[ಮೆಗನ್ ಮೆಯಿರ್]] ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.<ref>ಸ್ಟೀವ್ ಪೊಕಿನ್ (ನವೆಂಬರ 11, 2007). [http://suburbanjournals.stltoday.com/articles/2007/11/11/news/sj2tn20071110-1111stc_pokin_1.ii1.txt 'ಮೈಸ್ಪೇಸ್' ನಂಬಿಸಿ ವಂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಡಾರ್ಡೆನ್ನೆ ಪ್ರೈರಿಯ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಸಬರ್ಬನ್ ಜರ್ನಲ್ಸ್'' . ಮೇ 18, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಲ್ಲಂತಹ ಪುರುಷ/ಸ್ತ್ರೀ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಖಚಿತವಾದ ವಿವರಗಳು ಕೊಡಲ್ಪಡದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಒಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಪುರುಷ/ಸ್ತ್ರೀ ಅಪರಾದಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು "ಉಪಕರಣಗಳು" ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6216736.stm| title= MySpace to 'block sex offenders'| publisher = BBC News Online| date = 2006-12-07| accessdate = 2006-12-07}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ, [[ಉಪೇಕ್ಷೆ]], [[ವಂಚನೆ]] ಹಾಗೂ [[ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವು [[ದಾವೆ]] ಹೂಡಿದಾಗ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ [[ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು]] ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು; ಆಕೆಯು 13 ವರ್ಷದವಳಾದರೂ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸು 18 ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಭೇಟಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯು [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ]] ಒಳಗಾದಳು. ದಾವೆಯನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಬರೆದರು, "ಯುವ ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಯಾರಾದರೂ ಕರ್ತವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳೆ ಹೊರತು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ."<ref>{{cite news| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2007/02/15/BUGEKO4VU01.DTL&type=business| title = MySpace suit dismissed by judge in Texas| publisher = San Francisco Chronicle| date = 2007-02-15| accessdate = 2007-02-16| archive-date = 2012-05-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20120516024753/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2007%2F02%2F15%2FBUGEKO4VU01.DTL&type=business| url-status = dead}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಜಸ್ಟಿನ್ ಡಬ್ಲು. ಪ್ಯಾಟ್ಚಿನ್ (ವಿಸ್ಕೊಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಏವ್ ಕ್ಲೇರ್) ಮತ್ತು ಸಮೀರ್ ಹಿಂದೂಜಾ (ಫ್ಲಾರಿಡಾ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಡೊಲೆಸೆಂಟ್ಸ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯತ್ತಾರೆ; "ಅದರ ಯೋಗ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅನೇಕರು ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಅಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರಲಾರದೆಂದು ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಮಿತಿಮೀರಿ ಬಹುಭಾಗ ಹದಿಹರೆಯದವರು ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.sciencedirect.com/science/journal/01401971</ref> === ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ === ಡೇವ್ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನು ಜೂನ್ 2006 ರ ''[[ಪ್ಲೇಬಾಯ್]]'' ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಜೊತೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಂತರಜಾಲದಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವರಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವತಃ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವ ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಾತ್ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯಾದ ಜನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದನು. ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್'' , ಪ್ಲೇಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸದಸ್ಯೆ [[ಜೂಲಿ ಮೆಕೊಲೋಫ್]] ಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ದುರ್ವೆಸನದ, ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸುವ ತಾಣದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಹ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದನು, ಹಾಗೂ ಅವಳು ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಗೆಳೆಯನ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ, ಆ ತಾಣವನ್ನು "ಸೈಬರ್ ಕ್ರಾಕ್" ಎಂದು ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು. ಅಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಕೊಡದೆ, 'ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನ' ಪುಟಗಳಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನೇಕ ಜನಗಳಿಗೆ ನೋಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇಚ್ ಕೋಫ್ ವಾದಿಸಿದನು. ಇದಲ್ಲದೆ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಶೋಷಣೆಗಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಭವನೀಯ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ, ಇಚ್ ಕಾಫ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಗಳ ಶಾಂತಿಭಂಗ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ವರ್ತನೆಗೆ ತಪ್ಪನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು, ಸಂತೋಷದ ಸಹವಾಸದ ಒಂದು ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹಾಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆದರೆ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ (ನಂತರ ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಇಚ್ ಕೋಫ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು) ವಾಣಿಜ್ಯದ ಅಶ್ಲೀಲ ತಾಣಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಸ [[20th ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್]] ನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು, ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ ಗಳಂತಹ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೂಢ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ಇಚ್ ಕಾಫ್ ಸಮಾನರೂಪವಾಗಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗೀತ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾವೇ ಮೇಲೆಬಂದ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನಲ್ಲ. ಇಚ್ ಕಾಫ್ "ಜುಡಾಸ್" ಎಂದು ಕರೆದ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಉದಾಹರಿಸಿದನು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸೇರದೇಯಿರುವಂತಹ ಜನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತರುವಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನದ ಗುರಿಯು ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಜನಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ, ಕೇವಲ ವರ್ತಮಾನದ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರಾರನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲಘಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ಕಲ್ಪನೆಗಿಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಫ್ಯಾಡ್ ಗಿಂತ ಜಾಲತಾಣವು ಹೆಚ್ಚಿನದೇನೂ ಅಲ್ಲ: {{cquote|There will come a moment when, like deer quivering and flicking up their ears toward a noiseless noise in the woods, the first adopters will suddenly realize they’re spending their time blogging, adding, and gawking at the same alarming photos as an army of fourteen year olds, and quick as deer, they’ll dash to the next trend. And before you know it, we’ll all follow.<ref>Itzkoff, Dave; ''Playboy'' magazine; June 2006</ref>}} === ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ವಿವಾದ === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, [[ಬ್ರಾಡ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್]] ನು (ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ನ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಷೇರುದಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಹಿಂದಿನ ಸಿ ಇ ಓ) ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದನು. ಹೊಸ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಸಿ ಇ ಓ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊಸನ್ ಬ್ಲಾಟ್]] ಹಾಗೂ ಸಮಿತಿಯ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ಆಪಾದಿಸಿದನು.<ref>[http://www.vanityfair.com/ontheweb/features/2006/03/myspace200603?printable=true&amp;currentPage=all ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B12FF38550C758DDDA00894DE404482 |title=ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ; ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಹಿಂದಿರುವ ಕತೆ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430043317/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10B12FF38550C758DDDA00894DE404482 |url-status=dead }}</ref> [[ವ್ಯಾಲಿವ್ಯಾಗ್]], ಒಂದು ಗಾಸಿಪ್ ಮಾಡುವ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಪಾದನೆಗಳ ಮೆಲೆ ವರದಿಮಾಡಿತು, ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ, [[ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್]] [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ]] ಶೋಧನೆಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.searchenginejournal.com/myspace-history-of-spam-deception-exposed/3790/ ]</ref> ಯುವ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು "ಆಕರ್ಶಿಸಲು" ತಾಣದ ಮೇಲೆ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ನ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್ ನಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.newsweek.com/id/62330 ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯೇ?]</ref> ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ನ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖರೀದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ "ದಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | url=http://news.ecoustics.com/bbs/messages/10381/277195.html | publisher=ecoustics.com | title=Myspace.com Founder Issues Report Finding News Corp.'s MySpace Acquisition Defrauded Shareholders of More Than $20 Billion | date=2006-10-09 | accessdate=2007-02-25 }}</ref> ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ 327 ಮಿಲಿಯನ್ ಯು ಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಯು ಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಾಯದ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ಮುಖಾಂತರ ಇಂಟರ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ವಂಚಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಆಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/1141294651.html?dids=1141294651:1141294651&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+6%2C+2006&author=Dawn+C.+Chmielewski&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=C.1&desc=MySpace+Founder+Seeks+Inquiry | publisher=[[Los Angeles Times]] | title=MySpace Founder Seeks Inquiry | date=2006-10-08 | accessdate=2007-02-25 | archive-date=2010-11-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101103045213/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/1141294651.html?dids=1141294651:1141294651&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+6%2C+2006&author=Dawn+C.+Chmielewski&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=C.1&desc=MySpace+Founder+Seeks+Inquiry | url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವರದಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಒಮ್ಮತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಫಾನ್ ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://www.businessweek.com/technology/content/oct2006/tc20061005_397237.htm?chan=top+news_top+news+index_businessweek+exclusives | publisher=[[Business Week]] | title=Was MySpace Sold on the Cheap? | date=2006-10-06 | accessdate=2007-02-25 }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.seattlepi.com/business/288111_myspace10.html | publisher=[[Seattle Post-Intelligencer]] | title=Suit over sale of MySpace dismissed | date=2006-10-10 | accessdate=2007-02-25 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಸೆನ್ಸಾರ್ ಷಿಪ್ === ಮಾಧ್ಯಮ ವಿರೋಧಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ರುಪರ್ಟ್ ಮುರ್ಡೊಕ್ ನಂತಹ ಉನ್ನತ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮೋಸದ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಫ್ಲಾಶ್ ನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಭಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜಾಲತಾಣವು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಷಿಪ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾ, ತಾಣದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಒಂದು ಮಂಡನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ತಂಡವಾದ [[ಮೂವ್ ಆನ್.ಆರ್ಗ್]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.civic.moveon.org/pdf/myspace/ ಬಳಕೆದಾರ - ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನಾಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208121008/http://www.civic.moveon.org/pdf/myspace/ |date=2012-02-08 }}.</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಪೂರ್ವಪರಿಶೀಲನೆ]] ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. {{Citation needed|date=August 2009}} === ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ === ಕಾಲೇಜಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲಿಸನ್ ಕಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಲೇಜಿನ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಿ ಹಿಡಿಯುವವರಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ನಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲದ ತಾಣಗಳು ಅದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{0/{1}}[[ಇಂದು ಯು ಎಸ್ ಎ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ 'ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ', 04-23-07</ref> === ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೀನಾ === ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ [[ಸರಳೀಕರಿಸಿದ ಚೀನಾದ]] ಆವೃತ್ತಿಯ, ಸೇವೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇತರೆ ಅವತರಿಣಿಕೆಗಳಿಂದ [[ದೋಷವಿಮರ್ಶೆಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಅನುಪಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೂ [[ಟೈವಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ]] ಬಗ್ಗೆ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವುದನ್ನು ತಡೆಯುವಂತಹ ಜಾಲಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ದಲೈ ಲಾಮಾ]], [[ಫಲುನ್ ಗಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಇತರೆ "ಅನುಚಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳ" ಬಗ್ಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದೂ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite web|url= http://texyt.com/MySpace+China+censors+politics+religion+064|title= MySpace now available in China – minus politics and religion|author= Lu Enjie|date= 2007-04-26|publisher= Texyt.com|access-date= 2010-06-07|archive-date= 2011-05-01|archive-url= https://web.archive.org/web/20110501202556/http://texyt.com/MySpace+China+censors+politics+religion+064|url-status= dead}}</ref> "ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜ್ಯದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಒಳಸಂಚಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದು, ಅಥವ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವಂತಹ" ಒಳಗೊಂಡ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ಬಳಕೆದಾರರ "ಅಯೋಗ್ಯ ನಡತೆಯನ್ನು" ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://wwwcn.myspace.cn/Modules/Common/Pages/TermsConditions.aspx|title= MySpace.cn使用协议条款|accessdate= 2007-04-28|publisher= MySpace.cn|language= Chinese|archive-date= 2007-04-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20070429021821/http://wwwcn.myspace.cn/Modules/Common/Pages/TermsConditions.aspx|url-status= dead}}</ref> :''ಇದನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ: [[ಚೀನಾದ ಜನಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲ ದೋಷ ವಿಮರ್ಶೆ.]]'' === ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೇದಭಾವ === [[ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ನರೀಶ್ವರವಾದಿ]] ತಂಡದ ನ್ಯಾಯವಿಮರ್ಶಕ ಹಾಗೂ, [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಬ್ರಾಯನ್ ಜೆ. ಪೆಸ್ಟಾ, ಜನವರಿ 30, 2008 ರಂದು, ನಾಸ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರರ, ತಂಡಗಳ ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರಣಕರ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿದನು. ಪೆಸ್ಟಾನ ಪ್ರಕಾರ, ಅದು ತಾಣದ ಸೇವೆಯ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸದೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವುದು ಇದು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ, ಮತ್ತು ನಾಸ್ತಿಕವಾದದಿಂದ ರೇಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೂರುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಎ ಎ ಜಿಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ಪೆಸ್ಟಾ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದನು. 2007 ರಂದು ವಂದನೆ ಕೊಡುವಾಗ ಪುಟವನ್ನು ಪುನಃ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುನಃ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಮತ್ತು ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | first=David | last=Briggs | title=MySpace deletes hacked Web site for atheists and agnostics | date=2008-01-31 | url=http://www.cleveland.com/plaindealer/stories/index.ssf?/base/living-0/1201772086310820.xml&coll=2 | work=[[The Plain Dealer (newspaper)|Cleveland Plain Dealer]] | accessdate=2008-01-31 | archive-date=2008-02-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080203112128/http://www.cleveland.com/plaindealer/stories/index.ssf?%2Fbase%2Fliving-0%2F1201772086310820.xml&coll=2 | url-status=dead }}</ref> == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಣಗಳು == 2006 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ, ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅರ್ಪಸಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅವತರಿಣಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿವೆ, (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರೆ ಯು.ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು "ಕೂಲ್ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್" ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಮೂಲದ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು)ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಯ ವಿವಿಧತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ: "favorites," mm/dd/yyyy; ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ: "favourites," dd/mm/yyyy;). ಹಾಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಣಗಳು: {{col-begin-small}} {{col-2}} * [http://www.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್] * [http://au.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501053234/http://au.myspace.com/ |date=2013-05-01 }} * [http://br.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607190203/http://br.myspace.com/ |date=2013-06-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://ca.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆನಡಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502201617/http://ca.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{en icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://cf.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆನಡಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502203800/http://cf.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{fr icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://myspace.cn ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಚೈನಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723022631/http://www.myspace.cn/ |date=2013-07-23 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://dk.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502202348/http://dk.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://fr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070105174614/http://fr.myspace.com/ |date=2007-01-05 }} * [http://fi.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502203309/http://fi.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://de.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜರ್ಮನಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523220804/https://de.myspace.com/ |date=2011-05-23 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://ie.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಐರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502200512/http://ie.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://la.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502170141/http://la.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}{{es icon}}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://in.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507093823/http://in.myspace.com/ |date=2013-05-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://it.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಟಲಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502192748/http://it.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) {{col-2}} * [http://jp.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಜಪಾನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606190812/http://jp.myspace.com/ |date=2013-06-06 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://kr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೊರಿಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502200540/http://kr.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://mx.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502190018/http://mx.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://nl.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130609132757/http://nl.myspace.com/ |date=2013-06-09 }} * [http://nz.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502194931/http://nz.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://pl.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607092614/http://pl.myspace.com/ |date=2013-06-07 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://pt.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502185745/http://pt.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://ru.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರಷಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709071612/http://ru.myspace.com/ |date=2008-07-09 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://es.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಪೇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502080054/http://es.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://se.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ವೀಡನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502202003/http://se.myspace.com/ |date=2013-05-02 }} * [http://tr.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಟರ್ಕಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502210037/http://tr.myspace.com/ |date=2013-05-02 }}(ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಪ್ರಯೋಗಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * [http://uk.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು.ಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429230429/http://uk.myspace.com/ |date=2013-04-29 }} * [http://latino.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು ಎಸ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509010014/http://latino.myspace.com/ |date=2013-05-09 }}{{es icon}} * [http://us.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಯು ಎಸ್ ಎ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506084813/http://us.myspace.com/ |date=2013-05-06 }}{{en icon}}(ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ಗ್ಲೋಬಲ್ ತಾಣಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ) {{col-end}} == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಕಾಸಗಾರರ ವೇದಿಕೆ (ಎಮ್ ಡಿ ಪಿ) == ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಕಾಸಗಾರರಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಒಂದು ವಿಕಾಸದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2008 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]] ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಸಹಿತ ಉದ್ಘಾಟನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ವಿಡ್ ಗೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [http://developer.myspace.com/community/ ಎಮ್ ಡಿ ಪಿಯು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210011903/http://developer.myspace.com/community/ |date=2009-12-10 }} ಮತ್ತು [[ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ]] ಎಪಿಐ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗಳ ಪ್ರಗತಿಯ ವೇದಿಕೆಗೆ ಉತ್ತರದಂತೆ ನೋಡಲ್ಪಡಬಹುದು. ಸುಮಾರು ದೊರಕುವ 1000 ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಹಿತ ಮಾರ್ಚ 5, 2008 ರಂದು ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite news|url=http://developer.myspace.com/Community/blogs/devteam/archive/2008/02/05/let-me-see-my-app.aspx|title=Let me see my app!|work=MySpace MDP|date=2008-02-05|accessdate=2008-02-05|archive-date=2008-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209102606/http://developer.myspace.com/Community/blogs/devteam/archive/2008/02/05/let-me-see-my-app.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.all4myspace.com/news/2008/1|title=MySpace Open to Developers|work=MySpace News|date=2008-02-05|accessdate=2008-02-05|archive-date=2008-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080114035153/http://www.all4myspace.com/news/2008/1|url-status=dead}}</ref> == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸರ್ವರ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆ]] ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 100 ಗೀಗಾ ಬೈಟ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಡಾನ್ ಫೆರಿನೊ, ಕ್ಯೂ ಕಾನ್ ಲಂಡನ್ 2008<ref name="qcon-arch-pres">{{cite web|url=http://www.infoq.com/presentations/MySpace-Dan-Farino|title=Behind the Scenes at MySpace.com|date=2009-02-10|publisher=InfoQ.com|accessdate=2009-12-12}}</ref> ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ 10 ಗೀಗಾ ಬೈಟ್ಸ್ [[ಹೆಚ್ ಟಿ ಎಮ್ ಎಲ್]] ಸಾರಾಂಶವಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉಳಿದದ್ದು ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ವರ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯವು 4500 ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಜಾಲ ಸರ್ವರ್ ಗಳು (ಕಾರ್ಯ ನಿರತವಾದ [[ವಿಂಡೊಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003]], [[ಐಐಎಸ್]] 6.0, [[ಎ ಎಸ್ ಪಿ.ನೆಟ್]] ಮತ್ತು [[.ನೆಟ್ ಪ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್]] 3.5), 1200 ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ಯಾಚೆ ಸರ್ವರ್ ಗಳು (ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 64 - ಬಿಟ್ ವಿಂಡೊಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003 ಮತ್ತು ಎಸ್ ಕ್ಯು ಎಲ್ ಸರ್ವರ್ 2005), ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಜೆಂಟೂ ಲೈನಕ್ಸ್]] ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕ ವಿತರಣೆಯ ಫೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 2009 ರಂತೆ, ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ [[ಹೆಚ್ ಡಿ ಡಿ]] ಯಿಂದ [[ಎಸ್ ಎಸ್ ಡಿ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗದ ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="infoq-ssd">{{cite news|url=http://www.infoq.com/news/2009/12/myspace-ssd|title=MySpace Replaces Storage with Solid-State Drive Technology in 150 Standard Load Servers|work=InfoQ.com|date=2009-12-12|accessdate=2009-12-12}}</ref> == ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಪಯೋಗದ ಕರಾರುಗಳು == "ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುಖಾಂತರ ಅಂತಹ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಲ್ಲದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಗೌರವಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು (ಉಪಸನದುದಾರರ ಅಪಾರ ಹಂತಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಉಪಅನುಜ್ಞೆಗೆ ಹಕ್ಕಿನ ಸಹಿತ) ಉಪಯೋಗಿಸಲು, ನಕಲು ಮಾಡಲು, ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಪರ್ದರ್ಶಿಸಲು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಸಲು, ರವಾನಿಸಲು, ಮತ್ತು ಹಂಚಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿರಿ" ಎಂದು ಓದಲ್ಪಡುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಒಪ್ಪಂದದೊಳಗೆ [[ಮುದ್ರಿತ ಕರಾರಿನ]] ಪ್ರಯುಕ್ತ ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗ್]] ನಂತಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಕಲೆಗಾರರು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯತಂಡದವರ ನಡುವೆ ಜೂನ್ 2006 ರ ತನಕ ಅನುಮಾನಗಳು ಇದ್ದವು. [[ಮುರುಡೊಕ್]] ನ [[ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನ]] ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದವು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುದ್ರಣ ಕರಾರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜೂನ್ 2006 ರ ಮೊದಲ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗ್]] ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದನು.<ref name="InquirerBragg">{{cite news | url=http://www.theregister.co.uk/2006/06/08/blly_bragg_myspace/ | publisher=The Register | title=Billy Bragg prompts MySpace Rethink | last=Orlowski | first=Andrew | date=2006-06-08 | accessdate=2006-09-12 }}</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಜೆಫ್ ಬರ್ಮನ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೇಳುತ್ತಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದನು, "ಕಲಾವಿದನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕಾನೂನು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿರುವ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಸವಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿರತರಾಗಿದ್ದೇವೆ." "ಮೈಸ್ಪೆಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೀವು ಕಳಿಸುವಂತಹ ಲೇಖನ, ಫೈಲುಗಳು, ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊ, ಧ್ವನಿಗಳು, ಸಂಗೀತದ ಕೆಲಸಗಳು, ಲೇಖಕತ್ವದ ಕೆಲಸಗಳು, ಅಥವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥೂಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ, 'ವಿಷಯಗಳು') ಯಾವುದೇ ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೈಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ ಸಾಧಿಸಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿತ ಜೂನ್ 27, 2006, ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ, ನೀವು ಅಂತಹ ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬದ್ಧರಾಗಿರುವಿರಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೀವು ಆರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಿರಿ." == ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ == ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಾಲೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು, ಅದು "ಮಾತ್ಸರ್ಯದ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಡ್ಡು ಹರಟೆಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿದೆಯೆಂದು" ತಿಳಿದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|work=Curriculum Review|date=October 2005|title=Schools race to restrict MySpace}}</ref> ಅಂತಹ ಒಂದು ನಿಷೇದಾಜ್ಞೆಯ ನ್ಯಾಯಪರತೆಯನ್ನು ತಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೋಸಗಾರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿದಂತಹ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಅಥವ ಹೊರದಬ್ಬುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅಥವ ತದ್ರೂಪ ಜಾಲತಾಣಗಳ ([[ಗಯಿಯ]] ದಂತಹ) ಮೇಲೆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದನ್ನು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯ]] [[ಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ]] 2005 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXIII ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು]] ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.tdn.com/articles/2006/01/22/top_story/news01.txt|title=The MySpace case|work=The Daily News, Longview, Washington|date=2006-01-22|accessdate=2006-02-15}}</ref><ref>[http://www.mtv.com/news/articles/1512215/20051025/index.jhtml?headlines=true ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ - ವಾರ್ತಾ ಕತೆ | ಸಂಗೀತ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕಲಾವಿದರ ವಾರ್ತೆ | ಎಮ್ ಟಿ ವಿ ವಾರ್ತೆ]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.dailyrecord.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20051024/NEWS01/510240324/1005 ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನಿಷೇಧವು ಸೈಬರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ: ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಹೆಚ್.ಎಸ್. ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಲೈಂಗಿಕ ತಪ್ಪಿತಸ್ತರಿಗೆ ಚರ್ಚಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಸ್ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಡೈಲಿ ರಿಕಾರ್ಡ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2005</ref> ಶಾಲೆಗಳು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ತಾಣಕ್ಕೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಆಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಮೋಸದ ಬ್ರೌಸರ್" ಗಳ ಸಹಿತ, [[ಬದಲಿ ತಾಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತತ್ರಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. {{Citation needed|date=November 2008}} [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ಎಮ್ ಯು-ಯಾಪ್]] ನ ಹಕ್ಕಿನ ಸಂಗತಿಗಳ ಕಾರಣ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2009, ರಲ್ಲಿ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟಿತ್ತು. ಟರ್ಕಿಯ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತಗಾರ]]ರಿಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಒಂದು ಗುರುತರವಾದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟರ್ಕಿಯ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಏಲಿನ್ ಅಸ್ಲಿಮ್]] ಹೇಳಿದನು. 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರ, ಪ್ರಕಾರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ತಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkish-music-industry-vs-myspace-and-last.fm-2009-10-11</ref> == ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳು == ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ [[ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಹದಿಹರೆಯದ ಶ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಸೇವರಿಯೊ ಮೊಂಡೆಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೆಂದೂ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ತಮಗೆ 150,000 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡದೇ ಹೋದರೆ ತಾವು ಹೇಗೆ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಒಳನುಗ್ಗಿದರೆಂಬುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳಕೆದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಾಣಕ್ಕೆ [[ಹ್ಯಾಕ್]] ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಆಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕೆಲಸಗಾರರಂತೆ ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನ ಭೂಗತ ಪೋಲೀಸ್ ಬೇಹುಗಾರರಿಂದ ಆ ಹದಿಹರೆಯವದರಿಬ್ಬರೂ ಕೈದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="ElReg-TeenHack">{{cite news | url = http://www.theregister.co.uk/2006/05/25/myspace_hack_charges/ | title = Teen hack suspects charged over MySpace extortion bid | last = Leyden | first = John | publisher = The Register | date= 2006-05-25 | accessdate = 2006-09-09 }}</ref> ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆಕೆಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಪರಾಧದ ನಷ್ಟದ ಆಪಾದನೆಗಳ ಮೇಲೆ [[ಒಂದು 17 ವರ್ಷದ]] ಬಾಲಕಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ, [[ಡುರ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಕೌಂಟಿ]] ಪೋಲೀಸರು ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿದರು. [[ಸಿಗರೇಟ್]] ನ ತುಂಡುಗಳು, ಉಡುಪಿನಲ್ಲೇ [[ಮೂತ್ರ]] ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಹಗಳಿಂದ]] 20,000 ಪೌಂಡುಗಳ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ 200 ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಹದಿಹರೆಯದವರು ದೇಶದೆಲ್ಲಡೆಯಿಂದ ಆ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಕಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.dailymail.co.uk/pages/live/femail/article.html?in_article_id=449819&in_page_id=1879 | title = What Rally happened at the MySpace party from hell | publisher = Daily Mail | date= 2007-04-21 | accessdate = 2007-04-22 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty13.xml |title='ಮನೆಯನ್ನು ದಬ್ಬೋಣ' ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕೂಟದ ಹುಡುಗಿ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307191648/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F04%2F13%2Fnparty13.xml |url-status=dead }}</ref> == ಇಮೀಮ್ ನ ಗಳಿಕೆ == 2009, ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [[ಇಮೀಮ್]] ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2009 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಪೂರ್ಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತವು ಇಮೀಮ್ ಅನ್ನು [[ಯು.ಎಸ್]] 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ನಗದು ಹಣಕ್ಕೆ ಕೊಂಡು ಕೊಂಡಿತೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | url=https://techcrunch.com/2009/12/08/imeem-myspace-music-completes-acquisition/ | publisher= TechCrunch | title= Myspace Music Completes Acquisition of Imeem | date= 08 December 2009 }}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.myspace.com/pressroom?url=/article_display.cfm?article_id=1126 | publisher= MySpace | title= Myspace Pressroom | date= 08 December 2009 | access-date= 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | archive-date= 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20161025030053/https://myspace.com/pressroom?url=%2Farticle_display.cfm%3Farticle_id%3D1126 | url-status= dead }}</ref> ತಾವು ಇಮೀಮ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದೂ ಸಹ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 15, 2010 ರಂದು, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಇಮೀಮ್ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13526_3-10436396-27.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429135613/http://news.cnet.com/8301-13526_3-10436396-27.html |url-status=dead }}</ref> == ಯೂಟ್ಯೂಬ್ == {{Main|YouTube}} 2005 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು [[ಹುದುಗಿಸುವ]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಬಳೆದಾರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಹೊಸ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ವಿಡಿಯೊಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಹುದುಗಿರುವ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಗಳಿಂದ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆನಂತರ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾ, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.techdirt.com/articles/20060110/0735214.shtml | title = So That's Why MySpace Blocked YouTube | accessdate = 2006-07-28 | author = Carlos | date= 2006-01-10 | publisher = Techdirt.com }}</ref> ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು [[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಅಂತರಜಾಲದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲದ]] <ref name="adage_fastest">[http://adage.com/digital/article.php?article_id=110632 "ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಲತಾಣ"] [[ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಏಜ್]]</ref> ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?&range=max&size=large&compare_sites=myspace.com&y=r&url=youtube.com#top | title = Info for YouTube.com | accessdate = 2006-07-26 | date = 2006-07-26 | publisher = Alexa.com | archive-date = 2007-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071103011300/http://www.alexa.com/data/details/traffic_details?&range=max&size=large&compare_sites=myspace.com&y=r&url=youtube.com#top | url-status = dead }}</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು 2006 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | url = http://technology.guardian.co.uk/news/story/0,,1834036,00.html | title = YouTube overtakes MySpace | accessdate = 2006-07-31 | date= 2006-07-31 | publisher = Guardian Unlimited | location=London}}</ref> ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಜಾಲದ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳು ([[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]], [[ಫ್ಲಿಕರ್]], [[ಬ್ಲಾಗರ್]], [[ಗೂಗಲ್]], ಮತ್ತು [[ಫೋಟೊಬಕೆಟ್]] ನಂತಹ ಹೆಸರಿನ) ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇವಲ "ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿವೆ" ಮತ್ತು "ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಸರಿ ಜೋಡಿಯಾಗಲೇ ಬೇಕು" ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್ ನ ಸಿ ಒ ಒ [[ಪೀಟರ್ ಚೆರ್ನಿನ್]] ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite web | url = http://www.techcrunch.com/2006/09/12/myspace-we-dont-need-web-20/ | title = MySpace: We don't need Web 2.0 | accessdate = 2006-10-10 | last = Kirkpatrick | first = Marshall | date= 2006-09-12 | publisher = TechCrunch }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಏಷಿಯನ್ ಏವ್]] * [[ಬೆಬೋ]] * [[ಬಜ್ ನೆಟ್]] * [[ಜಿ ಒ ಎಸ್ 2.9 "ಸ್ಪೇಸ್"]] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಕಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು ಮಾಡಿದ [[ಲೈನಕ್ಸ್]] ಹಂಚಿಕೆ * [[ಅಂತರಜಾಲ ಅದ್ಭುತ]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಲೈವ್ ಜರ್ನಲ್]] * [[ಮೈಡೆತ್ ಸ್ಪೇಸ್.ಕಾಂ]] * [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * ಆಂಗ್ ವಿನ್, ಜುಲಿಯಾ. 2009. [https://books.google.com/books?id=c-lEzyA4TSQC&amp;printsec=frontcover ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಕದಿಯುವುದು: ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಕದನ], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್. ISBN 978-1-4000-6694-0 * ಡೇವಿಸ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕರ್ರಿಂಗ್ಟನ್, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಲ್ಲ: ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದ ಭರವಸೆಕೊಡಲು ಫೇರ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, 16 ಕಾನ್. ಜೆ.ಎಲ್. & ಪಬ್. ಪಾಲಿ 237 (2007). * ಡೊಡೆರೊ, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ. [http://bostonphoenix.com/boston/news_features/top/features/documents/04838542.asp "ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಮೈಸ್ಪೇಸ್: ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ 22 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಲಾಗ್ ಆನ್ ಮಾಡುವುದು"], [[ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್]], ಜುಲೈ 22-28, 2005. * ಡೊಡೆರೊ, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ, [http://www.thephoenix.com/article_ektid30132.aspx "ಯು ಮತ್ತು ಯುವರ್ ಟೆಕ್-ಚಿಕ್: ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀಕ್ ಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ"], ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2006. * [[ಡಾನ್ ಟಾಪ್ ಸ್ಕಾಟ್]] ಮತ್ತು ಅಂಟನಿ ಡಿ. ವಿಲಿಯಮ್ಸ್. 2007. ವಿಕಿನೊಮಿಕ್ಸ್: ಹೇಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಹಯೋಗವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikinews|Bloggers investigate social networking websites}} * [http://www.myspace.com ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌] * [http://www.myspace.com/tom ಟಾಮ್ ಆಂಡರ್ ಸನ್ ] ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. {{Social network}} {{Fox Interactive Media}} {{News Corporation}} {{Microblogging}} {{DEFAULTSORT:Myspace}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜದ ಜಾಲತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆವೆರ್ಲೆ ಹಿಲ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಗದ್ವಾಪಿ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಜಾಹಿರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ]] [[ವರ್ಗ:2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್ ಒಎಸ್ ತತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]] [[ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಮಾಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಲ 2.0]] 01bij17ajixiwhkhdlidzj91we16ici ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ 0 23622 1373753 1361688 2026-05-19T09:36:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373753 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person |name='''ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್''' |image =Portrait of Raja Ram Mohun Roy, 1833.jpg|image_size = 150px |caption = ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ನವಭಾರತದ ಪ್ರವಾದಿ |birth_date = {{birth date|1774|8|14}} <!-- Do not add flag icons to place of birth/death, per [[Wikipedia:Don't overuse flags]] --> |birth_place = [[ರಾಧಾನಗರ, ಹೂಗ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |death_date = {{Death date and age|1833|09|27|1774|8|14}} |death_place = [[ಸ್ಟೆಪ್ಲಿಟನ್, ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್]] |death_cause = Meningitis |resting_place = [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ, ಭಾರತ]] |resting_place_coordinates = |residence = |nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] |other_names = ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂವ್ ಏಜ್ |known_for = [[ಬೆಂಗಾಲ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಜನಕ]], [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ]]{socio, political reforms |education = |employer = |occupation = |title = ರಾಜಾ |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = [[ದ್ವಾರಕನಾಥ ಟಾಗೋರ್]] |party = |boards = |religion = [[ಬ್ರಹ್ಮ]] |spouse = |partner = |children = |parents = [[ರಮಾಕಾತ್ ರಾಯ್]] [[ತಾರಿಣಿ ದೇವಿ]] |relatives = |signature = |website = |footnotes = }} [[ಚಿತ್ರ:Statue of Raja RamMohan Roy.jpg|thumb]] <ref name=":0">R,mgm.jgtg41445</ref><ref name=":0" />'''ರಾಜ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ (ಮೇ 22,೧೭೭೪ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭,೧೮೩೩). ''' [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ|ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ಸಭ]]ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಈ ಸಮಾಜದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ದ್ವಾರಕನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಗಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜೊತೆಗಿದ್ದರು. ರಾಜನೀತಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೆ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ]], ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದ ಉತ್ತರ ಕ್ರಿಯಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, '''ಸತಿಪದ್ಧತಿಯನ್ವಯ''' ವಿಧವೆಯನ್ನು ಗಂಡಂದಿರ ಅಗ್ನಿ ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದ 'ಸತಿ' ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು ಹೋರಾಡಿ ಜಯಶೀಲರಾದರು. ೧೮೧೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಹಿಂದುಯಿಸಂ" ಶಬ್ದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಸೇರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರೋಯ್ ಬಂಗಾಳದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ, ಅವರ ಶ್ರಮದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಅವರು '''ಬಂಗಾಲದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಜನಕ''' ಅಥವಾ “'''ಭಾರತದ ನವೋದಯದ ಪಿತಾಮಹ'''” '''ಭಾರತದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ತಂದೆ''' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. [[File:Ram Mohan Roy 1964 stamp of India.jpg|thumb|ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್:1964 (ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ]] *2004 ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಂಗಾಳಿಯಾಗಿ ಬಿಬಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 10 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm |title=BBC Listeners' PollBangabandhu judged greatest Bangali of all time |access-date=2018-09-03 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225011711/http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm |url-status=dead }}</ref> ==[[PDF|RAJA]]<ref name=":1" /> ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ (೧೭೭೪ - ೧೭೯೬) == * ವೈಷ್ಣವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ,ಬಂಗಾಳದ ರಾಧಾ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪ (ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್) ೧೭೭೪ (ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳನ್ವಯ ೧೭೭೨) ರಾಯ್)ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಕೊಡಿದ್ದು,ತಂದೆ ರಮಾಕಾಂತ ವೈಷ್ಣವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನ ತಾಯಿ ತಾರಿಣಿದೇವಿ ಶೈವ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿ ವೈಷ್ಣವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಶೈವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. * ಹೀಗಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಬಯಕೆಯಂತೆ ವಿದ್ವಾಂಸ, '''ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಗಳಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಪ್ರಪಂಚದ ಲೌಕಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ನೀಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಈ ರೀತಿಯ ಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ, ರಾಮಮೋಹನ್‍ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬದುಕು ಇಡೀ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref>ಪುಟ ೮, ರಾಜ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ - ಒಬ್ಬ ಸುಧಾರಕಮಾನವ, ಹೆಚ್.ಡಿ.ಶರ್ಮ, ೨೦೦೨</ref> ==ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ== *ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರಿಗೆ ೧೦ ವರ್ಷ ತುಂಬುವಲ್ಲಿ ೩ ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ವಯ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವದ ಶಿಸ್ತಿನ ಆವರಣದೊಳಕ್ಕೆ ಅವರು ನಿಲ್ಲುವಂತಾಯಿತು. ಅವರ ಮೊದಲನೇ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದಳು. ೧೮೦೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಧಾಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ೧೮೧೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಎಂಬುವವರು, ಇವರಿಗೆ ಎರಡು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು, ಅವರ ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಈಕೆ ೧೮೨೪ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದಳು. ರಾಯರ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿ ಅವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕಿದರು. *ರಾಯರ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವಿವರ ವಿವಾದದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರದಿಯನ್ವಯ ರಾಮಮೋಹನ್ ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಸ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. ತದನಂತರ ಅವರ ೯ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್‍ಗಳನ್ನು [[ಪಾಟ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿರಬಹುದೆಂದೂ ನಂತರ ಬನಾರಸ್ (ಕಾಶಿ)ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನೂ, ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ, ವೇದ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕಲಿತಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಈ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ವಾಸದ ಸಮಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿದೆ. ಅವಿಗೆ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಇಮಗ್ಲಿಷ್ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ. *ಅವರು 22 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರು ಯೂಕ್ಲಿಡ್ ಮತ್ತು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮುಂತಾದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದಿದರು, ಅದು ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತವಿಚಾರನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು.<ref>ಇಬಿದ್ :೨೦೦೨, ಹೆಚ್.ಡಿ.ಶರ್ಮ</ref> *ಆತನ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರಾಕಾರರು ಬರೆಯುವಂತೆ, ರಾಮಮೋಹನ್‍ರವರಿಗೆ, ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದೊರೆಯದ '''ಮದರಸ''' ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ 'ಅರೇಬಿಕ್' ಜ್ಞಾನದಿಂದ '''ಖುರಾನ್''' ತಿಳಿವು ಉಂಟಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಏಕದೇವ ವಾದ ಇವರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವನ ತಾಯಿ ಅವನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂದಳು. ಇದರಿಂದ ರಾಮಮೋಹನ್‍ರ ತಾಯಿ ತಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ,ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬನಾರಸ್‍ಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಯರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ತಾಯಿ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು. ಬನಾರಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ರಾಮಮೋಹನರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗದೆ, ಉಪನಿಷತ್‍ಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಖುರಾನಿನ ಏಕದೇವವಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಹಿಂದೂಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. *ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಲೆಯೇ ಬನಾರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯ ದೇವಮಂದಿರವಾಗಿದ್ದು, ರಾಮಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ವೇದಾಂತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೋದರು ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ತಿಳಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಗ ಬುದ್ಧನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಜೊತೆ ಇರುವಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ತಂದೆಯವರ ಹುಡುಕಾಟದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ೧೭೯೪ ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸಾದರು. ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಬನಾರಸ್ಸಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ತಾಯಿ ಅಡ್ಡ ಬಂದರು.೧೭೯೪ ಮತ್ತು ೧೭೯೫ ರ ನಡುವೆ ರಾಮಮೋಹನ ರಾಯರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆಯಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬದ ಜಮೀನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಮಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾದ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿದ್ದುವು. ಅವರ ತಂದೆಯವರು ಸುಮಾರು ೧೭೯೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.culturalindia.net/reformers/raja-ram-mohan-roy.html |title=Cultural India : Reformers : Raja Ram Mohan Roy; |access-date=2018-09-02 |archive-date=2018-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825180138/https://www.culturalindia.net/reformers/raja-ram-mohan-roy.html |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಭಾವ == *ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಪ್ರಭಾವವು ಉನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೇದಾಂತ ಚಿಂತನೆಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ದೇವರ ಏಕತೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು, ವೈದಿಕ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಸುಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ, ಅವರು ಸತಿ/ ಸಹಗಮನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತನ್ನದೇ ದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ '''ಸಂಸ್ಕೃತ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲದ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.''' ಅವರು ತರ್ಕಬದ್ಧ, ನೈತಿಕ, ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ, ಈ ಲೋಕೀಯ/ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. *[[ಉಪನಿಷತ್]] ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ,ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ವೇದಾಂತ ಶಾಲೆಯ ಶುದ್ಧ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ರು ಭಾರತೀಯ ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲ ದೇವರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಭೋಧಿಸಿದರು. ವೇದಗಳ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಲ್ಕತ್ತದ ಯುನಿಟೆರಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಸಹ ಸ್ಥಾಪಕರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದರು. ಈ [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ]] ಆಧುನಿಕ ಭಾರತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 'ಸತಿ' ಅಥವಾ ಸಹಗಮನ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಸುಡುವ ಕೆಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ,ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು. '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದು,ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಧಿಕಾರಯುಕ್ತವಲ್ಲದ, ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ, ಹಿಂದೂಯಿಸಮ್ /ಹಿಂದೂರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುನಿಟೆರಿಯನ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.'''<ref>Hodder, Alan D. (1988). "Emerson, Rammohan Roy, and the Unitarians". Studies in the American Renaissance: 133–148.</ref> == ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆರಂಭದ/ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಡಳಿತ (೧೭೯೫ - ೧೮೨೮) == * ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಸೆದ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾಗಿ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ, [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಯವರಿಂದ ನೇಮಿತರಾಗಿ, ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ [[ಪಂಡಿತ]] ಉದ್ಯೋಗದ ಪರಿಪಾಲಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅವರ ಜೀವನದ ಈ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅವಧಿಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ]]ದ ತತ್ವಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅವರ ಕಾಲದ ಸಮಕಾಲೀನರನ್ನು ಆಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>೧೮೩೪ ರ ಅತ್ಹೆನಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.youngbites.com/newsdet.aspx?q=206336 |title=RAM MOHAN ROY :THE FATHER OF THE INDIAN RENAISSANCE;;MAJOR KULBIR SINGH. Dated: 7/17/2017 |access-date=2018-09-02 |archive-date=2021-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124022629/http://www.youngbites.com/newsdet.aspx?q=206336 |url-status=dead }}</ref> * ೧೭೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‍ನ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಶೂ ಮೇಕರ್ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಾದ್ರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕುರಿತಂತೆ "ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲದವರನ್ನು ಮತಾಂತರಿಸುವುದನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಆದ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಚಾರಣೆ" ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>[http://www.wmcarey.edu/carey/enquiry/enquiry.html ಹೆಥೆನ್ಸ್ ನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯದ ವಿಚಾರಣೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *೧೭೯೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು 'ಬೈಬಲ್'ಅನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದು, ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಹಂಚಿ ಭಾರತೀಯ ಜನರಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿ ಹೇಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.wmcarey.edu ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ]</ref> "ಸೇವಾ ನಿರತ" (ಅಂದರೆ, ಸೇವೆಮಾಡುವ ಗುಂಪುಗಳು) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾರಿ ಬೌದ್ಧಮತ ಮತ್ತು ಜೈನಮತಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮುಖಾಂತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಪರ ವಾದ ಮಾಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದನು. *೧೭೯೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತ- ತಾಂತ್ರಿಕ ಹರಿಹರಾನಂದ ವಿದ್ಯಾಬಾಗೀಶ್‍ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ನಂತರ, ಇವನಿಂದ ರಾಮ್ ಮೋಹನರಾಯರ ಪರಿಚಯವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.<ref>''ಕೌಮುದಿ ಪತ್ರಿಕಾ ''೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೨</ref> *೧೭೯೬ ಮತ್ತು ೧೭೯೭ರ ನಡುವೆ, ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಾದ "ಕ್ಯಾರಿ, ವಿದ್ಯಾ ವಾಗೀಶ್ ಮತ್ತು ರಾಯ್" ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, "ಮಹಾ ನಿರ್ವಾಣ ತಂತ್ರ" (ಅಥವಾ "ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ")<ref>"ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು" ಜಾನ್ ದುನ್ಕಾನ್ ದೆರ್ರೆತ್ತ್</ref> ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದು, "ದಿ ಒನ್ ಟ್ರೂ ಗಾಡ್" ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಬಹ್ಮನ್ ಮುಖವಾಡವೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದೆ, ಅವನು ಕೇವಲ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು]] ಕಲಿಯಲು ೧೭೯೬ ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದ್ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ೧೭೯೭ ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದನು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 'ಜೋಶುಅ' ದಿಂದ 'ಜಾಬ್' ವರೆಗೆ' ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದನು. ಅದೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-12-08|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/carey/04chapter.html|title=The Life of William Carey (1761-1834) by George Smith (1885) Ch4, p71}}</ref> (ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್, ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ, ಅವನ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು "ಟಿಬೆಟ್"ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ "ಟಿಂಬುಕ್ತೂ" ನಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ನಂತರದ ಎರಡು ದಶಕಳ ಕಾಲ ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದನು.<ref>Syed, M. H. "Raja Rammohan Roy" (PDF). Himalaya Publishing House. Retrieved 29 November 2015.</ref> ಇದರ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿನ ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೆರವಾದರು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಮತ್ತು ಕಲೆಕ್ಟರುಗಳು ಇದನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ಇದು ಸುಳ್ಳು ಪತ್ರ, ಎಂದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. (ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿನ ನೆಲೆಯಾದ ಪಂಡಿತರುಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ) ಕ್ಯಾರಿಯ ಜೊತೆ ವಿದ್ಯಾವಾಗೀಶರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರಾ ಸಂಪರ್ಕ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>"ಫಾಲ್ಲಸಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ದಿಸ್ಪೇನ್ಸೇಶನ್ " by ಶಿವನಾಥ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಯವರಿಂದ ಮುನ್ನುಡಿ /ಪೀಟಿಕೆ, ೧೮೯೫</ref> (ಮಹಾ ನಿರ್ವಾಣ ತಂತ್ರದ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಕ್ರೋಡೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್‍ರು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸದೆ, ಯಾವುದೇ ಆಂತರಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದೇ ಇದ್ದು, ಅದರ ಇಡೀ ವಿಷಯ "ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸತ್ಯ ದೇವರು"ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತಮಾಡಲಾಗಿದೆ.) ===ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗ=== * ೧೭೯೭ ರಲ್ಲಿ, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ತಲುಪಿ, "ಬನಿಯಾ"ಆದರು (ಸಾಲ ನೀಡುವವನು). ಕಂಪನಿಯ ಆಂಗ್ಲರ ಬಡವರಿಗಾಗಿ,ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದುಕುವವರಿಗಾಗಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಪಂಡಿತರಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದು. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ತಮಗಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಕಲಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. * ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯು ಪಾದ್ರಿಗಳಾದ ಜೋಶುಅ ಮಾರ್ಷ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕಾರ ವಿಲಿಯಂವಾರ್ಡ್ ರೊಂದಿಗೆ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸೆಟ್ಟಲ್ ಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಾಮ್‍ಪುರ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರು. * ೧೮೦೩ ರಿಂದ ೧೮೧೫ ರ ವರೆಗೆ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ "ಬರಹ ಸೇವೆ" ಮಾಡುತ್ತಾ, ಖಾಸಗೀ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ, "ಮುನ್ಷಿ"ಯಾಗಿ, ಮುರ್ಶಿದ ಬಾದ್ <ref>ಎಸ್.ಡಿ.ಕಾಲ್ಲೆತ್ತ್</ref> ನಲ್ಲಿನ ಅಪೀಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರೆಜಿಸ್ತ್ರರ್ ಆದ ಥಾಮಸ್ ವುಡ್ ಫೋರ್ದೆ, ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. (ದೂರದ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ,- ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಸಹ -ಮಹಾ ನಿರ್ವಾಣ ತಂತ್ರದ ಬದಲಿ ಹೆಸರಾದ ಅರ್ತುರ್ ಅವಲೋನ್ ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು)<ref>[https://books.google.com/books?id=oZRGodG_PJkC&amp;ie=ISO-8859-1&amp;output=html ಮಹಾನಿರ್ವಾಣ ತಂತ್ರ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ... - ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್]</ref> ರಾಯ್‍ರವರು ವುಡ್ ಫೋರ್ದೆಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಹೊರ ಬಂದರು. ನಂತರ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆದ 'ಜಾನ್ ದಿಗ್ಬಿ'ಬಳಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿ, ರಾಂಗ್ಪುರ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದು, ಡಿಗ್ಬಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹರಿಹರಾನಂದರ ಜೊತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ, ನಂತರ ಸೇರಾಮ್‍ಪುರ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಹಳೆಯ 'ಟ್ರಿಯೋ/ಮೂರು ಲಾಭದಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆ' ಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಮಹಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>Smith, George. "Life of William Carey". Christian Classics Ethereal Library. Retrieved 29 November 2015.</ref> *೧೮೩೮ ರಲ್ಲಿ,ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡುಗಳಂತೆ ಭಾರತ ದೇಶದ ಹಣ, ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಪಾಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಭಾರತದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕಾಚಾರ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂದಾಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾರತದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಭಾರತದವರಿಗೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ರಾಯ್,ರಾಮದೇವ್. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಸೋರಿಕೆ.''ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಆವೃತ್ತಿ.೧೫,ನಂ. ೩.ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೭</ref> ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್‍ರು ಇದನ್ನು ಕಂಡು ನಂಬಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದ ವಸಾಹತು ಶಾಹಿಗಳ ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಒಳಪಡದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದರು.<ref>ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಸುಬ್ಭಾಸ್. ''ಇಂಡಿಗೋ ಪ್ಲಾಂಟರ್ಸ್, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ೧೮೩೩ ರ ಚಾರ್ಟರ್ ಆಕ್ಟ್ '' ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಆವೃತ್ತಿ.೪, ನಂ.೩.ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭.</ref> * ಪ್ಲಾಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನಗಳ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಭೀಕರವಾಗಿಯೇ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾರಿಯು ಆಗ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>''ಅಥೆನಯುಮ್ '' ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ೧೮೩೪</ref> * ಕ್ಯಾರಿಯ ಗುಪ್ತಪಾಲಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಬಂಗಾಳದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೋಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಧಾಳಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಅವರದೇ ಸ್ವಂತ 'ಕುಲೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ ಪೂಜಾರಿ ವರ್ಗದ ಮೇಲೆ ( ಬೆಂಗಾಲದ ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅವರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದು ಪೂಜಾರಿ ವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ. ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರಿಗೆಂದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕ್ಯಾರಿ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು (ಅದರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯ ತಪ್ಪಿದ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿ ಬಂಗಾಳದ "ಭದ್ರಲೋಕ" ಇಲ್ಲವೇ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದು ) ಮುಘಲ್ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರುವುದು. ಅವರ ಹೋರಾಟ ಕುಲೀನರ ಅತಿರೇಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ - ಸತಿಪದ್ದತಿ (ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಸುಡುವುದು ), ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ, ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ, ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ, ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಪದ್ಧತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇದ್ದವು. *1819 ರಿಂದ, ರಾಮ ಮೋಹನರ ಆಯುಧಸೆರಾಂಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಷನರಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಸೆರಾಂಪುರ್ ಮಿಷನರಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗಿತು. ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ "ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್" ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಸರಣಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಬಣ ಅವರ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>Das, Pijush Kanti. "Rammohun Roy and Brahmoism the cult of Ramakrishna. University of Calcutta. pp. 200–208.</ref> ===ರಾಯರ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು=== *"೧೮೦೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರವರು 'ತುಹ್ಫಾತ್ -ಉಲ್ -ಮುವಹ್ಹಿದೀನ್' (ಏಕದೇವವಾದ ದೇವರ ಆರಾಧಕರಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ) - ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೆರ್ಶಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದು, ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪೀಟಿಕೆಯನ್ನು ಬರೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರು ಒಂದೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಪೆರ್ಶಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದುದರಿಂದ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಾಂಗದ ಕೆಲವು ಜನರ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಆಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ಜಾನ್ ದಿಗ್ಬಿಯ ಜೊತೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ, ಮೊದಲು ಮುನ್ಷಿಯಾಗಿ ನಂತರ ದಿವಾನರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ಅವರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಸ್ತಿಯಾನಿಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಜೈನ ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳಸಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅನುಸಂಧಾನ ಏನೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಪೂಜಾರಿ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗು ದೇವರನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. (ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ್ಧತಿಯ ರಕ್ತಪೂರ್ಣ ಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಿನ ಬೇಕಾಯಿತು.) *೧೮೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಾಮ ಮೋಹನ ರಾಯರು ಕಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. 'ಆತ್ಮೀಯ ಸಭೆ' ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. - ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಏಕದೇವವಾದವನ್ನು ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ವಾದದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ರಾಮ ಮೋಹನರ ತಾಯಿ,ಅವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸದೆ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ೧೮೧೭ರಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದರಂತೆ, ರಾಮ ಮೋಹನರ ಮೇಲೆ ಕೇಸುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ರಾಮ ಮೋಹನರ ಧರ್ಮ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕುಟುಂಬದ ಜಮೀನ್ದಾರಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ರಾಮ ಮೋಹನರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ,ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ ವಿಧವೆಯರನ್ನು ಗಂಡಂದಿರ ಚಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುದುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಶರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಆಸ್ತಿ ದಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೧೭ ರಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮೋಹನರನ್ನು ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ದೂರ ಇಟ್ಟ ಒಂದು ಘಟನೆ, ಹಿಂದೂ ಕಾಲೇಜು (ನಂತರ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ)'ಡೇವಿಡ್ ಹೇರ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಜೊತೆ, ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ ೧೮೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಲಾಟೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಾದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಹಾಗು ವೇದಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಮ್ ಮೋಹನರಿಗೆ ಇದ್ದ ಹಿಡಿತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಹರಿಹರಾನಂದನ ಸಹೋದರ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರಾಮ ಚಂದರ್ ವಿದ್ಯಾಬಾಗೀಶರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಆಗಿರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರಾಮ್ ಮೋಹನರ ಬದಲಾದ ಅಹಂಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ನೆರವಾಗಲು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ (ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗದೆ) ಕ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ಶಮನ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ ರಾಯರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೆಲಸದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದರೆಂಬ ಗುಮಾನಿ, ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರರು ನಂಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಯುವ ಹಿಂದೂ ಜಮೀನ್ದಾರ ದ್ವಾರಕನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ 'ಸಭಾ'ದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನರ ಮನವೊಲಿಸಿ (ಕೇಸುಗಳ ಒತ್ತಡದ ಆರ್ಥಿಕ ದುಸ್ಥಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂಗಳ ಕೊಲೆ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ) ೧೮೧೯ ರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯ ಸಭೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ, ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. * ೧೮೧೯ ರಿಂದ ರಾಮ್ ಮೋಹನರ ಹೋರಾಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಸೊರಂಪುರ ಪಾದ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ದ್ವಾರಕನಾಥರ ಉದಾರ ಮನೋಭಾವದಿಂದ 'ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್' "ಟ್ರಿನಿ ಟೆರಿಯನ್" ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ, ಅವರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕನಾಗುತ್ತಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯ ಎಕದೇವವಾದದ ತಂಡದವರೊಡನೆ ಒಂದಾದರು." <ref>[http://www.nabble.com/Origins-of-Brahmoism---Part-2-p17304202.html ನಬ್ಬ್ಲೆ- ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಹಣಿಕೆಯ ಮೂಲಗಳು - ಭಾಗ 2]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಮಧ್ಯಂತರ "ಬ್ರಹ್ಮೋ " ಅವಧಿ (೧೮೨೦ - ೧೮೩೦) == *ಇದು ರಾಮ್ ಮೋಹನರವರ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದದ ಅವಧಿ. ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಬರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿವನಾಥ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ:-<ref>ಸಿವನಾಥ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದ ಇತಿಹಾಸ, ೧೯೧೧,೧ ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಪುಟ ೪೪-೪೬</ref> *"1820 ಮತ್ತು 1830 ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕೂಡಾ ಘಟನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದು: *1821 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಎರಡನೇ ಅಪೀಲು, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್' ಭಾಗ I,II ಮತ್ತು III,ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಾಂತರದೊಂದಿಗೆ,ಹಾಗೂ ಸಂಬದ ಕೌಮುದಿ ಎಂಬ ಹೊಸ ಬೆಂಗಾಲಿ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ 1821 ರಲ್ಲಿ; *ಮೀರತ್ -ಉಲ್ -ಅಕ್ಬರ್ ಎಂಬ ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಂಗಸರ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು,ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ "ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು" 1822 ರಲ್ಲಿ; *ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಮನವಿ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜನಿಗೆ ಸ್ಮಾರಕ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಮ್ಡಾಸ್ ಪೇಪರ್ಸ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್, ನಂ IV, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಲಾರ್ಡ್ ಅರ್ನ್ಹೆರ್ಸ್ಟ್ಗೆ ಪತ್ರ, "ಹಂಬಲ್ ಸಲಹೆಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಪುಸ್ತಕ "ಪ್ಯಾಥಿಪ್ರದನ್ ಅಥವಾ ಸಿಕ್ ಫಾರ್ ಮೆಡಿಸಿನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1823 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವು; *1824 ರಲ್ಲಿ "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್" ಮತ್ತು "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮ-ಬಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮೇಲ್ಮನವಿ" ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ರೆವೆಲ್ ಎಚ್. ವೇರ್ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ; *೧೮೨೫ ರಲ್ಲಿ "ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆರಾಧನೆ'ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಂಥ;ವಿಚಾರ -ಮಾರ್ಗ; *ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ, ರಾಮದಾಸ್‍ರ ಪತ್ರಗಳು 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‍ಗಳು, ನಂ.IV, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಲಾರ್ಡ್ ಅರ್ನ್ಹೆರ್ಸ್ಟ್‍ರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು; "ಹಂಬಲ್ ಸಜೆಶನ್ಸ್" ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಂಥ, ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ "ಪಟ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಅಥವಾ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧ" ಎಲ್ಲಾ ೧೮೨೩ ರಲ್ಲಿ ; *ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಮನೆಮಾಲೀಕನ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಂಗಾಳಿ ವಿಚಾರ, ಕಾಯಸ್ಥನೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದದ ಮೇಲೆ ಬಂಗಾಳಿ ವಿಚಾರ, ಮತ್ತು 1826 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಗ್ರಾಮರ್ ಎಂಬ ಒಂದು ವ್ಯಾಕರಣ; *ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾಂತರದ ಜೊತೆಗೆ, "ಗಾಯತ್ರಿ ಮೂಲಕ ದೈವಿಕ ಪೂಜೆ" ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥದ ಆವೃತ್ತಿ; ಜಾತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಾರ್ಗದ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು 1827 ರಲ್ಲಿ " ಮತ್ತು "ಹಿಂದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ" ಎಂಬ ಹಿಂದೆ ಗಮನಿಸಿದ ವಿಚಾರ; *1828 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈವಿಕ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ; *ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಾಠಗಳು", "ಅನುಷ್ಠಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು 1829 ರಲ್ಲಿ 'ಸತಿ' ಪದ್ದತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅರ್ಜಿ; *ಸಂಸತ್ತು ಈ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ತಾವು (ಅವರು) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ==ಸತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನು== *ರಾಮಮೋಹನನ ಸಹೋದರ ಜಗ್ಮೋಹನ್ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಅಲಕಮಂಜರಿ ಅವರು 'ಸಹಾರಾನ್' - 'ಸತಿಹೋಗುವುದು'(ಅಂದರೆ, ಪತಿ ಸತ್ತನಂತರ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ) ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಬೇಕಾಯಿತು. ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಮೋಹನರ ಸೋದರನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸುಡಲು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು. ಅಲಕಮಂಜರಿಗೆ (ಲೇಪಿತ)-ಒಂದು ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವಳ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ 'ಕುಂಕುಮ' ಇಟ್ಟರು. ('ಕುಂಕುಂ' ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚುವ ಕೆಂಪು ಬಿಂದು- ಹಿಂದೂ ಹೆಂಡತಿಯರು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದು ಅವಳ ಪತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.) ಅವಳ ಕೂದಲಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಭಯವನ್ನು ಅವಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು ತೋರಿತು. ಅವಳ ಪತಿಯ ಶವವನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ರಾಮಮೋಹನ್ ತನ್ನ ಅತ್ತಿಗೆ 'ಸತಿ'ಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಸಂಬಂಧಿಗಳು ರಾಮಮೋಹನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಶವವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಚಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನೂ ಇರಿಸಿದರು. ಚಿತೆಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅಲಕಮಂಜರಿ ಹೆದರಿ, ಭಯದಲ್ಲಿ ಅರಚಿದಳು, ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅವಳನ್ನು 'ಮಹಾ ಸತಿ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮಹಾ ಸತಿ! '(ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆಂಡತಿ) ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ ಎಂದು ಹೊರಟುಹೊದರು. ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ದತಿಯ "ಸತಿ" ಯ ಈ ಹೃದಯದ ಒಡೆಯುವ ದೃಶ್ಯವು ರಾಮಮೋಹನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನಂತರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಭಯಾನಕ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಶಪಥ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಸಾಯಬೇಕೆಂದು ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಮಮೋಹನರು ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಹೆಂಡತಿ 'ಸತಿ'ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸ ಬೇಕೆಂಬುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕೆಲವು ಕಾಲದನಂತರ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವರು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ರಾಮಮೋಹನರು ಈ ಕಷ್ಟಕರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು 'ಸತಿ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಜನರು ರಾಮಮೋಹನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಮಮೋಹನ್ ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜನರು ಸಹ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಭಯಭೀತವಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಮಮೋಹನರು ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಈ ಕೆಟ್ಟ ಆಚರಣೆಯ ರದ್ದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗೆದ್ದರು.''' *ಅವರು ತಮ್ಮ ಟೀಕೆ ವಿರೋಧಳನ್ನು ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಯಾರೊಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸದೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ನಂತರದ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಹಾಜರಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪುರುಷರನ್ನು 'ಜ್ಯೂರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೂರಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜ್ಯೂರಿಗಳನ್ನ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗಳಿಸಲು ರಾಮಮೋಹನರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬರೆದರು; ಅವರು ಈ ಪದ್ದತಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರ ಈ ತಾರತಮ್ಯದ ಕೆಟ್ಟ ಸತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಮಾಡಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20071214181903/http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml Rammohan Ray C.N.Jayalakshmidevi]</ref> == ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಜೀವನ (೧೮೩೧- ೧೮೩೩) == [[ಚಿತ್ರ:Ram Mohan Roy.JPG|thumb|ಸ್ತ್ಯಚ್ಯು ಇನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಗ್ರೀನ್, ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] *ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ,೧೮೩೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಂ]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಲಾರ್ಡ್ ಬೆಂಟಿನ್ಕನ 'ಸತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಕಾನೂನಿಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಆಗಿತ್ತು <sup>೨೭ನೇ </sup> *ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ತಪ್ಪು! ಅಂತಹ ಒಂದು ನೋಟ ಇಂದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ನೂರ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಇದು ಹಿಂದೂಗಳು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರ ಪೈಕಿ ರಾಮಮೋಹನ್ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ದೆಹಲಿಯ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಬರ್‍ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅನುದಾನದ ಹಣ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಜನಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಮೊಘಲ್ ರಾಜನು ರಾಮಮೋಹನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು, ದೊರೆಯು ರಾಮೋಹನ ರಾಜರಿಗೆ ''''ರಾಜ'''' ಬಿರುದನ್ನು/ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ರಾಜಾ ರಾಮಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂದೆ 'ಸತಿ' ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಮಾಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಸತಿ ಪದ್ದತಿ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನು ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಅನೇಕ ಜನರು ರಾಮಮೋಹನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಹೋಗಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೀರ್ತಿ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ರಾಮಮೋಹನ್ ಲಿವರ್‍ಪೋಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕರು ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ವಿಲಿಯಮ್ ರಾಥ್ಬೋನ್ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ. ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಆಸೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಮತ್ತು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಯ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಸಂಘಗಳು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿವೆ. ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಂಡಿತರು ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು. ರಾಜನ ಸಂಭಾನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ 'ಸತಿ' ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮೋಹನ್ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಸಂಸತ್ತು ಬಿಲ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ ರಾಮಮೋಹನನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಡಿ ಮಿತಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. * == ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ == *ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಮ ಮೋಹನರಾಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತು, ರಾಜನಾರಾಯಣ ಬಸು ಅವರಿಂದ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಗಳು:-<ref>http://ಬ್ರಹ್ಮ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.org/ಬ್ರಹ್ಮ -ಸಮಾಜ.html</ref> *'''ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್'''ನಂಬುವಂತೆ 'ಬ್ರಹ್ಮಯಿಸಂ'- ಬ್ರಹ್ಮಸಿದ್ದಾಂತದ ಸಿದ್ದಾಂತವಾದದ ಮೂಲತತ್ವ ಇರುವುದು ಧರ್ಮದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ,- ಮಾನವರಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. *ಬ್ರಹ್ಮೋಗಳು 'ಒಂದು ಅತೀತ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು' ನಂಬುತ್ತಾರೆ. "ದೇವರು ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿ ಧರ್ಮದಂತೆ ನೈತಿಕತೆಯ ಲಕ್ಷ ಣೀಕರಣವಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಉಳ್ಳವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಸೂತ್ರದಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. "ಅಂತಹವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರಾಧಿಸಿ. *ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ನಂಬುವಂತೆ ದೇವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಇಲ್ಲ. "ನಾವು ಅವನನ್ನು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ, ಯಾವ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ ಆರಾಧಿಸಬಹುದು, ಆ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮಯ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನೆಡೆಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು, ಅವನ ಕಡೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರಿಸಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ." === ರಾಮಮೋಹನ್ ರವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ === *ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನಿಷ್ಟಗಳಾದ 'ಸತಿ', ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ: ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಪರದ ಹೋರಾಟ. *ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನಿಷ್ಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಹ್ಮಸಭಾ'' ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು ಮತ್ತು ಆ ಚಳುವಳಿ ರಾಯರ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾ: ::''"ಈಗಿರುವ ಹಿಂದೂಗಳ ಪದ್ಧತಿಯು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ..., ಅವರ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಬೇಕು, ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಆಶೋತ್ತರಗಳ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೋಸ್ಕರವಾಗಿಯಾದರೂ... ”''<ref>ಗೌರಿ ಶಂಕರ್ ಭಟ್ಟ್, “ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜ, ಆರ್ಯಸಮಾಜ, ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ -ಸೆಕ್ಟ್ ಟೈಪೋಲೋಜಿ” ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆ -೧೦ (೧೯೬೮): ೨೪</ref> *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಅವರ ಅನುಭವವು, ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ನಂಬಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. *ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗಿನ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರ ಅನುಭವದಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನಂಬುಗೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಲೀ, ಗೌರವ ತರುವಂತದ್ದಾಗಲೀ, ಆಗದೇ ಇದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೀತಿಗಳ ಪರವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದುದು, ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ,ಯೂರೋಪಿನ ಪರಿಚಿತರೊಡನೆ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲು "ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಗಳು, ಅದರ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಸಂಬಂಧವಿರದು" ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಚಿತರಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು! “ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ” 'ಸತಿ', ಜಾತಿಯ ಬಿಗಿತ, ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್, ಹಲವಾರು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಭಾಷಾಂತರ, ಪ್ಯಾಸ್ಸೇಜ್ಗಳು, ಮತ್ತು ವೇದದ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕೆಯ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ವಿವಾದದ ಕೆಲಸಗಳ ಭಾಷಾಂತರ. (ಲಂಡನ್ : ಪರ್ಬಾರಿ, ಅಲ್ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ, ೧೮೨೩) ೪.</ref>.<ref>ಬ್ರಹೇಂದ್ರ ಏನ್. ಬಂದ್ಯೋಪದ್ಯಯ್, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್, (ಲಂಡನ್ : ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೩೩) ೩೫೧.</ref> *ಈ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈತಿಕ ನಡೆತೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಟತೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು. ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಸಮಾಜ ಎನ್ನುವ ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದೇ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. === ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ === * ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಾಯರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದು,ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಲಿಕಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರು. *ವೇದಾಂತ ಕಾಲೇಜ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದು,ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಏಕೀಕರಣ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ರಾಯ್ ನಂಬಿದ್ದರು. *1817 ರಲ್ಲಿ, ಡೇವಿಡ್ ಹೇರ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. *1822 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಹಿಂದೂ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (1826) ವೇದಾಂತ ಕಾಲೇಜ್‍ನಿಂದ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕೀಶ್ವರವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಬೋಧನೆಗಳು "ಆಧುನಿಕ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ" ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. [32] *1830 ರಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು (ಈಗ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರೆವ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಡಫ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಬ್ರಹ್ಮ ಸಭೆಯಿಂದ ತೆರವುಗೊಂಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು. *ಅವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. *ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅವರು ವೇದಾಂತ ಕಾಲೇಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. *ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜರ್ನಲ್ ಸಂಬಾದ್ ಕೌಮುದಿ (ಸಂವಾದ ಕೌಮದಿ). ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇವೆಯ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಭಾಗಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಒತ್ತಾಸೆ, ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಪತ್ರಿಕಾ ದಮನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಲೇಖಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ದಮನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 1829 ಮತ್ತು 1830 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>Ram Mohan Roy." Main. britannica.com/EBchecked/topic/511196/Ram-Mohan-Roy?view=print. 2009</ref>. === ಪತ್ರಕರ್ತ/ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ === *ರಾಯರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ಪೆರ್ಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. *ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಚಿಕೆಯೆಂದರೆ '''ಸಂಬಾದ್ ಕೌಮುದಿ''' (ಸಂವಾದ ಕೌಮುದಿ). ಇದರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ,ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಸೇರ್ಪಡೆ,ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರವರು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ೧೮೨೯ ಮತ್ತು ೧೮೩೦ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name=":1">"Ram Mohan Roy." Main. britannica.com/EBchecked/topic/511196/Ram-Mohan-Roy?view=print. 2009.</ref> ===ನಿಧನ=== *ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೩೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು ರಾಮಮೋಹನರು ನಿಧನರಾದರು. ಮೆನಿಂಜಿಟಿಸ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ತಪ್ಲೆಟನ್ (Stapleton)ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್‍ನ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಈಗಿನ ಉಪ ನಗರ)ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸಿಮಿಟ್ರಿ ಯಲ್ಲಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್ -Stapleton Grove to Arno’s Vale, the commentary on the outskirts of Bristol) ಸುಡಲಾಯಿತು. ರಾಮಮೋಹನನ ಸ್ನೇಹಿತ 1843 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಮಮೋಹನ್ ಅವರ ಶವವನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್ಲೆಟನ್ ಗ್ರೋವ್ನಿಂದ ಶವಶೇಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‍ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್‍ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20071214181903/http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml Rammohan Ray C.N.Jayalakshmidevi This article is in courtesy of FreeIndia.org Author]</ref> == ಸಮಾಧಿ == [[ಚಿತ್ರ:Epitaph of Raja Rammohun Roy in Arnos Vale Cemetery, Bristol, England.jpg|thumb|right|ಎಪಿತಪ್ಹ್ ಫಾರ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಆನ್ ಹಿಸ್ ಸೆನೋತಪ್ಹ್]] [[ಚಿತ್ರ:Tomb of Raja Rammohun Roy in Arnos Vale Cemetery, Bristol, England.jpg|thumb|right|ಸೆನೋತಪ್ಹ್ ಆಫ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಇನ್ ಅರ್ನೋಸ್ ವಾಲೆ ಸೆಮೆಟೆರಿ, ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] *ದ್ವಾರಕನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ಅವರು ೧೮೪೩ ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭,೧೮೩೩ ರಲ್ಲಿ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್‍ನಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್ ಹೊರವಲಯದ ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (ಸಿಮಿಟ್ರಿ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕನಾಥ ಟಾಗೋರ್‍ರವರು, ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಯರ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯೂ ದ್ವಾರಕನಾಥ ಟಾಗೋರರ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಉಳಿದಿದ್ದ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್‍ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಬಳಿ ೨೮ ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೪೬ ರಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಂದ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಪುಟ ೧೨೯-೧೩೧.ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಮಾಣ .೨ :ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆದಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ,೧೮೯೮ (೧ ನೇ ಮುದ್ರಣ.) ಪ್ರಕಟ. ಬೈ ಆದಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ ಪ್ರೆಸ್, ಕಲ್ಕತ್ತ</ref> ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್‍ರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ದ್ವಾರಕನಾಥರಿಂದ ಬರೆದ ಅಂತಿಮ ಚರಮ ವಾಕ್ಯವೆಂದರೆ: ::''"ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ, ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳ ಏಕತೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ, ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಪಂಡಿತರಾಗಿ ಅವರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಡೆತೆಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ, ಜನರಲ್ಲಿ ತರಲು ಅವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದು, ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸತಿಪದ್ಧತಿ ಅನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಅತ್ಯಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಹಸಪಟ್ಟಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಪಡುವಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯ ನೈಪುನ್ಯತೆಯಿಂದ, ದೇವರ ದೈವತ್ವದ ಭವ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ದುಡಿತ, ಇವುಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸದಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.'' == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (ಕಲ್ಕತ್ತ ವೆಬ್.ಕಾಮ್ )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214181903/http://www.calcuttaweb.com/people/rammohan.shtml |date=2007-12-14 }} <br /> {{ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ }} {{ನವಭಾರತದ ಪ್ರವಾದಿಗಳು }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Roy, Ram Mohan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1774 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:1833ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತಾದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಾಲಿ ಸುಧಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸುಧಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು]] 9avdzqmlal8p1102k4kt0va9lykwl05 ಬೇಸ್ಬಾಲ್ 0 23690 1373680 1371166 2026-05-18T13:52:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373680 wikitext text/x-wiki {{Infobox sport | image=Wrigley field 720.jpg | imagesize=300px | caption=A view of the baseball diamond at [[Wrigley Field]], [[Chicago, Illinois]]. | union= | nickname= | first= Mid-18th century or prior, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] (early form)<br />June 19, 1846, [[Hoboken, New Jersey]] (first recorded game with codified rules) | registered= | clubs= | contact= | team=9 | mgender= | category=[[Bat-and-ball games|Bat-and-ball]] | equipment=[[Baseball (ball)|Baseball]] <br /> [[Baseball bat]] <br /> [[Baseball glove]] | olympic=1992–2008 }} '''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್''' [[ದಾಂಡು ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು]] ಬಳಸಿ, ತಲಾ ಒಂಬತ್ತು ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಲ್ಪಡುವ ಪಂದ್ಯ. ಎಸೆದಂತಹ [[ಚೆಂಡನ್ನು]] [[ಬ್ಯಾಟ್]] ನಿಂದ ಬಾರಿಸಿ, ೯೦ ಅಡಿ ಚಚ್ಚೌಕ ಅಥವಾ ವಜ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆ([[ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು]])ಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದರ ಮೂಲಕ [[ರನ್]] ಗಳಿಸುವಿಕೆಯೇ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಒಂದು ತಂಡದ ಆಟಗಾರರು ([[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ]]) ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದ ([[ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣ ತಂಡ]]) [[ಪಿಚರ್]] (ಚೆಂಡು ಎಸೆಯುವವನು) ಎಸೆದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಾರಿಸಿ ರನ್ ಬಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡದವರು ಹಿಟರ್ ಗಳು (ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರು) ರನ್ ಬಾರಿಸದಂತಾಗಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಟ್]] ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಆಟಗಾರನು ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನು [[ಹೊಡೆದ]] ನಂತರ ([[ಹಿಟ್]] ಮಾಡಿದನಂತರ) ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಧಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣ ತಂಡವು ಯಾವಾಗ ಮೂರು ಔಟ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದೋ ಆಗ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಡುವ ತಂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ(ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣ ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಡಿದ ತಂಡ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ). ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಅವಧಿಗೆ ಒಂದು [[ಇನ್ನಿಂಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಂತಹ ಒಂಬತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆಟದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಂಡ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಜಯಶಾಲಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳಿಂದ ಉಗಮವಾದ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ [[ರೌಂಡರ್]] ಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ವಲಸಿಗರು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ತಂದರು ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರಮವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]]. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ]] ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ, ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಯುವ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಲಕ್ರೀಡೆಯಾದ [[ಸಾಫ್ಟ್ ಬಾಲ್]] ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ''ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಪರ [[ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] (MLB) ತಂಡಗಳನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್]] (NL) ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್]] (AL) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲೂ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ: ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಲು [[ಪಂದ್ಯಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟು]] [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಲೀಗ್ ನಿಂದಲೂ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ; ಆ ಅವಧಿಯ ಮೂರು ಲೀಗ್ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಜೇತರು ಮತ್ತು ಒಂದು [[ವೈಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್]] ತಂಡ. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಂಡ-ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ತರಗಳು ಅಂತೆಯೇ ಎರಡು ಲೀಗ್ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದೆ: ಜಪಾನ್ ನ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೀಗ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಲೀಗ್]]; ಕ್ಯೂಬಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಲೀಗ್]]. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಪಿಚರ್ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಡಲೇಬೇಕು. ಅಮೆರಿಕನ್, ಪೆಸಿಫಿಕ್, ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾದ ಎರಡೂ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಟರ್]] ಒಬ್ಬನು, ಹತ್ತನೆಯ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ಪಿಚರ್ ನ ಬದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಡುವನು. ಪ್ರತಿ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ತಂಡವೂ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅಧಿಕ [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡ|ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳ]] [[ಫಾರ್ಮ್ ಪದ್ಧತಿ|ಫಾರ್ಮ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ತಂಡಗಳು ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ಕೌಶಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಾರರೊಡನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಅವರ ಏಳ್ಗೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ === {{Main|Origins of baseball}} ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಬ್ಯಾಟ್-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡು ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕ್ರೀಡೆಯು ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆಗಿಲ್ಲ. ೧೩೪೪ನೆಯ ಇಸವಿಯ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವಿದ್ದು, ಆ ಕ್ರೀಡೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಬಹಳವೇ ಹೋಲುವಂತಹ ''[[ಲಾ ಸೌಲೆ]]'' ಯೆಂಬ ಕ್ರೀಡೆಯಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ;<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೧೦೬–೧೦೮.</ref>''ಥೆಕ್ಯೂ'' , ''ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆ ಆ ಬೇಟನ್'' , ಮತ್ತು ''ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆ ಎಂಪಾಯಿಸೋನೀ'' ಯಂತಹ ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳೂ ಸಹ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತವೆನಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೭೧–೭೨, ೭೫, ೮೯, ೧೪೭–೧೪೯, ೧೫೦, ೧೬೦, ಮುಂತಾದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ</ref> ಇಂದಿನ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾದ [[ರೌಂಡರ್ಸ್]] ಎಂಬುದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡೇವಿಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ರವರು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ''[[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಬಿಫೋರ್ ವಿ ನ್ಯೂ ಇಟ್: ಎ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ದ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಗೇಮ್]]'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಇದನ್ನೇ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ರೌಂಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೊದಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾದ ಒಂದೇ ಕ್ರೀಡೆಯ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳೆಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಇಳಿದುಬಂದದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನವರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ [[ಸ್ಟೂಲ್ ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು "ಟಟ್-ಬಾಲ್"ಗಳಿಂದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬ್ಲಾಕ್.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೮೬, ೮೭, ೧೧೧–೧೧೩, ೧೧೮–೧೨೧, ೧೩೫–೧೩೮, ೧೪೪, ೧೬೦; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟ ೭.</ref> [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಕೂಡ ಇಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದಲೇ ಹೊಮ್ಮಿದುದು ಎಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪುರಾವೆಗಳು ಆ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು [[ಫ್ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|author=Mason, Chris|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7919429.stm |title=Cricket 'Was Invented in Belgium'|date=2009-03-02 |accessdate=2009-03-03 |publisher=BBC News}}</ref> ೧೭೪೪ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ನ್ಯೂಬೆರಿ]] ಬರೆದ ''[[ಎ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರೆಟಿ ಪಾಕೆಟ್ ಬುಕ್]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ "ಬೇಸ್ ಬಾಲ್" ಮತ್ತು [[ವುಡ್ ಕಟ್]] ನ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ವರ್ಣನೆಯಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಮಮೀಪವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ - ವಜ್ರದ ಆಕಾರದ ಬದಲು ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರವಾಗಿಯೂ, ನೆಲಮಟ್ಟದ ಬೇಸ್ ಗಳ ಬದಲು ಗೂಟಗಳು ಇರುವಂತಹ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇದ್ದವಷ್ಟೆ.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೧೩೯, ೧೪೦, ೧೫೧, ೧೬೪, ೧೭೮, ೧೭೯, ಮುಂತಾದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ; {{cite web |author=Hellier, Cathy |url=http://www.history.org/history/teaching/enewsletter/volume2/june04/pocketbook.cfm |title=Mr. Newbery's Little Pretty Pocket-Book |accessdate=2008-04-12 |publisher=Colonial Williamsburg Foundation |archive-date=2011-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110115349/http://www.history.org/history/teaching/enewsletter/volume2/june04/pocketbook.cfm |url-status=dead }} ನೋಡಿ [[s:A Little Pretty Pocket-book/Base-Ball|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿ ''ಯ ಎ ಲಿಟಲ್ ಪ್ರೆಟಿ ಪಾಕೆಟ್ ಬುಕ್'']]ಅನ್ನು .</ref> [[ಸರ್ರೆ|ಸರ್ರೆಯ]] [[ಗಿಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]] ನಲ್ಲಿ ೧೭೫೫ರ ಈಸ್ಟರ್ ಸೋಮವಾರದಂದು ನಡೆದ ಒಂದು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ವಕೀಲರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರೇ ದಾಖಲಿಸಿದರು; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಯವರ ದಿನಚರಿ ಕೈಪಿಡಿ(ಡೈರಿ)ಯು ಅಧಿಕೃತವಾದುದೆಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/baseball/2799671/Major-League-Baseball-told-Your-sport-is-British-not-American.html|title=Major League Baseball Told: Your Sport Is British, Not American|date=September 11, 2008|accessdate=2009-02-03|work=Telegraph}} {{cite web|url=http://www.surreycc.gov.uk/SCCWebsite/sccwspages.nsf/searchresults/d6edee917b44f96a802574c1005675bb?OpenDocument|title=Oldest Reference to Baseball in the World|date=September 11, 2008|accessdate=2009-02-03|publisher=Surrey County Council|archive-date=2009-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318023626/http://www.surreycc.gov.uk/SCCWebsite/sccwspages.nsf/searchresults/d6edee917b44f96a802574c1005675bb?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> ಕ್ರೀಡೆಯು ಈ ಮೂಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಲಸೆಗಾರರೇ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು; ರೌಂಡರ್ಸ್ ಸಹ ಈ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೭೯೧ರಲ್ಲಿ [[ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ನ ಪಿಟ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಪಟ್ಟಣವು ಪಟ್ಟಣದ ನೂತನ ಸಮಾವೇಶ ಗೃಹದ ಬಳಿ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡಬಾರದೆಂದು ನಿಷೇಧ ಹೊರಡಿಸಿದುದೇ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೫೮, ೧೬೦, ೩೦೦, ೩೦೭, ೩೧೦; {{cite web|author=Miller, Doug|url=http://boston.redsox.mlb.com/NASApp/mlb/news/article.jsp?ymd=20050802&content_id=1154441&vkey=news_bos&fext=.jsp&c_id=bos|title=Pittsfield: Small City, Big Baseball Town|date=August 2, 2005|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball|archive-date=2006-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20060321043321/http://boston.redsox.mlb.com/NASApp/mlb/news/article.jsp?ymd=20050802&content_id=1154441&vkey=news_bos&fext=.jsp&c_id=bos|url-status=dead}}</ref> ೧೭೯೬ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ಪಂಡಿತರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಜೊಹಾನ್ ಗಟ್ಸ್ ಮತ್ಸ್ ರು ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ, "''ಎಂಗ್ಲಿಷೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್'' " ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ "ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಮೂರು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ"; ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಟ್ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೬೭–೭೫, ೧೮೧; ಗಟ್ಸ್ ಮತ್ಸ್ ಹೇಳಿದುದು: ಪುಟ ೮೬.</ref> ೧೮೩೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಮೊದಲ ರೀತಿಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಅನಿಬಂಧಿತವಾದ ಬ್ಯಾಟ್-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡಿನ ಆಟವನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ವರದಿಯಿದೆ. ಈ ಆಟಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಟೌನ್ ಬಾಲ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ "ರೌಂಡ್-ಬಾಲ್" ಮತ್ತು "ಬೇಸ್-ಬಾಲ್" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೪–೫, ೧೧–೧೫, ೨೫, ೩೩, ೫೯–೬೧, ಮುಂತಾದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ.</ref> ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೊದಮೊದಲ ಉದಾಹರಿತ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆಯು-ಕ್ರೀಡೆ ನಡೆದ ಐದು ದಶಕಗಳ ನಂತರವೇ ಆದರೂ ಸಹ- ''ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಲೈಫ್'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದವನೊಬ್ಬನು ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದು- [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] [[ಆಂಟಾರಿಯೋ|ಆಂಟಾರಿಯೋದ]] ಬೀಚ್ ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದುದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕ್ರೀಡೆಯು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಬಹಳವೇ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಐದು ಬೇಸ್ ಗಳು(ಅಥವಾ ''ಬೈಗಳು'' );ಮೊದಲ ಬೈ ಹೋಂ ಬೈನಿಂದ ಕೇವಲ {{convert|18|ft|m|}};ಮೊದಲ ಪುಟ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿದರೂ ಬ್ಯಾಟರ್ ಔಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭), ಪುಟಗಳು ೯–೧೧.</ref> ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಕಾಪರ್ಸ್ ಟೌನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಆಬ್ನರ್ ಡಬಲ್ ಡೇ]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರೆಂಬ ಬಹಳವೇ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು xiv–xix, ೧೫–೧೮, ೩೨–೩೮, ೪೨–೪೭, ಮುಂತಾದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ.; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೭, ೯೩–೯೪.</ref> ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೈಟ್]] ಎಂಬ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸದಸ್ಯರು [[ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ ನಿಯಮಗಳು]] ಎಂಬ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭), ಪುಟ ೨೯೨.</ref> ಅಂದಿನ ದಾಂಡು-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡಿನ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಎಸೆದ ಚೆಂಡಿನಿಂದ ರನ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಂತಹ "ಸೋಕಿಂಗ್" ಅಥವಾ "ಪ್ಲಗಿಂಗ್" ಮೂಲಕ [[ಪುಟ್ ಔಟ್]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಮಾಮೂಲಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೆಂಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಇತರ ನಿಯಮಗಳು ಸಹ ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದವು, ಆದರೆ ಪುಟ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯಬಹುದೆಂಬುದು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೈ ಪಿಚಿಂಗ್ (ಎಸೆಯುವಿಕೆ) ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬ್ಲಾಕ್ (೨೦೦೫), ಪುಟ ೮೪; ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೨; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟ ೮; ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭), ಪುಟ ೧೦.</ref> ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ಸ್]] ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಿದರೆಂಬ ವರದಿಯಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ಜೂನ್ ೧೯, ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಬೋಕೆನ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ|ಹೋಬೋಕೆನ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಪಂದ್ಯ; ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನೈನ್" ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ಸ್ ರನ್ನು ೨೩-೧ರ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೩೨, ೮೦, ೯೫.</ref> ನಿಕರ್ ಬಾಕರ್ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ನಿಯಮಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು<ref>ಟೈಗಿಯೆಲ್ (೨೦೦೦), ಪುಟಗಳು ೮–೧೪; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೭೧–೭೨.</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿಯ ವರ್ಣಭೇದ ಇತಿಹಾಸ === ==== ವೃತ್ತಿಪರತೆಯತ್ತ ತಿರುಗಿದ ಕ್ರೀಡೆ ==== ೧೮೫೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹುಚ್ಚು ಹರಡಿತು.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೯, ೧೦.</ref> ೧೮೫೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನರಂಜನೆ" ಅಥವಾ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಟೈಗಿಯೆಲ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೬.</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ತರುವಾಯ, ೧೬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೇರಿ ಮೊದಲ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ಚೆಂಡನ್ನು ([[ಫೇಯ್ರ್ ಬಾಲ್]]) ಮೊದಲ ಪುಟ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿದರೆ ಪುಟ್ ಔಟ್ ಆಗುವುದನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟ ೨೭; ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೬೮, ೬೯.</ref> ಕ್ರೀಡೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯಪರತೆಯು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆದ [[ಸಿಂಸಿನಾಟಿ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅರೆ-ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೪೩, ೭೩.</ref> ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್, ದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್]], ೧೮೭೧ರಿಂದ ೧೮೭೫ರ ವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು; [[ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಎಂಬ ಅಂಶ|ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು]] ಪಂಡಿತರು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೮೩–೮೭.</ref> ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್]] ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇರುವ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಆದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸೀನಿಯರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೮೩, ೧೩೦, ೨೪೩.</ref> ಕೆಲವು ಇತರೆ ಮೇಜರ್ (ಪ್ರಮುಖ) ಲೀಗ್ ಗಳಿ ರಚಿತವಾದವು ಮತ್ತು ವಿಫಲವಾದವು. ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆದ [[ಮೋಸೆಸ್ ವಾಕರ್]] (ಮತ್ತು, ಕೆಲ ಕಾಲ, ಅವರ ಸಹೋದರ ವೆಲ್ಡೇ) ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಪರವಾಗಿ ಆಡಿದರು.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೧೩೬.</ref> ಒಂದು ಪೆಟ್ಟು ವಾಕರ್ ರ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ೧೮೯೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಲರ್ ಲೈನ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಹನೀಯರ ಒಪ್ಪಂದ]] (ಜೆಂಟ್ಲ್ ಮನ್ಸ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್) ಏರ್ಪಟ್ಟು, ಬಿಳಿಯರ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಜನರು ಆಡುವುದರ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೧೦೨.</ref> ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ನೀಗ್ರೋ ಲೀಗ್]] ಗಳು ರಚಿತವಾದವು, ಆದರೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಸು ನೀಗಿದವು; ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಖಾಸಗಿ ತಂಡಗಳು [[ಬ್ಯಾರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ಸ್]] ಆಗಿ ಯಶ ಕಂಡವು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟ ೧೧೫.</ref> ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿಯೇ, ಮೇಲುಗೈ ಪಿಚಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="R71">ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟ ೭೧.</ref> ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ಒಳಾಂಗಣ-ಹೊರಾಂಗಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಸಾಫ್ಟ್ ಬಾಲ್]] ಅನ್ನು ಮೂಲ ಕ್ರೀಡೆಯ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>ಹೀಫಿ, ಲೆಸ್ಲೀ, "ವಿಮೆನ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್", ''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎಂಡ್ ಫಿಲಾಸಫಿ: ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಔಟ್ ಸೈಡ್ ದ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್'' , ಸಂ. ಎರಿಕ್ ಬ್ರಾನ್ಸನ್ (ಓಪನ್ ಕೋರ್ಟ್, ೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೨೪೬–೨೫೬: ಪುಟ ೨೪೭.</ref> ೧೮೯೩ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿಯಮಗಳೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು; ಕಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾದ [[ಫೌಲ್ ಚೆಂಡು|ಫೌಲ್ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು]] [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್]] ಗಳೆಂದು ಎಣಿಸುವುದನ್ನು ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref name="R71"/> ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ನ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ, ಮೈನರ್ [[ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಲೀಗ್]] ನಿಂದ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ, ದ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್]] ಆ ವರ್ಷ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೨೪೩–೨೪೬.</ref> ತಲಾ ಎಂಟು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಎರಡೂ ಲೀಗ್ ಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸೆಣಸುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನೂ ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಎಡೆಯಾದವು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟ ೧೩.</ref> [[ಚಿತ್ರ:New York Giants Opening Day line-up at the Polo Grounds New York. Left to right Fred Snodgrass, Tillie Shafer, George Burns, Larry Doyle, Red Murray, Fred Merkle, Buck Herzog, Chief Meyers (baseball) (LOC).jpg|thumb|left|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಜಯಂಟ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡ, 1913.ಫ್ರೆಡ್ ಮೆರ್ಕೀ, ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆರನೆಯವರು, 1908ರ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಬೇಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ತಪ್ಪು ಮೆರ್ಕಲ್ಸ್ ಬೋನರ್ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿತು.]] ಕಡೆಗೂ ೧೯೦೩ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಎರಡೂ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಆ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ [[ಮೈನರ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಲೀಗ್]] ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಸಿತು.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟ ೧೧೦; ಝಿಂಬಾಲಿಸ್ಟ್ (೨೦೦೬), ಪುಟ ೨೨. ನೋಡಿ {{cite web|title=National Agreement for the Government of Professional Base Ball Clubs|url=http://roadsidephotos.sabr.org/baseball/1903NatAgree.htm|publisher=roadsidephotos.sabr.org|accessdate=2009-01-29}}</ref> ಆ ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಎರಡು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸೆಣಸುವಂತಹ ವಿಶ್ಚ ಸರಣಿ ([[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್]]) ಉದ್ಘಾಟಿತವಾಯಿತು: ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ನ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್]] ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ನ [[ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೧೩–೧೬.</ref> ಮರುವರ್ಷ, [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ]] [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಗ್ರಾ|ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಗ್ರಾರ]] ಆದೇಶಾಧೀನವಾದ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಜಯಂಟ್ಸ್]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದುದರಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟಗಳು ೧೪೧–೧೫೦; ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೮) ಪುಟಗಳು ೮–೧೦.</ref> ೧೯೦೫ರಲ್ಲಿ ಜಯಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದಾಗ ತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪದ ಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಹಠ ಸಡಿಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref>ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೯೯.</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗತೊಡಗಿದಂತೆ, ಆಟಗಾರರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಾಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಆದಾಯ ಹಂಚುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಹತೋಟಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಗೊಣಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ಮೊದಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಂಡಗಳ ಆಟಗಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪು ಹೂಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವೇ ಹೋಗುವುದೆಂಬ ಭೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸಂಪುಗಳು ಯಶ ಕಾಣದಂತಾದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಕಠಿಣವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ|ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು]] ಅವರ ಕರಾರಿನ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ, ಆಟಗಾರರು ತಂಡಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ರೀತಿ ಒಡಂಬಡಿಸುವುವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಆಟಗಾರರು ಬಾಲ ಬಿಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬರ್ಕ್ (೨೦೦೧), ಪುಟಗಳು ೫೬, ೧೦೦, ೧೦೨, ೧೦೩, ೧೧೩, ೧೪೩, ೧೪೭, ೧೭೦, ಇತ್ಯಾದಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ; ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೭–೨೧, ೨೭, ೮೩, ೧೨೧, ೧೨೨, ೧೬೦–೧೬೪, ೧೭೭; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೬೦–೭೧.</ref> ಜಿಪುಣನಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಮಿಸ್ಕಿ|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಮಿಸ್ಕಿಯವರ]] ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಂತಹ ತಿರಸ್ಕಾರಭಾವ ಮತ್ತು ಪಂಥ ಕಟ್ಟುವವರ ಹಣ ನೀಡುವಿಕೆಯಿಮದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ನಿಜ ಮತ್ತು ಬದ್ಧ [[ಚಿಕಾಗೋ ವೈಟ್ ಸಾಕ್ಸ್]] ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು [[1919ರ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ|1919ರ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು]] [[ಬಿಸುಡುವ]](ಸೋಲುವ) ಸಂಚು ಹೂಡಿದರು. ಈ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಹಗರಣ|ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಹಗರಣವು]] ಒಂದು ನೂತನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಯೋಗದ ರಚನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳು ನಿಕಟವಾದವು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೩೯, ೪೭, ೪೮.</ref> ಮೊದಲ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಮಿಷನರ್]] ಆಗಿ [[ಕೆನೆಸಾ ಮೌಂಟೆನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಸ್]] ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಆ ವರ್ಷವೇ [[ನೀಗ್ರೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್]] ಸಹ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು; ನೀಗ್ರೋಗಳ ಮೊದಲ ಗಮನಾರ್ಹ ಲೀಗ್ ಆದ ಇದು ೧೯೩೧ರವರೆಗೂ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಈ ಲೀಗ್ ನೊಡನೆ [[ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಕಲರ್ಡ್ ಲೀಗ್]] ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬರ್ಗೋಸ್ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೧೧೭, ೧೧೮.</ref> ==== ರಥ್ ರ ಏಳ್ಗೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣೀಯರ ಸೇರ್ಪಡೆ ==== ಈಗಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಪಿಚರ್ಸ್ ಆದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸನ್]] ರಂತಹವರು ಮೇಲುಗೈ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಟಗಾರರು "ರನ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡುವುದನ್ನು ಬೇಡುವಂತಹ " "ಒಳ ಕ್ರೀಡೆ"ಯನ್ನು ಆಗ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಗ್ರರೂ ಆದ [[ಟೈ ಕಾಬ್]] ಈ ಶೈಲಿಯ ಅಪರಾವತಾರವೇ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೧೯೯೭) ಪುಟ ೨೧೪.</ref> '[[ಡೆಡ್-ಬಾಲ್ ಯುಗ]]' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು, ಹಲವಾತು ನಿಯಮಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬದಲಾವಣಿಗಳು ಹಿಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಯಿತು. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಅಳತೆ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಮಿಶ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನೂತನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು, ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ದೊರೆತವು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಾರಿಸಿದಾಗ/ಹೊಡೆದಾಗ ಚೆಂಡು ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ದೂರ ಸಾಗುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ [[ಹೋಂ ರನ್ ಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೯೦.</ref> ಹೊಸ ಯುಗದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಬಲ ಹಿಟರ್ ಆದ, ದಂತಕಥೆಯೇ ಆದ ಆಟಗಾರ [[ಬೇಬ್ ರಥ್]] ರ ಏಳ್ಗೆಯು ಕ್ರೀಡೆಯ ರೀತಿಯೇ ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು. ರಥ್ ತಮ್ಮ ಸ್ಲಗಿಂಗ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದಂತಹ ದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಯಾಂಕೀಸ್]] ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂಡವೆಂದ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಬಾಜನವಾಯಿತು.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೧೯೨.</ref> ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೩೦ರ ದಶಕದೊ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]] ನ [[ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ]] [[ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ರಿಕೀ]] ಹಲವಾರು [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ "ಫಾರ್ಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>ಬರ್ಕ್ (೨೦೦೧), ಪುಟಗಳು ೩೪–೩೭.</ref> ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ [[ನೀಗ್ರೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್]] ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು; ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ನೀಗ್ರೋ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್]] ಅದನ್ನು ಸೇರಿತು. [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಂ]] ನ [[ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಲಿಟಲ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ೧೯೪೦ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ [[ಮಕ್ಕಳ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:JackieRobinson1945.jpg|thumb|right|150px|alt=Robinson posing in the uniform cap of the Kansas City Royals, a California Winter League barnstorming team, November 1945 (photo by Maurice Terrell)|ಜ್ಯಾಕೀ ರಾಬಿನ್ಸನ್, 1945ರಲ್ಲಿ, ಆ ಯುಗದ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ರಾಯಲ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ,ನೀಗ್ರೋ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ನ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮಾನಾರ್ಕ್ ರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಬ್ಯಾರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಮಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್.]] ಅಮೆರಿಕವು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಲು ತಂಡವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲವಾದವು ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡೆ ಸಹ ನಿಲ್ಲುವ ಶಂಕೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕೆ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಚಿಕಾಗೋ ಕಬ್ಸ್]] ನ ಮಾಲಿಕರಾದ [[ಫಿಲಿಪ್ ಕೆ. ರಿಗ್ಲೀ]] ಸ್ತ್ರೀ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ನೂತನ ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ದ [[ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ೧೯೪೩ರಿಂದ ೧೯೫೪ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|author=Lesko, Jeneane|title=League History|url=http://www.aagpbl.org/league/history.cfm|publisher=All-American Girls Professional Baseball League Players Association|year=2005|accessdate=2009-01-29}}</ref> ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಕಾಲೇಜ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್]] ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು [[ಬೇಬ್ ರಥ್ ಲೀಗ್]] ಯುವ ಯೋಜನೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಹ ಮಕ್ಕಳ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಬಿಳಿಯರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿಂದ ಕರಿಯರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವಂತಹ ಅಲಿಖಿತ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು;ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ರಿಕೀ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಡಾಡ್ಜರ್ಸ್]] [[ಜ್ಯಾಕೀ ರಾಬಿನ್ ಸನ್]] ರನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಆತನು ಅವರ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡತೊಡಗಿದರು.<ref>ಬರ್ಗೋಸ್ (೨೦೦೭), ಪುಟ ೧೫೮.</ref> ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಡಾಡ್ಜರ್ಸ್ ತಂಡದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯ ಆಡುವುದರ ಮೂಲಕ ರಾಬಿನ್ ಸನ್ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ವರ್ಣಸೀಮೆಯನ್ನ ಛೇದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಲ್ಯಾರಿ ಡಾಬಿ]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ನ [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್]] ತಂಡದಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವಾಡಿದರು.<ref>ಬರ್ಗೋಸ್ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೧೮೦, ೧೯೧.</ref> ಈ ಮೊದಲು ಗಣನೆಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಂತಹ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ]] ಆಟಗಾರರು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕಾಗೋ ವೈಟ್ ಸಾಕ್ಸ್ ವೆನೆಝೂಯೆಲಾದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದ [[ಚಿಕೋ ಕಾರಾಸ್ಕ್ವೆಲ್]] ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ (ಸರ್ವ ಕಪ್ಪು) [[ಮಿನ್ನೀ ಮಿನೋಸೋ]] ಗಳು ಮೊದಲ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಒಳಗಾದರು.<ref name="P111">ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೧೧.</ref><ref>{{cite web|title=Baseball: White Sox and Fans Speak Same Language, With a Spanish Accent|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E3DD113FF935A15753C1A9639C8B63|work=New York Times|date=October 26, 2005|accessdate=2009-02-04}}</ref> [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯ ಎದುರು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಸೆಳೆತ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲೂ ತಗ್ಗಿತು; ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳೂ ಪುಟೆದೆದ್ದರೂ, ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಅರೆ-ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲವಾದವು.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), p. ೩; ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೫), ಪುಟ xxxvii.</ref><ref name="Simm">ಸಿಮನ್ಸ್, ರಾಬ್, "ದ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್", in ''ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ ಆನ್ ದ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ, ಸಂ. ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಆಂಡ್ರೆಫ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಫಾನ್ ಝಿಮಾನ್ಸ್ಕಿ (ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್, ೨೦೦೬), ಪುಟಗಳು ೭೭–೮೯.</ref> [[ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ|ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯು]] ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸಿತು; ೧೯೫೩ರ ವೇಳೆಗೆ ಹದಿನಾರು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಆರರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಲಾ ಒಬ್ಬ ಕರಿಯನನ್ನು ತಮ್ಮ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಿತು.<ref name="P111"/> ದ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಆ ವರ್ಷ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಕೊಂಚ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಉಳಿದ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟವಾದರೂ, ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಿತು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೭೦.</ref> ೧೯೫೮ರವರೆಗೆ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡವಿರಲಿಲ್ಲ; ಆ ವರ್ಷ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಡಾಡ್ಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಜಯಂಟ್ಸ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಗಳಿಗೆ]] ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.<ref>ಬರ್ಗೋಸ್ (೨೦೦೭), ಪುಟ ೨೧೫.</ref> ಮೇಜರ್ ಗಳ ಕಡೆಯ ಸರ್ವ-ಶ್ವೇತ ಕೋಟೆಯಾದ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್]] ಸಹ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕರಿಯ ಆಟಗಾರನನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="P111"/> ಮೇಜರ್ ಗಳು ಹೀಗೆ ಒಗ್ಗೂಡುವುದರಿಂದ ದೊರಕುವಂತಹ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಕಡೆಯ ನೀಗ್ರೋ ಲೀಗ್ ಸಹ ಮರುವರ್ಷ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಹೀಫಿ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೨೧, ೨೧೮–೨೨೪.</ref> ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]] ನ [[ವಿಸ್ತೃತ ತಂಡ|ವಿಸ್ತೃತ ತಂಡದ]] ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಋಉತುವನ್ನು ೧೫೪ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ೧೬೨ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಬೇಬ್ ರಥ್ ರ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಒಂದು-ಋತುವಿನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹೋಂ ರನ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು [[ರೋಜರ್ ಮಾರಿಸ್]] ಮುರಿಯಲು ಈ ಏರಿಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು.<ref>ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೩೦೭, ೩೦೮; ಸುಲೀವಾನ್ (೨೦೦೨), ಪುಟಗಳು ೧೬೩, ೧೬೪.</ref> ಏಂಜಲ್ಸ್ ರೊಡನೆ ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟ ಗಳು ೧೯೬೧-೬೨ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು; ಇದರೊಂದಿಗೆ, ೬೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ೧೦ ತಂಡಗಳಾದವು. ==== ಹಾಜರಾತಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ಗಳ ಯುಗ ==== ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ [[ಮಾರ್ವಿನ್ ಮಿಲರ್]] ಎಂಬ ಮಾಜಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೀಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್]] ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿತ್ತಸಲಹೆಗಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರನಿಪುಣರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಹೆಚ್ಚು ಧೃತಿಗೊಂಡಿತು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೭೦, ೧೭೨–೧೭೫.</ref> ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ಪಿಚರ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸಾಗಿತ್ತು. ೧೯೬೮ರ ಋತುವಿನ ನಂತರ, ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್]] ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಚರ್ಸ್ ಮೌಂಡ್]] ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮರುವರ್ಷ ಎರಡೂ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಗಳು ಮತ್ತೆರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು; ಲೀಗ್ ಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಗೆ ಮುನ್ನ ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಗೆ ಸೇರುವ ವಿಜೇತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದಾಯಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲೇ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ [[ಕರ್ಟ್ ಫ್ಲಡ್]] ಮೀಸಲು ಕಾಯಿದೆಯ ಸೂಕ್ತಾಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ [[ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟಗಾರರ ಹರತಾಳ|ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟಗಾರರ ಹರತಾಳವು]] ನಡೆಯಿತು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೫೬–೧೬೮, ೧೭೫, ೧೭೬.</ref> ಆಟದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಲುವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ [[ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಟರ್]] ನಿಯಮವನ್ನು ಮರುವರ್ಷ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಸುಲೀವಾನ್ (೨೦೦೨) ಪುಟ ೨೩೯.</ref> ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ನಿಯಮವನ್ನು [[ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ|ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ]] ನಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರ ಸಂಬಳಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಲಾರಂಭಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತ ಏಜೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಮುಕ್ತ ಏಜೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ]] ಇದು ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೭೮, ೧೮೦, ೨೪೫.</ref> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ಎರಡು ವಿಸ್ತರಿತ ತಂಡಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿದವು. [[1981]] ಮತ್ತು [[1994|1994ರಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಗಿತತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು, ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಆದಾಗ ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ ರದ್ದಾಗಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೮೪–೧೮೭, ೧೯೧, ೧೯೨, ೨೮೦–೨೮೨.</ref> ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ, ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಮುನ್ನ, ಮೇಜರ್ಸ್ ಪ್ರತಿ-ಪಂದ್ಯದ ಹಾಜರಾತಿಯ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Simm"/><ref>ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೩೭೬, ೫೧೧.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cole Hamels 2008 v Reds.JPG|thumb|200px|left|ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಫಿಲೀಸ್ ನ ಪಿಚರ್ ಕೋಲ್ ಹಾಮೆಲ್ಸ್, 2008ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯ ಬಹಳ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಟಗಾರ.]] ೧೯೯೩ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ವಿಸ್ತರಿತ ತಂಡಗಳು ಸೇರಿದ ನಂತರ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಪುನರ್ರಚಿತವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿರೋಧ ಉತ್ಪಾದನೆ - ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಂ ರನ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ಆ ವರ್ಷ ಬಹಳವೇ ಆಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸಿದ ೧೯೯೪ರ ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೨೪೯, ೨೫೦.</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿದಾಗ, ಈ ಕ್ರಮವೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ-ವಿಜೇತವಲ್ಲದ [[ವೈಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್]] ತಂಡಗಳು ಋತು-ಅವಧಿಯ ನಂತರದ ಖಾಯಂ ಅಂಗಗಳಾದವು. ನಿಯಮಿತ-ಋತು [[ಅಂತರ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡೆ|ಅಂತರ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು]] ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಋತುವಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರಡನೆಯ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref>ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೪೮೧.</ref> ಮರುವರ್ಷ ಮಾರಿಸ್ ರ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಂ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು [[ಮಾರ್ಕ್ ಮೆಕ್ ಗ್ವೈರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮೀ ಸೋಸಾ]] [[ಇಬ್ಬರೂ ಮುರಿದರು]] ಹಾಗೂ ಮತ್ತೂ ಎರಡು ವಿಸ್ತರಣ ತಂಡಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಗಳೆರಡೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಹೊರತಾದವು. ಪಂದ್ಯ ರೂಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡರೂ (ಮತ್ತು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹಿಟರ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ), ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳಾದ ಆಟಗಾರರ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಮುಂಚೆ ಇವರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದ್ದು, ಈಗ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] (MLB)ನ ಮೇಲ್ಬರಹದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಕೋಪ್ಪೆಟ್ಟ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೪೮೯.</ref> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಂಡ್ಸ್]] ಈಗಿನ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯಾದ ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ೭೩ ಹೋಂ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪವರ್ ಹಿಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವು [[ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ಗಳ ದುರುಪಯೋಗ|ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ಗಳ ದುರುಪಯೋಗವೇ]] ಎಂಬ ಗುಮಾನಿಯು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಇದ್ದಿತು(ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಚಿಂಗ್ ಅರ್ಹತೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾದದ್ದು ಹೌದು) ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯವು ೨೦೦೨ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೪ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ-ಉದ್ದೀಪನ ಮಾದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದುರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ನಿಯಮವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೨೫೪, ೨೭೧; ಝಿಂಬಾಲಿಸ್ಟ್ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೧೯೫, ೧೯೬.</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಡ್ಸ್ [[ಹ್ಯಾಂಕ್ ಆರನ್]] ರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ MLBಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಂ ರನ್ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದವರ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು, ಹಾಗೂ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref name="MajorAtRec">{{cite web|title=MLB Regular-Season Attendance Just Shy Of Last Year's Record|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/article/124427|work=Street & Smith's SportsBusiness Daily|accessdate=2009-01-29}}</ref><ref name="MinorAtRec">{{cite web|title=Minor League Baseball History|url=http://web.minorleaguebaseball.com/milb/history/|publisher=Minor League Baseball|accessdate=2009-01-29|archive-date=2009-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120173052/http://web.minorleaguebaseball.com/milb/history/|url-status=dead}}</ref> ಮೆಕ್ ಗ್ವೈರ್, ಸೋಸಾ, ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಕಥೆಯೇ ಆಗಿದ್ದ ಪಿಚರ್ [[ರೋಜರ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್]] ನಂತಹ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು [[ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ದುರುಪಯೋಗ ಹಗರಣ|ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ದುರುಪಯೋಗ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ]] ಸಿಲುಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ಲಾಗರ್ ಗಳ ಸಾಧನೆಗಳು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೨೯೨–೨೯೩; ರೇಡರ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೨೫೪, ೨೭೧, ೨೭೫–೨೭೭.</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಯು ೧೯೯೪ರ ತಡೆಯ ನಂತರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಾವಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಏರಿದುದುರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಲಿಟಲ್ ಲೀಗ್ ಗೆ ಸೇರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು; ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ಮರು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರತಿಶತದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು.<ref>{{cite web|author=Hilgers, Laura|title=Youth Sports Drawing More than Ever|url=http://www.cnn.com/2006/US/07/03/rise.kids.sports/index.html|publisher=CNN|date=July 5, 2006|accessdate=2009-01-29}}</ref> === ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧೆಡೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್{{Anchor|Around-the-world}} === ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಿತರ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಚರಿತ್ರೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂವಿರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದೆ. ೧೮೭೭ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ, ದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಎಂಬ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಂದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೭೩; ಬರ್ಕ್ (೨೦೦೧), ಪುಟ ೫೮.</ref> ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲದವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ೧೯೬೯ರವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳು ಕೆನಡಾದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ; ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್]] ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣ ತಂಡವಾಗಿ ಸೇರಿತು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣ ತಂಡ [[ಟೊರೊಂಟೊ ಬ್ಲೂ ಜೇಸ್]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿತು. ಬ್ಲೂ ಜೇಸ್ ೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಏಕೈಕ ಕ್ಲಬ್ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರ ಋತುವಿನ ನಂತರ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್ ಅನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಆ ತಂಡವು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. [[File:WBC2006 Sadaharu Oh.jpg|thumb|right|2006 ವಿಶ್ವ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸದಾಹಾರು Oh. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೀಗ್ ನ ಯೋಮಿಯುರಿ ಜಯಂಟ್ಸ್ ಪರ ಆಡುತ್ತಾ (1959–80), Oh ವೃತ್ತಿಪರ ಹೋಂ ರನ್ ಗಳ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಬಾ|ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದ್ದು ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ೧೯೩೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ ಜಗದ ಬಲಿಷ್ಠ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ([[ಕ್ಯೂಬನ್ ಚಳುವಳಿ|ಕ್ಯೂಬನ್ ಚಳುವಳಿಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ]] ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹವ್ಯಾಸಿಯೇ ಆಗಿವೆ.) ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪವ್ಯಾಪಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು xxiv.</ref> ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ಗಳು ಎರಡು ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] (೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ), [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] (೧೯೩೪), [[ಜಪಾನ್]] (೧೯೩೬), [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] (೧೯೩೭) ಮತ್ತು [[ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ]] (೧೯೩೮) ಸೇರಿವೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೩೫೬, ೧೨೩, ೧೩೭, xxiv, ೧೧, ೨೩೩; ಜಿಮೆಲ್ಕ್ (೨೦೦೬), ಪುಟ ೨೯೬.</ref> [[ಜಪಾನ್ ನ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗಳು]] - [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೀಗ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಲೀಗ್]] - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ವರ್ತುಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ನೀಲ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೧೧೩.</ref> ಜಪಾನ್ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಅಮೆರಿಕನ್ ರೀತಿಯದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು - ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಲಬ್ ಇದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ MLBಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿವೆ.<ref name="RW">{{cite web|author=Whiting, Robert|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/sb20070411c1.html|title=Is the MLB Destroying Japan's National Pastime?|date=April 11, 2007|accessdate=2009-02-08|work=Japan Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080924011113/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/sb20070411c1.html|archivedate=2008-09-24|url-status=dead}}</ref> ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್ ಗಳು ಹಲವಾರು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವೆನೆಝೂಯೆಲಾ]] (೧೯೪೬) ಮತ್ತು ದ ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (೧೯೫೫)ಗಳಲ್ಲಿ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು xxiv, xxv; ಬರ್ಗೋಸ್ (೨೦೦೭), ಪುಟ ೪೬.</ref> ೧೯೭೦ನೆಯ ದಶಕದ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ, ವಾರ್ಷಿಕ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸರಣಿ|ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸರಣಿಯು]] ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಚಳಿಗಾಲದ ಲೀಗ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ; [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ವಿಂಟರ್ ಲೀಗ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಲೀಗ್]], [[ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕನ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]], ಮತ್ತು [[ವೆನೆಝೂಯೆಲನ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] (೧೯೮೨), [[ತೈವಾನ್]] (೧೯೯೦), ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]] (೨೦೦೩)ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್ ಗಳಿವೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೩೬೨, ೩೬೮; ಜಿಮೆಲ್ಕ್ (೨೦೦೬), ಪುಟಗಳು ೧೦೦, ೭೫, ೫೯.</ref> ಹಲವಾರು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳೂ ಸಹ ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, [[ಡಚ್ ಲೀಗ್]] ಅಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಲೀಗ್ ಎಂದರೆ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಲೀಗ್]].<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ xv.</ref> ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಯೂರೋಪ್ ನ ವಿವಿಧ ಲೀಗ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನಾವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆ|ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ರಜತ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಇಸ್ರೇಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ಒಂದು ಋತುವಿನ ನಂತರ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|author=Mayo, Jonathan|title=Perspective: Baseball in the Holy Land|url=http://web.minorleaguebaseball.com/news/article.jsp?ymd=20090127&content_id=501366&vkey=news_milb&fext=.jsp|publisher=Minor League Baseball|date=January 28, 2009|accessdate=2009-02-05|archive-date=2009-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131063101/http://web.minorleaguebaseball.com/news/article.jsp?ymd=20090127&content_id=501366&vkey=news_milb&fext=.jsp|url-status=dead}}</ref> ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ದ ಕಾಂಫೆಡೆರೇಷನ್ ಯೂರೋಪೀನೆ ಡಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ (ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಾಂಪೆಡರೇಷನ್)ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ಮತ್ತು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ಗಳನ್ನು ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್]] (IBAF) ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ IBAF ೧೧೭ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=International Baseball Federation (Confederations/Member Federations)|url=http://www.ibaf.org/|publisher=International Baseball Federation|accessdate=2009-02-03}}</ref> ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಅದು ಪುರುಷರ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆಯೋ ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ (ಬಹುತೇಕ) [[ಮಹಿಳಾ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಹವ್ಯಾಸಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೪ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಮಹಿಳಾ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ಅನ್ನು IBAF ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ [[1992 ಗೇಮ್ಸ್]] ಇಂದ [[ಪದಕ ಕ್ರೀಡೆ|ಪದಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ]] ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು [[2012ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ನಿಂದ ೨೦೦೫ರ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಮಿಟಿ]] [[ಮೀಟಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[2008 ಗೇಮ್ಸ್]] ನ ಅಂಗವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದಿತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್ ನಾಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೨ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದುದರಿಂದ IOCಯು ಮತ್ತೆರಡು ಆಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಯೋಚನೆಯಿತ್ತಾದರೂ ಯಾವ ಕ್ರೀಡೆಯೂ ಸೇರಲು ಬೇಕಾದ ಓಟ್ ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title=Fewer Sports for London Olympics |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/4658925.stm |publisher=BBC News|date=July 8, 2005|accessdate=2008-09-16}}</ref> ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು ಒಂದು ಅಂಶವಾದರೆ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನವರು ಪಂದ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಟಗಾರರು, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]] ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ, ಆಟಗಾರರನ್ನು [[ವಿಂಟರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಲು ಹಿಂಜರಿದದ್ದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿ ಬಿಡುವು ಕೊಟ್ಟರೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡಬೇಕಾದುದರಿಮದ MLBಯು ಬಿಡುವು ನೀಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=McCauley, Janie|title=MLB Wants Baseball Back in Olympics|url=http://sports.washingtontimes.com/olympics/story.asp?i=20080823052519503044708&ref=rec&tm=&src=OLYMPICS_DOLY_BBO|publisher=Associated Press (''Washington Times'')|date=August 23, 2008|accessdate=2009-02-03|archive-date=2011-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812013634/http://sports.washingtontimes.com/olympics/story.asp?i=20080823052519503044708&ref=rec&tm=&src=OLYMPICS_DOLY_BBO|url-status=dead}}</ref> [[2012ರ ಸಮ್ಮರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಕೋರಿ, IBAF ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,ರಚಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿತಾದರೂ ಈ ಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|author=Wilson, Stephen|title=Softball Again Misses the Cut for Olympic Games|url=http://www.usatoday.com/sports/olympics/2009-08-13-oly-golf-softball-2016_N.htm|publisher=Associated Press (''USA Today'')|date=August 13, 2009|accessdate=2009-08-13}}</ref> ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಋತುವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಆಡಬೇಕೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಿದ [[ವಿಶ್ವ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್]] ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಗೆ ಮುನ್ನ, ಭಾಗಶಃ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಆರಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ [[ಇನಾಗುರಲ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್]] ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ MLB ಆಟಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|author=Isidore, Chris|title=The Spring Classic?|url=http://money.cnn.com/2006/03/10/commentary/column_sportsbiz/sportsbiz/index.htm|publisher=CNNMoney.com|date=March 11, 2006|accessdate=2009-02-03|archive-date=2008-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007104544/http://money.cnn.com/2006/03/10/commentary/column_sportsbiz/sportsbiz/index.htm|url-status=dead}} {{cite web|author=McNeal, Stan|title=Your Guide to the '06 World Baseball Classic|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1208/is_9_230/ai_n26780488?tag=content;col1|work=Sporting News|publisher=CBS Interactive|date=March 3, 2006|accessdate=2009-02-03|archive-date=2013-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625114357/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1208/is_9_230/ai_n26780488?tag=content;col1|url-status=dead}}</ref> == ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಸ್ವರೂಪ == ಕ್ರೀಡೆಯು ಒಂಬತ್ತು ಆಟಗಾರರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ತಂಡಗಳು ಅಫೆನ್ಸ್ ([[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್]] ಅಥವಾ ಹಿಟಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಡಿಫೆನ್ಸ್ (ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪಿಚಿಂಗ್) ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವೂ ಬ್ಯಾಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಆಡುವಂತಹ ಜೋಡಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು [[ಇನ್ನಿಂಗ್]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಒಂಬತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಇರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ತಂಡವು - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅತಿಥೇಯ ತಂಡವು - ಮೇಲೆ, ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ ನ ಮೊದಲರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡವು - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅತಿಥಿ ತಂಡವು - ಕೆಳಗೆ, ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ,ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವು ಒಂದು ತಂಡವು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು [[ರನ್ಸ್]] ಅಥವಾ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಗಳಿಸುವುದು/ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದವರು ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಎಂದರೆ ಚೌಕಾಕಾರದ [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಡೈಮಂಡ್]] ನ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕೂ ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಓಟವನ್ನು ಮುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತ಻ರೆ. ಆಟಗಾರನು [[ಹೋಂಪ್ಲೇಟ್]] ನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು [[ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ]] ಸಾಗುತ್ತಾ ಮೊದಲಮ ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಂಗೆ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ರನ್ ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಈ ರನ್ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ತಂಡದವರು ಅಫೆನ್ಸಿವ್ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕ್ರಮಾಂಕ]] ಬರುವವರೆಗೂ, ಹೊರಹಾಕುವಂತಹ, [[ಔಟ್]] ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.ಮೂರು ಔಟ್ ಗಳು ದಾಖಲಾದನಂತರ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ-ಇನ್ನಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಒಂಬತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ನಂತರ ಎರಡೂ ತಂಡಗಳ ಸ್ಕೋರ್ ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್]] ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಥರ್ಸ್ಟನ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೧೫; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/official_info/official_rules/foreword.jsp|title=Official Rules/Foreword|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rules 1.01–1.03)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/02_definition_of_terms.pdf|title=Official Rules/2.00—Definitions of Terms|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/04_starting_ending_game.pdf|title=Official Rules/4.00—Starting and Ending a Game (Rule 4.10)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> [[File:Baseball diamond.svg|thumb|350px|right|ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಮೈದಾನದ ನಕ್ಷೆ(ಡೈಮಂಡ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬೇಸ್ ಗಳ ಮಧ್ಯದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಆಟದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಬಳಸಬಹುದು). ನೀಡಿರುವಂತಹ ಅಳತೆಗಳು ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ-ಶೈಲಿಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಮಕ್ಕಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.]] ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಿಂದ ಮುಂಭಾಗದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೪೫-ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳು, ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳು ಇರುವಂತಹ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ೯೦-ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರಾಚೆಗಿನ ೨೭೦-ಡಿಗ್ರಿ ಪ್ರದೇಶವೇ ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶ. ಬೇಸ್ ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಕೆಲವು ಗಜಗಳಷ್ಟು ದೂರದ ಮೈದಾನದ ಪ್ರದೇಶ [[ಇನ್ ಫೀಲ್ಡ್]] (ಒಳಾಂಗಣ); ಒಳಾಂಗಣದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಆಚಿನ ಪ್ರದೇಶವೇ [[ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡ್]] (ಹೊರಾಂಗಣ). ಒಳಾಂಗಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎತ್ತರವಾದ ಪಿಚರ್ ನ ಜಗಲಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಯತಾಕಾರದ ರಬ್ಬರ್ ಪ್ಲೇಟ್ (ದ ರಬ್ಬರ್) ಇದೆ. ಹೊರಾಂಗಣದ ಹೊರವಲಯದ ಸೀಮೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಬೇಲಿ/ಗೋಡೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಬೇಲಿ/ಗೋಡೆಯು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನದ್ದು ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದ್ದು ಆಗಿರಬಹುದು(ಹಲವಾರು ಹವ್ಯಾಸಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇಲಿ/ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಡುತ್ತಾರೆ). ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ನಡುವಣ ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶವೇ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rules 1.04–1.07)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/02_definition_of_terms.pdf|title=Official Rules/2.00—Definitions of Terms|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಉಪಕರಣಗಳಿವೆ; [[ಚೆಂಡು]], [[ಬ್ಯಾಟ್]] (ದಾಂಡು) ಮತ್ತು [[ಗವುಸು ಅಥವಾ ಮಿಟ್]]: * ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕನ ಮುಷ್ಠಿಯ ಅಳತೆಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಸುಮಾರು ೯ ಅಂಗುಲ (೨೩ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಳು) ಸುತ್ತಳತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ರಬ್ಬರ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಕ್ ನದಾಗಿದ್ದು, ದಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಹಸುವಿನ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಂಪನೆಯ ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಪೋರ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ (೨೦೦೭), ಪುಟ ೨೩; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rule 1.09)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> * ಬ್ಯಾಟ್ ಒಂದು ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಘನವಾದ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ವೃತ್ತಿಯೇತರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹ ಬ್ಯಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಈಗ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ಒಂದು ಘಟ್ಟಿಯಾದ ದುಂಡನೆಯ ಕೋಲಾಗಿದ್ದು, ೨.೫ ಅಂಗುಲಗಳ ( ೬.೪ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಳು) ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹಿಡಿಯತ್ತ ಬರುಬರುತ್ತಾ ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಿಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕರು ಬಳಸುವ ಬ್ಯಾಟ್ ಗಳು ವಿಶೇಷತಃ ೩೪ ಅಂಗುಲ (೮೬ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಳು) ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ೪೨ ಅಂಗುಲಗಳಿಗಿಂಗಲೂ (೧೦೬ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಳು) ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rule 1.10a)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|author=Fitzgerald, Stephen et al.|url=http://www.freepatentsonline.com/y2005/0176531.html|title=Polymer Composite Baseball Bat Endcap (U.S. Patent Application 20050176531)|date=November 8, 2005|accessdate=2009-02-02|publisher=FreePatentsOnline.com}}</ref> * ಗವುಸು ಅಥವಾ ಮಿಟ್ (ಕೈಚೀಲ) ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಮೆತ್ತೆಭರಿತ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದು, ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪರೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಜಾರದಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದು ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rules 1.12–1.15)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> ರಕ್ಷಾ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಕರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಥರ್ಸ್ಟನ್ (೨೦೦೦), ಪುಟಗಳು ೨೧, ೩೦, ೩೧; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game (Rule 1.16)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧ-ಇನ್ನಿಂಗ್ ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾದ ತಂಡದ ಒಂಬತ್ತು ಆಟಗಾರರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತಾವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ [[ಪಿಚರ್]] ಪಿಚರ್ ನ ದಿಣ್ಣೆ (ಪಿಚರ್ಸ್ ಮೌಂಡ್) ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಪಿಚರ್ ಪಿಚ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಎಸೆತವನ್ನು ರಬ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಾಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ಒತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ಕಡೆಗೆ ಎಸೆಯಲು ಬೇಕಾದ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಾದ [[ಕ್ಯಾಚರ್]] (ಹಿಡಿಯುವವನು), ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನ ದೂರದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಪಿಚರ್ ಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಕ್ಕರುಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರುತ್ತಾನೆ. ತಂಡದ ಇತರ ಆಟಗಾರರೆಲ್ಲರೂ ಹೋಮ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನತ್ತ ತಿರುಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಮಶಃ ನಾಲ್ಕು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರಾಗಿ - ಈ ನಾಲ್ವರು ಮೊದಲ, ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೇಖೆಗಳ ಗುಂಟ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಕೆಲವು ಗಜಗಳಷ್ಟು ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ - ಮತ್ತು ಮೂರು ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬ [[ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಮನ್]] ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನಿಂದ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ಎಡಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ, [[ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ಮನ್]] ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ನ ಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ, [[ಶಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಪ್]] ಒಬ್ಬನು ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ನ ಎಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ [[ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ಮನ್]] ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ನ ಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ [[ಎಡ ಫೀಲ್ಡರ್]], [[ಕೇಂದ್ರ ಫೀಲ್ಡರ್]] ಮತ್ತು [[ಬಲ ಫೀಲ್ಡರ್]]. ಒಬ್ಬ ತಟಸ್ಥ [[ಅಂಪೈರ್]] ಕ್ಯಾಚರ್ ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.<ref>ಪೋರ್ಟರ್ಫೀಲ್ಡ್ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೧೬–೧೮, ೨೫, ೩೪, ೩೫; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/09_the_umpire.pdf|title=Official Rules/9.00—The Umpire (Rule 9.03a)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:David-ortiz-batters-box.JPG|thumb|left|ಪಿಟ್ ಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ: ಬ್ಯಾಟರ್, ಕ್ಯಾಚರ್ ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್]] ಕ್ರೀಡೆಯು ಬ್ಯಾಟರ್ ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರ್ ಪಿಚರ್ ಒಂದು ಪಿಚ್(ಚೆಂಡು)ಅನ್ನು ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನತ್ತ ಬೀಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ ನಿಂದ ಬಾರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ಯಾಟರ್ ಬಾರಿಸುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ಬಿಟ್ಟ ಅಥವಾ ಬಾರಿಸಲು ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ ಗೆ ಸಿಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೈ(ಬ್ಯಾಟ್)ತಪ್ಪಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಕ್ಯಾಚರ್ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪಿಚರ್ ಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚೆಂಡನ್ನು ಆಟದ ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಹೊಡೆದ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬ್ಯಾಟನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನತ್ತ ಓಡತೊಡಗಬೇಕು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಅನ್ನು ''ರನ್ನರ್'' (ಅಥವಾ, ಆಟ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ''ಬ್ಯಾಟರ್-ರನ್ನರ್'' ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಪುಟ್ ಔಟ್]] ಆಗದೆ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ತೊಉಪಿದ ಬ್ಯಾಟರ್-ರನ್ನರ್(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ''ಸೇಫ್'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ಯಾಟರ್-ರನ್ನರ್ ನು ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದಲೂ ಆಚೆಗೆ, ತಾನು ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುವುದೋ ಅಷ್ಟು ದೂರ, ಓಡಬಹುದು. ಫೀಲ್ಡರ್ ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಡಿಯೂ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದರೆ ಒಂದು [[ಹಿಟ್]](ಹೊಡೆತ/ರನ್) ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ತಲುಪಿದರೆ [[ಸಿಂಗಲ್]] (ಒಂದು ರನ್) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ತಲುಪಿದರೆ [[ಡಬಲ್]]; ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ತಲುಪಿದರೆ [[ಟ್ರಿಪಲ್]]. ಚೆಂಡನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಹೊರಾಂಗಣದ ಮೇಲೆ ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವಂತೆ ಹೊಡೆದರೆ (ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣದ ಗೋಡೆ ದಾಟುವಂತೆ, ಗೋಡೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ)ಅದು ಒಂದು [[ಹೋಂ ರನ್]]:ಬ್ಯಾಟರ್ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರನ್ನರ್ ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಓಡಬಹುದು, ಪ್ರತಿ ಓಟಕ್ಕೂ ಒಂದು ರನ್ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಯಸುವ ಫಲಿತಾಂಶ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಬೇಸ್ ತಲುಪಿದ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಹಿಟ್ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಬದಲಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಫೀಲ್ಡರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ದೋಷ ([[ಎರರ್]]) ಆರೋಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/05_putting_ball_in_play.pdf|title=Official Rules/5.00—Putting the Ball in Play. Live Ball|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rule 6.09)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rules 10.06, 10.12)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ರನ್ನರ್ ಬಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಂಡುಗಳು ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದಾಗ ಅಥವಾ ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಚೆಂದು ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ನಂತರ, ಮುಂದೋಡಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು; ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವವನು ಚೆಂಡು ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಕ್ಷಣ ''ಖಂಡಿತ'' ಓಡಲು ಯತ್ನಿಸಲೇಬೇಕು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದ ಚೆಂಡು ಒಳಾಂಗಣ ದಾಟುವ ಮುನ್ನವೇ ಫೌಲ್ ಆಗಿ ಉರುಳಿದರೆ, ಅದು [[ಡೆಡ್]] ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಟ ಶುರುವಾದಾಗ ತಾವಿದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ರನ್ನರ್ ಗಳು ಮರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆಂದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಭೂಮಿ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಬ್ಯಾಟರ್ [[ಫ್ಲೈಡ್ ಔಟ್]] ಆಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ರನ್ನರ್ [[ಟ್ಯಾಗ್ ಅಪ್]] ಆದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದೋಡಲು ಯತ್ನಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ, ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಆಟ ಶುರುವಾದಾಗ ಅವರಿದ್ದ ಬೇಸ್ ತಲುಪಬಹುದು. ಪಿಚರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನತ್ತ ಎಸೆಯಲಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರವಾಗಲೂ ರನ್ನರ್ ಗಳು ಮುಂದಿನ ಬೇಸ್ ನತ್ತ ಓಡಲು ಯತ್ನಿಸಬಹುದು - ಇಂತಹ ಯಶಸ್ವಿ ಯತ್ನವನ್ನು [[ಸ್ಟೋಲನ್ ಬೇಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/02_definition_of_terms.pdf|title=Official Rules/2.00—Definitions of Terms|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/05_putting_ball_in_play.pdf|title=Official Rules/5.00—Putting the Ball in Play. Live Ball (Rule 5.09e)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rule 6.05a)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/07_the_runner.pdf|title=Official Rules/7.00—The Runner (Rules 7.08d, 7.10a)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rule 10.07)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಹೊಡೆಯದ ಪಿಚ್ ಅನ್ನು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಅಥವಾ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಬ್ಯಾಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತವೋ ಅವನು [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಔ|ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಔಟ್]] ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ನಾಲ್ಕು ಬಾಲ್ ಗಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತವೋ ಅವನಿಗೆ [[ಬೇಸ್ ಆನ್ ಬಾಲ್ಸ್]] ಅಥವಾ ವಾಕ್, ಎಂದರೆ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನತ್ತ ತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುನ್ನಡೆ, ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗ ಅಥವಾ ಸಮವಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಟರ್ ಅದರತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ ಬೀಸುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಅದು ನೆಲವನ್ನು ಪಿಚ್ ಮಾಡಿದ ಚೆಂಡು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಬ್ಯಾಟರ್ ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನತ್ತ ಸಾಗಬಹುದು.) ಬಾಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಂಪೈರ್ ಪಿಚ್ [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್]] ಹಾದುಹೋಯಿತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ; ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಭುಜಗಳ ನಡುವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಮಂಡಿಯ ಕುಳಿಯವರೆಗಿನ, ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಕಲ್ಪಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="MLBR2">{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/02_definition_of_terms.pdf|title=Official Rules/2.00—Definitions of Terms|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಬ್ಯಾಟರ್ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪಿಚ್ ಆದ ಚೆಂಡನ್ನು (ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್ (ಹೊಡೆಯಲಾಗುವಂತಹ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿನದು)ಕ್ಯಾಚರ್ ಗೆ ತಲುಪಲು ಬಿಟ್ಟಾಗ. * ಬ್ಯಾಟರ್ ಬಾಲ್ ನತ್ತ ಬ್ಯಾಟ್ ಬೀಸಿ (ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೊರಗಿರುವುದನ್ನೂ ಸಹ)ಚೆಂಡನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾಗದಿದ್ದಾಗ. * ಬ್ಯಾಟರ್ [[ಫೌಲ್ ಬಾಲ್]] ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ - ಮೊದಲಿಗೆ ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಅಥವಾ ಮೊದಲಿಗೆ ಡೈಮಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೂ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ದಾಟುವ ಮುನ್ನ ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವ ಚೆಂಡು. ಆಗಲೇ ಬ್ಯಾಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಫೌಲ್ ಬಾಲನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಫೌಲ್ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಟರ್ ಅನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (ಈ ಹೊರತಾದುದಕ್ಕೊಂದು ಹೊರತಿದೆ: ಎರಡು-ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಫೌಲ್ [[ಬಂಟ್]] ಅನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಪಿಚರ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಝೋನ್ ನ ಹೊರಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆದಾಗ, ಅದರತ್ತ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬ್ಯಾಟ್ ಬೀಸದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ಬಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="MLBR2"/><ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rule 6.08)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/09_the_umpire.pdf|title=Official Rules/9.00—The Umpire (Rules 9.02a, 9.04a)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Navy baseball.jpg|right|thumb|ತಲೆಮುಂದೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜಾರಿ ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ತಲುಪಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ರನ್ನರ್ ನನ್ನು ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಷಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಪ್.]] ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ತಂಡವು ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಔಟ್ ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಪುಟ್ ಔಟ್ ಮಾಡಲು ಇರುವ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಐದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವೆಂದರೆ: * [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಔಟ್]]: ಮೇಲೆ ವರ್ಣಿಸಿರುವಂತೆ, ಬ್ಯಾಟರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಬಾರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಗೆ ತಡೆಯಿರದೆ ಸಾಗಲು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇದು ಬ್ಯಾಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಫ್ಲೈಔಟ್]]: ಮೇಲೆ ವರ್ಣಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ಯಾಟರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ಅದು ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾಗಲಿ,ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಮುನ್ನ, ಬ್ಯಾಟರ್ ರನ್ ಓಡಿರಲಿ, ಓಡಿಲ್ಲದಿರಲಿ, ಫೀಲ್ಡರ್ (ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕ) ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಬ್ಯಾಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಗ್ರೌಂಡ್ ಔಟ್]]:ಬ್ಯಾಟರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದು, ಬ್ಯಾಟರ್-ರನ್ನರ್ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ, ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿದ ಫೀಲ್ಡರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಫೀಲ್ಡರ್ ಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ನೀಡಿ, ಆ ಫೀಲ್ಡರ್ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಚೆಂಡಿನ ಸಮೇತ ತಲುಪಿದರೆ, ಈ ಔಟ್ ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ (ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟರ್-ರನ್ನರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ) ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಫೋರ್ಸ್ ಔಟ್]]: ಮುಂದುವರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುವ ರನ್ನರ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗುವಂಹುದು - ರನ್ನರ್ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಹೊಡೆದ ಚೆಂಡು ಫೇಯ್ರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುದರಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಬೇಸ್ ಪಾಥ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುವ ರನ್ನರ್ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದಲೋ - ಆದರೆ ಫೀಲ್ಡರ್ ಚೆಂಡಿನ ಸಮೇತ ಬೇಸ್ ಮುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನ ರನ್ನರ್ ತಲುಪಲಾಗದಿದ್ದಾಗ. ಗ್ರೌಂಡ್ ಔಟ್ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಫೋರ್ಸ್ ಔಟ್ ನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿ. * [[ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್]]: ರನ್ನರ್ ನನ್ನು ಚೆಂಡು ಹಿಡಿದಿರುವ ಫೀಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಗವುಸಿನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಹಿಡಿದಿರುವವನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ರನ್ನರ್ ಬೇಸ್ ಮುಟ್ಟಿರದಿದ್ದಾಗ ಈ ರೀತಿ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಔಟ್ ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ - ಒಂದು [[ಡಬಲ್ ಪ್ಲೇ]]; ಮೂರೂ ಸಹ - ಒಂದು [[ಟ್ರಿಪಲ್ ಪ್ಲೇ]] - ಆದರೆ ಇದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಪುಟ್ ಔಟ್ ಆದ ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ರಾದ ಆಟಗಾರರು ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಿ, ತಮ್ಮ ತಂಡದ [[ಡಗೌಟ್]] ಅಥವಾ ಬೆಂಚ್ ಗೆ ಮರಳಬೇಕು. ತಂಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರನೆಯ ಔಟ್ ದಾಖಲಾದಾಗ ರನ್ನರ್ ಒಬ್ಬನು ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆ ನಿಂತ ರನ್ನರ್ ಗಳು ತಂಡವು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಾರರು - ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧ ಇನ್ನಿಂಗ್ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rule 6.05)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/07_the_runner.pdf|title=Official Rules/7.00—The Runner (Rules 7.08, 7.10)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರತಿ ಅಥವಾ [[ಪ್ಲೇಟ್ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್]] ಆಟಗಾರನ್ಉ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ (ಅಥವಾ ಹೋಂ ರನ್ ಹೊಡೆದಾಗ), ಔಟ್ ಆದಾಗ, ಅಥವಾ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಾರಿಸಿದಾಗ ತಂಡದ ಮೂರನೆಯ ಔಟ್ ಉಂಟಾದಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಆ ಔಟ್ ತನ್ನ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದಾಗ್ಯೂ. ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯದೆಯೂ ಸಹ, ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರನೆಯ ಔಟ್ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರನ್ನರ್ [[ಕಾಟ್ ಸ್ಟೀಲಿಂಗ್]] ಆಗುವುದು(ಬೇಸನ್ನು ಸ್ಟೀಲ್ ಮಾಡಲು ಹೋದಾಗ ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್ ಆಗುವುದು). ಈ ರೀತಿಯ ಅಪೂರ್ಣ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ ಗೊಳಗಾದ ಬ್ಯಾಟರ್ ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸನ್ನು ಅರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಿಂದಿನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ವಿರುದ್ಧವಿದ್ದ ಬಾಲ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳು ರದ್ದಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಪ್ಲೇಟ್ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬ ರನ್ನರ್ ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ರನ್ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ ಮುಗಿಸಿದ ಬ್ಯಾಟರ್ ತಂಡದ ಇತರ ಎಂಟು ಆಟಗಾರರು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕ್ರಮಾಂಕವು ಪಂದ್ಯದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ನಿಗದಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬದಲಿ ಆಟಗಾರರ ಸಂದರ್ಭದ ವಿನಹ ಆ ಕ್ರಮಾಂಕವನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಬದಲಿ ಆಟಗಾರನ ಪರವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರೆ, ಆ ಆಟಗಾರನು ಮತ್ತೆ ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಿ ಆಟಗಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಮಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಥರ್ಸ್ಟನ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೧೦೦; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/03_game_preliminaries.pdf|title=Official Rules/3.00—Game Preliminaries (Rule 3.03)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}} {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rules 6.01, 6.04)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> [[ಸೂಚಿತ ಹಿಟರ್]] (DH) ನಿಯಮವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ತಂಡದಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬ ಹತ್ತನೆಯ ಆಟಗಾರನಿದ್ದು ಅವನ ಏಕೈಕ ಪಾತ್ರ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವುದು (ಮತ್ತು ಓಡುವುದು) ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೂಚಿತ ಹಿಟರ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ - ಗತ್ಯಂತರವಿಲ್ಲದೆ ಪಿಚರ್ ನದು - ಆದರೆ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಹೀಗಾಗಿ, ಸೂಚಿತ ಹಿಟರ್ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಆಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಆಟಗಾರರನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಪೋರ್ಟರ್ಫೀಲ್ಡ್ (೨೦೦೭), ಪುಟ ೧೯; ಥರ್ಸ್ಟನ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೧೫೩; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules//06_the_batter.pdf|title=Official Rules/6.00—The Batter (Rule 6.10)|accessdate=2009-02-03|publisher=Major League Baseball}}</ref> == ಸಿಬ್ಬಂದಿ == === ಆಟಗಾರರ ಸರದಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾದಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Jacob's Field Fultz and Betancourt in the Bullpen.jpg|thumb|right|ಬಿಡುವು ನೀಡುವ ಪಿಚರ್ ಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಬುಲ್ ಪೆನ್ ಕೋಚ್ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ.ಮ್ಯಾನೇಜರನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಬಲಗೈ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಎಡಗೈ ಬಿಡುವು ನೀಡುವವನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.]] ಯಾದಿ, ಅಥವಾ ಪಡೆ, ಗಾತ್ರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಆಟದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತಗಳಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳು ೨೫-ಆಟಗಾರರ ಸಕ್ರಿಯ ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಎಂಎಲ್ ಬಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಂತಹ ಡಿಹೆಚ್ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾದರಿ ೨೫-ಜನರ ಯಾದಿಯು ಕೆಳಕಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ:<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, {{cite web|author=Billson, Marky|url=http://www.metro.us/us/article/2009/03/25/12/1731-82/index.xml|title=Breaking Down the Mets Roster|date=2009-03-25|accessdate=2009-04-21|work=Metro}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{cite web|url=http://washington.nationals.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20090404&content_id=4127882&vkey=pr_was&fext=.jsp&c_id=was|title=Nationals Finalize 25-Man Roster|date=2009-04-04|accessdate=2009-04-21|publisher=Washington Nationals/Major League Baseball|archive-date=2011-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714104000/http://washington.nationals.mlb.com/news/press_releases/press_release.jsp?ymd=20090404&content_id=4127882&vkey=pr_was&fext=.jsp&c_id=was|url-status=dead}}</ref> * ಎಂಟು [[ಸ್ಥಾನ ಆಟಗಾರ|ಸ್ಥಾನ ಆಟಗಾರರು]]—ಕ್ಯಾಚರ್, ನಾಲ್ಕು ಇನ್ ಫೀಲ್ಡರ್ಸ್, ಮೂರು ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡರ್ಸ್—ನಿಯಮಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಡುವವರು * ತಂಡದ ಪಿಚ್ಚಿಂಗ್ ನಿಯತಾವರ್ತನ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ ನಿಯತಾವರ್ತನವು ಐದು [[ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ ಪಿಚರ್|ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ ಪಿಚರ್‌ಗಳಿಂದ]] ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ * ತಂಡದ [[ಬುಲ್ ಪೆನ್]](ಪಿಚರ್ ಗಳು ಆಟಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಲು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಿದಂತಹುದು) ಆಗುವವರೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ತಜ್ಞ [[ಕ್ಲೋಸರ್|ಕ್ಲೋಸರ್‌ನು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು [[ರಿಲೀಫ್ ಪಿಚರ್|ರಿಲೀಫ್ ಪಿಚರ್‌ಗಳು]] * ಒಬ್ಬ ಬ್ಕಾಕಪ್, ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ, ಕ್ಯಾಚರ್ * ಇಬ್ಬರು ಬ್ಕಾಕಪ್ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರು * ಇಬ್ಬರು ಬ್ಕಾಕಪ್ ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡರ್ಸ್ * ಒಬ್ಬ ತಜ್ಙ [[ಪಿಂಚ್ ಹೊಡೆತಗಾರ]], ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಎರಡನೆಯ ಬ್ಯಾಕಪ್, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಏಳನೆಯ ರಿಲೀವರ್ === ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ === [[ನಿರ್ವಾಹಕ]], ಅಥವಾ ಒಂದು ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತಿದಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಟದ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ ನಿಯತಾವರ್ತನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಲೈನ್ ಅಪ್ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಟ ನಡೆಯುವಾಗ ಆಟಗಾರರ ಬದಲಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಹಾರರೂಪಿ ಪಿಚರ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗಿಳಿಸುವುದು - ಇಂತಹ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು [[ತರಬೇತುದಾರರು]] ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು, ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಹಿಟ್ ಮಾಡುವುದು, ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಪಿಚ್ ಮಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಧನೆಯ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಸಂಘಟಿತ ಆಟದ ಬಹುತೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ತರಬೇತುದಾರರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತಾರೆ: ಮೊದಲನೆಯ ಬೇಸ್ ತರಬೇತುದಾರ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ತರಬೇತುದಾರ, ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳ ಹೊರಗಷ್ಟೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ತರಬೇತುದಾರರ ಕಟಕಟೆಗಳಲ್ಲಿ. ಇವರು ಚೆಂಡು ಆಟದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬೇಸ್ ಓಟಗಾರರಿಗೆ ದಿಕ್ಕುತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಆಟದ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಾಯಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕನಿಂದ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಓಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ವಾಲ್ ಫೂರ್ಟ್, ಕ್ಲಿಯಾನ್, "ಮೋಸ್ಟ್ 'ಸೈನ್ಸ್' ಗಿವನ್ ಬೈ ಕೋಚಸ್ ಆರ್ ಮಿಯರ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೋಫ್ಲೇಜ್", ''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' , ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೦–ಜನವರಿ ೧೯೬೧, ಪುಟಗಳು ೪೭–೪೯.</ref> ಇತರ ಹಲವು ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ತರಬೇತುದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ತಂಡದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ಪಂದ್ಯದ ನಡುವೆ ಮೈದಾನದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ತರಬೇತುದಾರರು ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿರಲೇಬೇಕು.<ref>"ದ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಸ್ಪೀಕ್ ಔಟ್" [''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ಸಿಬ್ಬಂದಿ], ''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' , ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯, ಪುಟಗಳು ೯–೧೦; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/03_game_preliminaries.pdf|title=Official Rules/3.00—Game Preliminaries (Rule 3.15)|accessdate=2009-04-27|publisher=Major League Baseball}} </ref> ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವು ಪ್ರತಿ ಆಟದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು [[ನಿರ್ಣಾಯಕರ|ನಿರ್ಣಾಯಕರನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಣಾಯಕನು, ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ವಲಯದ ಉತ್ತಮ ನೋಟ ಪಡೆಯಲು, ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲು, ಕ್ಯಾಚರ್ ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರ್ಣಾಯಕರು ಇತರ ಬೇಸ್ ಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಫೋರ್ಸ್ ಔಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್ ಗಳಂತಹ ಆಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ವರು ನಿರ್ಣಾಯಕರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಬೇಸ್ ನ ಬಳಿ ಒಬ್ಬರಂತೆ. ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಆರು ಮಂದಿ ನಿರ್ಣಾಯಕರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಪ್ರತಿ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳ ನೇರಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರು.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೨೯೩; {{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/09_the_umpire.pdf|title=Official Rules/9.00—The Umpire|accessdate=2009-02-18|publisher=Major League Baseball}}</ref> == ರಣನೀತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು == ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯ-ಪೂರ್ವದ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯದ ಸಮಯದ ಹಲವು ರಣನೀತಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸಂಗತಿಯ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳು ಎಡಗೈ ಪಿಚರ್ ಗಳ ಎದುರು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವಂತಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳು ಬಲಗೈ ಪಿಚರ್ ಗಳ ಎದುರು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Bast, Andrew|url=http://www.newsweek.com/id/146842|title=Southpaw’s Revenge|date=July 18, 2008|accessdate=2009-02-08|work=Newsweek}}</ref> ಎಂದಿನ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಂಡವು ಒಬ್ಬ ಎಡಗೈ ಪಿಚರ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕನು, ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಗಳನ್ನು ತಂಡದ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ಭಾಗದ ಇನ್ನಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ರಿಲೀಫ್ ಪಿಚರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಂಚ್ ಹಿಟ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಒಳತಂದಂತೆ, ಎದರಾಳಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಬದಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಕೂಲಕರ ಮ್ಯಾಚ್ ಅಪ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಪಯಣಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕ ತಂಡದ ನಿರ್ವಾಹಕನು ಅದದೇ ಕೈಗಳ ಪಿಚರ್-ಬ್ಯಾಟರ್ ಹೊಂದಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡದ ನಿರ್ವಾಹಕನು ವಿರುದ್ಧ ಕೈಗಳ ಹೊಂದಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದ ಇನ್ನಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಇರುವ ತಂಡವಿದ್ದಾಗ, ನಿರ್ವಾಹಕನು ಒಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನದ ಆಟಗಾರನನ್ನು-ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬನ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡುವ ಸರತಿ ಮತ್ತೆ ಬರದಿರುವಂತಹನನ್ನು-ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚು ನೈಪುಣ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕನಿಗೋಸ್ಕರ ತೆಗೆಯಬಹುದು.<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, ಡೇವಿಸ್, ಹ್ಯಾಂಕ್, ''ಸ್ಮಾಲ್-ಟೌನ್ ಹೀರೋಸ್: ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್'' (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲೋವಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೭), ಪುಟ ೧೮೬.</ref> === ಪಿಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣ ತಂತ್ರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Indiana vs Navy, Baseball pick-off attempt.jpg|right|thumb|ರನ್ನರ್ ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ಮೊದಲ ಬೇಸ್ ಮನ್ ಪಿಕ್ ಆಫ್ ಎಸೆತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಯುವ ತಂತ್ರಯುಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರವು ಪಿಚ್ ನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಸೆಯಬಹುದಾದಂತಹ ಪಿಚ್ ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಮೂಲ ಬಗೆಗಳೆಂದರೆ[[ಫಾಸ್ಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಚೇಂಜ್ ಅಪ್]] (ಅಥವಾ ಆಫ್-ಸ್ಪೀಡ್ ಪಿಚ್), ಮತ್ತು ಎರಡು [[ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬಾಲ್|ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬಾಲ್‌ಗಳು]]—[[ಕರ್ವ್ ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಲೈಡರ್]].<ref>{{cite web|author=Walsh, John|url=http://www.hardballtimes.com/main/article/fastball-slider-changeup-curveball-an-analysis/|title=Fastball, Slider, Change-up, Curveball—An Analysis|date=December 20, 2007|accessdate=2009-02-21|publisher=Hardball Times}}</ref> ಪಿಚರ್ ಗಳ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಎಸೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಶಲತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಪಿಚ್ ನ ಮುಂಚೆ, ಕ್ಯಾಚರ್ ಪಿಚರ್ ಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪಿಚ್ ಅನ್ನು ಎಸೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಕೇತ ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದರೇಖೆಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅಡ್ಡರೇಖೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೂಡ.<ref>ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೯೨.</ref> ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ, ಪಿಚರ್ ನು [[ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿಬಿಡಬಹುದು]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಚರ್ ನು ಬೇರೆ ಪಿಚ್ ನ ಕರೆ ನೀಡುವನು. ಬೇಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು [[ಮುನ್ನಡೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ]] ಒಬ್ಬ ರನ್ನರ್ ನೊಂದಿಗೆ, ಪಿಚರ್ ನು ಒಂದು ಪಿಕ್ ಆಫ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. [[ಪಿಕ್ ಆಫ್]], [[ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ]] ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕನಿಗೆ ರನ್ನರ್ ನ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಚುರುಕು ಎಸೆತ ಅಥವಾ, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ, ಒಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಟೋಲನ್ ಬೇಸ್ ಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಕ್ಯಾಚರ್ [[ಪಿಚೌಟ್]] ಬೇಕೆಂದು ಕೂಗಬಹುದು, ಎಂದರೆ ಬೇಕೆಂದು ಪ್ಲೇಟ್ ನಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ಚೆಂಡು,ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕ್ಯಾಚರ್ ನಿಂತಿರುವಾಗಲೇ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೇಸ್ ನತ್ತ ಬೇಗ ಎಸೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೧೨೬–೧೩೨.</ref> ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಬಲವಾದ ವಾಂಛೆಯುಳ್ಳ ಬ್ಯಾಟರ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕ ತಂಡವು ಒಂದು [[ವರ್ಗಾವಣೆ|ವರ್ಗಾವಣೆಅನ್ನು]] ಬಳಸಬಹುದು, ಬಹುತೇಕ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವ ಮೂಲಕ. ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರನ್ನರ್ ನನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ, ಇನ್ ಫೀಲ್ಡರ್ ಗಳು ರನ್ನರ್ ಅನ್ನು ಒಂಧು [[ಗ್ರೌಂಡ್ ಚೆಂಡಿ|ಗ್ರೌಂಡ್ ಚೆಂಡಿನ]] ಮೇಲೆ ಹೊರಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಗೃಹಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಸರಿಯುತ್ತಾ [[ಪ್ಲೇ ಇನ್]] ಮಾಡಬಹುದು, ಚೂಪಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರೌಂಡರನೊಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಒಳಸೆಳೆದ ಒಳಾಂಗಣದ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದುಹೋಗಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ.<ref name="SB45">ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೪೫.</ref> === ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:The bunt.jpg|right|thumb|ಬ್ಯಾಟ್ ನ ಸುರುಳಿಯ ಮೇಲಿನತ್ತ ಕೈ ಸಾಗಿಸಿ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು, ಚೆಂಡಿನ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಒಬ್ಬ ಬಂಟ್ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.]] ರನ್ನರ್ ಮೊದಲನೇ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎರಡನೇ ಬೇಸಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಟೀಲನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಮೂಲ ಹಲ್ಲೆಕೋರ ತಂತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. [[ಹಿಟ್ ಅಂಡ್ ರನ್]] ತಂತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ನೈಪುಣ್ಯವಂತ [[ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಹಿಟ್ಟರ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ರನ್ನರ್ ಪಿಚ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಓಡಲಾರಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಬೇಸ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಬೇಸ್ ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹೋಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಇನ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ತೂರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ತೆರವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೫, ೪೬–೪೭.</ref> [[ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ಬಂಟ್]] ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಚೆಂಡು ಇನ್ಫೀಲ್ಡಿನ ಒಳಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಉರುಳಿ, ರನ್ನರ್ ಗೆ [[ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾನ|ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು]] ತಲುಪಲು ಅವಕಾಶನೀಡುವಂತೆ ಚೆಂಡಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಮೊದಲು ಔಟ್ ಆಗಿ ಆಚೆಗೆಸೆಯಲ್ಪಡಬೇಕಾಗಿಬಂದರೂ ಕೂಡ-ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ತ್ಯಾಗದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟರ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವೇಗದ ಓಟಗಾರನಾದಂತಹವ, ಒಂದು ಹಿಟ್ ಗಾಗಿ [[ಬಂಟ್]] ಮಾಡಲು ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.) ಮೂರನೇ ಬೇಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರನ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ ಆ ರನ್ನರ್ ಅನ್ನು ಮನೆಗೆ ತರುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ಬಂಟ್, [[ಸ್ಕ್ವೀಸ್ ಪ್ಲೇ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೪೨–೪೩, ೪೭–೪೮.</ref> ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರನ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಔಟ್ ಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ಅದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟರ್ , ಫ್ಲೈ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಫ್ಲೈ ಬಾಲ್ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ ರನ್ನರ್ ಗೆ ಟ್ಯಾಗ ಅಪ್ ಮಾಡಿ, ಅಂಕ ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ-ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯಶಸಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ಯಾಟರ್ [[ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ಫ್ಲೈ|ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ಫ್ಲೈನ]] ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="SB45"/> [[ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿರುವ]] ಬ್ಯಾಟರ್ (ಅಂದರೆ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು)ಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ವಾಹಕನು ಮುಂದಿನ ಪಿಚ್ ಅನ್ನು [[ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು]] ಅಥವಾ ಅದರತ್ತ ಬೀಸದಿರಲು ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೮೬.</ref> == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಾಯಕ ಅಂಶಗಳು == ಅದರ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, [[ಅಮೇರಿಕನ್]] ಅಥವಾ [[ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]], ಮತ್ತು [[ಸಾಕರ್|ಸಾಕರ್‌ನಂತಹ]] ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ, ಅದನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಿಸುವ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳೂ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ, ಆಟಗಾರಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿತೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಗ್ರಹಿಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಇವ್ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಟವಾಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ನಡುವಣ ಹೋಲಿಕೆಯು]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಅಂಶಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ದಾಯಾದಿ ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. === ಕೊಲ್ಲಲು ಗಡಿಯಾರವಿಲ್ಲ === ಗಡಿಯಾರ-ಸೀಮಿತ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನಡೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡವು [[ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದ|ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರೊಂದಿಗೆ]] ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ಗಡಿಯಾರವೇ ಇಲ್ಲ; ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತಂಡವು ಕೊನೆಯ ಬ್ಯಾಟರ್ ಅನ್ನು ಔಟ್ ಗೊಳಿಸದೆಯೆ ಗೆಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಾಲಿಗಳು ಸಮಯದ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ರಣನೀತಿಯೆಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ರೂಪದ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ರಣನೀತಿ.<ref>ಮೌಂಟ್, ನಿಕೋಲಸ್ ಜೇಮ್ಸ್, "ಟೀಂ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್", ''ಎಂಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಟೈಂ'' ನಲ್ಲಿ, ಸಂ. ಸ್ಯಾಮುಯಲ್ ಎಲ್. ಮ್ಯಾಸೀ (ಟೈಲರ್ &amp; ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್, ೧೯೯೪), ಪುಟಗಳು ೫೮೮–೫೯೦: ಪುಟ ೫೯೦.</ref> ಮತ್ತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹು-ದಿನ [[ಟೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗಳ]] ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಗಡಿಯಾರವು ಪಾತ್ರಪಡೆಯುತ್ತದೆ: ಡ್ರಾ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಬಹುಬಾರಿ ಕೊನೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಂಡವನ್ನು ನಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೆಲುವಿನ ಯಾವುದೇ ಅಲ್ಪ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ರಕ್ಷಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಈಸ್ಟವೇ, ರಾಬ್, ''ವಾಟ್ ಈಸ್ ಎ ಗೂಗ್ಲಿ?: ದ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯ್ನ್ಡ್'' (ಅನೋವಾ, ೨೦೦೫), ಪುಟ ೧೩೪.</ref> ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಂರಕ್ಷಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆ ತೆರನ ಯಾವುದೇ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಒಂಭತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದ ಕಾಲಾವಧಿಯು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅವು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದೇ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ೨:೩೮ಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬಿತು.<ref name="HB">{{cite web|author=Bodley, Hal|url=http://www.usatoday.com/sports/baseball/columnist/bodley/2004-02-26-bodley_x.htm|title=Baseball Wants Just a Few More Minutes|date=February 26, 2004|accessdate=2009-02-03|work=USA Today}}</ref> ೧೯೯೭ರಷ್ಟಕ್ಕೆ, ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯವು ೨:೫೭ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನಡೆತುತ್ತಿದ್ದವು. (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ೧೦ ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮೊಟಕಾಗಿದ್ದವು-ಪ್ಲೇಟ್ ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಪಿಚ್ಚರ್ ಗಳು ನೇಮಕವಾದ ಹಿಟ್ಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾದ ಔಟ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿ.)<ref name="JG">{{cite web|author=Greenfield, Jeff|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,988721,00.html|title=Midnight Baseball|date=July 13, 1998|accessdate=2009-02-03|work=Time|archive-date=2008-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201150035/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,988721,00.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅದರ ಗುರಿಯು ಕೇವಲ ೨:೪೫ ರಷ್ಟು ಸಮಯದ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಪಂದ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="HB"/> ಎರಡು ಅರ್ಧ-ಇನ್ನಿಂಗ್ ಗಳ ನಡುವೆ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದ ವಿರಾಮಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಕ್ರಮಣ, ಹೆಚ್ಚು ಪಿಚ್ಚಿಂಗ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಸೆತದ ನಡುವೆ ಪಿಚ್ಚರ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಟದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಧಾನಗತಿಯು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳು ಬಾಕ್ಸಿನ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಕಾಲಿಡುವುದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳ ದೀರ್ಘವಾಗುವಿಕೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="HB"/><ref name="JG"/> ಅನ್ಯ ಲೀಗ್ ಗಳು ಇದೇ ತೆರನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿವೆ; ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ನಿಪ್ಪಾನ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ೩:೧೮ರ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ೧೨ ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸುವೆಡೆಗೆ ಗುರಿಹೊಂದಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.japanfs.org/en/pages/027087.html|title=Japan's Pro Baseball Teams Start Eco-Project to Cut Energy Use by 6%|date=July 13, 2008|accessdate=2009-02-18|publisher=Japan for Sustainability}}</ref> === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ === ಒಂದು ತಂಡದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯು, ಒಂದು ಆಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಚ್, ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಒಬ್ಬರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: "ಪಿಚರನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ".<ref>ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಡಾಸನ್ (೧೯೧೫), ಪುಟ ೪೮.</ref> ಈ ಆಟವನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಸಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮೈಕೆಲ್ ಮಂಡೇಲ್ಬಾಮ್ ನು "ಬೇಸ್ಬಾಲ್, ವಿಕಾಸದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಿರುವಂತಹುದು" ಎಂದು ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಬಾಮ್ (೨೦೦೫), ಪುಟ ೫೫.</ref> ಪಿಚರ್, ಬ್ಯಾಟರ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡರ್ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರಬೇತುದಾರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಪಿಚ್ಚರ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಂಕೇತ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಟದ ಅನುಷ್ಠಾನವೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ. ಬ್ಯಾಟರ್ ನು ಒಂದು ಲೈನ್ ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬೌನ್ಸ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಡುವುದೋ ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು, ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ನಪಾಸಾಗಲು, ಔಟ್ಫೀಲ್ಡರ್ ಒಬ್ಬನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೇಸ್ಬಾಲಿನ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ಖಚಿತತೆಯು ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದಿಂದ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದು. ಮಂಡೇಲ್ಬಾಮ್ ವರ್ಣಿಸಿರುವಂತೆ, <blockquote> ಪ್ರತಿ [ಫುಟ್ಬಾಲ್] ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನು ಆಟದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಳೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ.... ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.... ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಒಂದು ವಲಯ. ಒಬ್ಬ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನು ಗಾಜಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈತಿಕ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.... ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಲೆಕ್ಕನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದೋ ಒಳ್ಳೆಯದು ಇಲ್ಲವೇ ಕೆಟ್ಟದು, ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು.<ref>ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಬಾಮ್ (೨೦೦೫), ಪುಟಗಳು ೫೫–೫೭.</ref> </blockquote> ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೇಸ್ಬಾಲಿಗೆ ಹಲವು ಇತರ ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂಥದ್ದು: ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನವು [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ|ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ]] ಮಹತ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ಸರಿಸಮವಾದ ಓಡುವಿಕೆಯ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ , ಅದು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಟ್ಸ ಮನ್ [[ವಿಕೆಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕ ಲೋಪಕ್ಕೆ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವು ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಆಟದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಮಹತ್ವವನ್ನಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೋರ್ಟಾನ್, ರಿಚರ್ಡ್, "ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್", ''ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಪತ್ರಿಕೆ'' , ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೬, ಪುಟಗಳು ೧೫೭–೧೫೮: "ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಆಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇದರ[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ] ಬಲು ಕುತೂಹಲಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವಿಕೆ. ಕ್ರೀಡೆಯ ಪ್ರತಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನ ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.... ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೀಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಬಹುದು, 'ಲಾಕ್ ವುಡ್, ''ಕಾಟ್'' ಸ್ಟೊಡ್ಡಾರ್ಟ್, ''ಬೌಲ್ಡ್'' ಜೆ. ಟಿ. ಹೆರ್ನ್; ೩೦.'... ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ! ಲಾಕ್ ವುಡ್ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಓಬ್ರೈನ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಚ್ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬತು ಅವನ ಸ್ಕೋರ್ ಹತ್ತು ಆಗಿದ್ದಾಗ ಕ್ಯಾಚ್ ಬಿಟ್ಟ ದಾಖಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುವಂತಹ ಅಂಶಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ದಾಖಲೆಯು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ .... ಯಾರು ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೋ ಅವನು ದಾಖಲೆಗೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕ್ಯಾಚ್ ಬಿಟ್ಟವನ ಹೆಸರು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೊಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ."</ref> === ಪ್ರತಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ === {{Main|Baseball park}} ಬಹಳ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಮೈದಾನಗಳು ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. W ಒಳಾಂಗಣದ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಾದರೂ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ ತಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುವ ಏಕೈಕ ನಿಯಂತ್ರಣವೆಂದರೆ ಜೂನ್ ೧, ೧೯೫೮ರ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಥವಾ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಿಂದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳವರೆಗೆ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಫೀಲ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ{{convert|400|ft|m|0}} ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ {{convert|325|ft|m|0}}ದೂರ ಇರಲೇಬೇಕು.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game. (Rule 1.04a)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಪ್ಪುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ [[ಹೂಸ್ಟನ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಸ್]] ನವರ [[ಮಿನಿಟ್ ಮೇಯ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಎಡ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರಾಫರ್ಡ್ ಬಾಕ್ಸ್]] ಗಳು ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಿಂದ ಕೇವಲ {{convert|315|ft|m|0}}ದೂರದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|author=Nightengale, Bob|date=August 20, 2008|url=http://www.usatoday.com/sports/baseball/2008-08-20-bestseats-minutemaid_N.htm|title=No. 8: Out in Left Field in Houston's Crawford Boxes|accessdate=2009-02-17|work=USA Today}}</ref> ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ (ಮೈದಾನದ ಹೊರ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ) ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗೋಡೆಗಳ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎತ್ತರವು ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಅತಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಔಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಸೀಮಾರೇಖೆಯೆಂದರೆ ೧೯೧೨ರಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೋಸ್ಟನ್ ನ [[ಫೆನ್ವೇ ಪಾರ್ಕ್]] ನ ಲೆಫ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಗೋಡೆ; ದ [[ಗ್ರೀನ್ ಮಾನ್ಸ್ಟರ್]] ಹೋಂ ಪ್ಲೇಟ್ ನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಸರಿದರೆ {{convert|310|ft|m|0}}ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು {{convert|37|ft|m|0}}ಎತ್ತರವಿದೆ.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೮೫.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Fenway at night.jpg|thumb|left|ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ನ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನ ಗೃಹವಾದ ಫೆನ್ವೇ ಪಾರ್ಕ್ ನ ದೃಶ್ಯ.ಎಡಗಡೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] ಅಂತೆಯೇ ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅಳತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ, ಒಂದು ಫೌಲ್ ಫ್ಲೈ ಬಾಲು ಫೌಲ್ ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರವಿರುವ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಟದ ಹೊರಗಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಫೌಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಉಳ್ಳ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈಔಟ್ ಆಗಬಹುದು.<ref>ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೨೧೯.</ref> ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಔಟ್ಫೀಲ್ಡ್ ರೇಖೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬೇಲಿಯು ಅದಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕರೆಡೆಗೆ ವಾಪಸು ಕಳಿಸುವ ಹಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ದೂರಕ್ಕೆ ಇರುವಂಥ ಬೇಲಿಯು ವಸ್ತುತಃ ಹೆಚ್ಚು ಡಿಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಮೂಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡುಲು ಔಟ್ಫೀಲ್ಡರ್ ಗಳು ಪೂರ್ಣ ವೇಗದಿಂದ ಓಡುತ್ತಾರೆ; ಈ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಒಂದು ಡಬಲ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಟ್ರಿಪಲ್ ಅಥವಾ [[ಪಾರ್ಕ್ ನೊಳಗಣ ಹೋಮ್ ರನ್|ಪಾರ್ಕ್ ನೊಳಗಣ ಹೋಮ್ ರನ್‌ನ]] ನಡುವಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು.<ref>ಪುಹಲ್ಲ, ಕ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಗೋಟ್ಲೇ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೯೮; {{cite web|author=Shaikin, Bill|date=May 27, 2006|url=http://articles.latimes.com/2006/may/27/sports/sp-angels27|title=Guerrero Becomes Mr. Inside|accessdate=2009-02-17|work=Los Angeles Times}}</ref> ಮೈದಾನದ ನೆಲಮಾದರಿಯೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲೆ ''ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಾರಿಕೆ'' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಮೇದಾನ ನೆಲಮಾದರೀಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಇದು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲ ಎಂಎಲ್ ಬು ತಂಡಗಳಿಂದಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ನೆಲಮಾದರಿಹೊಂದಿದ ಮೈದಾನಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವಂಥದ್ದು ಕೂಡ)ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಂಡಗಳು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹುಲ್ಲುಹೊಂದಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಖಾಲಿ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/01_objectives_of_the_game.pdf|title=Official Rules/1.00—Objectives of the Game. (Rule 1.04)|accessdate=2009-02-02|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಕೆಲವು ಮೈದಾನಗಳು-ಎಂಎಲ್ ಬಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರೂ ಸೇರಿದಂತೆ-[[ಆಸ್ಟ್ರೋಟರ್ಫ್|ಆಸ್ಟ್ರೋಟರ್ಫ್‌ನಂತಹ]] ಒಂದು ಕೃತಕ ನೆಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. Surface ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಗ್ರೌಂಡ್ ಚೆಂಡುಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುವು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾಡಲ್ಪಡುವುವು ಅನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೇಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲವು. ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ, ಛಾವಣಿಯ ಇರುವಿಕೆಯು ಫ್ಲೈ ಬಾಲ್ ಗಳು ಆಡಲ್ಪಡುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. (ಏಳು ಪ್ರಮೂಖ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಅಥವಾ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ.)<ref>{{cite web|author=Shaikin, Bill|date=October 8, 2002|url=http://articles.latimes.com/2002/oct/08/sports/sp-angnote8|title=No Fly Ball Routine in Dome|accessdate=2009-02-17|work=Los Angeles Times}}</ref> ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಕರ್ ಆಟಗಾರರೂ ಇದೇ ತೆರನಾದ ಮೈದಾನ ನೆಲಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಹಣ ಹೊದಿಕೆಯ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅವರ ಮೈದಾನಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿವೆ; ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ಸಾಕರ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಗಡಿಗಳ-ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಫೌಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹತ್ವಹೀನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಪುಹಲ್ಲ, ಕ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಗೋಟ್ಲೇ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೨೦೭.</ref> ಈ ಭೌತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಆಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದಂತಹ ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೂಡ ಆಟಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು, ಅದರ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಸ್ತು ಗಣನಾರ್ಹವಾಗಿ ಲಾಭಪಡೆದಲ್ಲಿ, ಪಿಚರ್ ನ ಪಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಹಿಟರ್ ನ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂಬ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅತಿವಿಶೇಷವಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದರೆ [[ಕೊಲೊರಾಡೋ ರಾಕೀಸ್|ಕೊಲೊರಾಡೋ ರಾಕೀಸ್‌ಗೆ]] ಮನೆಯಾಗಿರುವ [[ಕೂರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್]]. ಅದರ ಉನ್ನತ ಎತ್ತರ—{{convert|5282|ft|m|0}} ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ-ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಿಟರ್ ನ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಕೆರಿ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೨೯೫–೩೦೧.</ref> [[ಚಿಕಾಗೋ ಕಬ್ಸ್|ಚಿಕಾಗೋ ಕಬ್ಸ್‌ನ]] ಮನೆಯಾಗಿರುವ [[ವ್ರಿಗ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್]], ಅದರ ಚಂಚಲ ಗುಣಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ: [[ಮಿಚಿಗನ್ ಕೊಳ|ಮಿಚಿಗನ್ ಕೊಳಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಹಿಟರ್ ನ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯು ಕೊಳದೆಡೆಗೆ ಬೀಸುವಾಗ, ಒಂದು ಪಿಚರ್ ನ ಪಾರ್ಕ್ ನಂತೆಯೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Gilbert, Steve|date=September 30, 2008|url=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20080930&content_id=3575106|title=Wrigley's Winds Don't Rattle Lowe|accessdate=2009-02-17|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಒಂದು ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾದ ಮೈದಾನದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಷ್ಟೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ, ತಂಡದ ಆಟಗಾರರ ಯಾದಿ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಸ್ವಭಾವದ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಲಗಡೆ ಮೈದಾನದೊಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ಫ್ಲೈ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು {{convert|330|ft|m|-1}} ಒಂದು ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರಾಕ್|ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರಾಕ್‌ನ]] ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸುಲಭದ ಹಿಡಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೋಮ್ ರನ್ ಆಗಬಹುದು. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಬಲ ಮೈದಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದ ಇರುವ ಪಾರ್ಕೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಡುವ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಯಾಂಕೀಸ್ ನಂತಹ, ತಂಡವು, ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಎಡಗೈ [[ಪುಲ್ ಹಿಟರ್|ಪುಲ್ ಹಿಟರ್‌ಗಳಿಂದ]] ತನ್ನ ಆಟಗಾರರ ಯಾದಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹಿಟರ್ಸ್' ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು, ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ-ಅವನ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾರ್ಕಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತಿದ್ದರೆ, ಈ ಪ್ರಮೇಯವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|author=Sheinin, Dave|date=March 26, 2008|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/03/24/AR2008032402798.html|title=After Move, a Breaking In Process|accessdate=2009-02-17|work=Washington Post}} ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ಪವರ್ಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೮೫.</ref> == ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == ಸಂಘಟಿತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹಲವು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಅಂಕಿಅಂಶ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗೆ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಟವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ, ಆಂಗ್ಲ-ಜನಿತ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ನ]] [[ಹೆನ್ರಿ ಚಾಡ್ವಿಕ್]] "[[ಬಾಕ್ಸ್ ಸ್ಕೋರ್]], ಟಾಬುಲಾರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ಸ್, ವಾರ್ಷಿಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಗೈಡ್, [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆವರೇಜ್]], ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಟೇಬಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ"<ref name="T16">ಟೈಗಿಯೆಲ್ (೨೦೦೦), ಪುಟ ೧೬.</ref> ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾದನು. ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯು ಈ ಆಟದ "ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ವ"ಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವೆಂದರೆ, ಚಾಡ್ವಿಕ್ ನು ಫಾದರ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref name="T16"/> ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಜ್ಙ [[ಅಲನ್ ಶ್ವಾರ್ಜ್]] "ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಂಡಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ವ್ಯಕ್ತಿಶಃ ಆಟಗಾರರೆಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ರೇಖೆಗಳೆಡೆಗೆ ಗಮನನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವಂಥುದಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ಕೊಟ್ಟವು.<ref>ಷ್ವಾರ್ಝ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೫೦.</ref> ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಧಿಕೃತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿಯಮಗಳು [[ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಕೋರರ್]] ಪ್ರತಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ವಿವರಪೂರ್ಣ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ಸ್ಕೋರ್ ವರದಿ|ಸ್ಕೋರ್ ವರದಿಯು]] ಪಂದ್ಯದ ಬಾಕ್ಸ್ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಂಗೋಚಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಾಹಕರು, ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಗಳು]] ಆಟಗಾರರನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರಣನೀತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Baseball steal.jpg|right|thumb|ರಿಕಿ ಹೆಂಡರ್ಸನ್ - ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ನ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ರನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟೋಲನ್ ಬೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ - 1988ರ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಬೇಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕೆಲವು ಪರಂಪರಾಗತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮೂಲತಃ ಇರುವಂತಹ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rules 10.02a, 10.04, 10.21b)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> * [[ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ]]: ಆಡಿದ ಪ್ಲೇಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ವಾಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಚ್ ಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಹಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ - ಎಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ - ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಗ ಫ್ಲೈಗಳು - ಎಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬೇಸ್ ರನ್ನರ್ ಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಬೇಕೆಂದೇ ಔಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೋ. * ಹಿಟ್ಸ್: [[ಫೀಲ್ಡರ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್]] ಇಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಫೇಯ್ರ್ ಚೆಂಡಿನ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎರರ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಿ ಬೇಸ್ ತಲುಪಿದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು * ರನ್ಸ್: ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಂ ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಪಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು * [[ರನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಟೆಡ್ ಇನ್]] (RBIs): ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿದ ರನ್ನರ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಹೋಂ ರನ್ ಗಳ ಬಾಬ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ), ಡಬಲ್ ಪ್ಲೇಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ನೆಲಕಚ್ಚಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎರರ್ ಆದಾಗ ತಲುಪಿದಾಗಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಹೊರತಾಗಿ. * ಹೋಂ ರನ್ ಗಳು: ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎರರ್ ಜ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಟರ್ ನಾಲ್ಕೂ ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿದಾಗ * ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ: ಹಿಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಇಂದು ಭಾಗಿಸಿದಾಗ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಾನದಂಡ. ಮೂಲ ಬೇಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rule 10.07)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> * ಸ್ಟೋಲನ್ ಬೇಸಸ್: ರನ್ನರ್ ನ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಬೇಸ್ ತಲುಪುವ ಸರತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿಚರ್ ಎಸೆಯಲು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ * ಕಾಟ್ ಸ್ಟೀಲಿಂಗ್: ಸ್ಟೀಲ್ ಎ ಬೇಸ್ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗ್ ಔಟ್ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿಯಾದರೆಂಬುದು [[File:Cy young pitching.jpg|right|thumb|Cy ಯಂಗ್—ಹಲವಾರು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾತ, ಪಿಚ್ ಮಾಡಿದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಜಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಾಗೂ ಸೋಲುಗಳನ್ನೂ ಸಹ — 1908ರಲ್ಲಿ. MLBಯ ಎರಡೂ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಿಚರ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಯಂಗ್ ಗೆ ದೊರಕಿತು.]] ಮೂಲ ಪಿಚಿಂಗ್ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rules 10.15, 10.17, 10.19, 10.21a, 10.21e)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> * [[ಜಯಗಳು]]: ಪಿಚರ್ ಪಿಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ತಂಡವು ಒಂದು ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಜಯದತ್ತ ಸಾಗಿದಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳು * [[ಸೋಲುಗಳು]]: ಪಿಚರ್ ಪಿಚ್ ಮಾಡುವಾಗ ವಿರೋಧಿ ತಂಡವು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಗೆಲುವು ಸಾದಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳು * [[ಸೇವ್ ಗಳು]]: ಪಿಚರ್ ನ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪಿಚರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮುನ್ನಡೆ ನೀಡದೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಗೆದ್ದ ಪಿಚರ್ ಆಗದೆ, (a)ಪಿಚರ್ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮುನ್ನಡೆ ಮೂರು ರನ್ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ; (b) ಸಮಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ರನ್ ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ]] ಇದ್ದರೆ; ಅಥವಾ (ಕ) ಪಿಚರ್ ಮೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪಿಚ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆ. * [[ಪಿಚ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್]]: ಪಿಚ್ ಮಾಡುವಾಗ ದಾಖಲಿಸಿದ ಔಟ್ ಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ಭಾಗಿಸುವುದು. * ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಔಟ್ ಗಳು: ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು ಪಿಚ್ ಮಾಡಿದ ಬಾರಿಗಳು * [[ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರತಿಶತ]]: ವಿಜಯಗಳು ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದ ಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು (ವಿಜಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಲುಗಳು) * [[ಗಳಿಸಿದ ರನ್ ಸರಾಸರಿ]] (ERA): ಒಂಬತ್ತು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಪಿಚ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೊಟ್ಟ ರನ್ ಗಳು, ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಎರರ್ ನಿಂದ ಪಡೆದವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಮೂಲ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಇವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rules 10.09, 10.10, 10.12, 10.21d)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> * [[ಪುಟ್ ಔಟ್]] ಗಳು: ಫೀಲ್ಡರ್ ಫ್ಲೈ ಬಾಲ್ ಹಿಡಿದ, ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ರನ್ನರ್ ನನ್ನು ಫೋರ್ಸ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ಸರತಿಗಳು, * [[ನೆರವುಗಳು]]: ಫೀಲ್ಡರ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಫೀಲ್ಡರ್ ನಿಂದ ಪುಟ್ ಔಟ್ ಆದ ಸರತಿಗಳು * [[ಎರರ್]] ಗಳು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕ್ರೀಡಾಕಾರ್ಯವನ್ನು ಫೀಲ್ಡರ್ ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ತಂಡ ಲಾಭ ಪಡೆದ ಬಾರಿಗಳು * [[ಒಟ್ಟಾರೆ ಅವಕಾಶಗಳು]]: ಪುಟ್ ಔಟ್ ಗಳು + ಅಸಿಸ್ಟ್ (ನೆರವು)ಗಳು + ಎರರ್ ಗಳು * [[ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣಾ ಸರಾಸರಿ]]: ಸಫಲತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು(ಪುಟ್ ಔಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು) ಒಟ್ಟು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬರುವ ಅಂಶ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಡಲ್ಪಡುವುದಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಠಾರೆ ''ಸಿಚುಯೇಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್'' (ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವ ಪಿಚರ್ ಎದುರು ಯಾವ ಬ್ಯಾಟರ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಡುವನೆಂಬುದನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ದತ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಟರ್ ಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಸೂಚಿತವಾದರೆ, ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನು ಪಿಚರ್ ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಪಿಚರ್ ಬ್ಯಾಟರ್ ಅನ್ನು [[ಬೇಕೆಂದೇ ವಾಕ್]] ಮಾಡಿಸಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಡಿಮೆ ಯಶ ಗಳಿಸುವವನನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಹೂಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್, ಜಿಮ್, ಮತ್ತು ಜೇ ಬೆನೆಟ್, "ಸಿಚುಯೇಷನಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್", ಅಧ್ಯಾಯ ೪ in ''ಕರ್ವ್ ಬಾಲ್: ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟದ ಪಾತ್ರ'' , ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. (ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್, ೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೭೧–೧೧೦.</ref> === ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ === ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಸಾಧನಗಳ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ''[[ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್]]'' . ಈ ಪದವನ್ನು ನವೀನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಸಹ ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ [[ಬಿಲ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ರಿಂದ ಕೊಡಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ರಿಸರ್ಚ್]] (SABR)ನಿಂದ ಉಗಮವಾಯಿತು.<ref>ಗ್ರೇ, ಸ್ಕಾಟ್, ''ದ ಮೈಂಡ್ ಆಫ್ ಬಿಲ್ ಜೇಮ್ಸ್: ಹೌ ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಔಟ್ ಸೈಡರ್ ಚೇಂಜ್ಡ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್'' (ಡಬಲ್ ಡೇ, ೨೦೦೬),ಪುಟ ix.</ref> ೧೯೮೦ರಿಂದಲೂ ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದು, ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಷಿಯನ್ ಗಳು ಈ ವಿಧವು ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ:<ref>ಗಝ್ಝೋ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೨೦–೨೧, ೬೭; ಷ್ವಾರ್ಝಾ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೨೩೩; ಲೂಯಿಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟ ೧೨೭.</ref> * [[ಆನ್-ಬೇಸ್ ಪ್ರತಿಶತ|ಆನ್-ಬೇಸ್ ಪ್ರತಿಶತವು]] ಬ್ಯಾಟರ್ ಬೇಸ್ ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರ್ ಪಡೆದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು (ಹಿಟ್ ಗಳು + ವಾಕ್ ಗಳು + ಪಿಚ್ ಗಳಿಂದ ಹಿಟ್ ಗಳು)ತ್ಯಾಗ ಬಂಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರತಾಗಿಸಿದ, ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ ನಿಂದ (ಹಿಟ್ ಗಳು + ವಾಕ್ ಗಳು + ಪಿಚ್ ಗಳಿಂದ ಹಿಟ್ ಗಳು + ಪಿಟ್ ಗಳಿಂದ ಹಿಟ್ ಆದ ತ್ಯಾಗ ಫ್ಲೈಗಳು) ಭಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rule 10.21f)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> * [[ಸ್ಲಗಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಶತ]] ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ರಭಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಡೆದಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಯಿಂದ ಅವನ [[ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೇಸ್ ಗಳನ್ನು]] (ಸಿಂಗಲ್ ಗೆ ಒಂದು, ಡಬಲ್ ಗೆ ಎರಡು, ಟ್ರಿಪಲ್ ಗೆ ಮೂರು ಮತ್ತು ಹೋಂ ರನ್ ಗೆ ನಾಲ್ಕು) ಭಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿಶತ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mlb.mlb.com/mlb/downloads/y2008/official_rules/10_the_official_scorer.pdf|title=Official Rules/10.00—The Official Scorer (Rule 10.21c)|accessdate=2009-02-22|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಷಿಯನ್ಸ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೆಲವು ನವೀನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿವೆ: * [[ಆನ್ ಬೇಸ್ ಪ್ಲಸ್ ಸ್ಲಗಿಂಗ್]] (OPS) ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಟರ್ ನ ಆನ್ ಬೇಸ್ ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಸ್ಲಗಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಕೂಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗಝ್ಝೋ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೨೨, ೬೭, ೧೪೦; ಷ್ವಾರ್ಝ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೨೩೩.</ref> * [[ವಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್ ಹಿಟ್ಸ್ ಪರ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಪಿಚ್ಡ್]] (WHIP) ಬ್ಯಾಟರ್ ಗಳು ಬೇಸ್ ತಲುಪದಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಿಟರ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗಝ್ಝೋ (೨೦೦೭), ಪುಟಗಳು ೧೪೦–೧೪೧.</ref> == ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ == ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಮಾರಿಸ್ ರಾಫೆಲ್ ಕೊಹೆನ್]] ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ವರ್ಣಿದರು.<ref>ಕೊಹೆನ್, ಮಾರಿಸ್ ರಾಫೆಲ್, "ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಸ್ ಎ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಲೀಜನ್" (೧೯೧೯), in ಕೊಹೆನ್ ರ, ''ದ ಫೇಯ್ತ್ ಆಫ್ ಎ ಲಿಬರಲ್'' ನಲ್ಲಿ (ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್, ೧೯೯೩ [1946]), ಪುಟಗಳು ೩೩೪–೩೩೬: ಪುಟ ೩೩೪.</ref> ಕ್ರೀಡಾ ಅಂಕಣಕಾರ [[ಜೇಸನ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್]] ನ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ "ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತೀಕ"ವಾಗಿದೆ - ಈ ಸ್ಥಾನವು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ ದುರ್ಬಳಕೆ ಹಗರಣದಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡಿತೆಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Stark, Jayson|url=http://sports.espn.go.com/mlb/columns/story?columnist=stark_jayson&id=3892788|title=A-Rod Has Destroyed Game's History|date=February 8, 2009|accessdate=2009-02-08|publisher=ESPN.com}}</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ: "ಕ್ಯೂಬಾದಂತಹ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಡನೆ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಹೇಗೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ, (ಮತ್ತು) ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ಪುನರಾಕಾರ ನೀಡಿ,ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು" ಎಂಬುದನ್ನು ಪಂಡಿತ ಪೀಟರ್ ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ xix.</ref> ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಿಂದಲೂ ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಪೆಡ್ರೋ ಡಿ ಮೆಕೋರಿಸ್]] ನಗರವು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಗೆ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೧೫೯–೧೬೫.</ref> ಚಳಿಗಾಲದ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಬಹಳ ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ; ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಗೆ ಸೇರಿದ [[ರಾಬರ್ಟೋ ಕ್ಲೆಮೆಂಟೆ]] ಈ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದೇಶ ಕಂಡ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ ೪೮೭.</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕೆನಡಾ, [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲರ್ಸ್]], [[ನಿಕಾರಾಗುವ]], [[ಪನಾಮಾ]] ಮತ್ತು ವೆನೆಝೂಯೆಲಾಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡೆಯು ಮೂಲತಃ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ, ಬಿಳಿ-ಕಾಲರ್ ನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರ ಆಕರ್ಷಣೆಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ನವರು ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿದ ೫೦ ಸೆಂಟ್ ಗಳು ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿಯೇ ಆಗಿತ್ತು, ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನೀಲಿ-ಕಾಲರ್ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ರೀಸ್ (೧೯೯೧), ಪುಟಗಳು ೬೯–೭೧.</ref> ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಸರಾಸರಿ ಟಿಕೆಟ್ ದರವೂ ಏರಿದಂತೆ - ಫುಟ್ ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಹಾಕಿ - ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹೆಚ್ಚು ನೀಲಿ-ಕಾಲರ್ ಉದ್ದೇಶಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಮೆರಿಕನ್ ವೀಕ್ಷಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಯಿತು.<ref>ರೀಸ್ (೧೯೯೧), ಪುಟಗಳು ೨೪೭–೨೪೮.</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ $೬.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು; ಈ ದಾಖಲೆಯು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ NFLನ ಆದಾಯವನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|author=Kercheval, Nancy|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=asFEMjfiKA5s|title=Major League Baseball Revenue Reaches Record, Attendance Falls|date=October 1, 2008|accessdate=2009-02-08|publisher=Bloomberg.com}} {{cite web|author=Battista, Judy|url=https://www.nytimes.com/2008/12/10/sports/football/10nfl.html?_r=1&em|title=Feeling Pinch, N.F.L. Will Cut About 150 Jobs|date=December 9, 2008|accessdate=2009-02-08|work=New York Times}} {{cite web|author=Haudricourt, Tom|url=http://www.jsonline.com/sports/brewers/29405374.html|title=Bases Loaded|date=October 20, 2007|accessdate=2009-02-08|work=Milwaukee Journal Sentinel|archive-date=2009-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090706194429/http://www.jsonline.com/sports/brewers/29405374.html|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೬% ಇದ್ದು, ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ೩೧% ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿರುವುದೆಂದಾಯಿತು; ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ೨೪%, ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಗೆ ೨೩% ಎಂದಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/pubs/Harris_Poll_2009_01_27.pdf|title=Professional Football Continues Dominance over Baseball as America's Favorite Sport|publisher=Harris Interactive|date=January 27, 2009|accessdate=2009-02-08|archive-date=2009-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090224215913/http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/pubs/Harris_Poll_2009_01_27.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳವೇ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಾಜರಾತಿಯ ಸಾದೃಶಗಳಿಲ್ಲ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಾಜರಾತಿಯು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಜಲನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು; ೭೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್, ಹೋದ ವರ್ಷ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಾಖಲೆಗೆ ಕೇವಲ ೦.೭% ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="MajorAtRec"/> [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಕೊಡೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪಂದ್ಯಗಳು ಸಹ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾತಿಯ ಬಾಬ್ತಿನಲ್ಲಿ ೪೨.೮ ಮಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು;<ref name="MinorAtRec"/> ಈ ಅಂಕಿಯು ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. [[File:Waseda University baseball players.jpg|thumb|left|ಟೋಕ್ಯೋದ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು, ಜಪಾನ್ ನ ವಾಸೆದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 1921 ]] ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ, ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಮುಖ ವೀಕ್ಷಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ನಿಪ್ಪಾನ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] (NPB) ಎಂಬ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತಂಡಗಳೆರಡರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೂ ವಹಿಸುವ ಹನ್ನೆರಡು ತಂಡಗಳನ್ನುಳ ಲೀಗ್ ನ ಆದಾಯವು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ $೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ವರ್ಷದ ಒಟ್ಟು NPB ಹಾಜರಾತಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್. ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ MLBಯ ಹಾಜರಾತಿಯು ೫೦ ಪ್ರತಿಶತ ಹೆಚ್ಚಿ, ಆದಾಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರುಪಟ್ಟು ಏರಿದಾಗ್ಯೂ, NPBಯ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಆದಾಯವು ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಇತ್ತು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಪಾನಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು MLBಯವರು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಡುವುದರಿಂದ ಜಪಾನಿನ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿಯಿದೆ.<ref name="RW"/> ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕಂಡರೂ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು,<ref>ಗೊಂಝಾಲೆಝ್ ಎಷೆವಾರ್ರಿಯಾ (೨೦೦೧), ಪುಟಗಳು ೭೬, ೧೩೩, ೨೭೮–೨೭೯, ೩೫೨.</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಸ್ವದೇಳಿ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಉನ್ನತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="WW">{{cite web|author= Weissert, Will|url=http://www.usatoday.com/sports/baseball/2009-03-05-3277668016_x.htm|title=Cubans' Baseball Dreams Take Root on Rocky Fields|date=March 5, 2009|accessdate=2009-04-28|publisher=Associated Press (''USA Today'')}}</ref> ದೇಶದ ಹವ್ಯಾಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂತೆಯೇ, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು "ಎಂದೂ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ... ಏಕೆಂದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಅದರ ಮಹದುದ್ದೇಶವು ಅಥ್ಲೆಟ್ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು".<ref>ಗೊಂಝಾಲೆಝ್ ಎಷೆವಾರ್ರಿಯಾ (೨೦೦೧), ಪುಟ ೩೬೬.</ref> ೨೦೦೭ರ ಪ್ರಕಾರ, ಲಿಟಲ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ೭೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ೨.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿರುತ್ತಾರೆ - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ೧೨೩.೦೦೦ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.<ref name="MB">{{cite web|author=Bradford, Marcia|title=Expanding Opportunities On The Ball Fields|url=http://www.sportseventsmagazine.com/article/baseballsoftball/207/|work=SportsEvents Magazine|year=2008|accessdate=2009-05-03|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209193735/http://www.sportseventsmagazine.com/article/baseballsoftball/207/|url-status=dead}}</ref> ಬೇಬ್ ರಥ್ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=History of the Babe Ruth League|url=http://www.baberuthleague.org/side-indexes/history-main.html|publisher=Babe Ruth League Online|accessdate=2009-01-29|archive-date=2009-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125145332/http://baberuthleague.org/side-indexes/history-main.html|url-status=dead}}</ref> ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೩೦೦,೦೦೦ದಿಂದ ೫೦೦,೦೦೦ ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಾರೆ; ಲಿಟಲ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾದ [[ಟೀ ಬಾಲ್]] ಸಹ ಸೇರಿದಂತೆ.<ref>{{cite web|author= Frommer, Frederic J|url=http://www.foxnews.com/wires/2009Apr06/0,4670,OLYBaseballBid,00.html|title=Baseball to Add Women to Olympic Bid|date=April 6, 2009|accessdate=2009-04-29|publisher=Associated Press (FOX News)}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸಿಟಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳು [[ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]] ವಿಭಾಗದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಯನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರು ಮತ್ತು ೩೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲೇಜಿನವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಗಳ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref name="MB"/> ೧೯೮೦ರಿಂದ ಈವೆಗೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web|author=Badenhausen, Kurt|url=http://www.forbes.com/2004/04/13/cz_kb_0413match.html|title=Soccer Vs. Baseball|date=April 13, 2004|accessdate=2009-05-03|work=Forbes|archiveurl=https://archive.today/20130123130535/http://www.forbes.com/2004/04/13/cz_kb_0413match.html|archivedate=2013-01-23|url-status=live}}</ref> ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ-ಕಾಲೇಜು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಜಪಾನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಜಾರ್ಕ್ ಮನ್ (೨೦೦೪), ಪುಟ xxiv; ಜಿಮೆಲ್ಕ್ (೨೦೦೬), ಪುಟಗಳು ೨೩, ೫೩.</ref> ಎರಡು ವಾರ್ಷಿಕ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಗಳ ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು - ವಸಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್]] - ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[55,000 ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ|55,000 ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯುವ ಈ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಕೋಶಿಯೆನ್ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮರ್ ಕೋಶಿಯೆನ್ ಎಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|author=Ellsesser, Stephen|url=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20060810&content_id=1602960|title=Summer Tournament is Big in Japan|date=August 11, 2006|accessdate=2009-04-28|publisher=Major League Baseball}}</ref> ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಶಾಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಆರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಸುಳೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿಶೇಷ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡವನ್ನು ತಲುಪುವ ಹಾದಿಯ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲಿದು.<ref name="WW"/> === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಡಜನ್ ಗಟ್ಟಲೆ [[ಆಂಗ್ಲಭಾಷಾ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ]]; ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಭಾಷೆ|ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಗಳಿಗೆ]] ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಜಾಲಸಂಪರ್ಕ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸರಣವು [[1992ರ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ|1992ರ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯದಾಗಿತ್ತು]]; ಖ್ಯಾತ ಕ್ರೀಡಾವರದಿಗಾರ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೈಸ್]] ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ [[ಪೋಲೋ ಮೈದಾನ|ಪೋಲೋ ಮೈದಾನದಿಂದ]] [[ಪ್ಲೇ-ಬೈ-ಪ್ಲೇ]] ವಿವರಣೆಯನ್ನು [[WJZ]]- [[ನೆವಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ|ನೆವಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ]] ಮೂಲಕ ಬಿತ್ತರಿಸಿದುದನ್ನು ವೈರ್ ಮೂಲಕ [[WGY]]-[[ಸ್ಕೆನೆಕ್ಟಾಡಿ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು [[WBZ]]- [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>ರುಡೆಲ್ (೨೦೦೮), ಪುಟಗಳು ೧೪೫–೧೪೬.</ref> [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಯಾಪ್]] ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಂತಹ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Lam, Andrew|url=http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=96855813a910dda0453a6675c0d934f6l|title=Too Much Self Esteem Spoils Your Child|publisher=New America Media|date=July 6, 2007|accessdate=2009-05-02}} {{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/3660333.stm|title=Happy 50th, Baseball Caps|publisher=BBC News|date=April 27, 2004|accessdate=2009-05-02}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:HonusWagnerCard.jpg|thumb|right|ಅಮೆರಿಕನ್ ಟೊಬ್ಯಾಕೋ ಕಂಪನಿಯ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 1909ರಿಂದ 1911ರವರೆಗೂ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್ ನ ಷಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಹೋನಸ್ ವ್ಯಾಗ್ನರ್ ನ ಚಿತ್ರಣ.2007ರಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಡ್ $2.8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>[279]</ref>]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹಲವಾರು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಥೇಯರ್]] ರ ಪದ್ಯ "[[ಕೇಸೀ ಎಟ್ ದ ಬ್ಯಾಟ್]]" ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರನ, ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ಕ್ಲಚ್ ಸಿಚುಯೇಷನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ವಕ್ರವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಈ ಪದ್ಯವು [[ವಾಡ್ ವಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು ಇತರ ವೇದಿಕಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲವಾಯಿತು, ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಓಪ್ರಾ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಕುಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ]] ಬಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ''[[ದ ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಯಾಂಕೀಸ್]]'' ಹಾಗೂ ಆಸ್ಕರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೇಮಿತ ''[[ದ ನ್ಯಾಚುರಲ್]]'' (೧೯೮೪) ಮತ್ತು ''[[ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್]] '' (೧೯೮೯)ಪ್ರಮುಖವಾದವು. [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನ ಹತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಪೈಕಿ ''ದ ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಯಾಂಕೀಸ್'' ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ಬುಲ್ ಡರ್ಹ್ಯಾಮ್]]'' (೧೯೮೮) ೫ನೆಯ ಸ್ಥಾಸದಲ್ಲಿ ಇವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/10top10/sports.html|title=AFI 10 Top 10—Top 10 Sports|publisher=American Film Institute|date=June 17, 2008|accessdate=2009-05-02}}</ref> ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಯಶಸ್ವಿ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ವಸ್ತುವಿಷಯವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದೆ; ನಾಟಕದಲ್ಲಿ - ದ [[ಆಡ್ಲರ್]]-[[ರಾಸ್]] ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ''[[ಡ್ಯಾಮ್ನ್ ಯಾಂಕೀಸ್]]'' - ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡ್ - [[ಜಾರ್ಜ್ ಜೆ. ಜೆಂಕಿನ್ಸ್]] ರ "ಸ್ಲೈಡ್, ಕೆಲ್ಲಿ, ಸ್ಲೈಡ್", [[ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಫುಂಕೆಲ್]] ರ "[[ಮಿಸೆಸ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್]]" ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಫಾಗೆರ್ಟಿ|ಜಾನ್ ಫಾಗೆರ್ಟಿಯವರ]] "''[[ಸೆಂಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್]]'' ".<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೩೭೩–೩೭೪.</ref> ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ [[ಅಬ್ಬಾಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಟೆಲ್ಲೋ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ "[[ಹೂ ಈಸ್ ಆನ್ ಫಸ್ಟ್]]" ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಧಾರಿತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಆರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ''[[ಟೈಂ]]'' ಅದನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಣವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,36533,00.html|title=The Best of the Century|work=Time|date=December 26, 1999|accessdate=2009-05-02|archive-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504145236/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C36533%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾದ [[ರಿಂಗ್ ಲಾರ್ಡ್ನರ್]] ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮಾಲಾಮಡ್|ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮಾಲಾಮಡ್‌ರ]] ''[[ದ ನ್ಯಾಚುರಲ್]]'' (ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕಥೆ), [[ರಾನರ್ಟ್ ಕೂವರ್|ರಾನರ್ಟ್ ಕೂವರ್‌ರ]] ''[[ದ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಇಂಕ್., ಜೆ. ಹೆನ್ರಿ ವಾ, ಮಾಲಿಕ.]]'' , ಮತ್ತು [[W. P. ಕಿನ್ಸೆಲ್ಲಾ|W. P. ಕಿನ್ಸೆಲ್ಲಾರ]] ''[[ಷೂಲೆಸ್ ಜೋ]]'' (''ಫೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ಗೆ ಮೂಲಕಥೆ) ಪ್ರಮುಖವಾದುವು. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಂದೂಕಿನಲ್ಲಿ [[ಡಾಮನ್ ರುನ್ಯಾನ್|ಡಾಮನ್ ರುನ್ಯಾನ್‌ರ]] ಬೀಟ್ ವರದಿಗಾರಿಕೆ;ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೈಸ್ ರ ಅಂಕಣಗಳು, [[ರೆಡ್ ಸ್ಮಿತ್]], [[ಡಿಕ್ ಯಂಗ್]], ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ ಗ್ಯಾಮ್ಮನ್ಸ್]]; ಮತ್ತು [[ರೋಜರ್ ಏಂಜೆಲ್|ರೋಜರ್ ಏಂಜೆಲ್‌ರ]] ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಂದರೆ[[ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಡ್. ರಿಟ್ಟರ್]] ರ ''[[ದ ಗ್ಲೋರಿ ಆಫ್ ದೇರ್ ಟೈಂಸ್]]'' , [[ರೋಜರ್ ಖಾನ್]] ರ ''[[ದ ಬಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಮ್ಮರ್]]'' , ಮತ್ತು [[ಮೈಕೆಲ್ ಲೂಯಿಸ್]] ರ ''[[ಮನೀಬಾಲ್]]'' . ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಪಿಚರ್ [[ಜಿಮ್ ಬೌಟನ್]] ರ ಎಲ್ಲಾ-ಹೇಳಿರುವ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''[[ಬಾಲ್ ಫೋರ್]]'' ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಯ ವರದಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಂದು ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಬರಹ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Neyer, Rob|url=http://static.espn.go.com/mlb/ballfour/neyer.html|title='Ball Four' Changed Sports ''and'' Books|publisher=ESPN.com|date=June 15, 2000|accessdate=2009-05-12}}</ref> ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ. [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಗಳನ್ನು ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೇಡ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಗಳಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ವಿಧದ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಒಬ್ಬ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನ ಚಿತ್ರವಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದಡೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಹಿರಾತು ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೦೦ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಸೇವಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳವರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಆಟಗಾರನ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು - ಹಲವಾರು ಈಗ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಾರ್ಹಗಳಾಗಿದ್ದು - ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಉದ್ಯಮವು ಈಗ ಹಲವಾರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹ ಕಾರ್ಡ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೧೬–೨೫.</ref> ಆಧುನಿಕ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ [[ರಾಟಿಸ್ಸೆರೀ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಎಂಬ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಲೇಖಕ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಆಕ್ರೆಂ|ಡೇನಿಯಲ್ ಆಕ್ರೆಂಟ್]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಗೆಳೆಯರಿಂದ ವಿರಚಿತ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರಾಟಿಸ್ಸೆರೀ ಲೀಗ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನೋಷನಲ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ಋತುವಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಟಗಾರರ ನಿಜ-ಜೀವನದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯಗಳ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಟಿಸ್ಸೆರೀ-ಶೈಲಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯು ಬೇಗನೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಈಗ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಎಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರವಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಇಂತಹುದೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ.<ref>ಝಾಸ್ (೨೦೦೪), ಪುಟಗಳು ೨೭–೩೧.</ref> ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು; ೨೦೦೮ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ೨೯.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಈ ಚಟಕ್ಕೆಂದು $೮೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.emediawire.com/releases/2008/7/emw1084994.htm|title=Fantasy Sports Industry Grows to a $800 Million Industry with 29.9 Million Players|work=EMediaWire.com|date=July 10, 2008|accessdate=2009-05-03|archive-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504003117/http://www.emediawire.com/releases/2008/7/emw1084994.htm|url-status=dead}}</ref> ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ಈ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸೇಬರ್ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನೀಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನದಿಂದ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಅಭಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು, ನಂತರವೇ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವೃತ್ತಿಪರರೊಡನೆ.<ref>ಲೂಯಿಸ್ (೨೦೦೩), ಪುಟಗಳು ೮೬–೮೮.</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] * [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳು]] * [[:ವರ್ಗ:Baseball terminology|ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು]] * [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂಟಿ-ಪಂದ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ;ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರೀಡೆಗಳು * [[ಬ್ರಾನ್ ಬಾಲ್]] (ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ದಾಂಡು-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡಿನ ಆಟ) * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] * [[ಲ್ಯಾಪ್ಟಾ]] (ರಷ್ಯಾದ ದಾಂಡು-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡಿನ ಆಟ) * [[ಓಯಿನಾ]] (ರೊಮಾನಿಯಾದ ದಾಂಡು-ಮತ್ತು-ಚೆಂಡಿನ ಆಟ) * [[ಪೆಸ ಪೆಸಾಪಾಲ್ಲೋ]] ("ಫಿನ್ನಿಷ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್") * [[ಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಲ್]] * [[ಸ್ಟೂಪ್ ಬಾಲ್]] * [[ವಿಫೆಲ್ ಬಾಲ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಮೂಲಗಳು == {{refbegin|2}} * {{cite book| last = Bjarkman | first = Peter C. | title = Diamonds Around the Globe: The Encyclopedia of International Baseball| year = 2004 | publisher = Greenwood | isbn = 0313322686| oclc = 58806121}} * {{cite book| last = Block | first = David | title = Baseball Before We Knew It: A Search for the Roots of the Game| year = 2005 | publisher =Univ. of Nebraska Press | isbn = 0803262558| oclc = 70261798}} * {{cite book |last=Burgos |first=Adrian |title=Playing America's Game: Baseball, Latinos, and the Color Line |year= 2007|publisher=Univ. of California Press |isbn=0520251431 |oclc=81150202}} * {{cite book |last=Burk |first=Robert F. |title=Never Just a Game: Players, Owners, and American Baseball to 1920 |year= 2001|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=0807849618 |oclc=28183874 |ISBN status=May be invalid - please double check}} * {{cite book |last=Charlton|first=James (ed.)|title=The Baseball Chronology: The Complete History of the Most Important Events in the Game of Baseball|year= 1991|publisher=Macmillan|isbn=0025239716|oclc=22704314}} * {{cite book|author=Clarke, William Jones, and Fredrick Thomas Dawson|title=Baseball: Individual Play and Team Play in Detail|year=1915|publisher=Charles Scribner's Sons|isbn=|oclc=2781766}} * {{cite book|last=Gmelch|first=George|title=Baseball Without Borders: The International Pastime|year=2006|publisher=Univ. of Nebraska Press |isbn=0803271255|oclc=64594333}} * {{cite book|last=González Echevarría|first=Roberto|title=The Pride of Havana: A History of Cuban Baseball|year=2001|publisher=Oxford University Press |isbn=0195146050|oclc=46601626}} * {{cite book|last=Guzzo|first=Glenn|title=The New Ballgame: Baseball Statistics for the Casual Fan|year=2007|publisher=ACTA |isbn=087946318X|oclc=123083947}} * {{cite book|last=Heaphy|first=Leslie A.|title=The Negro Leagues, 1869–1960|year=2003|publisher=McFarland |isbn=0786413808|oclc=50285143}} * {{cite book|last=Keri|first=Jonah (ed.)|title=Baseball Between the Numbers: Why Everything You Know About the Game Is Wrong|year=2007|publisher=Basic|isbn=0465005470|oclc=77795904}} * {{cite book|last=Koppett|first=Leonard|title=Koppett's Concise History of Major League Baseball|year=2004|publisher=Carroll & Graf |isbn=0786712864|oclc=54674804}} * {{cite book|last=Lewis|first=Michael M.|title=Moneyball: The Art of Winning an Unfair Game|year=2003|publisher=W. W. Norton|isbn=0393324818|oclc=54896532}} * {{cite book|last=Mandelbaum|first=Michael|title=The Meaning of Sports: Why Americans Watch Baseball, Football, and Basketball and What They See When They Do|year=2005|publisher=PublicAffairs|isbn=1586483307|oclc=55539339}} * {{cite book|last=McNeil|first=William|title=Baseball's Other All-Stars: The Greatest Players from the Negro Leagues, the Japanese Leagues, the Mexican League, and the Pre-1960 Winter Leagues in Cuba, Puerto Rico, and the Dominican Republic|year=2000|publisher=McFarland|isbn=0786407840|oclc=42976826}} * {{cite book|last=Porterfield|first=Jason|title=Baseball: Rules, Tips, Strategy, and Safety|year=2007|publisher=Rosen |isbn=1404209913|oclc=67773742|ISBN status=May be invalid - please double check}} * {{cite book|last=Powers|first=Albert Theodore|title=The Business of Baseball|year=2003|publisher=McFarland|isbn=078641426X|oclc=50866929}} * {{cite book|author=Puhalla, Jim, Jeff Krans, and Mike Goatley|title=Baseball and Softball Fields: Design, Construction, Renovation, and Maintenance|year=2003|publisher=John Wiley and Sons|isbn=0471447935|oclc=50959054}} * {{cite book|last=Rader|first=Benjamin G.|title=Baseball: A History of America's Game|edition=3rd|year=2008|publisher=Univ. of Illinois Press|isbn=0252075501|oclc=176980876}} * {{cite book|last=Riess|first=Steven A.|title=City Games: The Evolution of American Urban Society and the Rise of Sports|year=1991|publisher=Univ. of Illinois Press|isbn=0252062167|oclc=23739530}} * {{cite book|last=Rudel|first=Anthony J.|title=Hello, Everybody!: The Dawn of American Radio|year=2008|publisher=Houghton Mifflin|isbn=015101275X|oclc=192042215}} * {{cite book|last=Schwarz|first=Alan|title=The Numbers Game: Baseball's Lifelong Fascination with Statistics|year=2004|publisher=Thomas Dunne|isbn=0312322224|oclc=54692908}} * {{cite book|author=Stallings, Jack, and Bob Bennett (eds.)|title=Baseball Strategies: Your Guide to the Game Within the Game|year=2003|publisher=American Baseball Coaches Association/Human Kinetics|isbn=0736042180|oclc=50203866}} * {{cite book |last=Sullivan |first=Dean (ed.) |title=Early Innings: A Documentary History of Baseball, 1825–1908|year=1997 |publisher=Univ. of Nebraska Press |isbn=0803292449 |oclc=36258074}} * {{cite book |last=Sullivan |first=Dean (ed.) |title=Middle Innings: A Documentary History of Baseball, 1900–1948|year=1998 |publisher=Univ. of Nebraska Press |isbn=0803242581|oclc=37533976}} * {{cite book |last=Sullivan |first=Dean (ed.)|title=Late Innings: A Documentary History of Baseball, 1945–1972 |year=2002 |publisher=Univ. of Nebraska Press |isbn=0803292856 |oclc=47643746}} * {{cite book |last=Thurston |first=Bill|title=Coaching Youth Baseball: A Baffled Parents Guide|year=2000 |publisher=McGraw-Hill |isbn=0071358226 |oclc=43031493}} * {{cite book |last=Tygiel |first=Jules|title=Past Time: Baseball as History|year=2000 |publisher=Oxford University Press|isbn=0195089588 |oclc=42290019}} * {{cite book |last=Zimbalist |first=Andrew|title=In the Best Interests of Baseball?: The Revolutionary Reign of Bud Selig|year=2007|publisher=John Wiley and Sons|isbn=0470128240|oclc=62796332}} * {{cite book |last=Zoss |first=Joel|title=Diamonds in the Rough: The Untold History of Baseball |year=2004 |publisher=Univ. of Nebraska Press |isbn=0803299206 |oclc=54611393}} {{refend}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಬ್ರ್ಯಾಡ್ಬರಿ, ಜೆ.ಸಿ, ''ದ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎಕಾನಮಿಸ್ಟ್: ದ ರಿಯಲ್ ಗೇಮ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್ಡ್'' (ದತ್ತನ್, ೨೦೦೭). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಡಿಕ್ಸನ್, ಪಾಲ್, ''ದ ಡಿಕ್ಸನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಡಿಕ್ಷ್ನರಿ'' , ಮೂರನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. (ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ನಾರ್ಟನ್, ೨೦೦೯). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಎಲಿಯಾಟ್, ಬಾಬ್. ''ದ ನಾರ್ದ್ರನ್ ಗೇಮ್: ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ದ ಕೆನಡಾ ವೇ'' (ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್, ೨೦೦೫). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಯೂಕ್ನರ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್. ''ದ ಲಾಸ್ಟ್ ನೈನ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್: ಇನ್ ಸೈಡ್ ದ ರಿಯಲ್ ಗೇಮ್ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ನೆವರ್ ಸೀ'' (ಸೋರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ೨೦೦೭). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಫಿಟ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ''ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಜಪಾನೀಸ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್: ಎನ್ ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಗೇಮ್'' (ದಕ್ಷಿಣ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೫). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * [[ಜಿಲ್ಲೆಟ್, ಗ್ಯಾರಿ]], ಮತ್ತು [[ಪೀಟ್ ಪಾಮರ್]] (ಸಂಪಾದಕರು.). ''ದ ಇಎಸ್ ಪಿ ಎನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'' , ೫ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. (ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ೨೦೦೮). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * [[ಜೇಮ್ಸ್, ಬಿಲ್]]. ''[[ದ ನ್ಯೂ ಬಿಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಅಬ್ಸ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್]]'' , ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ. (ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಸ್ಟರ್, ೨೦೦೩). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಜೇಮ್ಸ್, ಬಿಲ್. ''ದ ಬಿಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ ೨೦೦೯'' (ACTA, ೨೦೦೮). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ಪೀಟರ್ಸನ್, ರಾಬರ್ಟ್. ''ಓನ್ಲಿ ದ ಬಾಲ್ ಈಸ್ ವೈಟ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಆಲ್-ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಟೀಮ್ಸ್'' (ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೨ [1970]). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ರೀವ್ಸ್, ಜೋಸೆಫ್ ಎ. ''ಟೇಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಎ ಗೇಮ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ'' (ಬೈಸನ್, ೨೦೦೪). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * [[ರಿಟ್ಟರ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಸ್.]] ''[[ದ ಗ್ಲೋರಿ ಆಫ್ ದೇರ್ ಟೈಮ್ಸ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಅರ್ಲಿ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಟೋಲ್ಡ್ ಬೈ ದ ಮೆನ್ ಹೂ ಪ್ಲೇಯ್ಡ್ ಇಟ್]]'' , ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ. (ಹಾರ್ಪರ್, ೧೯೯೨). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * [[ಟ್ಯಾಂಗೋ, ಟಾಮ್]], ಮಿಚೆಲ್ ಜಿ. ಲಿಕ್ಟ್ ಮನ್, ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರೂ ಈ. ಡಾಲ್ಫಿನ್, ''ದ ಬುಕ್: ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ದ ಪರ್ಸೆಂಟೇಜನ್ ಇನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್'' (ಪೋಟೋಮಾಕ್, ೨೦೦೭). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ * ವಾರ್ಡ್, ಜೆಫ್ರಿ ಸಿ., ಮತ್ತು [[ಕೆನ್ ಬರ್ನ್ಸ್]]. ''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್: ಎನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ. ನಾಪ್ಫ್, ೧೯೯೬). ISBN ೯೭೮೦೭೪೩೨೨೩೧೩೩ === ಆನ್‌ಲೈನ್ === * {{cite web|url=http://www.life.com/image/first/in-gallery/22989/baseball-childs-play|title=Baseball: Child's Play (photoessay)|work=Life|accessdate=2009-09-25}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite web|author=Boswell, Thomas|authorlink=Thomas Boswell|url=http://www.baseball-almanac.com/legendary/libvf100.shtml|title=Why Is Baseball So Much Better Than Football?|date=January 18, 1987|work=Washington Post|publisher=Baseball Almanac|accessdate=2009-05-06}} * {{cite web|author=Carlin, George|authorlink=George Carlin|url=http://www.baseball-almanac.com/humor7.shtml|title=Baseball and Football|publisher=Baseball Almanac|accessdate=2009-05-06}} * {{cite web| author = Gmelch, George| url = http://www.dushkin.com/olc/genarticle.mhtml?article=27128| title = Baseball Magic| date = September 2000| publisher = McGraw Hill–Dushkin| archiveurl = https://www.webcitation.org/5OHaQX4IE?url=http://www.dushkin.com/olc/genarticle.mhtml?article=27128| archivedate = 2007-04-22| accessdate = 2009-09-25| url-status = live}} * {{cite web|author=Lamster, Mark|url=https://www.nytimes.com/2005/04/10/books/review/10LAMSTER.htmll|title=''Baseball Before We Knew It'': What's the French for 'Juiced'? (book review)|date=April 10, 2005|work=New York Times|accessdate=2009-09-25|archive-date=2011-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110919040753/http://www.nytimes.com/2005/04/10/books/review/10LAMSTER.htmll|url-status=dead}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Baseball|Baseball}} {{wikibooks|Baseball}} {{Wiktionary|baseball}} {{Wikisource1911Enc|Base-ball}} ;ಲೀಗ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು * [http://www.mlb.com/ ಪ್ರಮುಖ ತಂಡದ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್] * [http://www.ibaf.org/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ] * [http://www.milb.com/ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್] * [http://www.baseballsoftballuk.com/ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ] ;ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ದಾಖಲೆಗಳು * [http://www.baseball-almanac.com/ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಲ್ಮನಾಕ್] * [http://www.baseball-reference.com/ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಕರಗಳು] * [http://www.retrosheet.org/ ರೆಟ್ರೋಷೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070302144428/http://www.retrosheet.org/ |date=2007-03-02 }} ;ವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳು * [http://www.baseballlibrary.com/homepage/ BaseballLibrary.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901221709/http://www.baseballlibrary.com/homepage/ |date=2006-09-01 }} * [http://www.baseballprospectus.com/ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟಸ್] * [http://www.probaseballarchive.com/ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಪರವಾದ ಪತ್ರಿಕಾ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://www.sabr.org/ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ರಿಸರ್ಚ್] * [http://www.pbs.org/kenburns/baseball/ ''ಬೇಸ್ ಬಾಲ್'' ] PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ; ನಿರ್ದೇಶನ ಕೆನ್ ಬರ್ನ್ಸ್ * [http://www.mister-baseball.com/ ಮಿಸ್ಟರ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010113247/https://www.mister-baseball.com/ |date=2018-10-10 }} ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ವಾರ್ತೆ {{Navboxes |list1= {{Team Sport}} {{Professional Baseball}} {{MLB}} {{World Baseball Classic}} {{Olympic Games Baseball}} {{International Baseball}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] [[ವರ್ಗ:1846ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] 8epq78ihz7yi430uqkqpc8r4flhgtlp ಎಸಿ ಮಿಲನ್ 0 23731 1373684 1339411 2026-05-18T14:48:59Z Successalltime87 90571 1373684 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್]]ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 [[ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ [[ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್]] ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ [[ಜುವೆನ್ ಟುಸ್]](27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು [[ಸೀರಿ A]]ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ [[ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾ]]ವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> [[UEFA ಕಪ್]](ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು [[G-14]]ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು [[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ [[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ]] ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ [[ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್]]ನಿಂದ ಬಂದ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ನಿವಾಸಿಗಳಾದ [[ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]]<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ [[ನಗರದ]] ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ [[ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ಉಚ್ಚರಣೆ]] ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು [[1901]]ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[1906]] ಮತ್ತು [[1907]] ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ [[ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆ]]ಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ [[1950–51]] ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್]] ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬೆನಿಫಿಕಾ]] ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> [[ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್]] ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> [[ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ]] ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ [[1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು [[ಸೀರಿ B]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ [[ಸೀರಿ A]]ಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ [[ಸೀರಿ B]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[1981–82]]ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ [[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದ[[ಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ]], [[ಡಚ್]] ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ [[ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್]]ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]]ಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು [[UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್]] ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ [[2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು [[FIGC]] ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ [[2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು [[ಏಳನೇ]] ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, [[A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> [[ಸ್ವಿಡೆ]], [[ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್]] ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> [[ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ]] ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[[ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ]], 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. [[1991–92]] ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ [[ಸೀರಿ A]] ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿ]]ಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]]ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ [[FIFA]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು [[ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ]] ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್]] ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''[[ದಿ ಡೆವಿಲ್]]'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್]]'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''[[ಕೊಮ್ಯುನೆ]] ಡಿ [[ಮಿಲನೊ]]'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[1926]]ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ [[ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು [[ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''[[ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ]]'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ [[ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿ]]ಗಳು,<ref name="milanderby"/> [[ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿ]]ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್]]ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ [[ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗ]]ದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ [[ಉಗ್ರವಾದಿ]] ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''[[ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ]],'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಗೆನೊವಾ]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''[[ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ]]'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್]] ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ [[2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]] ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ [[ಡೈಡಾ]] ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ]] 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''[[ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ]]'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]]ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''[[ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ [[ಡೆಲೈಟ್ಟೆ]] ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ [[ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಫೋರ್ಬಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ [[ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[bwin.com]] 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಅಡಿಡಾಸ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಲೋಟೋ]], ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ]] ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್]] [[ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ [[ಮಿನರ್ಡಿ]]ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ]] [[ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. [[ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ]] ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ [[2009 ಸೀಸನ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ]] * [[ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] * [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ]] * [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] 0ffrw8hss1fik00ku8ye7jbmyl8n05w 1373686 1373684 2026-05-18T14:51:53Z Successalltime87 90571 1373686 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಜುವೆನ್ ಟುಸ್(27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೀರಿ Aಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> UEFA ಕಪ್(ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು G-14ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ [[ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್]]ನಿಂದ ಬಂದ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ನಿವಾಸಿಗಳಾದ [[ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]]<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ [[ನಗರದ]] ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ [[ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ಉಚ್ಚರಣೆ]] ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು [[1901]]ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[1906]] ಮತ್ತು [[1907]] ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ [[ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆ]]ಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ [[1950–51]] ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್]] ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬೆನಿಫಿಕಾ]] ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> [[ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್]] ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> [[ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ]] ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ [[1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು [[ಸೀರಿ B]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ [[ಸೀರಿ A]]ಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ [[ಸೀರಿ B]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[1981–82]]ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ [[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದ[[ಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ]], [[ಡಚ್]] ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ [[ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್]]ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]]ಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು [[UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್]] ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ [[2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು [[FIGC]] ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ [[2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು [[ಏಳನೇ]] ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, [[A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> [[ಸ್ವಿಡೆ]], [[ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್]] ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> [[ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ]] ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[[ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ]], 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. [[1991–92]] ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ [[ಸೀರಿ A]] ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿ]]ಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]]ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ [[FIFA]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು [[ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ]] ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್]] ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''[[ದಿ ಡೆವಿಲ್]]'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್]]'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''[[ಕೊಮ್ಯುನೆ]] ಡಿ [[ಮಿಲನೊ]]'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[1926]]ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ [[ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು [[ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''[[ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ]]'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ [[ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿ]]ಗಳು,<ref name="milanderby"/> [[ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿ]]ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್]]ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ [[ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗ]]ದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ [[ಉಗ್ರವಾದಿ]] ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''[[ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ]],'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಗೆನೊವಾ]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''[[ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ]]'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್]] ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ [[2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]] ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ [[ಡೈಡಾ]] ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ]] 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''[[ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ]]'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]]ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''[[ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ [[ಡೆಲೈಟ್ಟೆ]] ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ [[ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಫೋರ್ಬಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ [[ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[bwin.com]] 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಅಡಿಡಾಸ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಲೋಟೋ]], ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ]] ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್]] [[ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ [[ಮಿನರ್ಡಿ]]ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ]] [[ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. [[ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ]] ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ [[2009 ಸೀಸನ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ]] * [[ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] * [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ]] * [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] mpjo620a0nes54gr7i2qhnj2tkxdwcl 1373687 1373686 2026-05-18T14:53:36Z Successalltime87 90571 1373687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಜುವೆನ್ ಟುಸ್(27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೀರಿ Aಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> UEFA ಕಪ್(ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು G-14ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ನಿಂದ ಬಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಚ್ಚರಣೆ ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1906 ಮತ್ತು 1907 ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ 1950–51 ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಫಿಕಾ ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ 1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ ಸೀರಿ Aಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1981–82ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ, ಡಚ್ ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್, ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ 2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು FIGC ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ 2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, [[A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> [[ಸ್ವಿಡೆ]], [[ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್]] ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> [[ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ]] ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[[ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ]], 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. [[1991–92]] ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 [[ಪ್ಯಾರಮ]]ದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ [[ಸೀರಿ A]] ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿ]]ಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]]ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ [[FIFA]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು [[ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ]] ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್]] ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''[[ದಿ ಡೆವಿಲ್]]'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್]]'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''[[ಕೊಮ್ಯುನೆ]] ಡಿ [[ಮಿಲನೊ]]'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[1926]]ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ [[ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು [[ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''[[ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ]]'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ [[ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿ]]ಗಳು,<ref name="milanderby"/> [[ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿ]]ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್]]ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ [[ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗ]]ದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ [[ಉಗ್ರವಾದಿ]] ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''[[ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ]],'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಗೆನೊವಾ]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''[[ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ]]'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್]] ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ [[2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]] ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ [[ಡೈಡಾ]] ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ]] 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''[[ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ]]'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]]ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''[[ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ [[ಡೆಲೈಟ್ಟೆ]] ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ [[ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಫೋರ್ಬಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ [[ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[bwin.com]] 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಅಡಿಡಾಸ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಲೋಟೋ]], ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ]] ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್]] [[ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ [[ಮಿನರ್ಡಿ]]ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ]] [[ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. [[ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ]] ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ [[2009 ಸೀಸನ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ]] * [[ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] * [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ]] * [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] jsyh5578adq4rcb4ggo7nbom5lpe2eb 1373688 1373687 2026-05-18T14:56:00Z Successalltime87 90571 1373688 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಜುವೆನ್ ಟುಸ್(27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೀರಿ Aಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> UEFA ಕಪ್(ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು G-14ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ನಿಂದ ಬಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಚ್ಚರಣೆ ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1906 ಮತ್ತು 1907 ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ 1950–51 ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಫಿಕಾ ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ 1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ ಸೀರಿ Aಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1981–82ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ, ಡಚ್ ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್, ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ 2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು FIGC ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ 2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> ಸ್ವಿಡೆ, ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್ ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ, 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. 1991–92 ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು ಪ್ಯಾರಮದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 ಪ್ಯಾರಮದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರಿ A ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ FIFA ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್ ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''ದಿ ಡೆವಿಲ್'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''ಕೊಮ್ಯುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''[[ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[1926]]ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ [[ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ]] ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು [[ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್]] ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''[[ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ]]'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ [[ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿ]]ಗಳು,<ref name="milanderby"/> [[ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿ]]ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ [[ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್]]ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ [[ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗ]]ದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ [[ಉಗ್ರವಾದಿ]] ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''[[ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ]],'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಗೆನೊವಾ]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''[[ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ]]'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್]] ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ [[2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ]] ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ [[ಡೈಡಾ]] ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ]] 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''[[ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ]]'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]]ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''[[ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ [[ಡೆಲೈಟ್ಟೆ]] ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ [[ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಫೋರ್ಬಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ [[ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[bwin.com]] 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಅಡಿಡಾಸ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಲೋಟೋ]], ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ]] ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್]] [[ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ [[ಮಿನರ್ಡಿ]]ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ]] [[ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. [[ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ]] ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ [[2009 ಸೀಸನ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ]] * [[ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] * [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ]] * [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] gg2ie8k9p28ec91qx7iyg67vmjpgy8u 1373689 1373688 2026-05-18T14:58:12Z Successalltime87 90571 1373689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಜುವೆನ್ ಟುಸ್(27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೀರಿ Aಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> UEFA ಕಪ್(ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು G-14ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ನಿಂದ ಬಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಚ್ಚರಣೆ ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1906 ಮತ್ತು 1907 ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ 1950–51 ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಫಿಕಾ ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ 1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ ಸೀರಿ Aಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1981–82ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ, ಡಚ್ ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್, ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ 2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು FIGC ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ 2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> ಸ್ವಿಡೆ, ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್ ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ, 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. 1991–92 ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು ಪ್ಯಾರಮದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 ಪ್ಯಾರಮದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರಿ A ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ FIFA ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್ ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''ದಿ ಡೆವಿಲ್'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''ಕೊಮ್ಯುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 1926ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿಗಳು,<ref name="milanderby"/> ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ,'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್ ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ 2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ ಡೈಡಾ ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ]] 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''[[ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ]]'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]]ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''[[ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ [[ಡೆಲೈಟ್ಟೆ]] ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ [[ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''[[ಫೋರ್ಬಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ [[ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[bwin.com]] 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[ಅಡಿಡಾಸ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಲೋಟೋ]], ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ [[ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ]] ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್]] [[ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್]] ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ [[ಮಿನರ್ಡಿ]]ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜರ್ಮನಿಯ]] [[ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. [[ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ]] ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ [[2009 ಸೀಸನ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ]] * [[ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] * [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ]] * [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] o6uqn66l26scfodob9ayjtxdqpm7klf 1373690 1373689 2026-05-18T15:00:33Z Successalltime87 90571 1373690 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club | clubname = Milan | image = [[ಚಿತ್ರ:AC Milan.svg|130px|AC Milan crest]] | fullname = Associazione Calcio Milan [[S.A. (corporation)|SpA]] | nickname = ''Rossoneri'' (the Red-Blacks)<br />''il Diavolo'' (the Devil) | founded = 16 December 1899<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |title=A.C. Milan - History |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo5kqCb5?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=37224 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> | ground = [[San Siro]],<br />[[Milan]], [[Italy]] | capacity = 80,074<ref name=sansirosize/> | owner = {{flagicon|ITA}} [[Silvio Berlusconi]] | chrtitle = President | chairman = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=A.C. Milan - The Club|url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|publisher=A.C. Milan|accessdate=11 January 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mo6DNuAc?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=355|archivedate=15 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = ''vacant'' <ref>{{cite web|title=Unjustified protest|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=121830|publisher=A.C. Milan|date=16 May 2010|accessdate=17 May 2010}}</ref> | league = [[Serie A]] | season = [[2009-10 Serie A|2009–10]] | position = Serie A, 3rd | current = A.C. Milan season 2009–10 | pattern_la1 = _milan2425h | pattern_b1 = _milan2425h | pattern_ra1 = _milan2425h | pattern_sh1 = _milan2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _milan2425a | pattern_b2 = _milan2425a | pattern_ra2 = _milan2425a | pattern_sh2 = _milan2425a | pattern_so2 = _milan2425al | body2 = FFFFFF | leftarm2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _milan2425t | pattern_b3 = _milan2425t | pattern_ra3 = _milan2425t | pattern_sh3 = _milan2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 4F4F4F | body3 = 4F4F4F | rightarm3 = 4F4F4F | shorts3 = 4F4F4F | socks3 = 4F4F4F }} ಅಸೋಸಿಯಜೊವನ್ '''ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯೊ ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದು '''A.C. ಮಿಲನ್''' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ '''ಮಿಲನ್''' ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಮ್ ಬಾರ್ಡಿಯ ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಸ್ ತಯಾರಕ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪುರುಷರು<ref name="history99-29">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |title=A.C. Milan - History: 1899/1929 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moAy8nbb?url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39349 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref><ref name="foundation">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |title=Nottingham man who founded AC Milan |publisher=BBC Nottingham |accessdate=11 January 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5moBJPk6p?url=http://www.bbc.co.uk/nottingham/content/articles/2008/11/07/herbert_kilpin_founder_ac_milan_feature.shtml |archivedate=15 ಜನವರಿ 2010 |url-status=live }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡು 1899ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ 1980 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು B ಸೀರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸಾಧನೆಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದೆ.<ref name="history99-29"/> ಕ್ಲಬ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ UEFA ಮತ್ತು FIFAಯ 18 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39650 |title=A.C. Milan - Palmares |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗು FIFA ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ <ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಮಿಲನ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್/ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಏಳು]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ;<ref name="palmares"/> ಕೇವಲ ರಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ ರಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ರೆಫ್ ಹೆಸರು=>{{cite web |title=Trophy Room |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/First_Team/1193041481370/Palmares/Honours.htm |publisher=Real Madrid CF |accessdate=12 July 2008}}</ರೆಫ್> ಕ್ಲಬ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಕಪ್ಐದು ಬಾರಿ ಹಾಗು ಕಪ್ ವಿನರ್ಸ್' ಕಪ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="palmares"/> ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ಇಂಟರ್ ನಾಜಿಯೋನಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಜುವೆನ್ ಟುಸ್(27 ಟೈಟಲ್ಸ್) ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೀರಿ Aಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="officialtitles">{{cite web | url=http://www.lega-calcio.it/it/Serie-A-TIM/Albo-doro.page| title=Campionato Serie A - Albo D'oro| publisher=Lega Calcio | accessdate=11 January 2010}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯಾವನ್ನೂ ಕೂಡ ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಐದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 0}ಸೂಪರ್ ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="palmares"/> UEFA ಕಪ್(ಯುರೋಪ ಸರಣಿ) ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಡುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಾಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು G-14ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹಾಗು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಘದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |title=ECA Members |publisher=European Club Association |accessdate=11 January 2010 |archive-date=4 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604081402/http://www.ecaeurope.com/Default.aspx?id=1082680 |url-status=dead }}</ref> ಮಿಲನ್ ನ ಹೋಮ್ ಗೇಮ್(ಸ್ವದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ವದೇಶಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು.ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿವುಸ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಇಂಟರ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 80,074ರಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="sansirosize">{{it icon}}{{cite web |url=http://www.sansiro.net/struttura.asp |title=Struttura |publisher=SanSiro.net |accessdate=24 February 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612094451/http://sansiro.net/struttura.asp |url-status=dead }}</ref> ಇಟಾಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations">{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Rank.html|publisher=Forbes|title= Football Team Valuations|date=30 April 2008}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Herbert Kilpin.jpg|thumb|100px|right|alt=A black and white picture of Herbert Kilpin, the first captain of A.C. Milan|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್, A.C. ಮಿಲನ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರವಾದ ನಾಟಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ನಿಂದ ಬಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್<ref name="foundation"/> ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು 1899ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ''ಮಿಲನೊ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿತು. ಆದರೂ ಫ್ಯಾಷಿಸ್ಟ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಉಚ್ಚರಿಸದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿಜಾವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉಚ್ಚರಣೆ ''ಮೀ-ಲ್ಯಾನ್'' ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1906 ಮತ್ತು 1907 ಎರಡೂ ವರ್ಷ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="history99-29"/> ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡಾತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, 1908 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ ನಾಜೊನಲೆಕ್ಲಬ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.inter.it/en/societa/storia.html |title=Inter - History |publisher=F.C. Internazionale Milano |accessdate=11 January 2010 |archive-date=30 ಜನವರಿ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130141713/http://www.inter.it/en/societa/storia.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಿಲನ್ 1950–51 ರ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="palmares"/> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಫಿಕಾ ತಂಡವನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಅದರ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=40965 |title=A.C. Milan - Champions Cup 1962/63 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಟೈಟಲ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರ ಯಶಸ್ಸು 1969 ರಲ್ಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="palmares"/> ಗಿಯನ್ನಿ ರಿವೆರ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕ್ಲಬ್ 1980 ರ ಟೋಟೋನೆರೊ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ,<ref name="totonero">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/5215260.stm |title=The worst scandal of them all |publisher=BBC Sport |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿವಾದ ಪಂಥಕಟ್ಟುವ (ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್) ಗುಂಪುಗಳು ಪಂದ್ಯದ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="totonero"/> ಮಿಲನ್ ಬೇಗಾ ಸೀರಿ Aಗೆ ಮರಳಿತು,ಆದರೆ ಸೀರಿ Bಯಲ್ಲಿ ಕೆಳವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಂಡ ಕೊನೆಯ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1981–82ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ.<ref name="history85-07">{{cite web |url=http://www.acmilan.com/InfoPage.aspx?id=39350 |title=A.C. Milan - History: 1985/2007 |publisher=A.C. Milan |accessdate=11 January 2010}}</ref> ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಿರುವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಲ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ''ರಾಸನರಿ'' ಯಿಂದಎರೇಗೊ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿ, ಡಚ್ ಟ್ರಿಯೊವಿನಿಂದ ರೂಡ್ ಗುಲಿಟ್, ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ವ್ಯಾನ್ ಬ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್ನಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರುಜು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="history85-07"/> ಇದು ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಬಹುಪಾಲು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಾವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಿಲನ್ ಏಳು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಟೈಟಲ್ ಗಳನ್ನು, ಐದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು,ಐದು UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಒಂದು ಫಿಫಾ ಕ್ಲಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್.<ref name="palmares"/> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಕ್ಲಬ್ 2006 ಸೀರಿ A ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಐದು ತಂಡಗಳು ಅವರ ಕಡೆಗಿರುವ ರೆಫರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="c4">{{cite news | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | title=Calciopoli: The sentences in full | publisher=Channel 4 | date=14 July 2006 | accessdate=30 July 2006 | archive-date=17 ಜುಲೈ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070717103740/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jul14m.html | url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿತು.ಆದರೂ ಮಿಲನ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಆಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿವೆ ಎಂದು FIGC ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 15 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಗೆ ಅನರ್ಹ ನೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಾಲಾಯಿತು. ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು 8 ಅಂಕಗಳಿಗೆ<ref name="Serie A appeals">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm | title=Punishments cut for Italian clubs | publisher=BBC Sport| date=25 July 2006| accessdate=30 July 2006}}</ref> ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ 2006–07 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಿಲನ್ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=2006/index.html|title=2006/07: Milan avenge Liverpool defeat|publisher=[[UEFA]]|accessdate=2010-03-23}}</ref> == ಆಟಗಾರರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ === ''<small> 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ವರೆಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ</small>''.<ref>{{cite web|title=A.C. Milan - Squad|url=http://www.acmilan.com/lm_team_roster.aspx|publisher=A.C. Milan|accessdate=20 February 2010|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091003082521/http://www.acmilan.com/LM_Team_Roster.aspx|url-status=dead}}</ref><br /> {{Football squad start}} {{Football squad player|no=1|nat=Brazil|name=[[Dida (goalkeeper)|Dida]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=4|nat=Georgia|name=[[Kakha Kaladze]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=5|nat=United States|name=[[Oguchi Onyewu]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=7|nat=Brazil|name=[[Alexandre Pato]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=8|nat=Italy|name=[[Gennaro Gattuso]]|pos=MF|other=[[Captain (association football)#Vice-captain|vice-captain]]}} {{Football squad player|no=9|nat=Italy|name=[[Filippo Inzaghi]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=10|nat=Netherlands|name=[[Clarence Seedorf]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=11|nat=Netherlands|name=[[Klaas-Jan Huntelaar]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=12|nat=Italy|name=[[Christian Abbiati]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=13|nat=Italy|name=[[Alessandro Nesta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=15|nat=Italy|name=[[Gianluca Zambrotta]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=16|nat=France|name=[[Mathieu Flamini]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=17|nat=Italy|name=[[Gianmarco Zigoni]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=18|nat=Czech Republic|name=[[Marek Jankulovski]]|pos=DF}} {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=19|nat=Italy|name=[[Giuseppe Favalli]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=20|nat=Italy|name=[[Ignazio Abate]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=21|nat=Italy|name=[[Andrea Pirlo]]|pos=MF}} {{Football squad player|no=22|nat=Italy|name=[[Marco Borriello]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=23|nat=Italy|name=[[Massimo Ambrosini]]|pos=MF|other=[[captain (association football)|captain]]}} {{Football squad player|no=25|nat=Italy|name=[[Daniele Bonera]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=30|nat=Brazil|name=[[Mancini (Brazilian footballer)|Mancini]]|pos=FW|other=on loan from [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]}} {{Football squad player|no=31|nat=Italy|name=[[Flavio Roma]]|pos=GK}} {{Football squad player|no=32|nat=England|name=[[David Beckham]]|pos=MF|other=on loan from [[Los Angeles Galaxy|L.A. Galaxy]]}} {{Football squad player|no=33|nat=Brazil|name=[[Thiago Emiliano da Silva|Thiago Silva]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=40|nat=Ghana|name=[[Dominic Adiyiah]]|pos=FW}} {{Football squad player|no=44|nat=Italy|name=[[Massimo Oddo]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=77|nat=Italy|name=[[Luca Antonini]]|pos=DF}} {{Football squad player|no=80|nat=Brazil|name=[[Ronaldinho]]|pos=FW}} {{Football squad end}} === ಔಟ್ ಆನ್ ಲೋನ್ === {{Football squad start}} {{Football squad player|no=49|nat=Italy|name=[[Davide Di Gennaro]]|pos=FW|other= at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=115602&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=29 January 2010 | accessdate=29 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Ferdinando Coppola]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Atalanta B.C.|Atalanta]]}}<ref name="Deals">{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | title=Milan - Mercato chiuso: tutti gli affari ufficiali del Milan | date=1 September 2009 | accessdate=8 September 2009 | work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian | archive-date=5 ಜನವರಿ 2013 | archive-url=https://archive.is/20130105105834/http://www.tuttomercatoweb.com/milan/index.php?action=read&idnotizia=11429 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Facchin]]|pos=GK|other=at [[A.C. Pavia|Pavia]] until June 2010}}<ref>{{cite web | url=http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | title=Davide Facchin - scheda calciatore | accessdate=9 September 2009 | work=calciatori.com | language=Italian | archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | archive-url=https://archive.is/20121203023706/http://www.calciatori.com/calcom/almanacco/calciatore.jsp?id=33481 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Poland|name=Michał Miśkiewicz|pos=GK|other=at [[A.C. ChievoVerona|Chievo]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Daniel Offredi]]|pos=GK|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[U.C. Albinoleffe|Albinoleffe]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Storari]]|pos=GK|other=at [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=114811&progr=0 | title=A.C. Milan official note | date=15 January 2010 | accessdate=15 January 2010 | work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Davide Astori]]|pos=DF|other=[[Co-ownership (football)|co-ownership]] with [[Cagliari Calcio|Cagliari]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Marco Bergamini]]|pos=DF|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Bruscagin]]|pos=DF|other=at [[A.S. Gubbio 1910|Gubbio]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=169615 | title=Ufficiale: Gubbio, preso Bruscagin dal Milan | accessdate=9 September 2009 | date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Matteo Darmian]]|pos=DF|other=at [[Padova Calcio|Padova]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | title=Il baby rossonero Darmian in prestito al Padova | accessdate=31 August 2009 | date=1 September 2009 | work=padovacalcio.it | publisher=Padova Calcio | language=Italian | archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823165700/http://www.padovacalcio.it/ultime_news.php?id=2698 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Brazil|name=[[Digão]]|pos=DF|other=at [[F.C. Crotone|Crotone]] until June 2010}}<ref>{{cite news |title=Official: Kaka's brother Digao leaves Milan to join Serie B side Crotone on loan |author=Salvatore Landolina |url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/02/01/1771233/official-kakas-brother-digao-leaves-milan-to-join-serie-b |newspaper= |publisher=Goal.com |date=1 February 2010|accessdate=2 February 2010}}</ref> {{Football squad player|no=| nat=Brazil|name=[[Marcus Plínio Diniz Paixão|Marcus Diniz]]|pos=DF|other=at [[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmilan.com/NewsDetail_popup.aspx?idNews=87269&progr=1 | title=Marcus Diniz poised for Livorno Calcio move | accessdate=8 July 2009 | date=8 July 2009| work=ACMilan.com | publisher=A.C. Milan}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Cristiano Dus|pos=DF|other=at [[Pordenone Calcio S.S.D.|Pordenone]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Elia Legati]]|pos=DF|other=co-ownership with [[F.C. Crotone|Crotone]]}}<ref>{{cite news | url=http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | title=Ufficiale: tre colpi per il Crotone | accessdate=9 September 2009 | date=10 July 2009 | work=calcionews24.com | publisher=Calcio News 24 | archive-date=15 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090715045600/http://www.calcionews24.com/2009/07/ufficiale-tre-colpi-per-il-crotone/ | url-status=dead }}</ref> {{Football squad mid}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Filippo Noventa|pos=DF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | title=7 nuovi arrivi : Tuia, Cudini, Fiuzzi, Noventa, Cedric e Stefano Seedorf e Marcandalli | accessdate=25 September 2009 | date=14 July 2009 | work=acmonzabrianza.it | publisher=A.C. Monza Brianza | language=Italian | archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220326151654/http://www.acmonzabrianza.it/index.cfm?fuseaction=m1.home&newsDetail=32273&typeNews=news | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=Giorgio Gianola|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | title=Tre nuovi acquisti per il Varese | accessdate=5 October 2009 | date=23 July 2009 | work=varese1910.it | publisher=A.S. Varese | language=Italian | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430075312/http://www.varese1910.it/comunicato_dett.asp?id=158 | url-status=dead }}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Harmony Ikande]]|pos=MF|other=at [[A.C. Monza Brianza 1912|Monza]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Patrick Kalambay]]|pos=MF|other=at [[Calcio Como|Como]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Wilfred Osuji]]|pos=MF|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Manuel Angelilli]]|pos=FW|other=at [[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Pierre-Emerick Aubameyang|Pierre Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[Lille OSC|Lille]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.losc.fr/?r=0,0,1,7041 | title= Pierre-Emerick Aubameyang rejoint le LOSC! | date=24 June 2009| accessdate=25 June 2009| work=losc.fr | publisher=Lille OSC | language=French}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Gabon|name=[[Willy Aubameyang]]|pos=FW|other=at [[K.A.S. Eupen|Eupen]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/milan/?action=read&idnotizia=11402 | title=UFFICIALE:Aubameyang prestato al KAS Eupen | accessdate=31 August 2009| date=1 September 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Federico Furlan]]|pos=FW|other=at [[San Marino Calcio|San Marino]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Emanuele Orlandi]]|pos=FW|other=at [[A.C. Carpenedolo|Carpenedolo]] until June 2010}} {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Alberto Paloschi]]|pos=FW|other=co-ownership with [[Parma F.C.|Parma]]}}<ref name="Deals"/> {{Football squad player|no=|nat=Italy|name=[[Luca Scapuzzi]]|pos=FW|other=at [[Calcio Portogruaro Summaga|Portosummaga]] until June 2010}}<ref>{{cite news | url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=162568 | title=UFFICIALE: Portosummaga, dal Milan ecco Scapuzzi | accessdate=25 September 2009| date=22 July 2009| work=tuttomercatoweb.com | publisher=TMW | language=Italian}}</ref> {{Football squad player|no=|nat=Nigeria|name=[[Kingsley Umunegbu]]|pos=FW|other=at [[A.S. Varese 1910|Varese]] until June 2010}}<ref name="Deals"/> {{Football squad end}} ''ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ A.C. ಮಿಲನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋನ್ ಗಳು,ಇದನ್ನು ನೋಡಿ; [[2009ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು]]''. === ಪ್ರಿಮವೆರ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ವಿಭಾಗ === ''ಪ್ರಿಮವೆರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ, A.C. ಮಿಲನ್ ಪ್ರಿಮವೆರವನ್ನು ನೋಡಿ.'' === ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ === {{Main|Retired numbers in association football}} {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- ! rowspan="2"|ಸಂಖ್ಯೆ. ! rowspan="2"|ಆಟಗಾರ ! rowspan="2"|ಸ್ಥಾನಮಾನ ! colspan="2"| AC ಮಿಲನ್ ವೃತ್ತಿ ! rowspan="2"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:120px"|ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ! style="width:120px"|ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯ |- | '''3''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಪೆವೊಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | [[ಸೆಂಟರ್-ಬ್ಯಾಕ್]], [[ಲೆಫ್ಟ್-ಬ್ಯಾಕ್]] | 20 ಜನವರಿ 1985 | 31 ಮೇ 2009 | style="text-align:left"| ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite news |title=Which clubs have retired shirt numbers? |url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/football-the-knowledge-retired-shirts |publisher=The Guardian |date=27 May 2009 |accessdate=11 January 2010 }}</ref> |- | '''6''' | style="text-align:left"| {{flagicon|Italy}} [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಬರೆಸಿ]] | [[ಸ್ವೀಪರ್]] | 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978 | 1 ಜೂನ್ ‌1997 | |} === ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು === {{Main|List of A.C. Milan players}} {{For|a list of all former and current Milan players with a Wikipedia article|Category:A.C. Milan players}} == ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರು == === ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ === ಮಿಲನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಳಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="president">{{cite news|url=http://www.romaniansoccer.ro/european_clubs/italy/milan_ac.shtml|publisher=Romanian Soccer|work=RomanianSoccer.ro|title=Associazione Calcio Milan |date=8 June 2007|accessdate=14 January 2010}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡಸ್]] | align="left"|1899–1909 |- | align="left"|ಜಿಯಾನಿನೊ ಕ್ಯಾಮ್ ಪೇರಿಯೊ | align="left"|1909 |- | align="left"|ಪೈರೊ ಪಿರೆಲಿ | align="left"|1909–1928 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1928–1930 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೊ ಬರ್ನಾಜೊಲಿ | align="left"|1930–1933 |- | align="left"|ಲ್ಯೂಗಿ ರವಾಸ್ಕೊ | align="left"|1933–1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ | align="left"|1935 |- | align="left"|ಪೀಟ್ರೊ ಅನೌನಿ<br />G.ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜಿನಿ<br />ರಿನೊ ವಾಲ್ಡಮೇರಿ | align="left"|1935–1936 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಎಮಿಲಿಯೊ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1936–1939 |- | align="left"|ಅಕಿಲೆ ಇನ್ ವರ್ನ್ ನಿಜಿ | align="left"|1939–1940 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬೆರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1940–1944 |- | align="left"|[[ಅಂಟೊನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | align="left"|1944–1945 |- | align="left"|ಉಮ್ ಬರ್ಟೊ ಟ್ರಬಾಟೊನಿ | align="left"|1945–1954 |- | align="left"|ಅಂಡ್ರಿಯ ರಿಜೊಲಿ | align="left"|1954–1963 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ರಿವ | align="left"|1963–1965 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1965–1966 |- | align="left"|ಫ್ರ್ಯಾಂಕೊ ಕರಾರೊ | align="left"|1967–1971 |- | align="left"|ಫೆಡ್ರಿಕೊ ಸಾರ್ಡಿಲೊ | align="left"|1971–1972 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|ಅಲ್ ಬಿನೊ ಬುಟೀಚ್ಚಿ | align="left"|1972–1975 |- | align="left"|ಬ್ರೂನೊ ಪಾರ್ಡಿ | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|ವಿಟೊರಿಯೊ ಡ್ಯೂನ | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|ಫೆಲಿಸ್ ಕೊಲಂಬೊ | align="left"|1977–1980 |- | align="left"|ಗಾಯ್ ಟಾನೊ ಮೊರಜಿನಿ | align="left"|1980–1982 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಫರಿನ | align="left"|1982–1986 |- | align="left"|ರೊಸರಿಯೊ ಲೋ ವರ್ದೆ | align="left"|1986 |- | align="left"|[[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲೂಸ್ಕೊನಿ]] | align="left"|1986–2004 |- | align="left"|''ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | align="left"|2004–2006 |- | align="left"|ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ | align="left"|2006–2008 |} |} </div> === ನಿರ್ವಾಹಕನ ಇತಿಹಾಸ === ಕೆಳಗೆ ಮಿಲನ್ ನ 1900 ರಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಇರುವಂತ ತರಬೇತುದಾರರ ಪಟ್ಟಿ.<ref name="coach">{{cite news|url=http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|work=ClubMilan.net|publisher=Milan Club Larino|title=Tutti gli allenatori rossoneri|date=25 July 2007|accessdate=14 January 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723043455/http://clubmilan.net/?cat=2&subcat=50&details=260|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size:100%"> {| |- | width="10"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಲ್ಪಿನ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1900–1908 |- | align="left"|ಡ್ಯಾನೆಯೇಲ್ ಅನ್ ಜೆಲೊನಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1906–1907 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್ '' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1907–1910 |- | align="left"|ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕ್ಯಾಂಪೇರಿಯೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1910–1911 |- | align="left"|''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಷನ್'' | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1911–1914 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1915–1922 |- | align="left"|ಫರ್ಡಿ ಓಪೆನ್ ಹೈಮ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1922–1924 |- | align="left"|[[ವಿಟೋರಿಯೋ ಫೋಸೋ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1924–1926 |- | align="left"|ಗೈಡೊ ಮೋಡ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1926 |- | align="left"|[[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬರ್ಗೆಸ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1926–1928 |- | align="left"|ಎಂಗಲ್ ಬರ್ಟ್ ಕಾನಿಗ್ | {{flagicon|AUT}} | align="left"|1928–1931 |- | align="left"|ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1931–1933 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1933–1934 |- | align="left"|[[ಅಡಲ್ಫ್ ಬಲಾನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1934–1937 |- | align="left"|[[ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ ಬಟ್]] | {{flagicon|ENG}} | align="left"|1937 |- | align="left"|[[ಹರ್ಮನ್ ಫೆಲ್ಸ್ ನರ್]]<br />ಜೋಸೆಫ್ ಬನಾಸ್ | {{flagicon|AUT}}<br />{{flagicon|HUN}} | align="left"|1937–1938 |- | align="left"|[[ಜೋಸೆಫ್ ವಯೋಲಾ]] | {{flagicon|HUN}} | align="left"|1938–1940 |- | align="left"|[[ಗೈಡೊ ಅರ]]<br />[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸಿನಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}}<br />{{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1940–1941 |- | align="left"|ಮಾರಿಯೋ ಮ್ಯಾಗ್ನೋಜಿ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1941–1943 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಸಂತಗೋಸ್ಟಿನೊ | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1943–1945 |- | align="left"|[[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಬಲೋನ್ ಸಿರಿ]] | {{flagicon|ITA|1861}} | align="left"|1945–1946 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ಬಿಗೊಗ್ನೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1946–1949 |- | align="left"|[[ಲಜೊಸ್ ಸಿಜಲರ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1949–1952 |- | align="left"|[[ಗುನರ್ ಗ್ರೆನ್]] | {{flagicon|Sweden}} | align="left"|1952 |- | align="left"|[[ಮಾರಿಯೊ ಸ್ಪರೋನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1952–1953 |- | align="left"|[[ಬೇಲಾ ಗುಟ್ಮನ್]] | {{flagicon|HUN|1949}} | align="left"|1953–1954 |- | align="left"|[[ಅಂಟೋನಿಯೊ ಬುಸುನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1954 |- | align="left"|[[ಹೆಕ್ಟರ್ ಪುರಿಸೆಲಿ]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1954–1956 |- | align="left"|[[ಗೈಸೆಪೆ ವಿಯಾನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1957–1960 |- | align="left"|ಪಯೇಲೊ ಟಾಡೆಸ್ ಚಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1960–1961 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1961–1963 |- | align="left"|[[ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ನಿಗ್ಲಿಯ]] | {{flagicon|ARG}} | align="left"|1963–1964 |} | width="30"|&nbsp; | ವ್ಯಾಲೈನ್="ಟಾಪ್" | {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |- | ಹೆಸರು | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ವರ್ಷಗಳು |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1963–1966 |- | align="left"|ಗಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಕಟೋಜೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966 |- | align="left"|ಆರ್ ಟುರೊ ಸೆಲ್ವೆಸ್ಟ್ರಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1967 |- | align="left"|[[ನಿರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1966–1972 |- | align="left"|[[ಸಿಸರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1973–1974 |- | align="left"|[[ಜಿಯೊವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974 |- | align="left"|[[ಗುಸ್ತವೊ ಜಿಯಾಗ್ನೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1974–1975 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975 |- | align="left"|[[ಪಯೇಲೊ ಬ್ಯಾರಿಸನ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1975–1976 |- | align="left"|[[ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ಟ್ರಪಟೋನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976 |- | align="left"|ಗೈಸೆಪೆ ಮಾರ್ಕಿವ್ಯೋರೊ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1976–1977 |- | align="left"|[[ನೀರಿಯೊ ರೊಕೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1977 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1977–1979 |- | align="left"|ಮ್ಯಾಸಿಮೊ ಜಿಯಕಾಮಿನಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1979–1981 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981 |- | align="left"|[[ಲ್ಯೂಗಿ ರಾಡಿಸ್]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1981–1982 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಜೆಗಾಟಿ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1982 |- | align="left"|ಇಲ್ಯಾರಿಯೊ ಕಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನರ್ | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1982–1984 |- | align="left"|[[ಇಟ್ಯಾಲೊ ಗ್ಯಾಲ್ಬಿಯಾಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1984 |- | align="left"|[[ನಿಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಹಾಲ್ಮ್]] | {{flagicon|SWE}} | align="left"|1984–1987 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕೆಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|| 1987 |- | align="left"|[[ಅರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1987–1991 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1991–1996 |- | align="left"|[[ಆಸ್ಕರ್ ತಬರೆಜ್]] | {{flagicon|URU}} | align="left"|1996 |- | align="left"|[[ಜಿಯಾರ್ಜಿಯೊ ಮೊರಿನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1996–1997 |- | align="left"|[[ಆರಿಗೊ ಸಾಶಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997 |- | align="left"|[[ಫ್ಯಾಬಿಯೊ ಕಪೇಲೊ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1997–1998 |- | align="left"|[[ಅಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಚೆರೊನಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|1998–2001 |- | align="left"|[[ಸಿಸಾರೆ ಮಾಲ್ಡಿನಿ]]<br />[[ಮೌರೊ ತಸೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಫಾತಿ ಟೆರಿಮ್]] | {{flagicon|TUR}} | align="left"|2001 |- | align="left"|[[ಕಾರ್ಲೊ ಆನ್ ಸೆಲೋಟಿ]] | {{flagicon|ITA}} | align="left"|2001–2009 |- | align="left"|[[ಲಿಯಾನಾರ್ಡೊ]] | {{flagicon|BRA}} | align="left"|2009–2010 |} |} </div> == ಕ್ಲಬ್ ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == ಒಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು, [[ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)|ಸೀರಿ A ನಲ್ಲಿ 600 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ,ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪಯೇಲೊ ಮಾಲ್ಡಿನಿ ಒಟ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಸೀರಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಆಡಿರುವ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. (ಇದು 2007 ಮೇ 14 ರವರೆಗೆ, ಪ್ಲೆ ಆಫ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Milan/Primo_Piano/2007/05_Maggio/14/MALDINI.shtml|title=Maldini infinito: e sono 600|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|accessdate=14 January 2010 |date =14 May 2001|language=Italian}}</ref>]] ನಂತರ ಸೀರಿ A ನ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4280590.stm|publisher=BBC Sport|title=Maldini sets new Serie A record|date=25 July 2007}}</ref> ಸ್ವಿಡೆ, ಗುನ್ನರ್ ನಾರ್ಢ್ಯಾಲ್ ಮಿಲನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 268 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 221 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/milan.html|publisher=Channel4.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಅಂಡ್ರಿ ಶಿವೆಚೊಕೊ ಕ್ಲಬ್ ನ ಪರವಾಗಿ 298 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 173 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು ತಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿರುವ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಫಿಲಿಪೊ ಇನ್ ಜಗಿ, 220 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 101 ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. 1991–92 ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಯಾವುದೇ ಆಟವನ್ನು ಸೋಲದೆ ಇಡೀ ವರ್ಷ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಕ್ಲಬ್ ನ ವಿಜಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಒಟ್ಟು 58 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ.1991 ಮೇ 26 ರಂದು ಪ್ಯಾರಮದೊಂದಿಗೆ 0–0 ಡ್ರಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1993 ಮಾರ್ಚ್ 21 ಪ್ಯಾರಮದಲ್ಲಿ 1–0 ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಜಯದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸೀರಿ A ಯ ಹಾಗು ಟಾಪ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ಸತತವಾದ ಮೂರನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಟೆಯು ಬ್ಯುಕರೆಸ್ಟಿಯ 104 ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ನ 68 ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ರನ್ ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|publisher=Milanista Olympia|title=Milano History and Records|date=25 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000116134016/http://www.fortunecity.com/olympia/wagner/321/historiami.htm|archivedate=16 ಜನವರಿ 2000|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|publisher=BBC Sport|title=Unbeaten half-century for Ahly|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114103119/http://212.58.226.50/sport2/hi/football/africa/4391088.stm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಲನ್ ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ FIFA ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಲಬ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec16g.html | title=Milan top of the world! | work=Channel4.com | accessdate=17 December 2007}}</ref> UEFA ಕೊ-ಎಫಿಶಿಯಂಟ್ ರಾಅಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ತಂಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐದನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಡ್ರಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಂ 1 ಸ್ಥಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ ತಂಡವು UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method4/trank2009.html|publisher=UEFA European Cup Football|title=UEFA Team Ranking 2009|date=3 September 2009}}</ref> == ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ == {{Football kit box | align = right | pattern_la =_shouldersonblack | pattern_b =_shouldersonblack | pattern_ra =_shouldersonblack | leftarm = FF0000 | body = FF0000 | rightarm = FF0000 | shorts = 000000 | socks = 000000 | title = Milan's third kit during the 2007-08 season }} ಕ್ಲಬ್ ನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳು ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಪಿನ ಅಟಗಾರರನ್ನು (ಕೆಂಪು) ಬಣ್ಣ ಹಾಗು ತಂಡ ಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡಲು ಹೆದರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು (ಕಪ್ಪು)ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ (ಶರ್ಟ್ ) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ''ರಾಸೋನರಿ'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|publisher=UEFA.com|title=AC Milan - Sevilla FC|date=25 July 2007|format=PDF|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=23 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723194220/http://pt.uefa.com/printoutfiles/competitions/supercup/2007/e/e_300912_pr.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಳಿಯ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ (ತುಂಡುಡುಗೆ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಾಲುಚೀಲಗಳು(ಸಾಕ್ಸ) ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಿಲನ್ ನ ಗುರುತುಡುಪು ಯಾವಾಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪಿನಿಂದ ಮಿಲನ್ ಎಂಟು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ(ಫೈನಲ್ಸ್)ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ(ಕೇವಲ ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಸೋತಿದೆ),ಹಾಗು ದೇಶದ ಗುರುತುಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಳಿಯ ಗುರುತುಡುಪು ತುಂಬ ಅದೃಷ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಲಬ್ ನಂಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಗುರುತುಡುಪು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಮಿಲನ್ ನ ಧ್ವಜ ಮಿಲನ್ ನ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲತಃ ಸೈಂಟ್ ಅಮ್ ರೋಸ್ ನ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ.<ref name="weltfussball">{{cite news|url=http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|publisher=WeltFussballArchiv.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223245/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=3002|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಲಬ್ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ''ದಿ ಡೆವಿಲ್'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ರೆಡ್ ಡೆವಿಲ್ ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಿಲನ್ ನ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್'' ಅನ್ನು ಅವರ ಲೋಗೋವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="weltfussball"/> 10 ಸರಣಿ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್, ಕ್ಲಬ್ ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ''ಕೊಮ್ಯುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ'' ದ ಭಾವುಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯಾದ ''ACM'' ಅನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ(1899) ದಂದು ಧ್ವಜದ ಕೆಳಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="weltfussball"/> == ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == [[ಚಿತ್ರ:Curvasud94.PNG|thumb|200px|right|Curva Sud of the San Siro 1994|ಆಲ್ಟ್=ಕ್ರುವಾ ಸೂದ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ 1994ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆಂಪು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು]] ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], 80,018 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಎರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರನ ನಂತರ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಸ್ಟೇಡಿಯೊ ಗಿಯುಸ್ಪ್ಪೆ ಮೆಜ್ಜ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ''ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 1926ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋ ಮಿಲನ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ ಜಂಟೀ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, 1946 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪಿಚ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅದರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು [[ಜ್ವಾಲೆ]](ಫ್ಲೇರ್ಸ್ )ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ರೂಢಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲನ್ ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವ ಆಂಡ್ರಿನೊ ಗಲಿಯಾನಿ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಬ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮಿಲನ್ ನ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ವೆಲ್ಟಿನ್ಸ್-ಅರೆನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕೇವಲ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಲಿದೆ(ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಆಟಗಳಿಲ್ಲದೆ) ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://english.people.com.cn/200510/07/eng20051007_212984.html|publisher=People's Daily Online|title=AC Milan considering move to new stadium|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮಾಲೀಕರು(ಕ್ಯೂಮುನೆ ಡಿ ಮಿಲನೊ)ಮಿಲನ್ ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಾಡಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಂತ್ರವೋ ಎಂಬುದು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಸ್ಯಾನ್ ಸಿರೋವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮುಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:MilanDerby91.PNG|thumb|left|160px|ಮಿಲನ್ ಡಾರ್ಬಿ - ಕ್ರುವಾ ಸೂಡ್ 1991]] ''ಲಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ'' ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="research">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/tifo-contro/tifo-contro/tifo-contro.html|publisher=La Repubblica official website|title=Research: Supporters of football clubs in Italy|date=August 2007|language=Italian}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಗರಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘವಾದಿಗಳು,<ref name="milanderby"/> ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊ ನೆಲ್ಗೆ ಮಿಲನ್ ನ ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ ಜನರು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="milanderby">{{cite news|url=http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=30|publisher=FootballDerbies.com|title=AC Milan vs. Inter Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗಳ ಹಳೆಯ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಫೋಸಾ ಡೈ ಲಿಯೊನಿ,'' ಎಂಬ ಗುಂಪು ಮಿಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fans"/> ''ಬ್ರೈಗೇಟ್ ರಾಸೋನೊರಿ'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇರುವ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="fans"/> ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ನ ಉಗ್ರವಾದಿ ಗುಂಪು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fans">{{cite news|url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618065740/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html|archivedate=2008-06-18 |publisher=View from the Terrace|title= Italian Ultras Scene|date=29 June 2007}}</ref> ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.sportspundit.com/team/37/|publisher=SportsPundit.com|title=AC Milan|date=25 July 2007}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರ್ಲುಸ್ಕೋನಿ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|publisher=Extra-Football.com|title=AC Milan|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185358/http://www.extra-football.com/teams/ac-milan.html|url-status=dead}}</ref> ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿನ್ ಸೆನ್ಜೊ ಸ್ಪ್ಯಾಗ್ನೊಲೊ ಎಂಬುವನನ್ನು 1995 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಗೆನೊವಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಿಲನ್ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011164731/http://italymag.co.uk/italy_regions/liguria_emilia_romagna/2007/sports/genoa-bans-milan-fans-from-sunday-match/|archivedate=2007-10-11 |publisher=ItalyMag.co.uk|title= Genoa Bans Milan Fans From Sunday Match|date=29 June 2007}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಮಿಲನ್ ಅದರ ನೆರೆಯ ಕ್ಲಬ್ ಆದ ಇಂಟರ್ ನೈಜೊನೆಲ್ ಜೊತೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ;ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಸೀರಿ A ಪಂದ್ಯವಾದ ''ಡಾರ್ಬಿ ಡೆಲ್ಲಾ ಮ್ಯಡೋನಿಯ'' ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಾರ್ಬಿಯ ಹೆಸರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ತಾಯಿಯಾದ ಮೇರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿಲನ್ ನ ಚರ್ಚ್ ಒಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ (ಯಾವಾಗಲು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ರೇಗಿಸುವಂತಹ) ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲಾಸ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 12 ರಂದು ನಡೆದ 2004–05 ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿ ಯ ಕ್ವಾಟರ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಟರ್ ಅಭಿಮಾನಿಯೊಬ್ಬ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಎಸೆದ ಜ್ವಾಲೆ ಮಿಲನ್ ನ ಕೀಪರ್ ಆದ ಡೈಡಾ ಭುಜಕ್ಕೆ ತಗುಲಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4432047.stm|publisher=BBC Sport|title=Milan game ended by crowd trouble|date=25 July 2007}}</ref> == ಗೌರವಗಳು == ಮಿಲನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟು 29 ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬೊಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="titles">[[ಬೋಕಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ 4ನೇಯ [[ರೆಕೊಪಾ ಸುಡ್ಯಾಮೆರಿಕನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ 18ಕ್ಕೆ ಸಮಾಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.</ref> ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ; ಎಂದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ 14 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದಿದ್ದೆ. ಹತ್ತು ''ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟಿ'' ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲನ್ ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಬ್ ಮಲ್ಟಿಪಲ್-ವಿನರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಮವಸ್ತ್ರ ದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|publisher=About.com|title=Top 5 UEFA's Badge of Honour Winners|date=25 July 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061116061411/http://worldsoccer.about.com/od/clubfootball/tp/badgeofhonour.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Serie A]] / [[Italian Football Championship]]|17|[[Italian Football Championship 1901|1901]], [[Italian Football Championship 1906|1906]], [[Italian Football Championship 1907|1907]], [[Serie A 1950–51|1950–51]], [[Serie A 1954–55|1954–55]], [[Serie A 1956–57|1956–57]], [[Serie A 1958–59|1958–59]], [[Serie A 1961–62|1961–62]], [[Serie A 1967–68|1967–68]], [[Serie A 1978–79|1978–79]], [[Serie A 1987–88|1987–88]], [[Serie A 1991–92|1991–92]], [[Serie A 1992–93|1992–93]], [[Serie A 1993–94|1993–94]], [[Serie A 1995–96|1995–96]], [[Serie A 1998–99|1998–99]], [[Serie A 2003–04|2003–04]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (15): 1902, 1910–11, 1911–12, 1947–48, 1949–50, 1951–52, 1955–56, 1960–61, 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1989–90, 1990–91, 2004–05 * {{sport honours|[[Serie B]]|2|[[Serie B 1980–81|1980–81]], [[Serie B 1982–83|1982–83]]}} * {{sport honours|[[Coppa Italia]]|5|1966–67, [[Coppa Italia 1971–72|1971–72]], 1972–73, 1976–77, [[Coppa Italia 2002–03|2002–03]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (7): 1941-42, 1967–68, 1970–71, 1974–75, 1984–85, 1989–90, 1997–98 * {{sport honours|[[Supercoppa Italiana]]|5|[[1988 Supercoppa Italiana|1988]], [[1992 Supercoppa Italiana|1992]], [[1993 Supercoppa Italiana|1993]], [[1994 Supercoppa Italiana|1994]], [[2004 Supercoppa Italiana|2004]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (3): 1996, 1999, 2003 === UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[UEFA Champions League]]|7|[[1962–63 European Cup|1962–63]], [[1968–69 European Cup|1968–69]], [[1988–89 European Cup|1988–89]], [[1989–90 European Cup|1989–90]], [[1993–94 UEFA Champions League|1993–94]], [[2002–03 UEFA Champions League|2002–03]], [[2006–07 UEFA Champions League|2006–07]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (4): 1957-58, 1992–93, 1994–95, 2004–05 * {{sport honours|[[UEFA Cup Winners' Cup]]|2|[[1967–68 European Cup Winners' Cup|1968]], [[1972–73 European Cup Winners' Cup|1973]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1973-74 * {{sport honours|[[UEFA Super Cup]]|5|[[1989 European Super Cup|1989]], [[1990 European Super Cup|1990]], [[1994 European Super Cup|1994]], [[2003 UEFA Super Cup|2003]], [[2007 UEFA Super Cup|2007]]}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (2): 1973, 1993 === UEFA/CONMEBOL ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]]|3|1969, [[1989 Intercontinental Cup|1989]], [[1990 Intercontinental Cup|1990]]}} * ರನ್-ಅಪ್ (4): 1963, 1993, 1994, 2003 === FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[FIFA Club World Cup]]|1|[[2007 FIFA Club World Cup|2007]]}} === ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೈಟಲ್ಸ್ === * {{sport honours|[[Latin Cup]]|2|1951, 1956}} * ರನ್ನರ್ಸ್-ಅಪ್ (1): 1953 * {{sport honours|[[Mitropa Cup]]|1|1981–82}} == ಕಂಪನಿಯಾಗಿ A.C. ಮಿಲನ್ == ''ದಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮನಿ ಲೀಗ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡೆಲೈಟ್ಟೆ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2005–೦6 ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ €233.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದರ ಅಂದಾಜೂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html|publisher=Deloitte UK|title=Real Madrid stays at the top|date=8 June 2007|access-date=22 ಜೂನ್ 2010|archive-date=14 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ''ಫೋರ್ಬಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇಂಟಾಲಿಯನ್ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಆರನೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="Football Team Valuations"/> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 2010-11 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಫ್ಲೈ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮಿಲನ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾದ bwin.com 3 ವರ್ಷಗಳು '''ಮಿಲನ್''' ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕವಾದ ನಂತರದ ಅವಧಿ. ಬ್ವಿನ್ ಡೀಲ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ [[ಒಪೆಲಾ]] ಕಂಪನಿ 12 ಸೀಸನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ಋತು) ಗಳು ಮಿಲನ್ ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ''ಒಪೆಲಾ'' ವನ್ನು ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2003–04 ಮತ್ತು 2005–06 ಸೀಸನ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಮೆರಿವ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಫೀರ'' (ಅವುಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಎರಡು ಕಾರು) ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಅಡಿಡಾಸ್ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ನ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಇವುಗಳ ವಿತರಣೆ ಒಪ್ಪಂದ 2017–18 ಸೀಸನ್ ನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.sportbusiness.com/news/129666/adidas-sign-ac-milan-and-real-madrid|publisher=SportBusiness.com|title=Adidas Sign AC Milan and Real Madrid|date=25 July 2007}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅಡಿಡಾಸ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು, ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮಾದರಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಡಿಡಾಸ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ ಲೋಟೋ, ಮಿಲನ್ ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಡುಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1998 ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 30 ಜೂನ್ 2018 ರ ವರೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಮವಸ್ತ್ರ ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ,ಹಾಗು ಮಿಲನ್ ನ ಫುಟ್ಬಾಲೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.acmilan.com/NewsDetail.aspx?idNews=59801|title=Unity of Intents|date=14 January 2008}}</ref> ===== ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ===== {{Main|A.C. Milan (Superleague Formula team)}} ಹೊಸ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.ಈ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ನ ಪರವಾಗಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋರ್ನಬೋಸ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ ಮಿನರ್ಡಿಮತ್ತು ರೆಡ್ ಬುಲ್ ರೇಸಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | title = Doornbos joins Superleague series | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/67608 | accessdate =1 August 2009}}</ref> ಡೋರ್ನ ಬೋಸ್ ಅವನ ಮೊದಲನೆಯ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯುರ್ ಬರ್ಗಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟನು. ಗಿರೊಗಿಯೋ ಫ್ಯಾಂಟನೊ ಎಂಬಾತ ಮಿಲನ್ ಪರವಾಗಿ 2009 ಸೀಸನ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಟ್ಟ.<ref>{{cite news | title = Superleague thrilled to add Pantano | publisher = [[Autosport]]| url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/76476 | accessdate =1 August 2009}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಫೋಸ ಡೈ ಲಿಯೋನಿ * ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ * ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಸರಣಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ * UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|A.C. Milan}} * {{official|http://www.acmilan.com}} {{it icon}} / {{en icon}} / {{es icon}} / {{pt icon}} / {{zh icon}} / {{ja icon}} {{A.C. Milan}} {{Serie A}} {{Football in Italy}} {{Champions League 2008-09}} {{ECA}} {{Original Italian Serie A clubs}} {{DEFAULTSORT:Milan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:A.C. ಮಿಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಂಬೋರ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1899 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ (ಸಾಕರ್) ಮೊದಲನೆ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ A ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀರಿ B ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ಯುಡೆಟೋ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಪಾ ಇಟಾಲಿಯ ವಿಜೇತರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ಮುಲ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G-14 ಕ್ಲಬ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] foygls07dyfqpl2dhrgqjaifkan9i83 ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ 0 23960 1373727 1360768 2026-05-19T06:39:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company | name = United Breweries Group | logo = [[ಚಿತ್ರ:United Breweries Group Logo.svg|125px]] | type = [[public company|Public]] | genre = | foundation = 1857 | founder = Thomas Leishman | location_city = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | location_country = India | location = | locations = | area_served = India | key_people = [[Vijay Mallya|Dr. Vijay Mallya]], [[Chairman]] | industry = [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] | products = [[Brewery]]<br />[[Alcoholic Beverage]]<br />[[Airline]]<br />[[Chemicals]] & [[Fertilizers]]<br />[[Engineering]]<br />[[Information Technology]]<br />[[Pharmaceuticals]] | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | owner = Dr. Vijay Mallya | num_employees = | parent = | divisions = United Breweries Ltd ({{BSE|532478}})<br />United Spirits Ltd ({{BSE|532432}})<br />[[Kingfisher Airlines]][http://www.flykingfisher.com]<br />Mangalore Chemicals & Fertilizers Ltd [http://www.mangalorechemicals.com/]<br />UB Global (trading company)<br />UBICS, Inc. | subsid = | slogan = | homepage = [http://www.theubgroup.com www.theubgroup.com] | footnotes = | intl = }} {{Infobox Brewery | name = United Breweries (UB Group) | image = | caption = | location = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], India | owner = [[Vijay Mallya|Dr. Vijay Mallya]] | opened = 1857 | production = | active_beers = {{brewbox_beer|name=Kingfisher Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Kingfisher Light Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Kingfisher Strong Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Kingfisher Super Strong Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Flying Horse Royal Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Kalyani Black Label Strong Lager|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Premium Ice Beer|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Raj Cobra|style=[[Lager]]}} {{brewbox_beer|name=Taj Mahal Premium Lager|style=[[Lager]]}} | seasonal_beers = | other_beers = }} [[ಚಿತ್ರ:1010 0972.jpg|thumb|250px|ಗೋವಾದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಬಿಯರ್‌ನ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು]] [[ಚಿತ್ರ:Kingfisher Premuim.JPG|thumb|250px|ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯಂ‌ ಲಾಜರ್‌‌ ಬಿಯರ್‌‌ನ ಒಂ‌ದು ಬಾಟಲಿ]] '''ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌''' ಅಥವಾ '''UB ಗ್ರೂಪ್‌''' ಎಂಬುದು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮೂಲದ, ವಿಭಿನ್ನ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಂದು [[ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ನೆಲೆ]] (ಬಿಯರ್‌‌‌) ಹಾಗೂ ಮದ್ಯಸಾರದ ಪಾನೀಯಗಳ ಉದ್ಯಮ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗಮನವನ್ನು ಅದು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಬಿಯರ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಅದು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾರಾಟಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಶುರುವಾಗಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಯರ್‌‌‌ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಸಾರ ಇದು ಸುಮಾರು 48%ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.financialexpress.com/news/united-breweries-to-uncork-low-alcohol-fruit-flavoured-beer-in-india/307193/ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಟು ಅನ್‌ಕಾರ್ಕ್‌ ಲೋ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌, ಫ್ರೂಟ್‌ ಫ್ಲೇವರ್ಡ್‌ ಬಿಯರ್‌‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಸಮೂಹದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಡಾ.[[ವಿಜಯ್‌ ಮಲ್ಯ]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವರು [[ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆ]]ಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 79 ಬಟ್ಟಿಗೃಹಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಟಲಿಗೆ ತುಂಬಿಸುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 40%ಗಿಂತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ಈಗ ಹೊಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಷಾ-ವಾಲೇಸ್‌]] ಕಂಪನಿಯ ಮದ್ಯಸಾರಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಸ್ವಾಧೀನವೊಂದಕ್ಕೆ UB ಕಂಪನಿಯು ಹಣವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಮದ್ಯಸಾರಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಂದು ಅಧಿಕ ಪಾಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. UB ಸಮೂಹವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೆಂಡೊಸಿನೋ ಬ್ರೂವಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಥಾಮಸ್‌ ಲೀಶ್‌ಮನ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ನಿವಾಸಿ]]ಯಿಂದ 1857ರಲ್ಲಿ UB ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಬಿಯರ್‌‌‌]] ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಸಮೂಹವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] [[ಬಟ್ಟಿಗೃಹಗಳಿಂದ]] ಪಡೆಯಿತು. 1947ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 22ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ [[ವಿಟ್ಟಲ್‌ ಮಲ್ಯ]] ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕಂಪನಿಯ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಅವರು [[R G N ಪ್ರೈಸ್‌]] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಗಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಬೃಹತ್‌‌ ಬ್ಯಾರಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ "ದೊಡ್ಡ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ" ಈ ಬಿಯರ್‌ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮೂಹದ ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ಹಾಗೂ ಲಾಭದಾಯಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್, ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿತು. 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 60ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರ ಬಟ್ಟಿಗೃಹಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿತು. ಸಮೂಹದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌ನ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಇಂಥ ಸ್ವಾಧೀನಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮದ್ಯಸಾರಗಳ ವ್ಯವಹಾರದೆಡೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವ್ಯವಹಾರ ತಂತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೃಷಿ-ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳ ವಲಯಕ್ಕೂ ಸಮೂಹವು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು; [[ಕಿಸಾನ್‌]] ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮಲ್ಯ, [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ಹೆಕ್ಸ್ಟ್‌ AG]] ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಸನೋಫಿ-ಅವೆಂಟಿಸ್‌‌]]ನ ಭಾರತದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ [[ಅವೆಂಟಿಸ್‌]] ಫಾರ್ಮಾ ಎಂದು ಈಗ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಔಷಧದ ಕಂಪನಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. === ಲಾಂಛನ === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ [[ರೆಕ್ಕೆಕುದುರೆ]]ಯು, 1940ರಲ್ಲಿ ಸಮೂಹದ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆಗ, ಗ್ರೀಕ್‌ [[ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಿಯರ್‌‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೃತ]]ದೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಹೆಲ್ಯಾಡಿಕ್‌]] ಕುದುರೆಯು, ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಬಿಯರ್‌‌‌ ಪೀಪಾಯಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಬಿಯರ್‌‌‌, ಸಮೂಹದ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ತಿರುಳಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸಮೂಹದ ಬಹುಮುಖೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಿಯರ್‌‌‌ ಪೀಪಾಯಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈಗ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ರೆಕ್ಕೆಕುದುರೆಯಾಗಿದೆ. === ವರ್ತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸ === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ [http://www.unitedspirits.in/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130727001818/http://unitedspirits.in/ |date=2013-07-27 }} ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು 2005–06ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 60 ದಶಲಕ್ಷ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ<ref>[http://www.businessweek.com/magazine/content/07_25/b4039056.htm/ "ಇಂಡಿಯಾ'ಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪಾರ್ಟಿ"], [[ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ವೀಕ್‌]]</ref> [[ಮದ್ಯಸಾರಗಳ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕನಾಗಿ ಸಮೂಹವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; [[ಡಿಯಾಜಿಯೋ]] PLC ಹಾಗೂ [[ಪೆರ್ನಾಡ್‌ ರಿಕಾರ್ಡ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳು ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಏಳು ಭಾರೀ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ USL ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, UKಯ [[ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] ನಿಯತಕಾಲಿಕದಿಂದ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಐದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮದ್ಯಸಾರಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ 60%ನಷ್ಟಿದ್ದು, [[ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಫ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (UBL) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ UB ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಘಟಕವು ಕೂಡಾ, 50%ಗೂ ಮೀರಿದ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿರ್ವಿವಾದವಾದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ. ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾಧೀನಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ನುಗ್ಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ, ಬಿಯರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 60%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು UB ಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವ [[ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌]], ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ 52ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಓರ್ವ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, UB ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಒಂದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗವಾದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ (USL), ಒಂದು [[ಖರೀದಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ]]. 2007ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ವೈಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆಕೆ]] ಎಂಬ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವ ಕಂಪನಿ]]ಯನ್ನು 595 ದಶಲಕ್ಷ £ನಷ್ಟು (4,800 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ)[http://www.hindu.com/2007/05/17/stories/2007051706161700.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929052222/http://www.hindu.com/2007/05/17/stories/2007051706161700.htm |date=2011-09-29 }} ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅದು ಖರೀದಿಸಿದೆ. ಈ ಖರೀದಿಯಿಂದಾಗಿ W&amp;M ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಾದ ದಿ ಡಾಲ್ಮೋರ್‌‌, ಐಲ್‌ ಆಫ್‌ ಜುರಾ, [[ಗ್ಲೇಯ್ವಾ]], ಫೆಟ್ಟರ್‌ಕೈರ್ನ್‌‌, [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ ವೋಡ್ಕಾ]], ಹಾಗೂ ವೈಟ್‌ & ಮೆಕೆ ಸ್ಕಾಚ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೂ UB ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಸಮೂಹದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫರ್ಟಿಲೈಜರ್ಸ್‌‌]] ([[MCF]]), ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ [[ಪಣಂಬೂರು]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UB ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಎಂಬುದು ಸಮೂಹದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ತು, ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು, ಉಕ್ಕು, ಸಿಮೆಂಟು, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಪೆಟ್ರೋರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪುನಿವಾರಣೆ ಯೋಜನೆಗಳಂಥ ಬೃಹತ್‌‌ ಔದ್ಯಮಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ EPC ಯೋಜನೆಗಳು, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ, ತಾಣದಲ್ಲೇ ರಚನೆಗಳ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ನಿಯೋಜನೆ, ಕೊಳವೆ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಎರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ UB ಗ್ರೂಪ್‌ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. [[IT]] ವಲಯಕ್ಕೆ ಆದ ಸಮೂಹದ ಪ್ರವೇಶವು UBICS, ಇಂಕ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ವ್ಯವಹಾರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ IT ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ IT ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[NDTV]]ಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯಾದ NDTV ಗುಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮೂಹವು ಆ ವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯ ನಿದರ್ಶನ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೈತ್ರಿಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 144 ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ವೈಟ್‌ ಮಿಸ್ಚೀಫ್‌ ವೋಡ್ಕಾ]] ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. === ಉದ್ಯಮ ವಹಿವಾಟುಗಳು === * ರಸಗೊಬ್ಬರ * ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ * ಮದ್ಯಸಾರ ಪಾನೀಯ === ಬಿಯರ್‌ === * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಬ್ಲೂ * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ರೆಡ್‌ * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌‌ * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯಂ‌ * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಅಲ್ಟ್ರಾ * ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ಡ್ರಾಟ್‌ * ಲಂಡನ್‌ ಪಿಲ್ಸ್‌ನರ್‌‌ * ಝಿಂಗಾರೊ * ಸ್ಯಾಂಡ್‌ ಪೈಪರ್‌ * UB ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಐಸ್‌ * ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಲೇಬಲ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯಂ * ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಲೇಬಲ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್‌ === ==== ವಿಸ್ಕಿ ==== * ರಾಯಲ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್‌ * ಡಾಲ್ಮೋರ್‌‌ * ಜುರಾ * ವೈಟ್‌ & ಮೆಕೆ * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಡಾಗ್‌ ವಿಸ್ಕಿ * ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ ರೇರ್‌‌ * ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ ಬ್ಲೂ * ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ * ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌'ಸ್‌ ನಂ.1 * ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌'ಸ್‌ ನಂ.1 ಪ್ಲಾಟಿನಂ * ಬ್ಯಾಗ್‌ಪೈಪರ್‌‌ * ಬ್ಯಾಗ್‌ಪೈಪರ್‌‌ ಗೋಲ್ಡ್‌ * ಡೈರೆಕ್ಟರ್‌'ಸ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ * ಓಲ್ಡ್‌ ಟ್ಯಾವರ್ನ್‌ * ಹೇವರ್ಡ್ಸ್‌ * ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌’ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೇಬಲ್‌ * ಗೋಲ್ಡ್‌ ರೈಬ್ಯಾಂಡ್‌ * DSP ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ==== ಬ್ರಾಂಡಿ ==== * ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌’ಸ್‌ ನಂ.1 * ಹನಿ ಬೀ * ಜಾನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌-ಷಾ ==== ಮದ್ಯ ==== * ಗ್ಲೇವ್ಯಾ ==== ರಮ್‌ ==== * ಸೆಲೆಬ್ರೇಷನ್‌ ರಮ್‌ * ಓಲ್ಡ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಕ್‌ ರಮ್‌ * ಓಲ್ಡ್‌ ಅಡ್ವೆಂಚರ್‌‌ ರಮ್‌ ==== ಜಿನ್‌ ==== * ಬ್ಲೂ ರೈಬ್ಯಾಂಡ್‌ ==== ವೋಡ್ಕಾ ==== * ರೊಮಾನೊವ್‌ * ವೈಟ್‌ ಮಿಸ್ಚೀಫ್‌ * ಪಿಂಕಿ === ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ವೈನ್ಸ್‌‌ === ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ವೈನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಮದ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * ಬೌವೆಟ್‌ ಲ್ಯಾಡಬೇ * ಫೋರ್‌ ಸೀಸನ್ಸ್‌ * ಬೊಹೆಮಿಯಾ == ಆಯವ್ಯಯಗಳು == ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, 16.3%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == [[wikinvest:United Breweries (UBL.EQ-IN)|ವಿಕಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.premierdistilleries.com/ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿ], ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಡಿಸ್ಟಿಲರೀಸ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌. ಭಾರತ * [http://www.kingfisherworld.com/ Kingfisher World] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ * [http://www.forceindiaf1.com/ ] * [http://www.theubgroup.com/ United Breweries Group] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ * [http://www.theubgroup.com/beveragealcohol.html ಮದ್ಯಸಾರ ಪಾನೀಯ] * [http://www.ubengineering.com/ UB ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌] * [http://www.ubics.com UBICS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717225908/http://ubics.com/ |date=2019-07-17 }} * [http://www.mangalorechemicals.com ಮಂಗಳೂರು ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫರ್ಟಿಲೈಜರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729165255/http://www.mangalorechemicals.com/ |date=2010-07-29 }} {{coord missing|Karnataka}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಿಯರ್‌ ಹಾಗೂ ಬಟ್ಟಿಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:1857ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಾನೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] ikx4fwwlmrcdraslvx9p8ta7k89z1vb ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ 0 24022 1373714 1359288 2026-05-19T00:59:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373714 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Minneapolis |official_name = [[ಚಿತ್ರ:minneapolis-logo.svg|250px]]<br /><br />City of Minneapolis |settlement_type = [[City]] |nickname = City of Lakes, Mill City, Twin Cities (with [[Saint Paul, Minnesota|St. Paul]]) |motto = ''En Avant'' (French: 'Forward') |image_skyline = TE-Collage Minneapolis.png |imagesize = 250px |image_caption = Minneapolis montage |image_flag = Flag of Minneapolis.svg|alt=bright blue flag of Minneapolis, triangular with a white circle inside depicting four areas of interest |image_seal = Seal of Minneapolis, Minnesota.gif|alt=seal of Minneapolis with Saint Anthony Falls and mills |image_map = Hennepin_County_Minnesota_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Minneapolis_Highlighted.svg|alt=SVG map of Hennepin County and unincorporated areas showing location of Minneapolis |mapsize = 250px |map_caption = Location in [[Hennepin County, Minnesota|Hennepin County]] and the state of [[Minnesota]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map =USA |pushpin_map_caption = Location in the United States |coordinates_region = US-MN |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Minnesota|County]] |subdivision_name = United States |subdivision_name1 = [[Minnesota]] |subdivision_name2 = [[Hennepin County, Minnesota|Hennepin]] |government_type = |leader_title = [[List of mayors of Minneapolis|Mayor]] |leader_name = [[R. T. Rybak]] ([[Minnesota Democratic-Farmer-Labor Party|DFL]]) |established_title = Incorporated |established_date = 1867 |area_magnitude = 1 E8 |area_total_sq_mi = 58.4 |area_land_sq_mi = 54.9 |area_water_sq_mi = 3.5 |area_water_percent = |area_total_km2 = 151.3 |area_land_km2 = 142.2 |area_water_km2 = 9.1 |population_as_of = 2009 |population_footnotes =<ref name=MetCouncilEstimate>{{cite web|title=Twin Cities Population Grows to 2.87 million, according to Metro Council estimates|url=http://www.metrocouncil.org/news/2009/news_646.htm|publisher=[[Metropolitan Council]]|year=2009|accessdate=2009-10-17|archive-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091207090007/http://www.metrocouncil.org/news/2009/news_646.htm|url-status=dead}}</ref><ref name=PopEstCBSA>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|title=Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2009|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2009 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|date=March 23, 2010|accessdate=June 15, 2010}}</ref> |population_total = 390,131 (US: [[List of United States cities by population|47th]]) |population_metro = 3,269,814 ([[Table of United States Metropolitan Statistical Areas|16th]]) |population_density_km2 = 2595 |population_density_sq_mi = 6722 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Minneapolitan |timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]] |utc_offset = -6 |timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |postal_code_type = [[ZIP code]]s |postal_code = 55401 – 55487 |area_code = [[area code 612|612]] |latd = 44 |latm = 58 |lats = 48.36 |latNS = N |longd = 93 |longm = 15 |longs = 50.76 |longEW = W |longs = 6.72 |elevation_m = 264 |elevation_ft = 830 |website = [http://www.minneapolismn.gov/ www.minneapolismn.gov] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 27-43000{{GR|2}} |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0655030{{GR|3}} |footnotes = |twin1_city = [[Saint Paul, Minnesota]] |twin1_country = United States |founder = [[John H. Stevens]] and [[Franklin Steele]] |named_for = Dakota word "mni" meaning water with Greek word "polis" for city | coordinates_display =44.977|N|93.266|W|region:US-MN_type:city(370000)|display=title }} '''ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್''' ({{pron-en|ˌmɪniˈæpəlɪs|MplsAmEng.ogg}}), ನಗರವನ್ನು "ಸರೋವರಗಳ ನಗರ"ವೆಂದು ಹಾಗು "ಮಿಲ್ ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮದಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,{{GR|6}} U.S.ನ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]] ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 47ನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆನಿಸಿದೆ. ನಗರವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಮೊದಲ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈತ ನೀರಿನ [[ಡಕೋಟ]] ಪದ '' mni'', ಹಾಗು ನಗರ ಎಂಬುದರ ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ''polis'' ಪದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite book |title=Native American Placenames of the United States |year=2007 |publisher= University of Oklahoma Press |url=https://books.google.com/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA286&lpg=PA286&dq=mni+polis+-wikipedia&source=web&ots=ZRewo1kpqs&sig=e9IMQWv96H6cNhOsq8d5Kks0ODU&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=8&ct=result |accessdate= 2009-01-21 |location=Norman, Okla. |last=Bright |first=William |isbn=0806135980 |page=286}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಟನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{MerriamWebsterDictionary|minneapolis}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಎರಡೂ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರವು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ನದಿ]]ಯ ಜೊತೆ ಸಂಗಮವಾಗುವ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್]] ನಗರದ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿದೆ. "ಅವಳಿ ನಗರಗಳೆಂದು" ಹೆಸರು ಪಡೆದಿರುವ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ -St. ಪಾಲ್]] ನಗರಗಳು 3.5 ದಶಲಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, U.S.ನ 16ನೇ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 2009ರಲ್ಲಿ ದಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 390,131ರಷ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref name="MetCouncilEstimate">{{cite web|title=Twin Cities Population Grows to 2.87 million, according to Metro Council estimates|url=http://www.metrocouncil.org/news/2009/news_646.htm|publisher=[[Metropolitan Council]]|year=2009|accessdate=2009-10-17|archive-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091207090007/http://www.metrocouncil.org/news/2009/news_646.htm|url-status=dead}}</ref> ನಗರವು ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸರೋವರಗಳು ಹಾಗು ತೇವದ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ, ಉಪನದಿಗಳು ಹಾಗು ಜಲಪಾತಗಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ಚೈನ್ ಆಫ್ ಲೇಕ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಗ್ರಾಂಡ್ ರೌಂಡ್ಸ್ ಸೀನಿಕ್ ಬೈವೇ]]ನಲ್ಲಿ ಭೂದೃಶ್ಯವುಳ್ಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಗರವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ವಿಶ್ವದ ಹಿಟ್ಟಿನ [[ಗಿರಣಿ]]ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ನಗರವು ಇಂದು ಚಿಕಾಗೋ ಹಾಗು ಸಿಯಾಟಲ್ ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="Emporis">{{cite web|title= Minneapolis|publisher=Emporis Buildings (emporis.com)| url= http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101331| accessdate= 2007-03-18}}</ref> ಅಮೇರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,<ref name="Connecticut">{{cite web| publisher= Central Connecticut State University| title= American's Most Literate Cities| url= http://www.ccsu.edu/AMLC07/Default.htm| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080211195826/http://www.ccsu.edu/AMLC07/Default.htm| archivedate= 2008-02-11| year= 2007| accessdate= 2008-02-04}}</ref> ನಗರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನಾಟಕ, ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ, ಬರವಣಿಗೆ, ಹಾಗು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಾಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಮುದಾಯದ ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಹಾಗು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Nocera, Joe|title=The capital of corporate philanthropy|url=http://www.iht.com/articles/2007/12/20/business/wbjoe22.php|date=December 22, 2007|work=International Herald Tribune|publisher=The New York Times Company|accessdate=2008-01-11|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080508041137/http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs2.asp |archivedate = May 08, 2008|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web | title= A History of Minneapolis: Social Services |year=2001| publisher= Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs2.asp| accessdate= 2008-01-11|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080508041137/http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs2.asp |archivedate = May 08, 2008|deadurl=yes}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Minneapolis}} [[ಚಿತ್ರ:Little Crow-cropped image.jpg|thumb|left|Taoyateduta was among the 121 Sioux leaders who from 1837 to 1851 ceded what is now Minneapolis.<ref>[18]. and [19] and [20] and [21]</ref>|alt=ಲಿಟಲ್ ಕ್ರೌ ಜನಾಂಗದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದ ದೃಶ್ಯ. ಈತ ಮೂರು ಪುಕ್ಕಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಯುಡಿಗೆಯನ್ನು ತೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಭರ್ಜಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Loaders-Pillsbury-Minneapolis.jpg|thumb|upright|alt=Two men who loaded flour and a bag of flour that says Monahan's Minneapolis and a Pillsbury truck|ಹಿಟ್ಟಿನ ತುಂಬಿಕೆ, ಪಿಲ್ಸ್ಬರಿ, 1939]] ಸುಮಾರು 1680ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಪರಿಶೋಧಕರು]] ಆಗಮಿಸುವವರೆಗೂ ಡಕೋಟ [[ಸಿಯೋಕ್ಸ್]] ಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಏಕಮಾತ್ರ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಮೀಪದ [[ಫೋರ್ಟ್ ಸ್ನೆಲ್ಲಿಂಗ್]] ನ್ನು, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೇನೆ]]ಯು 1819ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಡಕೋಟದ [[ಎಂಡೆವಕಂಟೋನ್]] ಸಮೂಹದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ದಿ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಇಂದಿನ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವನ್ನು ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರವೆಂದು 1856ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಒಂದು ನಗರವೆಂದು 1867ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಹಾಗು ಚಿಕಾಗೋ ನಡುವೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ನಂತರ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯ ನಗರವಾದ St. ಆಂತೋನಿಯೊಂದಿಗೆ 1872ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="MplsLib-Dakota">{{cite web | publisher= Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us) | year=2001 | title=A History of Minneapolis: Mdewakanton Band of the Dakota Nation, Parts I and II | url=http://www.mpls.lib.mn.us/history/eh1.asp|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070430042125/http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr2.asp |archivedate = April 30, 2007|deadurl=yes}}ಮತ್ತು {{cite web | title=A History of Minneapolis: Minneapolis Becomes Part of the United States| url=http://www.mpls.lib.mn.us/history/eh3.asp|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070430042125/http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr2.asp |archivedate = April 30, 2007|deadurl=yes}}, ಮತ್ತು {{cite web | title=A History of Minneapolis: Governance and Infrastructure | url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/cg1.asp|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070430042125/http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr2.asp |archivedate = April 30, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web | title=A History of Minneapolis: Railways | url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr2.asp | accessdate=2007-04-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070430042125/http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr2.asp |archivedate = April 30, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ [[ಜಲಪಾತ]] [[ಸೈಂಟ್ ಅಂತೋನಿ ಫಾಲ್ಸ್]] ನ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗಿರಣಿಗಾರರು 1ನೇ ಶತಮಾನ B.C.ಯಿಂದಲೂ [[ಜಲಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು,<ref>{{cite web| publisher= HistoryWorld (historyworld.net)| title= History of Technology| url= http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=1222| date= | accessdate= 2007-04-04| archive-date= 2012-03-02| archive-url= https://web.archive.org/web/20120302065940/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=1222| url-status= dead}}</ref> ಆದರೆ 1880 ರಿಂದ 1930ರ ನಡುವೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ನಗರವನ್ನು "ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಂಡು ಬಂದ ನೇರವಾಗಿ ಯಂತ್ರದಿಂದ ನಡೆಸಲಾದ ಜಲಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು" ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author= Anfinson, Scott F.| title= Part 2: Archaeological Explorations and Interpretive Potentials: Chapter 4 Interpretive Potentials| url= http://www.fromsitetostory.org/sources/papers/mnarch49/49a-concl.asp| year= 1989| journal= The Minnesota Archaeologist|publisher=The Institute for Minnesota Archaeology | volume=49| accessdate= 2007-04-03}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ [[ಕಾಡು]]ಗಳು ಒಂದು [[ನಾಟಾ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು,ಜಲಪಾತದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹದಿನೇಳು [[ಸಾಮಿಲ್ಲು]](ಗರಗಸದ ಕಾರ್ಖಾನೆ)ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಸವಿ 1871ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿ ದಂಡೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತ ಮೂರು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿಗಳು, ವುಲ್ಲನ್ ಗಿರಣಿಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೆಲಸಗಳು, ಒಂದು ರೈಲು ಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಹಾಗು ಹತ್ತಿ, ಕಾಗದ, ಜಾರು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು, ಹಾಗು ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮಟ್ಟಸ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web| author= Frame, Robert M. III, Jeffrey Hess| title= West Side Milling District, Historic American Engineering Record MN-16| publisher= U.S. National Park Service (via U.S. Library of Congress) | page= 2| url= http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=pphhdatapage&fileName=mn/mn0100/mn0100/data/hhdatapage.db&recNum=2&itemLink=r?pp/hh:@FIELD(DOCID+@BAND(@lit(MN0100)))| month= January | year= 1990| accessdate= 2007-04-16}}</ref> [[ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೈನ್ಸ್]] ನ ಕೃಷಿಕರು ಬೆಳೆದ [[ಧಾನ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಗರದ ಮೂವತ್ತ ನಾಲ್ಕು [[ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು [[ಪಿಲ್ಸ್ಬರಿ]] ಹಾಗು [[ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು 1905ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ 10%ನಷ್ಟು [[ಹಿಟ್ಟು]] ಹಾಗು [[ಧಾನ್ಯ]]ವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite book| last= Salisbury, Rollin D., Harlan Harland Barrows, Walter Sheldon Tower| title= The Elements of Geography| year= 1912| publisher= University of Michigan, reprinted by H. Holt and company| url= https://books.google.com/books?vid=0_4TqunTYNFlQnPEq4&id=tPkBbeU1u-kC | accessdate=2007-06-27| page= 441}}</ref> ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು [[ವಾಶ್ಬರ್ನ್-ಕ್ರಾಸ್ಬೈ ಏಕೈಕ ಗಿರಣಿ]]ಯು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಹನ್ನೆರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ರೆಡ್ ತುಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಹಿಟ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web| title= History| publisher= Mill City Museum| url= http://www.millcitymuseum.org/history.html| date=| accessdate= 2007-04-04|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070513131533/http://www.millcitymuseum.org/history.html |archivedate = May 13, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ 1886ರಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ತಾರತಮ್ಯ]]ವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಮಾರ್ಥ ರಿಪ್ಲೆಯ್]] ವಿವಾಹಿತ ಹಾಗು ಅವಿವಾಹಿತ ತಾಯಂದಿರಿಬ್ಬರಿಗೂ [[ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು.<ref>{{cite book | author= Atwater, Isaac | publisher= Munsell (via Google Books) | title= History of the City of Minneapolis, Minnesota | pages= 257–262 | url= https://books.google.com/books?vid=0LlqBGKsYE_wDk91844nXj&id=CoVGorZ2vWMC&pg=250#PRA2-PA257,M1 | year= 1893 | accessdate= 2007-04-23}}</ref> [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]](ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತ) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭವಿಷ್ಯವು ಬದಲಾಯಿತು, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ [[ಟೀಮ್ಸ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಆಫ್ 1934]] ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Historical Society| title= 1934 Truckers' Strike (Minneapolis)| url= http://www.mnhs.org/library/tips/history_topics/81truckersstrike.html| date=| accessdate= 2007-05-05}}</ref> ಆಜೀವ ಪರ್ಯಂತ [[ಪೌರ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಕ್ರಿಯಾವಾದಿ ಹಾಗು ಸಂಘಟನೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗ, ಮೇಯರ್ [[ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಹಂಫ್ರೆ]] ನಗರದಲ್ಲಿ [[ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ ನೌಕರಿ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾದರು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಾನವ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂಡಳಿಯು 1946ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ]] ಪರವಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite journal| author = Reichard, Gary W. | date = Summer 1998 | title = Mayor Hubert H. Humphrey | journal = Minnesota History|publisher=Minnesota Historical Society | volume = 56 | issue = 2 | pages = 50–67 | url = http://www.mnhs.org/market/mhspress/MinnesotaHistory/FeaturedArticles/5602050-67/index | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929103059/http://www.mnhs.org/market/mhspress/MinnesotaHistory/FeaturedArticles/5602050-67/index | archivedate = 2007-09-29 | accessdate = 2007-05-06}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ [[ಬಿಳಿಯರ ಪರಮಾಧಿಕಾರ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[ವರ್ಣಭೇದನೀತಿ ರದ್ದತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೌರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಹಾಗು 1968ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್‌]]ಗೆ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಯಿತು.<ref>{{cite video| publisher= Twin Cities Public Television| people= Harry Davis| title=Almanac | format= RealVideo| date= February 21, 2003| url= http://video1.tpt.org:8080/ramgen/almanac/show/1824.rm?start=30:25| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070927185058/http://video1.tpt.org/ramgen/almanac/show/1824.rm?start=30:25| archivedate= 2007-09-27}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Encyclopaedia Britannica| title= American Indian Movement| year= 2007 | url= http://www.britannica.com/eb/article-9006120/American-Indian-Movement| accessdate= 2007-04-26}}</ref> ಕಳೆದ 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗು 1960 ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ, [[ನಗರ ನವೀಕರಣ]]ದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ನಗರ ಬ್ಲಾಕುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ನಗರದ ಇನ್ನೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿತು- ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ 40%ನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗೇಟ್ ವೇ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಹಾಗು [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಚಾಲನೆ ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | last= Hart | first= Joseph | title= Room at the Bottom | journal= City Pages | publisher= Village Voice Media | volume= 19 | issue= 909 | date= 1998-05-06 | url= http://citypages.com/databank/19/909/article4952.asp | accessdate= 2007-04-01 | archive-date= 2001-04-30 | archive-url= https://web.archive.org/web/20010430213049/http://www.citypages.com/databank/19/909/article4952.asp | url-status= dead }}</ref> {{Wide image|Panorama-Minneapolis-1915.jpg|1000px|alt=panoramic view of Saint Anthony Falls and the Mississippi riverfront in 1915|[[Mississippi River|Mississippi]] riverfront and [[Saint Anthony Falls]] in 1915. At left, [[Pillsbury "A" Mill|Pillsbury]], power plants and the [[Stone Arch Bridge (Minneapolis)|Stone Arch Bridge]]. Today the [[Minnesota Historical Society]]'s Mill City Museum is in the [[Washburn "A" Mill]], across the river just to the left of the falls. At center left are [[Northwestern Consolidated Milling Company|Northwestern Consolidated]] mills. The tall building is [[Minneapolis City Hall]]. In the foreground to the right are [[Nicollet Island]] and the [[Hennepin Avenue Bridge]].}} == ಭೂವಿವರಣೆ ಹಾಗು ಹವಾಮಾನ == {{Main|Climate of Minnesota|Climate of the Twin Cities|Geography of Minneapolis}} [[ಚಿತ್ರ:Kites-Lake Harriet-Minneapolis-20070120.jpg|thumb|left|alt=People flying kites on Lake Harriet frozen and covered with snow|ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಹ್ಯಾರಿಯೆಟ್ ಸರೋವರ.ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಐಸ್ ಬ್ಲಾಕುಗಳು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.<ref>[50]</ref>]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಗರದ ಸ್ಫುಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾದ ನೀರಿನ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.[[ಕಳೆದ ಹಿಮ ಯುಗ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರು ಹರಿದುಬಂತು. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಹಿಮನದಿ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಲೇಕ್ ಅಗಸ್ಸಿಜ್]] ಗಳ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಟಿಗೊಂಡು, [[ಹಿಮ ನದಿ]]ಯ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವು ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ಹಾಗು ಮಿನ್ನೆಹಹ ನದಿಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿತೆರಪು ಉಂಟಾಯಿತು, ಇದು ಇಂದಿನ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್‌ಗೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾದ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web| title= Mississippi: River Facts| publisher= U.S. National Park Service| date= 2006-08-14| url= http://www.nps.gov/miss/forteachers/brjrrivefact.htm|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012032440/http://www.nps.gov/miss/forteachers/brjrrivefact.htm |archivedate = October 12, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= City of Minneapolis| title= Police Recruiting: About Minneapolis| year= 2006| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/police/recruiting/aboutmpls.asp| accessdate= 2007-04-29|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012032440/http://www.nps.gov/miss/forteachers/brjrrivefact.htm |archivedate = October 12, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಒಂದು [[ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯ ಜಲಧಾರಿ]]ಯ<ref name="Emporis"/> ಮೇಲೆ ಇರುವ ಹಾಗು ಸಮತಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ {{convert|58.4|sqmi|km2|1}}ನಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ 6%ನಷ್ಟು ಜಲಾವೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia| title= Minneapolis| encyclopedia= Encarta| url= http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572218/Minneapolis.html| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070417111501/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572218/Minneapolis.html| archivedate= 2007-04-17| date= 1993–2007}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= U.S. Census Bureau| title= Minnesota—Place and County Subdivision| url= http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?-geo_id=04000US27&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-ds_name=DEC_2000_SF1_U| year= 2000| accessdate= 2007-03-24| deadurl= yes| archive-date= 2020-02-12| archive-url= https://archive.today/20200212034246/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?-geo_id=04000US27&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_ST7&-ds_name=DEC_2000_SF1_U| url-status= dead}}</ref> ನೀರನ್ನು ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು ಹಾಗು ನಗರದ ಮೂರು [[ಉಪನದಿಗಳು]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Minneapolis Planning Division| title= State of the City: Physical Environment| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/planning/soc03/2003PhyEnv.pdf| format= PDF| year= 2003| accessdate= 2007-04-27| archive-date= 2008-03-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20080308061447/http://www.ci.minneapolis.mn.us/planning/soc03/2003PhyEnv.pdf| url-status= dead}}</ref> ಹನ್ನೆರಡು ಸರೋವರಗಳು, ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಕೊಳಗಳು, ಹಾಗು ಹೆಸರಿಸದ ಐದು ತೇವಭೂಮಿಗಳು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದೊಳಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=State of the City|year=2003|url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/planning/soc03/2003fullcopy.pdf|format=PDF|publisher=Planning Division of the Minneapolis Department of Community Planning and Economic Development|accessdate=2007-08-07|archive-date=2007-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070809040958/http://www.ci.minneapolis.mn.us/planning/soc03/2003fullcopy.pdf|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು 45° N [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Wurlington Bros. Press| title= The 45th Parallel| date= | url= http://www.wurlington-bros.com/45th/Mpls.html | archiveurl= https://web.archive.org/web/20061125014324/http://www.wurlington-bros.com/45th/Mpls.html | archivedate= 2006-11-25| accessdate= 2007-01-18}}</ref> ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವಾದ {{convert|686|ft}}, [[ಮಿನ್ನೆಹಹ ಕ್ರೀಕ್]] ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ವಾಟರ್ ಟವರ್‌ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Historical Society| title= Minnesota Preservation Planner IX (2)| date= Spring 1998| url= http://www.mnhs.org/about/publications/planner/Spring1998.pdf| format= PDF| accessdate= 2007-03-21| archive-date= 2007-06-15| archive-url= https://web.archive.org/web/20070615121803/http://www.mnhs.org/about/publications/planner/Spring1998.pdf| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| title= email| date= June 10, 2001| author= Bonham, Tim| url= http://mapnp.geeks.org/pipermail/mpls/2001-June/003374.html| accessdate= 2007-01-12| archive-date= 2007-09-27| archive-url= https://web.archive.org/web/20070927015436/http://mapnp.geeks.org/pipermail/mpls/2001-June/003374.html| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= U.S. Department of the Interior — U.S. Geological Survey| title= Elevations and Distances in the United States| url= http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html| date= April 29, 2005| accessdate= 2007-04-11| archive-date= 2008-06-01| archive-url= https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html| url-status= dead}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಡೆಮಿಂಗ್ ಹೈಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಭಿತ್ತಿಪತ್ರವು ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ [[ಈಶಾನ್ಯ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್]] ನ ಒಳಗಿರುವ ಅಥವಾ ಸಮೀಪವಿರುವ ವೈಟೆ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು {{convert|974|ft}}ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಭೂಮಿಯೆಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lake Calhoun MN.jpg|thumb|200px|Lake Calhoun|alt=ಕಲ್ಹೌನ್ ಸರೋವರ ಹಾಗು ಅದರ ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನೋಟ]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ [[ಅಪ್ಪರ್ ಮಿಡ್ವೆಸ್ಟ್]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಭೂಖಂಡೀಯ ವಾಯುಗುಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಹಾಗು ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖದಿಂದ ಹಾಗು ತೇವದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ದಲ್ಲಿ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಿಗೆ [[ಆರ್ದ್ರ ಭೂಖಂಡೀಯ ಹವಾಮಾನ]] ವಲಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ (''Dfa'' ); ಜೊತೆಗೆ 5ನೇ ವಲಯದ ಮಾದರಿಯ ಒಂದು USDA [[ಸಸ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ಮಳೆ ಅಥವಾ ಹಿಮಪಾತ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹವಾಮಾನದ ಘಟನೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಮ, ಹಿಮವೃಷ್ಟಿ, ನೀರ್ಗಲ್ಲು, ಮಳೆ, ಗುಡುಗು,ಸಿಡಿಲಿನ ಮಳೆ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆ, ಬಿಸಿಗಾಳಿಗಳು ಹಾಗು ಮಂಜು ಸೇರಿವೆ. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ {{convert|108|F}}ನಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ತಾಪಮಾನವು [[ಜುಲೈ 1936]]ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು, ಹಾಗು {{convert|-41|F}}ನಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ತಣ್ಣನೆಯ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿ 1888ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ 1983-84ರಲ್ಲಿ {{convert|98.4|in|cm}}ನಷ್ಟು ಬಿದ್ದ ಮಂಜಿನಿಂದಾಗಿ,{{convert|98.4|in|cm}} ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಳಿಗಾಲವೆಂದು ದಾಖಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| author= Fisk, Charles| url= http://home.att.net/~minn_climo/| title= Links to Some of the More Interesting Years With Accompanying Notes| date= March 3, 2007| accessdate= 2007-03-25| archive-date= 2007-05-18| archive-url= https://web.archive.org/web/20070518201556/http://home.att.net/~minn_climo/| url-status= dead}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಹಾಗು ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ತಣ್ಣನೆಯ [[ಗಾಳಿ ಸಮೂಹ]]ಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನವರಿ ಹಾಗು ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. {{convert|45.4|F}}ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್-St. ಪಾಲ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, [[ಭೂಖಂಡೀಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>45.4&nbsp;°F for 1971 through 2000 per [https://web.archive.org/web/20070128214341/http://www.census.gov/compendia/statab/tables/07s0378.xls U.S. Census] who cites {{cite web| publisher= National Climatic Data Center| title= Normals 1971–2000| url= http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/online/ccd/nrmavg.txt| date= | accessdate= 2007-03-25}} or {{convert|44.6|°F|°C|abbr=on}} per {{cite web| author= Fisk, Charles| url= http://home.att.net/~minn_climo/| title= Minneapolis-St. Paul Area Daily Climatological History of Temperature, Precipitation, and Snowfall, A Year-by-Year Graphical Portrayal (1820–present)| date= March 3, 2007| accessdate= 2007-03-25| archive-date= 2007-05-18| archive-url= https://web.archive.org/web/20070518201556/http://home.att.net/~minn_climo/| url-status= dead}}</ref> {{Minneapolis weatherbox}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Demographics of Minneapolis}} [[ಚಿತ್ರ:American Swedish Institute-2007-03-18.jpg|thumb|left|alt=Person entering the front of the American Swedish Institute|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಸಂಸ್ಥೆ.ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಿಂದ ವಲಸಿಗರು 1860ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.]] ಕಳೆದ 2006-2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೇ]] ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ: * [[ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರು]]: 70.2% ([[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರು]]: 64.2%) * ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್]]: 17.4% * [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] : 1.7% * [[ಏಷಿಯನ್ನರು]]: 4.9% * [[ಮೂಲ ಹವಾಯಿ ಜನರು]]/[[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡರ್]]: 0.0% * ಇತರ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳು: 2.8% * [[ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು]]: 3.0% * [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋ]] (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ): 9.2% ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ 62,520 ಕರಿಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು 4%ನಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಇವರು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 17%ಗೂ ಅಧಿಕವಿದ್ದಾರೆ. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಚಿಪ್ಪೆವಾ]] ಜನಾಂಗದವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಪ್ಪೆವಾ ಜನಾಂಗದವರು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1.0%ನಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 5,983 ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ 3,709 ಜನರು ಚಿಪ್ಪೆವಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಕ್ಸ್ ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ; ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 847 ಸಿಯೋಕ್ಸ್ ಜನರಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 0.2%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಏಶಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 17,686 ಏಶಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 5%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಏಶಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಮೋಂಗ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]‌ರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 2,925 [[ಚೈನೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.8% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 [[ಇಂಡಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದಾರೆ]], ಇವರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.6% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಹಾಗು [[ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] 0.4%ನಷ್ಟು ತಲಾ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. [[ಫಿಲಿಪಿನೋ]] ಹಾಗು [[ಜಪಾನೀಸ್]] ಸಂತತಿಯ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ 603 ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಹಾಗು 848 ಜಪಾನೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ತಲಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.2%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಹಾಗು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಂತತಿಯ ಜನರು ಸರಾಸರಿ 21,741 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 6.1%ನಷ್ಟಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ 958 [[ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕನ್ಸ್]] ಹಾಗು 467 [[ಕ್ಯೂಬನ್]] ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.3% ಹಾಗು 0.1% ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 10,008 ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಹಾಗು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಜನರಿದ್ದಾರೆ(ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ಸ್, ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕನ್ಸ್, ಹಾಗು ಕ್ಯೂಬನ್ನರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ 10,711 ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಕಪ್ಪು ಹಾಗು ಬಿಳಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ 3,551 ಜನರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.0%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಳಿ ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹುಟ್ಟಿನ ಜನರು 2,319 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.6% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಿಳಿ ಹಾಗು ಏಶಿಯನ್ ಹುಟ್ಟಿನ ಜನರು 1,871 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಿಗ್ರೋ ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕನ್ ಹುಟ್ಟಿನ ಜನರು 885 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.2% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US2743000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2011-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111126202703/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US2743000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ[[ಜರ್ಮನ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ 82,870 ಜರ್ಮನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ (23.1%)ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ವೀಡಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು 39,103 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10.9% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು 30,349 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 8.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ನಗರದಲ್ಲಿ 4,434 ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದು, ಇವರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.3% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್, ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಹಾಗು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 20.7% ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರರ್ಥ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರು ಹಾಗು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರು ಒಟ್ಟಾರೆ 43.8% ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ [[ಐರಿಶ್]] (11.3%), [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (7.0%), [[ಪೋಲಿಷ್]] (3.9%), ಹಾಗು [[ಫ್ರೆಂಚ್]] (3.5%) ಸಂತತಿಯ ಗುಂಪುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US2743000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR2&-ds_name=&-_lang=en&-redoLog=false |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2020-02-11 |archive-url=https://archive.today/20200211182630/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US2743000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR2&-ds_name=&-_lang=en&-redoLog=false |url-status=dead }}</ref> [[ಡಕೋಟ]] ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮ್ಡೇವಕಂಟೋನ್]] ಗಳು, 16ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ St. ಅಂತೋನಿ ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಶಾಶ್ವತ ನೆಲಸಿಗರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="MplsLib-Dakota"/> ಇಸವಿ 1850ರ ದಶಕ ಹಾಗು 1860ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹೊಸ ನೆಲಸಿಗರು [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], ಹಾಗು [[ಕೆನಡಾ]]ದಿಂದ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಹಾಗು 1860ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]]ದ ವಲಸಿಗರು ([[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ನಾರ್ವೆ]] ಹಾಗು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]ನ ಜನರು) ನಗರವನ್ನು ತಮ್ಮ ತವರೂರೆಂದು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಹಾಗು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ]]ದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚೆದುರಿಹೋದರು.<ref name="Immigrants">{{cite web | url=http://articles.citypages.com/2003-10-01/news/living-in-america/ | title=Living in America | author=GR Anderson Jr | publisher=City Pages | date=October 1, 2003 | accessdate=2008-04-29 | archive-date=2008-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080407031350/http://articles.citypages.com/2003-10-01/news/living-in-america/ | url-status=dead }}</ref> ನಂತರ, [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ಪೋಲಂಡ್]], ಹಾಗು [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಹಾಗು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್]] ನಿಂದಲೂ ವಲಸಿಗರು ಬಂದರು. ಈ ವಲಸಿಗರು ಈಶಾನ್ಯದ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಒಲವು ತೋರಿದರು, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇಂದಿಗೂ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋಲಿಷ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ [[ರಷ್ಯಾ]] ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ನ [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Nathanson">{{cite web| last= Nathanson| first= Iric| title= Jews in Minnesota| publisher= Jewish Community Relations Council| url= http://www.minndakjcrc.org/Docs/Jews%20of%20Minnesota%20by%20Iric%20Nathanson.pdf| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070615121803/http://www.minndakjcrc.org/Docs/Jews+of+Minnesota+by+Iric+Nathanson.pdf| archivedate= 2007-06-15| format= PDF| accessdate= 2007-04-14}}</ref> ಏಷಿಯನ್ನರು [[ಚೀನಾ]], [[ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್]], [[ಜಪಾನ್]], ಹಾಗು [[ಕೊರಿಯ]]ದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು. U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು: 1940ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜಪಾನಿಯರು, ಹಾಗು 1950ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. ಇಸವಿ 1970ರಲ್ಲಿ, ಏಷಿಯನ್ನರು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]], [[ಲಾಓಸ್]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]], ಹಾಗು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಿಂದ ಏಷ್ಯನ್ನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಕಳೆದ 1990ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು, [[ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸೋಮಾಲಿಯ]]ದ ವಲಸಿಗರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿತು.<ref name="residents">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812231658/http://www.mpls.lib.mn.us/history/re2.asp |date=ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2007 }}ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007ರಲ್ಲಿ [http://www.mpls.lib.mn.us/history/re2.asp ದಿ ಒರಿಜಿನಲ್] ನಿಂದ ದಾಖಲೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ</ref> ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಲಸೆಗಾರರ ಒಂದು ದ್ವಾರವೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1990 ಹಾಗು 2000ದ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ-ಸಂಜಾತ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 127%ನಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Brookings">{{cite web| publisher= Metropolitan Policy Program, The Brookings Institution| title= Minneapolis/St. Paul in Focus: A Profile from Census 2000| url= http://www.brookings.edu/reports/2003/11_livingcities_minneapolis_stpaul.aspx | month= November | year= 2003| accessdate= 2008-04-29}}</ref> ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ U.S. ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 377,392ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದರಂತೆ 2000ದ ಜನಗಣತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 1.4%ನಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="AnnualEstimate">{{cite web|title=Minneapolis city, Minnesota|url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-context=dt&-ds_name=PEP_2007_EST&-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001&-CONTEXT=dt&-tree_id=807&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2743000&-search_results=16000US2743000&-format=&-_lang=en|publisher=U.S. Census Bureau Population Estimates Program|year=2007|accessdate=2009-01-19|archive-date=2020-02-12|archive-url=https://archive.today/20200212033900/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-context=dt&-ds_name=PEP_2007_EST&-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001&-CONTEXT=dt&-tree_id=807&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2743000&-search_results=16000US2743000&-format=&-_lang=en|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರವರೆಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ, ಜನಗಣತಿಯು 521,718ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜನರು ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1990ರವರೆಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಕಳೆದ 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು 12.5% ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿನಿ, ಅಥವಾ ಉಭಯಲಿಂಗಿ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ([[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]] ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗು [[ಸಿಯಾಟಲ್]] ಹಾಗು [[ಅಟ್ಲಾಂಟ]] ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref>{{cite news|title=12.9% in Seattle are gay or bisexual, second only to S.F., study says|url=http://seattletimes.nwsource.com/ABPub/zoom/html/2003432941.html|publisher=The Seattle Times|date=2006|accessdate=2009-03-20}}</ref><ref>{{cite web|author=Gates, Gary J.|title=Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey|url=http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf|format=PDF|month=October|year=2006|publisher=Williams Institute, UCLA School of Law, University of California, Los Angeles|accessdate=2008-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061107151432/http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf|archivedate=2006-11-07|url-status=live}}</ref> ಜನಾಂಗ ಹಾಗು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ತಮ್ಮ ಬಿಳಿ ಸಮಸ್ಥಾನಿಕರಿಗಿಂತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ, 42.0%ನಷ್ಟು ಪದವಿ ಪಡೆದ ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕರಿಯರು 15.0% ಹಾಗು 13.0%ನಷ್ಟು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಜನರು ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಮಿಡ್ವೆಸ್ಟ್]] ನ ಆದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ಗೃಹ ಆದಾಯವು ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ $17,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ನಿವಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ಮನೆಯ ಒಡೆತನವು ಶ್ವೇತ ವರ್ಣೀಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಏಷಿಯನ್ನರ ಮನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಡೆತನವು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ 2000ದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಡತನ ರೇಖೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯರು 4.2%, ನಿಗ್ರೋಗಳು 26.2%, ಏಷಿಯನ್ನರು 19.1%, ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು 23.2%, ಹಾಗು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಗಳು 18.1% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Brookings"/><ref name="Harvard">{{cite web | url=http://diversitydata.sph.harvard.edu/profiles.jsp?ma=5120 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070924072711/http://diversitydata.sph.harvard.edu/profiles.jsp?ma=5120 | archivedate=2007-09-24 | title=Minneapolis--St. Paul, MN--WI: Summary Profile | publisher=Harvard University | year = 2007 | accessdate=2008-04-29}}</ref><ref name="MetCouncil">{{cite web | url=http://www.metrocouncil.org/census/KeyFacts/TroubleatCoreUpdate.htm | title=Key Facts - Trouble at the Core Update | date=2007-11-07 | publisher=Metropolitan Council | accessdate=2008-04-29 | archive-date=2008-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080220030112/http://www.metrocouncil.org/Census/KeyFacts/TroubleatCoreUpdate.htm | url-status=dead }}</ref> <div style="clear:both"></div> {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;line-height:120%" |- ! colspan="17"| U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ |- ! ವರ್ಷ | [[1860]] | [[1870]] | [[1880]] | [[1890]] | [[1900]] | [[1910]] | [[1920]] | [[1930]] | [[1940]] | [[1950]] | [[1960]] | [[1970]] | [[1980]] | [[1990]] | [[2000]] | 2005 | 2008 |- ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ | style="background:#ddd;color:#000"| 5,809 | style="background:#ddd;color:#000"| 13,800 | style="background:#ddd;color:#000"| 46,887 | style="background:#ddd;color:#000"| 164,738 | style="background:#ddd;color:#000"| 202,718 | style="background:#ddd;color:#000"| 301,408 | style="background:#ddd;color:#000"| 380,582 | style="background:#ddd;color:#000"| 464,356 | style="background:#ddd;color:#000"| 492,370 | style="background:#ddd;color:#000"| 521,718 | 482,872 | 434,400 | 370,951 | 368,383 | style="background:#ddd;color:#000"| 382,618 | style="background:#ddd;color:#000"| 372,811 | style="background:#ddd;color:#000"| 382,605 |- ! U.S. ದರ್ಜೆ<span style="font-weight:normal;vertical-align:middle"><ref>{{cite web| author= Gibson, Campbell| title= Table 1. Rank by Population of the 100 Largest Urban Places, Listed Alphabetically by State: 1790-1990 | publisher= U.S. Census Bureau| url= http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab01.txt| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070513081426/http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab01.txt| archivedate= 2007-05-13 | month= June | year= 1998 | accessdate= 2007-05-01}}</ref><ref>{{cite book|author=Atwater, Isaac|title=History of the city of Minneapolis, Minnesota|date=1893|publisher=Munsell via Google Books|url=https://books.google.com/books?id=CoVGorZ2vWMC&pg=PA96&lpg=PA96}}</ref></span> | — | — | 38 | style="background:#ddd;color:#000"| 18 | style="background:#ddd;color:#000"| 19 | style="background:#ddd;color:#000"| 18 | style="background:#ddd;color:#000"| 18 | style="background:#ddd;color:#000"| 15 | style="background:#ddd;color:#000"| 16 | style="background:#ddd;color:#000"| 17 | style="background:#ddd;color:#000"| 25 | 32 | 34 | 42 | 45 | 48 | style="background:#ddd;color:#000"| 47 |} == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == {{See also|Economy of Minnesota}} [[ಚಿತ್ರ:Downtown Minneapolis-20060526.jpg|thumb|left|White U.S. Bancorp towers reflected in the Capella Tower|alt=ಲಾರ್ಜ್ ಕಾಪೆಲ್ಲ ಟವರ್ ಹಾಗು U.S. ಬಂಕಾರ್ಪ್ ಟವರ್ ಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನ.]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ವಾಣಿಜ್ಯ, ಹಣಕಾಸು, ರೈಲು ಹಾಗು ಲಾರಿ ಸಾಗಣೆ ಸೇವೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳಾದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಗಿರಣಿ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಕಲೆ, ವಿಮೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಹಾಗು ಅಧಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸಹ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿವೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಲೋಹ ಹಾಗು ಮೋಟಾರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್, ನಿಖರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗು ಸಾಧನಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಹಾಗು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite encyclopedia| encyclopedia= Encyclopaedia Britannica| title= Minneapolis: The contemporary city| year= 2007| url= http://www.britannica.com/eb/article-242049/Minneapolis| accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಫೈವ್ [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]]ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವು ಖುದ್ದು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ: [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]], [[U.S. ಬಂಕಾರ್ಪ್]], [[Xcel ಎನೆರ್ಜಿ, ಅಮೇರಿಪ್ರೈಸ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್, ಹಾಗು ತ್ರಿವೆಂಟ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಫಾರ್ ಲುಥೆರನ್ಸ್|Xcel ಎನೆರ್ಜಿ[[, [[ಅಮೇರಿಪ್ರೈಸ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್]], ಹಾಗು [[ತ್ರಿವೆಂಟ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಫಾರ್ ಲುಥೆರನ್ಸ್]]]]]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 1000]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ [[PepsiAmericas]], [[ವಾಲ್ಸ್ಪರ್]], [[ಗ್ರಾಕೋ]],{{Citation needed|date=January 2010}} ಹಾಗು ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಸನ್ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Fortune 500: Minnesota|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2008/states/MN.html|publisher=Cable News Network, Time Warner|year=2008|accessdate=2008-06-28|archive-date=2008-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080425100537/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2008/states/MN.html|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರವಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಗರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಟಾರ್ಗೆಟ್, [[ವೆಲ್ಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೋ]], ಅಮೇರಿಪ್ರೈಸ್, [[ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]], U.S. ಬಂಕಾರ್ಪ್, Xcel ಎನರ್ಜಿ, [[IBM]], [[ಪೈಪರ್ ಜಫ್ಫ್ರಿ]], [[RBC ಡೈನ್ ರುಸ್ಚೆರ್]], [[ING ಗ್ರೂಪ್]], ಹಾಗು [[ಕ್ವೆಸ್ಟ್]].<ref>{{cite news|author=Black, Sam|title=Top employer in downtown Minneapolis: Target|url=http://twincities.bizjournals.com/twincities/stories/2006/01/23/daily56.html|work=Minneapolis / St. Paul Business Journal|publisher=American City Business Journals, Inc|date=2006-01-26|accessdate=2007-09-19}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:The downtown Minneapolis Target Corporation store with its corporate headquarters tower in the background, Minneapolis, Minnesota, USA.jpg|thumb|alt=Target's tower seen behind its flagship store on the Nicollet Mall|ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ನ 351,000 ನೌಕರರು ವೆರ್ಮೊಂಟ್ ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ U.S.ನ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ 1,740 ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[117]</ref>]]ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ U.S. ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್]],<ref>{{cite press release|date=May 7, 2006|title=St. Paul - Governor Tim Pawlenty announced today that Coloplast will move its North American corporate headquarters to Minnesota beginning this fall.|url=http://www.coloplast.com/About/news/Pages/NorthAmericanheadquarters.aspx|publisher=Coloplast Group|accessdate=January 20, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 8, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708180053/http://www.coloplast.com/About/news/Pages/NorthAmericanheadquarters.aspx|url-status=dead}}</ref>[[RBC]]<ref>{{cite web|title=Our Company|url=http://www.rbcwm-usa.com/DRP_1.0/Public_Site/Common_Pages/DRP_1.0VSectionIndex/1,73394,4-1-0-0,00.html|publisher=RBC Wealth Management|accessdate=January 20, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100208224929/http://www.rbcwm-usa.com/DRP_1.0/Public_Site/Common_Pages/DRP_1.0VSectionIndex/1,73394,4-1-0-0,00.html|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗು [[ING ಗ್ರೂಪ್]].<ref>{{cite web|title=Locations (Affiliates)|url=http://www.ing-usa.com/us/aboutING/locationsaffiliates/index.htm|publisher=ING North America Insurance|accessdate=January 20, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723125946/http://www.ing-usa.com/us/aboutING/locationsaffiliates/index.htm|url-status=dead}}</ref> [[Wi-Fi]]ಯ ಸೌಲಭ್ಯ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಗಳು, ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಉನ್ನತ ಡಿಗ್ರಿಗಳು, ಹಾಗು ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು 2005ರವರೆಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವನ್ನು U.S.ನ "ಟಾಪ್ ಟೆಕ್ ಸಿಟಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{cite news| author= Pacella, Rena Marie| publisher= Popular Science| title= Top Tech City: Minneapolis, MN| year= 2005| url= http://www.popsci.com/popsci/technology/generaltechnology/fb679aa138b84010vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html| accessdate= 2007-01-18| archive-date= 2007-01-20| archive-url= https://web.archive.org/web/20070120105003/http://www.popsci.com/popsci/technology/generaltechnology/fb679aa138b84010vgnvcm1000004eecbccdrcrd.html| url-status= dead}}</ref> ಕಳೆದ 2006ರಲ್ಲಿ [[ಕಿಪ್ಲಿಂಗರ್'ಸ್]] ''ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಟು ಲೀವ್'' ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವಳಿ ನಗರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಯುವ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ''ಸೆವೆನ್ ಕೂಲ್ ಸಿಟೀಸ್'' ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news| author= Jane Bennett Clark| title= Seven Cool Cities| work= Kiplinger's Personal Finance| publisher= The Kiplinger Washington Editors, Inc| date= October 2005| url= http://www.kiplinger.com/magazine/archives/2005/10/cities.html| accessdate= 2007-02-11| archive-date= 2007-02-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20070208105322/http://www.kiplinger.com/magazine/archives/2005/10/cities.html| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= The Kiplinger Washington Editors, Inc. (Kiplinger.com)| title= 50 Smart Places to Live: #2 Minneapolis-St. Paul, Minn.| date= June 1, 2006| url= http://www.kiplinger.com/features/archives/2006/05/minneapolis.html| accessdate= 2007-02-11}}</ref> ಅವಳಿ ನಗರಗಳು ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ [[ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಗೆ 63.8%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರದೇಶದ $145.8 ಶತಕೋಟಿ [[ಸಮಗ್ರ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ]] ಹಾಗು ಅದರ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾದಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ U.S.ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಳೆದ 2000ದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು, 2005ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ [[ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ]]ವು 3.8%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ 5%ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿದೆ. ನಗರವು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite web| publisher= Global Insight| title= The Role of Metro Areas in the U.S. Economy| year= 2006| url= http://www.usmayors.org/74thWinterMeeting/metroeconreport_January2006.pdf| format= PDF| accessdate= 2007-02-12| archive-date= 2006-11-30| archive-url= https://web.archive.org/web/20061130172627/http://www.usmayors.org/74thWinterMeeting/metroeconreport_January2006.pdf| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Bureau of Economic Analysis| title= Personal Income and Per Capita Personal Income by Metropolitan Area, 2003–2005| date= September 6, 2006| url= http://www.bea.gov/newsreleases/regional/lapi/mpi_newsrelease.htm| accessdate= 2007-02-12| archive-date= 2007-02-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20070216235339/http://www.bea.gov/newsreleases/regional/lapi/mpi_newsrelease.htm| url-status= dead}}</ref> ದಿ [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್]], [[ಹೆಲೆನಾ, ಮೊಂಟಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ, [[ಮೊಂಟಾನ]], [[ಉತ್ತರ]] ಹಾಗು [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟ]], ಹಾಗು [[ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್]] ಹಾಗು [[ಮಿಚಿಗನ್]]ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]ನ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಇದು, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇತರ ಸದಸ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು U.S. ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| author= Levy, David| publisher= The Region| title= Interview with Paul Volcker| url= http://www.minneapolisfed.org/pubs/region/92-12/int9212.cfm| month= December| year= 1992| access-date= 2010-07-21| archive-date= 2007-10-11| archive-url= https://web.archive.org/web/20071011144942/http://minneapolisfed.org/pubs/region/92-12/int9212.cfm| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| title= Federal Reserve Bank of Minneapolis| url= http://www.minneapolisfed.org/info/mpls/| accessdate= 2007-04-30| archive-date= 2007-06-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20070608183833/http://minneapolisfed.org/info/mpls/| url-status= dead}}</ref> ಕಳೆದ 1881ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಗ್ರೈನ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್]] ಇಂದಿಗೂ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೇವಲ ರೆಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ [[ಗೋದಿ]]ಯ [[ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್]](ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾರಾಟ) ಹಾಗು [[ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ]] ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| title= Buyers & Processors| publisher= North Dakota Wheat Commission| date= | url= http://www.ndwheat.com/buyers/default.asp?ID=294| accessdate= 2007-04-02| archive-date= 2007-10-11| archive-url= https://web.archive.org/web/20071011095924/http://ndwheat.com/buyers/default.asp?ID=294| url-status= dead}}</ref> == ಕಲೆ == {{Main|Arts in Minneapolis}} [[ಚಿತ್ರ:Walker-RNC Google Vanity Fair party-20080905.jpg|thumb|left|link=|ದಿ ವಾಕರ್ ಆರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಐದು ದೊಡ್ಡ" ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>[138]</ref> 2008ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೂಗಲ್-ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್ ಸಂತೋಷಕೂಟ.]] ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ<ref name="McClatchy"/> ನಗರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹಾಗು ಚಿಕಾಗೋ ನಂತರ U.S.ನ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿದೆ. ನಗರವು ಇಲ್ಲ್ಯೂಶನ್ ಜಂಗಲ್, [[ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಬ್ಲಡ್]], ಪೆನುಮ್ಬ್ರ, [[ಮು ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಬೆಡ್ಲಾಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ದಿ [[ಬ್ರೇವ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್]], ದಿ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಡಾನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ರೆಡ್ ಐ, [[ಸ್ಕೀವ್ಡ್ ವಿಷನ್ಸ್]], ಥಿಯೇಟರ್ ಲಟ್ಟೆ ಡ, [[ಇನ್ ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್ ಪಪೆಟ್ ಅಂಡ್ ಮಾಸ್ಕ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಲುಂಡ್ ಸ್ಟ್ರುಂ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಹಾಗು ದಿ [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿ]] ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news| publisher= Minnesota Public Radio| author= Horwich, Jeff| title= Council moves closer to theater deal, but concerns remain| date= April 6, 2005| url= http://news.minnesota.publicradio.org/features/2005/04/06_horwichj_vote/| accessdate= 2007-03-21}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher=City of Minneapolis| title=Music & Theater| date=| url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/residents/musictheater.asp| accessdate=2007-02-12| archive-date=2007-02-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20070227084545/http://www.ci.minneapolis.mn.us/residents/musictheater.asp| url-status=dead}}</ref> ನಗರವು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಫ್ರಿಂಜ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತೀರ್ಪುಗಾರರಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Minnesota Fringe Festivl|url=http://www.fringefestival.org/pdf/press/2008_presskit.pdf|format=PDF|publisher=Minnesota Fringe Festival|accessdate=2008-07-20|archive-date=2010-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20101122123516/http://fringefestival.org/pdf/press/2008_presskit.pdf|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ [[ಜೀನ್ ನೌವೆಲ್]] [[ಗುಥ್ರಿ ಥಿಯೇಟರ್]]ಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಮೂರು ವೇದಿಕೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ<ref name="Joubert"/> ವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು 1963ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ]] ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲರೂಪದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Historical Society| title= Guthrie Theatre| date= | url= http://www.mnhs.org/library/tips/history_topics/04guthrie.html}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Guthrie Theater| title= Theater History| url= http://www.guthrietheater.org/about_the_guthrie/theater_history| date= | accessdate= 2007-04-23| archive-date= 2007-04-23| archive-url= https://web.archive.org/web/20070423175704/http://www.guthrietheater.org/about_the_guthrie/theater_history| url-status= dead}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು [[ಒರ್ಫೆಯುಂ]], [[ಸ್ಟೇಟ್]], ಹಾಗು [[ಪಂಟಗೆಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್]] [[ವುಡೆವಿಲ್ಲೇ]] ಹಾಗು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಹಾಗು ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಅವೆನ್ಯೂ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web| publisher= Hennepin Theatre Trust| title= Theatre History| date= | url= http://www.hennepintheatredistrict.org/history/| accessdate= 2007-03-17}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ನಾಲ್ಕನೇ ರಂಗಮಂದಿರವು [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಜೊತೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಶುಬರ್ಟ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶಕ ತಂಡಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Minnesota Shubert Performing Arts and Education Center|url=http://www.artspace.org/properties/shubert/|format=PDF|publisher=Artspace Projects, Inc|accessdate=2009-04-03|archive-date=2010-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808065741/http://www.artspace.org/properties/shubert/|url-status=dead}}</ref> ಕಳೆದ 1915ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ತನ್ನ 100,000 ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಮೈಕಲ್ ಗ್ರಾವೆಸ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಭಾಗವು ಸಮಕಾಲೀನ ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಹಾಗು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="Joubert">{{cite web| author= Joubert, Claire| title= Boom Town| publisher= Mpls.St.Paul (via Meet Minneapolis)| month= May | year= 2006| url= http://minneapolis.org/mediaroom/assets/mplsnews/sa1E74.pdf| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070615121803/http://minneapolis.org/mediaroom/assets/mplsnews/sa1E74.pdf| archivedate= 2007-06-15| format = PDF | accessdate= 2007-03-21}}</ref> ದಿ [[ವಾಕರ್ ಆರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್]], ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೌರಿ ಹಿಲ್ ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.ಜೊತೆಗೆ [[ಹೆರ್ಜೊಗ್ &amp; ಡೆ ಮಯೂರೋನ್]] ನ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಗಾತ್ರವು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ {{convert|15|acre|lk=on}}ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೈಕಲ್ ಡೆಸ್ವಿಗ್ನೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವು [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಕಲ್ಪ್‌ಚರ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನಿಂದ ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title= Minneapolis Sculpture Garden| date= | url= http://garden.walkerart.org/index.wac| accessdate= 2007-03-18| archive-date= 2007-02-05| archive-url= https://web.archive.org/web/20070205145654/http://garden.walkerart.org/index.wac| url-status= dead}}</ref> [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೆಹ್ರಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ [[ವೆಯಿಸ್ಮನ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], 1993ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ, ಗೆಹ್ರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಟ್ಟಡವು 2011ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite press release|title=Construction Begins on Weisman Art Museum's Major Expansion Project|date=October 1, 2009|url=http://weisman.umn.edu/pdf/ExpansionReleaseFinal.pdf|format=PDF|publisher=Weisman Art Museum, Regents of the University of Minnesota|accessdate=May 19, 2010|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610130536/http://www.weisman.umn.edu/pdf/ExpansionReleaseFinal.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Prince by jimieye-crop.jpg|thumb|alt=Waist high portrait of thirty year old male, wearing longish hair and short beard, and a black jumpsuit over one shoulder, right hand extended to hold microphone stand. Shirt has unnamed "Prince" symbol on it. Guitar visible behind him.|ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಡಾನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ.<ref>[160] ಹಾಗು [161]</ref>]] ಒಬ್ಬ ಜ್ಯಾಸ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗು ಗಾಯಕನ ಪುತ್ರನಾದ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್]], ಸಂಗೀತಗಾರರ ವಂಶಜನಾದ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ.<ref>{{cite book| author= Matos, Michaelangelo in Brackett, Nathan | title= The New Rolling Stone Album Guide| date= 2004-11-02| edition= 4| url= http://www.rollingstone.com/artists/prince/biography| publisher= Fireside| page= 64| isbn= 0-74320-169-8| accessdate= 2007-04-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070420023050/http://www.rollingstone.com/artists/prince/biography |archivedate = April 20, 2007|deadurl=yes}}</ref> [[ಟ್ವಿನ್/ಟೋನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಹಚರರಿಗೆ,<ref>{{cite web| publisher= Twin/Tone Records| title= The Twin/Tone catalog| date= 1978–1998| url= http://www.twintone.com/ttcat.html| accessdate= 2007-01-15}}</ref> [[ಫಸ್ಟ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಹಾಗು [[7th ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂಟ್ರಿ]]ಯನ್ನು ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾಡಲು ನೆರವು ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Historical Society | title= First Avenue & 7th Street Entry Band Files| date= 1999–2004| url= http://www.mnhs.org/library/findaids/00233.html| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070210215156/http://www.mnhs.org/library/findaids/00233.html| archivedate= 2007-02-10| accessdate=2007-02-12}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ಹಸ್ಕರ್ ಡು]] ಹಾಗು [[ದಿ ರೀಪ್ಲೇಸ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ರಾಕ್ ವಾದ್ಯಮೇಳದ ಮುಂದಾಳು [[ಪಾಲ್ ವೆಸ್ಟರ್ಬರ್ಗ್]] ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, 1990ರ ಸುಮಾರಿಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ [[ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರಾಕ್]]ನ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕ.<ref>{{cite book|author=Azerrad, Michael|title=Our Band Could Be Your Life|isbn=0316787531|page=5|publisher=Back Bay Books|year=2002}}</ref> [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಗು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಒಸ್ಮೋ ವಂಸ್ಕ]]ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite news| author= Oestreich, James R.| work= The New York Times| publisher= The New York Times Company| title= MUSIC; A Most Audacious Dare Reverberates| date= December 17, 2006| url= https://www.nytimes.com/2006/12/17/arts/music/17oest.html| accessdate= 2008-04-06}}</ref>-''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನವು 2010ರ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ "ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ" ಎಂದು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|author=Ross, Alex|date=March 22, 2010|title=Battle of the Bands|url=http://www.newyorker.com/arts/critics/musical/2010/03/22/100322crmu_music_ross|work=The New Yorker|accessdate=March 27, 2010|archiveurl=https://archive.today/20120905112620/http://www.newyorker.com/arts/critics/musical/2010/03/22/100322crmu_music_ross|archivedate=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2012|url-status=live}}</ref> ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಡೇಟನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[ಮ್ಯಾಕ್ಫೈಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]] ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|author=Mack, Linda|title=MacPhail: a new note for the Minneapolis riverfront|url=http://www.minnpost.com/stories/2008/01/10/526/macphail_a_new_note_for_the_minneapolis_riverfront|work=MinnPost|date=January 10, 2008|accessdate=2008-01-10|archive-date=2008-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080418110211/http://www.minnpost.com/stories/2008/01/10/526/macphail_a_new_note_for_the_minneapolis_riverfront|url-status=dead}}</ref> [[ಟಾಮ್ ವೇಯ್ಟ್ಸ್]] ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ''[[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಫ್ರಂ ಏ ಹೂಕರ್ ಇನ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್]]'' (''[[ಬ್ಲೂ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್]]'' 1978) ಹಾಗು ''9th & ಹೆನ್ನೆಪಿನ್'' (''[[ರೈನ್ ಡಾಗ್ಸ್]]'' 1985) ಹಾಗು [[ಲೂಸಿಂಡ ವಿಲ್ಲಿಯಂಸ್]] ''ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್'' ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು(''[[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಥೌಟ್ ಟಿಯರ್ಸ್]]'' 2003). [[MN ಸ್ಪೋಕನ್ ವರ್ಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಹಾಗು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ [[ರೈಮೇಸಯೇರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌]]ನ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ನಗರವು, ರಾಪ್ ಹಾಗು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ [[ಸ್ಪೋಕನ್ ವರ್ಲ್ಡ್]] ಸಮುದಾಯವು ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web| title= Minnesota Spoken Word Association| date= | url= http://www.mnspokenword.org/| accessdate= 2007-03-18| archive-date= 2006-12-21| archive-url= https://web.archive.org/web/20061221082321/http://www.mnspokenword.org/| url-status= dead}}</ref> ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ತಂಡ [[ಅಟ್ಮೊಸ್ಫಿಯರ್]] (ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ಸ್ಥಳೀಯರು) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭಾವಗೀತೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಗರ ಹಾಗು ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ಅಟ್ಮೋಸ್ಫಿಯರ್ (ಜನವರಿ 4, 2005). "ಐ ವಿಶ್ ಡೋಸ್ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ @ ಫೋಬಿಯ ವುಡ್ ಗಿವ್ ಮೇ ಸಮ್ ಫ್ರೀ ಶೂಸ್" ಹಾಗು "ಸೆಪ್ ಸೆವೆನ್ ಗೇಂ ಶೋ ದೆಮ್" ಹಾಗು "7th St. ಎಂಟ್ರಿ" ''[[Headshots: SE7EN]]'' ಆನ್ ರಿಮಾಸ್ಟರ್ಡ್ [[ರೈಮೇಸಯೇರ್ಸ್]], ASIN: B0006SSRXS [ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಿಸಿಟ್ ಲೈರಿಕ್ಸ್].</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಹಾಗು ಸಿಯಾಟಲ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ನಗರವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Minneapolis and Seattle tie for nation’s most literate city|url=http://twincities.bizjournals.com/twincities/stories/2008/12/22/daily28.html|date=December 24, 2008|publisher=Minneapolis / St. Paul Business Journal|accessdate=2008-12-28}}</ref> ಮುದ್ರಣ ಹಾಗು ಪ್ರಕಾಶನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,<ref name="MPL-media"/> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಓಪನ್ ಬುಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಒಂದು ಸಹಜ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಇದು U.S.ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಹಾಗು ಕಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಲೋಫ್ಟ್ ಲಿಟರರಿ ಸೆಂಟರ್]], [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬುಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಮಿಲ್ಕ್ವೀಡ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್]] ನ ಸಂಯೋಗವಾದ ಇದನ್ನು, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಕಟನಾಲಯವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Chamberlain">{{cite news|author=Chamberlain, Lisa|title=With Books as a Catalyst, Minneapolis Neighborhood Revives|url=https://www.nytimes.com/2008/04/30/realestate/commercial/30books.html|date=April 30, 2008|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|accessdate=2008-04-30}}</ref> ಕೇಂದ್ರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆ ಹಾಗು ಬರವಣಿಗೆ, ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ, ಉಬ್ಬಚ್ಚು ಮುದ್ರಣ ಹಾಗು ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ರಟ್ಟು ಕಲೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧನೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Chamberlain"/> == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Minnesota}} [[ಚಿತ್ರ:Joe Mauer-swing-Metrodome-20060611.jpg|thumb|left|American League MVP, Joe Mauer<ref>[187]</ref> at bat, Hubert H. Humphrey Metrodome|alt=ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವಿರುದ್ಧ ಜೋ ಮುಯೇರ್ ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿರುವುದು, ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್ ವೀಕ್ಷಕರೆದುರು ಬಾಲ್ ಹಿಡಿಯುವವ ಹಾಗು ಅಂಪೈರ್ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ 1884ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಮಿಲ್ಲರ್ಸ್]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡವು ಆ ಅವಧಿಯ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೆಲುವು-ಸೋಲಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು ಜೊತೆಗೆ [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ಗೆ ಹದಿನೈದು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಕಳೆದ 1940 ಹಾಗು 1950ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡವು, ಯಾವುದೇ ಕ್ರೀಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಗರದ ತಂಡವು, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಮೂರು ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="MPL-Sports"/> ಮುಂಚೆ [[NWA]]ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ & ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], 1960 ರಿಂದ 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web| publisher= AWA Wrestling Entertainment| title= About The AWA| year= 2006| url= http://www.awastars.com/about.htm| accessdate= 2007-03-16|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070302093605/http://www.awastars.com/about.htm |archivedate = March 02, 2007|deadurl=yes}}</ref> [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಟ್ವಿನ್ಸ್]] ತಂಡಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದವು. ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ತಂಡವು [[NFL]]ನ ವಿಸ್ತೃತ ತಂಡವಾಗಿದೆ ಹಾಗು [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್]] ತಂಡವು ಮಿನ್ನೇಸೋಟಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಟ್ವಿನ್ಸ್ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು [[ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್]] ಉಪನಗರದ [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಿ 1982ರಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ H. ಹಂಫ್ರೆಯ್ ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದವು. ಇಲ್ಲಿ ಟ್ವಿನ್ಸ್ ತಂಡವು [[1987]] ಹಾಗು [[1991]]ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರಿಸ್]] ನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಟ್ವಿನ್ಸ್ ತಂಡವು 2010ರಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ವೂಲ್ವ್ಸ್]] ತಂಡವು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ 1989ರಲ್ಲಿ NBA ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಲಿನಕ್ಸ್]] [[WNBA]] ತಂಡವು 1999ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಇವರು [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[NHL]] ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವೈಲ್ಡ್]] ಹಾಗು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಕ್ರೊಸ್ಸೆ ಲೀಗ್ ತಂಡ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ವಾರ್ಮ್]] ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್ ನ [[Xcel ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. USL-1 ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಥಂಡರ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಒಂದು ಉಪನಗರವಾದ ಬ್ಲೈನೆ|Xcel ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್[[ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. [[USL-1]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಥಂಡರ್]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಒಂದು ಉಪನಗರವಾದ [[ಬ್ಲೈನೆ]]]]]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:OSU-Minnesota-basketball-2005-02-17.jpg|thumb|alt=Fans in the stands behind then team-captain and others discussing a dispute|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೊಫರ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] 1982ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್, ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಹಾಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೊಫರ್ಸ್]] ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ತಂಡ ಸೇರಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋಡೊಮ್ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]], [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]], [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರಿಸ್]], ಹಾಗು [[NCAA ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಮೆನ್'ಸ್ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]]ಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದ ಏಕೈಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. [[ಓಟಗಾರರು]], ನಡಿಗೆದಾರರು, ಇನ್ಲೈನ್ ಸ್ಕೇಟಿಗರು, ಕೋಎಡ್ [[ವಾಲಿಬಾಲ್]] ತಂಡಗಳು, ಹಾಗು ಟಚ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳೆಲ್ಲವೂ "ದಿ ಡೊಮ್" ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳು, ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Metropolitan Sports Facilities Commission| title= History of the Metrodome| year= 2006| url= http://www.msfc.com/history.cfm|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070311133617/http://www.msfc.com/history.cfm |archivedate = March 11, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web| title= Hubert H. Humphrey MetroDome| publisher= Ticket King| url= http://www.ticketkingonline.com/tickets/metrodome-tickets.htm| accessdate= 2007-03-31|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070311133617/http://www.msfc.com/history.cfm |archivedate = March 11, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ರಾಜ್ಯವು ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್ ನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ $1.7 ಶತಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಆರು [[ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಆಟದ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು 1.2-ಮೈಲಿ (2&nbsp;km)ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಹಾಗು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್ ಅರೆನ]] ಹಾಗು [[ಮಾರಿಯುಕ್ಕಿ ಅರೆನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಹೊಸ [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗೆ ಟ್ವಿನ್ಸ್ ತಂಡ ಹಾಗು 75%ನಷ್ಟು ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ವಿಭಾಗವು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತೆರಿಗೆದಾರನು ವಾರ್ಷಿಕ $25ನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Stadium-Funding"/> ಗೋಫರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಯೋಜನೆಯಾದ ಹೊಸ [[TCF ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ನಿಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Stadium-Funding">{{cite web|author=Schill, Katherine, Cynthia Templin, Doug Berg (fiscal analysts)|title=Sports Stadium Funding: A Summary of Actions by the 2006 Legislature|url=http://www.house.leg.state.mn.us/fiscal/files/06stadium.pdf|format=PDF|publisher=Minnesota House of Representatives|month=July | year=2006|accessdate=2008-04-27}}</ref> [[ಬ್ಲೈನೆ, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]]ದ [[ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ಯೋಜನೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಜೊತೆಗೆ 2007ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ $954 ದಶಲಕ್ಷ<ref>{{cite news|author=Mador, Jessica|title=With no payment plan in place, Vikings push $954M stadium project|url=http://minnesota.publicradio.org/display/web/2007/04/19/vikingstadium/|date=April 19, 2007|publisher=Minnesota Public Radio|accessdate=2008-04-27}}</ref> ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಡಲ್ಲಾಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]]-ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಮಾಣವು(ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್)2009ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Vomhof">{{cite news|author=Vomhof, John|title=Commission picks designers for Metrodome project|url=http://twincities.bizjournals.com/twincities/stories/2008/09/22/daily35.html|date=September 26, 2008|work=Minneapolis / St. Paul Business Journal|publisher=Advance Publications|accessdate=2008-09-28}}</ref> ನಗರವು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ XXVI]], [[1992 NCAA ಮೆನ್'ಸ್ ಡಿವಿಷನ್ I ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]], ಹಾಗು [[1998]] [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಫಿಗರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಸ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="nytsports">{{cite news|title=Minneapolis Gets 1992 Super Bowl|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950de3dc1730f936a15756c0a96f948260|last=George|first=Thomas|date=1989-05-25|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2008-07-18}}</ref><ref name="hickok">{{cite web|url=http://www.hickoksports.com/history/ncaambask1992.shtml|title=1992 NCAA Men's Division I Basketball Tournament|accessdate=2008-07-18|date=2008-04-17|publisher=HickokSports.com|archive-date=2012-12-06|archive-url=https://archive.today/20121206015419/http://www.hickoksports.com/history/ncaambask1992.shtml|url-status=dead}}</ref><ref name="skating">{{cite news|url=http://www.canoe.ca/Skating98Worlds/apr6_worlds.html|title=Bourne, Kraatz saved Worlds|last=Brodie|first=Rob|work=[[Ottawa Sun]]|date=1998-04-06|accessdate=2008-07-18}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಹವ್ಯಾಸಿ ಅಥ್ಲೆಟ್ ಗಳು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಶಾಲೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ 1920ರ ದಶಕ ಹಾಗು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್, [[ಡೆ ಲಾ ಸಲ್ಲೇ]], ಹಾಗು ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="MPL-Sports">{{cite web| title=A History of Minneapolis: Amateur Sports| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| year=2001| url=http://www.mpls.lib.mn.us/history/sp1.asp| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702194256/http://www.mpls.lib.mn.us/history/sp1.asp| archivedate=ಜುಲೈ 2, 2007| deadurl=yes| access-date=ಜುಲೈ 21, 2010| url-status=dead}} ಮತ್ತು {{cite web| title=A History of Minneapolis: Professional Sports| publisher=Minneapolis Public Library| year=2001| url=http://www.mpls.lib.mn.us/history/sp2.asp| accessdate=2007-02-12| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014152850/http://www.mpls.lib.mn.us/history/sp2.asp| archivedate=October 14, 2007| deadurl=yes}}</ref> ಕಳೆದ 1930ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೋಫರ್ಸ್ ತಂಡವು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಗಾಲ್ಫ್, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಐಸ್ ಹಾಕಿ, ಒಳಾಂಗಣ ಹಾಗು ಹೊರಾಂಗಣ ಟ್ರಾಕ್, ಈಜು, ಹಾಗು ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|author=|title=Summary: National Collegiate/Division I Men's|url=http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/Men.pdf|format=PDF|date=through June 13, 2010|publisher=National Collegiate Athletic Association (NCAA)|access-date=ಜುಲೈ 21, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205072509/http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/Men.pdf|url-status=dead}} ಮತ್ತು {{cite web|author=|title=Summary: National Collegiate/Division I Women's|url=http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/Women.pdf|format=PDF|date=|publisher=NCAA|accessdate=June 15, 2010|archive-date=ಜೂನ್ 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100627170907/http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/Women.pdf|url-status=dead}}</ref> <div style="clear:both"></div> {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;text-align:center;line-height:120%" |- ! colspan="5"| ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳು |- ! ಕ್ಲಬ್ ! ಆಟ ! ಲೀಗ್ ! ಸ್ಥಳ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ |- | [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಲಿನಕ್ಸ್]] | [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] | [[ವುಮೆನ್'ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ | [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸೆಂಟರ್]] | |- | [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ವೂಲ್ವ್ಸ್]] | [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್]], [[ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಡಿವಿಷನ್]] | [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸೆಂಟರ್]] | |- | [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಟ್ವಿನ್ಸ್]] | [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] | [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]], [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಡಿವಿಷನ್]] | [[ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಫೀಲ್ಡ್]] | [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರಿಸ್]] [[1987]] ಹಾಗು [[1991]] |- | [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್]] | [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್]], [[ನಾರ್ತ್ ಡಿವಿಷನ್]] | [[ಮೆಟ್ರೋಡೊಮ್]] | [[NFL ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] [[1969]] |} == ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಹಾಗು ಮನರಂಜನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Minnehaha Falls-20050614.jpg|thumb|left|alt=Minnehaha Falls surrounded by dark green summer foilage|ಮಿನ್ನೆಹಹ ಫಾಲ್ಸ್ [213] ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರದ ಉದ್ಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಜಲಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಕೆಲ ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ St. ಅಂತೋನಿ ಫಾಲ್ಸ್ ಮರೆಮಾಡಿದೆ.<ref>[214]</ref><ref ಹೆಸರು=ಮಿನ್ನೆಹಹ/>]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ವಿನ್ಯಾಸದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Garvin">{{cite book | last= Garvin | first= Alexander | title= The American City : What Works, What Doesn't | edition=2 |date= June 19, 2002 | page= 67 | publisher= McGraw-Hill Professional | isbn= 0-07137-367-5}}</ref> ಮುನ್ನೋಟ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರುಗಳ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ [[ಹೊರೇಸ್ ಕ್ಲೆವೇಲ್ಯಾಂಡ್]] ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ [[ಅಗಲ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಭೂದೃಶ್ಯವುಳ್ಳ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book| author= Loring, Charles M.| title= History of the Parks and Public Grounds of Minneapolis| publisher= Minnesota Historical Society, University of Michigan (via Google Books) | date= 1915, read November 11, 1912| pages= 601–602| url= https://books.google.com/books?vid=0DBNDCIwwq1_LSUCWrdOEG2&id=RDMC_Qw899IC&pg=PA599#PPA601,M1| accessdate= 2007-04-11}} ಮತ್ತು {{cite book| author= Nadenicek, Daniel J. and Neckar, Lance M. in Cleveland, H. W. S.| title= Landscape Architecture, as Applied to the Wants of the West; with an Essay on Forest Planting on the Great Plains| page= xli| month= April | year= 2002| publisher= University of Massachusetts Press, ASLA Centennial Reprint Series| isbn= 1-55849-330-1| nopp= true}}</ref> ನಗರದ [[ಚೈನ್ ಆಫ್ ಲೇಕ್ಸ್]] ನ್ನು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನದಲ್ಲಿ, ಓಟದ ಮೂಲಕ, ಹಾಗು ನಡಿಗೆಯ ಪಥಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಈಜಲು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು, ವಿಹಾರಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು, ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಮಾಡಲು, ಹಾಗು ಐಸ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದೆ. ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಒಂದು [[ಭೂದೃಶ್ಯವುಳ್ಳ ಹೆದ್ದಾರಿ]], ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಸವಾರರಿಗೆ [[ಬೈಕ್ ಪಥ]], ಹಾಗು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಪಥವು [[ಗ್ರಾಂಡ್ ರೌಂಡ್ಸ್ ಸಿನಿಕ್ ಬೈವೇ]] ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ{{convert|52|mi|km}} ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= National Scenic Byways Online (byways.org)| title= Grand Rounds Scenic Byway| url= http://www.byways.org/explore/byways/2243/| date= | access-date= 2010-07-21| archive-date= 2007-04-05| archive-url= https://web.archive.org/web/20070405122026/http://www.byways.org/explore/byways/2243/| url-status= dead}}</ref> ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಹಾಲಿಡಾಜಲ್ ಪೆರೇಡ್‌]]ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನೂ ಸಹ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| title =Join Us at the Macy's Holidazzle Parade| publisher =Emergency Foodshelf Network| url =http://www.emergencyfoodshelf.org/EventsAndNews/UpcomingEvents/EventsItem.aspx?pkID=237| accessdate = 2007-12-24}}</ref> ಉದ್ಯಾನವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ [[ಥಿಯೋಡೋರ್ ವಿರ್ಥ್]] ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| publisher= National Recreation and Park Association| title= Theodore Wirth (1863–1949)| url= http://www.nrpa.org/content/default.aspx?documentId=3778| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070928132543/http://www.nrpa.org/content/default.aspx?documentId=3778| archivedate= 2007-09-28| date=| accessdate= 2007-04-24}}</ref> ಇಂದು, ನಗರದ 16.6% ಪ್ರದೇಶವು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಯು {{convert|770|sqft|0}}ರಷ್ಟು ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಸದೃಶ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವೆಂದು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite journal| author= Magnusson, Jemilah| title= The Top 10 Green Cities in the U.S| journal= The Green Guide|publisher= National Geographic Society (TheGreenGuide.com) | url= http://www.thegreenguide.com/doc/107/cities | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070329022054/http://www.thegreenguide.com/doc/107/cities | archivedate= 2007-03-29| volume=107| date= March/April 2005}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Minneapolis Public Works & Engineering| title= Minneapolis Local Surface Water Management Plan| date= undated, refers to 2000 census| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/stormwater/docs/LSWMPSec3-LandWaterResourcesAssessment.pdf| format = PDF | accessdate= 2007-04-09}}</ref><ref name="parksone">{{cite news|title=Minneapolis, St. Paul parks shine in national report|url=http://purl.oclc.org/NET/startribuneparksdensityarticle|date=2008-07-08|accessdate=2008-07-17|last=Walsh|first=Paul|work=[[Star Tribune]]|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716132751/http://www.startribune.com/local/stpaul/24070614.html?location_refer=%24urlTrackSectionName|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Twin-Cities-Marathon-2006-Minneapolis.jpg|thumb|alt=Three women, two smiling, and a man with his hand pointing into the air leading a large group of runners past Lake Calhoun and some observers|2006ರ ಮೆಡ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ವಿನ್ ಸಿಟೀಸ್‌ನ ಮ್ಯಾರಥಾನ್.]] ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವರ್ ಅಂಡ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಏರಿಯ]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈಲ್ಡ್ ಫ್ಲವರ್ ಉದ್ಯಾನವನ, ಎಲೋಯಿಸೆ ಬಟ್ಲರ್ ವೈಲ್ಡ್ ಫ್ಲವರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಾಗು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು [[ಥಿಯೋಡೋರ್ ವಿರ್ಥ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಗೋಲ್ಡನ್ ವ್ಯಾಲಿ]]ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜತೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= National Scenic Byways Online (byways.org)| title= Theodore Wirth Park, MN| url= http://www.byways.org/explore/byways/2243/places/12691/| date= | access-date= 2010-07-21| archive-date= 2013-07-09| archive-url= https://web.archive.org/web/20130709031802/http://byways.org/explore/byways/2243/places/12691/| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Central Park Conservancy (centralparknyc.org)| title= FAQs| url= http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/faqs| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070314013712/http://www.centralparknyc.org/centralparkhistory/faqs| archivedate= 2007-03-14| year= 2006| accessdate= 2007-03-25}}</ref> [[ಮಿನ್ನೆಹಹ ಫಾಲ್ಸ್‌]]ನ 53-ಅಡಿ (16 ಮೀಟರ್)ನ ಪ್ರದೇಶ, ಮಿನ್ನೆಹಹ ಉದ್ಯಾನವನ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ, ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 500,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Minnehaha">{{cite web| publisher= Minneapolis Park & Recreation Board| title= Minnehaha Park| url= http://www.minneapolisparks.org/default.asp?PageID=4&parkid=252| date= | accessdate= 2007-03-25| archive-date= 2007-02-12| archive-url= https://web.archive.org/web/20070212203626/http://www.minneapolisparks.org/default.asp?PageID=4&parkid=252| url-status= dead}}</ref> [[ಹೆನ್ರಿ ವ್ಯಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಲಾಂಗ್ ಫೆಲ್ಲೋ]], ತಮ್ಮ ''[[ದಿ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ಹಯವಾಥ]]'' ನಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹಯಾವಥ ಪತ್ನಿ ಮಿನ್ನೆಹಹಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿ ಹಾಗು ಇದು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾವ್ಯದ ವಿಡಂಬನ ಬರಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia| title= Henry Wadsworth Longfellow| encyclopedia= Encyclopaedia Britannica| year= 2007| url= http://www.britannica.com/eb/article-4274/Henry-Wadsworth-Longfellow| accessdate= 2007-04-30}}</ref> ''ರನ್ನರ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' ಅವಳಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಓಟಗಾರರಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web| last= Adams| first= Lori| coauthors= Gorin, Amy; Rennie, Doug; Rushlow, Amy; Sayago, Joanna| title= The 25 Best Running Cities in America| work= Runner's World| publisher= Rodale| url= http://www.runnersworld.com/article/0,7120,ssssssssssssssssss6-239-283--8155-4-1X2X3X4X5X6X7-8,00.html| accessdate= 2007-04-14| archive-date= 2007-08-18| archive-url= https://web.archive.org/web/20070818034452/http://www.runnersworld.com/article/0%2C7120%2Cssssssssssssssssss6-239-283--8155-4-1X2X3X4X5X6X7-8%2C00.html| url-status= dead}}</ref> ಟೀಮ್ ಆರ್ಥೋ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಹಾಫ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಹಾಗು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 5Kಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 1,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611124115/http://www.teamortho.us/ |date=ಜೂನ್ 11, 2008 }}ಜೂನ್ 11, 2008ರಲ್ಲಿ [http://www.teamortho.us/ ದಿ ಒರಿಜಿನಲ್] ನಿಂದ ದಾಖಲೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>{{cite news|author=Nelson, Tim|title=More than 1,500 turn out for first Minneapolis Marathon|url=http://minnesota.publicradio.org/display/web/2009/05/31/minneapolis_marathon/|date=May 31, 2009|publisher=Minnesota Public Radio|accessdate=2009-06-01}}</ref> [[ಟ್ವಿನ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಹಾಗು St. ಪಾಲ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 250,000 ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. {{convert|26.2|mi|km|sing=on}} ಓಟದ ಪಂದ್ಯವು [[ಬಾಸ್ಟನ್]] ಹಾಗು [[USA ಒಲಂಪಿಕ್]] ಟ್ರಯಲ್ಸ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕಿಡ್ಸ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಒಂದು {{convert|1|mi|km}}, ಹಾಗು ಒಂದು {{convert|10|mi|km}}.<ref>{{cite web| title= Twin Cities Marathon| publisher= Twin Cities Marathon (mtcmarathon.org)| date= | url= http://www.mtcmarathon.org/| accessdate= 2007-03-29| archive-date= 2007-10-11| archive-url= https://web.archive.org/web/20071011192752/http://www.mtcmarathon.org/| url-status= dead}}</ref> ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ U.S. ನಗರದ ತಲಾ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಗಾಲ್ಫ್]] ಆಟಗಾರರ ತವರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| title= What's Happening in the Area| publisher= Mall of America| url= http://www.mallofamerica.com/adults_itinerary_detail_objectname_Whats_happening_area.aspx| accessdate= 2007-03-30| archive-date= 2007-04-18| archive-url= https://web.archive.org/web/20070418182817/http://www.mallofamerica.com/adults_itinerary_detail_objectname_Whats_happening_area.aspx| url-status= dead}}</ref> ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಐದು [[ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿರುವ [[ಹೇಜಲ್ಟೈನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್]], ಹಾಗು [[ಇಂಟರ್ಲಾಚೆನ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌]]ಗಳು ಹತ್ತಿರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿವೆ.<ref>{{cite web| title= America's 100 Greatest Golf Courses/2007-08| publisher= Golf Digest| year= 2007| url= http://www.golfdigest.com/rankings/courses/greatest/2007/100greatestcourses_gd200705?currentPage=2| access-date= 2010-07-21| archive-date= 2009-08-21| archive-url= https://web.archive.org/web/20090821105524/http://www.golfdigest.com/rankings/courses/greatest/2007/100greatestcourses_gd200705?currentPage=2| url-status= dead}}</ref> ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ರಾಜ್ಯವು ತಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರನ್ನು]], [[ಕ್ರೀಡಾ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು]] ಹಾಗು [[ಹಿಮ ಸ್ಕೀಯರ್‌]](ಜಾರಾಟಗಾರ)ರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. U.S.ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿಯು ತಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="McClatchy">{{cite web| publisher= The McClatchy Company| title= Newspapers: Star Tribune| date= | url= http://www.mcclatchy.com/146/story/456.html| accessdate= 2007-02-11| archive-date= 2007-02-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20070208044607/http://www.mcclatchy.com/146/story/456.html| url-status= dead}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್ ಹಾಗು ಬ್ರೆನ್ನನ್ ಆಲ್ಸನ್ [[ರೋಲರ್ಬ್ಲೇಡ್‌]]ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು (ಇದನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಯಿತು). ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಇನ್ಲೈನ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್]] ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web| title= Inventor of the Week Archive: Scott & Brennan Olson (spelling corrected per rowbike.com)| publisher= Lemelson-MIT, MIT School of Engineering| month= August| year= 1997| url= http://web.mit.edu/invent/iow/Inline.html| accessdate= 2007-02-25| archive-date= 2006-05-02| archive-url= https://web.archive.org/web/20060502164738/http://web.mit.edu/invent/iow/Inline.html| url-status= dead}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Minneapolis City Council|Neighborhoods of Minneapolis|Law and government of Minneapolis}} [[ಚಿತ್ರ:North Commons party-Minneapolis-20070609.jpg|thumb|left|alt=Two young persons seated on the ground watching two women dancing with fire|ವಸಂತಕಾಲದ ಕಲಾ ಕೂಟ, ನಾರ್ತ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ವಿಲ್ಲರ್ಡ್-ಹೇ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಎಂಬತ್ತೊಂದು ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್-ಫಾರ್ಮರ್-ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (DFL) ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಯ ಒಂದು ಅಂಗ ಪಕ್ಷ. [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ವಾರ್ಡ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರದ ಹದಿಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಹನ್ನೆರಡು DFL ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗು ಒಬ್ಬ [[ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. DFL ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದ [[R. T. ರೈಬಾಕ್]] ಹಾಲಿ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಮೇಯರ್]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೇಯರ್ ದುರ್ಬಲ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, [[ಪೋಲಿಸ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ, ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸತಿಗಳು ಅರೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಂಡಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು,ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ಅಂಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಶನ್ ಲಿಮಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹಾಗು ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| publisher= City of Minneapolis| title= City Council| date= | url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/council/}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= E-Democracy (e-democracy.org)| title= Minneapolis City Council candidates| url= http://www.e-democracy.org/wiki/Minneapolis_City_Council_candidates| date= October 26, 2005| accessdate= 2007-03-24| archive-date= 2006-10-18| archive-url= https://web.archive.org/web/20061018195829/http://www.e-democracy.org/wiki/Minneapolis_City_Council_candidates| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite journal| author= Anderson, G.R. Jr.| title= The Compulsiveness of the Long-Distance Runner| journal= City Pages| publisher= Village Voice Media| volume= 23| issue= 1127| date= 2002-07-10| url= http://citypages.com/databank/23/1127/article10544.asp| accessdate= 2007-03-21| archive-date= 2007-09-30| archive-url= https://web.archive.org/web/20070930215823/http://citypages.com/databank/23/1127/article10544.asp| url-status= dead}} ಮತ್ತು{{cite web| publisher= City of Minneapolis| title= Board of Estimate and Taxation| date= | url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/boards-and-commissions/estimate-taxation.asp| accessdate= 2007-06-27| archive-date= 2007-08-11| archive-url= https://web.archive.org/web/20070811190728/http://www.ci.minneapolis.mn.us/boards-and-commissions/estimate-taxation.asp| url-status= dead}}</ref> ನಾಗರೀಕರು ತಮ್ಮ [[ನೆರೆಯ]] ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಾಗು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ನೇಬರ್ಹುಡ್ ರೀವೈಟಲೈಸೇಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ (NRP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶದವರು ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ $400 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web| author= Fagotto, Elena, Archon Fung| title= The Minneapolis Neighborhood Revitalization Program: An Experiment in Empowered Participatory Governance| publisher= Institute of Development Studies, LogoLink (ids.ac.uk)| url= http://www.ids.ac.uk/logolink/resources/downloads/Recite_Confpapers/NRPFinal.pdf| format= PDF| date= February 15, 2005| accessdate= 2007-04-05| archive-date= 2006-07-24| archive-url= https://web.archive.org/web/20060724184021/http://www.ids.ac.uk/logolink/resources/downloads/Recite_Confpapers/NRPFinal.pdf| url-status= dead}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗವು ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= GIS Business Services, City of Minneapolis| title= City of Minneapolis. Neighborhoods & Communities| date= 2004, updated January 2006| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/about/maps/neighborhoods.pdf | format = PDF}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Minneapolis Community Planning and Economic Development (CPED) Department| title= City of Minneapolis Business Associations| date= November 17, 2005| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/cped/business_association_directory.pdf| format = PDF | accessdate= 2007-02-10}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Minneapolis City Hall.jpg|thumb|alt=Four of city hall's turrets seen near the roof|ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] [[ಅರ್ಥ್ ಡೇ]]ಯ ಆಯೋಜಕರು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರವೆಂದು ತಮ್ಮ 2007ರ ''ಅರ್ಬನ್ ಇನ್ವೈರಾನ್ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಪರಿಸರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಜನರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Earth Day Network| title= Urban Environment Report, City Environment Data: Minneapolis, Minnesota| date= | url= http://www.earthday.org/UER/report/mn_minneapolis_detail.html| accessdate= 2007-02-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071007225201/http://www.earthday.org/UER/report/mn_minneapolis_detail.html |archivedate = October 07, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಹಾಗು ಅಪರಾಧವು 1900ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ 1950ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರದ ನವೀಕರಣ ಹಾಗು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ 1990ರ ದಶಕದ ತನಕ ಒಂದು "ಚೈತನ್ಯರಹಿತ ಹಾಗು ಶಾಂತಿಯುತ" ಪರಿಸರವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal| author= Moskowitz, Dara| title= Minneapolis Confidential| journal= City Pages| publisher= Village Voice Media| volume= 16| issue= 775| date= 1995-10-11| url= http://citypages.com/databank/16/775/article2415.asp| accessdate= 2007-03-21| archive-date= 2007-09-27| archive-url= https://web.archive.org/web/20070927230747/http://citypages.com/databank/16/775/article2415.asp| url-status= dead}}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಹತ್ಯೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆ]] ಯು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಿಂದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಂತೆ ಇಲಾಖೆಯು [[ರೇಸಿಯಲ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್]](ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮುಖ್ಯಅಂಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು) ಆಪಾದನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಪರಾಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಗಳು ತಗ್ಗಿತು. ಕಳೆದ 1999ರಿಂದೀಚೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನರಹತ್ಯೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ನರಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web| publisher= Minneapolis Police Department, CODEFOR Unit| title= Uniform Crime Reports| date= | url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/police/crime-statistics/ucr/index.asp| accessdate= 2007-02-10}}</ref> ಹಾಗು 2008ರಲ್ಲಿ 2007ಕ್ಕಿಂತ 22%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಹಾಗು 2006ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 39%ನಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Minneapolis crime falls for 2nd year in a row|url=http://ww.ci.minneapolis.mn.us/mayor/news/20081222newsmayor_2008crimereport.asp|publisher=City of Minneapolis|accessdate=2009-04-24|archive-date=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090819064852/http://ww.ci.minneapolis.mn.us/mayor/news/20081222newsmayor_2008crimereport.asp|url-status=dead}}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗು ಪರಿಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕಳ್ಳತನ ಹಾಗು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಹಾಗು ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ, ನಲವತ್ತು ಹೊಸ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಟಿಮ್ ಡೋಲಾನ್ ನಗರದ ಹೊಸ ಪೋಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news| author= Williams, Brandt| publisher= Minnesota Public Radio| title= Homicide problem awaits Minneapolis' new police chief| date= January 9, 2007| url= http://minnesota.publicradio.org/display/web/2007/01/09/dolan/}} ಮತ್ತು {{cite news| author= Scheck, Tom| publisher= Minnesota Public Radio| title= Sparks fly at Minneapolis mayoral debate| date= August 25, 2005| url= http://news.minnesota.publicradio.org/features/2005/08/25_scheckt_mplsdebate/| accessdate= 2007-03-21}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Minneapolis Public Library|Minneapolis Public Schools|Minnesota State Colleges and Universities System|University of Minnesota}} [[ಚಿತ್ರ:Minneapolis Public Library-20080118.jpg|thumb|left|160px|alt=Patrons walking towards door in lobby with sculpture of possibly Athena on left|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ]][[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು]], ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ]] ಹಾಗು [[ಮಾಧ್ಯಮಿಕ]] ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 36,370 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಸುಮಾರು ನೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೈದು [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ]]ಗಳು, ಏಳು [[ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ]]ಗಳು, ಏಳು [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಗಳು, ಎಂಟು [[ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಶಾಲೆಗಳು, ಎಂಟು [[ಪರ್ಯಾಯ ಶಾಲೆ]]ಗಳು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರಿತ ಪರ್ಯಾಯ ಶಾಲೆಗಳು, ಹಾಗು ಐದು [[ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಶಾಲೆ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗವು ನೀಡಿದ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇರೆಗೆ, [[ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ನಿಯಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಶಾಲಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಯವ್ಯಯ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಹಲವು ಶಾಲಾ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಮೊಂಗ್]], [[ಸ್ಪಾನಿಶ್]], ಹಾಗು [[ಸೊಮಾಲಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title= MPS Facts 2006–2007| publisher= Minneapolis Public Schools| url= http://www.mpls.k12.mn.us/MPS_Facts2.html| archiveurl= https://web.archive.org/web/20061210024903/http://www.mpls.k12.mn.us/MPS_Facts2.html| archivedate= 2006-12-10| date= }} ಮತ್ತು {{cite web| title= About MPS| url= http://www.mpls.k12.mn.us/about.html| date= }} ಮತ್ತು {{cite web| title= Board of Education| url= http://www.mpls.k12.mn.us/Board_of_Education.html| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070502192059/http://www.mpls.k12.mn.us/Board_of_Education.html| archivedate= 2007-05-02| date= | accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 44%ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ನಗರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ 50 ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದು ನಗರವನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Diaz, Kevin|title=Minneapolis schools get failing grade on dropouts|url=http://www.startribune.com/politics/state/17176006.html|date=March 31, 2008|work=Star Tribune|publisher=Avista Capital Partners|accessdate=2008-04-03|archive-date=2008-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403172542/http://www.startribune.com/politics/state/17176006.html|url-status=dead}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲದೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯವುಳ್ಳ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Department of Education| title= Alphabetical List of Nonpublic Schools| url= http://app.education.state.mn.us/Directories/report_c14.jsp| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070818090501/http://app.education.state.mn.us/Directories/report_c14.jsp| archivedate= 2007-08-18| year= 2005}} ಮತ್ತು {{cite web| title= Charter Schools| url= http://app.education.state.mn.us/Directories/report_c11.jsp| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070501192312/http://app.education.state.mn.us/Directories/report_c11.jsp| archivedate= 2007-05-01| year=2005| accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 50,000 ಪದವಿಪೂರ್ವ, ಪದವಿ, ಹಾಗು ವೃತ್ತಿಪರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಹಾಗು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite encyclopedia| encyclopedia= Encyclopaedia Britannica| title= Minnesota, University of| year= 2007| url= http://www.britannica.com/eb/article-9002014/Minnesota-University-of| accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕವೆಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸೇವೆಗಳು, ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮಾನಸಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮ್ಯಾಕ್ರೋಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಆನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಭಾಗಗಳು.<ref>{{cite web|title=University of Minnesota Rankings|url=http://www.grad.umn.edu/prospective_students/rankings/index.html|publisher=''U.S. News and World Report'' via Regents of the University of Minnesota|accessdate=2008-02-04|archive-date=2007-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20071229044207/http://www.grad.umn.edu/Prospective_Students/rankings/index.html|url-status=dead}}</ref> ಏ [[ಬಿಗ್ ಟೆನ್]] ಶಾಲೆ ಹಾಗು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೊಫರ್ಸ್ ತಂಡದ ನೆಲೆಯಾದ U of M ( ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ) ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ನ ಆರನೇ [[ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಂಪಸ್]]ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Enrollment of the 120 largest degree-granting college and university campuses, by selected characteristics and institution|date=Fall 2006|url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d08/tables/dt08_236.asp|publisher=National Center for Education Statistics, U.S. Department of Education|accessdate=2009-09-17}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:UMN-NorthrupMall.jpg|thumb|200px|alt=Aerial of the area around Northrop Mall|ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟದಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ತ್ರೋಪ್ ಮಾಲ್]] [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್]], ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಡನ್ವುಡಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಗ್ಲೋಬ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ/ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸ್ನಿಸ್]], ಹಾಗು [[ಆರ್ಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]] ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಅಗ್ಸ್ಬರ್ಗ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್]], ಹಾಗು [[ನಾರ್ತ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಗಳು ಖಾಸಗಿ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಾವಧಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು. [[ಕಾಪೆಲ್ಲ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ]], ಹಾಗು [[ವಾಲ್ಡನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಾವಧಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಹಾಗು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಾವಧಿಯ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ St. ಥಾಮಸ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Department of Education| title= Post-Secondary Schools| url= http://app.education.state.mn.us/Directories/report_e8.jsp| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070501191935/http://app.education.state.mn.us/Directories/report_e8.jsp| archivedate= 2007-05-01| year= 2005| accessdate= 2007-03-24}}</ref> [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 2008ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Guiding Principles for the Consolidation of Library Services in Hennepin County|url=http://www.mplib.org/consolguidingprinciples.pdfhttp://www.mplib.org/consolguidingprinciples.pdf|format=PDF|publisher=Hennepin County Library|accessdate=2008-11-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[T. B. ವಾಕರ್]] 1885ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ವು <ref>{{cite book|pages=282–299|volume=1|title=History of the city of Minneapolis, Minnesota|publisher=Munsell via Google Books|author= Atwater, Isaac|date=1893|url=https://books.google.com/books?id=rj4VAAAAYAAJ}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತರವಾದ ಬಜೆಟ್ ಮುಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web| title=Frequently Asked Questions: Library Board Decisions and Libraries Closing| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us) |date=2006-10-26| url= http://www.mpls.lib.mn.us/mpl-future-faqs.asp| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070530024712/http://www.mpls.lib.mn.us/mpl-future-faqs.asp| archivedate= 2007-05-30| accessdate=2007-02-12}}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಸೆಸರ್ ಪೆಲ್ಲಿ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web| title= Arts at MPL: Cesar Pelli| url= http://www.mpls.lib.mn.us/artsmpl_pelli.asp| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070429000713/http://www.mpls.lib.mn.us/artsmpl_pelli.asp| archivedate= 2007-04-29| date= February 2, 2007| accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಹತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು 25,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗು ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹಾಗು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಛಾಯಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web| title=Unique Collections| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| date= March 15, 2007| url= http://www.mpls.lib.mn.us/specialcoll.asp| accessdate=2007-02-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012015736/http://www.mpls.lib.mn.us/specialcoll.asp |archivedate = October 12, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ 1,696,453 ವಸ್ತುಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 500,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಹಾಗು ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title= MPL Annual Report| year= 2004| url= http://www.mplib.org/2004annualreport.pdf| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070221211519/http://www.mplib.org/2004annualreport.pdf| archivedate= 2007-02-21| format = PDF | accessdate= 2007-03-24}}</ref> ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ [[ಸುಶಿಕ್ಷಿತ]] ನಗರವೆಂದು ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು. ಲೈವ್ ಸೈನ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, 250,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 69 U.S. ನಗರಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು: ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಮಾರಾಟ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಪ್ರಕಟಣಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಹಾಗು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಸಿಯಾಟಲ್, ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಪಡೆದರೆ, ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶ [[St. ಪಾಲ್]] ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಡೆನ್ವರ್, ಕೊಲೋರಾಡೋ]] ಹಾಗು [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]] ಅನುಸರಿಸಿದವು<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/education/2007-12-26-literate-cities_N.htm | work=USA Today | title=Minneapolis reclaims spot as most literate city | date=2007-12-27 | accessdate=2010-05-12}}</ref>. == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{Main|Transportation in Minnesota|I-35W Saint Anthony Falls Bridge}} [[ಚಿತ್ರ:Hiawatha LRV.jpg|thumb|left|alt=Yellow light rail near Cedar/Riverside|ಸೆಡಾರ್/ರಿವರ್ಸೈಡ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಯಾವಾಥ ಲೈನ್ LRV.]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್-ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್ ನ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧದಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| publisher= Brookings Institution, Living Cities Census Series| title= Minneapolis/St. Paul in Focus: A Profile from Census 2000| url= http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/MinneapolisStPaul2.pdf| format= PDF| year= 2003| accessdate= 2007-04-08| archive-date= 2007-04-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20070416161349/http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/MinneapolisStPaul2.pdf| url-status= dead}}</ref> ಬಹುಪಾಲು ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಕಾರುಗಳ]] ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ 160,000ದಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜನರು ಒಂದು ಆಟೋಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| author= Cati Vanden Breul| title= Downtown Minneapolis named one of 17 best commuting districts| publisher= The Minnesota Daily| date= September 28, 2005| url= http://www.mndaily.com/articles/2005/09/28/65331| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070930181419/http://www.mndaily.com/articles/2005/09/28/65331| archivedate= 2007-09-30| accessdate= 2007-03-16}}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ [[ಮೆಟ್ರೋ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್]] [[ಹಗುರ ರೈಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಬಹುಪಾಲು ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ''ಗ್ಯಾರನ್ಟೀಡ್ ರೈಡ್ ಹೋಮ್'' ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಡವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವ ಭಯ ತಪ್ಪಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Metro Transit| title= Guaranteed Ride Home| date= | url= http://www.metrotransit.org/riderprograms/grh.asp |accessdate=2007-06-26|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070826095513/http://www.metrotransit.org/riderprograms/grh.asp |archivedate = August 26, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಹಯವಾಥ ರೈಲು]] ಮಾರ್ಗ LRT ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ 34,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್-St. ಪಾಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಹಾಗು [[ಮಾಲ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದಿಂದ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೇಲ್ಮೈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗಿದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಹಾಗು ಲೇಕ್ St./ಮಿಡ್ಟೌನ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇರಿವೆ) ಹಾಗು ಸರಾಸರಿ {{convert|2|mi|km}}ರಷ್ಟು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಲಿಂಡ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಸೇರಿದೆ. 40-ಮೈಲಿ ಉದ್ದದ [[ನಾರ್ತ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕಮ್ಯೂಟರ್ ರೈಲು]], [[ಬಿಗ್ ಲೇಕ್]]ನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ನವೆಂಬರ್ 16, 2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಬಹು-ಮಾದರಿಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Metropolitan Council| title= Central Corridor next steps and timeline| date= April 2, 2007| url= http://www.metrocouncil.org/transportation/ccorridor/centralcorridor.htm| accessdate= 2007-04-11| archive-date= 2006-09-29| archive-url= https://web.archive.org/web/20060929121120/http://www.metrocouncil.org/transportation/ccorridor/centralcorridor.htm| url-status= dead}}</ref> ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಂದಾಜು 5,000ದಷ್ಟು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Minnesota Department of Transportation and Northstar Corridor Development Authority| title= Facts and Figures| date= | url= http://www.mn-getonboard.org/facts.html | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070728102106/http://www.mn-getonboard.org/facts.html | archivedate= 2007-07-28| accessdate= 2007-03-16}}</ref> ಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೂರನೇ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾರಿಡಾರ್]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಯವಾಥ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹಾಗು ನಂತರ ಡೌನ್ಟೌನ್ ಈಸ್ಟ್/ಮೆಟ್ರೋಡೋಮ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅವೇ. ಜೊತೆಗೆ St. ಪಾಲ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 2014ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ನೈಋತ್ಯ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಎಡೆನ್ ಪ್ರೈರಿಯ ನೈಋತ್ಯ ಉಪನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಯು 2015ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಏಳು ಮೈಲಿಗಳಿಂದ (11 ಕೀ.) ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಸ್ಕೈವೇಸ್]], [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಕೈವೇ ಸಿಸ್ಟಂ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾದಚಾರಿ ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಎಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]]ಈ ಪ್ಯಾಸೇಜ್‌ವೇ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Meet Minneapolis| title= Skyways| date= | url= http://www.minneapolis.org/travelinfo/skyways.asp| accessdate= 2007-03-21| archive-date= 2007-03-06| archive-url= https://web.archive.org/web/20070306100109/http://www.minneapolis.org/travelinfo/skyways.asp| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| author= Gill, N.S.| publisher= About, Inc., The New York Times Company| work= About.com| title= Skyways: Downtown Minneapolis and St. Paul Skyways| date= | url= http://minneapolis.about.com/cs/shoppingservice/a/skyways.htm| accessdate= 2007-03-15| archive-date= 2007-03-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20070316054525/http://minneapolis.about.com/cs/shoppingservice/a/skyways.htm| url-status= dead}}</ref> ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಗೆ 2009ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 10%ನಷ್ಟು ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಒದಗಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಅಥವಾ ಇಂಧನ ಸಮರ್ಥ ವಾಹನಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬರುವ 2011ರಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ 343 ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web| publisher= Minneapolis City Council| title= Amending ordinance relating to Taxicabs| publisher= City of Minneapolis| year= 2006| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/council/2006-meetings/20060922/Docs/06a-Taxicab-Amendments.pdf | format = PDF| accessdate= 2007-03-16}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bicycling-Minneapolis-2007-03-02.jpg|thumb|right|alt=Trees and lawns covered in smow, cyclist stopped at a street light|ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ]] ಸೈಕಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಜನರು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೈಕಲ್ ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web|title=Minneapolis Closes the Gap with #1 Portland|url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/bicycles/MinneapolisClosesGap.asp|publisher=U.S. Census Bureau via City of Minneapolis|accessdate=2009-03-07}}</ref> ಜೊತೆಗೆ 2010ರ "ಅಗ್ರ 50 ಬೈಸೈಕಲಿಂಗ್" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Bicycling's Top 50|url=http://www.bicycling.com/news/featured-stories/bicyclings-top-50|publisher=Bicycling Magazine|accessdate=2010-06-16|archive-date=2015-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318044813/http://www.bicycling.com/news/featured-stories/bicyclings-top-50|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರು ನಗರದ ಬೈಕ್ ಲೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಹಲವರು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್, [[ಬೈಸಿಕಲ್]] ಟ್ರೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಗ್ರಾಂಡ್ ರೌಂಡ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಹಿಡಿದು 56 ಮೈಲುಗಳ (90 ಕೀ.)ರಸ್ತೆಯಾಚೆಗಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟ್ರೇಲ್ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮಿಡ್ಟೌನ್ ಗ್ರೀನ್ವೇ]], ದಿ ಲೈಟ್ ರೈಲ್ ಟ್ರೇಲ್, ಕೆನಿಲ್ ವರ್ತ್ ಟ್ರೇಲ್, [[ಸೆಡರ್ ಲೇಕ್ ಟ್ರೇಲ್]] ಹಾಗು ವೆಸ್ಟ್ ರಿವರ್ ಪಾರ್ಕ್ವೇ ಟ್ರೇಲ್ ನ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ತನ್ನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ 34 ಮೈಲುಗಳ (54 ಕೀ.) ಉದ್ದದ ಬೈಕ್‌ಲೇನ್‌ನನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿದೆ. ಸಾಗಣೆ ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ರಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಅಂತರಜಾಲದ ಸೈಕಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= City of Minneapolis| title= Where to Ride in Minneapolis| url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/bicycles/where-to-ride.asp| date= 1997–2004| accessdate= 2007-04-16}}</ref> ಈ ಟ್ರೇಲ್ ಗಳು ಹಾಗು ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮುಂಚೆ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದ [[ಸ್ಟೋನ್ ಆರ್ಚ್ ಬ್ರಿಜ್]] ಇಂದು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರ ಹಾಗೂ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Minneapolis Park & Recreation Board| title= Stone Arch Bridge| url= http://minneapolisparks.org/default.asp?PageID=4&parkid=268| date= | accessdate= 2007-03-16| archive-date= 2006-11-04| archive-url= https://web.archive.org/web/20061104045634/http://www.minneapolisparks.org/default.asp?PageID=4&parkid=268| url-status= dead}}</ref> ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸೈಕಲ್, ಬಸ್ ಹಾಗು LRT ಪಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ಮಲ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{cite web| author= Malone, Robert| title= Which Are The World's Cleanest Cities?| publisher= Forbes| url= http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest.html| date= 2007-04-16| accessdate= 2007-04-28}}</ref> [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್-ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು (MSP){{convert|3400|acre|ha}}<ref>{{cite web | publisher= Metropolitan Airports Commission | title= History and Mission | date= | url= http://www.mspairport.com/mac/organization/History.aspx | accessdate= 2007-06-27 | archive-date= 2007-03-01 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070301010553/http://www.mspairport.com/mac/organization/history.aspx | url-status= dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೈವೇ 5]], [[ಇಂಟರ್ಸ್ಟೇಟ್ 494]], [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೈವೇ 77]], ಹಾಗು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೈವೇ 62]]ಗಳ ನಡುವೆ ನಗರದ ಆಗ್ನೇಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಹನ್ನೆರಡು ದೇಶೀಯ, ಏಳು ಚಾರ್ಟರ್ ಹಾಗು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web| title=A History of Minneapolis: Air Transportation| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| year=2001| url=http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr5.asp| accessdate=2007-02-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012033648/http://www.mpls.lib.mn.us/history/tr5.asp |archivedate = October 12, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಜೊತೆಗೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]], [[ಮೆಸಬ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಸನ್ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್‌]]ಗಳ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Air Line Pilots Association| title= Pilot Groups| date= | url= http://www.alpa.org/?tabid=183 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070709065118/http://www.alpa.org/?tabid=183 | archivedate= 2007-07-09| accessdate= 2007-03-15}}</ref> ಚಿಕಾಗೋ ಹಾಗು ಸಿಯಾಟಲ ನಡುವೆ ಹಾರಾಡುವ [[ಅಂಟ್ರಕ್]]ನ [[ಎಂಪೈರ್ ಬಿಲ್ಡರ್]] St. ಪಾಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮಿಡ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Amtrak| title= St. Paul-Minneapolis, MN (MSP)| date= | url= http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&c=am2Station&cid=1080080551718&ssid=85 | accessdate= 2007-04-26}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Minneapolis-St. Paul, Minnesota}} [[ಚಿತ್ರ:Wcco office.jpg|thumb|left|alt=sandstone tower with square windows on the corner of the Nicollet Mall|ನಿಕೊಲೆಟ್ ಮಾಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ WCCO-TV]] ಐದು ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ: ''[[ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]]'', ''[[ಫೈನಾನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಮರ್ಸ್]]'', ''[[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸ್ಪೋಕ್ಸ್ಮನ್-ರೆಕಾರ್ಡರ್]]'', ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ''[[ದಿ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಡೈಲಿ]]'' ಹಾಗು ''[[MinnPost.com]]''. ಇತರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳೆಂದರೆ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ''[[ಸಿಟಿ ಪೇಜಸ್]]'', ''Mpls.'' ''St.ಪಾಲ್'' ಹಾಗು ''ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಮಂತ್ಲಿ'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ, ಹಾಗು ಉಟ್ನೆ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಸುದ್ದಿಯ ಓದುಗರು ''[[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್]]'', ''[[ಟ್ವಿನ್ ಸಿಟೀಸ್ ಡೈಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್]]'', ''[[ಡೌನ್ಟೌನ್ ಜರ್ನಲ್]]'', ''ಕುರ್ಸೋರ್'', ''MNSpeak'' ಹಾಗು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಇತರ ಅಂತರಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|author=Córdova, Cristina|title=All the News That Fits—and Then Some|url=http://www.rakemag.com/reporting/features/all-news-fits-and-then-some|date=February 19, 2008|work=The Rake|publisher=Rake Publishing|accessdate=2008-03-02|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226210755/http://www.rakemag.com/reporting/features/all-news-fits-and-then-some|url-status=dead}}</ref> ಕಳೆದ 1996ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', "ಇದೀಗ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಮರ್ಡರಾಪೋಲಿಸ್' ಎಂದು ಅಚ್ಚಾದ ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳು ಬಂದಿವೆ", ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸದಸ್ಯರು ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref>{{cite journal| author= Anderson, G.R. Jr.| title= The Human Shield| journal= City Pages| publisher= Village Voice Media| volume= 28| issue= 1372| url= http://www.citypages.com/databank/28/1372/article15246.asp| date= 2007-03-21| access-date= 2010-07-21| archive-date= 2007-04-02| archive-url= https://web.archive.org/web/20070402074813/http://citypages.com/databank/28/1372/article15246.asp| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite news| author= Shortal, Jana| title= Gang violence on the rise? Some veteran officers say Yes.| publisher= KARE-11| url= http://www.kare11.com/news/news_article.aspx?storyid=250393| date= April 6, 2007}} ಮತ್ತು {{cite news| author= Johnson, Dirk| title= Nice City's Nasty Distinction: Murders Soar in Minneapolis| work= The New York Times| publisher= The New York Times Company| date= June 30, 1996| url= http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A07E7DB1E39F933A05755C0A960958260| accessdate= 2008-04-06}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಕ್ಲಿಯರ್ ಚಾನೆಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ಸ್]] ಏಳು ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೋತೃಗಳು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಮೂರು [[ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ]]ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಜಾಲಗಳು ಅಂಗಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎರಡು ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| author= December, John| title= Media - Radio - Minneapolis-St. Paul, Minnesota, USA| date= March 1, 2007| url= http://www.december.com/places/msp/radio.html| access-date= ಜುಲೈ 21, 2010| archive-date= ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007| archive-url= https://web.archive.org/web/20070427160532/http://www.december.com/places/msp/radio.html| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= iBiquity Digital Corporation| title= HD Radio: Minneapolis-St. Paul| date= | url= http://www.ibiquity.com/hd_radio/hdradio_find_a_station?state=&theCity=MinneapolisStPaulMN| accessdate= 2007-03-18| archive-date= 2007-09-27| archive-url= https://web.archive.org/web/20070927210921/http://www.ibiquity.com/hd_radio/hdradio_find_a_station?state=&theCity=MinneapolisStPaulMN| url-status= dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:KFAI-entrance-Minneapolis.jpg|thumb|alt=KFAI and the back entrance to old buildings with brightly colored woodwork|ಸೆಡಾರ್-ರಿವರ್ಸೈಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ KFAI ರೇಡಿಯೋ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.]] ನಗರದ ಮೊದಲ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು St. ಪಾಲ್ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗು [[ABC]] ಅಂಗ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ [[KSTP-TV]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ್ದು [[WCCO-TV]], [[CBS]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇದು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="MPL-media"/> ನಗರವು [[FOX]], [[NBC]], [[PBS]], [[MyNetworkTV]] [[ದಿ CW]]ವಾಹಿನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web| author= Weeks, John| title= Minneapolis / St. Paul: Minnesota Twin Cities Area: Digital TV & HDTV Cheat Sheet| year= 2003| url= http://www.johnweeks.com/stuff/dtvmsp.html| accessdate= 2007-03-18}}</ref> TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್, 90210]]'' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಅವಳಿಗಳಾದ ಬ್ರಾನ್ಡನ್ ಹಾಗು ಬ್ರೆಂಡ ವಾಲ್ಷ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದವರು.<ref>{{cite web| author= Sparling, David A., Internet Movie Database| title= Plot summary for "Beverly Hills, 90210"| date= | url= http://imdb.com/title/tt0125674/plotsummary| accessdate= 2007-03-14}}</ref> ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಐಡಲ್]]'' ತನ್ನ ಆರನೇ ಸರಣಿಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು<ref>{{cite news| author= Gary Levin | work= USA Today | publisher= Gannett Company, Inc| title= Idol tryouts begin Aug. 8| date= July 10, 2006| url= http://www.usatoday.com/life/television/news/2006-07-10-idol-auditions_x.htm| accessdate= 2007-03-14}}</ref> ಹಾಗು ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಕಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್]]'' ತನ್ನ ಐದನೇ ಸರಣಿಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web| title =NBC's "Last Comic Standing" Live Tour| publisher =North Shore Music Theatre| url =http://www.nsmt.org/index.php?option=com_content&task=view&id=638&Itemid=1723| accessdate =2007-05-15| archive-date =2007-07-15| archive-url =https://web.archive.org/web/20070715131643/http://www.nsmt.org/index.php?option=com_content&task=view&id=638&Itemid=1723| url-status =dead}}</ref> ನಿಕೊಲೆಟ್ ಮಾಲ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೇರಿ ಟೈಲರ್ ಮೂರೇ]]ಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯು,ಮಿನ್ನಿಯಾಪೊಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ,1970ರ ದಶಕದ [[CBS]]ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ನ ಮುಜುಗರದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಿಸುವ ಹಾಸ್ಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ದಿ ಮೇರಿ ಟೈಲರ್ ಮೂರ್ ಶೊ]]'' ನ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸರಣಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯಭಾಗದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೇರಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೂರೇ, ತನ್ನ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೂರು [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ಸ್]] ಹಾಗು ಮೂವತ್ತ-ಒಂದು [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Meet Minneapolis| title= Mary Tyler Moore statue| date= | url= http://www.minneapolis.org/thingstodo/mtm_icon.asp| accessdate= 2007-03-21| archive-date= 2007-04-20| archive-url= https://web.archive.org/web/20070420151236/http://www.minneapolis.org/thingstodo/mtm_icon.asp| url-status= dead}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= Internet Movie Database| title= Awards for "Mary Tyler Moore" (1970)| date= | url= http://imdb.com/title/tt0065314/awards| accessdate= 2007-03-14}}</ref> == ಧರ್ಮ ಹಾಗು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Saint Mark's Episcopal Cathedral, Minneapolis.jpg|thumb|left|alt=St. Mark's seen from slightly above|ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಕಲ್ಪ್‌ಚರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿಂದ I-94ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುವ ಲೋರಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ St. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ನ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ಕತಿಡ್ರಲ್]] ಇಂದಿನ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಡಕೋಟ ಜನರು, [[ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದರು ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪ್ ನ ಎಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="religion">{{cite web | title= A History of Minneapolis: Religion | publisher= Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us) | url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs1.asp| accessdate= 2007-04-30|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070429084801/http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs1.asp |archivedate = April 29, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಐವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಗಡಗಳು ಹಾಗು ಧರ್ಮಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕ್ರೈಸ್ತ [[ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟಂಟ್]]ಗಳು, [[ಕ್ವೇಕರ್]]ಗಳು, ಹಾಗು [[ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸ್ಟ್]] ಗಳು(ಸರ್ವಮೋಕ್ಷವಾದಿಗಳು) ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="religion"/> ನಗರದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಇಗರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕೊಲೆಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್/ಪೂರ್ವ ದಂಡೆ]]ಯ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೌರ್ಡೆಸ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು 1856ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಹಾಗು ನಂತರ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web| date= | title= Our Lady of Lourdes Catholic Church| publisher= Yahoo! Travel| url= https://travel.yahoo.com/p-travelguide-3502708-our_lady_of_lourdes_catholic_church_minneapolis-i?action=describe| accessdate= 2007-04-30| archive-date= 2011-05-21| archive-url= https://web.archive.org/web/20110521062430/http://travel.yahoo.com/p-travelguide-3502708-our_lady_of_lourdes_catholic_church_minneapolis-i?action=describe| url-status= dead}}</ref> ಷಾರೈ ಟೋವ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ 1878ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡು, 1902ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಯಹೂದಿ]] ಸಮುದಾಯವು ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್‌ನ [[ಈಸ್ಟ್ ಐಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು, 1920ರಿಂದ ಈ ಮಂದಿರವು ಟೆಂಪಲ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="Nathanson"/> St. ಮೇರಿಸ್ ಆರ್ತೋಡಾಕ್ಸ್ ಕತಿಡ್ರಲ್ ನ್ನು 1887ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಒಂದು ಮಿಷಿನರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1897ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು ಜೊತೆಗೆ 1905ರಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ರಷ್ಯನ್ ಆರ್ತೋಡಾಕ್ಸ್]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite book| last= FitzGerald| first= Thomas E.| title= The Orthodox Church| publisher= Praeger/Greenwood| url= https://books.google.com/books?id=_F5yntZocGIC| year= 1998| isbn= 0-27596-438-8}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= St. Mary's Orthodox Cathedral| title= About St. Mary's| year= 2006| url= http://www.stmarysoca.org/about.html| accessdate= 2007-03-19}}</ref> U.S.ನ ಮೊದಲ ಬಸಿಲಿಕ, [[ಲೋರಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಸಮೀಪದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ [[ಬಸಿಲಿಕ ಆಫ್ ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ]]ಯನ್ನು [[ಪೋಪ್ ಪಿಯಸ್ XI]] ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref name="religion"/> ಕಳೆದ 1972ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ನಿಯೋಗವು ಮೊದಲ [[ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಕುಟುಂಬವನ್ನು [[ಉಗಾಂಡ]]ದಿಂದ ಮರುನೆಲೆಗೊಳಿಸಿತು. ಕಳೆದ 2004ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 20,000 ಹಾಗು 30,000 ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಸೊಮಾಲಿ]] ಮುಸ್ಲಿಮರು ನಗರವನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eTpnyr2Z0moC&pg=PA139|page=139|author=Barlow, Philip and Silk, Mark|title=Religion and public life in the midwest: America's common denominator?|publisher=Rowman Altamira|date=2004|isbn=0759106312}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Christ Church Lutheran 1.jpg|thumb|upright|alt=Christ Church with its tower and cross|ಎಲಿಯೇಲ್ ಸಾರಿನೇನ್ ನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಲುಥೆರನ್]] [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಮ್ ಎವ್ಯಾಂಜಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], ''ಡಿಸಿಶನ್'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಪಿಚರ್ಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗು ದೂರದರ್ಶನದ ವಿತರಣಾ ಕಚೇರಿಯು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ 1940ರ ದಶಕದ ಕಡೆಯ ಭಾಗದಿಂದ 2000ರದವರೆಗೂ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web| publisher= Billy Graham Center| title= Billy Graham and the Billy Graham Evangelistic Association - Historical Background| date= November 11, 2004| url= http://www.wheaton.edu/bgc/archives/bio.html| accessdate= 2007-03-19| archive-date= 2007-02-27| archive-url= https://web.archive.org/web/20070227151243/http://www.wheaton.edu/bgc/archives/bio.html| url-status= dead}}</ref> [[ಜಿಮ್ ಬಕ್ಕೆರ್]] ಹಾಗು [[ಟಮ್ಮಿ ಫಾಯೇ]] ಪೆನ್ಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ [[ನಾರ್ತ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ಸಂಧಿಸಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು 1980ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈ ಸೇವೆಯು 13.5 ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು.<ref>{{cite news| author= Camhi, Leslie| title= FILM; The Fabulousness Of Tammy Faye| work= The New York Times| publisher= The New York Times Company| date= July 23, 2000| url= http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE4D9103BF930A15754C0A9669C8B63| accessdate= 2008-04-06}}</ref> ಇಂದು, ನೈರುತ್ಯ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮೌಂಟ್ ಆಲಿವೆಟ್ [[ಲುಥೆರನ್ ಚರ್ಚ್]] 6,000 ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಲುಥೆರನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web| author= Vaughan, John N.| work= Church Report| publisher=Christy Media, LLC| title= Growth Trends| url= http://www.thecronline.com/mag_article.php?mid=518&mname=January| archiveurl= https://web.archive.org/web/20071006194427/http://www.thecronline.com/mag_article.php?mid=518&mname=January| archivedate= 2007-10-06| month= January | year= 2005| accessdate= 2007-04-30}}</ref> [[ಲಾಂಗ್ ಫೆಲೋ]] ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಲುಥೆರನ್]] ವಿನ್ಯಾಸಕ [[ಎಲಿಯೇಲ್ ಸಾರಿನೇನ್]]ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯವು ನಂತರ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಅವರ ಮಗ [[ಏರೋ ಸಾರಿನೇನ್]] ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Eliel Saarinen|url=http://www.britannica.com/eb/article-9064591/Eliel-Saarinen|date=|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica}} ಮತ್ತು {{cite web|title=Koulun sijainti / School location|publisher=Finnish Language School of Minnesota|url=http://www.minnesotafinnish.org/index.asp?Type=B_BASIC&SEC=%7BB54C9348-CFFF-47DB-9421-2849B0C03231%7D|accessdate=2007-08-07|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929064412/http://www.minnesotafinnish.org/index.asp?Type=B_BASIC&SEC=%7BB54C9348-CFFF-47DB-9421-2849B0C03231%7D|url-status=dead}}</ref> ಲೋಕೋಪಕಾರ ಹಾಗು ದಾನ ಧರ್ಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| title=A History of Minneapolis: Social Services| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| year=2001| url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs2.asp| accessdate=2007-02-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080508041137/http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs2.asp |archivedate = May 08, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್-St. ಪಾಲ್ ನಗರಗಳ 40%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕರು [[ಸ್ವಯಂ ಸೇವೆ]] ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೇವೆಯು U.S.ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news| author= Ohlemacher, Stephen| publisher= [[Detroit Free Press]]| title= Detroit area has volunteer spirit| date= July 9, 2007| url= http://www.freep.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070709/NEWS06/707090365/1008/NEWS| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070927012411/http://www.freep.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070709%2FNEWS06%2F707090365%2F1008%2FNEWS| archivedate= 2007-09-27| accessdate= 2007-07-17| url-status= live}}</ref> [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚ್ಯಾರಿಟೀಸ್]] ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| publisher= Charity Navigator| title= Catholic Charities of St. Paul & Minneapolis| url= http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=3438| year= 2006| accessdate= 2007-04-30}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆಫ್ಯೂಜಿ ಕಮಿಟಿ]] ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೆರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕಾ,[[ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್]] ಹಾಗು ಏಶ್ಯದ ಹತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Charity Navigator| title= American Refugee Committee International| url= http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=3284| year= 2006| accessdate= 2007-04-30}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಅಗ್ರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾಗರೀಕರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ''ಬಿಸ್ನೆಸ್ಸ್ ಎಥಿಕ್ಸ್'' ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ''CRO'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿನದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| publisher= Business Ethics (business-ethics.com)| title= History| year= 2005| url= http://www.business-ethics.com/about_bizeth| accessdate= 2007-03-19|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070820052734/http://www.business-ethics.com/about_bizeth |archivedate = August 20, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher= CRO (thecro.com)| title= 100 Best Corporate Citizens Repeat Performers| date= 2006–2007| url= http://www.thecro.com/?q=node/111| accessdate= 2007-03-19|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070820052734/http://www.business-ethics.com/about_bizeth |archivedate = August 20, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಒಂಬೈನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿ ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Charity Navigator| title= The Minneapolis Foundation| url= http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=4100| year= 2006| accessdate= 2007-04-30}}</ref> ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ದತ್ತಿ ದೇಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 13%ನಷ್ಟು ಕಲೆ ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ $1 ಶತಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾಂಶವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| author= Cohen, Burt| title= The Spirit of Giving| publisher= Mpls.St.Paul (via Meet Minneapolis) | month= May | year= 2006| url= http://minneapolis.org/mediaroom/assets/mplsnews/sa1E74.pdf| format = PDF | accessdate= 2007-03-21|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070615121803/http://minneapolis.org/mediaroom/assets/mplsnews/sa1E74.pdf |archivedate = June 15, 2007|deadurl=yes}}</ref> == ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:051907-003-HCMC.jpg|thumb|left|alt=Main entrance of HCMC|ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (HCMC)]] ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲೂ ಏಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೆಂದು ''U.S. ನ್ಯೂಸ್ & ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'' ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ - [[ಅಬ್ಬೋಟ್ ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]( [[ಅಲ್ಲಿನ]]ದ ಒಂದು ಅಂಗ), [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಸ್]], [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] (HCMC) ಹಾಗು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಫೇರ್ ವ್ಯೂ]].<ref>{{cite news| work =U.S.News & World Report | publisher= U.S.News & World Report, L.P. | title= Best Hospitals| url= http://www.usnews.com/listings/hospitals/| accessdate= 2009-03-28}}</ref> [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ VA ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಶ್ರೈನರ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್]] ಹಾಗು ಅಲ್ಲೈನಾ`ಸ್[[ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಐ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Hospitals, Physicians and Organizations|url=http://www.hclib.org/pub/search/SubTopics.cfm?Topic=Health/Wellness&SubTopic=Hospitals%2FPhysicians%20and%20Organizations|publisher=Hennepin County Library|access-date=2021-08-29|archive-date=2007-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070618171811/http://www.hclib.org/pub/search/SubTopics.cfm?Topic=Health%2FWellness&SubTopic=Hospitals%2FPhysicians%20and%20Organizations|url-status=dead}} ಮತ್ತು {{cite web|title=Twin Cities Shriners Hospital|url=http://www.shrinershq.org/Hospitals/Twin_Cities/|publisher=Shriners International|accessdate=2009-03-29|archive-date=2009-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090328080639/http://shrinershq.org/hospitals/Twin%5FCities/|url-status=dead}}</ref> [[ರಾಚೆಸ್ಟರ್, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮೇಯೋ ಕ್ಲಿನಿಕ್]] ನಗರದಿಂದ 75 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web| publisher= Mayo Foundation| title= Rochester, Minnesota Campus| date= | url= http://www.mayo.edu/education/mcr.html| accessdate= 2007-03-15}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೆರೈಟಿ ಕ್ಲಬ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ [[ಹೃದಯದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1957ರೊಳಗೆ ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳು ತೆರೆದ-ಹೃದಯದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಗುಣಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಕ್ಕಳು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ [[C. ವಾಲ್ಟನ್ ಲಿಲ್ಲೆಹೇಯಿ]]ರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[ಮೆಡ್ಟ್ರಾನಿಕ್]] ಒಯ್ಯಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ಹಾಗು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದಾದ[[ಹೃದಯದ ಗತಿರೂಪಕ]]ಗಳನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite book| author= Jeffrey, Kirk| title= Machines in Our Hearts: The Cardiac Pacemaker, the Implantable Defibrillator, and American Health Care| publisher= Johns Hopkins University Press| year= 2001| isbn= 0-80186-579-4| pages= 59–65}}</ref> HCMC 1887ರಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="medicine">{{cite web| title=A History of Minneapolis: Medicine| publisher=Minneapolis Public Library (mpls.lib.mn.us)| year=2001| url= http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs3.asp| accessdate=2007-02-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071122162857/http://www.mpls.lib.mn.us/history/rs3.asp |archivedate = November 22, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತರಬೇತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಾಗು [[ಲೆವೆಲ್ I ಟ್ರಾಮ ಸೆಂಟರ್]], HCMC [[ಸೇಫ್ಟಿ ನೆಟ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 325,000 ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ವಾರ್ಷಿಕ 100,000 ತುರ್ತು ನಿಗಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 18%ನಷ್ಟು ವೇತನರಹಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web| publisher= American College of Surgeons| title= Verified Trauma Centers| url= http://www.facs.org/trauma/verified.html| date= March 26, 2009| accessdate= 2009-03-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071011164958/http://www.hcmc.org/governance.htm |archivedate = October 11, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web| title= About HCMC| url= http://www.hcmc.org/medcenter/about.htm| date=|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071011164958/http://www.hcmc.org/governance.htm |archivedate = October 11, 2007|deadurl=yes}} ಮತ್ತು {{cite web| publisher=Hennepin County Medical Center (HCMC)| title= HCMC Governance| url= http://www.hcmc.org/governance.htm| date=|accessdate=2009-03-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071011164958/http://www.hcmc.org/governance.htm |archivedate = October 11, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಗವರ್ನರ್ [[ಟಿಮ್ ಪಾವ್ಲೇನ್ಟಿ]] ಜನರಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೇರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಂಶಿಕ ವೀಟೋದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಬಜೆಟ್ ಸಮತೋಲನೆ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Stassen-Berger, Rachel|date=May 14, 2009|title=Pawlenty slashes nearly $400 million from budget with vetoes|url=http://blogs.twincities.com/politics/05-14-09%20Line-item%20veto%20Ch%2079%20HF1362%20Health%20%20Human%20Services.pdf|publisher=Pioneer Press|accessdate=2009-11-19|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717120659/http://blogs.twincities.com/politics/05-14-09%20Line-item%20veto%20Ch%2079%20HF1362%20Health%20%20Human%20Services.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ HCMC ಬಜೆಟ್‌ಗಳು ಎರಡು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಸಿತು, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು ಹಾಗು ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭಗಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು-ರಾಜ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ.<ref>{{cite news|author=Williams, Chris (Associated Press)|date=November 18, 2009|title=HCMC approves big cuts in 2010 budget|url=http://minnesota.publicradio.org/display/web/2009/11/18/hcmc-to-adopt-2010-budget-deep-cuts-expected/|publisher=Minnesota Public Radio|accessdate=2009-11-19}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Snow-Minneapolis-2007-03-02.jpg|thumb|alt=Street seen from above covered in snow with a city truck full of snow and a person who has to remove snow from his or her car|ಹಿಮಪಾತವಾದಾಗ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು [[ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ]] [[ಏಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: [[Xcel ಎನೆರ್ಜಿ]] ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, [[CenterPoint ಎನರ್ಜಿ]] ಇಂಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, [[ಕ್ವೆಸ್ಟ್]] ಲ್ಯಾಂಡ್ಲೈನ್ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ [[ಕಾಮ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್]] ಕೇಬಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="City-Utilities"/> ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ ನಗರಾದ್ಯಂತ ನಿಸ್ತಂತು ಅಂತರಜಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು US ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೇಸೋಟ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ $20ರಂತೆ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗು $30ರಂತೆ ವ್ಯಾವಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="wififaq">{{cite web| publisher=City of Minneapolis| title=Wireless Minneapolis Frequently Asked Questions| date=| url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/wirelessminneapolis/wirelessfaq.asp| accessdate=2007-04-07| archive-date=2007-03-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20070305172334/http://www.ci.minneapolis.mn.us/wirelessminneapolis/wirelessfaq.asp| url-status=dead}}</ref> ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[Wi-Fi]]ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರ ತನಕ ನಗರದಲ್ಲಿ 85% ರಿಂದ 90%ನಷ್ಟು<ref>{{cite news|author=Lavallee, Andrew|date=December 8, 2008|title=A Second Look at Citywide Wi-Fi|url=http://online.wsj.com/article/SB122840941903779747.html|work=The Wall Street Journal|publisher=Dow Jones|accessdate=2009-11-09|archive-date=2010-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029103244/http://online.wsj.com/article/SB122840941903779747.html|url-status=dead}}</ref> ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಗರದ ಪೂರ್ವ-ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ-ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಭಾಗಗಳು ಈ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="wififaq"/><ref name="usiw">{{cite web|url=http://www.usiwireless.com/service/minneapolis/schedule.htm|title=Wireless Minneapolis Coverage Map|accessdate=2008-07-19|year=2008|publisher=USI Wireless|archive-date=2012-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807101322/http://www.usiwireless.com/service/minneapolis/schedule.htm|url-status=dead}}</ref> ನೀರನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ನಂತರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು, ಹಾಗು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಿಸಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾನಿಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="City-Utilities">{{cite web| publisher=City of Minneapolis| title=Utilities| date=| url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/residents/utilities.asp| accessdate=2007-04-07| archive-date=2007-02-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20070205013657/http://www.ci.minneapolis.mn.us/residents/utilities.asp| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹಿಮಪಾತದ ನಂತರ, ಒಂದು ''[[ಸ್ನೌ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ]]'' ಯನ್ನು ಕರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಡಿವಿಷನ್ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಮೈಲಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಂಜಿನ ರಾಶಿಯನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತದೆ (1609&nbsp;km) ಹಾಗು ನಾನೂರು ಮೈಲಿಗಳ ಉದ್ದದ ಕಾಲುದಾರಿಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ-ಎರಡೂ ಬದಿಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಹಾಗೂ ಸಿಯಾಟಲ್ ನಡುವೆ ಹೋಗಿಬರುವ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ನಗರಾದ್ಯಂತ ಬಿದ್ದ ಹಿಮವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗೆಯುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| publisher= City of Minneapolis| title= Snow and Ice Control| date= | url= http://www.ci.minneapolis.mn.us/snow/snow-removal-basics.asp| accessdate= 2007-05-04| archive-date= 2010-02-15| archive-url= https://web.archive.org/web/20100215015006/http://www.ci.minneapolis.mn.us/snow/snow-removal-basics.asp| url-status= dead}}</ref> == ಸೋದರ ನಗರಗಳು == ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಲಾದಂತೆ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರವು 10 [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ:<ref>{{cite web| publisher=City of Minneapolis| title=International Connections| date=| url=http://www.ci.minneapolis.mn.us/government/international.asp| accessdate=2009-07-29| archive-date=2011-05-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20110523031610/http://www.ci.minneapolis.mn.us/government/international.asp| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |first=Madeleine |last=Baran |title=City council approves Najaf, Iraq as Minneapolis' sister city |url=http://minnesota.publicradio.org/display/web/2009/07/31/iraq-sister-city/ |publisher=Minnesota Public Radio |date=2009-07-31 |accessdate=1 August 2009 }}</ref> {{Div col|2}} * {{Flagicon|Iraq}} [[ನಜಫ್]] ([[ಇರಾಕ್]]) 2009ರಿಂದ * {{Flagicon|Mexico}} [[ಕುಯೇರ್ನವಕ]] ([[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]) 2008ರಿಂದ * {{Flagicon|Sweden}} [[ಉಪ್ಪಸಲ]] ([[ಸ್ವೀಡನ್]]) 2000ರಿಂದ * {{Flagicon|Kenya}} [[ಎಲ್ಡೋರೇಟ್]] ([[ಕೀನ್ಯ]])2000ರಿಂದ * {{Flagicon|China}} [[ಹರ್ಬಿನ್]] ([[P.R. ಚೀನಾ]]) 1992ರಿಂದ * {{Flagicon|France}} [[ಟೂರ್ಸ್]] ([[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]) 1991ರಿಂದ * {{Flagicon|Russia}} [[ನೋವೊಸಿಬಿರ್ಸ್ಕ್]] ([[ರಷ್ಯಾ]]) 1988ರಿಂದ * {{Flagicon|Japan}} [[ಇಬರಾಕಿ]] ([[ಜಪಾನ್]]) 1980ರಿಂದ * {{Flagicon|Finland}} [[ಕ್ಯೋಪಿಯೋ]] ([[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]) 1972ರಿಂದ * {{Flagicon|Chile}} [[ಸಾಂಟಿಯಾಗೋ]] ([[ಚಿಲಿ]]) 1961ರಿಂದ {{Div col end}} ಹಾಗು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: {{Div col|2}} * {{Flagicon|Japan}} [[ಹಿರೋಷಿಮ]] ([[ಜಪಾನ್]]) {{Div col end}} ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ {{Flagicon|Canada}} [[ವಿನ್ನಿಪೆಗ್]] ([[ಕೆನಡಾ]]) ಜೊತೆಗೆ ಸೋದರ ನಗರಗಳೆನಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Winnipeg City Council minutes for 1978|url=http://www.mmcalumni.ca/v2/docs/ol/Winnipeg%20City%20Council%20Minutes%20for%201978.pdf|format=PDF|publisher=Miles Mac Alumni Association|accessdate=2009-08-11|archive-date=2011-08-28|archive-url=https://www.webcitation.org/61HGSL3iE?url=http://www.mmcalumni.ca/v2/docs/ol/Winnipeg%20City%20Council%20Minutes%20for%201978.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Div col end}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಈಶಾನ್ಯ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್]] * [[ನಿಕೊಲೆಟ್ ಮಾಲ್]] * [[ಮಾಲ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ]] * [[ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] * [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು-St. ಪಾಲ್]] * [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿಗಳು ಹಾಗು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನಗರದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ -ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * {{cite web| author= Lileks, James| title= Minneapolis| url= http://www.lileks.com/mpls/index.html| year= 2003| accessdate= 2007-04-02}} * {{cite book| last= Richards| first= Hanje| title= Minneapolis-St. Paul Then and Now| publisher= Thunder Bay Press| date= May 7, 2002| isbn= 1-57145-687-2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Spoken Wikipedia|En-Minneapolis.ogg}} {{Sisterlinks|Minneapolis}} * [http://www.minneapolismn.gov/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ — ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ ] '''ಪ್ರವಾಸಿಗಳು''' * [http://www.minneapolis.org/ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಟೂರಿಸಂ ಸೈಟ್ — ವಿಸಿಟರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ] * [http://www.minneapolismn.gov/visitors/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ — ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಪೇಜ್ ] * [http://www.minneapolisconventioncenter.com/ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ] * [http://www.placeography.org/index.php/Minneapolis%2C_Minnesota ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್, ಪ್ಲೇಸಸ್ ಅಂಡ್ ಟೂರ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಲೆಸೋಗ್ರಫಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100823114131/http://www.placeography.org/index.php/Minneapolis%2C_Minnesota |date=2010-08-23 }} * {{wikivoyage|Minneapolis}} {{Template group | title = Articles Relating to Minneapolis and [[Hennepin County, Minnesota|Hennepin County]] | list = {{USLargestCities}} {{USLargestMetros}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಳೆದ 1856ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ರಾಜ್ಯದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೆನ್ನೆಪಿನ್ ಕೌಂಟಿ, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ – ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ರಾಜ್ಯದ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] 38f57jxt3pp3fcvmd88myhnmrxpag4j ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ 0 24078 1373700 1254923 2026-05-18T18:00:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373700 wikitext text/x-wiki '''ಭಾರತೀಯ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ''' ಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ]]ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಭಂಧಗಳಡಿ [[ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಸಾವಿರಾರು [[ಪಂಗಡದ ಪ್ರವರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು, ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನೇ ''[[ಜಾತಿ ]]'' ಗಳು ಅಥವಾ [[ಕೋಮು]] ಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಅನ್ಯಗೋತ್ರ ಗುಂಪು]]ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದೆ,ಇದನ್ನು [[ಗೋತ್ರ]]ಗಳು,ವಂಶವಾಹಿನಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಕುಲಗೋತ್ರವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಉಪ-ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಾಕಾದ್ವಿಪಿ]],ಕೂಡಾ ಒಂದು,ಒಂದೇ ಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಅನುಮತಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ನಿರ್ಭಂದಿತ ಸಗೋತ್ರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ನಿಷಿದ್ದದ ನಿಯಮ ಉಂಟು) [[ಹಿಂದುತ್ವ]]ದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರ [[ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚನ್]] ರು ಕೂಡಾ ಇದೇ ತೆರನಾದ ಗುಂಪು ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ <ref>ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಚನನ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್, 1883</ref> ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ <ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/living/caste.shtml BBC, ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್, ಹಿಂದುಯಿಸಮ್]</ref> ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ನಿರ್ಭಂಧಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ಬಿಗಿಯಾಗಿಲ್ಲ;ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಆದರೆ ಭಾರತದ 72% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಂಥವು ಜಾತಿ-ಆಧಾರದ<ref name="axel">ಎಕ್ಸೆಲ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್Axel Michaels, ''ಹಿಂದುಯಿಸಮ್: ಪಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಸೆಂಟ್ '' 188-97 (ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಟೊನ್ 2004) ISBN 0-691-08953-1</ref><ref name="wisdom">{{cite web |title=Hindu Wisdom: The Caste System |url=http://www.hinduwisdom.info/Caste_System.htm |accessdate=2006-12-08 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820095649/http://www.hinduwisdom.info/Caste_System.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="guardian">{{cite web |title=Caste prejudice has nothing to do with the Hindu scriptures |url=https://www.theguardian.com/india/story/0,,1967446,00.html |author=Nitin Mehta |publisher=The Guardian |date=2006-12-08 |accessdate=2006-12-08 }}</ref><ref name="epw">{{cite web |title=Is Caste System Intrinsic to Hinduism? Demolishing a Myth |url=http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2003&leaf=11&filename=6474&filetype=html |author=M V Nadkarni |publisher=Economic and Political Weekly |date=2003-11-08 |accessdate=2006-12-08 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312101009/http://www.epw.org.in/showArticles.php?root=2003&leaf=11&filename=6474&filetype=html |url-status=dead }}</ref> ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ,ಅಲ್ಲದೇ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ಕೂಡಾ ಜಾತಿ-ಆಧಾರದ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಪುಷ್ಟಿಕರಿಸಲಾರದು,ಅದು ಸಮಗ್ರ [[ಜಾತ್ಯಾತೀತತೆ]]ಯನ್ನು [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ದೇಶದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/country_profiles/1154019.stm BBC ಪ್ರೊಫೈಲ್ ], ಇಂಡಿಯಾ</ref> ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಏನೇಯಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು;ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ <ref>{{cite book |last=Bayly |first=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age |url=http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521264340 |year=1999 |month=July |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521264341 |doi=10.2277/0521264340 |access-date=2010-07-27 |archive-date=2007-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013192735/http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521264340 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://countrystudies.us/india/116.htm |title=Caste-Based Parties |accessdate=2007-05-17 }}</ref> ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಇರಾನಿನ]] ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.("''[[ಪಿಸ್ತ್ರಾ]]ಗಳು'' ")ಅಂದರೆ ಅರ್ಚಕವರ್ಗವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದರೆ,ಯೋಧರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆನಿಸುತ್ತಾರೆ,ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವೈಶ್ಯರು ಅಥವಾ ವಸ್ತ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ವರ್ಗ ಹ್ಯುತಿಗಳೆಂದು <ref>''ದಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇರಾನ್'' ಬೈ ಇಲ್ಯಾ ಗೆರ್ಶ್ವಿಸವಿಕ್ , p. 651.</ref><ref>''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಯರ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್'' ಬೈ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನ್ವಸಿಟಿ. ಟೀಚಫ್ರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್, p. 226.</ref><ref>''ಒರಿಜಿನ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೊತ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ '' ಬೈ ನೃಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ ದತ್ತ, p. 39.</ref> ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಜಾತಿ=== ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಿಂದು ಗ್ರಂಥ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು "[[ವರ್ಣ"ಗಳಿ]]ವೆ. [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]] ಹೇಳುವಂತೆ ವರ್ಣಗಳನ್ನು [[ಗುಣ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ಮ]]ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ [[ಮನುಸ್ಮೃತಿ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ [[ಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:[[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] (ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅರ್ಚಕರು),[[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] (ರಾಜರು ಮತ್ತು ಯೋಧರು),[[ವೈಶ್ಯ]] (ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು)ಮತ್ತು [[ಶೂದ್ರ]] (ಕುಶಲ ಕಲೆಗಾರರು,ಸೇವಾಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಈ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಪದ್ದತಿಯು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮಾದರಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದು, ಸಾವಿರಾರು [[ಜಾತಿ]]ಗಳ ಆಧಾರಿತ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿದೆ.ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ವರ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ''ವರ್ಣಸಂಕರ'' ದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ "ಶುದ್ಧ" ವರ್ಣಗಳ ವಿವರವೂ ಇದೆ. ಹಿಂದು ಸಮಾಜದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ದರಾಗಿಲ್ಲದ ವಿದೇಶಿಯರು,ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿಗಳನ್ನು ಪರಕೀಯರು ಹಾಗು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೆಂದು ಅದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವವರನ್ನು ಪರಜನ್ಯ(ನ) ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯಜರು ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಗುಂಪನ್ನು [[ದಲಿತ]]ರು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದು ಇವರು ಶೂದ್ರರಲ್ಲಿಯೇ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನವರು ಅಥವಾ ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವವರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿಯು ಮೂಲತಃ <ref>''ಮನುಸ್ಮೃತಿ X:65'' : "ಶೂದ್ರನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜನಿಸಬಹುದು,ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪುತ್ರ ಶೂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಜನಿಸಬಹುದು." ಹೀಗಾದರೆ ವೈಶ್ಯ ಅಥವಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಯಾರಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವರು."</ref> ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕವಾದುದಲ್ಲ. ಹಲವಾರು [[ಹಿಂದುತ್ವದ ವಿಮರ್ಶಕರ]] ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಿಂದು ಗ್ರಂಥ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುರುವಂತೆ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು [[ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿ]]ಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು <ref>{{cite web |title=Face to faith |url=https://www.theguardian.com/comment/story/0,,1951144,00.html |author=David Haslam |publisher=The Guardian |date=2006-11-18 |accessdate=2006-12-08 }}</ref> ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಅಂದರೆ ಇಸ್ಕಾನ್ [[ISKCON]]ದಂತಹವುಗಳು ಆಧುನಿಕ (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸಮಾಜ)ಭಾರತೀಯ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿ <ref>{{cite web |title=Varnashrama-dharma and Caste |url=http://hinduism.iskcon.com/lifestyle/901.htm |publisher=[[ISKCON]] |accessdate=2007-04-12 |archive-date=2010-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100524014234/http://hinduism.iskcon.com/lifestyle/901.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=The Varnasrama Social System |url=http://krishna.org/ctfote/varnash.html |publisher=Hare Krishna News Network |accessdate=2007-04-12 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208084028/http://krishna.org/ctfote/varnash.html |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತು ಶಾಹಿಯ ಯುಗದ ಹಲವಾರು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು [[ಮನುಸ್ಮೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಂದುಗಳ "ಕಾನೂನು ಗ್ರಂಥ" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದರು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು;ಆದರಿಂದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು,ಇದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಯೇ ಹೊರತೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬುಗೆಯಲ್ಲ ಎಂದು <ref name="axel" /><ref name="wisdom" /><ref name="guardian" /><ref name="epw" /> ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.. [[ಮನುಸ್ಮೃತಿ]]ಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖನಾ ಕೃತಿ,ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಂಗಾಲಿಗಳಿಗೆ,ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಹಿಂದು ಗ್ರಂಥ ಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ. [[ವೇದಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ಮಹತ್ವವನ್ನೇ ನೀಡಿಲ್ಲ ಆದರೆ (ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ)ದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ವೇದ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಉಪವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೃತಕವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ;ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರೂ ಕೂಡ ವಿವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಳಿಕ ಇದನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ [[ವೇದದ ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷೇಧವಿರಲಿಲ್ಲ,ಶೂದ್ರರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಿಷಿದ್ದ <ref>ವೈಟ್ ಯಜುರ್ವೇದಾ 26.2</ref> ಇರಲಿಲ್ಲ. ''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾವೆ'' ಎಂದರೆ,[[ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್ ಹಾರ್ಟ್]] ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ "ಆರಂಭಿಕ [[ತಮಿಳು ಗ್ರಂಥಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದೆ;ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ಹಿಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆಚರಣೆಗಳು" ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆತ ನಂಬುವಂತೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲವು "ಕೃಷಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪದ್ದತಿ ಬೆಳೆಯಿತು."ನಂತರ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ]]ಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದವು." ಆರಂಭಿಕ ತಮಿಳು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಸಂತ ವಲ್ಲುವರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ "ಪಿರಾಪೊಕ್ಕುಮ್ ಎಲ್ಲಾ ಉಯಿರ್ಕುಮ್ "ಅಂದರೆ ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು." ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ ಸಂತ ಔವೈಯಾರ್ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳಿವೆ,ಅವೆಂದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಂದ ನಾವು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದೆಂದರೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ===ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ=== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು,ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದರ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವ ಕಾರ್ಯ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನ-ಮಾನ <ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/eb/article-9016155/Brahman |title=Brahman |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=2007-04-24 }}</ref> ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೀನಾ]]ದ [[ಬೌದ್ದ ಮತ]]ದ [[ಫಾ ಹಿಯನ್]] ಎಂಬ ಧರ್ಮಯಾತ್ರಿಕ ಸುಮಾರು 400 AD ಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ."ಆತ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತ ಬಹಿಷ್ಕೃತ [[ಚಾಂಡಾಲಗಳ]] ವರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡ,ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದವರು.ಶವ ಸಾಗಿಸುವಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ದೂರಿಡಲಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಇತರ ಸ್ತರದ ಜನರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕುಂದು ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಆತ ಗುರುತಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದ.ಇದಲ್ಲದೇ ಇನ್ಯಾವದೇ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ 'ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ'ಯ ಜನಾಂಗ ಆ ಯಾತ್ರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಿದ್ದುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ <ref>ಜಾನ್ ಕಿಯೆ, ''ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ '' , ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಲಿ, ಲಂಡನ್, 2000. p. 145.</ref> ವಿಷಯ.. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಶೂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಮೂಲದವರೂ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು,ಇದು [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]''[[ವರ್ಣ]]'' ದವರದಾದರೂ ಆಗ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ನಿಷೇಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೇ <ref>ಜಾನ್ ಕಿಯೆ, ''ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ '' , ಹಾರ್ಪರ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಲಿ, ಲಂಡನ್, '''' 2000. p. 189.</ref> ದಮನಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಾರದು ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರದು. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಮಾಜ ಹೇಗೆ ವರ್ಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಿಟಿಶರು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಜಾತಿಯು ವೃತ್ತಿಯ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವರು <ref name="infinityfoundation.com">{{cite web |url=http://www.infinityfoundation.com/mandala/h_es/h_es_hobso_caste_frameset.htm |title=The Indian Caste System and The British: Ethnographic Mapping and the Construction of the British Census in India |author=Kevin Hobson |accessdate=2007-05-04 }}</ref> ಮನಗಂಡರು. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅನುದ್ದೇಶಿತವಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು.ಯಾವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಿದರೋ ಆಗ ಈ ಜಾತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬದಲಿಸಿದರು.[[ಹರಿಜನ]]ರು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಜನರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳು ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಜನರನ್ನು ''[[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ]]'' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರು ಅನಾರೋಗ್ಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಾಲಿನ್ತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಹರಿಜನರು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಂದಗಳಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು;ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಡತನವೂ ಅವರಿಗೆ ಶತ್ರುವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನೀರು ಕೂಡಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯವರು ಇವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯವನೊಬ್ಬ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಮೈಲಿಗೆಯಾದಂತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ದೀಕರಿಸಬೇಕು ಇದಲ್ಲದೇ ಹರಿಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಗಳು ಬೆಳೆದವು;ಉಪಜಾತಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ''[[ಧೋಬಿ ]]'' ಮತ್ತು ''[[ನಾಯಿದ]]'' ರು(ಸವಿತಾ ಸಮಾಜ) ಇತರ ಕೀಳು ಅಂದರೆ [[ಭಂಗಿ]]ಗಳ ಜಾತಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಇವರು ಹರಿಜನರಲ್ಲಿಯೇ "ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು".ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟಳೆಬದ್ದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ದೋಷಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಆಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ತೋರಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ಈ ಜಾತಿ ಆಧಾರ <ref name="Klatt">ಡಬ್ಲು. ಕ್ಲಾಟ್, ಕಾಸ್ಟ್,ಕ್ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮುನಿಸಮ್ ಇನ್ ಕೇರಳ, ಏಷಿಯನ್ ಅಫೇರ್ಸ್, Volume 3, Issue 3 ಅ.1972, pp. 275–287, DOI: 10.1080/03068377208729634.</ref> ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು;ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ,ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ,ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಗಳು ಉಪಜಾತಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು,ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ಯಾವ ಜನಾಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದ ಎಂಬುದು ಆತನ ಬದುಕಿನ ಪರ್ಯಂತ ಇರುವ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.ಅಂತರ್ಜಾತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ದರ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಕ್ಕಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯು ಸಮೂದಾಯದ ಒಟ್ಟಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು <ref name="Klatt" /><ref>[http://www.csuchico.edu/~cheinz/syllabi/asst001/spring98/india.htm ದಿ ವರ್ಣಾ ಅಂಡ್ ಜಾತಿ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801121154/http://www.csuchico.edu/~cheinz/syllabi/asst001/spring98/india.htm |date=2010-08-01 }} ಬೈ ಟ್ರೆನ್ಸ್ ಕಾಲ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಅಂಡ್ ರೊಕ್ಸಾನಾ ಪವಿಚ್.</ref> ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗದ ವಿಭಜನೆ ನಂತರ ಆಯಾ ಪದ್ದತಿಯ ಆಧಾರ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ <ref>ನೆಹರೂ,ಜೆ "ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ", ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್.</ref> ಅಂಟಿಕೊಂಡರು. ಆರ್ಥಿಕ <ref name="sankaran-1">{{cite book | author=Sankaran, S | title=Indian Economy: Problems, Policies and Development | publisher=Margham Publications | year=1994 | id=ISBN | chapter = 3 | page = 50}}</ref> ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ,ಇದು ಯುರೊಪಿಯನ್ ನ ಮಧ್ಯಮ [[ಕೂಟಗಳ]]ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು.ಈ ಮೂಲಕ [[ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು.ಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ತರಬೇತಿ,ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ತರಬೇತನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಉಪಜಾತಿಯ ಜನಾಂಗ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೇಯ್ಗೆಯ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕೆಲವು {{Who|date=July 2010}}ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿನ ಸಗೋತ್ರ ವಿವಾಹ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಈ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದ್ದರೋ ಈಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲು <ref>[http://philosophy.lander.edu/oriental/caste.html ಒರಿಯಂಟಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ],''lander.edu'' .</ref> ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ===ಜಾತಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಅಥವಾ ಚಲನಶೀಲತೆ=== ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.ಇದು [[ಬ್ರಿಟಿಶ]]ರ ಆಗಮನದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ <ref>{{cite web |url=http://www.ncert.nic.in/textbooks/XI/Un_socity_XI/Chapter%2010.pdf |title=Govind Sadashiv Ghurye: Ghurye's Views about Indian Society |accessdate=2007-05-04 |format=PDF}}</ref> ಇತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ನೀತಿ-ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಆ ಪದ್ದತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ವೈ.ಬಿ ದಾಮಲೆಯಂತವರು ಭಾರತದ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು <ref name="Silverberg Paper">{{cite journal |author = James Silverberg |year = 1969 |month = November |title = Social Mobility in the Caste System in India: An Interdisciplinary Symposium |journal = The American Journal of Sociology |volume = 75 |issue = 3 |pages = 443–444 }}</ref> ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನರು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯವರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರೆ ಅದೂ ಕೂಡಾ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾರತೆ ತೋರಿದ್ದರಿಂದಲೇ [[ವಾಲ್ಮಿಕಿ]]ಯಂತಹ ಸಂತರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಂದು ಹಿಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ [[ರಾಮಾಯಣ]]ವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶೂದ್ರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯವರೊಂದಿಗೂಡಿ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಿಕೊಂಡ <ref name="Silverberg Paper" /> ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಜನಾಂಗದ ಜಾತಿಯ ಚಲನಶೀಲತೆ ಕಡಿಮೆ ಆದರೆ ಉಪಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕೋಮುಗಳು)ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಪುನಃ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದಳನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಹೊಸ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಅಲ್ಲದೇ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಉಪಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ <ref>''ಸೊಸಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್ &#x26; ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಇನ್ ಎಕಾನೊಮಿಕ್ ಡೆವಲಪ್ ಮೆಂಟ್'' , ಬೈ[[ನೇಲ್ ಜೆ. ಸ್ಮೆಲ್ಸರ್]], ಸೆಯ್ ಮೌರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲಿಪ್ ಸೆಟ್, ಪಬ್ಲಿಶಡ್ 2005.</ref> ಇವೆ. ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಕೂರ್ಗ್]] ದ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದಾರತೆ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು <ref name="Srinivas, M.N 1952">ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಂ.ಎನ್, ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅಮಂಗ್ ದಿ ಕೂರ್ಗಾಸ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬೈ ಬೈ}ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಂ.ಎನ್ , p. 32 (ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್, 1952).</ref><ref name="Modern India p. 48">ಕಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಮಾಡೆರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ; ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಎಸ್ಸೆಸ್: p. 48. (ಮಿಡಿಯಾ ಪ್ರೊಮೊಟರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ ಪ್ರೈ ಲಿ., ಬೊಂಬೆ; ಫಸ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಶ್ಡ್ : 1962, 11ನೆ ಮರುಮುದ್ರಣ: 1994).</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನಗಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ,ಈ ಜಾತಿಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯೂ ಒಂದು ಸರಳ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಾರರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೀಳು ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಜನರು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳ "ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದುಶ್ಚಟಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸದೇ" ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ನಿಷೇಧಿತ" ಈ ಆಚರಣೆಯು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಕರಿತೈಜೇಶನ್ ]](ಸಂಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ)ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಜಾತಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸಣ್ಣ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಚಲನಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.ಹಲವಾರು ಆಳ್ವಿಕೆಗಳು ಮೂಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜಾತಿ ಸಮೂದಾಯ,ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ನಂತರ ಕೆಳಸ್ತರದವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಬಹುದು.ಹೀಗೆ ಕೀಳು ಜಾತಿಯ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಲ್ಲಟತೆ ತರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಉಗಮ ಕಂಡವು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಾಯಸ್ಥ ]](ಬರಹಗಾರರು)ಮತ್ತು [[ಖತ್ರಿ]]ಗಳು (ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು) ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಕಂಡವು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ,ಅವರು ಅಂತರಜಾತೀಯ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಂಡುಕೊಂಡರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತಾದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಖತ್ರಿಯರು ಮಾತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿನ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದು ಹೇಳುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೂ ಅವರನ್ನು [[ವಿಂಗಡಣೆ]]<ref>"ಗ್ಲಾಸರಿ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಂಜಾಬ್ ಅಂಡ್ ಎನ್ ಡಬ್ಲು ಫ್ರಂಟೀಯರ್ ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್." vol. 2, p. 501, ಬೈ ಎಚ್ .ಎ.ರೊಸ್, ಫಸ್ಟ್ ed. 1911.</ref> ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.(ಪ್ರಕ್ರಿತಿಸೈಡ್ ) ಇಂಥ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಜಾತಿಗಳ ವರ್ಗವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಮರೂಪದಲ್ಲಿ <ref>[60] ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2008. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್. 4 ಜೂನ್ 2008</ref> ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ===ಸುಧಾರಣೆಗಳು=== ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ [[ಬುದ್ದ|<ref>[http://www.buddhanet.net/bud_lt21.htm ದಿ ಬುದ್ದ- ಕಾಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಬಲಮ್ ].</ref> ಬುದ್ದ]][[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ#cite note-34|<span class="mw-reflink-text">[34]</span>]] ಬುದ್ದ[[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ#cite note-34|<span class="mw-reflink-text">[34]</span>]] ಬುದ್ದ,[[ಮಹಾವೀರ]] ಮತ್ತು ಗೊಸಾಲಾ ಮಸ್ಕರಿನ್ ನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿಗೆ ಯೋಗ ಉಪನಿಶಿತ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿಲ್ಲ,ಇದು ಚೀನಾ-ಆಕಾರದ(ಕ್ರಾಂತಿ) ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದೆ.ಇದು ಚೀನಾದ ಕ್ರಾಂತಿ ಆಸಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಬಹುತೇಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. [[ನಾಥ]] ಭಕ್ತಿ ಪಂಥವು ಮತ್ಸ್ಯ-ಇಂದ್ರ ನಾಥ ಮತ್ತು ಗೊ-ರಕ್ಷಾ ನಾಥ ಪಂಥದಿಂದ ಅದೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.ಇದು ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿತಲ್ಲದೇ ವರ್ಣ ಪದ್ದತಿಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.ಹಲವಾರು [[ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಕಾಲ]]ದ ಸಂತರು ಈ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ವಲಯದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಪಡೆದು ಹಲವಾರು [[ಹಿಂದು ಸುಧಾರಣೆ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು]] ಕಾಣಿಸಿದವು;ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ರಹ್ಮೊ ಸಮಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ]]ದಂತಹುಗಳು ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ಕೊನೆ ಹಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದವು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವವರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಈ ಚಳವಳಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸುಧಾರಣಾ ವಾದಿಗಳಿಂದ ಟೀಕೆ,ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾದವು.(ಇದಕ್ಕಾಗಿ ''ನೋಡಿ '' [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ]],ಕೆಳಗಿರುವಂತೆ,) [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ]] ಇವರನ್ನು "[[ಹರಿಜನ]]ರು"(ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು)ಎಂದು ಕರೆದರು,ಸದ್ಯ ಆ ಪದವು ಒಂದು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕರ,ಪೋಷಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.ಸದ್ಯ [[ದಲಿತ ]](''ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ'' ) ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಕೊಡುಗೆಯು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಬಗೆಗಿರುವ ಕಾಳಜಿ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ,ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಡಾ.[[ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರ ವಾದವು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಈ ಜನರನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ {{Citation needed|70|date=October 2007}}ಇದೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಆಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1950 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ,ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ 1997ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾಗಿದ್ದ [[ಕೆ.ಆರ್ ನಾರಾಯಣನ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆ.ಜಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] (ಹಿಂದಿನ [[ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ]])ಇವರುಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು {{Citation needed|date=June 2010}}ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತ=== [[ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಜಾತಿವರ್ಗಗಳ ಶ್ರೇಣಿಕರಣವು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ <ref>{{cite web |url=http://www.ncert.nic.in/textbooks/XI/Un_socity_XI/Chapter%2010.pdf |title=Govind Sadashiv Ghurye: Ghurye's Views about Indian Society |accessdate=2007-05-04 |format=PDF}}</ref> ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಜಾತಿಗಳು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಯತ್ನಿಸಿದರು,ಜಾತಿಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಸೂಚಕವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.ವೃತ್ತಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ದರ್ಜೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಲಿ ಎಂದು ಅವರು <ref name="infinityfoundation.com" /> ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಜಾತಿಯು ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.ಆದರೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾನೂನು <ref> {{cite book |last = Alavi |first = Seema |title = Sepoys And The Company Tradition and transition in Northern India 1770–1830 |year = 1998 |publisher = Oxford University Press India |isbn = 0-195-63484-5 |page=5 }}</ref> ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ [[ಒಡೆದು ಆಳುವ ನೀತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಜನರನ್ನು ಜಾತಿ ಕಟ್ಟಳೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ 10 ವರ್ಷಗಳ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರವು <ref>{{cite book |last=Corbridge |first=Staurt |coauthors=Harriss, John |title= Reinventing India: Liberalization, Hindu Nationalism and Popular Democracy|year=2000 |publisher= Polity press |page=8}}</ref> ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜಾತಿ ಜನಾಂಗವು ಸಿಡಿದೆದ್ದಿತು.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದರು. ಅವೆಂದರೆ:<ref>{{Cite web |url=http://www.chhattisgarhnris.com/chhattisgarh_heaven.htm |title="ಟ್ರೈಬಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಂಡುಕೋರರು' |access-date=2010-07-27 |archive-date=2008-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080304221551/http://www.chhattisgarhnris.com/chhattisgarh_heaven.htm |url-status=dead }}</ref> #ಹಲ್ಬಾ ಬಂಡುಕೋರರು (1774–79) #ಭೂಪಾಲ್ ಪಟ್ನಮ್ ಹೋರಾಟ(1795) #ಭಿಲ್ ಬಂಡುಕೋರರು(1822–1857)<ref>''ದಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಇನ್ ಹೈದರಾಬಾದ : ಎ ಕನೆಕ್ಟೆಡ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್ '' ಬೈ ಹೈದರಾಬಾದ , (India : State), p. 111.</ref> #ಪರಾಲ್ ಕೋಟ್ ಬಂಡುಕೋರರು (1825) #ತಾರಾಪುರ್ ಬಂಡುಕೋರರು (1842–54) #ಮರಿಯಾ ಬಂಡುಕೋರರು (1842–63) #ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ (1856–57) #ಭಿಲ್ ಬಂಡುಕೋರರು, ಬನ್ಸವಾರಾದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ಯಾ ಟೋಪಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದರು.(1858)<ref>''ಸೊಸಿಯಲ್ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಅಮಂಗ್ ದಿ ಟ್ರೈಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ '' ಬೈ ಗೋಪಿನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ, p. 32.</ref> #ಕೊಯಿ ದಂಗೆ (1859) #ಗೊಂಡ್ ಬಂಡುಕೋರರು,ಅದಿಲಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು.(1860)<ref>''ಹೂ ಈಸ್ ಹು ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಇನ್ ಆಂಧ್ರಾ ಪ್ರದೇಶ '' ಬೈ ಸರೋಜನಿ ರಿಗಾನಿ, p. 420.</ref> #ಮುರಿಯಾ ಬಂಡುಕೋರರು (1876) #ರಾಣಿ ಬಂಡುಕೋರರು (1878–82) #ಭೂಮ್ಕಾಲ್(1910) ==ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನ== ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. [[ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೀಸಲಾತಿ]] ನೀಡಲು ([[ಧನಾತ್ಮಕ ತಾರತಮ್ಯ-ವಿಭಜನೆ]])ಮಾಡಿ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯನ್ನು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಮೀಸಲಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ಪಾಲ]]ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು,ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ: ;ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು (ಎಸ್ .ಸಿ) :[[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು]] ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ"ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು"ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಸದ್ಯ "[[ದಲಿತ]]" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸದ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 16% ರಷ್ಟಿದ್ದು (ಸುಮಾರು 160 ದಶಲಕ್ಷ) ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 49 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಎಸ.ಸಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ <ref name="DelhiGovt">[http://www.delhigovt.nic.in/dept/district/anx25.pdf ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಶೆಡ್ಯುಲ್ಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924030603/http://www.delhigovt.nic.in/dept/district/anx25.pdf |date=2009-09-24 }} ಡೆಲ್ಲಿ ಗ.</ref> ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ;ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು(ಎಸ್ .ಟಿ) :[[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 7% ರಷ್ಟು ಇದೆ,ಅಂದರೆ 70 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು. ;ಇನ್ನಿತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು (ಒಬಿಸಿ) :[[ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ]]ವು ಸುಮಾರು 3000ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಬಿಸಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 52% ರಷ್ಟನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಇದನ್ನು 32% ಎಂದು <ref>[http://www.tribuneindia.com/2006/20060611/main2.htm ರಿಪ್ಲೈ ಟು ಡಾಂಟಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫಾರ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ SC ], ''ಟ್ರಿಬೂನ್ ಇಂಡಿಯಾ'' .</ref> ತೋರಿಸಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಒಬಿಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗಳಿವೆ;ಇದು ಸುಮಾರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೇ ಇದೆ ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ವರದಿಗಳ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಮಂಜಸ ಸಂಖ್ಯಾಬಲವಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ <ref>[http://in.news.yahoo.com/060524/43/64i2a.html ವಾಟ್ ಈಸ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಪಪುಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಅದರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ವರ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಸ್?],''ಯಾಹೂ ನಿವ್ಸ್'' .</ref> ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಗಳು]] ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[2006 ರಲ್ಲಿನ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು]],ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮುಂದುವರೆದ ಜಾತಿ]]ಗಳ ವಿರುದ್ದದ ಭೇದಭಾವ ಇದು [[ಹಿಮ್ಮುಖ ತಾರತಮ್ಯ]] ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ.(ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಒಳಪಡದ ಜಾತಿಗಳು) ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂದುವರೆದ ಜಾತಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಭಜನೆಯು ಋಣಾತ್ಮಕವಲ್ಲದೇ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ತಪ್ಪು ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಹಿಂದುಯೇತರರಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ== ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರನ್ನು ವಿಭಾಗ,ಸ್ಥಳೀಯತೆ ಮತ್ತು ಅವರ <ref name="britannica">[http://concise.britannica.com/ebc/article-9360711/Christian-caste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129202451/http://concise.britannica.com/ebc/article-9360711/Christian-caste|date=2006-11-29}}[http://concise.britannica.com/ebc/article-9360711/Christian-caste ಕ್ರಿಸ್ಚೇಯನ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061129202451/http://concise.britannica.com/ebc/article-9360711/Christian-caste|date=2006-11-29}} ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ.</ref> ಹಿಂದಿನವರ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ;ಉನ್ನತ ವರ್ಗ [[ಸಿರಿಯನ್ ಮಲ್ಬಾರ್ ನಸ್ರಾನಿ]]ಗಳ ಉಲ್ಲೇಖದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮೂದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ;ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್]],ಮತ್ತು "ಲ್ಯಾಟಿನ್ "ಅಥವಾ "ನಿವ್ ರೈಟ್ "ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ [[ನಂಬೂದ್ರಿ]]ಗಳೆಂದು ಮತ್ತು [[ಜಿವ್ಸ್ ]],ಇವರು [[ಸೇಂಟ್ .ಥಾಮಸ್]] ಅವರಿಂದ [[ದೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟರೆಂಬ]] ಉಲ್ಲೇಖವು <ref>ಫುಲ್ಲರ್ ಸಿ.ಜೆ.<u>ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್: ಪೊಲುಶನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್.</u>''ಮ್ಯಾನ್'' , ನಿವ್ ಸಿರೀಸ್,, Vol. 12, No. 3/4. (Dec., 1977), pp. 528–529.</ref> ಇದೆ. ಬರಹಗಾರರಾದ {{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/115071/Christian-caste |title= Caste among Syrian Christians |publisher=Encyclopedia Britannica}}ಆರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಮತ್ತು {{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/115071/Christian-caste |title= Caste among Syrian Christians |publisher=Encyclopedia Britannica}}ಆನಂದ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮೂದಾಯದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ಉಲ್ಲೇಖ ಹೆಸರು="ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ">{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/115071/Christian-caste |title= Caste among Syrian Christians |publisher=Encyclopedia Britannica}}|ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=19 ಮಾರ್ಚ್ 2010}}</ಉಲ್ಲೇಖ><ref name="The Caste System">{{cite web |url=http://www.hvk.org/articles/0606/16.html |title=Racing on the fast track |publisher=Hindustan Times |access-date=2010-07-27 |archive-date=2010-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620112818/http://hvk.org/articles/0606/16.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಫುಲ್ಲರ್ ಸಿ.ಜೆ.<u>ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್: ಪೊಲುಶನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್.</u>''ಮ್ಯಾನ್'' , ನಿವ್ ಸಿರೀಸ್, Vol. 12, No. 3/4. (Dec., 1977), pp. 528–529.</ref><ಉಲ್ಲೇಖ ಹೆಸರು="ಹಿಂದುತ್ವ">{{cite web |url= http://www.hindutva.org/christianity.html |title= Nambudiri origin |publisher= www.hindutva.org |access-date= 2010-07-27 |archive-date= 2007-08-15 |archive-url= https://archive.is/20070815073058/http://www.hindutva.org/christianity.html |url-status= dead }} |ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=19 ಮಾರ್ಚ್ 2010}}</ಉಲ್ಲೇಖ> ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು,ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಕ್ನಾನಯಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್]] ರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮೊಳಗೇ ವಿವಾಹ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅಂತರ್ ವಿವಾಹ]]ಕ್ಕೆ <ref name="ReferenceA">ರಾವ್ ಬಬಾದುರ್ ಎಲ್ .ಕೆ.ಅನಂತಕೃಷ್ಣನ್ ಅಯ್ಯರ್, ''ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್'' . ಕೋಚಿನ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೆಸ್ 1926</ref> ಸಮ್ಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು 16 ನೆಯ ಮತ್ತು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರು ಈ ಮಿಶನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಬಗೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ;ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಕುರಿತಾದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೂರಿತ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಿಗೆ {{Citation needed|date=July 2010}}ಬಂದಿದ್ದವು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಂತರ ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಒಬಿಸಿ (OBC) ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]] ನಡುವಿನ ವಿವಾಹ ಬಂಧನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು.ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕೇರಳ]]ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಹಿಂದು ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ [[ಜಾತಿ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಇವರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಹ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಅದರ [[ಪಂಥ]]ದ [[ನಿಷ್ಟೆಯು ]](ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ದಿಂದ [[ಸಿರಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ವನ್ನು <ref name="fuller"><u>ಕೇರಳಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್</u> ಸಿ.ಜೆ ಫುಲ್ಲರ್. ''ಮ್ಯಾನ್'' , ನಿವ್ ಸಿರೀಸ್ , Vol. 11, No. 1. (Mar., 1976), pp. 53–70.</ref> ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗೋವಾ]]ದಲ್ಲಿ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತಾಂತರ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹಿಂದು ಮತಾಂತರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜಾತಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟರು. ಗೋವಾದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನೇ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು,ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿಕರಣ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು [[ಗೋವಾದವರ ಸಂಶೋಧನೆ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಗೋವಾದಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಹಿಂದು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ''[[ಬಾಮೊನ್ಸ್]]'' ಆದರೆ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ''ಚಾರ್ಡೊಸ್ '' ಎಂದು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಯವಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗೆ ಮತಾಂತರವಾದ [[ವೈಶ್ಯ]]ರು ''ಗೌಡ್ಡೊಸ್ '' ಆದರೆ [[ಶೂದ್ರ]]ರು ''ಸುದೀರ್ '' ರಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ [[ದಲಿತ]]ರು ಅಥವಾ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ"ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ''ಮಹಾರ್ಸ್ '' ಮತ್ತು ''ಚಮಾರ್ಸ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು,ನಂತರ ''ಚಮಾರ '' ಬಗ್ಗೆ ದಲಿತ ವಿರೋಧಿ ಎಂಬ ದೋಷಾರೋಪಣವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ "ಜಾತಿಗಳು" ತಮ್ಮ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರ]]ಲ್ಲೂ ಈ ತೆರನಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಂಗತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ <ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/eb/article-9042918 "ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಾಸ್ಟ್."] ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2006. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್. 18 ಅ. 2006.</ref><ref name="EoI">ಬರ್ಟನ್ -ಪೇಜ್, ಜೆ. [http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-2884 "]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-2884 ಹಿಂದು."]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮ್. ಎಡಿಟೆಡ್ ಬೈ : ಪಿ. ಬಿಯರ್ ಮನ್, . ಬಿಯಂಕಿಸ್, ಸಿ.ಇ. ಬೊಸ್ ವರ್ತ್, E. van ಡೊಂಜಿಲಾ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಬ್ಲು.ಪಿ.ಹೆನ್ರಿಚಿಸ್. ಬ್ರಿಲ್, 2006. ಬ್ರಿಲ್ ಆನ್‌ಲೈನ್.</ref> ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದುಗಳೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್ ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಹಿಂದುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಜಾಗೃತಿ <ref name="Britannica" /><ref name="EoI" /><ref>ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ್ (ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ), ಘೌಸ್ ಅನ್ಸಾರಿ , ಲಖನೌ, 1960, p. 66.</ref><ref name="Sikand">{{cite web|last = Singh Sikand|first = Yoginder|title = Caste in Indian Muslim Society|publisher = Hamdard University|url = http://stateless.freehosting.net/Caste%20in%20Indian%20Muslim%20Society.htm|accessdate = 2006-10-18|archive-date = 2011-08-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20110811072216/http://stateless.freehosting.net/Caste%20in%20Indian%20Muslim%20Society.htm|url-status = dead}}</ref> ಬೆಳೆಯಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ [[ಸಾಚಾರ್ ಸಮಿತಿ]]ಯ ವರದಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಫ್ಸ್ ಎಂಬ ಪಂಗಡವು ತಾವು ಅರಬ್ ನ <ref name="pratap_caste">{{cite book| last = Aggarwal|first = Patrap|authorlink = Patrap C. Aggarwal|title = Caste and Social Stratification Among Muslims in India|publisher = Manohar|year=1978 }}</ref><ref name="anti_caste_muslim">[http://www.anti-caste.org/muslim_question/caste/bhatty_article.html ಸೊಸಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಅಮಂಗ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312061216/http://www.anti-caste.org/muslim_question/caste/bhatty_article.html |date=2007-03-12 }} ಬೈ ಝರೀನಾ ಭಾಟ್ಟಿ.</ref> ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ಸೇರಿದವರು, ಅಲ್ಲದೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನ ತಮಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಅಜ್ಲಫ್ಸ್ ಗಳು ಹಿಂದುತ್ವದಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರಲ್ಲದೇ ಕೆಳದರ್ಜೆಯವರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ''ಅರ್ಜಲ್ '' ಜಾತಿಯು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರ ಹಿಂದುಳಿದ ಜನಾಂಗವೆಂಬಂತೆ <ref name="Ambedkar_Pakistan">{{cite book |last = Ambedkar |first = Bhimrao |authorlink = B.R. Ambedkar |title = Pakistan or the Partition of India |publisher = Thackers Publishers }}</ref><ref name="Ambedkar_Pakistan_online">[http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_partition/410.html ವೆಬ್ ರಿಸೊರ್ಸ್ ಫಾರ್ ''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಆರ್ ದಿ ಪಾರ್ಟಿಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ '' ].</ref> ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರನ್ನು ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ಪ್ರಕಾರ 'ಕೋಮ್ಸ್ 'ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಇವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಭಾಗವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅವರದೇ ಬೇರೆ ವರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಕೂಡಾ <ref>{{cite book |last = Leach |first = Edmund Ronald|authorlink = Edmund Leach |title = Aspects of Caste in South India, Ceylon and North-West Pakistan (p. 113)|publisher = Cambridge University Press|date=1971-11-24 }}</ref> ಅಪರೂಪವೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ <ref name="Sikand" />"ಹಿಂದು ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗದು".ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರಂತಹ <ref>''ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕಮುನಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ: ಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಐಡಿಟೆಡ್ ಬೈ ಟಿ.ಎನ್ ಮದನ್. ನಿವ್ ಡೆಲ್ಹಿ: ವಿಕಾಸ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಹೌಸ್, 1976 p. 114.</ref> ಕೆಲವರು ವಾದ ಮಂಡಿಸುವಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿವೆ ಎಂದೂ <ref name="Ambedkar_Pakistan" /><ref name="Ambedkar_Pakistan_online" /> ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನಾಸ್ತಿಕ]] ಬೌದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ರೊಡಿಸ್ ವರ್ಗದವರು ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮೀಯರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ಬೌದ್ದರಲ್ಲಿರುವ ''[[ಅಹಿಂಸಾ ]]'' (''ಅಹಿಂಸಾ ಆಚರಣೆ'' )ಬುದ್ದನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಗಳ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬರಹಗಾರ ರಾಘವನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ "ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಕುರಿತ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಯು ಬೌದ್ದರಲ್ಲಿದೆ.ಆದರೆ ಈ ವರ್ಗವು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ತರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ;ಈ ವರ್ಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲ.ಸಂಘದವರಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ಅಂದರೆ ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮಗುರುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ)ಇವರನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಿಂದ ದೂರ ಇಡಲಾಗಿದೆ) ಸಾವರ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಚಮ್ಮಾರ]]ರು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ ಅದು ಸಮಂಜಸ {{Clarify|date=July 2010}}<ref>[http://www.voiceofdharma.com/books/wiah/ch11.htm "ಆರ್ ನಿಯೊ ಬುದ್ಧಿಸ್ಟ್ಸ್ ಹಿಂದೂಸ್ ?"] ಬೈ ಕೊನೆರಾಡ್ ಎಲ್ಸ್ಟ್.</ref> ರೂಪದಲ್ಲಿರದು) ಯಾನ್ ಚಾಂಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಬೌದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೈನ್ ರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಇತ್ತೆಂದು <ref>ದುರ್ಗಾ ಪ್ರಸಾದ , p. 115, ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಧ್ರಾಸ್ ಅಪ್ ಟು 1565 A. D.'' .</ref> ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.ಜೈನ್ ರೂ ಕೂಡಾ ಬಿಹಾರ್ ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಂಡೆಲಾ ಗ್ರಾಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು "''ಜಾತ್ ಗಳು'' "(ಜೈನ್ ನರಲ್ಲಿನ ''ಗುಂಪುಗಳು'' ) ಒಂದು "''ಜಾತ್ '' " ಗೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಇನ್ನೊಂದು ಜೈನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು "''ಜಾತ್ '' "ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲಾರ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ "''ಜಾತ್ '' "ನೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಕುಳಿತು ಭೋಜನವನ್ನೂ <ref>ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊಂಟೆಗ್ಬರಿ, p. 216, ''ದಿ ಹಿಸ್ತರಿ ಎಂಟಿಕುಟೀಸ್ ಟೊಪೊಗ್ರಫಿ,ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾಟಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ '' .</ref> ಮಾಡಲಾರರು. ಆದರೆ [[ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳು]] ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು ತಾವು ಇತರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದವರೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು)ಆದರೆ ಅವರ ಭೋದನೆ ಪ್ರಕಾರ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದವುಗಳೇ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದಾಗಿದೆ. [[ಶಿರೊಮಣಿ ಗುರುದ್ವಾರಾ ಪ್ರಬಂಧಕ ಕಮೀಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ 140 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 20ನ್ನು ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಪ್ರತಿಭಾವಂತಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ <ref>{{cite web |url=http://web.uni-marburg.de/religionswissenschaft/journal/diskus/kalsi_2.html |title=Problems of Defining Authority in Sikhism |author=Dr. Sewa Singh Kalsi |publisher=DISKUS Vol.3 No.2 (1995) pp. 43–58 |accessdate=2007-04-24 |archive-date=2007-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070605165347/http://web.uni-marburg.de/religionswissenschaft/journal/diskus/kalsi_2.html |url-status=dead }}</ref> ಅಂಶವಾಗಿದೆ. [[ಬಹಾ'ಇ ಪಂಥ]]ವು ಅದರ [[ಮಾನವೀಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿ]]ನ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಕೆಳಜಾತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ <ref>[http://bahai-library.com/nolley_bahai_population_india ನೋಟ್ಸ್ ಆನ್ ಬಹಾಯಿ ಪಾಪುಲೇಶನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ] ಬೈ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೊಲ್ಲಿ ಅಂಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಗಾರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್, 1997-03</ref> ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ==ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರ== ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಬಹಳಷ್ಟು [[ದ್ವೇಷದ ಅಪರಾಧ]]ಗಳನ್ನು ಜಾತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು [[ದಲಿತ]]ರ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಖೆರಲಾಂಜಿ ನರಮೇಧ]] ಪ್ರಕರಣಗಳಂತವು ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಂದ ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ದಲಿತರಿಂದ ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು [[2006 ರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ದಲಿತ]]ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಅಗ್ರ [[ಜಾತಿ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ [[ಬಿಹಾರ]]ದ [[ರಣ್ ವೀರ್ ಸೇನಾ]]ವು ತನ್ನ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ [[ದಲಿತರ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ವಿರುದ್ದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಬಹುದು. [[ಫೂಲನ್ ದೇವಿ]] ಕೂಡಾ ''ಮಲ್ಹಾ '' ಎಂಬ ಕೀಳು ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವಳೆಂದು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ [[ಠಾಕುರ]]ಗಳು ಆಕೆಯ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರವೆಸಗಿದ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ಆಕೆ ದರೋಡೆಕೋರಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಎಸಗಿದಳು. ಅದೇ 1981 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಕೆಯ ತಂಡ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಠಾಕುರ್ ಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿತು,ಆದರೆ ಇವರಾರೂ ಅವಳ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಅಥವಾ ಅಪಹರಣದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಆಕೆ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದಳಲ್ಲದೇ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ==ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣ== [[ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]] ಅವರ ನಡುವೆ ಜಾತಿ ಬಗೆಗಿನ ತತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ಅಂತರ ಮೂಡಿತ್ತು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ <ref name="caste_aditya_nigam">{{cite web |title=Book review of Caste, Society and Politics in India: From the Eighteenth Century to the Modern Age |author=Danny Yee |url=http://dannyreviews.com/h/Caste_India.html |accessdate=2006-12-11 }}</ref> ಬಂತು. ಸುಮಾರು 1980 ರ ವರೆಗೆ ಜಾತಿಯು [[ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ <ref name="caste_aditya_nigam"/> ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ 1979ರಲ್ಲಿ [[ಮಂಡಲ್ ಕಮೀಶನ್]] (ಆಯೋಗ)ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ "ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ [[ಸ್ಥಾನ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಕೋಟಾಗಳ]] ನಿಗದಿ ಮಾಡಿ ಆ ಜನರ [[ಜಾತಿ]] ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ <ref name="Bhattacharya">ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅಮಿತ್, . {{cite web|url=http://www.theotherindia.org/caste/who-are-the-obcs.html|title="Who are the OBCs?"|accessdate=2006-04-19|archive-date=2006-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20060627065912/http://www.theotherindia.org/caste/who-are-the-obcs.html|url-status=dead}} ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ '' , ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2006.</ref> ಸಫಲವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1980 ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನನ್ವಯ [[ಸಮರ್ಥನಾ ಕ್ರಮ]] ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು.ಇದರಿಂದ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜಾತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ವಿ.ಪಿ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ 1989ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧ ಕಂಡುಬಂತು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಜಾತಿ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹಲವರು ಟೀಕಿಸಿದರು,ಇದು ಚುನಾವಣಾ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವೆಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ [[ಮತ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿ.ಎಸ್ .ಪಿ),[[ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಜನತಾ ದಳ]] ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡವಲ್ಲದೇ ಆಗಿದ್ದಾಗೆ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗೆದ್ದು ಬರುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲು <ref name="country_studies_caste">{{cite web |title=Caste-Based Parties |url=http://countrystudies.us/india/116.htm |publisher= Country Studies US |accessdate=2006-12-12 }}</ref> ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕಂಡರಿಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದು ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು,ಅದೆಂದರೆ ಭಾರತದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|{{By whom|date=July 2010}}ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ]]ವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.. ==ಟೀಕೆಗಳು== ಭಾರತದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಕೂಡಾ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು <ref>[http://aad.english.ucsb.edu/docs/georgesept62001.html ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060420014042/http://aad.english.ucsb.edu/docs/georgesept62001.html |date=2006-04-20 }}.</ref> ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಗಳು ಹಿಂದು ಸಮೂದಾಯ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಸಮೂದಾಯದಿಂದಲೂ ಕೇಳಿ ಬಂತು. ===ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಟೀಕೆ=== ಹಲವಾರು [[ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ]] ಸಂತರು, [[ನಾನಕ್]], [[ಕಬೀರ್]], [[ಚೈತನ್ಯ]], [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ]], [[ಏಕನಾಥ್]], [[ರಾಮಾನುಜ]],[[ತುಕಾರಾಮ್|ತುಕಾರಾಮ ಮತ್ತು]] ಮಹಾತ್ಮ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ವರ್ಗದ ಜನರ ಶಿಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು [[ಹಿಂದು ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಕರು]] ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]] ರಂತವರು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಆಗಿನ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಂತ [[ರಮಾನಂದ]] ಅವರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಂಥದೊಳಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಲವಾರು ಇಂಥ ಸಂತರು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ [[ಭಕ್ತಿ ಚಳವಳಿಗಳಿ]]ಗೆ ಬದ್ದರಾಗಿ ಆಗಿನ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಜಾತಿ ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರು. [[ನಂದನಾರ್]] ಎಂಬ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಸಂತನೊಬ್ಬ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ದಲಿತರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆ <ref>[http://www.shaivam.org/nanaalai.html Shaivam.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210214005900/https://www.shaivam.org/nanaalai.html |date=2021-02-14 }}.</ref> ಇದೆ. ಹಿಂದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನುಳಿದ ಚಳವಳಿಗಳು ಕೆಳಜಾತಿಯವರನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು.ಆರಂಭಿಕ [[ಭಕ್ತಿ ಚಳವಳಿಗಳು]] ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದವು. ಆರಂಭಿಕ ದಲಿತ ರಾಜಕಾರಣವು ಹಲವಾರು ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಗ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಶನರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗಟ್ಟಿ ಪಾದ ಊರಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾಲ ಅದಾಗಿತ್ತು,ಅವರು ದಲಿತರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು,ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಸಂಕೋಲೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ಆಗಿನ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಬ್ರಹ್ಮೊ ಸಮಾಜ]]ವು [[ರಾಜಾರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯತೆಯ ವಿರುದ್ದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ ಕೈಗೊಂಡಿತು. [[ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ]]ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತ [[ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ]] ಕೂಡಾ ದಲಿತರೊಂದಿಗಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತು. [[ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಅನುಯಾಯಿ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]] ಅವರು ದಲಿತರ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಶನ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಈ ಸಮಾನತೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಹಿಂದುಗಳಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರೆನಿಸಿದ್ದ [[ಮನ್ನಥು ಪದ್ಮನಾಭನ್]] ಅವರೂ ಕೂಡಾ ಈ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ದಲಿತರ,ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಕುಟುಂಬದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರಿಗೆ ಅರ್ಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಶೃದ್ಧಾಳು [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರು [[ವೇದಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತೆ ಪಡೆದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ ಹಿಂದುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಳ ಜಾತಿಯವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರ ದೇವಾಲಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ವಾರ್ಧಾ]]ದಲ್ಲಿ ದಲಿತರನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.ಈ ಕಾರ್ಯವು 1928ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ [[ಜಮನಾಲಾಲ್ ಬಜಾಜ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ {{Citation needed|date=July 2010}}ನಡೆಯಿತು.ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಿಂದ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ[[ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಐಥೀ ಠಾಸ್]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರೇ ಭಾರತದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "[[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ]]"ಇದು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಅವರು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿ ''ಹರಿಜನ '' ಎಂಬ [[ಸೌಮ್ಯೋಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು,ಇದರರ್ಥ ''ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು'' . ಹಿಂದು [[ದಲಿತ]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ ಬೌದ್ದ ಚಳವಳಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹಿಂದುತ್ವ ಬಿಟ್ಟು ಬೌದ್ದ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]] ಅವರು ದಲಿತ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿ ದಲಿತ ಸಮಾಜದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ನೆರವಾದರು. ಆಗಿನ ಮಹಾರಾಜಾ 1936 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿ "ಜಾತಿಯ ಹೊರಗಿರುವವರನ್ನು ಹಿಂದು ನಂಬಿಗೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ]] ದೇವಾಲಯವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಲಿತರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದು ದಲಿತರ ಸಮಾಜದ ಸುಪರ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ===ಸಮಕಾಲೀನ ಟೀಕೆಗಳು=== {{POV|date=April 2010}} [[ಕಾಂಚಾ ಇಲ್ಹೈ]] ಎಂಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ [[ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್.ಇವರು ಈ ಮೊದಲು ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುರುಬ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು;ಹಿದುತ್ವದ ಕಟು ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲದೇ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು.ತಮ್ಮ [[ಹಿಂದು ವಿರೋಧಿ]] ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಅವರು {{Citation needed|date=February 2010}}ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ದಲಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಉದಿತ್ ರಾಜ್|{{Citation needed|date=February 2010}}ಉದಿತ್ ರಾಜ್]] ಅವರಂತವರು ಇನ್ನೂ ಜಾತಿಯತೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ {{Citation needed|date=February 2010}}ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾತಿಯತೆ ತೋರುವುದನ್ನು[[ದಲಿತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕಡುವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಹಿಂದುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ,ಆದರೆ ಹಿಂದುತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ;ಯಾಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಆಳವಾಗಿ {{Citation needed|date=July 2009}}ಬೇರೂರಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಘಟನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]] ಕೂಡಾ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು <ref> http://www.sanghparivar.org/wiki/rashtriya-swayamsevak-sangh</ref> ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಂದು [[ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ]] <ref name="npr">[http://www.npr.org/programs/specials/racism/010828.caste.html ಆನ್ ಅನ್ ಟಚೇಬಲ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ?]</ref> ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕೆ]]ಯ [[ಡರ್ಬನ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು.ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು [[ವಿಭಜನೆ]]ಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಇದು [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ತೀರ್ಮಾನ <ref>[http://www.hri.ca/racism/Submitted/Theme/castedeclaration.shtml ಫೈನಲ್ ಡಿಕ್ಲೇರೇಶನ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಅಗೇನಸ್ಟ್ ರೇಸಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ-ಬೇಸ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಶನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080304160927/http://www.hri.ca/racism/Submitted/Theme/castedeclaration.shtml |date=2008-03-04 }}.</ref> ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದಲಿತರನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು "ಭಾರತದ ತೆರೆ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಎಂದು <ref>ಗೋಪಾಲ್ ಗುರು ಉಯಿತ್ ಸಿರಾಜ್ ಸಿದ್ವಾ. [http://www.unesco.org/courier/2001_09/uk/doss22.htm ಇಂಡಿಯಾಸ್ "ಹಿಡನ್ ಅಪರ್ಥೈಡ್" ].</ref><ref>ರಾಜೀವ್ ಧವನ್. [http://www.hinduonnet.com/2001/08/24/stories/05242523.htm ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಅಪರ್ಥೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215001552/http://www.hinduonnet.com/2001/08/24/stories/05242523.htm |date=2008-02-15 }}.</ref> ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕಾಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಕೆಲವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ದಲಿತರ ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದು,ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ 1955ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಲವರು <ref>ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬೈ ಪಿ.ಎಂ.ಬಕ್ಷಿ ಯುನ್ವರ್ಸಲ್ ಲಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಕಂ, ISBN 81-7534-500-4.</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಭಾರತವು ದಲಿತ ಸಮೂದಾಯದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ]][[ಕೆ.ಆರ್ .ನಾರಾಯಣನ್]] ಅವರನ್ನು ನೀಡಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ <ref name="Mendelsohn">ಮೆಂಡೆಲ್ ಸೊಹನ್, ಆಲಿವರ್&amp; ವಿಸ್ಜೈನಿ, ಮಾರಿಯಾ, "ದಿ ಅನ್ ಟಚೇಬಲ್ಸ್, ಸಬಾರ್ಡಿನೇಶನ್, ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ ಮೊಡೆರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ", ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1998.{{page number}}</ref> ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಲಿಯಮ್ ಎ. ಹವಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೇಗೆಯಾದರೂ: <blockquote>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ 1950 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರೂ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಹಿಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಅದನ್ನು "ಗೌಪ್ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಎಂದು ಕರೆಯುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟಿವೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 15ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ದಲಿತ ಸಮೂದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು,ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕೃತೆ,ತೇಜೋವಧೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನದ ಮೇಲೆಯೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಓರ್ವ ದಲಿತನ ನೆರಳು ಕೂಡಾ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವನನ್ನು ಮೈಲಿಗೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಗೆ ಇದೆ. ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರು ಹಾಕಿದ ಗೆರೆ ದಾಟಬಾರದು ಎಂಬ ನಿರ್ಭಂದವಿದೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಲಾಗದು,ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಹೋಗುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಾರದು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರ ಮಕ್ಕಳು ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ <ref>ವಿಲಿಯಮ್ ಎ. ಹವಿಲ್ಯಾಂಡ್, ''ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿ: ದಿ ಹುಮನ್ ಚಾಲೇಂಜ್'' , 10th ಸಂಪುಟ, ಥಾಮ್ಸನ್ ವಡ್ಸ್ ವರ್ತ್, 2005, ISBN 0-534-62361-1, p. 575.</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.</blockquote> ಆದರೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಕೆವಿನ್ ರೆಲ್ಲಿ,ಸ್ಟಿಫೆನ್ ಕೌಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಲಾ ಬೊಡಿನೊ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಟೀಕೆ ಮಾಡುವರಲ್ಲದೇ,ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಧೋರಣೆ ಮಾಯವಾಗಿದೆ <ref name="Reilley et al.">ಕೆವಿನ್ ರೆಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಕೌಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಎಂಜಿಲಾ ಬೊಡಿನೊ, ರೇಸಿಸಮ್: ಎ ಗ್ಲೊಬಲ್ ರೀಡರ್ P21, M.E. ಶರ್ಪೆ, 2003 ISBN 0-7656-1060-4.</ref> ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಯತೆಗೆ "ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ"ಯಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು,ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮತ್ತು ಕೆಳಜಾತಿಯವರು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದೆ.ಈಗ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಅಚರಣೆ <ref>[http://www.leftjustified.com/leftjust/lib/sc/ht/wtp/india.html ಎಕ್ಸಸರ್ಪ್ಟ್ಸ್ರ್ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ].</ref> ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದಲಿತ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು.ಚಿಕ್ಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಈ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿತ್ತು.ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗೆ {{Citation needed|date=July 2010}}ಒಳಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ====ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ==== ಜಾತಿ ಭೇದಭಾವವು ಜನಾಂಗೀಯ ಭೇದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಲಿತರ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಈ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ದ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಅವರು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕಾರ ಪಂಜಾಬದ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ನು ವಂಶೀಯವಾಗಿ ಅದೇ ಜನಾಂಗದ [[ಪಂಜಾಬ್]] ನ ಚಮ್ಮಾರನಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಜನಾಂಗೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿಭಜಿಸದು. ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಒಂದೇ ಜನಾಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ <ref>[[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]], ದಿ ಅನ್ನಿಹಿಲೇಶನ್ ಅಫ್ ಕಾಸ್ಟ್. p. 49 ಆಫ್ ಹೀಸ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೀಚಿಸ್, vol.1, ಎಜುಕೇಶನ್ ಡಿಪಾ. Dpt., ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ 1979.</ref> ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಖಂಡನೆಯನ್ನು [[ಆಂಡ್ರೆ ಬೆಟಿಲ್ಲೆ]]ಯಂತಹ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯತೆಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು "ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕುಚೋದ್ಯದ"ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ;ಯಾಕೆಂದರೆ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಮತ್ತು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ]] ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರ ಕಾಣದು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ"ಪ್ರತಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪೊಂದು ಕೇವಲ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ"ವೆಸಗುವದರ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯ ವಾದ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ತ್ಯಾನಿಸುವುದು <ref>[http://wcar.alrc.net/mainfile2.php/For+the+negative/14/ ರೇಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128174356/http://wcar.alrc.net/mainfile2.php/For+the+negative/14/ |date=2011-01-28 }} ಬೈ[[ಅಂಡ್ರೆ ಬೆಟಿಲ್ಲೆ]].</ref> ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಇಂತಹ ವಾದಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ,ಜಾತಿಯತೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಭೇದವನ್ನು ಅದು ಸಮೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಜಾತಿ ವಿಷಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಜನಾಂಗದೊಳಗಿನ ಹಾಗು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗಿನವಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಆಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಸೊಲಿ ಸೊರ್ಬ್ಜಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅದರ ಭೇದಭಾವಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ವಿನಹ ಅದನ್ನು ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗದು ಆದರೆ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯು <ref name="npr" /> ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಜಾತಿಯತೆಯು ಜನಾಂಗೀಯ ಭೇದಕ್ಕೆ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಎಂ.ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ <ref name="Srinivas, M.N 1952" /><ref name="Modern India p. 48" /> ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಉದಾರತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ <ref name="Silverberg Paper" /> ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಳಜಾತಿಯವರು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜನರನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಬೇಕೆಂಬ ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೂಲದ ಲೇಖಕಿ [[ಆಯೇಶಾ ಜಲಾಲ್]] ಅವರ ಕೃತಿ ''ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಂಡ್ ಅಥಾರಿಟರಿಯನಿಸಮ್'' ನಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ [["ಹಿಂದು ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಒಳಪಂಗಡಳಲ್ಲೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಆಯಾ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ <ref>ಎ. ಜಲಾಲ್,ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಂಡ್ ಅಥಾರಿಟೇರಿಯನಿಸಮ್ ಇನ್ [[ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ]]: ಎ ಕಂಪೇರೇಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಪರಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್(ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ), ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್(ಮೇ 26, 1995), ISBN 0-521-47862-6.</ref> ಕಂಡಿವೆ". ಕೆಲವು ನೀರೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಕೆಳಗಿನ ಜಾತಿಯವರನ್ನು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,ಇಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಎಂಬ <ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/intoc.html ಇಂಡಿಯಾ– ಎ ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಟಡಿ, USA ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, 1995, ಚಾಪ್ಟರ್ 5].</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂ ಒಡೆತನವಿದೆ,ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಳ ಜಾತಿಯ ಭೂರಹಿತರನ್ನು ಇವರು ಶೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ಪದ್ದತಿಗೆ {{Citation needed|date=July 2010}}ಈಡಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮ್ಯಾಟ್ ಚೆರ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ಕರ್ಮ]] ಎಂಬುದು ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾತಿಯೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ,ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಅಥವಾ ಆತ ಯಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಆತ ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ (ಮರು)ಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದು <ref>[http://www.secularhumanism.org/library/fi/cherry_16_4.html ಮ್ಯಾಟ್ ಚೆರ್ರಿ, "ಹುಮ್ಯಾನಿಸಮ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ", ಫ್ರೀ ಇಂಕ್ವೈರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್, Vol 16 Num 4].</ref> ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮಾರ್ಚ್ 29,2007ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ 27% ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಂತರ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲಿಸಿದ್ದ [[ಅಶೋಕ ಕುಮಾರ ಠಾಕುರ್ ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ 1931 ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಮೀಸಲಾತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.OBCs ಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿತ ಮಾಡಲಾಗದೆಂದು ಅದು ಹೇಳಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ "ಮೀಸಲಾತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದುಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು <ref name="interimstay">{{cite news | title = Supreme Court stays OBC quota in IITs, IIMs | url = http://in.rediff.com/news/2007/mar/29quota.htm | work = rediff.com | publisher = Rediff.com India Limited | date = 2007-03-29 | accessdate = 2007-04-01 | language = | quote = }}</ref> ಹೇಳಿತು. ಹೇಗೆಯಾಗಲಿ ತರುವಾಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ <ref>http://sify.com/news/sc-upholds-27-pc-obc-quota-news-national-jegnGRdgjda.html</ref> ಹಿಡಿಯಿತು.. ==ವಂಶಾವಳಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ== ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ,ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಅಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಟಿ.ಕಿವಿಸಿಲ್ಡ್ ಅವರ 2002-03 ರ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ "ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಜನಾಂಗಗಳು ಒಂದೇ[[ಭೂ ಪ್ರದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯನ್ ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ವಂಶಾವಳಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವು [[ಮಾನವ ಕುಲಕೋಟಿ ಅಳಿದ]] ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ,<ref>{{cite journal | last = Kivisild | first = T. | coauthors = S. Rootsi, M. Metspalu, S. Mastana, K. Kaldma, J. Parik, E. Metspalu, M. Adojaan, H.-V. Tolk, V. Stepanov, M. Gölge, E. Usanga, S. S. Papiha, C. Cinnioglu, R. King, L. Cavalli-Sforza, P. A. Underhill, and R. Villems | month = February | year = 2003 | title = The Genetic Heritage of the Earliest Settlers Persists Both in Indian Tribal and Caste Populations | journal = [[American Journal of Human Genetics]] | volume = 72 | issue = 2 | pages = 313–332 | pmid = 12536373 | doi = 10.1086/346068 | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=379225&blobtype=pdf | accessdate = 2007-09-09 | pmc = 379225 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ <ref name="pnas.org">{{Cite web |url=http://www.pnas.org/content/103/4/843.full.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-27 |archive-date=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104162205/http://www.pnas.org/content/103/4/843.full.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಹೊರಭಾಗದ ವಂಶಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ <ref name="pnas.org" /> ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು,ಇದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ <ref>{{cite journal | last = Basu | first = Analabha | coauthors = Namita Mukherjee, Sangita Roy, Sanghamitra Sengupta, Sanat Banerjee, Madan Chakraborty, Badal Dey, Monami Roy, Bidyut Roy, Nitai P. Bhattacharyya, Susanta Roychoudhury and Partha P. Majumder | year = 2003 | title = Ethnic India: A Genomic View, With Special Reference to Peopling and Structure | journal = Genome Research | volume = 13 | issue = 10 | pages = 2277–2290 | pmid = 14525929 | doi = 10.1101/gr.1413403 | url = http://www.genome.org/cgi/reprint/13/10/2277 | accessdate = 2007-09-09 | pmc = 403703 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಫೊರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಜೊನ್ನಾ ಎಲ್ .ಮೌಂಟೇನ್ ಅವರ 1995ರ ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ "ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಂಗಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ,ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಹ ವಂಶಾವಳಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಲ್ಲ"ಇವುಗಳ ವಂಶವೃಕ್ಷದ ಶಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡಿದರೆ ಜಾತಿಯ ಸಂಬಂಧ <ref>{{cite journal | last = Mountain | first = Joanna L. | coauthors = J M Hebert, S Bhattacharyya, P A Underhill, C Ottolenghi, M Gadgil, and L L Cavalli-Sforza | month = April | year = 1995 | title = Demographic history of India and mtDNA-sequence diversity | journal = [[American Journal of Human Genetics]] | volume = 56 | issue = 4 | pages = 979–992 | issn = 0002-9297 | pmid = 7717409 | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1801212&blobtype=pdf | accessdate = 2007-09-09 | pmc = 1801212 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೆಲ್ಲುಲರ್ ಅಂಡ್ ಮೊಲೆಕುಲರ್ ಬಯೊಲಜಿ]] (ಇಂಡಿಯ)ದ ಇಸ್ಮೇಲ್ ಥಾನ್ಸೀಮ್ ಅವರ 2006ರ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ "ಕೆಳ ದರ್ಜೆಯ ಜಾತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅದರಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಿಂದಲೇ ಮೂಲ ಪಡೆದ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು,ಇದು [[ನವಯುಗ]]ದ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಜನರಿಂದಲೇ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.ಇವರು ಆರ್ಯನ್ ರು ಬರುವ ತುಂಬಾ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಸಂತತಿಯ ಮೂಲಬೇರುಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ "ಆಗ ಬಂದ [[ಇಂಡೊ-ಯುರೊಪಿಯನ್]] ರು ತಾವೇ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರೆಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು <ref>{{cite journal | last = Thanseem | first = Ismail | coauthors = Kumarasamy Thangaraj, Gyaneshwer Chaubey, Vijay Kumar Singh, Lakkakula VKS Bhaskar, B Mohan Reddy, Alla G Reddy, and Lalji Singh | month = August | year = 2006 | title = Genetic affinities among the lower castes and tribal groups of India: inference from Y chromosome and mitochondrial DNA | journal = BMC Genetics | volume = 7 | pages = 42 | doi = 10.1186/1471-2156-7-42 | url = http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1471-2156-7-42.pdf | accessdate = 2007-09-09 |format=PDF | pmid = 16893451 | pmc = 1569435}}</ref> ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು [[ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್ಸ್]] ಗಳು ಬರುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು;ಹೀಗೆ ಬರಬರುತ್ತಾ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು.ಅದರ ನಂತರ ಇಂಡೊ-ಅರ್ಯನ್ಸ್ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಈ ಜಾತಿ ವಿಂಗಡನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಾವಾಗಿ <ref>{{cite web | url = http://www.telegraphindia.com/1070101/asp/knowhow/story_7203802.asp | title = Caste in the genes | author = G.S. Mudur | publisher = The Telegraph, Calcutta | accessdate = 2007-08-31 | date = 2007-01-01 | archive-date = 2007-09-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930041020/http://www.telegraphindia.com/1070101/asp/knowhow/story_7203802.asp | url-status = dead }}</ref> ಬೆಳೆಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಸುಮಾರು 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗೆಗೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಬಯೊಲಜಿಕಲ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 32 ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 45 ಜಾತಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ [[ಇಂಡೊ-ಯುರೊಪಿಯನ್]] ನಿಂದ <ref>{{cite web |title=India Acquired Language, Not Genes, From West, Study Says |author=Brian Handwerk |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/01/0110_060110_india_genes.html |publisher=National Geographic News |date=2006-01-10 |accessdate=2006-12-08 }}</ref> ಬಂದವುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆರ್ಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡರ ನಡುವೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಭೇದ ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಲ್ಲಗಳೆದಿವೆ. [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೆಲ್ಲುಲರ್ ಅಂಡ್ ಮೊಲೆಕುಲರ್ ಬಯೊಲಜಿ]] ಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.(ಸಹಯೋಗ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ]],[[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ಥ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಡ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್]] ಅಲ್ಲದೇ [[MIT]])ಇದು ಭಾರತಾದಾದ್ಯಂತದ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ವಂಶಾವಳಿಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಸುಮಾರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 13 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ 25 ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ 132 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ವಂಶಾವಳಿಯು ಜಾತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲಿತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಜನಾಂಗ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡಿದೆ.ಇದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೂಲದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆಯೇ ವಿನಹಃ ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿದೆ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೆರನಾದ ಆರ್ಯನ್ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ್ ಜನರ ಬಗೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ನಿಂದನೆ, ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/news/india/Aryan-Dravidian-divide-a-myth-Study/articleshow/5053274.cms ಆರ್ಯನ್ -ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್ ಡಿವೈಡ್ ಒಂದು ಮಿಥ್ಯ: ಸ್ಟಡಿ], [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಲ್ಲ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಬೆಲಿನಿಯನರ್ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ (ಬಾಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಾಂಗ)]] * [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ]] * [[ನೆವಾರ್ ರ ಜಾತಿ ಪದ್ದತಿ]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಆಕರಗಳು== *ಅಗ್ರವಾಲ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಾಪ್. ''ಭಾರತದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ '' . ಮನೋಹರ್. 1978. *ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಭೀಮರಾವ್. ''ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಅಥವಾ ದಿ ಪಾರ್ಟಿಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ '' . ಥ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್. *ಅನ್ಸಾರಿ, ಘೌಸ್. ''ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ್: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್'' . ಲಖನೌ, 1960. *ಬೈಲಿ, ಸುಸನ್. ''ಕಾಸ್ಟ್, ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಎಟೀನ್ ಸೆಂಚುರಿ ಟು ದಿ ಮಾಡೆರ್ನ್ ಏಜ್'' . ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. 1999. DOI:10.2277/0521264340. ISBN 978-0-521-26434-1. *ಮೈಕೆಲ್ಸ್, ಎಕ್ಸೆಲ್, ಹಿಂದುಯಿಸಮ್: ಪಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಸೆಂಟ್ 188-97 (ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟೊನ್ 2004) ISBN 0-691-08953-1. *ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಂ. ಎನ್. ''ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅಮಂಗ್ ದಿ ಕೂರ್ಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ'' . ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್, 1952. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ''[[ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರ್ಸ್ವತಿ]] ರಚ್ನವಾಲಿ'' (ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ), ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥಾನ, [[ದೆಲ್ಹಿ]], 2003. * [[ಬಲದೇವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]], ಕಾಶಿ ಕಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪರಂಪರಾ, ಶಾರದಾ ಸಂಸ್ಥಾನ, [[ವಾರಾಣಸಿ]], 1985. * ಎಂ.ಎ. ಷೆರಿಂಗ್, ಹಿಂದೂ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಸ್ ರಿಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನ್ ಬನಾರಸ್, ಏಷ್ಯನ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್, ನವದೆಹಲಿ, ಮೊದಲನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ 1872, ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ 2008. * ಜೊಗೆಂದ್ರನಾಥ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಹಿಂದು ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಟ್ಸ್, ಮುನಶಿರಾಮ್ ಮನೋಹರಲಾಲ್, ಡೆಲ್ಹಿ, ಫಸ್ಟ್ ಎಡಿಶನ್ 1896, ನಿವ್ ಎಡಿಶನ್ 1995. * ಈ.ಎ.ಎಚ್.ಬ್ಲಂಟ್, ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಫಸ್ಟ್ ಎಡಿಶನ್ ಇನ್ 1931 ಬೈ [[ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], ನಿವ್ ಎಡಿಶನ್ ಬೈ ಎಸ್.ಚಾಂದ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 1969. * [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಅಲನ್ ಬಯಲಿ]], ರೂಲರ್ಸ್, ಟೌನ್ಸ್ ಮೆನ್, ಅಂಡ್ ಬಜಾರ್ಸ: ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಎಕ್ಸಾಪಾನ್ಸನ್, 1770–1870, [[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], 1983. * ಆನಂದ್ ಎ. ಯಾಂಗ್, ಬಝಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್, ಸೊಸೈಟಿ, ಎಂಡ್ ದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ ಬಿಹಾರ್, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1999. * ಆಚಾರ್ಯ ಹಝಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ ರಚನಾವಳಿ, ರಾಜ್ ಕಮಲ್ ಪ್ರಕಾಶನ, ದೆಹಲಿ. * ಬಿಭಾ ಝಾ ಅವರ [[Ph.]]ಡಿ ವಿಷಯ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು: ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪಾಟ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತ. * [[ಅರವಿಂದ ನಾರಾಯಣ ದಾಸ್]], ಅಗ್ರೆರೇರಿಯನ್ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಬ್ನ್ 20 ಥ ಸೆಂಚುರಿ ಬಿಹಾರ್(ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಪೀಜಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್), ರೂಟ್ ಲೆಜ್, [[ಲಂಡನ್]], 1982. * ಎಂ.ಎನ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ, ಓರಿಯೆಂಟ್ ಲಾಂಗ್ ಮನ್, ದೆಹಲಿ, 1995. * [[ಮಹಾವೀರ್ ಪ್ರಸಾದ ದ್ವಿವೇದಿ]] ಎಸ್ಸೇಸ್. *ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಬಿ.ಆರ್. (1946). [http://www.ambedkar.org/ambcd/39A.Untouchables%20who%20were%20they_why%20they%20became%20PART%20I.htm ''ದಿ ಅನ್ ಟಚೇಬಲ್ಸ್: ಹು ವೇರ್ ದೆ ಅಂಡ್ ವೈ ದೆ ಬಿಕೇಮ್ ಅನ್ ಟಚೇಬಲ್ಸ್ ?'' ] ಆಸ್ ರಿಪ್ರಿಂಟೆಡ್ ಇನ್ ವ್ಯಾಲೂಮ್ 7 ಆಫ್ ''ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೀಚಿಸ್'' , ಪಬ್ಲಿಶಡ್ ಬೈ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆಫ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾ 1990; ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್. *Ambedkar, B.R. (1946) ''[[ಹೂ ವೇರ್ ದಿ ಶೂದ್ರಾಸ್ ]]'' ([http://www.ambedkar.org/ambcd/38A.%20Who%20were%20the%20Shudras%20Preface.htm ರೀಡ್ ಆನ್ ಲೈನ್]). * ಅಟಲ್, ಯೋಗೇಶ್ (1968) "[[ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಫ್ರಂಟೀಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಟ್ ]]" ಡೆಲ್ಹಿ, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಹೌಸ್. * ಅಟಲ್, ಯೋಗೇಶ್ , (2006) "[[ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ]]" ಚಾಪ್ಟರ್ ಆನ್ ವರ್ಣಾ ಅಂಡ್ ಜಾತಿ. ಜೈಪುರ್, ರಾವತ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್. *ಬೇನ್ಸ್, ಜೆರ್ವೈಸ್ ಅಥೆಲ್ಸ್ಟೇನ್ (1893). ''ಜನರಲ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, 1891'' , ಲಂಡನ್, ಹರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟೀಸ್ ಸ್ಟೇಶನರಿ ಆಫೀಸ್. *ಬ್ಲಂಟ್, ಇ. ಎ. ಎಚ್. (1931). ''ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಆಫ್ ನಾದರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ '' , ರಿಪಬ್ಲಿಶಡ್ 1964, ಎಸ್. ಚಾಂದ್, ಡೆಲ್ಹಿ. *ಕ್ರೂಕ್, ವಿಲಿಯಮ್(1896). ''ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ -ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರೊವಿನ್ಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ಔಧ್ '' , 4 vols. *ಡುಕೆರ್/ಸ್ಪಿಲ್ವೊಗಲ್. ''ದಿ ಎಸೆನ್ಸ್ಸಿಯಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ Vol I: to 1800'' . 2nd ಎಡಿಶನ್ 2005. *[[ಡುಮೊಂಟ್, ಲೂಯಿಸ್]]. ''[[ಹೊಮೊ ಹಿರಾಚಿಯಸ್Homo: ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್]]'' . ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಡಿಶನ್, ರಿವೈಸ್ಡ್. 540 p.&nbsp;1970, 1980 ಸಿರೀಸ್: (ನೇಚರ್ ಆಫ್ ಹುಮನ್ ಸೊಸೈಟಿ ). *ಘುರೆ, ಜಿ. ಎಸ್. (1961). ''ಕಾಸ್ಟ್, ಕ್ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಆಕುಪೇಶನ್'' . ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಬುಕ್ ಡಿಪೊಟ್ . ಬಾಂಬೆ. *ಘುರೆ, ಜಿ. ಎಸ್. (1969). ಕಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ರೇಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪಾಪುಲರ್ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮುಂಬಯಿ 1969 (1932). *ಜಾಫರ್ಲೊಟ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫೆ (2003). ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸೈಲೆಂಟ್ ರೆವುಲುಶನ್: ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೊವರ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್'' , C. ಹರ್ಸ್ಟ್&amp; ಸಿ ಕಂ. *[[ಕಾನೆ, ಪಾಂಡುರಂಗ್ ವಾಮನ್ ]]: ''ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ: (ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಯವಲ್, ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಾ)'' &nbsp;— ಪೂನಾ: ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಒರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್, 1962–1975. *[[ಲಾಲ್ , ಕೆ. ಎಸ್.]] ಗ್ರೊತ್ ಆಫ್ ಶೆಡುಲ್ಸ್ಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮಿಡಿವಲ್ ಇಂಡಿಯಾ (1995). *ಮುರೆ ಮಿಲ್ನರ್ , ಜೂ. (1994). ''ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ರೆಡ್ ನೆಸ್ : ಎ ಜನರಲ್ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆನ್ ಅನಲ್ಲೈಸಿಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಲ್ಚರ್'' , ನಿವ್ ಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. *ರಾಜ್, ಪಪಿಯಾ&amp; ಆದಿತ್ಯ್ ರಾಜ್ (2004) "ಕಾಸ್ಟ್ ವೇರಿಯೇಶನ್ ಇನ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ಉಮೆನ್ ಇನ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ರೀಜನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಸ್ಟ್ಡಿ ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ NFHS ಡಾಟಾ" ಸೊಸಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಬುಲೆಟಿನ್ 53 (3): 326–346. *ರಂಗನಾಯಕಮ್ಮಾ (2001). ''ಫಾರ್ ದಿ ಸಾಲುಶನ್ ಆಫ್ ದಿ "ಕಾಸ್ಟ್ "ಕೊಶ್ಚೆನ್, ಬುದ್ದಾ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಇನಫ್ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಇನಫ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ,ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಈಸ್ ಮಸ್ಟ್'' , ಹೈದರಾಬಾದ್: ಸ್ವೀಟ್ ಹೋಮ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್. *ರಸೆಲ್, ಆರ್.ವಿ. ಅಂಡ್ ಆರ್.ಬಿ. ಹೀರಾ ಲಾಲ್ (1916). ''ದಿ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' , 4 vols., ಲಂಡನ್. *ಲಿಜ್ ಸ್ಟೌರ್ಟ್, ಇನ್ ಗಟಾಡಿಯನ್ ವೀಕ್ಲಿ, ಜನವರಿ 10, 2002 ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://codesign.scu.edu/hinduism/ ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415112417/http://codesign.scu.edu/hinduism/ |date=2008-04-15 }} *''ಎನ್ನಿಹೇಲೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಉಯಿತ್ ಎ ರಿಪ್ಲೈ ಟು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ '' [http://wcar.alrc.net/mainfile2.php/Documents/76/ ಪಾರ್ಟ್ I] &amp; [http://wcar.alrc.net/mainfile2.php/Documents/77/ ಪಾರ್ಟ್ II] ಬೈ''[[ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ .ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ]]'' * [http://www.hindu-international.org/books/articles/varna_jaati_or_caste.pdf ವರ್ಣ ಅಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಿಂದು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್ (pdf)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013101013/http://www.hindu-international.org/books/articles/varna_jaati_or_caste.pdf |date=2006-10-13 }} * ''ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆನ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಬೈ[[ಕೊಯೆನ್ ರಾಡ್ ಎಲ್ಸ್ಟ್ ]]:'' [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch1.htm#16a ಕಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207175444/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch1.htm#16a |date=2007-02-07 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch11.htm#49a ಬುದ್ಧಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120714182547/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch11.htm#49a |date=2012-07-14 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch9.htm#78a ಇಂಡಿಯನ್ ಟ್ರೈಬಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109205643/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/wiah/ch9.htm#78a |date=2008-01-09 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch49.htm ಫಿಸಿಕಲ್ ಆಂಥ್ರಿಪೊಲಾಜಿ ಅಂಡ್ ಕಾಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130908073234/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch49.htm |date=2013-09-08 }}, [http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch48.htm#68a ಎಟಿಮೊಲಾಜಿ ಆಫ್ ವರ್ಣಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130908073529/http://koenraadelst.bharatvani.org/books/ait/ch48.htm#68a |date=2013-09-08 }} * [http://www.kamat.com/indica/caste/ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್] ಆಟ್ ಕಾಮತ್ಸ್ ಪೊಟ್ ಪುರಿ * [https://www.hrw.org/reports/2007/india0207/ ಹಿಡನ್ ಅಪರ್ಥೈಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಶನ್ಸ್ ಅಗೇನ್ಸ್ಟ್ "ಅನ್ ಟಚೇಬಲ್ಸ್ "] *[https://share.acrobat.com/adc/document.do?docid=0925fce8-835d-4bc7-a14f-50122ee9e5e4 The Castes, Culture, and Hedonism: An abstract of the ideology by: Nevill Kumar]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Reservation in India}} {{Life in India}} {{DEFAULTSORT:Caste System In India}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[en:Indian caste system]] [[es:Sistema de castas de la India]] [[fr:Système de castes en Inde]] [[hi:हिन्दू वर्ण व्यवस्था]] [[nl:Kaste]] [[nn:Det indiske kastesystemet]] [[pt:Sistema de castas da Índia]] [[zh:种姓制度]] p355igxbr7zphl11nd4yqe12hvt6q9w ಬೋಯಿಂಗ್ 777 0 24710 1373682 1356376 2026-05-18T14:13:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373682 wikitext text/x-wiki '''ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ, ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ ಜೆಟ್‌‌ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಏರ್‌‌ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಅದು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ಟ್ರಿಪಲ್‌ ಸೆವೆನ್‌‌‌" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="workhorse">{{cite news |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article5898240.ece |title=Workhorse jet has been huge success with airlines that want to cut costs |publisher=''[[The Times]]'' |last=Robertson |first=David |date=March 13, 2009 |accessdate=March 20, 2009 |location=London |archive-date=ಜೂನ್ 12, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612140321/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article5898240.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Grantham|first=Russell|url=http://www.ajc.com/search/content/business/delta/stories/2008/02/28/delta_0229.html|title=Delta's new Boeing 777 can fly farther, carry more|work=[[The Atlanta Journal-Constitution]]|date=February 29, 2008|accessdate=June 30, 2009|archiveurl=https://archive.today/20120525100716/http://www.ajc.com/search/content/business/delta/stories/2008/02/28/delta_0229.html|archivedate=ಮೇ 25, 2012|url-status=live}}</ref> 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ಈ ವಿಮಾನವು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ {{convert|5235|to|9380|nmi|km|lk=in}}ವರೆಗಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇರಾವುದೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಸದ ಪಂಖದಜೆಟ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಳಿಗೇರಿನ ಮೇಲೆ ಆರು ಚಕ್ರಗಳಿರುವುದು, ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡ್ಡ-ಛೇದನ, ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಡ್‌-ಆಕಾರದ ಹಿಂಭಾಗದ ಬಾಲಂಗೋಚಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="boeingjets" /> ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಅನುಸಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ 777 ವಿಮಾನವು, ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ಹಳೆಯದಾದ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲೆಂದು ಮತ್ತು 767 ಹಾಗೂ 747 ನಡುವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತುಂಬಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಬೋಯಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನವಾಗಿರುವ ಇದು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‌ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನವೂ ಆಗಿದೆ. ಎರಡು ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಉದ್ದಗಳಲ್ಲಿ 777 ವಿಮಾನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ 777-200 ಮಾದರಿಯು 1995ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು 1997ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿತ ಶ್ರೇಣಿಯ 777-200ER ಮಾದರಿಯು ಬಂದಿತು. {{convert|33.3|ft|abbr=on|adj=on|sigfig=3}}ನಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಹಿಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 777-300 ಮಾದರಿಯು 1998ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಉದ್ದದ-ಶ್ರೇಣಿಯ 777-300ER ಮತ್ತು 777-200LR ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 2004 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ, 777F ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸರಕು ವಿಮಾನದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯು 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ವಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಉದ್ದದ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರಕು ವಿಮಾನದ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆರಡೂ ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ GE90 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಿತ ಮತ್ತು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇತರ ಮಾದರಿಗಳು GE90, ಪ್ರಾಟ್‌ & ವಿಟ್ನೆ PW4000, ಅಥವಾ ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 800 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ. 777-200LR ಮಾದರಿಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಉದ್ದದ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅರ್ಧದೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹಾರಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನವೊಂದರಿಂದ<ref name="guinness" /><ref name="772LRrecord" /> ಆದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಅಂತರದ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಇದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1995ರಲ್ಲಿ 777 ವಿಮಾನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿತು. 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 1,143 ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ 59 ಗ್ರಾಹಕರು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 881 ವಿಮಾನಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="777_O_D_summ">{{cite web |url=http://active.boeing.com/commercial/orders/displaystandardreport.cfm?cboCurrentModel=777&optReportType=AllModels&cboAllModel=777&ViewReportF=View+Report |title=777 Model Orders and Deliveries summary |work=Boeing |date=July 2010 |accessdate=September 1, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6J5PxuzDT?url=http://active.boeing.com/commercial/orders/displaystandardreport.cfm?cboCurrentModel=777 |url-status=dead }}</ref> 777-200ER ಮಾದರಿಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದ್ದು ಈ ಪೈಕಿಯ 415 ವಿಮಾನಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 86 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು<ref name="FI10" /> ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅತಿದೊಡ್ಡ 777 ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. {{as of|October 2009}} ಸದರಿ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನವು ಒಡಲಿನ-ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಪಘಾತವೊಂದಕ್ಕೆ ಈಡಾದರೂ ಸಹ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಪಮೃತ್ಯುವೂ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ; ಟ್ರೆಂಟ್‌‌ 800 ಎಂಜಿನ್‌ನ ಇಂಧನದ ಅಂಗಭಾಗವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2000ದ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ 777 ವಿಮಾನಗಳು ಅದರ ತಯಾರಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಮಾರಾಟದ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಏರುತ್ತಿರುವ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ಇತರ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಈ ಬಗೆಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಂದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇಂಧನ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದೂರದ, ಸಾಗರಾಂತರ ಸಂಚಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನೇರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ A330-300 ಮತ್ತು A340 ಮಾದರಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದು, ಮುಂಬರಲಿರುವ A350 XWB ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 787 ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. {{TOClimit|limit=3}} ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ===ಹಿನ್ನೆಲೆ=== 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 747, ಮೆಕ್‌ಡೊನ್ನೆಲ್‌ ಡೌಗ್ಲಸ್‌‌ DC-10, ಮತ್ತು ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ L-1011 ಟ್ರೈಸ್ಟಾರ್‌‌‌ ಮಾದರಿಗಳು, ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಿಮಾನಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="wells">{{Harvnb|Wells|Rodrigues|2004|p=146}}</ref> 1978ರಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು: ಮಾನನೀಯ 727 ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ 757 ಮಾದರಿ, ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ A300 ಮಾದರಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯಲೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ 767 ಮಾದರಿ, ಹಾಗೂ DC-10 ಮತ್ತು L-1011 ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ಮೂರು ಜೆಟ್‌‌ ಉಳ್ಳ 777 ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946981,00.html|title=The 1980s Generation|work=[[Time (magazine)|Time]]|date=August 14, 1978|accessdate=July 19, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 18, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071118220221/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C946981%2C00.html|url-status=dead}}</ref><ref name="inside777">{{cite web|last=Richards|first=Bill|url=http://www.seattlepi.com/archives/1990/9010170002.asp|title=$11 billion order puts Boeing 777 on launch pad: an inside look customers had a hand in new plane's design|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|date=October 16, 1990|accessdate=December 1, 2008}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ 757 ಮತ್ತು 767 ಮಾದರಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದವು; 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಾಗರಾಂತರ ಸಂಚಾರದ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, ವಿಸ್ತರಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮಾನದಂಡಗಳ (ಎಕ್ಸ್‌‌ಟೆಂಡೆಡ್‌-ರೇಂಜ್‌ ಟದವಿನ್‌-ಎಂಜಿನ್‌ ಆಪರೇಷನಲ್‌‌ ಫರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌-ETOPS) ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="eden99">{{Harvnb|Eden|2008|pp=99–104}}</ref> ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ಅನ್ಯಾಪಕರ್ಷಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಅಂತರದವರೆಗೆ ಸಾಗರದ ದಾಟುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು, ಈ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದವು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=128}}</ref> ETOPS ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 767 ವಿಮಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದವು.<ref name="eden99" /> 757 ಮತ್ತು 767 ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೊರಗೆಡಹಿದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೂರು ಜೆಟ್‌‌ನ 777 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Yenne|2002|p=33}}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಂತರವು 767-300ER ಮತ್ತು 747-400 ನಡುವಣ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref name="Eden112">{{Harvnb|Eden|2008|p=112}}</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, DC-10 ಮತ್ತು L-1011 ಮಾದರಿಗಳು ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು.<ref name="norris126">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=126}}</ref> DC-10<ref name="norris126" /> ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಹಿಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ MD-11 ಮಾದರಿಯ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌ಡೊನ್ನೆಲ್‌ ಡೌಗ್ಲಸ್‌‌ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, A330 ಮತ್ತು A340 ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಏರ್‌‌ಬಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="norris126" /> 1986ರಲ್ಲಿ, 767-X<ref name="norris127">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=127}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದ, ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ 767 ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು; DC-10<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128" /> ನಂಥ ಅಗಲವಾದ-ಶರೀರಗಳ ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 767 ಮತ್ತು 747 ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref name="Eden106">{{Harvnb|Eden|2008|p=106}}</ref> ಕಿರುರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ 767<ref name="norris127" /> ಮಾದರಿಗಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|2001|p=11}}</ref> ನಂತರದ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡ್ಡ-ಛೇದನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವಾದರೂ, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 767ರ ವಿಮಾನ ದಕ್ಕೆ, ಮೂತಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="norris127" /> 767-X ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ವಿಮಾನಗಳ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಅವರು, ಇನ್ನೂ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡ್ಡ-ಛೇದನ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಖಂಡಾಂತರ-ಶ್ರೇಣಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ 767 ವಿಮಾನದ ಬೇರಾವುದೇ ವಿಸ್ತರಣೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಬಯಸಿದರು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128" /> ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಮಾನಯಾನದ ಯೋಜಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು; ಇದು ವಿಮಾನ ತಯಾರಕರ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವನ್ನು ತುಂಬಿತು.<ref name="norris126" /> ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು 1988ರ ವೇಳೆಗೆ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು; ಇದು 777 ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|pp=9–14}}</ref> ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಯಶಸ್ಸುಗಳು, ಮುನ್ನಂದಾಜಿಸಿದ ಎಂಜಿನ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು, ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೆಚ್ಚ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯು ಒಲವು ತೋರಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=129}}</ref> 1989ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌‌ 8ರಂದು, 777 ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="norris127" /> ===ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯತ್ನ=== [[File:Boeing 777-200ER cockpit.jpg|thumb|upright=1.4|Glass cockpit of an American Airlines 777-200ER|alt=A ವಿಮಾನ ದಕ್ಕೆ, ಇಬ್ಬರು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರ ಆಸನಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ. ಆಸನಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯದ ಆಸರೆಯಿದ್ದು, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಉಪಕರಣ ಪಟ್ಟಿಯಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.]] ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ನ ಹೊಸ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹಂತವು, ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹಂತಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆಂಬಂತೆ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸದರಿ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಆಲ್‌ ನಿಪ್ಪಾನ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌, ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌, ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌, ಜಪಾನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌, ಕಾಂಟಾಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌.<ref name="Birtles_777_p13">{{Harvnb|Birtles|1998|pp=13–16}}</ref> ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಪಾತ್ರ ಕನಿಷ್ಠತಮವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಅವರ ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ತಯಾರಕರು ವಿಮಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಮದ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಹೊರಳುದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="inside777" /> ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಎಂಟು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ "ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಟುಗೆದರ್‌‌" ಸಮೂಹ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Birtles_777_p13" /> 1990ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಮೂಹದ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 23-ಪುಟಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತಮಗೇನು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128" /> 1990ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ವೇಳೆಗೆ, ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು: 747 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಅಡ್ಡ-ಛೇದನ, 325 ಪ್ರಯಾಣಿಕರವರೆಗಿನ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಳಾಂಗಣಗಳು, ಗಾಜಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ಚಾಲಕನ ಕುಳಿ (ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌), ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ‌‌‌ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, A330 ಮತ್ತು MD-11 ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅವಕ್ಕಿಂತ 10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವ ಆಸನ-ಮೈಲಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128" /> 777 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ಜೋಡಣಾ ತಾಣವಾಗಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ 747 ವಿಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನಾ ನೆಲೆಯಾದ ಎವರೆಟ್‌‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|last=Lane|first=Polly|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19911201&slug=1320330|title=Aerospace Company May Be Rethinking Commitment To The Puget Sound Area|work=[[Seattle Times]]|date=December 1, 1991|accessdate=October 15, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811212808/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19911201&slug=1320330|url-status=dead}}</ref> 1990ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 14ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು 777 ವಿಮಾನದ ಆರಂಭದ ಗ್ರಾಹಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು 11 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಾಟ್‌ & ವಿಟ್ನೆ-ಚಾಲಿತ 34 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 34 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿತು.<ref name="norris132" /><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,971474,00.html|title=Business Notes: Aircraft|work=Time|date=October 29, 1990|accessdate=July 19, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 18, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071118220227/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C971474%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಹಳತಾಗುತ್ತಿರುವ DC-10 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತವು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಜರುಗಿತು.<ref name="wagner14">{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=14}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಯಸಿದ ಅನುಸಾರ, ಹೊಸ ವಿಮಾನವು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಚಿಕಾಗೊದಿಂದ ಹವಾಯಿಗೆ, ಚಿಕಾಗೊದಿಂದ ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ ಡೆನ್ವರ್‌‌‌ನಿಂದ ಹವಾಯಿಗೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="wagner14" /> ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹವಾಯಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭಾಗದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌‌<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=13}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ETOPS ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವು ಒಂದು ಆದ್ಯತೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="norris132">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=132}}</ref> 1993ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಎವರೆಟ್‌‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಅಭಿವರ್ಧಕರ ಒಂದು ತಂಡವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=15}}</ref> ತಲಾ 40ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ 240 ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡಗಳು, ವಿಮಾನದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಗಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಸರಿಸುಮಾರು 1,500ರಷ್ಟು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದವು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=20}}</ref> ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಆಲ್‌ ನಿಪ್ಪಾನ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಯ ಮಾದರಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯು ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 128" /> ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ತೂಕದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.seattlepi.com/archives/1997/9702100028.asp|title=BA Gets New 777 Model|work=Seattle Post-Intelligencer|date=February 10, 1997|accessdate=November 6, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ 777 ವಿಮಾನವು ಪಾತ್ರವಾಯಿತು‌‌‌.<ref name="Eden106" /><ref name="norris132" /> CATIA (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‌ ಏಡೆಡ್‌ ಥ್ರೀ-ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮೂರು-ಆಯಾಮದ CAD ತಂತ್ರಾಂಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಡಾಸಾಲ್ಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು IBM ನೆರವಿನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 133">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=133}}</ref> ದುಬಾರಿ ಮರುಗೆಲಸವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅಡ್ಡಬರುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಾವಿರದಷ್ಟಿರುವ ಭಾಗಗಳ ಸೂಕ್ತ ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ವಿಮಾನವು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡಲು ಇದು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=133–134}}</ref> ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಯೋಗದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅವಲೋಕನಗಳು, ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಯಿರುವ CAD ದತ್ತಾಂಶದ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಫ್ಲೈಥ್ರೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು; ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ IVT (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ವಿಷುಯಲೈಸೇಷನ್‌ ಟೂಲ್‌‌) ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Abarbanel|McNeely|1996|p=124}} ಸೂಚನೆ: 29,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ IVTಯು 2010ರಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.</ref> CATIAನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ತೃಪ್ತಿ ತರಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ಮೂತಿ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಭೌತಿಕ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಎಷ್ಟೊಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಮೂನೆಗಳು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=21}}</ref> ===ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ=== ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು; ಒಂದು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ<ref name="eden108">{{Harvnb|Eden|2008|p=108}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟವನ್ನು, ನಂತರದ 787 ಮಾದರಿಯು ಮಾತ್ರವೇ ಮೀರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Hise|first=Phaedra|url=http://money.cnn.com/magazines/fsb/fsb_archive/2007/07/01/100123032/index.htm|title=The power behind Boeing's 787 Dreamliner|work=CNN|date=July 9, 2007|accessdate=October 15, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914232911/http://money.cnn.com/magazines/fsb/fsb_archive/2007/07/01/100123032/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು: ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಾವಾಸಾಕಿ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ (ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟು ಪಟ್ಟಿಗಳು),<ref name="asia777">{{cite news|last=Richardson|first=Michael|url=https://www.nytimes.com/1994/02/23/business/worldbusiness/23iht-singair_0.html|title=Demand for Airliners Is Expected to Soar: Asia's High-Flying Market|work=[[International Herald Tribune]]|date=February 23, 1994|accessdate=March 20, 2009}}</ref> ಫ್ಯೂಜಿ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌‌ (ಮಧ್ಯದ ರೆಕ್ಕೆ ವಿಭಾಗ),<ref name="asia777" /> ಹಾಕರ್‌ ಡೆ ಹ್ಯಾವಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ (ಉತ್ಥಾನಕಗಳು), ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ (ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಲಗೆ).<ref name="sabbagh112-114">{{Harvnb|Sabbagh|1995|pp=112–114}}</ref> ವಾಯುಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಪಾನೀ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ ಏರ್‌‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವು ನೆರವೇರಿತು; ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ 20 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ ಏರ್‌‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗುವ ಅವಕಾಶವು ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="eden108" /> ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌, ಪ್ರಾಟ್‌ & ವಿಟ್ನೆ, ಮತ್ತು ರೋಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌‌<ref name="norris137">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=136–137}}</ref> ಈ ಮೂರು ತಯಾರಕರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮುನ್ನೂಕುವಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ 777-200 ಮಾದರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು; ತಾವು ಬಯಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref name="777XGE90">{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2000/03/01/62872/a-question-of-choice.html |title=A question of choice|work=[[Flight Global|Airline Business Review]]|date=January 3, 2000|accessdate=March 29, 2009}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, {{convert|77000|lbf|kN|abbr=on}} ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂಡಿಕೆಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ (ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಫಲಿತದ ಒಂದು ಅಳತೆ) ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರತಿ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯೂ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು.<ref name="norris137" /> [[File:Air India Boeing 777-200LR Roll Out Everett, WA.jpg|thumb|left|upright=1.4|An Air India Boeing 777-200LR is rolled out of the Boeing Everett Factory|alt=ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಆರು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಯತಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡವಿದು; ಒಂದು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಲು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಡು; ಸಣ್ಣ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತವೆ.]] ತನ್ನ ಹೊಸ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಎವರೆಟ್‌‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸುಮಾರು 1.5 ಶತಕೋಟಿ US$ಗಳ<ref name="norris132" /> ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಹೊಸ ಜೋಡಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="wagner14" /> ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಉಪಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು 180 ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ತಿರುಗಣಿ ಯಂತ್ರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನ ಶರೀರದ ಮೇಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="Norris and Wagner 1999, p. 133" /> ಮೊದಲ ವಿಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಜೋಡಣೆಯು 1993ರ ಜನವರಿ 4ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="sabbagh168">{{Harvnb|Sabbagh|1995|pp=168–169}}</ref> ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ 118 ಖಚಿತವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತ್ತು; ಇದರಲ್ಲಿ 10 ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 95 ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="777begin">{{cite web|last=West|first=Karen|url=http://www.seattlepi.com/archives/1993/9301210058.asp|title=A New Jetliner Spreading its Wings at Boeing|work=Seattle Post-Intelligencer|date=January 1993|accessdate=December 1, 2008}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯು 4 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಬಂದಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=7}}</ref> WA001 ಎಂಬ ಶ್ರೇಣಿಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ 777 ವಿಮಾನವು 1994ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 9ರಂದು ಹೊರಬಂದಿತು; 100,000 ಆಹ್ವಾನಿತ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ದಿನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ 15 ಉತ್ಸವಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊರಬಂತು.<ref name="sabbagh256-259">{{Harvnb|Sabbagh|1995|pp=256–259}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಾದ ಜಾನ್‌ E. ಕ್ಯಾಶ್‌‌ಮನ್ ಎಂಬಾತನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1994ರ<ref name="Eden 2008, p. 107">{{Harvnb|Eden|2008|p=107}}</ref> ಜೂನ್‌‌ 12ರಂದು ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವು ನಡೆಯಿತು‌.<ref name="Birtles_777_p25">{{Harvnb|Birtles|1998|p=25}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ 11-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಹಾರಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಇದು ಅಂಕಿತಹಾಕಿತು.<ref>{{cite web |url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19930816&slug=1716209 |title=Boeing's 777 Will Be Tops When It Comes To ETOPS |publisher=''[[Seattle Times]]'' |last=Andersen |first=Lars |date=August 16, 1993 |accessdate=March 20, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811212724/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19930816&slug=1716209 |url-status=dead }}</ref> ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌, ಪ್ರಾಟ್‌ & ವಿಟ್ನೆ, ಮತ್ತು ರೋಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು<ref name="Eden 2008, p. 107" /> ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ವಿಮಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು; ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ<ref name="norris144" /> ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮರುಭೂಮಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅಲಾಸ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಡುಶೀತದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಈ ತಾಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=40}}</ref> ETOPSನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 180-ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಏಕ-ಎಂಜಿನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಎಂಟು ಹಾರಾಟಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=20}}</ref> ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವನ್ನು 1994ರಿಂದ 1996ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ನ ಅವಿನಾಶಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಆಂದೋಲನವು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು -200ER ಹಾಗೂ -300 ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Birtles|1999|p=34}}</ref> ಹಾರಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಫೆಡರಲ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌‌ (FAA) ಮತ್ತು ಜಾಯಿಂಟ್‌‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಅಥಾರಿಟೀಸ್‌ (JAA) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 1995ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 19ರಂದು 777 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ವಾಯುಯಾನ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿದವು.<ref name="Eden 2008, p. 107" /> ===ಸೇವಾವಲಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ=== [[File:United Airlines 777 N777UA.jpg|thumb|right|The first Boeing 777-200 in commercial service, United Airlines' N777UA|alt=ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಉಡ್ಡಯನ. ಜೆಟ್ ವಿಮಾನವು ಓಡುದಾರಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಮೂತಿಯು ಮೇಲ್ಗಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಗೇರು‌‌‌ ಇನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.]] 1995ರ ಮೇ 15ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ 777 ವಿಮಾನವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ವಿತರಿಸಿತು.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=69}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-16824929.html|title=First Boeing 777 delivery goes to United Airlines|publisher=''Business Wire''|date=May 15, 1995|accessdate=December 1, 2008}}</ref> ಪ್ರಾಟ್‌ & ವಿಟ್ನೆ PW4084-ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1995ರ ಮೇ 30ರಂದು 180-ನಿಮಿಷದ ETOPS ("ETOPS-180") ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು FAA ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೇವಾವಲಯದೊಳಗಿನ ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ETOPS-180 ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮೊದಲ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅದು ಪಾತ್ರವಾದಂತಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=139}}</ref> ಇದಾದ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 207 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಉದ್ದನೆಯ ETOPS ಪರವಾನಗಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು‌‌.<ref>ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ GE90 ಚಾಲಿತ 777 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ 1996ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 3ರಂದು ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 800-ಚಾಲಿತ 777 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ 1996ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 10ರಂದು 180-ನಿಮಿಷದ ETOPS ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.</ref> [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌‌‌‌]]ನ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=80}}</ref> ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಡಲ್ಲೆಸ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ 1995ರ ಜೂನ್‌‌ 7ರಂದು ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾರಾಟವು ನಡೆಯಿತು. ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ GE90-77B ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌<ref name="eden115">ಈಡನ್‌‌ 2004, ಪುಟ 115.</ref> ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು 1995ರ ನವೆಂಬರ್‌‌‌ 12ರಂದು ವಿತರಿಸಿತು; ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸದರಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿತು.<ref name="norris143">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=143}}</ref> ಗೇರ್‌‌‌ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ಧಾರಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ವಲಯವನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗುವ ಸೇವೆಯಿಂದ ತನ್ನ 777 ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="norris143" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಮಾನವು ಅದೇ ವರ್ಷದ<ref name="norris144" /> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು ಮತ್ತು ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="norris144">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=144}}</ref> ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 877-ಚಾಲಿತ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವನ್ನು 1996ರ<ref name="eden115" /> ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರಂದು ಥಾಯ್‌ ಏರ್‌‌ವೇಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಗಳ ಪರಿಚಯವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಂತಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=147}}</ref> ಪ್ರತಿ ಎಂಜಿನ್‌-ವಿಮಾನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ETOPS-180 ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=146–147}}</ref> 1997ರ ಜೂನ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ, 777 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 25 ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ 323 ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು; ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಖರೀದಿಸಿ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref name="Eden 2008, p. 107" /> ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದೂರದ ಸಾಗರಾಂತರ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ನ ಸುಸಂಗತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ದತ್ತಾಂಶವು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿತು; ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾರಾಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="roar">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/05_45/b3958033.htm?campaign_id=tbw |title=Boeing Roars Ahead|work=[[BusinessWeek]]|date=November 6, 2005|accessdate=December 1, 2008}}</ref> 1998ರ ವೇಳೆಗೆ, ರವಾನೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ<ref name="Norris and Wagner, p. 148">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=148}}</ref> ಕಾರಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, 99.96 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಉಡ್ಡಯನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಾರಾಟಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು 900,000ದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿತು.<ref name="Norris and Wagner, p. 148" /> ===ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು=== [[File:Malaysia Airlines B777-200ER.jpg|thumb|left|A Malaysia Airlines 777-200ER |alt=ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಉಡ್ಡಯನ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನದ ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಭಾಗದ ದೃಶ್ಯ; ಇಳಿಗೇರು‌ ಭಾಗಶಃ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದು.]] ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಯ ನಂತರ 777-200ER ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು; ಈ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ತೂಕವು ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಮಾದರಿಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಸರಕಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="eden113">{{Harvnb|Eden|2008|p=113}}.</ref> 1996<ref name="Boe_777_back" /> ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 7ರಂದು ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದ -200ER ಮಾದರಿಯು, 1997ರ<ref name="Haenggi_2003" /> ಜನವರಿ 17ರಂದು FAA ಮತ್ತು JAA ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು ಹಾಗೂ 1997ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Haenggi_2003">ಹೀನ್‌ಗಿ, ಮೈಕೇಲ್‌‌. "777 ಟ್ರಿಪಲ್‌ ಸೆವೆನ್‌‌‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌". ''ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ವೈಡ್‌ಬಾಡೀಸ್‌''. ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌‌, ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ: MBI, 2003. ISBN 0-7603-0842-X.</ref> ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದೂರದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ರೂಪಾಂತರವು 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಆವೃತ್ತಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="eden113" /> 1997ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 2ರಂದು, "ಸೂಪರ್‌‌ ರೇಂಜರ್‌‌" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಲೇಷಿಯಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು 200ER ವಿಮಾನವು ಸಿಯಾಟಲ್‌‌‌‌‌ನ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್‌‌‌ಗೆ ಹಾರುವ ಮೂಲಕ, "ಎಲ್ಲೂ ಇಳಿಯದೆಯೇ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಅಂತರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದುದಕ್ಕೆ" ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು; {{convert|10823|nmi|km}}ನಷ್ಟಿದ್ದ ಈ ಅಂತರವು 21 ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು 23 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Norris and Wagner, p. 148" /> -200ER ಮಾದರಿಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಒಂದು ಹಿಗ್ಗಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿತು. 1997ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 16ರಂದು, 777-300 ವಿಮಾನವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.<ref name="Boe_777_back">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/777family/background.html|title=The Boeing 777 Program Background|work=Boeing|accessdate=June 6, 2009}}</ref> {{convert|242.4|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ -300 ಮಾದರಿಯು ಅದುವರೆಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (A340-600 ಮಾದರಿಯವರೆಗೆ) ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ ಮಾದರಿಗಿಂತ 20 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="norris151">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=151}}</ref> -300 ಮಾದರಿಗೆ 1998ರ<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|2001|p=125}}</ref> ಮೇ 4ರಂದು ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವು FAA ಮತ್ತು JAA ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಲಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಗ್ರಾಹಕನಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ 1998ರ ಮೇ 27ರಂದು ಅದು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Boe_777_back" /><ref name="norris157">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=151–157}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಅತಿ-ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವೆಡೆಗೆ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಗಮನಹರಿಸಿತ್ತು.<ref name="Norris and Wagner p. 165">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=165}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಂದು 777-100X ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ<ref name="norris165">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=165–167}}</ref> ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದವು; ಇದು 747SPಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ, ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೂಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗಿನ<ref name="norris165" />, -200 ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಬಹುದಿತ್ತು.<ref name="777-100X">{{cite web|last=Norris|first=Guy|url=http://www.flightglobal.com/articles/1996/05/15/16991/boeing-sets-decision-date-for-new-versions-of-777.html|title=Boeing sets decision date for new versions of 777|work=Flight International|date=May 15, 1996|accessdate=March 29, 2009}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, -100X ಮಾದರಿಯು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ -200 ಮಾದರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಪ್ರತಿ ಆಸನಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರೆಬೀಳಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="norris165" /><ref name="777-100X" /> 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿಗಳ ಉದ್ದದ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆಡೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="norris165" /> {{convert|100000|lbf|kN|abbr=on}} ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂಡಿಕೆಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು-ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು; ಇದು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಕರ ನಡುವಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. GE90-115B ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು<ref name="777XGE90" /> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಟ್ರೆಂಟ್‌‌ 8104 ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ರೋಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.janes.com/aerospace/civil/news/jae/jae010213_2_n.shtml |date=February 13, 2001 |title=Aero-Engines - Rolls-Royce Trent |publisher=''[[Jane's Information Group|Jane's Transport Business News]]'' |accessdate=March 21, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080325005849/http://www.janes.com/aerospace/civil/news/jae/jae010213_2_n.shtml|archivedate= March 25, 2008}}</ref> 1999ರಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌, ತನ್ಮೂಲಕ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿತು.<ref name="777XGE90" /> ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, 777 ವಿಮಾನದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ GE90 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಏಕೈಕ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಮ್ಮತಿಸಿತು.<ref name="777XGE90" /> {{anchor|Extended-range models}} ===ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಾದರಿಗಳು=== [[File:Engine of Jet Airways Boeing 777-300ER.jpg|thumb|A GE90 engine mounted on a 777-300ER with a Boeing engineer to show the engine's size.|alt= ವಿಮಾನ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಮುಂಭಾಗವು ಎದುರಾಗಿರುವ ನೋಟ; ಎಂಜಿನ್‌ನ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಓರ್ವ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಅದರ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದು.ಎಂಜಿನ್‌ನ ಬೃಹತ್ತಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಒಳಸೇರ್ಪಡೆಯು ಒಂದು ಸುಳಿಯ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗಿನ ಮಧ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವಕ್ರಾಕಾರದ ಪಂಖದ ಬ್ಲೇಡುಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತವೆ.]] ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ 777-X<ref name="Norris and Wagner p. 165" /> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://www.deseretnews.com/article/746327/ |title=Boeing launches stretch 777 jetliner |work=[[Deseret News]] |date=February 29, 2000 |accessdate=October 28, 2009 |archive-date=ಜೂನ್ 22, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HZL2Fgk8?url=http://www.deseretnews.com/article/746327/Boeing-launches-stretch-777-jetliner.html |url-status=dead }}</ref> 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಫೆಬ್ರುವರಿ 29ರಂದು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="eden113" /> ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇಳಿಮುಖವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾದರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತು; ಆದರೆ ಈ ಕುಸಿತದ ಅವಧಿಯು 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="Boe_777_back" /> ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯಾದ 777-300ER ವಿಮಾನವು, [[ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]<ref>{{cite web|last=Song|first=Kyung|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20001005&slug=TTKK1QJ4T|title=Air France orders 10 777s|work=Seattle Times|date=October 5, 2000|accessdate=September 15, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811212702/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20001005&slug=TTKK1QJ4T|url-status=dead}}</ref> ಸಂಸ್ತೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯು ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬದ್ಧತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="eden113" /> 2003ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 24ರಂದು, -300ER ಮಾದರಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಮತ್ತು 2004ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 16ರಂದು FAA ಮತ್ತು EASA (JAA ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url=http://wichita.bizjournals.com/wichita/stories/2004/03/15/daily17.html?jst=b_ln_hl |title=Boeing's 777-300ER receives certification |publisher=''[[Wichita Business Journal]]'' |last=Dinell |first=David |date=March 16, 2004 |accessdate=March 20, 2009}}</ref> 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 29ರಂದು ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Boe_777_back" /> -300 ಮಾದರಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು -200ERನ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ -300ER ಮಾದರಿಯು, 2000ದ ದಶಕದ<ref name="green" /> ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟವಾಗುವ 777 ರೂಪಾಂತರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ನಾಲ್ಕು-ಎಂಜಿನ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="fuelsaver">{{cite web|last=Thomas|first=Geoffrey|url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23853824-23349,00.html|title=Boeing under pressure as demand rises for fuel-saver 777|work=[[The Australian]]|date=June 13, 2008|accessdate=June 20, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 15, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615015159/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23853824-23349,00.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಎರಡನೇ ಮಾದರಿಯಾದ 777-200LR ವಿಮಾನವು, 2005ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ರಂದು ಹೊರಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು 2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 8ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Boe_777_back" /> -200LR ಮಾದರಿಯು FAA ಮತ್ತು EASA ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ 2006ರ<ref>{{cite web |url=http://www.seattlepi.com/business/258137_boeing03.html|title=777 distance champ is certified for service |date=February 3, 2006 |publisher=''Seattle Post-Intelligencer'' |last=Wallace |first=James |accessdate=December 10, 2008}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 2006ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="pia777">{{cite web|url=http://www.dawn.com/2002/11/18/ebr15.htm |title=Modernization of PIA fleet |date=November 18, 2008 |publisher=''[[Dawn (newspaper)|Pakistan Dawn]]'' |last=Chaudhry |first=Muhammad Bashir |accessdate=February 12, 2008}}</ref> 2005ರ ನವೆಂಬರ್‌‌‌ 10ರಂದು, ಮೊದಲ -200LR ವಿಮಾನವು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌‌ಕಾಂಗ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ {{convert|11664|nmi|km}}ನಷ್ಟು<ref name="772LRrecord" /> ಅಂತರದ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಲಂಡನ್‌‌ನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನವೊಂದು ಕೈಗೊಂಡ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನಿಲುಗಡೆ-ರಹಿತ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು‌‌.<ref name="guinness">{{Harvnb|Glenday|2007|p=200}}</ref> 22 ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು 42 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಈ ಹಾರಾಟವು, -200LRನ ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್‌‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref name="guinness" /><ref name="Boe_700-200LR-300ER_specs" /> [[File:All Nippon Airways B777-300ER JA784A.jpg|thumb|left|An All Nippon Airways 777-300ER taking off|alt=ವಿಮಾನ ಉಡ್ಡಯನ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೇಲೇರುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನದ ಕಾಲುಭಾಗದ ನೋಟ; ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗೇರ್‌ ಇನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.]] 777F ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಸರಕು ವಿಮಾನ ಮಾದರಿಯು 2008ರ ಮೇ 23ರಂದು ಹೊರಬಂದಿತು.<ref>{{cite web|last=Trimble|first=Stephen|url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/05/23/224065/boeing-777f-makes-its-debut-ahead-of-flight-test-phase.html|title=Boeing 777F makes its debut ahead of flight test phase|work=Flight International|date=May 23, 2008|accessdate=June 6, 2008}}</ref> -300ER<ref name="Boe_777_specs" /> ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ -200LR<ref name="Flug777F" /> ಮಾದರಿಯ ರಾಚನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು 777F ಮಾದರಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಹಾರಾಟವು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಹಾರಾಟವು 2008ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/07/15/225443/picture-boeing-777f-flies-for-the-first-time.html|last=Ionides|first=Nicholas|title=Boeing 777F flies for the first time|work=Flight International|date=July 15, 2008|accessdate=March 20, 2009}}</ref> ಸದರಿ ಸರಕು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು FAA ಮತ್ತು EASA ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 2009ರ<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS206466+06-Feb-2009+PRN20090206|title=European Aviation Safety Agency Validates FAA Certification of Boeing 777 Freighter|work=Reuters|date=February 6, 2009|accessdate=March 21, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090616041332/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS206466+06-Feb-2009+PRN20090206|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 6ರಂದು ನೀಡಿದವು ಮತ್ತು ಆರಂಭದ ಗ್ರಾಹಕನಾದ ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 19ರಂದು ಮೊದಲ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="af777f">{{cite web|last=Ionides|first=Nicholas|url=http://www.flightglobal.com/articles/2009/02/20/322853/pictures-first-777-freighter-delivered-to-air-france.html|title=First 777 freighter delivered to Air France|publisher=''Air Transport Intelligence'' via [[Flight Global]]|accessdate=February 20, 2009}}</ref><ref name="777Flaunch">{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/7962814/|title=Boeing launches cargo version of 777|work=Associated Press|date=May 24, 2005|accessdate=March 20, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604042224/http://www.msnbc.msn.com/id/7962814/|url-status=dead}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವಾದ<ref name="better">{{cite web|last=Song|first=Kyung|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20000604&slug=4024775|title=Who builds a better widebody?|work=Seattle Times|date=June 4, 2000|accessdate=October 29, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811212640/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20000604&slug=4024775|url-status=dead}}</ref> 747 ವಿಮಾನದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ 777 ವಿಮಾನವು, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.<ref name="prodcut">{{cite web|last=Ray|first=Susanna|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=conewsstory&refer=conews&tkr=COL%3AUS&sid=abe2A4L8NeNA|title=Boeing Earnings Buffeted by 777 Production Slump|work=Bloomberg|date=April 21, 2009|accessdate=October 29, 2009}}</ref> 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ತೆರಿಗೆ-ಪೂರ್ವ ಗಳಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 400 ದಶಲಕ್ಷ US$ನಷ್ಟು ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಮಾರಾಟಗಳು, 747 ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವಾದ 50 ದಶಲಕ್ಷ US$ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು.<ref name="better" /> 2004ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಏರ್‌‌ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌‌ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನವು ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|last=Gates|first=Dominic|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20041116&slug=boeing16|title=Freighter version of 777 jetliner in works|work=Seattle Times|date=November 16, 2004|accessdate=October 29, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811212621/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20041116&slug=boeing16|url-status=dead}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ 777 ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು 350 ವಿಮಾನಗಳಷ್ಟು<ref name="777pressure">{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2007/11/26/219901/airbus-a350-xwb-puts-pressure-on-boeing-777.html|title=Airbus A350 XWB puts pressure on Boeing 777|publisher=Flight Global|date=November 26, 2007|accessdate=December 1, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 29, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129184619/http://www.flightglobal.com/articles/2007/11/26/219901/airbus-a350-xwb-puts-pressure-on-boeing-777.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಹಂಚಿಕೆಗಳೂ 2012ರವರೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="fuelsaver" /> 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಾಕಿ ಇರುವ 356 ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ, ನಮೂದಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ 95 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSL515490420080908 |title=Sizing up Boeing's plane portfolio|work=Reuters|date=September 8, 2008|accessdate=October 29, 2009 | first=Tim | last=Hepher}}</ref> 2000ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ಯೋಜಿತ A350 XWB ಮಾದರಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 777 ವಿಮಾನವು ಎದುರಿಸಿತು ಮತ್ತು 787ರ<ref name="777pressure" /> ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳೂ ಇಂಧನ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಉದ್ಯಮದ ವರದಿಗಳ ಅನುಸಾರ, ಒಂದು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ಬಳಗದಿಂದ ಸದರಿ ವಿಮಾನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು; ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಯೆಲ್ಲೋಸ್ಟೋನ್‌‌ 3 ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಬಳಗವು 787 ಮಾದರಿಯಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೆರವುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="777pressure" /> {{clear}} ==ವಿನ್ಯಾಸ== [[File:American Airlines Boeing 777-200ER N788AN landing gear and flaps.jpg|thumb|right|upright=1.4|Engines, extended flaps, and landing gear of an American Airlines 777-200ER|alt=ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನ ವಿಭಾಗ. ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು, ವಿಸ್ತರಿತ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗೇರ್‌‌‌, ಮತ್ತು ಕೋನೀಯವಾಗಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮಡಿಕೆಗಳ ನಿಕಟ ದೃಶ್ಯ.]] 777ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್‌‌ ಆಗಿರುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ‌‌‌ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು,<ref name="fbw">ನಾರ್ತ್‌‌‌, ಡೇವಿಡ್‌. "ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ ಇನ್‌ ಎನ್‌ವಲಪ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌". ''ಏವಿಯೇಷನ್‌ ವೀಕ್‌ &amp; ಸ್ಪೇಸ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ'', ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 28, 2008, ಪುಟಗಳು 66–68.</ref> ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶ-ವಿನ್ಯಾಸ ರಚಿಸಬಲ್ಲ ಏವಿಯಾನಿಕ್ಸ್‌‌, ಹನಿವೆಲ್‌‌ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|LCD]] ಗಾಜಿನ ಚಾಲಕನ ಕುಳಿಯ ಹಾರಾಟದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳು,<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=57}}</ref> ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿನ ನಾರು ದ್ಯುತಿವಹನ ಏವಿಯಾನಿಕ್ಸ್‌‌ ಜಾಲವೊಂದರ ಮೊದಲ ಬಳಕೆ.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=47}}</ref> ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ, ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 7J7 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜೆಟ್‌<ref name="7j7">{{cite web|last=Sweetman|first=Bill|url=http://www.airspacemag.com/history-of-flight/prop-fan.html?c=y&page=5 |title=The Short, Happy Life of the Prop-fan|work=[[Air & Space]]|date=September 1, 2005|accessdate=December 1, 2008}}</ref> ಕುರಿತಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="7j7" /> 2003ರಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ಕುಳಿಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌‌ ವಿಮಾನ ಚೀಲದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ನೀಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|last=Corliss|first=Bryan|url=http://www.forbes.com/2003/11/05/1105boeingpinnacor.html |title=New Boeing 777 Boasts Breakthrough Video System|work=Forbes|date=November 5, 2003|accessdate=May 5, 2009}}</ref> ===ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ=== ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನವಾಗಿ 777 ವಿಮಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವಾಗ, ಪಾರ್ಶ್ವಕೋಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸಲಾಕೆಗಳನ್ನು<ref name="fbw" /> ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು; ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವಕೋಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="fbw" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಸಲಾಕೆ ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಲಗೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಾಲಕನ ಕುಳಿಯು ಒಂದು ಸರಳೀಕೃತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/17311312.html |title=Flying the Boeing 777 |publisher=''Interavia Business & Technology'' |last=Ropelewski |first=Robert |date=June 1995 |accessdate=March 21, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813225023/http://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/17311312.html |url-status=dead }}</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಾರಾಟದ ಅನಿಲದ ಚೀಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ<ref name="fbw" /> ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಮಾಣಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‌-ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ-ಪ್ರದಾನಗಳ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಗನಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="fbw" /> ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಚಾಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="fbw" /> ===ವಿಮಾನದ ಶರೀರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು=== 777 ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಒಂದು ಅಧಿಕ್ರಾಂತಿಕ ವಾಯುಫಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು 31.6 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 0.83ರಷ್ಟು ಮಾಕ್‌ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ (ಹಾರಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ ಮಾಕ್‌ ಅನುಪಾತ 0.84ಕ್ಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು) ಉತ್ತಮವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=130}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಅಡ್ಡಗಲದೊಂದಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸರಕಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಸುಧಾರಿತ ಉಡ್ಡಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಎತ್ತರ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Eden 2008, p. 107" /> ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲೆಂದು ಮಾಡಲಾದ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲೆಂದು, ವಿಮಾನವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಡಿಚುವ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಖರೀದಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.caa.govt.nz/aircraft/Type_Acceptance_Reps/Boeing_777.pdf|title=Type Acceptance Report - Boeing 777|work=[[Civil Aviation Authority of New Zealand]]|accessdate=December 1, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219112154/https://www.caa.govt.nz/aircraft/Type_Acceptance_Reps/Boeing_777.pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Boeing-777-300 chassis.jpg|thumb|left|The six-wheel undercarriage of a Boeing 777-300|alt=ವಿಮಾನ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗೇರ್‌‌‌. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಆರು ಚಕ್ರದ ಗೇರ್‌; ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಜೋಡಣೆ ಹಾಗೂ ಗೇರಿನ ಬಾಗಿಲು ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿನವರೆಗೆ ಸಾಗಿರುವುದು.]] ವಿಮಾನದ ಶರೀರವು ಸಂಘಟಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ರಾಚನಿಕ ತೂಕದ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seattlepi.com/archives/1993/9306010037.asp |title=Boeing 777 Lights up with Plastics |date=June 1, 1993 |publisher=''Seattle Post-Intelligencer'' |last=West |first=Karen |accessdate=December 10, 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಂಘಟಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ನೆಲ ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಲಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಡ್ಡ-ಛೇದನವು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=92}}</ref> ಮತ್ತು ಎಡಪಕ್ಕಕ್ಕೆ-ಎದುರಾಗಿರುವ ಸಹಾಯಕ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬ್ಲೇಡ್‌-ಆಕಾರದ ಬಾಲಂಗೋಚಿಯೊಳಗೆ ಅದು ಹಿಂಭಾಗದೆಡೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಚೂಪಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="boeingjets">{{Harvnb|Norris|Wagner|1996|p=89}}</ref> ವಿಮಾನವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಳಿಗೇರನ್ನೂ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಬಳಸಿರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೈರುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Eden|2008|p=111}}</ref> ಒಂದು 777-300ER ವಿಮಾನದ ಆರು-ಚಕ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಇಳಿಗೇರಿನ ಪ್ರತಿ ‌‌‌ಟೈರು, {{convert|59490|lb|kg|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವ ಒಂದು ಹೊರೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲದು; 747-400ನಂಥ ಅಗಲವಾದ-ಶರೀರಗಳ ಇತರ ವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಗಾಧವಾದದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2006/03/28/205694/adp-to-revamp-runway-at-orly.html|title=ADP to revamp runway at Orly|last=Turner|first=Aimee|date=March 28, 2006|publisher=''Flight International''|accessdate=April 2, 2009}}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಮೂರುಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=66}}</ref> ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಚಿಕ್ಕ ಎಂಜಿನ್‌ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ರ್ಯಾಮ್‌ ಅನಿಲಚಕ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ರೆಕ್ಕೆ ಮೂಲದ ಸುಗಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=60}}</ref> ===ಒಳಾಂಗಣ=== [[File:EVA Air's 777 Economy Class.jpg|thumb|right|upright=1.4|Economy class interior of EVA Air 777-300ER in 3-3-3 layout|alt=ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನದ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌. ಎರಡು ನಡುದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಆಸನಗಳ ಸಾಲುಗಳು.ಪ್ರತಿ ಆಸನದ ಹಿಂಭಾಗವೂ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಫಲಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಪಾರ್ಶ್ವಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ದೀಪವು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.]] ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಒಳಾಂಗಣ (ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ ಇಂಟೀರಿಯರ್‌‌) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 777 ವಿಮಾನದ ಒಳಾಂಗಣವು, ವಕ್ರಾಕಾರದ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ದೊಡ್ಡದಾದ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ದೀಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="norris143" /> ಮೊದಲ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಆರು ಆಸನಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 10 ಆಸನಗಳವರೆಗೆ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref name="norris32">{{Harvnb|Norris|Wagner|2001|pp=32–33}}</ref> 787 ವಿಮಾನಗಳು ಬರುವವರೆಗೂ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನದ ಪೈಕಿ, {{convert|15|in|adj=on|sigfig=2}} {{convert|10|in|adj=on|sigfig=2}}ನಷ್ಟಿರುವ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಿಟಕಿಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಳತೆಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="windows">{{cite web |last=Wallace |first=James |url=http://www.seattlepi.com/business/389650_dreamwindows27.html?source=mypi |title=Continental plans Dreamliner seats to be roomy, with a view |work=Seattle Post-Intelligencer |date=November 26, 2008 |accessdate=November 28, 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಲಯಗಳನ್ನೂ" ಸಹ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಒಳಾಂಗಣ ಅವಕಾಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ನೀರಿನ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ, ವಾಯುಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಯೋಗಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಈ ವಲಯಗಳು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಸನಗಳು, ಅಡುಗೆಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಶೌಚಾಲಯಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="norris32" /> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ VIP ಒಳಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lufthansa-technik.com/applications/portal/lhtportal/lhtportal.portal?_nfpb=true&_pageLabel=Template7_8&requestednode=421&webcacheURL=TV_I/Media-Relations/Media-Archive/Archive-Press-Releases/Previous-Press-Releases/Press-Releases-2000/First_VIP_B777.xml |title=Lufthansa Technik turns out first customized VIP Boeing 777 |work=Lufthansa Technik |date=December 22, 2000 |accessdate=October 25, 2008 |archive-date=ಜೂನ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615231836/http://www.lufthansa-technik.com/applications/portal/lhtportal/lhtportal.portal?_nfpb=true&_pageLabel=Template7_8&requestednode=421&webcacheURL=TV_I%2FMedia-Relations%2FMedia-Archive%2FArchive-Press-Releases%2FPrevious-Press-Releases%2FPress-Releases-2000%2FFirst_VIP_B777.xml |url-status=dead }}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, 777 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="overhead">{{cite web|last=Wallace|first=James|url=http://www.seattlepi.com/business/107260_air05.shtml |title=Boeing adds places for crews to snooze|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=November 23, 2008}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲೇಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹವು ಎರಡು ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಡು-ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹವು ಅನೇಕ ಬಡು-ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="overhead" /> ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ-ಶರೀರದ ಇತರ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ವಿಮಾನಗಳಿಗೂ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 737NG, 747-400, 757-300, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾದ 767 ಮಾದರಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|p=122}}</ref><ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=46, 112}}</ref> 747-8 ಮತ್ತು 767-400ER ಮಾದರಿಗಳು 777 ವಿಮಾನದ ದೊಡ್ಡದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗಿಸಿದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. {{clear}} ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {| class="wikitable" align="right" |+ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777 ರೂಪಾಂತರಗಳು |- !ICAO ಸಂಕೇತ<ref name="ICAOcode">{{cite web|url=http://www.icao.int/anb/ais/8643/8643_List2.cfm|title=ICAO Document 8643|work=[[International Civil Aviation Organization]]|accessdate=March 30, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830215121/http://www.icao.int/anb/ais/8643/8643_List2.cfm|url-status=dead}}</ref> !ಮಾದರಿ(ಗಳು) |- | B772 | 777-200/200ER |- | B77L | 777-200LR/777F |- | B773 | 777-300 |- | B77W | 777-300ER |} ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ 777 ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Eden112" /> ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಸರಕಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಉದ್ದವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ; 777-200 ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಧಾರಪೂರ್ವಕ ಗಾತ್ರಗಳಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವನ್ನು 777-300 ವಿಮಾನದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ವಿಮಾನವು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಈ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶದೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು: * A-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: {{convert|4200|nmi|km}}ವರೆಗೆ,<ref name="Birtles_756-67-77_p103-05">{{Harvnb|Birtles|1999|pp=103, 105}}</ref> * B-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: {{convert|6600|nmi|km}},<ref name="Birtles_756-67-77_p103-05" /> ಮತ್ತು * C-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: {{convert|7800|nmi|km}}.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|2001|p=102}}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಮಾದರಿ ಸಂಖ್ಯೆ (777) ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರ ನಿಯೋಜಕ ಸೂಚಿಯನ್ನು (-200 ಅಥವಾ -300) ಒಂದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "772" ಅಥವಾ "773"<ref name="IATAcode">{{cite web|url=http://www.jal.co.jp/en/5971/readme/ships_info.html|title=About our operating aircraft|work=Japan Airlines|accessdate=October 25, 2009|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 25, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091125064415/http://www.jal.co.jp/en/5971/readme/ships_info.html|url-status=dead}}</ref>) ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಮಾನದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಆರ್ಗನೇಸೇಷನ್‌‌ (ICAO) ಎಂಬ ನಿಯೋಜಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲಕ್ಷರವನ್ನು ಮೊದಲು ಬರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "B772" ಅಥವಾ "B773").<ref name="ICAOcode" /> ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಪದನಾಮಗಳು ಶ್ರೇಣಿ ಗುರುತುಕಾರಕವನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಲಗತ್ತಿಸದೆ ಇರಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 777-300ER ಮಾದರಿಯು "773ER"<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/news/business/air-nz-must-ask-shareholders/2007/09/11/1189276720074.html|title=Air NZ must ask shareholders |publisher=''[[Sydney Morning Herald]]''|accessdate=March 30, 2009|last=John|first=Danny|date=September 12, 2007}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ, "773B",<ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/GL03Cb06.html|title=Cathay Pacific puts its trust in Boeing|publisher=[[Asia Times Online]]|accessdate=March 30, 2009|date=December 3, 2005|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/61DJ8o09z?url=http://www.atimes.com/atimes/China_Business/GL03Cb06.html|url-status=dead}}</ref> "77W",<ref>{{cite web|url=http://www.aircanada.com/en/about/fleet/77W.html|title= Air Canada – 777-300ER (77W)|work=Air Canada|accessdate=March 30, 2009}}</ref> ಅಥವಾ "B77W"<ref name="ICAOcode" /> ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ). ಈ ಸಂಕೇತಗಳು ವಿಮಾನ ಕೈಪಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. [[File:ba b777-200 g-viid planform arp.jpg|thumb|right|alt=Aircraft in flight, underside view. The jet's two wings have one engine each. The rounded nose leads to a straight body section, which tapers at the tail section with its two rear fins.|ಉಡ್ಡಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777-200ERನ ಒಂದು ಯೋಜನಾಸ್ವರೂಪದ ನೋಟ.]] ===777-200=== 777-200 ವಿಮಾನವು A-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ -200 ವಿಮಾನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 1995ರ ಮೇ 15ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boe_777_back" /> {{convert|5235|nmi|km}}ನಷ್ಟಿರುವ <ref name="Boe_700-200-200ER_specs">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/777family/pf/pf_200product.html |title=777-200/-200ER Technical Characteristics|work=Boeing|date=November 21, 2008|accessdate=June 6, 2009}}</ref> ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ -200 ವಿಮಾನವು U.S.ನ ಸ್ವದೇಶಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೇವಾದಾರರ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Eden112" /> ಹತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ -200 ಗ್ರಾಹಕರು 88 ವಿಮಾನಗಳ<ref name="777_O_D_summ" /> ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 62 ವಿಮಾನಗಳು 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="FI10">"ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನರ್‌ ಸೆನ್ಸಸ್‌‌". ‌‌''ಫ್ಲೈಟ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್'', ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 24–30, 2010.</ref> ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ A330-300 ಎಂಬ ವಿಮಾನ ಮಾದರಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seattlepi.com/business/47045_conner19.shtml |title=Aerospace Notebook: Conner's best bet -- Let it ride on the 777s |publisher=''Seattle Post-Intelligencer'' |last=Wallace |first=James |date=November 19, 2001 |accessdate=March 20, 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Transaero Boeing 777-200ER.jpg|thumb|left|alt=Aircraft in flight. Side view of twin-engine jet in the sky.|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಏರೋ 777-200ER]] ===777-200ER=== -200ರ B-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ 777-200ER ("ER" ಎಂಬುದು ಎಕ್ಸ್‌‌ಟೆಂಡೆಡ್‌ ರೇಂಜ್‌ ಎಂಬುದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪ) ವಿಮಾನವು, ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟಾರೆ ತೂಕದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 777-200IGW ಎಂದು ಮೂಲತಃ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Eden|2008|pp=112–113}}</ref> -200 ಮಾದರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, -200ER ಮಾದರಿಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಗರಿಷ್ಠ ಉಡ್ಡಯನ ತೂಕವನ್ನು (MTOW) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Boe_700-200-200ER_specs" /> ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ವಲಯವನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾ-ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ -200ER ವಿಮಾನದ ಗರಿಷ್ಠವ್ಯಾಪ್ತಿಯು {{convert|7700|nmi|km}}ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Boe_700-200-200ER_specs" /> "ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತ ಎಲ್ಲೂ ಇಳಿಯದೆಯೇ ಮಹಾವೃತ್ತದ ಅಂತರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದುದಕ್ಕೆ" ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು -200ER ವಿಮಾನವು ಮುರಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅತಿ ಉದ್ದದ ETOPS-ಸಂಬಂಧಿತ, ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ಹಾರಾಟ ಪಥ ಬದಲಾವಣೆಯ (ಒಂದು ಎಂಜಿನ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ 177 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ‌) ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ; [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌ ಸಾಗರ]]ದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 2003ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 17ರಂದು 255 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನಡೆದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ವಿಮಾನದ ಒಂದು ಹಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಖಲೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.aviationtoday.com/asw/categories/commercial/Still-Tops-for-ETOPS_2351.html|title=Still Tops for ETOPS|work=Air Safety Week|date=April 14, 2003|accessdate=May 23, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 17, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717015602/http://www.aviationtoday.com/asw/categories/commercial/Still-Tops-for-ETOPS_2351.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aviationtoday.com/asw/categories/bga/Divert-Details_2255.html|title=Divert Details|work=Air Safety Week|date=March 24, 2003|accessdate=May 23, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100116072309/http://www.aviationtoday.com/asw/categories/bga/Divert-Details_2255.html|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ -200ER ವಿಮಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 1997ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boe_777_back" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, 33 ವಿಭಿನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 415<ref name="777_O_D_summ" /> ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು -200ER ವಿಮಾನಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, -200ER ಮಾದರಿಯು ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ನ ರೂಪಾಂತರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="eden113" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, 434 ವಿಮಾನಗಳು ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="FI10" /> ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ A340-300 ವಿಮಾನವು ಇದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Wall|first=Robert|url=http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_generic.jsp?channel=awst&id=news/10315p03.xml|title=Boeing's Interest Focuses on 747 Advanced, Not 787-10|work=Aviation Week & Space Technology|date=October 30, 2005|accessdate=March 20, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6BYiSlhbi?url=http://www.aviationweek.com/awmobile/Home.aspx|url-status=dead}}</ref> {{clear}} ===777-300=== [[File:Emirates.b777-300.a6-emv.arp.jpg|thumb|alt=Aircraft landing approach. Front quarter view of twin-engine jet in flight with flaps and landing gear extended.|ಲಂಡನ್‌‌ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ 777-300 ವಿಮಾನ.]] 747-100 ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು 747-200 ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು A-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 777-300 ವಿಮಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="norris151">{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=151–152}}</ref> ಹಳೆಯದಾದ 747 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಹಿಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೂಪಾಂತರವು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನವನ್ನು ದಹಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ 40 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="norris151" /> ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಯ -200 ಮಾದರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, -300 ಮಾದರಿಯು {{convert|33.3|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಂದು ಏಕ ವರ್ಗದ ಅತೀವ-ದಟ್ಟಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ<ref name="norris151" /> 550 ಪ್ರಯಾಣಿಕರವರೆಗಿನ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅತೀವವಾದ-ದಟ್ಟಣೆಯುಳ್ಳ ಜಪಾನೀ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Harvnb|Birtles|1998|p=67}}</ref> ವಿಮಾನದ ಉದ್ದದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, -300 ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಹಿನ್ನಾಸರೆ ಹಾಗೂ ನೆಲದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದ್ದು, ವಿಮಾನವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಚಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Norris|Wagner|1999|pp=152–156}}</ref> {{convert|6015|nmi|km}}ನಷ್ಟಿರುವ<ref name="Boe_700-300_specs">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/777family/pf/pf_300product.html |title=777-300 Technical Characteristics |work=Boeing |accessdate= March 20, 2009}}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಳೆಯದಾದ 747 ವಿಮಾನಗಳು ಹಿಂದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವು -300 ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="norris151" /> ಮೊದಲ -300 ವಿಮಾನವನ್ನು ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 1998ರ ಮೇ 21ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boe_777_back" /><ref name="norris157" /> ಎಂಟು ವಿಭಿನ್ನ -300 ಗ್ರಾಹಕರು 60 ವಿಮಾನಗಳ<ref name="777_O_D_summ" /> ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳೂ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="FI10" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುದೀರ್ಘ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ -300ER ವಿಮಾನವು 2004ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಾದಾರರು -300 ಮಾದರಿಯ ER ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="777_O_D_summ" /> -300 ಮಾದರಿಗೆ ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ನೇರಸ್ಪರ್ಧಿ ಇಲ್ಲವಾದರೂ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಏರ್‌‌ಬಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು A340-600 ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡಿದೆ.<ref name="Flug773A">{{cite web|url=http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR777300.htm|title=Datafile: Boeing 777-300|publisher=''Flug Revue''|year=2006|accessdate=March 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080130005719/http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR777300.htm|archivedate=ಜನವರಿ 30, 2008|url-status=dead}}</ref><ref name="Flug773">{{cite web|url=http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR77730e.htm |title=Datafile: Boeing 777-300ER |publisher=''Flug Revue'' |year=2006 |accessdate=March 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080129232450/http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR77730e.htm|archivedate=January 29, 2008}}</ref> {{clear}} [[File:PIA B777-200LR AP-BGY.jpg|thumb|left|alt=Aircraft landing approach. Front quarter view of twin-engine jet in flight with flaps and landing gear extended.|ಮೊದಲ 777-200LR ನಿರ್ಮಿತ ವಿಮಾನ; ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದೆ.]] ===777-200LR=== C-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಾದರಿಯಾದ 777-200LR ("LR" ಎಂಬುದು ಲಾಂಗರ್‌‌ ರೇಂಜ್‌ ಎಂಬುದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪ) ವಿಮಾನವು 2006ರಲ್ಲಿ ಸೇವಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಉದ್ದದ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Flug772" /><ref>{{cite web |url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/03/17/222225/delta-pushes-boeing-to-squeeze-more-range-from-777-200lr.html |title=Delta pushes Boeing to squeeze more range from 777-200LR |date=March 17, 2008 |publisher=Flight Global |last=Field |first=David |accessdate=December 2, 2008 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61DJDNwUQ?url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/03/17/222225/delta-pushes-boeing-to-squeeze-more-range-from-777-200lr.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ''ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ಲೈನರ್‌‌'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು; ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/url?sa=t&source=archive&ct=res&cd=0-0&url=http%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2005%2F11%2F10%2Fbusiness%2F11air.html&ei=cnZASYOzOZymqgOj6cjaAQ&usg=AFQjCNHqOxZMp3HTve3XsVR383gE7J62SQ |title=Flight of Boeing’s 777 Breaks Distance Record |date=November 10, 2005 |publisher=''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' |accessdate=December 10, 2008}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಯಾವುದೇ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಲ್ಲ ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಲೆಂದು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಇದು ಇನ್ನೂ ETOPS ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgMakeModel.nsf/0/6f3c0a764bd5cd0d86257482006e966a/$FILE/T00001SE.pdf|title=FAA Type Certificate Data Sheet T00001SE|work=[[Federal Aviation Administration]]|accessdate=November 5, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806124128/http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgMakeModel.nsf/0/6f3c0a764bd5cd0d86257482006e966a/$FILE/T00001SE.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಯಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನವೊಂದರಿಂದ<ref name="772LRrecord">{{cite web|last=Wallace|first=James|url=http://www.seattlepi.com/business/247903_longflight11.html |title=Boeing 777 stretches its wings, record|work=Seattle Post-Intelligencer|date=November 11, 2005|accessdate=March 18, 2009}}</ref> ಆದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನಿಲುಗಡೆರಹಿತ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು {{convert|9380|nmi|km}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Boe_700-200LR-300ER_specs">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/777family/pf/pf_300product.html |title=Boeing 777-200LR and 777-300ER Technical Characteristics |work=Boeing|accessdate=March 20, 2009}}</ref> ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌‌‌ನಿಂದ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌‌‌‌]]ಗೆ ತೆರಳುವ, ಅಥವಾ ಡಲ್ಲಾಸ್‌‌‌‌‌ನಿಂದ [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೋಕಿಯೋ]]ಗೆ ತೆರಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳಂಥ ಅತಿ-ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದೂರದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ -200LR ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Norris_and_Wagner_p._165" /> -300ER ಮಾದರಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ -200LR ಮಾದರಿಯು, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ MTOW ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ಸರಕು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಐಚ್ಛಿಕ ಸಹಾಯಕ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Flug772">{{cite web|url=http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR77720l.htm|title=Datafile: Boeing 777-200LR Worldiner|work=Flug Revue|year=2006|accessdate=March 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517015012/http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR77720L.htm|archivedate=ಮೇ 17, 2008|url-status=live}}</ref> ಇತರ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಗಳು, ಮರುವಿನ್ಯಾಸಿತ ಮುಖ್ಯ ಇಳಿಗೇರು‌‌‌, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಾಚನಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Flug772" /> -300ER ಮತ್ತು 777F ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, -200LR ಮಾದರಿಯು 12.8 ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿರುವ (3.90 ಮೀ) ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Flug772" /> ಮೊದಲ -200LR ವಿಮಾನವನ್ನು 2006ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 26ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pia777" /><ref>{{cite web|url=http://active.boeing.com/commercial/orders/index.cfm?content=modelselection.cfm&pageid=m15525|title=Deliveries|work=Boeing|accessdate=September 8, 2009}}</ref> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಆರು ವಿಭಿನ್ನ -200LR ಗ್ರಾಹಕರು 43 ವಿಮಾನಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, 17 ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಪೂರೈಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="777_O_D_summ" /> ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿರುವ A340-500HGW ವಿಮಾನವು ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Flug772" /> ===777-300ER=== [[File:Boeing 777-300 (Air Canada) C-FITW.jpg|thumb|alt=Aircraft landing approach. Side view of twin-engine jet in flight with flaps and landing gear extended.|ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ 777-300ER ವಿಮಾನವೊಂದು ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಮುಚ್ಚಳವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದು.]] 777-300ER ("ER" ಎಂಬುದು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಂಡೆಡ್‌ ರೇಂಜ್‌ ಎಂಬುದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪ) ವಿಮಾನವು, -300 ಮಾದರಿಯ B-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಗಳು, ಒಂದು ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ಇಳಿಗೇರು, ಬಲವರ್ಧಿತ ಮೂತಿಯ ಗೇರ್‌‌‌, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="GE90-115Bpower" /><ref name="77Wspecs">{{cite web|last=Norris|first=Guy|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2003/2003%20-%200157.html|title=Long Ranger|work=Flight International|date=January 2003|accessdate=December 2, 2008|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/61DJFbZWx?url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2003/2003%20-%200157.html|url-status=dead}}</ref> -300ER ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಬಲವರ್ಧಿತ ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟು, ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಬಾಲಂಗೋಚಿಯ ಜೋಡಣೆ, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Boe_777_specs" /> ಪ್ರಮಾಣಕ GE90-115B ಪಂಖದಜೆಟ್‌‌ಗಳು, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, {{convert|115300|lbf|kN|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ದೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="GE90-115Bpower">{{cite web |url=http://www.popularmechanics.com/science/extreme_machines/1280866.html |title=Biggest Jet Engine |date=July 2004 |publisher=''[[Popular Mechanics]]'' |last=Eisenstein |first=Paul |accessdate=December 2, 2008 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326101233/http://www.popularmechanics.com/science/extreme_machines/1280866.html |url-status=dead }}</ref> {{convert|7930|nmi|km}}ನಷ್ಟಿರುವ<ref>{{cite web|last=Cheung|first=Clare|coauthors=Irene Shen|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601089&sid=afRkGr.NJawQ&refer=china|title=Cathay Pacific Orders 17 Boeing Jets|work=Bloomberg|date=November 8, 2007|accessdate=December 2, 2008}}</ref> ಗರಿಷ್ಠವ್ಯಾಪ್ತಿಯು, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ MTOW ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Flug773A" /><ref name="Flug773" /> ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆಯೊಂದಿಗೆ -300ER ವಿಮಾನವು -300 ವಿಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 34 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುದೂರ ಹಾರಬಲ್ಲದು.<ref name="Boe_777_specs" /> ಹಾರಾಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾದ ಎಂಜಿನ್‌, ರೆಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ತೂಕದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 1.4 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="green">{{cite web|last=Ostrower|first=Jon|url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/07/08/225112/green-and-versatile.html|title=Green and versatile|work=Flight International|date=August 7, 2008|accessdate=March 29, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/61DJHvnYK?url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/07/08/225112/green-and-versatile.html|url-status=dead}}</ref><ref name="77Wenhancement">‌‌ಥಾಮಸ್, ಜೆಫ್ರಿ. "ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ನೋಸ್‌ ಅಹೆಡ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಂಟಾಸ್‌‌ ಆರ್ಡರ್‌ ರೇಸ್‌". ''ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌‌'', ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌‌ 2, 2005. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[File:Singapore Airlines B773 9V-SWA takeoff.jpg|left|thumb|alt=Aircraft takeoff. Front quarter view of jet lifting off, with wings flexed upwards, condensation in the engines, and the aft landing gear still touching the runway.|A ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ನ ಒಂದು 777-300ER ವಿಮಾನ]] ಮೊದಲ -300ER ವಿಮಾನವನ್ನು [[ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 29ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boe_777_back" /><ref>{{cite web |url=http://www.logistics-business-review.com/news/air_france_takes_delivery_of_boeing_777300er |title=Air France takes delivery of Boeing 777-300ER |work=Logistics Business Review |date=May 5, 2008 |accessdate=October 20, 2008 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61DJIVc6q?url=http://www.logistics-business-review.com/news/air_france_takes_delivery_of_boeing_777300er |url-status=dead }}</ref> -300ER ಮಾದರಿಯು 2010ರ<ref name="777_O_D_summ" /> ಜುಲೈನಲ್ಲಿ -200ER ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ಮಾರಾಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ 777 ರೂಪಾಂತರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಆರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಎದುರಾಳಿ ಕಂಪನಿಯ A340 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ನ ಮಾರಾಟಗಳು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="777pressure" /> ಕೇವಲ ಎರಡು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, A340-600<ref name="exclusive-a340e">{{cite web|last=Kingsley Jones|first=Ben|coauthors=Guy Norris|url=http://www.flightglobal.com/articles/2005/11/29/203391/exclusive-enhanced-a340-to-take-on-777.html|title=Enhanced A340 to take on 777|work=Flight International|date=November 29, 2005|accessdate=April 2, 2009}}</ref> ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ -300ER ವಿಮಾನವು ಸರಿಸುಮಾರು 8-9 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 747-400 ಮಾದರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಈ ಮಾದರಿಯು 20 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಇಂಧನ ದಹನದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="fuelsaver" /> ಏರುತ್ತಿರುವ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು -300ER ಮಾದರಿಯನ್ನು 747-400 ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬದಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="fuelsaver" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, 21 ವಿಭಿನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 246 ಸಂಖ್ಯೆಯ -300ER ವಿಮಾನಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು 186 ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಪೂರೈಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="777_O_D_summ" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ 237 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸೇವಾದಾರರು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="FI10" /> ಏರ್‌‌ಬಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ A340-600HGW ವಿಮಾನವು -300ER ವಿಮಾನದ ನೇರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Flug773" /> {{clear}} ===777 ಸರಕು ವಿಮಾನ=== [[File:Boeing 777 Freighter test flight.jpg|thumb|alt=Side view of aircraft on runway. Runway surfaces in foreground and forest in background.|ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೊದಲ 777 ಸರಕು ವಿಮಾನವು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] 777 ಸರಕು ವಿಮಾನವು (777F) ಎಲ್ಲಾ-ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು -200LR ಮತ್ತು -300ER ಮಾದರಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, -200LR ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು<ref name="cargokings">{{cite web|last=Norris|first=Guy|url=http://www.flightglobal.com/articles/2006/05/16/206571/cargo-kings-new-boeing-777f-and-747-8f-programmes.html|title=Cargo Kings: new Boeing 777F and 747-8F programmes|work=Flight International|date=May 16, 2006|accessdate=March 29, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/61DJKJ2FS?url=http://www.flightglobal.com/articles/2006/05/16/206571/cargo-kings-new-boeing-777f-and-747-8f-programmes.html|url-status=dead}}</ref> -300ER ಮಾದರಿಯ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Boe_777_specs" /> {{convert|226000|lb|kg|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ<ref name="Boe_777_specs" /> ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಸರಕಿನ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ, ಇದರ ಸರಕು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು {{convert|243000|lb|kg|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ 747-200F ಮಾದರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref name="fuelsaver" /> ಈ ಸರಕು ವಿಮಾನವು ಗರಿಷ್ಠ ಸರಕಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ<ref name="Boe_777_specs" /> {{convert|4885|nmi|km}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಡಿಮೆ ಸರಕು ತೂಕವನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="777Fcomparo">{{cite web|last=Wallace|first=James|url=http://www.seattlepi.com/business/199781_cargo16.html|title=Boeing seeks cargo 777 orders|work=Seattle Post-Intelligencer|date=November 16, 2004|accessdate=December 3, 2008}}</ref> ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ<ref name="fuelsaver" /> ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ವಿಮಾನವು ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಿತವ್ಯಯಗಳ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, 747-200F ಮತ್ತು MD-11F ಮಾದರಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಳೆಯದಾದ ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ 777F ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Flug777F">{{cite web|url=http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR777F.htm|title=Datafile: Boeing 777F|work=Flug Revue|year=2006|accessdate=March 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080130004241/http://www.flug-revue.rotor.com/FRtypen/FR777F.htm|archivedate=January 30, 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.eastvalleytribune.com/story/38593 |title=Air France to buy Boeing 777 freighters |date=March 26, 2005 |work=Associated Press |accessdate=December 3, 2008 |archive-date=ಜೂನ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611072442/http://www.eastvalleytribune.com/story/38593 |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ 777F ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 19ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="af777f" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 29 ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 44 ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಪೂರೈಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="777_O_D_summ" /> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, 23 ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="FI10" /> ===777 ಟ್ಯಾಂಕರ್‌‌ (KC-777)=== KC-777 ಎಂಬುದು 777 ವಿಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. KC-767 ಮಾದರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಒಂದು ಟ್ಯಾಂಕರ್‌‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆಗೆ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್‌-USAF) ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ತಾನು KC-777 ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಾಗಿ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸದರಿ 777 ಟ್ಯಾಂಕರ್‌‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕು ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.seattlepi.com/business/286578_air27.html|title=Aerospace Notebook: Boeing now offers the 777 as a tanker|publisher=''Seattle Post-Intelligencer''|date=September 27, 2006|accessdate=November 21, 2008}}</ref><ref>{{cite web|last=Norris|first=Guy|url=http://www.flightglobal.com/articles/2006/10/03/209627/us-air-force-tanker-rfp-reveals-kc-777-offer.html|title=US Air Force tanker RFP reveals KC-777 offer|publisher=Flight Global|date=October 3, 2006|accessdate=April 21, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boeing.com/news/frontiers/archive/2006/november/cover.pdf|title=Ready to fill 'er up|work=Boeing|date=November 2006|accessdate=April 21, 2009}}</ref> 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ KC-767 ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌‌ನ್ನು USAFನ KC-X ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/wichita/stories/2007/04/09/daily22.html |title=Boeing submits KC-767 tanker proposal |publisher=''Wichita Business Journal'' |last=Vandruff |first=Ken |date=April 11, 2007 |accessdate=March 20, 2009}}</ref> ==ಸೇವಾದಾರರು== [[File:Japan.airlines.b777-300.ja733j.arp.jpg|thumb|Boeing 777-300ER operated by Japan Airlines|alt=ವಿಮಾನ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗ.ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ಜೋಡಿ-ಎಂಜಿನ್‌‌ ಉಳ್ಳ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನದ ಪಾರ್ಶ್ವನೋಟ; ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮುಚ್ಚಳಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗೇರ್‌‌‌ ವಿಸ್ತರಿತವಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೊರತುದಿಗಳು ವಿಸ್ತರಿತವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು.]] {{main|List of Boeing 777 operators}} ಬಹುಪಾಲು 777 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ, ILFC, ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌, ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌. 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 858 ವಿಮಾನಗಳು (ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ (86), ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ (75), [[ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಏರ್‌‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] (57), ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ (52), ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌ (47), ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ (46), ಆಲ್‌ ನಿಪ್ಪಾನ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ (46), ಜಪಾನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ (46), ಕ್ಯಾಥಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌ (34), ಕೊರಿಯನ್‌ ಏರ್‌‌‌ (26), ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌ (23), ಥಾಯ್‌ ಏರ್‌‌ವೇಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ (23), ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌ (20), KLM ರಾಯಲ್‌‌ ಡಚ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ (19), ಮತ್ತು ಈ ಬಗೆಯ ಕೆಲವೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇತರ ಸೇವಾದಾರರು.<ref name="FI10" /> ===ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗಳು=== {| class="wikitable" border="1" style="text-align:right;font-size:96%" |- ! ವರ್ಷ ! ಒಟ್ಟು ! 2010 ! 2009 ! 2008 ! 2007 ! 2006 ! 2005 ! 2004 ! 2003 ! 2002 ! 2001 ! 2000 ! 1999 ! 1998 ! 1997 ! 1996 ! 1995 ! 1994 ! 1993 ! 1992 ! 1991 ! 1990 |- ! ಬೇಡಿಕೆಗಳು | 1,141 | 38 | 30 | 40 | 132 | 77 | 153 | 42 | 13 | 32 | 30 | 116 | 35 | 68 | 54 | 68 | 101 | 0 | 30 | 30 | 24 | 28 |- ! ವಿತರಣೆಗಳು | 871 | 35 | 88 | 61 | 83 | 65 | 40 | 36 | 39 | 47 | 61 | 55 | 83 | 74 | 59 | 32 | 13 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |} <small>''2010ರ ಜೂನ್‌‌ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದ ದತ್ತಾಂಶ. '' </small><small>''2010ರ ಜುಲೈ 20ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು'' </small><ref name="Boe_O_D_search">{{cite web|url=http://active.boeing.com/commercial/orders/index.cfm?content=userdefinedselection.cfm&pageid=m15527 |title=Orders and Deliveries search page|work=Boeing|accessdate=May 7, 2010}}</ref> ==ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳು== 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಏಳು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/dblist.php?Type=107 |title=Boeing 777 occurrences |publisher=[[Aviation Safety Network]] |date=May 21, 2010 |accessdate=May 24, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603083535/http://aviation-safety.net/database/dblist.php?Type=107 |url-status=dead }}</ref> 777 ವಿಮಾನವು ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಒಡಲಿಗಾದ ನಷ್ಟದ ಅಪಘಾತವೂ<ref>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/dblist.php?field=typecode&var=107%&cat=%1&sorteer=datekey&page=1 |title=Boeing 777 hull losses |publisher=Aviation Safety Network |date=May 21, 2010 |accessdate=May 24, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805182241/http://aviation-safety.net/database/dblist.php?field=typecode&var=107%&cat=%1&sorteer=datekey&page=1 |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರ ಯಾವುದೇ ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.<ref>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/type/type-stat.php?type=107 |title=Boeing 777 Accident Statistics |publisher=Aviation Safety Network |date=May 24, 2010 |accessdate=May 24, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603085000/http://aviation-safety.net/database/type/type-stat.php?type=107 |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ, 2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌‌ 5ರಂದು ಡೆನ್ವರ್‌‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಜೆಟ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಅಪಮೃತ್ಯುವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ಓರ್ವ ಕೆಲಸಗಾರನು ಮಾರಕವಾದ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಗೆ ಈಡಾದ.<ref name="ba2019">{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20010905-1|title=British Airways Flight 2019 ground fire|publisher=Aviation Safety Network|accessdate=November 21, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 15, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101115150631/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20010905-1|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಇದನ್ನು ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ba2019" /> [[File:Ice-Trent-800-Heat-Exchanger.PNG|thumb|upright=1.25|alt=Heat exchanger. Circular latticework with an uneven covering of small particles over part of its surface.|ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 800 ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ-ತೈಲದ ಉಷ್ಣ ವಿನಿಮಯಕಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಮಾಡಿದ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಿರುವುದು; BA38 ಮತ್ತು DL18 ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ NTSB ವರದಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ<ref name="FOHE"/>]] 2008ರ ಜನವರಿ 17ರಂದು, ಈ ಬಗೆಯ ವಿಮಾನದ ಏಕೈಕವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಒಡಲಿನ ನಷ್ಟವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅಂದು ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 895 ಎಂಜಿನ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು 777-200ER ಮಾದರಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌ ವಿಮಾನ 38 (BA38) [[ಬೀಜಿಂಗ್|ಬೀಜಿಂಗ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದು, ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಓಡುದಾರಿಯಾದ 27Lಗೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ {{convert|1000|ft|m}}ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ-ಇಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಓಡುದಾರಿಯ ಹೊಸ್ತಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಕೊಂಡುಹೋಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ 47 ಮಂದಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಪಘಾತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗೇರ್‌‌‌, ರೆಕ್ಕೆ ಮೂಲಗಳು, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="BA080201">{{cite news|title =Interim Management Statement|date=February 1, 2008|work= [[Regulatory News Service]]|work=[[British Airways]]|url=http://www.investegate.co.uk/Article.aspx?id=200802010700330296N|accessdate=November 21, 2008}}</ref><ref name="BA038report">{{cite web|url=http://www.aaib.gov.uk/cms_resources.cfm?file=/1-2010%20G-YMMM.pdf |title=Report on the accident to Boeing 777-236ER, G-YMMM, at London Heathrow Airport on 17 January 2008 |publisher=AAIB |date= February 9, 2010 |accessdate= February 9, 2010}}</ref> ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಂದ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯ ಹರಳುಗಳು ಇಂಧನ-ತೈಲದ ಉಷ್ಣ ವಿನಿಮಯಕಕ್ಕೆ (ಫ್ಯೂಯೆಲ್‌-ಆಯಿಲ್‌ ಹೀಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜರ್‌‌-FOHE) ಅಡಚಣೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತನಿಖೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref name="FOHE" /> ಈ ಕುರಿತಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ ವಾಯು-ಅಪಘಾತ ತನಿಖೆಗಾರರು, ಟ್ರೆಂಟ್‌‌ 800 ಸರಣಿ ಎಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ಅಂಗಭಾಗವನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಸದರಿ ಹೊಸಭಾಗವು {{as of|2010|3|alt=a year}}ರೊಳಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಿರಬೇಕೆಂದು ತಯಾರಕನಾದ ರೋಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌‌ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7941137.stm |title='High risk' of plane fault repeat |work=BBC News |date=March 13, 2009 |accessdate=March 20, 2009}}</ref> ಟ್ರೆಂಟ್‌‌ 895 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ದೂಡಿಕೆಯ ಇತರ ಎರಡು ಕಿರು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ನಷ್ಟಗಳು 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2008/02/29/221923/american-investigates-as-777-engine-fails-to-respond-to-throttle.html |title=American investigates as 777 engine fails to respond to throttle |publisher=''Flight International'' |last=Kaminski-Morrow |first=David |date=February 29, 2008 |accessdate=March 20, 2009}}</ref><ref name="delta18details">{{cite web|url= http://www.aero-news.net/index.cfm?ContentBlockID=7cba7571-d0e2-4736-a08b-2c24fcd7f225&C...11a6bd089ea |date=December 22, 2008 |title= NTSB Investigates B777 Uncommanded Engine Rollback |publisher= ''Air Safety Week'' |accessdate = April 2, 2009}}</ref> BA38 ವಿಮಾನದ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ, ಇಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆಯ ಹರಳುಗಳು ಇಂಧನ-ತೈಲದ ಉಷ್ಣ ವಿನಿಮಯಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಡಚಣೆಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ಬೋರ್ಡ್‌ (NTSB) ತನಿಖೆಗಾರರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈಗ ಒಂದು ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆಯಾದರೂ, ಉಷ್ಣ ವಿನಿಮಯಕದ ಒಂದು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೂ NTSB ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="FOHE">{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/recs/letters/2009/A09_17_18.pdf |work=[[National Transportation Safety Board]] |title=Safety Recommendation: In reply refer to: A-09-17 (Urgent) and -18 |date=March 11, 2009 |access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604125211/http://www.ntsb.gov/recs/letters/2009/A09_17_18.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು== {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center;font-size:97%" |- |} !777-200 !!777-200ER !!777-200LR !!777 ಸರಕು ವಿಮಾನ !!777-300 !!777-300ER |- !ಚಾಲಕನ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ | colspan="6" | ಎರಡು |- !ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,<br> ವಿಶಿಷ್ಟ | colspan="3" | 301 (3ರ ವರ್ಗ) <br> 400 (2ರ ವರ್ಗ) <br> 440 (ಗರಿಷ್ಠ) || N/A (ಸರಕು) || colspan="2" | 365 (3ರ ವರ್ಗ) <br> 451 (2ರ ವರ್ಗ) <br> 550 (ಗರಿಷ್ಠ) |- !ಉದ್ದ | colspan="4" | {{convert|209|ft|1|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || colspan="2" | {{convert|242|ft|4|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |- !ರೆಕ್ಕೆಯ ಅಡ್ಡಗಲ | colspan="2" | {{convert|199|ft|11|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || colspan="2" | {{convert|212|ft|7|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || {{convert|199|ft|11|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || {{convert|212|ft|7|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |- !ರೆಕ್ಕೆಯ ಹಿಂಕೋನ | colspan="6" | 31.64° |- !ಬಾಲದ ಎತ್ತರ | colspan="2" | {{convert|60|ft|9|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || {{convert|60|ft|1|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || {{convert|60|ft|9|in|m|abbr=on|sigfig=3}} || colspan="2" | {{convert|60|ft|8|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |- !ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಅಗಲ | colspan="6" | {{convert|19|ft|3|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |- !ವಿಮಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗಲ | colspan="6" | {{convert|20|ft|4|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |- !ಗರಿಷ್ಠ ಸರಕು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ | colspan="3" | {{convert|5720|cuft|abbr=on|sigfig=3}} <br> 32× LD3 || {{convert|23051|cuft|abbr=on|sigfig=3}} <br> 37× ಹಲಗೆಗಳು || colspan="2" | {{convert|7640|cuft|abbr=on|sigfig=3}} <br> 44× LD3 |- !ಖಾಲಿ ತೂಕ, ನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ಥಿತಿ | 297,300&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (134,800&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 304,500&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (138,100&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 320,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (145,150&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 318,300&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (144,400&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 353,800&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (160,500&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 370,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (167,800&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) |- !ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ತೂಕ | 445,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (201,840&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 470,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (213,180&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 492,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (223,168&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 575,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (260,816&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 524,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (237,680&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 554,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (251,290&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) |- !ಉಡ್ಡಯನದ ಗರಿಷ್ಠ ತೂಕ <br>(MTOW) | 545,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (247,200&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 656,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (297,550&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 766,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (347,500&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 766,800&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (347,800&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 660,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (299,370&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) || 775,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌‌ <br> (351,500&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.) |- !ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಲೆದಾಟದ ವೇಗ | colspan="6" | 0.84 ಮಾಕ್‌ ಅನುಪಾತ (560&nbsp;ಮೈಲಿ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ, 905&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ, 490&nbsp;ನಾಟ್‌‌ಗಳು) {{convert|35000|ft|m|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಅಲೆದಾಟದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ |- !ಅಲೆದಾಟದ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ | colspan="6" | 0.89 ಮಾಕ್‌ ಅನುಪಾತ (590&nbsp;ಮೈಲಿ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ, 950&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ, 512&nbsp;ನಾಟ್‌‌ಗಳು) {{convert|35000|ft|m|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಅಲೆದಾಟದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ |- !ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಪ್ತಿ | 5,240&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(9,700&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) || 7,725&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(14,305&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) || 9,380&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(17,370&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) || 4,900&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(9,070&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) || 6,005&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(11,120&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) || 7,930&nbsp;ನಾವಿಕ ಮೈಲಿ<br>(14,685&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) |- !MTOWನಲ್ಲಿನ ಉಡ್ಡಯನ ಓಟ<br>ISA+15 MSL | 8,200&nbsp;ಅಡಿ<br>(2,500&nbsp;ಮೀ) || colspan="3" | 11,600&nbsp;ಅಡಿ<br>(3,536&nbsp;ಮೀ) || 11,200&nbsp;ಅಡಿ<br>(3,410&nbsp;ಮೀ) || 10,500&nbsp;ಅಡಿ<br>(3,200&nbsp;ಮೀ) |- !ಗರಿಷ್ಠ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ | 31,000 US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(117,348&nbsp;ಲೀ) || 45,220 US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(171,176&nbsp;ಲೀ) || 47,890 US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(181,283&nbsp;ಲೀ) || 47,890&nbsp;US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(181,283&nbsp;ಲೀ) || 45,220&nbsp;US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(171,176&nbsp;ಲೀ) | 47,890 US ಗ್ಯಾಲ್‌‌‌<br>(181,283&nbsp;ಲೀ) |- !ಸೇವೆಯ ಮಿತಿ | colspan="6" | 43,100&nbsp;ಅಡಿ (13,140&nbsp;ಮೀ) |- !ಎಂಜಿನ್‌ (×2) | PW 4077 <br> RR 877 <br> GE90-77B || PW 4090 <br> RR 895 <br> GE90-94B || GE90-110B <br> GE90-115B || GE90-110B || PW 4098 <br> RR 892 <br> GE90-94B/GE90-92B || GE90-115B |- !ದೂಡಿಕೆ (×2) | PW: 77,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (330&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> RR: 77,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (330&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> GE: 77,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (330&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) || PW: 90,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (400&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> RR: 95,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (410&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> GE: 94,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (410&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) || GE -110B: 110,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (480&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> GE -115B: 115,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (510&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) || GE: 110,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (480&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) || PW: 98,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (430&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> RR: 95,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (400&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) <br> GE: 94,000/92,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (410&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) || GE: 115,000&nbsp;ಪೌಂಡ್‌ ಬಲ (510&nbsp;ಕಿಲೋನ್ಯೂಟನ್‌‌) |} '''ಮೂಲಗಳು''' : ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು,<ref name="Boe_777_specs">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/777family/specs.html |title=Boeing 777 - Technical Information |work=Boeing |accessdate=May 22, 2009}}</ref> ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777 ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ,<ref name="boeing-airport-planning777">{{cite web|url=http://www.boeing.com/commercial/airports/777.htm |title=777 Airplane Characteristics for Airport Planning |work=Boeing |date=December 2008 |accessdate=November 25, 2008}}</ref> ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ,<ref>{{Harvnb|Frawley |2003 |pp=61–62}}</ref> ರೋಲ್ಸ್‌‌-ರಾಯ್ಸ್‌ ಟ್ರೆಂಟ್‌ 800 ಸರಣಿ ದತ್ತಾಂಶ<ref>{{cite web |url=http://www.rolls-royce.com/civil_aerospace/products/airlines/trent800/technical.jsp |title=Trent 800 Technical data (archive) |work=Rolls-Royce |year=2007 |accessdate=May 23, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026200936/http://www.rolls-royce.com/civil_aerospace/products/airlines/trent800/technical.jsp |url-status=bot: unknown }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{aircontent |related= * [[Boeing 7J7]] |similar aircraft= * [[Airbus A330|Airbus A330-300]] * [[Airbus A340]] * [[Airbus A350]] * [[Ilyushin Il-96]] * [[McDonnell Douglas MD-11]] |lists= * [[List of airliners]] |see also= * [[Comparison of commercial aircraft]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು=== {{Reflist|colwidth=30em}} ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ=== {{Refbegin}} * {{Cite book |last1 = Abarbanel | first1 = Robert | coauthors= William McNeely | title = FlyThru the Boeing 777 |year = 1996 |isbn = 0-89791-784-7 |publisher = ACM SIGGRAPH | location =New York| ref=harv }} * {{Cite book |last1 = Birtles |first1 = Philip |title = Boeing 777, Jetliner for a New Century |year = 1998 | publisher = Motorbooks International | location = St. Paul, Minnesota |isbn = 0-7603-0581-1 |ref=harv}} * {{Cite book |last1 = Birtles |first1 = Philip | title = Modern Civil Aircraft: 6, Boeing 757/767/777, third edition |year = 1999 | publisher = Ian Allen Publishing | location = London| isbn = 0-7110-2665-3 |ref=harv }} * {{Cite book |editor-last = Eden |editor-first = Paul |title = Civil Aircraft Today: The World's Most Successful Commercial Aircraft |year = 2008 |publisher = Amber Books Ltd |location = London |isbn = 1-84509-324-0 | ref=harv}} * {{Cite book |last1 = Frawley |first1 = Gerard |title = The International Directory of Civil Aircraft 2003/2004 | year = 2003 | publisher = Aerospace Publications |location =London |isbn = 1-875671-58-7 |ref=harv}} * {{Cite book |last1 = Glenday |first1 = Craig |title = Guinness World Records |location = London/New York |publisher = HiT Entertainment |year = 2007 |isbn = 978-0-9735514-4-0 |ref=harv }} * {{Cite book |last1 = Norris | first1 = Guy |coauthors=Mark Wagner|title = Boeing 777 |year = 1996 |publisher = Motorbooks International |location = St. Paul, Minnesota |isbn = 0-7603-0091-7 |ref={{harvid|Norris|Wagner|1996}}}} * {{Cite book |last1 = Norris |first1 = Guy |coauthors=Mark Wagner| title = Boeing 777: The Technological Marvel |year =2001 |publisher = Zenith Imprint |location = Minneapolis, Minnesota |isbn = 0-7603-0890-X |ref={{harvid|Norris|Wagner|2001}}}} * {{Cite book |last1 = Norris |first1 = Guy |coauthors=Mark Wagner|title = Modern Boeing Jetliners |year = 1999 |publisher = Zenith Imprint |location = Minneapolis, Minnesota |isbn = 0-7603-0717-2 |ref={{harvid|Norris|Wagner|1999}}}} * {{Cite book |last1 = Sabbagh |first1 = Karl |title = 21st Century Jet: The Making of the Boeing 777 |year = 1995 |publisher = Scribner| location = New York| isbn = 0-333-59803-2 |ref=harv}} * {{Cite book |last1 = Wells |first1 = Alexander T. |coauthors=Clarence C. Rodrigues|title = Commercial Aviation Safety |year = 2004 |publisher = McGraw-Hill Professional |location = New York |isbn = 0-07-141742-7 |ref={{harvid|Wells|Rodrigues|2004}}}} * {{Cite book |last1 = Yenne |first1 = Bill |title = Inside Boeing: Building the 777 |year = 2002 |publisher = Zenith Press |location = Minneapolis, Minnesota |isbn = 0-7603-1251-6 |ref=harv }} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons|Boeing 777}} *[http://www.boeing.com/commercial/777family/ Boing‌‌.comನಲ್ಲಿರುವ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777ರ ಅಧಿಕೃತ ಪುಟ] *[http://www.aerospace-technology.com/projects/boeing777/ technology.comನಲ್ಲಿರುವ ವಾಯುಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777ರ ಮಾಹಿತಿ] *[http://www.airliners.net/aircraft-data/stats.main?id=106 ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ 777-200] ಮತ್ತು [http://www.airliners.net/aircraft-data/stats.main?id=107 777-300 ಪುಟಗಳು- Airliners.netನಲ್ಲಿರುವಂಥವು ] *[http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgMakeModel.nsf/0/6f3c0a764bd5cd0d86257482006e966a/$FILE/T00001SE.pdf FAA ಟೈಪ್‌ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ ಡೇಟಾ ಷೀಟ್‌ T00001SE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806124128/http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgMakeModel.nsf/0/6f3c0a764bd5cd0d86257482006e966a/$FILE/T00001SE.pdf |date=2011-08-06 }} *[http://easa.europa.eu/ws_prod/c/doc/Design_Appro/Aircrafts/TCDS%20EASA.IM.A.003%20Boeing%20777%20Issue%205.pdf ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ ಟೈಪ್‌ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ ಡೇಟಾ ಷೀಟ್‌ EASA.IM.A.003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916011948/http://easa.europa.eu/ws_prod/c/doc/Design_Appro/Aircrafts/TCDS%20EASA.IM.A.003%20Boeing%20777%20Issue%205.pdf |date=2009-09-16 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೋಯಿಂಗ್‌‌ ವಿಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ 1990-1999ರ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳು]] i19g8bgg4wgvrr1a8p8l59l2oy9q62e ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ 0 25944 1373717 1359860 2026-05-19T02:44:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373717 wikitext text/x-wiki {{Advert|date=August 2010}} {{Infobox company| company_name = ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ | company_type = ಸಂಘಟಿತ [[ಪಾಲುದಾರಿಕೆ]]| company_logo = [[Image:McKinsey and Company Logo 1.svg|252px|McKinsey & Company]] | foundation = 1926| location = [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]| key_people = [[ಡಾಮಿನಿಕ್ ಬಾರ್ಟನ್]], ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ| num_employees = ~17,000 (~9,000 ಸಲಹೆಗಾರರು)<ref>{{Cite web | title=McKinsey & Company Swiss Office - Key Facts | url=http://www.mckinsey.com/locations/swiss/office/keyfacts/ | accessdate=2010-07-02 | archive-date=2010-07-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100723154554/http://www2.mckinsey.com/locations/swiss/office/keyfacts/ | url-status=dead }}</ref>| revenue = $ 6.0 ಬಿಲಿಯ (ಅಂದಾಜು. 2008)<ref name=forbes>{{Cite web| title=McKinsey & Company on Forbes' America's Largest Private Companies list | url=http://www.forbes.com/lists/2009/21/private-companies-09_McKinsey-Co_IPPW.html | accessdate=2009-11-16}}</ref> | industry = [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹೆ]] | products = ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು| homepage = [http://www.mckinsey.com/ www.mckinsey.com] }} '''ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪನಿ''' ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವದ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷತೆಯುಳ್ಳ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಕಿನ್ಸೆ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ-ವಹಿವಾಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಹಾಗು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಾಗು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1993/11/01/78550/index.htm ಹುಯೆ, ಜಾನ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427135847/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1993/11/01/78550/index.htm |date=2019-04-27 }}[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1993/11/01/78550/index.htm "ಹೌ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಡಜ್ ಇಟ್," ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್,'' ನವೆಂಬರ್ 1,1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427135847/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1993/11/01/78550/index.htm |date=2019-04-27 }}</ref> Vault.comನ ಅಗ್ರ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸತತವಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ,<ref name="Vault">Vault.com,"[http://www.vault.com/nr/consulting_rankings/consulting_rankings.jsp?consulting2009=2&amp;ch_id=252 ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ಸ್: ಟಾಪ್ 50 ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ಸ್,2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214233348/http://www.vault.com/nr/consulting_rankings/consulting_rankings.jsp?consulting2009=2&ch_id=252 |date=2019-02-14 }}"</ref> ಜೊತೆಗೆ ಇದು 1996ರಿಂದಲೂ ಯುವ,ಪ್ರಸ್ತುತ MBA ಪದವಿಧರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/2007/05/02/news/economy/mba.employers.fortune/index.htm ಫಿಷರ್,ಆನ್ನಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223003157/http://money.cnn.com/2007/05/02/news/economy/mba.employers.fortune/index.htm |date=2010-12-23 }}[http://money.cnn.com/2007/05/02/news/economy/mba.employers.fortune/index.htm "ಫಾರ್ ನ್ಯೂ MBAs, ಏ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಲೈಫ್ಸ್ಟೈಲ್ ಬೀಟ್ಸ್ ಬಿಗ್ ಬಕ್ಸ್" ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್,'' ಮೇ 3, 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223003157/http://money.cnn.com/2007/05/02/news/economy/mba.employers.fortune/index.htm |date=2010-12-23 }}</ref> ==ಸಂಸ್ಥೆ== ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; Co.,ಮೂಲತಃ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸುಸಂಘಟಿತಗೊಂಡರೂ, ಇದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ಶೇರುದಾರರು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.(ಇವರು ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ದೆಶಕರುಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇವರನ್ನು ಹಿರಿತನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆಯ, ಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ನೀತಿ-ಧೋರಣೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಹಾಗು ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಕಿನ್ಸೆ "ಅಪ್ ಆರ್ ಔಟ್" ಸಂಪ್ರದಾಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಂತೆ "ಸಲಹಾಕಾರರು" ತಮ್ಮ ಸಲಹೆ ನೀಡಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಸಮಯದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು. ಮೆಕಿನ್ಸೆ 52 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 94 ಸಲಹಾ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8,700ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಲಹಾಕಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆದಾಯವು $6.0 ಶತಕೋಟಿಯೆಂದು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/21/private-companies-09_McKinsey-Co_IPPW.html "ಅಮೆರಿಕ'ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಕಂಪನೀಸ್"''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್,'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28,2009]</ref> ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿ,ಸಂಪ್ರಾದಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯತೆ ಕೊರತೆ ಇದೆ.ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದದಿರುವುದು, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿವಿಧ ತಂಡದ ಸಲಹಾಕಾರರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ,ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಏರ್ಪಡಬಹುದು. ಈ ಇದು ಕಂಪನಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪೈಪೋಟಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಉಳಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ದಕ್ಷತೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಪನಿ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದು ಪರಿಣತರ ಎರವಲು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇವಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ.ಸಲಹೆ ಪಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಭಸದ ಈ ಪೈಪೋಟಿಯು ಮೆಕಿನ್ಸಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮದಿಂದಾಗಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯು ತನ್ನಿಂದ ಸಲಹೆ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದ ಗ್ರಾಹಕರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಹಕನ ಗೋಪ್ಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಲಹಾಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಲಹಾ ತಂಡಗಳ ಸದಸ್ಯರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಕಿನ್ಸೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಲಹಾಗಾರರು ಒಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಹಾಗು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಹೊರತು ಇವರು ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹಾ-ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1926ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ O.( ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು"ಮ್ಯಾಕ್") ಮೆಕಿನ್ಸೆ , ಇವರು ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೂತ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ಆಯವ್ಯಯದ ನೀತಿ-ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಷಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ 1935ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವೆನ್ನುವಂತೆ ನಂತರ ತಾವೇ ಅದರ CEO ಆಗುವಂತೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಗೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವರು 1937ರಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.1933ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾರ್ವಿನ್ ಬೋವರ್, ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು, ಇವರು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮನಗಂಡು ಅದರ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಮರಣಾನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕಾಗೊ ಹಾಗು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಶಾಖೆಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. 1939ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಪಾಲುದಾರರ ನೆರವಿನಿಂದ,ಬೋವರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಚುರುಕಾಗುವಂತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ T. ಕಿಯರ್ನಿ ಸಹ ಒಬ್ಬರು, ಇವರು ಶಿಕಾಗೊ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿಂದ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು,ಇದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ A.T. ಕಿಯರ್ನಿಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ==ನೂತನ ನೇಮಕಾತಿ == ಮಾರ್ವಿನ್ ಬೋವರ್, ಕಂಪನಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಸೂತ್ರಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅನುಭವಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಅದೇ ತಾನೇ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದವರನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ಎಡರ್ಶೆಯಿಮ್, ಎಲಿಜಬಥ್ ಹಾಸ, ''ಮೆಕಿನ್ಸೆ'ಸ್ ಮಾರ್ವಿನ್ ಬೋವರ್: ವಿಶನ್, ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್'' , 2004,ಜಾನ್ ವಿಲೆಯ್ &amp; ಸನ್ಸ್. [https://books.google.com/books?id=0IgM9Xm3Q-4C ]</ref> ಇಂದು, US ಹಾಗು ಸಾಗರದೋತ್ತರದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಶಾಲೆಗಳ ಪದವೀಧರರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಗು ಕಾನೂನಿನ ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಜನರನ್ನೂ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರೋಡ್ಸ್ ಪದವೀಧರರನ್ನು (ರೋಡ್ಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಡಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರು)ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.<ref>ಸ್ಚಯೇಪರ್,ಥಾಮಸ್ J.''ರೋಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್, ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್,ಅಂಡ್ ದಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಲೈಟ್'' ,ಪುಟ 300,2004,ಬರ್ಘಹ್ನ್ ಬುಕ್ಸ್. [https://books.google.com/books?id=AlM1V90kHQsC&amp;pg=PA299&amp;lpg=PA299&amp;dq=mckinsey+rhode+scholars&amp;source=web&amp;ots=vcjp3pnF7w&amp;sig=EgHzsIT4mjEzOUwf9-lwo5WTqRE&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=3&amp;ct=result#PPA300,M1 ]</ref> ==ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು== ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500ನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುಗುತ್ತವೆ: ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪನಿ(ಮೆಕಿನ್ಸೆ ), ದಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ (BCG),ಬೈನ್ &amp; ಕಂಪನಿ(ಬೈನ್),ಹಾಗು ಬೂಜ್ &amp; ಕಂಪನಿ(ಬೂಜ್).<ref>https://books.google.com/books?id=6zg1yGGKTT0C&amp;pg=PA5&amp;lpg=PA5&amp;dq=%22booz+and+mckinsey%22&amp;source=bl&amp;ots=3egFXR1MX3&amp;sig=J6vRx3b1-h3OyimxDubc8S9rVQQ&amp;hl=en&amp;ei=Y8auS_2vLMKclgfomemRAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CBEQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22booz%20and%20mckinsey%22&amp;f=false</ref>(ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಲಾಹಾ ಕಂಪನಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸುತ್ತದೆ.) ==ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ== ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಇದರಲ್ಲಿ ''ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' ,<ref>{{Cite web |url=http://www.mckinseyquarterly.com/ |title=ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ |access-date=2010-10-27 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204204157/http://www.mckinseyquarterly.com/ |url-status=dead }}</ref> ''ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಆನ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ'' ,''ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಆನ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್'' ,''ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಆನ್ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್'' ,ಹಾಗು ''ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಆನ್ ಫೈನಾನ್ಸ್'' . ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಂಪಾದಿತ ಹಲವಾರು ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ,ಇದರಲ್ಲಿ ''ವ್ಯಾಲ್ಯುಯೇಶನ್: ಮೆಷರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ದಿ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಆಫ್ ಕಂಪನೀಸ್'' ,''ದಿ ಆಲ್ಕೆಮಿ ಆಫ್ ಗ್ರೋಥ್'' ,''ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್'' ,''ದಿ ವಾರ್ ಫಾರ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್'' ,ಹಾಗು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪುಸ್ತಕ ''ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್'' ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ==ಜ್ಞಾನ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಮೆಕಿನ್ಸೆ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಲಹಾಕಾರರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧಕರು, ಉದ್ದಿಮೆ,ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರದ (ಹಾಗು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ)ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಣತರು ಹಾಗು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಹಾಗು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಹಾಗು ದತ್ತಾಂಶ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ. ಮೆಕಿನ್ಸೆ, ಮೆಕಿನ್ಸೆ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸೆಂಟರ್ (McKC)(ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಶೀಘ್ರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mckinsey.com/locations/Knowledge_Network/home.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-27 |archive-date=2010-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101104011942/http://www.mckinsey.com/locations/Knowledge_Network/home.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಲಹಾಕಾರರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಆಂತರಿಕ "ಅಭ್ಯಾಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ" ದಾಖಲೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕನ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರ ನೀಡುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಗೆಗಿನ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ನೇಮಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದವರ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಲಹಾಕಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ.(ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿ, ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡವರು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ,ಈ ಹಿಂದಿನ ಪಾಲುದಾರ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್.<ref>{{Cite news | url=http://online.wsj.com/article/S125605394316296749.html | work=The Wall Street Journal | title=A Star Partner's Galleon Arrest Shakes Up Ranks at McKinsey | date=October 21, 2009 | first1=Amol | last1=Sharma | first2=Joann S. | last2=Lublin }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ನೌಕರರು== {{Main|List of McKinsey & Company people}} ಮೆಕಿನ್ಸೆ, ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತ ಅಧಿಕ CEOಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು "CEOಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೇದಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/money/companies/management/2008-01-08-ceo-companies_N.htm ಜೋನೆಸ್,ಡೆಲ್. "] [http://www.usatoday.com/money/companies/management/2008-01-08-ceo-companies_N.htm ಸಂ ಫರ್ಮ್ಸ್'ಫರ್ಟೈಲ್ ಸಾಯಿಲ್ ಗ್ರೋಸ್ ಕ್ರಾಪ್ ಆಫ್ ಫ್ಯೂಚರ್ CEOs" ''USA ಟುಡೆ'' , ಜನವರಿ 1, 2008]</ref> ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಹಾಗು ಪ್ರಸಕ್ತದ 70ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ CEOಗಳು, ಮೆಕಿನ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ನೌಕರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ,ಈ ಹಿಂದಿನ ನೌಕರರೆಂದರೆ ಲೂಯಿಸ್ V. ಗರ್ಸ್ಟ್ನರ್,ಜೂ.-IBMನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO ಹಾಗು ದಿ ಕಾರ್ಲೈಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ -ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್ನರ್ನಿ-[[ಬೋಯಿಂಗ್]] ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO,ಹೆಲ್ಮಟ್ ಪಂಕೆ-BMW AGಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ A. ಸಿನ್ಕ್ಲೈರ್-ಪೆಪ್ಸಿಕೋದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO, ಜೇಮ್ಸ್ P. ಗೋರ್ಮನ್ - ಮೋರ್ಗನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆಯ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO, ಪೀಟರ್ ವುಫ್ಫ್ಲಿ-UBS AGಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಗ್ರೀನ್-HSBCಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಜೊನಾಥನ್ ಸ್ಚ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, [[ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ನ CEO,ಜೆಫ್ಫ್ರಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್,ಎನ್ರೋನ್ ನ ಮಾಜಿ(ಇದೀಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.)CEO,ಮೌರಿಯಸ್ ಕ್ಲೋಪ್ಪರ್ಸ್-BHP ಬಿಲ್ಲಿಟನ್ ನ CEO, ಬಾಬ್ಬಿ ಜಿಂದಾಲ್,ಪ್ರಸಕ್ತದ ಲೂಯಿಸಿಯಾನ ಗವರ್ನರ್,ಹಾಗು ವಿಟ್ಟೋರಿಯೋ ಕೊಲಾವೋ, ವೊಡಫೋನ್ ನ CEO. ಈ ಹಿಂದಿನ ನೌಕರರಲ್ಲಿ,ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ರ ಪುತ್ರಿ ಚೆಲ್ಸಿಯ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಹಾಗು ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಿಲರಿ ರೋಧಂ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ==ಟೀಕೆ== ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ನೌಕರನ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದ ಬಾಹ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ಅದರ ಗ್ರಾಹಕನ ಮೂಲಾಧಾರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗು ಅದರ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಸಹ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/idUSTRE59I5Y520091019 ರಾಯ್ಟರ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಔಟ್ಲೆಟ್]</ref> ಈ ಗೋಪ್ಯತೆಯು, ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ದರಗಳನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಡಲೂ ಸಹ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಗ್ರಾಹಕರ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನೌಕರರ ನಡುವೆಯೂ ಸಹ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗು ಲೇಖಕರಿಗೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ನೌಕರರು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನ್ರೋನ್,ಇದಕ್ಕೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಈ ಹಿಂದಿನ ನೌಕರರೊಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಪತನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕನೆನಿಸಿತ್ತು.<ref>ಹ್ವಾಂಗ್,ಸುಯೇಯಿನ್ ಹಾಗು ರೇಚಲ್ ಎಮ್ಮ ಸಿಲ್ವರ್ಮನ್ "ಮೆಕಿನ್ಸೆ'ಸ್ ಕ್ಲೋಸ್ ರಿಲೇಶನ್ಶಿಪ್ ವಿಥ್ ಎನ್ರಾನ್ ರೈಸಸ್ ಕೊಶ್ಚನ್ ಆಫ್ ಕಂಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ'ಸ್ ಲೈಯಬಿಲಿಟಿ,"''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್,'' ಜನವರಿ 17,2002 [http://bodurtha.georgetown.edu/enron/McKinsey's%20Close%20Relationship%20With%20Enron%20Raises%20Question%20of%20Consultancy's%20Liability.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100509055710/http://bodurtha.georgetown.edu/enron/McKinsey's%20Close%20Relationship%20With%20Enron%20Raises%20Question%20of%20Consultancy's%20Liability.htm |date=2010-05-09 }}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಮೆಕಿನ್ಸೆಯು "ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ", ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ವಿವರ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎನ್ರೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸ್ವಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಇದು "ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದುದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು,ಸೋಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಉಳಿದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ವಂಚಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು."<ref>[http://www.newyorker.com/archive/2002/07/22/020722fa_fact ಗ್ಲಾಡ್ವೆಲ್ , ಮಾಲ್ಕಂ.][http://www.newyorker.com/archive/2002/07/22/020722fa_fact "ದಿ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಮಿಥ್,"''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್,'' ಜುಲೈ 22,2002]</ref> ಎನ್ರೋನ್ ನ CEO ಆಗಿದ್ದ ಜೆಫ್ಫ್ ಸ್ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಗೆ 24 ವರ್ಷಗಳ ಸೆರೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವರು ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಮೊದಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪಾಲುದಾರ ಹಾಗು "ನಂಬಿಕಸ್ಥ(ನಿಷ್ಟ) ನೌಕರರಾಗಿದ್ದರು." ಮೆಕಿನ್ಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತೊಂದರೆ,ಸಮಸ್ಯೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಏರ್,<ref>ಬೈರ್ನೆ,ಜಾನ್ A.,"ಇನ್ಸೈಡ್ ಮೆಕಿನ್ಸೆ: ಎನ್ರೋನ್ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಓನ್ಲಿ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಟು ಮೆಲ್ಟ್ ಡೌನ್. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ನವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಲಹೆಗಾರರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ." ''ಬಿಸ್ನೆಸ್ ವೀಕ್,'' ಜುಲೈ 8, 2002 [http://www.businessweek.com/magazine/content/02_27/b3790001.htm ]</ref> ಮೆಕಿನ್ಸೆಯು ದಿ ಹಂಟರ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟರ್ಜಿಯನ್ನು (ನಯವಂಚನೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು)ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.ನಂತರ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ,ಬದಲಿಗೆ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂಬ, ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟಿಶ್]] ರೈಲ್ವೆ ಸಂಸ್ಥೆ ರೈಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಹ ಪತನವಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸರಣಿಯಾಗಿ ಹಾನಿಕರ,ಗಂಭೀರ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.independent.co.uk/business/analysis_and_features/article207689.ece |title=ಹಿರ್ಸ್ಟ್, ಕ್ಲೇಟನ್, "ದಿ ಮೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಮಾಬ್," ''ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್,'' ಜನವರಿ 20, 2002 |access-date=2010-10-27 |archive-date=2008-05-30 |archive-url=https://archive.today/20080530163845/http://news.independent.co.uk/business/analysis_and_features/article207689.ece |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.propertyweek.com/story.asp?storyCode=3007470 ಬ್ಯಾರ್ರಿ, ಗೈಲ್ಸ್, "ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಥಟ್ ಟೈಮ್ ಟೇಬಲ್ಸ್ ಫರ್ಗೆಟ್," ''ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ವೀಕ್,'' ಮೇ 25, 2001]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಲಹೆಗಳಿಂದ ದಿವಾಳಿಯೆದ್ದು ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಮಾರ್ಟ್ ಹಾಗು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಗಳು ಸೇರಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ: * ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ AT&amp;Tಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಫೋನ್ ಗಳು ಅತ್ಯನುಕೂಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಂಬ ಶಿಫಾರಸು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/22/AR2008022202283.html?sid=ST2008022202336 ಜೋಯೆಲ್ ಗರ್ರೆಯೂ, ಜೋಯೆಲ್, "ಅವರ ಸೇಲ್ಸ್ ಅವರ್ಸೆಲ್ವ್ಸ್," "ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್," 2/24/08]</ref> * ಮೆಕಿನ್ಸೆಯನ್ನು [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕತ್ರಿನ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲೂಯಿಸಿಯಾನದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫೋಟಿ ಅವರ ಅಹವಾಲು, ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1980ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ವಿಮೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ "ಸೃಜಕ"ನೆಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಕಿನ್ಸೆಯು ವಿಮೆದಾರರಿಗೆ "'ಪ್ರೀಮಿಯಂನ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು' "ಹೊಣೆ ನಿರಾಕರಣೆ, ವಿಳಂಬ, ಹಾಗು ಸಮರ್ಥನೆ"ಯ ಜಾಣತಂತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು".<ref>{{Cite web |url=http://www.wwltv.com/local/stories/wwl110707jbfoti.1ea60b40d.html |title=ಫೋಟಿ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡುತ್ತಾರೆ, ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯನ್ನು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ{{!}}ನ್ಯೂಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್, ಲೂಯಿಸಿಯಾನ{{!}} ಲೋಕಲ್ ನ್ಯೂಸ್ {{!}} ನ್ಯೂಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್, ಲೂಯಿಸಿಯಾನ {{!}} wwltv.com |access-date=2010-10-27 |archive-date=2009-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713193314/http://www.wwltv.com/local/stories/wwl110707jbfoti.1ea60b40d.html |url-status=dead }}</ref> * ಮೆಕಿನ್ಸೆಯಿಂದ ವಿಮೆದಾರರು ಸಲಹೆ ಪಡೆದ ನಂತರ ಗೃಹ ವಿಮೆ ಹಾಗು ವಾಹನ ವಿಮೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.ಜೊತೆಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಾನಿಯಾದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601170&amp;refer=home&amp;sid=aIOpZROwhvNI ]</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರ CNN ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದಂತೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ ವಿಮೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು 1990ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಹಾಗು ಆಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ರೂಪಿಸಿದ್ದವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೃದು ಅಂಗಾಂಶದ ಹಾನಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸುವಂತೆ, ಈ ಮಾದರಿಯ ಹಾನಿಗಳು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಕ್ಸರೇ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.cnn.com/2007/US/02/09/insurance.hardball/index.html ಆಟೋ ಇನ್ಶೂರರ್ಸ್ ಪ್ಲೇ ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್ ಇನ್ ಮೈನರ್-ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ - CNN.com]</ref> * ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರ, ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ರನ್ನು ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ರಕ್ಷಾಣೋಪಾಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಲ್ಲೆಯೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ USD$1.8 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಈ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ Mr ರಾಜರತ್ನಂರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ $2.6 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/fbe2a058-fbf6-11de-9c29-00144feab49a.html ಎಕ್ಸ್-ಮೆಕಿನ್ಸೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕುಮಾರ್ ಗಲ್ಲೆಯೋನ್ ನಿಂದ $1.75m ಇನಾಮನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಇತರ ಕೃತಿ ಹಾಗು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ''ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'' ನ ಪತ್ರಕರ್ತರುಗಳಾದ ಜಾನ್ ಮಿಕ್ಲೆತ್ವೈಟ್ ಹಾಗು ಆಡ್ರಿಯನ್ ವೂಲ್ಡ್ ರಿಡ್ಜ್ ಬರೆದ ''ದಿ ವಿಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್'' ,ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಸಲಹಾ ದೋಷವೆಂದು ಆಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾದ ಹಾಗು ಅನರ್ಥಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.{{Page needed|date=September 2010}} ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,''[[Dangerous Company: The Consulting Powerhouses and the Businesses They Save and Ruin]]'' ಜೇಮ್ಸ್ ಓ' ಶಿಯಾ ಹಾಗು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮಡಿಗನ್ ರ ಲೇಖನಗಳು, ಸಲಹಾ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ.{{Page needed|date=September 2010}} * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀಡುವ ಸಲಹೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗು ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಮಿನ್ನೆಯಾಪೋಲಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು, ಇದರಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಶಿಕ್ಷಕರ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ "ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ"ವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಶೇಕಡಾ 25ರಷ್ಟು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದ ಶಾಲೆಗಳೆಂಬ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.(ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ಸಂಘಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.) ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ದಾಖಲೆ, ಅಧಿಕಾಸಕ್ತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಹಾಗು ನೋ ಚೈಲ್ಡ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಆಕ್ಟ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಜಾಣತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಿಯಾಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಿಯಾಟಲ್ ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದರು.<ref>[http://seattletimes.nwsource.com/html/opinion/2004078970_hagopian18.html "ಪ್ರೈವೇಟ್ ಫರ್ಮ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ಗ್ರೇಡ್"]</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೈರ್,ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯಿಂದ ಸಲಹೆ ಪಡೆದುದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ ಮೆಕಿನ್ಸೆಯನ್ನು "ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಪವರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು (ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಳ)ಬಳಸಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://us.ft.com/ftgateway/superpage.ft?news_id=fto112620050101348504&page=1 |title=ನ್ಯೂಮನ್, ಕ್ಯಾಥಿ, "ಬ್ಲೈರ್ ಫೇಸಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಓವರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಬೈ ಮೆಕಿನ್ಸೆ," ''ಫೈನಾಂಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ನವೆಂಬರ್ 25, 2005 |access-date=2022-10-16 |archive-date=2009-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422044223/http://us.ft.com/ftgateway/superpage.ft?news_id=fto112620050101348504&page=1 |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.mckinsey.com/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ] *[http://www.mckinseyquarterly.com/ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204204157/http://www.mckinseyquarterly.com/ |date=2012-02-04 }} *[http://www.mckinseyonit.com/ ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಆನ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ] *[http://finance.google.com/finance?q=mckinsey&amp;ie=UTF-8&amp;oe=utf-8&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;client=firefox-a&amp;um=1&amp;sa=N&amp;tab=we ಗೂಗಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ - ಮೆಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪನಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] *[http://www.mckinseyhospitalinstitute.com ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011150603/http://www.mckinseyhospitalinstitute.com/ |date=2011-10-11 }} *[http://www.mckinsey.com/hsi/healthtracker ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314055617/http://www.mckinsey.com/hsi/healthtracker/ |date=2010-03-14 }} *[http://solutions.mckinsey.com/catalog ಮೆಕಿನ್ಸೆ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ] {{DEFAULTSORT:Mckinsey & Company}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1926ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿಕಾಗೋದ ಇತಿಹಾಸ, ಇಲಿನಾಯಿಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] fufteu8bt4gstupay1aqj27y23hmvbj ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗ 0 26217 1373725 1360534 2026-05-19T05:44:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373725 wikitext text/x-wiki {{Expand|date=March 2009}} {{Infobox_Disease | Name = Liver disease | Image = Non-alcoholic_fatty_liver_disease1.jpg| Caption = [[Micrograph]] of [[non-alcoholic fatty liver disease]], demonstrating marked [[macrovesicular steatosis]]. [[Trichrome stain]].| DiseasesDB = | ICD10 = | ICD9 = | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D008107 | }} '''ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗ''' (ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ರೋಗವೆಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.)ವೆಂಬುದು [[ಯಕೃತ್ತು|ಯಕೃತ್ತಿನ]] ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕರು ಯಕೃತ್ತ್ ನಲ್ಲಿ ಬೈಲಿರುಬಿನ್ ನ (ಸತ್ತ ರಕ್ತಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ,ಆ ಭಾಗ ಹಳದಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ)ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಮಾಲೆ|ಕಾಮಾಲೆರೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಬೈಲಿರುಬಿನ್‌ ಮಟ್ಟವು ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಕೃತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಬೈಲಿರುಬಿನ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಪಿತ್ತರಸದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೊರದೂಡುತ್ತದೆ. ==ರೋಗಗಳು== * ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತ(ಹೆಪಟೈಟಿಸ್), ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತವು ಅನೇಕ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್]] ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ವಿಷಗಳಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಲ್ಕಹಾಲ್), ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ (ಸ್ವರಕ್ಷಿತ ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತ)ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗವನ್ನು ಅಲನೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಮಿನೇಸ್ ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. * ನಾನ್-ಆಲ್ಕಹಾಲಿಕ್ ಫ್ಯಾಟಿ ಲಿವರ್ ಡಿಸೀಸ್, ಈ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬಿನಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಟಿಆಟೋ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರ ರೋಗ. * ಯಕೃತ್ತಿನ ಸತ್ತಕಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಂತು ರೂಪದ ಜೀವಕೋಶದ ರಚನೆಯಾಗುವುದೇ ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಯಕೃತ್ತಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದಾಗಿ, [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು|ಅತಿಯಾದ ಕುಡಿತ]]ದಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ವಿಷಯುಕ್ತವಾದ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಯಕೃತ್ತಿನ ಕಣಗಳು ಸತ್ತು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅಲನೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಮಿನೇಸ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪರ್ಟೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಮಿನೇಸ್ (SGOT) ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. * ಹೀಮೋಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೊಸಿಸ್, ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಸಂಚಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಕೃತ್ತಿನ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಯಕೃತ್ತಿನ[[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] (ಆರಂಭಿಕ ಹೆಪ್ಯಾಟೊಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಯಾಗಿಯೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಾಂತರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದರ ಕರುಳಿನ ಕುಳಿ ಮಾರ್ಗದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ). * ವಿಲ್ಸನ್ಸ್ ರೋಗ,ಇದು ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ದೇಹವು [[ತಾಮ್ರ]]ದ ಅಂಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕಲ್ರೋಸಿಂಗ್ ಕೊಲ್ಯಾಂಗಿಟಿಸ್, ಎಂಬುದು ಪಿತ್ತನಾಳದ ಉರಿಯೂತ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಕ್ಷಿತವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. * ಪ್ರೈಮರಿ ಬಿಲ್ಯರಿ ಸಿರೋಸಿಸ್,ಎಂಬುದು ಚಿಕ್ಕ ಪಿತ್ತನಾಳಗಳ ಸ್ವರಕ್ಷಿತ ರೋಗವಾಗಿದೆ. * ಬುಡ್-ಚಿಅರಿ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಎಂಬುದು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ನಾಳದ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. * ಗಿಲ್ ಬರ್ಟ್ಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಎಂಬುದು ಬೈಲಿರುಬಿನ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. * ಗ್ಲೈಕೊಜನ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಡಿಸೀಸ್ ಟೈಪ್ II, ಎಂಬುದು ಗ್ಲೈಕೊಜನ್ ನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಬಲಹೀನತೆ(ಮೈಯೊಪ್ಯಾತಿ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದೇಹದ ಅನೇಕ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ, ಯಕೃತ್ತಿನ ಮತ್ತು ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದ ನಾಳಬಂಧ, ಆಲ್ಫ್-1 ಆಂಟಿಟ್ರಿಪ್ಸಿನ್ ಡಿಫಿಷಿಯನ್ಸಿ, ಅಲಗಿಲ್ಲೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್,ಮತ್ತು ಪ್ರೊಗ್ರೆಸಿವ್ ಫ್ಯಮಿಲಿಯಲ್ ಇಂಟ್ರಾಹೆಪ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೊಲೆಸ್ಟಾಸಿಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮಕ್ಕಳ ಅನೇಕ (ಆನುವಂಶಿಕ)ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗಗಳಿವೆ. ==ರೋಗಲಕ್ಷಣ== ===ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಯಕೃತ್ತಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಆವೃತವಾದ ನಾಲಿಗೆ, ತುರಿಕೆಯ ಚರ್ಮ, ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆವರುವುದು, ಅಸಹ್ಯವಾದ ದೇಹದ ದುರ್ವಾಸನೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಪ್ಪು ಕಲೆ, ತುರಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪಾಗಿ ಊದಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮೊಡವೆ ರೊಸಾಸಿಯ, ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು, ಕೆಂಪೇರಿದ ಮುಖಭಾವ ಅಥವಾ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮುಖದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು.<ref name="Dr Sandra Cabot - The Liver Doctor">{{Cite web |url=http://www.liverdoctor.com/index.php?page=symptoms |title=ಡಾಕ್ಟರ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ರ ಕ್ಯಾಬೊಟ್ - ದಿ ಲಿವರ್ ಡಾಕ್ಟರ್ |access-date=2010-11-12 |archive-date=2010-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227232041/http://www.liverdoctor.com/index.php?page=symptoms |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಕಾಮಾಲೆ, ಗಾಢವರ್ಣದ ಮೂತ್ರ, ಬಿಳಚಿಕೊಂಡ ಮಲ, ಮೂಳೆ ಸವೆತ,ಸುಲಭ ರಕ್ತಸ್ರಾವ,ತುರಿಕೆ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರಕ್ತನಾಳಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ಬಲೆ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಗುಲ್ಮ , ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ರಾವ, ಶೀತ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ನಾಳದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತಕೋಶದಿಂದ ನೋವು.<ref>[http://www.umm.edu/liver/common.htm ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ - ಸಿಂಪ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿವರ್ ಡಿಸೀಸ್]</ref> ಯಕೃತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡದಿರುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು, ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಜಿಡ್ಡಿನ ಅಸಹಜವಾದ ಹೀರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="Dr Sandra Cabot - The Liver Doctor" /> ಕೊಬ್ಬಿನ ಅರೆಜೀರ್ಣತೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ: ಅಜೀರ್ಣ, ಹಿನ್ ಸುರಿತ, ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಕೊರತೆ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ಪಿತ್ತಕೋಶದ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಕೊಬ್ಬುಳ್ಳ ಆಹಾರಗಳ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಆಲ್ಕಹಾಲ್, ಓಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಯ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬುವುದು, ಮತ್ತು ಮಲಬದ್ಧತೆ. ನರಮಂಡಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತ, ಚಿತ್ತ ಚಂಚಲತೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಮುಂಗೋಪ, ಚಿತ್ತೈಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು "ಮಾನಸಿಕ ಗೊಂದಲ", ದೇಹವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮುಂಡವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವುದು, ಹಾಗು ಓಕರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ತಲೆನೋವು (ಅರೆ ತಲೆನೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಸಕ್ಕರೆಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆತ, ಹೈಪೊಗ್ಲಿಕ್ಯಾಮಿಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಸ್ಥಿರ ಮಟ್ಟಗಳು,ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್ 2ನೇ ವಿಧದ ಆಕ್ರಮಣ. ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇದಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಪರ್ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರೊಲೇಮಿಯ: LDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, HDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಟ್ರಿಗ್ಲಿಸರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ,ತಡೆಯೊಡ್ಡಿದ ಅಪಧಮನಿ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ , ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂಗಗಳ ನೆಣ ರೋಗ) ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು(ಲಿಪೊಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೊಬ್ಬುಳ್ಳ ದುರ್ಮಾಂಸಗಳು), ಮಿತಿಮೀರಿ ದಪ್ಪವಾಗುವುದು (ಸ್ಥೂಲ ಕಾಯತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ). ಪಥ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವುದು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ, ಊದಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೊಟ್ಟೆ (ಡೊಳ್ಳುಹೊಟ್ಟೆ), ಸೆಲ್ಯುಲೈಟ್, ಕೊಬ್ಬುಳ ಯಕೃತ್ತು, ಮತ್ತು ಮೇಲೊಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸುರುಳಿ(ಯಕೃತ್ತಿನ ಸುರುಳಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="Dr Sandra Cabot - The Liver Doctor" /> ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮೇದಸ್ಸುಗಳು: ಹೈಪೊಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲೇಮಿಯ: ಒಟ್ಟು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, LDL ಮತ್ತು VLDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಗ್ಲೈಡರೈಡ್ಸ್. ===ಲಿವರ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟಸ್ (ಯಕೃತ್ತು ಕಾರ್ಯಪರೀಕ್ಷೆಗಳು)=== ಯಕೃತ್ತ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನೇಕ ಲಿವರ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟ್ (ಯಕೃತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ)ಗಳಿವೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಕೃತ್ತಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪಾಪಚಯಜ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಕೃತ್ತ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ===ಚಿತ್ರಣ=== {{Emptysection|date=March 2009}} ==ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ== {{unreferenced section|date=June 2010}} ಯಕೃತ್ತಿನ ಕಸಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರೀಕರಣವು(ಲಿವರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟ್) ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಕೃತ್ತಿನ ರೋಗಕ್ಕಿರುವ ನಿಜವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಸಲ್ಫಸಾಲಸೈನ್ ನಂತಹ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಆಶಾದಾಯಕ ಜೌಷಧಿಗಳಿವೆ. ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಯಕೃತ್ತಿನ ಪುನರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕಾಂಡಕೋಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದನ್ನು ರೋಗಿಯ ವಿಫಲವಾದ ಯಕೃತ್ತಿಗೆ, ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ನ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಿ ಅಂಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Medical conditions}} {{Digestive system diseases}} {{Congenital malformations and deformations of digestive system}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಚನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜಠರ ಸಂಬಂಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] 893lpoc4x92b1aq44ey3lbvz4di77i2 ಮಾಸೆರೋಟಿ 0 26263 1373713 1359185 2026-05-19T00:40:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373713 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{About|Italian automobile manufacturer}} {{Coord|44.649422|N|10.939636|E|display=title}} {{Infobox company | company_name = Maserati S.p.A. | company_logo = | caption = | company_type = [[Subsidiary]] | genre = | foundation = <!-- this parameter modifies "Founded" --> 1 December 1914 [[Bologna]] | founder = | location_city = [[Modena]] | location_country = [[Italy]] | location = <!-- this parameter modifies "Headquarters" --> | origins = | founder = | key_people = [[Sergio Marchionne]] <small>([[Chairman]])</small><br />Davide Grasso<ref>[https://www.bloomberg.com/profile/person/16735636]</ref> <small>([[CEO]])</small> | area_served = | industry = [[Automotive industry|Automotive]] | products = [[Automobile]]s | revenue = {{profit}} [[euro|€]]೪೪೮ [[million]] (೨೦೦೯)<ref name="fiatgroup.com">{{Cite web|url=http://www.fiatgroup.com/en-us/shai/banns/budgets/Documents/Bilancio_2009/Annual_report_totUK_2009.pdf|title=Annual report 2009|accessdate=2010-09-11|work=fiatgroup.com|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529162527/http://www.fiatgroup.com/en-us/shai/banns/budgets/Documents/Bilancio_2009/Annual_report_totUK_2009.pdf|url-status=dead}}</ref> | operating_income = | net_income = |num_employees = ೭೨೩ (೨೦೦೯)<ref name="fiatgroup.com"/> | parent = [[Fiat|Fiat Group]] | divisions = | subsid = | owner = Fiat Group | slogan = Excellence Through Passion | homepage = [http://www.maserati.com/ Maserati.com] | dissolved = | footnotes = }} '''ಮಾಸೆರೋಟಿ''' ಇದು ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೧೪ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರಿನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="maserati.com">{{Cite web|url=http://www.maserati.com/jsp/editoriale.jsp?category=%2Fmaserati%2Fcompany%2Fazienda%2Fstoria&menuKey=t3&BV_SessionID=@@@@1098326041.1185298512@@@@&BV_EngineID=cccdaddlifmkmmecefeceegdgimdfml.0|title=Company history|accessdate=2007-07-24|work=maserati.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಕೆಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಮೊಡೆನಾದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲವು ಇದರ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೯೩ರಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್‌ನ ಬೃಹತ್ ತಯಾರಕರಾದ ಫಿಯಟ್ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಯ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನ ಒಳಗೆ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಫೆರಾರಿ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜನಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ ಗುಂಪಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== :''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ (ಸಹೋದರ) ಅನ್ನು ನೋಡಿ'' ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಆಲ್ಫೈರಿ, ಬಿಂದೋ, ಕಾರ್ಲೋ, ಎಟ್ಟೊರ್, ಮತ್ತು ಎರ್ನೆಸ್ಟೋಇವರುಗಳು ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಲ್ಫೈರಿ, ಬಿಂದೋ ಮತ್ತು ಎರ್ನೆಸ್ಟೋ ಕಂಪನಿಗಳು ಡಯಾಟ್ಟೊಗಾಗಿ ೨-ಲೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾಟ್ಟೋವು ರೇಸ್ ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಲ್ಫೈರಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮೊದಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೨೬ ರ ತಾರ್ಗಾ ಫ್ಲೋರಿಯೋವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೪, ೬, ೮ ಮತ್ತು ೧೬ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು (ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜೋಡಿಸಿರುವ ಎರಡು ನೇರವಾದ ಎಂಟುಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ರೇಸ್ ಕಾರುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಚಿತ್ರಕಾರ ಮಾರಿಯೋನು ಫೊಂಟಾನಾ ಡೆಲ್ ನೆಟ್ಟ್ಯೂನೋ ಬೊಲಾಗ್ನಾದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ತ್ರಿಶೂಲದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಫೈರಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು, ಆದರೆ ಇತರ ಮೂರು ಸಹೋದರರು ಬಿಂದೋ, ಎರ್ನೆಸ್ಟೋ ಮತ್ತು ಎಟ್ಟೋರ್ ಇವರುಗಳು ರೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ===ಒರ್ಸಿ ಮಾಲಿಕತ್ವ=== [[File:Maserati 1937.JPG|thumb|right|ರಾಬಿನ್ ಹ್ಯಾನ್‌ಸನ್‌ನು 1937 ಡೊನಿಂಗ್‌ಟನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾಸೆರೋಟಿ 6ಸೆಂಮಿ ಅನ್ನು ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡಿದನು.]] ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಅಡಾಲ್ಫೋ ಒರ್ಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮೊಡೆನಾದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು,<ref name="maserati.com" /> ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಹೋದರರು ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಜರ್ಮನಿಯ ರೇಸಿಂಗ್‌ನ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಆಡಿ|ಆಟೋ ಯೂನಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಝ್‌/ಬೆನ್ಜ್‌/ಬೆಂಝ್|ಮರ್ಸಿಡೀಸ್‌]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕೂಡ ರೇಸಿಂಗ್ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು. ೧೯೩೯ ಮತ್ತು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿನ ಒಂದಾದರ-ನಂತರ-ಒಂದು ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮಾಸೆರೋಟಿ ೮ಸಿಟಿಎಫ್ ಇಂಡೀಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ೫೦೦ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, ಇಂಡೀಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ೫೦೦ ಇದು ಆ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿನ ಇಟಲಿಯ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಇಟಲಿಯ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ಫೆರ್ರಿ ಪೊರ್ಶೆಯು [[ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌]]ಗೆ ಒಂದು ವಿ೧೬ ಟೌನ್‌ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು [[ಬೆನಿಟೋ ಮುಸೊಲಿನಿ|ಬೆನಿಟೋ ಮುಸ್ಸೊಲಿನಿ]]ಗೆ ಒಂದು ವಿ೧೬ ಟೌನ್‌ಕಾರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಒಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿಯು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಮತ್ತೆ ಕಾರಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸಾಯಿತು; ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎ೬ ಸರಣಿಗಳು ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ರೇಸಿಂಗ್ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಫಿಯಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಳೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಮ್ಯಾಸಿಮಿನೋ ಇವರು ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಾರಿ ಈ ಇಬ್ಬರ ಅನುಭವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರುಗಳ ಮಾದರಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಗ್ವಿಲಿಯೋ ಆಲ್ಫೈರಿ, ವಿಟ್ಟೊರಿಯೋ ಬೆಲ್ಲೆಂಟಾನಿ, ಮತ್ತು ಜಿಯೋಚಿನೋ ಕೊಲೊಂಬೊ ಮುಂತಾದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಕಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೆಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರ ಕೊನೆಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡವು, ಅವರು ಒರ್ಸಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ತಮ್ಮ ೧೦-ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ನಂತರ ಒ.ಎಸ್.ಸಿ.ಎ. ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಈ ಹೊಸ ತಂಡವು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು: ೪ಸಿಎಲ್‌ಟಿ, ಎ೬ ಸರಣಿಗಳು, ೮ಸಿಎಲ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಎ೬ಜಿಸಿಎಮ್. [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾದ]] ಪ್ರಮುಖ ಡ್ರೈವರ್ ಜೌನ್-ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಫ್ಯಾಂಜಿಯೋನು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಪರವಾಗಿ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು, ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿನ ಮಾಸೆರೋಟಿ ೨೫೦ಎಫ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಟೌಲೋ ದೆ ಗ್ರಾಫೆನ್‌ರೈಡ್, ಲೂಯಿಸ್ ಕಿರಾನ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಬಿರಾ, ಎನ್ಸ್ರಿಕೋ ಪ್ಲೇಟ್, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದನು. ೧೯೫೦ ರ ಇತರ ರೇಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ ೨೦೦ಎಸ್, ೩೦೦ಎಸ್ (ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವರೆಂದರೆ ಬೆನೊಯಿಟ್ ಮ್ಯುಸಿ), ೩೫೦ಎಸ್, ಮತ್ತು ೪೫೦ಎಸ್, ಇದು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ''ಟಿಪೋ'' ೬೧ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿನ ಗ್ವಿಡಿಜಾಲೋ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಪಘಾತದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಪ್ರೈವೆಟೀಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೫೭ ರ ನಂತರ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗ್ವಿಲಿಯೋ ಆಲ್ಫೈರಿಯು ೬-ಸಿಲಿಂಡರ್ ೩೫೦೦ ೨+೨ ಕೂಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು, ಅದು ಕ್ಯಾರೊಜೇರಿಯಾ ಟೂರಿಂಗ್‌ನ ಸುಪರ್ಲೆಗ್ಗೆರಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಮೇಲು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ವಿ೮-ಚಾಲಿತ ೫೦೦೦ ದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ವಿಗ್ನೇಲ್-ಮೇಲುಹೊದಿಕೆಯ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹೊಂದಿತು, ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್ ಕೂಪ್ ಮತ್ತು ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈಡರ್ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇವೆರಡೂ ಕೂಡ ಪಿಯಟ್ರೋ ಫ್ರುವಾರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲಿನ, ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಇದು ಕೂಡ ಫ್ರುವಾ ಅವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎರಡು-ಸೀಟ್ ಘಿಬ್ಲಿ ಕೂಪ್ ಇದು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅದರ ನಂತರ ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು. ===ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಮಾಲಿಕತ್ವ=== [[File:1957 Maserati 200SI.JPG|thumb|200px|right|ರ್ಸ್ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಕೊಂಕೌರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 1957 ಮಾಸೆರೋಟಿ 200ಎಸ್‌ಐ]] [[File:Maserati Birdcage.jpg|thumb|200px|right|ಮಾಸೆರೋಟಿ "ಬರ್ಡ್‌ಕೇಜ್"]] [[File:Maserati 5000GT.jpg|right|thumb|200px|1959 ಮಾಸೆರೋಟಿ 5000 ಜಿಟಿ ಕೂಪ್]] [[File:Maserati-3500gti.jpg|thumb|right|200px|ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸೆಬ್ರಿಂಗ್]] [[File:Maserati Quattroporte Trident 001.jpg|thumb|200px|right|ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಗ್ರಿಲ್ಲೆ]] ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಮಾಲಿಕತ್ವವು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಕಾರ್ ತಯಾರಕ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಡಾಲ್ಫೋ ಒರ್ಸಿಯು ನಾಮಕಾವಸ್ತೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ರು ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಹನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಲ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿಯೂ ಕೂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಜಲಚಾಲನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬೋರಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬೋರಾ ಇದು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ-ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಮೆರಾಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಖಾಮ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಎಸ್‌ಎಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ II ಇದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತರ ಏಳು ಮಾದರಿಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೯೭೩ ರ ತೈಲ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೈಲದ-ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕುಸಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಶೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ತಡೆ ಬಂದಿತು. ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾದರು ಮತ್ತು ೨೩ ಮೇ ೧೯೭೫ ರಂದು ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ತಂಡ ಪಿಎಸ್‌ಎ ಪ್ಯೂಜಿಯೋತ್ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಇದು ಮ್ಯಾಸರಟಿಯೂ ಕೂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="edition.cnn.com" /> ಇಟಲಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಧಿಗಳಿಂದ (ಜಿಇಪಿಐ, ''ಸೊಸಾಯಿಟಿಯಾ ದಿ ಜೆಸ್ಟೋನಿ ಎ ಪರ್ಟೆಸಿಪಾಜೊನಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆಲ್ಲೋ ಸ್ಟ್ಯಾಟೋ ಇಟಾಲಿಯಾನೋ'' ) ಆಸರೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಇದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೇರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಇತರ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಂದರೆ ಬೊಬ್ ನೈರೆಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಡಮಾ ರಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಲಿಗೈರ್ ಜೆ‌ಎಸ್ ೨ ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಲಿ ತಯಾರಿತ ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್ ಡಿಎಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ===ದೆ ಥಾಮಸೋ=== ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾದ ಮುಂಚಿನ ರೇಸಿಂಗ್ ಡ್ರೈವರ್<ref name="edition.cnn.com" /> ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೋ ದೆ ಥೊಮಸೋ ಇವರು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದರು. ಜಿಇಪಿಐದಿಂದ<ref>{{Cite web| url=http://www.maserati-alfieri.co.uk/Short_Story_of_Maserati.htm | title=Short Story of Maserati | publisher=Maserati Automobili Modena | accessdate=2009-04-25}}</ref> ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಹಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ದೇ ಥೊಮಸೋ ಇವರು ಬೆನೆಲ್ಲಿ ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಿಟ್ರೋಯಿನ್‌ರಿಂದ ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ಯಾಲಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೧೯೭೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ III ಇದು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕಗಳು ಕಂಪನಿಯು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾದ ಆದರೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋದಂತೆ ಮಧ್ಯಂತರ-ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ-ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ರೇರ್-ಡ್ರೈವ್, ಕೂಪ್‌ಗಳು, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋ ಎಂಜಿನ್ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಎಲ್ಲವುಗಳು ಕೂಡ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳು ಜಾಗಾಟೋದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಎರಡು ಬಾಗಿಲಿನ ಕೂಪ್ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕಾರಿಫ್, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋಲೆಟ್, ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬಿಟ್ಯುರ್ಬೋದ ಕೊನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮಾಸೆರೋಟಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿನ ಘಿಬ್ಲಿ II ಮತ್ತು ಷಾಮಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬಂದ ಹಲವಾರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎರಡು ಹೊಸ ಕೂಪ್‌ಗಳು, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಷಾಮಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಘಿಬ್ಲಿ II ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ದೆ ಥೊಮಸ್‌ರ ಗೆಳೆಯ ಲೀ ಇಯಾಕೊಕಾರ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಟಿಸಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದವು: * ಚುಬ್ಯಾಸ್ಕೋ ಒಂದು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ವಿ೮ ಮಧ್ಯಂತರ-ಎಂಜಿನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್. * ಮಾಸೆರೋಟಿ ಬರ್ಶೆಟ್ಟಾ, ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ (ಕಾರ್ಲೋ ಗೈನೋ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೇಲ್ಮೈ ತೆರೆದಿರುವ ಮಧ್ಯಂತರ ಎಂಜಿನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್; ೧೭ ಮಾದರಿಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.synthesisdesign.it/barchetta.html |title=Synthesis design - Maserati Barchetta |publisher=Synthesisdesign.it |date= |accessdate=2009-10-20 |archive-date=2012-07-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/68vV4CSRF?url=http://www.synthesisdesign.it/barchetta.html |url-status=dead }}</ref> ===ಫಿಯೆಟ್ ಮಾಲಿಕತ್ವ=== ೧೯೯೩ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಫಿಯಟ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="edition.cnn.com">{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2007/SPORT/08/07/fangio.50/|title=Fangio Remembered, 50 years after historic Nuerburgring victory|accessdate=2007-09-01|work=edition.cnn.com | date=2007-08-28}}</ref> ಮಾಸೆರೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಇದು ಅದರ ನಂತರ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ೩೨೦೦ ಜಿಟಿಯನ್ನು ಚಾಲನೆಗೆ ತಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸರಟಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು-ಬಾಗಿಲಿನ ಕೂಪ್ ಒಂದು ೩.೨ ಲೀಟರ್ ಟ್ವಿನ್-ಟರ್ಬೋಚಾರ್ಜ್ಡ್ ವಿ೮ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ೩೭೦ ಎಚ್‌ಪಿ (೨೭೬ ಕೆಡಬ್ಲು) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಕಾರ್ ೫.೫ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೦–೬೦ ಎಮ್‌ಪಿಎಚ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವು ೨೮೫&nbsp;ಕಿಮಿ/ಘಂಟೆ (೧೭೭&nbsp;ಮೈಲ್‌ಪರ್‌ಸೆಕೆಂಡ್) ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ೨೦೦೨ ರ ಮಾದರಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸ್ಪೈಡರ್ ಮತ್ತು ಕೂಪ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ====ಫೆರ್ರಾರಿ==== ಜುಲೈ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಫಿಯಟ್ ಆಟೋವು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಶೇರನ್ನು ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಆರ್ಕ್-ರೈವಲ್ ಫೆರ್ರಾರಿಗೆ (ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನಡಿಯಲ್ಲಿನ ಫಿಯಟ್ ಆಟೋಕ್ಕೆ ಸಹೋದರಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref name="maserati.com" /> ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಲಕ್ಸುರಿ ವಿಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ-ವಿಂಟೇಜ್ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ ಉದ್ದಿಮೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಮ್ಯಾಸರಟಿಯು ದಿವಾಳಿತನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾಸೆರೋಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಕರೆತರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಜರ್ಮನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ತನ್ನ [[ಆಡಿ|ಔಡಿ]] ವಿಭಾಗದ ಕ್ವಾಟ್ರೋ ಆಲ್-ವೀಲ್-ಡ್ರೈವ್ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು (ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಗತಾನೇ-ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ಯುಬಂಗ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಯುಟಿಲಿಟಿ ವಾಹನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವೊಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆ ನಂತರದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಏಕೆಂದರೆ ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಫೆರ್ರಾರಿಯ ನೇರ ಶತ್ರುಗಳಾದ [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ|ಲ್ಯಾಂಬೋರ್ಗಿನಿ]] ಮತ್ತು ಬ್ಯುಗಟ್ಟಿ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು: ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ರೋಡ್ ಸುಪರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಾರಿ ಎಂಜೋದಿಂದ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಯಶಸ್ವಿ ಜಿಟಿ ರೇಸರ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತು ಕ್ವಾಟ್ರೋಪೋರ್ಟ್, ೪.೨l ವಿ೮ ಎಂಜಿನ್ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಕ್ಸುರಿಯ ಸಲೂನ್ ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಫೆರ್ರಾರಿಯು ಎಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ-ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೨ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕಾರುಗಳು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು,<ref name="usatoday.com">{{Cite news|url=http://www.usatoday.com/money/autos/2004-03-29-maserati_x.htm|title=Maserati tries for comeback in USA|accessdate=2009-01-25|work=usatoday.com | first1=Earle | last1=Eldridge | date=2004-03-30}}</ref> ಅದು ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಟ್ರೊಫಿಯೋದ ಜೊತೆಗೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಅರೇನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ-ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ (ಮುಂಚೆ ಎಮ್‌ಸಿಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು), ಅದು ಎಫ್‌ಐಎ ಜಿಟಿ ವಿಧಾಯಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಎಫ್‌ಐಎ ಜಿಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗ, ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ತಂಡದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದೂ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಿಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾದ ಲೀ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದು ಎಂಜೋ ಫೆರ್ರಾರಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ;<ref name="worldcarfans.com">{{Cite web|url=http://www.worldcarfans.com/1060609.001/wcf-test-drive-maserati-mc12r-by-edo|title=WCF Test Drive: Maserati MC12R by Edo|accessdate=2009-01-25|work=worldcarfans.com}}</ref> ಸ್ಟ್ರೀಟ್-ಲೀಗಲ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮಾದರಿಗಳು (ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೂಪ್‌ಗಳು) ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುಎಸ್$]] ೭೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ====ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ==== ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ಸಹೋದರರು ಫೆರ್ರಾರಿಯಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಫಿಯಟ್ ಆಟೋದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನ ಹೊಂದಿತು.<ref name="carkeys.co.uk">{{Cite web|url=http://www.carkeys.co.uk/news/2005/february/18/5657.asp|title=Ferrari/Maserati Split|accessdate=2010-04-28|year=2005|work=carkeys.co.uk|archive-date=2005-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20050220005315/http://www.carkeys.co.uk/news/2005/february/18/5657.asp|url-status=dead}}</ref><ref name="automobile.com">{{Cite web|url=http://www.automobile.com/fiat-divides-maserati-from-ferrari-to-bolster-alfa-romeo.html|title=Fiat Divides Maserati from Ferrari to Bolster Alfa Romeo|accessdate=2010-04-28|author=Shawn Maynard|work=automobile.com}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾಸೆರೋಟಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨,೦೦೬ ಕಾರುಗಳನ್ನು, ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ೨,೧೦೮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ೨,೫೪೦ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು ೨೦೦೭ ರ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಫಿಯಟ್ ಗುಂಪಿನ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ೧೭ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾಡಿತು.<ref name="italiaspeed.com">{{Cite web|url=http://www.italiaspeed.com/2007/cars/maserati/07/q2/2407.html|title=News/24.07.2007 Maserati in the black for the first time under Fiat ownership|accessdate=2007-07-24|work=italiaspeed.com}}</ref> ==ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರ (ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌)== :''ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಾದಿಗಾಗಿ ಮಾಸೆರೋಟಿ ವಾಹನಗಳ ಯಾದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ'' ===ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿಗಳು=== '''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಕ್ವಾಟ್ರಾಪೋರ್ಟ್''' [[File:Maserati Quattroporte - 2.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್.]] {{Main|Maserati Quattroporte}} ("ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ" ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶಬ್ದ), ಒಂದು ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್-ಲಕ್ಸುರಿ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಸೇಡನ್. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್‌ನ ರೀತಿಯ ೪.೭ ಲೀಟರ್ ವಿ೮ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ '''ಕ್ವಾಟ್ರೊಪೋರ್ಟ್ ಎಸ್''' ಕೂಡ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. '''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ''' [[File:Maserati GranTurismo front 20071104.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ.]] {{Main|Maserati GranTurismo}} ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ೪.೨ ಲೀಟರ್ ವಿ೮ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟೂರರ್ ಇದು ಒಂದು ಮಾನದಂಡದ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು{{convert|405|PS|kW hp|0|abbr=on}} ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ '''ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್''' ಆವೃತ್ತಿಯು ೪.೭ ಲೀಟರ್ ಮತ್ತು {{convert|440|PS|kW hp|0|abbr=on}} ಇತ್ತು. '''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋ''' [[File:Maserati Gran Cabrio Goodwood.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಕ್ಯಾಬ್ರಿಯೋ.]] {{Main|Maserati GranTurismo|l1=Maserati GranCabrio}} ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಸ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತದ ಒಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೋಟರ್ ಶೋದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. '''ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨''' [[File:Maserati.MC12.JPG|right|thumb|ಒಂದು ಎಂಸಿ12]] {{Main|Maserati MC12}} ಮಾಸೆರೋಟಿ ಎಮ್‌ಸಿ೧೨ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾದ ಟಾರ್ಗಾ ಟಾಪ್ ಆಗಿತ್ತು. {{-}} ==ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು== {{Expand section|date=September 2010}} {{Main|Maserati in motorsport}} ಮಾಸೆರೋಟಿಯು ಹದಿನೈದು ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ಟುರಿಸ್ಮೋ ಎಮ್‌ಸಿ ರೇಸ್‌ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು, ಯುರೋಪ್‌ನ ಕಪ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಂಡ್ಯುರೆನ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದುಬೈಯಲ್ಲಿ ಜಿಟಿ ಮೋಟರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೂಲ್ ವಿಕ್ಟರಿಯ ಮೂಲಕ ರೇಸ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref name="duemotori.com">{{Cite web|url=http://www.duemotori.com/news/sport/35257|title=Cool Victory acquires Maserati MC for 2010 Season|accessdate=2009-10-20|work=duemotori.com|archive-date=2017-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228205953/http://www.duemotori.com/news/sport/35257|url-status=dead}}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal|Companies}} *ನದಿಯಬದಿಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟೋಮೋಟೀವ್ (ಮೋಟಾರ್‌ಗಳ) ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ *ಮಾಸೆರೋಟಿ (ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ಮೌರಿಜಿಯೋ ಟ್ಯಾಬ್ಯುಕಿ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩). ಮಾಸೆರೋಟಿ: ದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್: ಮೊಡೆಲ್‌ದಿಂದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮತ್ತುಜಿಟಿ ಕಾರ್‌ನ ಮಾದರಿಗಳು, ೧೯೨೬-೨೦೦೩. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೮೮೭೯೧೧೨೬೦೦ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Maserati vehicles|Maserati}} *[http://www.maserati.com ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224073228/http://www.maserati.com/ |date=2011-02-24 }} *[http://www.maseraticorse.com ಅಧಿಕೃತ ಮಾಸೆರೋಟಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509085635/http://www.maseraticorse.com/ |date=2008-05-09 }} *[http://www.maseratiawards.com ಅಧಿಕೃತ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070515092911/http://www.maseratiawards.com/ |date=2007-05-15 }} {{Maserati}} {{Maserati timeline 1950-2009}} {{Fiat Group}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾಸೆರೋಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1914ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಬ್ರಾಂಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಲಕ್ಸುರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]] 7bpny7ly2ehr9o6xbmpdgpir1z8nh89 ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್(ರೋಡ್ ದ್ವೀಪ) 0 26269 1373757 1371308 2026-05-19T11:31:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373757 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=October 2010}} {{US state | Name = Rhode Island| Fullname = State of Rhode Island | Common Name - Rhode Island | Flag = Flag of Rhode Island.svg | Flaglink = [[Flag of Rhode Island|Flag]] | Seal = Seal of Rhode Island.svg | Map = Map of USA RI.svg | Nickname = The Ocean State<br />Little Rhody<ref>{{cite web|author=RI.gov |url=http://www.ri.gov/facts/history.php |title=Rhode Island Government : Government |publisher=RI.gov |date= |accessdate=July 31, 2010}}</ref> | Motto = Hope | Former = Colony of Rhode Island <br />and Providence Plantations | Demonym = Rhode Islander | Capital = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | LargestCity = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | Governor = [[Donald Carcieri]] (R) | Lieutenant Governor = [[Elizabeth H. Roberts]] (D) | Legislature = [[Rhode Island General Assembly|General Assembly]] | Upperhouse = [[Rhode Island Senate|Senate]] | Lowerhouse = [[Rhode Island House of Representatives|House of Representatives]] | Senators = [[Jack Reed]] (D)<br /> [[Sheldon Whitehouse]] (D)| Representative=[[Rhode Island's 1st congressional district|1]]: [[Patrick J. Kennedy]] (D)<br />[[Rhode Island's 2nd congressional district|2]]: [[James Langevin]] (D)| PostalAbbreviation = RI | BorderingStates = [[Connecticut]], [[Massachusetts]]| OfficialLang = '''[[De jure]]''': None <br /> '''[[De facto]]''': English | AreaRank = 50th | TotalAreaUS = 1,214<ref>http://sos.ri.gov/library/history/facts/</ref> | TotalArea = {{convert|1214|sqmi|km2|disp=output number only}} | LandAreaUS = 1,045 | LandArea = 2,706 | WaterAreaUS = 500 | WaterArea = 6,687 | PCWater = 32.4 | PopRank = 43rd | 2000Pop (old) = 1,048,319 | 2000Pop = 1,053,209 (2009 est.)<ref name=09CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = December 23, 2009 | url = http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html}}</ref>| DensityRank = 2nd | 2000DensityUS = 1,012.3 | 2000Density = 390.78 |State Symbol MedianHouseholdIncome = $44,619 | IncomeRank = 17th | AdmittanceOrder = 13th | AdmittanceDate = May 29, 1790 | TimeZone = [[Eastern Standard Time Zone|Eastern]]: [[UTC]]-5/[[Daylight saving time|-4]] | Longitude = 71° 07' W to 71° 53' W | Latitude = 41° 09' N to 42° 01' N | WidthUS = 37 | Width = 60 | LengthUS = 48| Length = 77 | HighestPoint = [[Jerimoth Hill]]<ref name=usgs>{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =November 7, 2006| archive-date =ಜೂನ್ 1, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 812 | HighestElev = 247 | MeanElevUS = 200 | MeanElev = 60 | LowestPoint = Atlantic Ocean<ref name=usgs/> | LowestElevUS = 0| LowestElev = 0 | ISOCode = US-RI | Website = www.ri.gov| Footnotes = * Total area in [[acres]]<br /> is approximately {{convert|776957|acre|km2|0}} }} '''ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್''',<ref name="constitution">{{cite web|url = http://www.rilin.state.ri.us/RiConstitution/ConstFull.html|title = Constitution of the State of Rhode Island|accessdate = September 9, 2007|publisher = State of Rhode Island General Assembly|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080919035215/http://www.rilin.state.ri.us/RiConstitution/ConstFull.html|url-status = dead}}</ref> ಇದನ್ನು '''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್''' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Audio-IPA|en-us-Rhode Island.ogg|/ˌroʊd ˈaɪlɨnd/}}ಅಥವಾ{{IPA-en|rɵˈdaɪlɨnd|}}, ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಗಡಿ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜತೆ ಇದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 13 ಮೂಲ ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ವಸಾಹತು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಉಪನಾಮ " ದಿ ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್". ಈ ಉಪನಾಮವು ರಾಜ್ಯದ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಲಚಾಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 30% ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದರ ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 1,೦45 ಚದರ ಮೈಲುಗಳು(2706 ಕಿಮೀ<sup>2</sup>), ಆದರೆ ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.(ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೂರು ನಾವಿಕ ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಜಲಪ್ರದೇಶವು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.) == ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ == ಹೆಸರಿನ ನಡುವೆಯೂ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬಹುಭಾಗವು ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್'' ಎರಡು ವಸಾಹತುಗಳಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಲೀನದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್'' ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ವಸಾಹತಿನ ಹೆಸರು. ಇದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಸಾಹತು ಸ್ಥಳವಾದ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌'' ‌ನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನದ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ನರ್ರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref name="water">http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117053440/http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm |date=ಜನವರಿ 17, 2013 }} 2007 ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಕ್ವಿಡಿಕ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪ ಹೇಗೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. 1524ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಜಿಯೊವಾನಿ ಡಾ ವೆರಂಜಾನೊ ನರ್ರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿ ದ್ವೀಪವೊಂದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ದ್ವೀಪ ರೋಡ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ವೆರೆಜಾನೊ ಯಾವ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಯಾತ್ರಿಗಳು ಅಕ್ವಿಡಿಕ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1637ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ 1644ರಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಡಲಾಯಿತು "ಅಕ್ವೆತ್‌ನೆಕ್‌ನ್ನು ಇನ್ನುಮೇಲೆ ಇಲೆ ಆಫ್ ರಾಡ್ಸ್ ಅಥವಾ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ" "ಐಸಲ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ಸ್"ನ್ನು 1646ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಕಾನೂನಿನ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>http://sos.ri.gov/library/history/name/</ref><ref>ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ B. ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್, "ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿಯನ್",ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂಟಿಕ್ವೇರಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಸಂಪುಟ. 68 (1882): [https://books.google.com/books?id=msILAAAAIAAJ&amp;lpg=PA368&amp;ots=MxZLoQLqKW&amp;dq=%22commemorated%20the%20fiery%20aspect%20of%20the%20place%22&amp;pg=PA367#v=onepage&amp;q=%22commemorated%20the%20fiery%20aspect%20of%20the%20place%22&amp;f=false ಗೀಗಲ್ ಡಾಕ್ಸ್, ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿಯನ್]</ref> ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ 1627ರ ಯಾತ್ರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದು, 1625ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ವಿವರಗಳ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ "ಕೆಂಪು ನೋಟದ ದ್ವೀಪ"(17ನೇ ಶತಮಾನದ ಡಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "een rodlich Eylande") ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.s4ulanguages.com/delaet.html ''Nieuwe Wereldt ofte Beschrijvinghe van West-Indien, uit veelerhande Schriften ende Aen-teekeningen van verscheyden Natien (Leiden, Bonaventure &amp; Abraham Elseviers, 1625)'' ]. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಠ್ಯದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ: "ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (1916): https://archive.org/stream/documentaryhisto02chap/documentaryhisto02chap_djvu.txt</ref> 1659ರಷ್ಟು ಮುಂಚಿನ ಡಚ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು "ರೂಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಟ್‌" ಅಥವಾ ರೆಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಶರತ್ಕಾಲದ ಎಲೆಗೊಂಚಲು ಅಥವಾ ತೀರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಡಚ್ ನಾಗರಿಕನಿಂದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ(ಬಹುಶಃ ಸ್ವತಃ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅವರಿಂದ).<ref>ಎಲಿಶಾ ಪಾಟ್ಟರ್, 1835. ದಿ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್. ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, v3. https://books.google.com/books?id=RDIqdXhz9A4C&amp;ots=4A087c9MfB&amp;dq=potter's%20early%20history%20of%20narragansett&amp;pg=PA22#v=snippet&amp;q=dutch%20name&amp;f=false</ref><ref name="books.google.com">ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ G. ಆರ್ನಾಲ್ಡ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (1859). https://books.google.com/books?id=iUJg2uqb7LgC&amp;pg=PA70#v=onepage&amp;q&amp;f=false</ref><ref name="books.google.com"/> [[ಚಿತ್ರ:Verrazzano monument.jpg|250px|right|thumb|ವೆರಾಜಾನೊ ಸ್ಮಾರಕ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್.]] ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಎಂಬ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ,ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಗುಲಾಮ ಪದ್ಧತಿ ರದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಸಮಾನ ನಡವಳಿಕೆ ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರನ್ನು ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿನಿಂದ ಹೊರಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಹನೆಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ ಅವರ ಜತೆಗೆ ಇತರರು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್‌ನ್ನು ಮುಕ್ತ ಒಡೆತನದ ವಸಾಹತನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. "ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್"ದೈವಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್" ಪದವು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವಸಾಹತಿನ ಪದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.(ಜನರು ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು). ಹೀಗೆ, ಈ ಹೆಸರು ನಂತರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಲಾಮ ವಸಾಹತುಗಳ ಜತೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಂತರ,ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಎಂಬ ವಸಾಹತಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್" ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಅತೀ ಉದ್ದನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 2009 ಜೂನ್ 23ರಂದು ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ(ಶಾಸನ ಸಭೆ) ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಹೆಸರು ಇರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಕೈಬಿಡಬೇಕೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಜನರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲು ಮತದಾನ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹೆಸರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂಬ ತಪ್ಪುಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jcjT9yQ3eiJ9uywggCR_IuT7O9lwD9922KB80 RI ಕ್ಲೋಸರ್ ಟು ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನೇಮ್ ಓವರ್ ಸ್ಲೇವರಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ 2009ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2010ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತ ಜನಾದೇಶದ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಉಪನಾಮವು "ದಿ ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ(ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕೊಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲಚಾಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 30%ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.) == ಬೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island - NED500.jpg|225px|thumb|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ]] {{See|List of counties in Rhode Island}} [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-rhode-island.png|thumb|225px|left|ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ನಕ್ಷೆ.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1,535 ಚದರ ಮೈಲಿ (4,002 ಕಿಮಿ²) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಗಡಿ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಜತೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಕಿರಿದಾದ ಕಡಲಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರವು 200 ಅಡಿ(60 ಮೀ). ಸಾಗರ ರಾಜ್ಯ(ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್)ಎಂದು ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಗರ ಕಿನಾರೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದ್ದು,ನೈಜ ಪರ್ವತಗಳಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರ್ವತಶೃಂಗವು ಜೆರಿಮೋತ್ ಪರ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 812 ಅಡಿ(247ಮೀ)ಎತ್ತರವಿದೆ.<ref name="usgs"/> ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕೆಳಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಒಳಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಾಡುಗಳು ಈಶಾನ್ಯ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="ecoregions">{{cite journal |author = Olson, D. M, E. Dinerstein, ''et al'' |title = Terrestrial Ecoregions of the World: A New Map of Life on Earth |journal = [[BioScience]] |year = 2001 |volume=51 |issue=11 |pages= 933-938 |url = http://gis.wwfus.org/wildfinder/ |doi = 10.1641/0006-3568(2001)051[0933:TEOTWA]2.0.CO;2 }}</ref> ನರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 12 ಮೈಲುಗಳು(19 ಕಿಮೀ)ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕೊಲ್ಲಿಯೊಳಗೆ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಅತೀ ದೊಡ್ಡದು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್,ಮಿಡಲ್‌ಟೌನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಕೊನಾನಿಕಟ್, ಪ್ರೂಡೆನ್ಸ್‌ ಮೂರನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. === ಬೌಗೋಳಿಕತೆ === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಅಪರೂಪ ವಿಧದ [[ಕಲ್ಲು]] ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡೈಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ)ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಖನಿಜದ ಎರಡು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿದ್ದು, ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅದರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬಿಸಿಯಾದ, ಮಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಚಳಿಯ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಖಂಡೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವು 104&nbsp;°F (40&nbsp;°C), 1975 ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0001416.html ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಹೈಯೆಸ್ಟ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ಸ್ ಬೈ ಸ್ಟೇಟ್] ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ -25&nbsp;°F (-32&nbsp;°C), 1996 ಫೆಬ್ರವರಿ 5ರಂದು ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0001416.html ರೆಕಾರ್ಡಡ್ ಲೋಯೆಸ್ಟ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ಸ್ ಬೈ ಸ್ಟೇಟ್] ಇನ್ಪೋರ್ಮೇಷನ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್</ref> ಮಾಸಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಗರಿಷ್ಠ 83&nbsp;°F (28&nbsp;°C) ನಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 20&nbsp;°F (-7&nbsp;°C)ವರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.rssweather.com/climate/Rhode%20Island/Providence/temp.png ಎವರೇಜ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ ರೇಂಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117053431/http://www.rssweather.com/climate/Rhode%20Island/Providence/temp.png |date=ಜನವರಿ 17, 2013 }}, RSSWeather.com.</ref> {{Weather box |location = Rhode Island |single line = Yes |Jan record high F = 70 |Feb record high F = 72 |Mar record high F = 90 |Apr record high F = 98 |May record high F = 96 |Jun record high F = 98 |Jul record high F = 102 |Aug record high F = 104 |Sep record high F = 100 |Oct record high F = 88 |Nov record high F = 81 |Dec record high F = 77 |Jan high F = 26 |Feb high F = 39 |Mar high F = 48 |Apr high F = 58 |May high F = 69 |Jun high F = 77 |Jul high F = 83 |Aug high F = 81 |Sep high F = 73 |Oct high F = 63 |Nov high F = 52 |Dec high F = 42 |Jan low F = 20 |Feb low F = 23 |Mar low F = 30 |Apr low F = 39 |May low F = 49 |Jun low F = 58 |Jul low F = 64 |Aug low F = 63 |Sep low F = 55 |Oct low F = 43 |Nov low F = 43 |Dec low F = 26 |Jan record low F = -23 |Feb record low F = -17 |Mar record low F = 1 |Apr record low F = 11 |May record low F = 29 |Jun record low F = 39 |Jul record low F = 48 |Aug record low F = 49 |Sep record low F = 32 |Oct record low F = 20 |Nov record low F = 6 |Dec record low F = -12 |Jan precipitation inch = 4.37 |Feb precipitation inch = 3.45 |Mar precipitation inch = 4.43 |Apr precipitation inch = 4.16 |May precipitation inch = 3.66 |Jun precipitation inch = 3.38 |Jul precipitation inch = 3.17 |Aug precipitation inch = 3.90 |Sep precipitation inch = 3.70 |Oct precipitation inch = 3.69 |Nov precipitation inch = 4.40 |Dec precipitation inch = 4.14 |source 1 = <ref>{{cite web |url=http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/USRI0014?from=36hr_bottomnav_business |title=Average Weather Rhode Island - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |accessdate=August 6, 2009}}</ref> |date=August 2010 }} == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Rhode Island}} ==== ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕೆ: 1636-1770 ==== [[File:Providence, Rhode Island, Original Deed.jpg|thumb|200px|right|ಮುಖಂಡ ಕ್ಯಾನೋನಿಕಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ 1636ರ ಮೂಲ ಕಾನೂನು ಪತ್ರ. ]] [[ಚಿತ್ರ:Roger Williams and Narragansetts.jpg|thumb|225px|ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು.]] {{Main|Colony of Rhode Island and Providence Plantations}} 1636ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವಿನಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದು ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು '''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿರೋಧಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ದ್ವೀಪ(ರೋಗ್ಸ್ ಐಲೆಂಡ್) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book | publisher = Penguin (Non-Classics) | isbn = 0140082689 | page = 77 | last = Marty | first = Martin E. | title = Pilgrims in Their Own Land: 500 Years of Religion in America | date = August 6, 1985 }}</ref> 1638ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಜತೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರ ಅನ್ನೆ ಹುಚ್ಚಿಸನ್, ವಿಲಿಯಂ ಕಾಡಿಂಗ್‌ಟನ್, ಜಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಫಿಲಿಪ್ ಶರ್ಮನ್ಹಾಗು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿನ್ನಮತೀಯರುಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ (ಆಗ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು) ನೆಲೆಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಅದನ್ನು ಪೊಕಾಸೆಟ್ ಎಂದು ಅವರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ವಸಾಹತಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಪಕರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಾಹತಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಗೋರ್ಟನ್ 1642ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಶಾವೊಮೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿನ ಜತೆ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1644ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ಮೌತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ವಸಾಹತು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿತು ಹಾಗು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು "ಅಧ್ಯಕ್ಷ" ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಗೋರ್ಟನ್ 1648ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ವಾರ್ವಿಕ್ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://lonang.com/exlibris/organic/1663-cri.htm |title=Charter of Rhode Island (1663) |publisher=Lonang.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126053349/http://lonang.com/exlibris/organic/1663-cri.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಸಾಹತುಗಳು 1663ರ ಸನ್ನದಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, 1842ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಉಳಿದರೂ,ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಹೆಚ್ಚು ಹಳಸಿತ್ತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಾಯಕತ್ವದ ಶಾಂತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವೆಯೂ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರಕ್ತಪಾತಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ(1675–1676), ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ಜೋಸಿಯ ವಿನ್‌ಸ್ಲೋ ನೇತೃತ್ವದ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಸೈನ್ಯವು ಭದ್ರವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ವಾಂಪ್‌ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾದ ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು 1675ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ನಾಶಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್'ಸ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608035001/http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm |date=ಜೂನ್ 8, 2010 }} ಇನ್ [http://www.historyplace.com historyplace.com].</ref> ನರಾಗ್ಗನ್‌ಸೆಟ್ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವಂತೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಪಡೆಗಳು ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್‍‌ನನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದವು. ವ್ಯಾಂಪನೋವಗ್ ಯುದ್ಧವೀರ ಮೆಟಾಕಾಮ್‌(ಕಿಂಗ್‌ ಫಿಲಿಪ್‌)ನನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ II, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತನ್ನು 1686ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1688ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್‌ ನಂತರ, ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಳಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮರುಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ದಾಖಲೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ, ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್‌ರ ಜತೆ ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಲಾಭದಾಯಕ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ರಮ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.projo.com/extra/2006/slavery/day1/ |title="The Unrighteous Traffick", in '&#39;The Providence Journal'&#39; Sunday, March 12, 2006 |publisher=Projo.com |date=March 12, 2006 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1776ರ ಮೇ 4ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಇದು 1790ರ ಮೇಲೆ 29ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>[http://www.usconstitution.net/rat_ri.html "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರ‌್ಯಾಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ U.S. ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180906161642/https://www.usconstitution.net/rat_ri.html |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2018 }}.</ref> ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೆಲೆಯಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೀಡಿದ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==== ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದವರೆಗೆ: 1770–1860 ==== [[ಚಿತ್ರ:King Philip's Seat.jpg|thumb|225px|right|ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಆಸನ," ಮೌಂಟ್ ಹೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬೇಟಿ ಸ್ಥಳ.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಮತದಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಥಮ ರಕ್ತಪಾತವು 1772ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಲಂಗರು ಹಾಕಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಗ್ಯಾಸ್ಪೀ ಅಫೇರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌(ಮೇ4,1776 )ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಮೂಲ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತು ಎನಿಸಿದೆ. ಅದರ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಹೇರುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರವೇ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref name="KnowRhode">[http://sos.ri.gov/library/history/independence/ ನೊವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್], RI ಸೆಕ್ರೇಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲು ಹೋರಾಡಿತು. ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಮೊದಲನೇ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕವಾದ ಪ್ರಥಮ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತುಕಡಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 1778 ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ನಡೆದ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ U.S.ಪರ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತನಗಿಂತ ತುಂಬ ಬಲಾಢ್ಯವಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತನ್ನ ನೌಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಾರಿಯಾಯಿತು. ವಿರ್ಜಿನಿಯದ ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 1781ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಜನರಲ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಲೂವಿಸ್ XVIಕಳಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಕಾಮ್ಟೆ ಡೆ ರೊಚಾಂಬು ಜಂಟಿ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಸಮರ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಮಿತ್ರಪಡೆಗಳು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸಭಾಂಗಣ ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಡ್‌ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆಯಿತು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಕಾಲಿಕ ಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ದೇಶಭಕ್ತರು ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಯಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ವಾರ್ಡ್, ರಾಯಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಬ್ರೌನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಚಾನ್ಸಲರ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್, ರೆವೆರೆಂಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್, ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಚೆಲ್ ವಾರ್ನಮ್, ಜಾನ್ ಬ್ರೌನ್, ಡಾ.ಸೋಲೋಮನ್ ಡ್ರೌನ್, ಯೇಲ್ ಕಾಲೇಜು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಜ್ರಾ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಥಿಯೋಡರ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Providence, Rhode Island, 1858.jpg|thumb|250px|right|19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್]] ಥಾಮಸ್ ಸೋಮರ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜವಳಿ ಯಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ 1787ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಮಾಸಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ ಬೆವರ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವರು ನೆರವಾದರು. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಲೇಟರ್ ಜತೆ ಸೇರಿದ ಮಾಸಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಜಲಚಾಲಿತಶಕ್ತಿಯ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯಾದ ಎರಡನೇ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾದರು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಯಂ ಭೂರಹಿತ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ವರ್ಗ ಬೆಳೆಯಿತು. 1829ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ 60% ಮುಕ್ತ ಬಿಳಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Former Stable at Brenton Point State Park, Newport, Rhode Island 1968.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಹೊರೆಗೆ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲಾದ ಗಿರಣಿ (1968)]] ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1842ರಲ್ಲಿ,ಥಾಮಸ್ ಡೋರ್ ಉದಾರವಾದಿ [[ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಜನಾದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಕಿಂಗ್ ಜನರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಡಾರ್ ದಂಗೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ನವೀಕೃತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಳಿಯ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ $1ಚುನಾವಣೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಅದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಕ್ರಾಂತಿ ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1652ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಗುಲಾಮಪದ್ಧತಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. 1774ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಸಾಹತಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 6.3%ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಯಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವರು ಬ್ರೌನ್ ಕುಟುಂಬದ ಸಹೋದರರಾದ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲಾಸ್. ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆದರೂ ಕೆಲವು ಬ್ರೌನರು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಸಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ರದ್ದತಿ ವಾದಿಗಳಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಅಮೆರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 60% ರಿಂದ 90%ರ ನಡುವೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.slavenorth.com/rhodeisland.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್], ಫ್ರಂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Info/Slavery.html ಸ್ಲೇವರಿ, ದಿ ಬ್ರೌನ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ಎಂಡ್ ಬ್ರೌನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090615153948/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Info/Slavery.html |date=ಜೂನ್ 15, 2009 }}, ಬ್ರೌನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಯೂರೊ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==== ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಯುಗ: 1860–1929 ==== [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಕನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 25,236 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ 1,685 ಮಂದಿ ಅಸುನೀಗಿದರು. ನಾಗರಿಕರಂಗಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಇತರ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಒಕ್ಕಟೂದ ಸೇನೆಗೆ ಸಮರ ಜಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಾಗಣೆಯಾಯಿತು. 1866ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt5.html |title=Rhode Island History: CHAPTER V: Change, Controversy, and War, 1846-1865 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060203064148/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt5.html |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ವಲಸೆಯಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. 1860ರ ದಶಕದಿಂದ 1880ರ ದಶಕದವರೆಗೆ,ಅನೇಕ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್,ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಬೆಕ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ವಲಸೆಗಾರರು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt6.html |title=Rhode Island History: CHAPTER VI: The Gilded Age, 1866-1899 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925071033/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt6.html |url-status=dead }}</ref> ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ವಲಸೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಿತು. ದೇಶದ ಉಳಿದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಗಾಮಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ 18ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.coolquiz.com ಕೂಲ್ ಕ್ವಿಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114001104/http://www.coolquiz.com/ |date=ನವೆಂಬರ್ 14, 2020 }}.</ref> ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪವು 28,817 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 612 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರವು ರಾಜ್ಯವು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಫ್ಲೂ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಲಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt7.html |title=Rhode Island History: CHAPTER VII: Boom, Bust, and War, 1900-1945 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060302040555/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/rhodeislandhistory/chapt7.html |url-status=dead }}</ref> 1920ಮತ್ತು 1930ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಕು ಕ್ಲುಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್|ಕು ಕ್ಲಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್]] ಸದಸ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆಗೆ ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಿಟುಯೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಚ್‌ಮನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆಗೆ ಅಗ್ನಿಗಾಹುತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಲಾನ್(ರಹಸ್ಯ ಸಮಾಜ) ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಮಿತ್, [http://www.projo.com/specials/century/month4/426nw1.htm ಇನ್ ದಿ 1920s ದಿ ಕ್ಲಾನ್ ರೂಲ್ಡ್ ದಿ ಕಂಟ್ರಿಸೈಡ್], ದಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸೆಂಚುರಿ ''ದಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'',ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 1999.</ref> ==== ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ: 1929–ಇಂದಿನವರೆಗೆ ==== 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆದರೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು. ದೇಶದ ಉಳಿದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ ನಗರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹಾಗೂ GI ಮಸೂದೆ‌ಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಪನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಇದು ಪಟ್ಟಣ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತಂದಿತು.{{Citation needed|reason=Too broad and inclusive a statement which needs rewording|date=February 2010}} ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದ ತರುವಾಯ,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಜಾಲನ್ನು ದ್ವೀಪವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅನೇಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮನೆಗಳ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಸತಿಹೀನರಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://204.17.79.244/profiles/cw_pro.html | title = Providence Neighborhood Profiles | access-date = ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060425093125/http://204.17.79.244/profiles/cw_pro.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:N3419822 37931820 6163Providence.jpg|thumb|250px|right|21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಿ "ಉತ್ತಮ ಸರ್ಕಾರ" ಸುಧಾರಣೆವಾದಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಈಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ Aಬಡ್ಡಿ ಸಿಯಾನ್ಸಿ(ಅವರು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರಾದರು ಹಾಗೂ RICO (ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ) ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು)ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸುಧಾರಣೆವಾದಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ{{When|date=January 2010}} ಸದನದ ಮಾಜಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಜಾನ್ ಹಾರ್ವುಡ್, ರಾಜ್ಯ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಜಾನ್ ಸೆಲೋನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸೆನೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಲಿಯಂ ಐರನ್ಸ್ ಹಗರಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.{{Citation needed|date=January 2010}} 2003ರಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ವಾರ್ವಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಕ್ಲಬ್ ಅಗ್ನಿದುರಂತವು ಒಂದು ನೂರು ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಬೆಂಕಿದುರಂತದ ಫಲವಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Butler">{{cite news | last= Butler | first= Brian | title = Nightclub Fire Kills 39 People |date=February 21, 2003 | publisher= CNN | url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/21/bn.09.html}}</ref> 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿಹರಿದಿದ್ದರಿಂದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು. ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಹವೆಯ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವು ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾದವು. 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 29 -30ರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಮಳೆಯು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಲ್ಲಿ 14 ಇಂಚುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿಹರಿದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪಾವ್‌ಟಕ್ಸೆಟ್ ನದಿ. ಪಾವ್‌ಟಕ್ಸೆಟ್ ನದಿಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ{{convert|11|ft|m}} ಪ್ರವಾಹದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಉಕ್ಕಿಹರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಘಟಕವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ 95ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ 5 ಮೈಲುಗಳ(8ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ ಬಂದ್ ಆಯಿತು. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಗಡಿ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾರ್ವಿಕ್‌, ವೆಸ್ಟ್‌ವಾರ್ವಿಕ್, ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಮುಳುಗಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಮಧ್ಯೆಯಿರುವ ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಹದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾ ನೆರೆಯ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರವಾಸಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು FEMA (ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ)ವನ್ನು ಕೂಡ ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು. 2010ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಇನ್ನೂ ಪುನಾರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಪುನಾರಂಭಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:79%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- style="background:lightgrey" ! ವರ್ಷ ! ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ! ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ |- | style="background:#f0f0ff"|2008 | style="background:#fff3f3"|35.21% ''165,391'' | style="background:#f0f0ff"| '''63.13%''' ''296,571'' |- | style="background:#f0f0ff"|2004 | style="background:#fff3f3"|38.67% ''169,046'' | style="background:#f0f0ff"|'''59.42%''' ''259,760'' |- | style="background:#f0f0ff"|2000 | style="background:#fff3f3"|31.91% ''130,555'' | style="background:#f0f0ff"|'''60.99%''' ''249,508'' |- | style="background:#f0f0ff"|1996 | style="background:#fff3f3"|26.82% ''104,683'' | style="background:#f0f0ff"|'''59.71%''' ''233,050'' |- | style="background:#f0f0ff"|1992 | style="background:#fff3f3"| 29.02% ''131,601'' | style="background:#f0f0ff"|'''47.04%''' ''213,299'' |- | style="background:#f0f0ff"|1988 | style="background:#fff3f3"| 43.93% ''177,761'' | style="background:#f0f0ff"|'''55.64%''' ''225,123'' |- | style="background:#fff3f3"|1984 | style="background:#fff3f3"| '''51.80%''' ''212,080'' | style="background:#f0f0ff"| 49.90% ''197,106'' |- | style="background:#f0f0ff"|1980 | style="background:#fff3f3"| 37.20% ''154,793'' | style="background:#f0f0ff"|'''47.70%''' ''198,342'' |- | style="background:#f0f0ff"|1976 | style="background:#fff3f3"| 44.10% ''181,249'' | style="background:#f0f0ff"|'''55.40%''' ''227,636'' |- | style="background:#fff3f3"|1972 | style="background:#fff3f3"| '''53.00%''' ''220,383'' | style="background:#f0f0ff"| 46.80% ''194,645'' |} ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ L. ಕಾರ್ಸೀರಿ (R) ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ H. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಇದರ ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಜ್ಯಾಕ್ ರೀಡ್(D)ಮತ್ತು ಶೆಲ್ಡನ್ ವೈಟ್‌ಹೌಸ್ (D). ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ J. ಕೆನಡಿ (D-1) ಮತ್ತು ಜಿಮ್ ಲ್ಯಾಂಗೆವಿನ್(D-2). ''ನೋಡಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಕ್ಷೆ.'' ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಗವರ್ನರ್ ನಿವಾಸ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೇ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಯು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಾಗಿದ್ದು, 75 ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆ ಮತ್ತು 38 ಸದಸ್ಯರಸೆನೆಟ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ವಿಸಭೆಯ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಫೆಡರಲ್ ಹೌಸ್ (ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ) ಮತ್ತು ಎಲಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು(ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಗೆ 8ನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲಕ್ಟೋರಲ್ ಮತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಎಲೆಕ್ಟರೋಲ್ ಮತಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://www.270towin.com/states/New_Jersey www.270towin.com/states/New_Jersey</ref> ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. 1980ರ U.S.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ 6 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರೇಗನ್ 1984ರಲ್ಲಿ 49 ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ವನ್ನು ಒಯ್ದಿದ್ದರು.ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವು ರೇಗನ್ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದುರ್ಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1988 ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1996 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯವು 1908ರವರೆಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ 24 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಬಾರಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದಿತ್ತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜಾನ್ ಕೆರಿ ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ 59.4% ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ 20ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಂತರದ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು(ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ) ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೂರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವೂ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು. ಈಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್,ವೆಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಟಿಯೇಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/cstewart/www/nationwide2004.xls|title=nationwide2004|author=Stewart, Charles|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=August 28, 2007}} taken from http://web.mit.edu/cstewart/www/election2004.html</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರಿಗೆ 29 ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಂತರದ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಸ್ಕಿಚುಯೇಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಲ್ಲ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/ELECTION/2008/results/county/#RIP00p1 |title=CNN Election Results by town in Rhode Island |accessdate=January 6, 2009}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಮರಣದಂಡನೆ]]ಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ಬಹು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಿಚಿಗನ್ ನಂತರ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು(ಮಿಚಿಗನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ಮೊದಲನೇ ರಾಷ್ಟ್ರ) ಹಾಗು 1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿತ್ತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅದು ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.signonsandiego.com/news/nation/20050910-0019-sexforsale.html|title=Rhode Island police seek stricter anti-prostitution laws|author=Eric Tucker |accessdate=April 13, 2008| publisher=Union-Tribune Publishing Co.}}</ref> 2009ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ 9ನೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.walletpop.com/insurance/safest-states ಸೇಫೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205081617/http://www.walletpop.com/insurance/safest-states |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 }} 2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಧಿಕ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿವೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 7ನೇ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ,ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 6ನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="taxes">{{cite web|url=http://www.projo.com/news/content/projo_07102007_ndown.5f1e041a.html|author=Downing, Neil|title=Rhode Island taxes rising, now seventh in the country|accessdate=April 24, 2008}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಜಾ(ಮರಿಜುವಾನಾ) ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂರನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. {{Further|[[Political party strength in Rhode Island]]}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1790 = 68825 |1800 = 69122 |1810 = 76931 |1820 = 83059 |1830 = 97199 |1840 = 108830 |1850 = 147545 |1860 = 174620 |1870 = 217353 |1880 = 276531 |1890 = 345506 |1900 = 428556 |1910 = 542610 |1920 = 604397 |1930 = 687497 |1940 = 713346 |1950 = 791896 |1960 = 859488 |1970 = 946725 |1980 = 947154 |1990 = 1003464 |2000 = 1048319 |estyear = 2009<ref name=09CenEst/> |estimate = 1053209 }} {{US Demographics}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt|title=Population and Population Centers by State: 2000|publisher=US Census Bureau|accessdate=April 24, 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡು ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನದಿಯಿಂದ ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್‌ವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಿರಣಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ ಪ್ರಕಾರ,2005ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಂದಾಜು 1,076,189ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದು ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 3,727ಅಥವಾ 0.3%ಕಡಿಮೆ ಹಾಗು 2000ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ 27, 870ಅಥವಾ 2.7%ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 15,220ರಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದು(ಅಂದರೆ 66,973 ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 51,753ರಷ್ಟು ಮರಣವನ್ನು ಕಳೆದು)ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 14,001 ಜನರ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯಿಂದ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಹೊರಭಾಗದ ವಲಸೆಯು ಒಟ್ಟು 18,965 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಕಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು 4,964ಜನರ ನಿವ್ವಳ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island population map.png|thumb|225px|left|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ನಕ್ಷೆ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಪೀಳಿಗೆ ಗುಂಪುಗಳು:<br /> {{flagicon|Italy}} 19% ಇಟಲಿಯನ್<br /> {{flagicon|Ireland}} 19% ಐರಿಷ್<br /> {{flagicon|Quebec}} 17.3% ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್<br /> {{flagicon|England}} 12% ಇಂಗ್ಲಿಷ್<br /> {{flagicon|Portugal}} 8.7% ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11%ಇದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್,ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://64.233.169.104/search?q=cache:xd5yzrxIP4QJ:www.prsasene.org/events/files/070322_Hispanic_panel/EBP_RI_Hispanic_Market.pdf+number+hispanics+%22rhode+island%22&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;cd=12&amp;gl=us&amp;lr=lang_en</ref> 2000ನೇ U.S.ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ,5 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ 8.07%ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಷ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 3.80% [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ,1.96%[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು 1.39% ಜನರು [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D44%26mode%3Dstate_tops |title=Language Map Data Center |publisher=Mla.org |date=July 17, 2007 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205100552/http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D44%26mode%3Dstate_tops |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 6.1% 5ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು,23.6%ಜನರು 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಮತ್ತು 14.5%ರಷ್ಟು ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 52%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ(ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ).ಅವರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ವರ್ಡಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ,ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಬೀರಿಯ ವಲಸೆಗಾರರು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು,15,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://runningafrica.com/news-03212009DED-Extension.html|title=Obama grants 12 month extension to Liberians on DED|accessdate=January 4, 2009|publisher=The Providence Journal c/o The African Media Network|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090418080005/http://runningafrica.com/news-03212009DED-Extension.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ಉತ್ತರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಯಾಂಕೀಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸ್ವಾಂಪ್ ಯಾಂಕೀಸ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಪ್ ವರ್ಡಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು,ಲೈಬೀರಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು,ನೈಜೀರಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಘಾನಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಲಸೆಗಾರರು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಲ್ಲ 50 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ. === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:Grace Church Providence.jpg|250px|thumb|right|ಗ್ರೇಸ್ ಚರ್ಚ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ 175 ಮ್ಯಾಥೀವ್‌ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref name="religion">{{cite web |url=http://www.adherents.com/adhloc/Wh_284.html#631 |publisher=Adherents.com |title=Religion by Location |date=April 23, 2007 |accessdate=February 13, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713213151/http://www.adherents.com/adhloc/Wh_284.html#631 |url-status=dead }}</ref> * [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] – 87.5% : :* ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ – 49% (ಪ್ರತಿ 2008 ARIS ದಾಖಲೆ) :* ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ – 21.6% :: ::* ಎಪಿಸ್ಟಕೋಪ್ಯಾಲಿಯನ್ – 8.1% ::* ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ – 6.3% ::* ಎವಾಂಗ್ಲಿಕಲ್ – 4% ::* ಇತರೆ – 3.2% :* ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ : <2.3% * ಸ್ವಯಂ-ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕೇತರರು – 6% * ಇತರ ಧರ್ಮದವರು : <4.5% ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಪಿಸ್ಕೋಪಾಲಿಯನ್ಸ್ 26,756ಜನರಿದ್ದು,ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪೈಕಿ 20,997 ನಿಷ್ಠರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/44_2000.asp |title=The Association of Religion Data Archives &#124; Maps & Reports |publisher=Thearda.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211072046/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/44_2000.asp |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯಹೂದ್ಯ ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಟೌರೊ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಆರಾಧಾನಾ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="catholic">{{cite web | url = http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html | publisher = Adherents.com | title = The Largest Roman Catholic Communities | accessdate = February 13, 2009 | year = 2000 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 21, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200321150325/https://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html | url-status = dead }}</ref> ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐರಿಷರು,ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರ ವಲಸೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ(ಈ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ರಾಜ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 55%–60%ರಷ್ಟಾಗುತ್ತಾರೆ). ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್(ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಮುದಾಯಗಳು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ)ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸಮುದಾಯಗಳು(ರಾಜ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಸಮುದಾಯಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 20%ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ)ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ 10ಅತ್ಯಧಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಏಕೈಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉಟಾ]] ಮಾತ್ರ. === ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Newport Rhode Island USA.jpg|300px|right|thumb|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಿ ಬೀದಿ]] {{Main|Cities and towns in Rhode Island}} {{See also|Rhode Island locations by per capita income}} {{See also|Category:Villages in Rhode Island}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ-ಜಲಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿಯಿಂದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್,ಸೀಕಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ನದಿತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶ್ರೇಣಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಅತೀದೊಡ್ಡ 15 ಪುರಸಭೆಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref>[http://www.citypopulation.de/USA-RhodeIsland.html ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಿಟೀಸ್ ಎಂಡ್ ಟೌನ್ಸ್] 2009 ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (175,255)<ref>{ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ{/1} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ವಾರ್ವಿಕ್ (85,925)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4474300.html ವಾರ್ವಿಕ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120063005/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4474300.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ (81,479)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4419180.html ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120061126/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4419180.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ (72,998)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4454640.html ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120060545/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4454640.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (49,123)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4422960.html ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120035538/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4422960.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ವೀನ್‌ಸಾಕೆಟ್ (43,940)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4480780.html ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120045846/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4480780.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಕಾವೆಂಟ್ರಿ (33,668)<ref name="Rhode Island populations">[http://www.dlt.ri.gov/lmi/pdf/townpop.pdf PDF ಆಫ್ ಟೌನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628185647/http://www.dlt.ri.gov/lmi//pdf/townpop.pdf |date=ಜೂನ್ 28, 2010 }} "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್".ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (ri.gov)2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ನಾರ್ತ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (32,411)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಕಂೂರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ (31,840)<ref name="Rhode Island populations"/> # ವೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ವಿಕ್ (29,581)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್ (28,195)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಸೌತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್ (27,921)<ref name="Rhode Island populations"/> # ನಾರ್ತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್ (26,726)<ref name="Rhode Island populations"/> # ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ (26,475)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4449960.html ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120051629/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4449960.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ (22,469)<ref name="Rhode Island populations"/> ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ನಂತರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ಗ್ರಾಮಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್‌ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್‌ನ ವಿಕ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಉತ್ಸವದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Providencetextronside.JPG|220px|right|thumb|ಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಜತೆಯಲ್ಲಿ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ರಿವರ್ ಕಣಿವೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ". ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಲೇಟರ್ 1793ರಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇಟರ್ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.slatermill.org|publisher=Slater Mill Historic Site|title=Slater Mill|accessdate=April 13, 2008}}</ref> ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನದಿಯ ಜಲಚಾಲಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಕಾಲದವರೆಗೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮವು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿ ಈಗಿಲ್ಲ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಿಂದಿನ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇಷಾಭರಣ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಉಪಉತ್ಪನ್ನವು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ವಸತಿಗಳಿಗೆ,ಹಿರಿಯರ ಗೃಹಗಳಿಗೆ, ಸಹಸ್ವಾಮ್ಯಭವನಗಳಿಗೆ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂದು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Providence-Economy.html|publisher=Advameg, Inc.|title=Providence: Economy - Major Industries and Commercial Activity|accessdate=April 13, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://stats.bls.gov/eag/eag.ri.htm|title=Rhode Island Economy at a Glance|publisher=US Dept. of Labor|accessdate=April 13, 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:RI towns Narragansett.png|right|thumb|220px|ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಟವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಟೌನ್ ಬೀಚ್,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು.]] ಅಮೆರಿಕದ 14ನೇ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://nyjobsource.com/banks.html |title=Nation's Largest Banks |publisher=Nyjobsource.com |date=June 30, 2009 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805055605/http://nyjobsource.com/banks.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಫಾರ್ಚ್ಯುನ್ 500 ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ CVS ಕೇರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾನ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. FM ಗ್ಲೋಬಲ್, GTECH ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಹ್ಯಾಸ್‌ಬ್ರೊ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಪವರ್ ಕನ್ವರ್ಷನ್, ನಾರ್ಟೆಕ್, ಮತ್ತು ಅಮಿಕಾ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಎಲ್ಲವೂ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 10000 ಕಂಪೆನಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/snapshots/387.html |title=Fortune 500 2009: Top 1000 American Companies - Exxon Mobil - XOM - FORTUNE on CNNMoney.com |publisher=Money.cnn.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403001804/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/snapshots/387.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 2000ದ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು $33ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು 45<sup>(th ) ನೇ</sup>ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ಇದರ 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ''ತಲಾ'' ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು $29,685ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 16<sup>th ನೇ</sup> ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತಲಾ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/txt/ptb0106.html|title= State-Level Energy Consumption, Expenditures, and Prices, 2004|publisher=US Dept. of Energy|accessdate=April 13, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/compendia/statab/ranks/rank30.htm|title=Energy consumption per capita, 2003|publisher=US Census Bureau|accessdate=June 26, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080414201433/http://www.census.gov/compendia/statab/ranks/rank30.htm |archivedate = April 14, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sustainablemiddleclass.com/energy-consumption.html|title=Energy Consumption: Red State and Blue State Comparisons|publisher=sustainablemiddleclass.com|accessdate=June 26, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 2, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080602114044/http://sustainablemiddleclass.com/energy-consumption.html|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 2010 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ 12.5% ಇತ್ತು.[162] ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, 39, ೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿದೆ. 2000ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾರಾಟಗಳು $3.26ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಮೂರನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.visitrhodeisland.com/facts_history/rifacts.aspx|title=Facts about Rhode Island|publisher=VisitRhodeIsland.com|accessdate=April 13, 2008|archive-date=ಮೇ 12, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512002351/http://www.visitrhodeisland.com/facts_history/rifacts.aspx|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವೇಷಾಭರಣಗಳು, ತಯಾರಿಸಿದ ಲೋಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣ,ಯಂತ್ರ,ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದೋಣಿನಿರ್ಮಾಣ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ, ತರಕಾರಿಗಳು, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆಗಳು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="taxes"/> ಏಕೆಂದರೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯು ಪಾವತಿದಾರನ ಫೆಡರಲ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯ 25%ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.taxadmin.org/fta/rate/ind_inc.pdf|accessdate=April 13, 2008|publisher=Federation of Tax Administrators|title=State Individual Income Taxes|format=PDF|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414005744/https://www.taxadmin.org/fta/rate/ind_inc.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಗವರ್ನರ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ಯಮ ಪರಿಸರದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆನೀಡಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಆದಾಯತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ 2010 ಜೂನ್9thರಂದು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಿ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://newsblog.projo.com/2010/06/carcier-signs-law-changing-inc.html |title=Carcieri signs law changing income tax structure - Projo 7 to 7 News Blog &#124; Rhode Island news &#124; The Providence Journal |publisher=Newsblog.projo.com |date=June 9, 2010 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613014203/http://newsblog.projo.com/2010/06/carcier-signs-law-changing-inc.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಯತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು 5.99%ಗೆ ಇಳಿಮುಖಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗು ತೆರಿಗೆ ದರ ಬದಲಾಗುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.projo.com/business/yourmoney/content/state_tax_overhaul_plan_06-05-10_ECIOV59_v13.1839414.html |title=R.I. General Assembly approves income tax overhaul &#124; Your money &#124; projo.com &#124; The Providence Journal |publisher=projo.com |date=June 5, 2010 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಆದಾಯತೆರಿಗೆಯನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/rhodeislandhistory/chapt8.html |title=CHAPTER VIII, The Era of Transition. 1946-1983 |date=December 29, 2009 |work=Chapter VIII:Era of Transition |publisher=State of Rhode Island General Assembly |access-date=ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902080009/http://www.rilin.state.ri.us/rhodeislandhistory/chapt8.html |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:RIPTA Gillig Low Floor 0517.jpg|200px|thumb|left|ಕೆನಡಿ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿರುವ RIPTAಬಸ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Claiborne Pell Newport Bridge.jpg|thumb|200px|ಕ್ಲೇರ್‌ಬಾರ್ನ್ ಪೆಲ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸೇತುವೆ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ(RIPTA)ವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ 39ರ ಪೈಕಿ 38ಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. RIPTA58ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು,LINKಎಂದು ಹೆಸರಾದ 2 ಪ್ರವಾಸಿ ಟ್ರಾಲಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಋತುಯೋಗ್ಯವಾದ ದೋಣಿ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ripta.com/about/index.php?section=0|title=About RIPTA|publisher=RIPTA|accessdate=December 16, 2007|archive-date=ಜನವರಿ 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105123442/http://ripta.com/about/index.php?section=0|url-status=dead}}</ref> MBTA ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲಿನ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್/ಸ್ಟೌಟನ್ ಮಾರ್ಗದ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೂಡ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟೋನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೋಣಿ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಬ್ಲಾಕ್ ದ್ವೀಪ, ಪ್ರೂಡೆನ್ಸ್ ದ್ವೀಪ,ಮತ್ತುಹಾಗ್ ದ್ವೀಪ ವನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮುಖ್ಯನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ವಾರ್ವಿಕ್‌ನ T. F. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಲೋಗಾನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು T.F. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ 95 ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಸಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹಾಯಕ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ 295 ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸುತ್ತ ಉಪಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನರಾಂಗ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಅನೇಕ ಸೇತುವೆ ಅಡ್ಡಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಇದು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಕನಾನಿಕಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಕ್ಲೈಬಾರ್ನ್ ಪೆಲ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್ ವೆರೆಜಾನೊ ಸೇತುವೆ I-95ಹೆದ್ದಾರಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾರಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "2004 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ 36ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಪಘಾತದ ದರದಲ್ಲಿದೆ." <ref>{{cite web|url=http://www.golocalprov.com/index.php/news/deadliest-highway/ |title=News &#124; RI Has One of the Deadliest Highways |publisher=GoLocalProv |date=June 7, 2010 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Rhode Island}} == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Manning Chapel.jpg|thumb|225px|right|ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ಹಾಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Histor1.jpg|thumb|225px|right|ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬೆಲ್ಲೊ ಕೇಂದ್ರ.]] === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು === {{See|Rhode Island schools}} === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === {{Main|List of colleges and universities in Rhode Island}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <div> * ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು * ಜಾನ್ಸನ್ & ವೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ನೇವಲ್ ವಾರ್ ಕಾಲೇಜು * ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ * ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಾಲೇಜು * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್ * ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * ಸಾಲ್ವೆ ರೆಜಿನಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ </div> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:beavertailwater.jpg|225px|thumb|ಬೀವರ್‌ಟೇಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಕೆಲವು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಾಸಿಗಳು ನಾನ್ ರೋಹ್ಟಿಕ್(R ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಯಿಲ್ಲದೇ) ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಮಂದಿ "ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್‌"ಗೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ನಡುವೆ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.("water" ಉಚ್ಚಾರಣೆ "wata"ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ''ಆವ್'' ಶಬ್ದವನ್ನು{{IPA-en|ɔː|}} ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾ., ''ಕಾಫೀ'' ಪದವು {{pron|ˈkɔːfiː}} {{respell|KAW|fee}} ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="rilang">{{cite web|url=http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=43|title=Guide to Rhode Island Language Stuff|accessdate=May 30, 2007|publisher=Quahog.org|archive-date=ಜುಲೈ 14, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714083823/http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=43|url-status=dead}}</ref> ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ನರು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದಾಗ, ಈ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಕೆಟ್ ಫಿಷರ್, ಆಲ್ಬಿಯನ್ಸ್ ಸೀಡ್: ಫೋರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫೋಕ್‌ವೇಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1989), pg. 13-207 (ISBN 0-19-506905-6)</ref> "ಸಾಗರ ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯ ಕಡಲಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬಂದರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಹಾರ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ T. F. ಗ್ರೀನ್ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಹಜಗಾತ್ರದ ದೋಣಿಯಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.pvdairport.com/main.aspx?guid=E41AC564-9E66-4D80-B6B6-B5037AD944EA|title=Terminal Improvement Project|publisher=Rhode Island Airport Corporation|accessdate=May 13, 2008|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813150108/http://www.pvdairport.com/main.aspx?guid=E41AC564-9E66-4D80-B6B6-B5037AD944EA|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾನಗಿ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಗರದ ಅಲೆ ಅಥವಾ ತೇಲುವ ದೋಣಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.worldlicenceplates.com/usa/US_RIXX.html|publisher=PlatesUSA.com|accessdate=April 13, 2008|title=United States:Rhode Island|author=Michael Kusterman|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420134941/http://www.worldlicenceplates.com/usa/US_RIXX.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಅನೇಕ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆ ಕಳೆಯಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಪ್ರಲೋಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=105|title=Quahog.org: Rhode Island Beaches|accessdate=May 30, 2007|publisher=Quahog.org|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070226163934/http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=105|url-status=dead}}</ref> 1950ರ ದಶಕದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯವು ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕ ಅಪರಾಧಿ ಕುಟುಂಬವೆಂಬ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಕೂಟವು ತನ್ನ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಿಂದ ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಭಾವ ಬಹುತೇಕ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದ್ದರೂ,ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೀತಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಲಂಚ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕಳಂಕಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋನ್‌ಎಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.warwickri.gov/heritage/damatoshistory/conimicut3.htm|title=Warwick’s Villages & Historic Places|author=Don D’Amato|publisher=City of Warwick|accessdate=April 13, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927205528/http://www.warwickri.gov/heritage/damatoshistory/conimicut3.htm |archivedate = September 27, 2007}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಕ್ಟರಿ ಓವರ್ ಜಪಾನ್ ಡೇ (ಜಪಾನ್ ಶರಣಾಗತಿ ದಿನ)ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "VJ ದಿನ" ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ "ವಿಜಯದ ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sec.state.ri.us/library/riinfo/riinfo/knowrhode |title=Know Rhode Island: History And Facts About The Ocean State |publisher=Rhode Island Office of the Secretary of State |access-date=ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 |archive-url=https://archive.ph/20121224152355/http://www.sec.state.ri.us/library/riinfo/riinfo/knowrhode |url-status=dead }}</ref> === ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Snail salad.jpg|225px|left|thumb|ಸ್ಥಳೀಯ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿನಿಂದ ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್]] ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಿನಿಸುಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು ವಿರಳ. ''ಹಾಟ್ ವೈನರ್‌ಗಳು'', ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಗ್ಯಾಗರ್ಸ್'', ''ವೀನಿಸ್'', ಅಥವಾ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೀನರ್ಸ್'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‌ಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸದ ಸಾಸ್, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿ,ಸಾಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಸೆಲರಿಉಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಿನಿಸು ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್. ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಿನಿಸನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಇತರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದು ಪೌಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಸವನಹುಳುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://thecuttingedgeofordinary.blogspot.com/2008/06/scungilli-snail-salad.html ಸ್ಟಂಗಿಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್ ] ಕಟ್ಟಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಡಿನೆರಿ, 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗ್ರೈಂಡರ್ಸ್‌ ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್ ಆಕಾರದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗ್ರೈಂಡರ್ ಆಗಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ತಣ್ಣನೆಯ ಮಾಂಸದ ಹೋಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹ್ಯಾಮ್,ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯುಟೊ, ಕ್ಯಾಪಿಕೋಲಾ, ಸಲಾಮಿಮತ್ತುಪ್ರೊವೋಲೋನ್ ಚೀಸ್). ''ಲಿಂಗುಯಿಕಾ'' (ಮಸಾಲೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಸೇಜು)ಮತ್ತು ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಡ್ ಜತೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ''ಪಿಜ್ಜಾ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಸ್'' ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಸೂಪರ್‌ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಆಹಾರ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಗಿಣ್ಣುರಹಿತ ಆಯತಾಕಾರದ ಪಿಜ್ಜಾ ತುಂಡುಗಳಾಗಿದ್ದು, ತಣ್ಣಗಿರುವಾಗ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಪಾರ್ಟಿ ಪಿಜ್ಜಾ" ಈ ಪಿಜ್ಜಾ ತುಂಡುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ''ಸ್ಪೈನಾಕ್ ಪೈಸ್'' ಕಾಲ್ಜೋನ್‌ನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾಂಸ, ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ಗಿಣ್ಣಿನ ಬದಲಾಗಿ ಋತುವಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಸ್ಪೈನಾಕ್ (ಬಸಲೆಸೊಪ್ಪು)ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಆಲೀವ್‍‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬಸಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೆಪ್ಪೆರೋನಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಸಲೆ ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರೊಕೋಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ದಿನಗಳಂತೆ, ''ಜಾನಿ ಕೇಕ್‌'' ಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ನಂತರ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ''ಡಫ್ ಬಾಯ್ಸ್'' (ಬೇಯಿಸಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ) ರುಚಿಯನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹುರಿದ ನಾದಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಪ್ಲೇಟ್ ಗಾತ್ರದ ಗುಂಡಗಿನ ಆಕಾರವಿದ್ದು, ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉದುರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅಥವಾ ಪಿಜ್ಜಾ ಸಾಸ್). ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜೆಪ್ಪೋಲಾ ಅಥವಾ ಜೆಪ್ಪೋಲಿಸ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್‍‌ರ ದಿನಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ದಿನದ ಜೆಪ್ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಹಿವಡೆ ರೀತಿಯ ಅಟ್ಟಕಣಕವಾಗಿದ್ದು, ವನಿಲಾ ಹೂರಣ ರಿಕೋಟಾಕ್ರೀಮ್, ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆರಿ. [[ಚಿತ್ರ:Waterplacepark.JPG|225px|thumb|right|ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ವಾಟರ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅನೇಕ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ, ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಕ್ಷಣವೇ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪುಮೀನು ತೀವ್ರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ) (ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿ)ಯನ್ನು ಬಹುವಿಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕ್ವುಯಹಾಗ್'' (ಅಥವಾ ''ಕ್ವಾಹಾಗ್'',ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪದ "ಪೋಕ್ವಾಹಾಕ್‌"ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ - ನೋಡಿ ''ಎ ಕೀ ಇಂಟು ದಿ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ'' ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ 1643 ಅವರಿಂದ) ದೊಡ್ಡ ಮಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚೌಡರ್‌(ಸೂಪ್ ಅಥವಾ ಭಕ್ಷ್ಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಮಸಾಲೆ ಹೂರಣದ ಜತೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ(ಮತ್ತು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಮಸಾಲೆ ತುಂಬಿದ ಮಾಂಸ)ನಂತರ ಅದರ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ''ಸ್ಟಫಿ'' ಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಳಿ(ಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿ) ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ''ಕಲಮಾರಿ'' (ದಶಪದಿ)ಯನ್ನು ಉಂಗುರಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹುರಿದು ಅನೇಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ತಿನಿಸಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬಾಳೆಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿನಾರಾ ಸಾಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಉಳಿದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಮ್ ಚೌಡರ್(ಮಳಿ ಭಕ್ಷ್ಯ) ಬಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಳಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ರೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ ವಿಧಗಳೆರಡೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕ್ಲಾಮ್ ಚೌಡರ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಿಳಿ ಚೌಡರ್ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗುಡ್ ಈಟ್ಸ್(ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪಾಕ ಪ್ರದರ್ಶನ)ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಲಿನ ಬದಲಿಗೆ ಟೊಮೇಟೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಟೊಮೆಟೊ ಆಧಾರಿತ ತಿನಿಸುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಹಾಲು ಟೊಮೇಟೊಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗರು ಈ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು "ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ ಶೈಲಿ"ಯ ಮಳಿ ಭಕ್ಷ್ಯ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ನಿಂದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ''ಕ್ಲಾಮ್ ಕೇಕ್'' (ಮಳಿ ಕೇಕ್) ತಯಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ) ಕೇಕ್(ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೊರಗೆ ಮಳಿ ಪನಿಯಾಣ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಅತಿಯಾಗಿ ಹುರಿದ ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಉಂಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಳಗೆ ಮಳಿಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಚೂರುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಅಥವಾ ಡಜನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೇಸಿಗೆ ಬೋಜನವು ಚೌಡರ್ ಮತ್ತು ಮಳಿ ಕೇಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಲಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್‌ನ ಕಡಲತಡಿಯ ಟವರ್ಸ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಸಿನೊದ ಊಟದ ಕೋಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಜೂಲಿಯಸ್ ಕೆಲ್ಲರ್ ಇದನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Gourmet">ರತ್ ರೈಚಲ್, ಜಾನ್ ವಿಲ್ಲೋಗ್‌ಬೈ, ಜಾನೆ ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ದಿ ಗೋರ್‌ಮೆಟ್ ಕುಕ್‌ಬುಕ್:ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 1000 ರಿಸೈಪ್ಸ್ ಹೌಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್, 2006 ISBN 0-618-80692-X,9780618806928 1056 ಪುಟಗಳು ಪುಟ 50 [https://books.google.com/books?id=PwJgZhXZVNkC&amp;pg=PA50&amp;dq=clams+casino+rhode+island ದಿ ಗೌರ್‌ಮೆಟ್ ಕುಕ್‌ಬುಕ್]</ref> ಕ್ಲಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ತುಂಬಿದ ಕ್ವುಆಹಾಗ್(ಗಟ್ಟಿಚಿಪ್ಪಿನ ಮಳಿ)ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಲಿಟಲ್‌ನೆಕ್ ಅಥವಾ ಚೆರಿಸ್ಟೋನ್ ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ)ಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಮಾಂಸದ ಚೂರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ತಲಾ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕಾಫೀ/ಡಫ್‌ನಟ್(ಸಿಹಿವಡೆ) ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 342 ಕಾಫೀ/ ಡಫ್‌ನಟ್ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಡಂಕಿನ್ ಡಾನಟ್ಸ್ ಒಂದೇ 225 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು<ref>{{cite web|url=http://www.urbanplanet.org/forums/lofiversion/index.php/t5597.html|title=Chewing over why we love doughnut shops|author=Patinkin, Mark|accessdate=January 20, 2007|archive-date=ಜುಲೈ 4, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704024257/http://www.urbanplanet.org/forums/lofiversion/index.php/t5597.html|url-status=dead}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಪಾನೀಯ ''ಕಾಫೀ ಮಿಲ್ಕ್'',<ref>[http://www.ri.gov/facts RI ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ].</ref> ಕಾಫೀ ಸಿರಪ್ ಜತೆ ಹಾಲನ್ನು ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾನೀಯ. ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾನಕವನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸೂಪರ್‌‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳ್ಲಲಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫೀ ಮಿಲ್ಕ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಕೆಫೀನ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಯ ಕ್ಯಾಫಿಟೀರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಹಾರು ಕೂಡ ಚಾಕೋಲೆಟ್ ಹಾಲಿನಂತೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ''ಘನೀಕರಿಸಿದ ಲೆಮನೇಡ್'' (ಲಿಂಬೆ ಪಾನೀಯ) ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕರಗಿಸಿದ ನೀರ್ಗಡ್ಡೆ, ತಾಜಾ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‍‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ಡೆಲ್‌ನ ಘನೀಕರಿಸಿದ ಲೆಮನೇಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು === {{Infobox U.S. state symbols |Name = Rhode Island |Bird = [[Rhode Island Red Chicken]] |Fish = [[Striper Bass]] |Flower = [[Violet (plant)|Violet]] |Tree = [[Red maple]] |Beverage = [[Coffee milk]] |Food = Rhode Island Greening Apple |Mineral = [[Bowenite]] |StateRock = [[Cumberlandite]] |Shell = Northern [[Quahog]] |Slogan = ''Unwind'',"Hope" |Soil = [[Narragansett (soil)|Narragansett]] |Song = ''[[Rhode Island (song)|Rhode Island]]'',<br />''[[Rhode Island, It's for Me]]'' |Tartan = [http://www.standrewsri.org/tartan.htm Rhode Island Tartan]{{Dead link|date=March 2010}} |Route Marker = Rhode Island 3.svg |Quarter = 2001 RI Proof.png |QuarterReleaseDate = 2001 }} {{Main|Famous people from Rhode Island}} === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:DSC1194283181risummerhome.jpg|thumb|ಕೆಲವು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ "ಬೇಸಿಗೆ ಮನೆ"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.]] {{Main|Rhode Island in popular culture}} ಫ್ಯೆರೆಲಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೇತ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಫಾರ್ಲೇನ್‌ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಯ ವಿಡಂಬನೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ಲೇನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಗರ ಕ್ವುಹಾಗ್ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಿಂಗ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಬೈ, ಗ್ರೇಸ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಸಿನಾಟ್ರಾ ಪಾತ್ರವಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಹೈಸೊಸೈಟಿ'' ಯನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. 1974ರ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕೂಡ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಕ್ವೆಲಿನ್ ಬೋವಿಯರ್ ಕೆನಡಿ ಒನಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ F. ಕೆನಡಿ]] ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್,RIನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಆರತಕ್ಷತೆ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬೋವಿಯರ್ ಬೇಸಿಗೆ ಮನೆಯ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಸ್ಮಿತ್ ಫಾರಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಡಾನ್ ಬೌಸ್‌ಕ್ವೆಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ. ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'' ಮತ್ತು ''ಯಾಂಕೀ '' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ವುಹಾಹಾಗ್ ಕಾಗದದ ರಟ್ಟಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿ (''I ಬ್ರೇಕ್ ಫಾರ್ ಕುವಾಹಾಗ್ಸ್'', ''ಬಿವೇರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕುವಾಹಾಗ್'' ''ದಿ ಕುವಾಹಾಗ್ ವಾಕ್ಸ್ ಎಮಾಂಗ್ ಅಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೌಸ್‌ಕ್ವೆಟ್ ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ ಮತ್ತು ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'' ಅಂಕಣಕಾರ ಮಾರ್ಕ್ ಪಾಟಿನ್‌ಕನ್ ಜತೆ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಾದ ದಿ ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿಘಂಟು'' ಮತ್ತು ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೈಪಿಡಿ'' ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್ ಲ್ಯಾಫ್‌ಲೀಚ್ ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್ ಅರೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಗರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ''ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್ 04167'' ಮತ್ತು''ಎ ವೀಕ್ ವಿತೌಟ್ ಸನ್‌ಶೈನ್'' ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ("ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್‌"ನ್ನು ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಹೆಸರಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.) 1998ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೀಟ್ ಜೋಯಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಲ್ಡ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ವಿಕ್, RIನ ವಾರ್ವಿಕ್ ನೆಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಥಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:N3419822 34808146 7175northernRI.jpg|thumb|right|ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ, ನಾರ್ತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್, RI]] [[ಚಿತ್ರ:Rhodeislandcoastline.jpg|thumb|left|ಕರಾವಳಿ RI (ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯ]] [[ಚಿತ್ರ:N3419822 34808159 585southeastern.jpg|thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ RIನ ಬಳಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೃಶ್ಯ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಥಮಗಳಲ್ಲಿ 1652ರ ಮೇ 18ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ [[ಕಾನೂನು]] ಸೇರಿದೆ.<ref name="history">{{cite web|url=http://www2.sec.state.ri.us/special_projects/0304_Owners_Manual/pdf/history.pdf|publisher=Rhode Island State Library|title=Rhode Island history and facts of interest|accessdate=August 28, 2007|format=PDF|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041027005730/http://www2.sec.state.ri.us/special_projects/0304_Owners_Manual/pdf/history.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಲೇಟರ್ ಗಿರಣಿಯು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹತ್ತಿ ನೂಲುವ ಗಿರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, USನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.slatermill.org/?pg=about|title=Slater Mill Today|publisher=Slater Mill Historic Site|accessdate=August 28, 2007}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಫೋರ್ತ್ ಆಫ್ ಜುಲೈ ಪೆರೇಡ್‌ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು 1638ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.fbcia.org/page110.html ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113185728/http://www.fbcia.org/page110.html |date=ಜನವರಿ 13, 2010 }}.</ref> ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿಯ ಆನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಪಾದಕಿ(1762ರ ಆಗಸ್ಟ್ 22) ಅವರು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿಯ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಟೌರೊ ಸಿನಗಾಗ್,ಪ್ರಥಮ ಯಹೂದ್ಯರ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರವನ್ನು 1763ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಥಮ ಕೃತ್ಯವು 1772ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ರೆವಿನ್ಯೂ ಸ್ಕೂನರ್ ಗ್ಯಾಸ್ಪಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. 1774ರ ಮೇ 17ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಪಟ್ಟಣ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನು 1774ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ 1775ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 12ರಂದು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಾಯಂ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.(1,500 ಪುರುಷರು) 1775ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಥಮ ನೌಕಾ ಕಾಳಗವು ಕ್ಯಾ.ಅಬ್ರಾಹಂ ವಿಪಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯದ ವಸಾಹತು ನೌಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ದೋಣಿ ಫ್ರೈಗೇಟ್ ರೋಸ್ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ದೋಣಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ''ಕೇಟಿ'' ಮತ್ತು ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌'' ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕನ್ ನೌಕಾದಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇವು 24 ಬಂದೂಕುಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಬ್ರಾಹಂ ವಿಪಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಅವರಿಗೆ ಕಾಮಡೋರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1776ರ ಮೇ 4ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ವಸಾಹತು.<ref name="history" /> 1806ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪೆಲ್ಲಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಲದದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಮುಷ್ಕರವು 1824ರಲ್ಲಿ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="history" /> ವಾಚ್ ಹಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಿರಗಟ್ಟೆ(ಮೆರ್ರಿ ಗೊ ರೌಂಡ್)ಯಾಗಿದ್ದು, 1850ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="history" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ (ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯಂತ್ರ) 1867 ಏಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಂಟು(ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಉಪಾಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯಾಗನ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1872ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ 9 ರಂಧ್ರಗಳ ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನವನ್ನು 1890ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು 1894 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಗೋಪುರದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪ್ರಥಮ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ(1895-1901 ) 1896ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಪಥ(ಟ್ರಾಕ್)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ರೇಸ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಪೆರೇಡ್(ಪಥಸಂಚಲನ)1899 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಬೆಲ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಮಹಲಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|NFL]] ರಾತ್ರಿ ಆಟವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಕಿನ್ಸ್‌ಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 1929ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಚಿಕಾಗೊ(ಈಗ ಅರಿಜೋನಾ) ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್ ರಾಲರ್ ತಂಡವನ್ನು 16 -0ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು. 1980ಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೇಶ್ಯವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ(ನಿಷೇಧ)ವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ನೋಡಿ (ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ವೇಶ್ಯವಾಟಿಕೆ ). == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:Soccstadbryant.jpg|thumb|225px|ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] [[ಚಿತ್ರ:McCoy Stadium Pan.jpg|thumb|left|225px|ಪಾವ್‌ಕಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಷ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುವ ಮೆಕಾಯ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] [[ಚಿತ್ರ:1884grays.jpg|thumb|left|225px|1884 ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:MeadeStadium1.jpg|thumbnail|225px|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಿಯೇಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ರಯಾನ್ ಕೇಂದ್ರ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಿರಿಯ ಲೀಗ್ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. AAA ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ‌ನ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ತಂಡವು ಬೋಸ್ಟೋನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನ ಮೆಕೋಯಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇದು 1973 ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಣ್ಣ ಲೀಗ್ ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್, ಅದು ಬೋಸ್ಟೊನ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್‌ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಡಂಕಿನ್ ಡೋನಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. 1998–99 AHL ಕ್ರೀಡಾಋತುನಲ್ಲಿ ಇದು AHLನ ಕಾಲ್ಡರ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಟ್ಸ್ ಸಮೀಪದ ಫಾಕ್ಸ್‌ಬರೊ,ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಗಿಲ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಂದಾಜು {{convert|18|mi|km}}ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು NCAAಡಿವಿಷನ್ 1 ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರೌನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬಿಯರ್ಸ್ ಐವಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಯಾಂಟ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್ ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಫ್ರಿಯಾರ್ಸ್ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಮ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್-10 ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ FCS ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರೌನ್,ಬ್ರಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸಕ್ತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುವ ಮೂರು ಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಹ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ತಂಡಗಳ ಮಹಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೆಂಬಲಿತ ತಂಡಗಳಾಗಿ ಮಹಾನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್ 1884ರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಮೆಸ್ಸರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿತು. ಗ್ರೇಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ 1878ರಿಂದ 1885ರವರೆಗೆ ಆಡಿತು. ಅದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ಸ್ ತಂಡವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪೊಲೊ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದು ಆಟಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮೂರು ನೇರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಚಾಂಪಿಯೆನ್ಸ್ ಎನಿಸಿತು. ಬೇಬ್ ರಥ್ 1914ರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್‌‌‌ ಪರ ಆಟವಾಡಿ, ಆ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಹೋಮ್ ರನ್(ಬ್ಯಾಟರ್ ರನ್ ಸ್ಕೋರು ಮಾಡುವ ಬೇಸ್ ಹೊಡೆತ) ಹೊಡೆದರು. ನಂತರ ಬೋಸ್ಟೊನ್ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಗ್ರೇಸ್ ಪೇರೆಂಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಅವರನ್ನು ವಾಪಸು ಕರೆಯಿತು. ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ(ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ) ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡವಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್ ರೋಲರ್ 1928ರ NFL ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು 10,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾದ ಸೈಕಲ್‌ಡ್ರೋಮ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.nfl.com/history/chronology/1921-1930#1928 NFL ಹಿಸ್ಟರಿ ಬೈ ಡಿಕೇಡ್].</ref> ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ತಂಡವಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್‌ರೋಲರ್ಸ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದೆ. ಅದು ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಯಿತು. 1930ರಿಂದ 1983ರವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ`ಸ್ ಕಪ್ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ X ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾವಿಟಿ ಗೇಮ್ಸ್ ಆರಂಭಿಸಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1881ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 1954ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ "ಆಟದ ಆದರ್ಶಗಳ ಮಂದಿರ"ವಾಗಿ 1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ 13 ಹುಲ್ಲಿನಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣಗಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಏಕೈಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. 1955ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಪ್ರಥಮ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 207 ಆಟಗಾರರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿದ್ದರು. {{Clear}} == ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island State Capitol (north facade).jpg|right|200px|thumb|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:The Breakers Newport.jpg|200px|thumb|ದಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್]] {{See also|List of Registered Historic Places in Rhode Island}} ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್(ಶಾಸನಸಭೆ)ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಿಳಿಯ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಯಂ ಬೆಂಬಲಿತ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಗುಮ್ಮಟವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.visitrhodeisland.com/attractions/propertyDetail.aspx?id=1251&amp;ref=/attractions/index.aspx VisitRhodeIsland.com :: ಅಟ್ರಾಕ್ಷನ್ಸ್ :: ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080428040406/http://www.visitrhodeisland.com/attractions/propertyDetail.aspx?id=1251&ref=%2Fattractions%2Findex.aspx |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2008 }}.</ref> ಇದು 1663ರ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸನ್ನದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದ್ದು, 1638ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕಡಲತಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಲುಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್, ಮಾರ್ಬಲ್ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ 1763ರ ಡಿಸೆಂಬ್ಬರ್ 2ರಂದು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟ ಟೌರೊ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧನೆ ಮಂದಿರ ಕೂಡ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧಾನಾ ಮಂದಿರವೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು,( ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ)ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರವು ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಸೆಫಾರ್ಡಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಹುಲ್ಲಿನ ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೀನಿಕ್ ರೂಡ್ 1A(ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಓಷನ್ ರೋಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ಟವರ್ಸ್ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಕಮಾನು ನರಾಗ‌ನ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ(ವಿನೋದ ಮಂದಿರ)ಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾಸಿನೊ 1900ರಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಟವರ್ಸ್ ಈಗ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಟವರ್ ವೈಕಿಂಗ್ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಗಾಳಿಯಂತ್ರವೆಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. {{Clear}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|North America|United States|Rhode Island}} {{Main|Outline of Rhode Island|Index of Rhode Island-related articles}} {{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin}} === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು === * ಡಿವೈಟ್, ತಿಮೋತಿ ''ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಥ್ರೂ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್'' (ಸಿರ್ಕಾ 1800) 4 ಸಂಪುಟಗಳು (1969) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಟ್: [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN244525439 vol 1]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6116 vol 2]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6784 vol 3]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6003 vol 4]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=ADH0309 ಮೆಕ್‌ಫೆಟ್ರೇಸ್, S. ''1868ರ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಗೆ,ಪ್ರತಿ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ'' (1868). ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110139/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=ADH0309 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }} * [http://www.sec.state.ri.us/resources_for/library/riinfo/riinfo/knowrhode ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಸ್ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ಎಂಡ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್] === ದ್ವಿತೀಯ ಮೂಲಗಳು === * [http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ][http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm '''' ದಿ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್/0} (1921)] * ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ''ರಿವಾಲ್ಯೂಷನರಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 1691–1776'' (1923) * ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ''ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, 1776–1850'' (1926) * ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ M.''ದಿ ಫಾದರ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: ಎ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ಸ್'' (1919). ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ. * ಆಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ಜೇಮ್ಸ್, ed. ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೀಪಲ್ ಇನ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (1973), ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸ * ಬ್ರೀವರ್, ಡೇನಿಯಲ್ ಚಾನ್ಸಿ ''ಕನ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬೈ ದಿ ಇಮ್ಮಿಗ್ರಾಂಟ್(1926).'' * ಕೋಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಪೀಟರ್ J. ''ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, 1790–1860'' (1963) * ಕಾನ್ಫಾರ್ಟಿ, ಜೋಸೆಫ್ A. ''ಇಮ್ಯಾಜಿನಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಜನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಫ್ರಂ ದಿ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಟು ದಿ ಮಿಡ್-ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (2001) * ಡೆನ್ನಿಸನ್, ಜಾರ್ಜ್ M. ''ದಿ ಡೋರ್ ವಾರ್: ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನಿಸಂ ಆನ್ ಟ್ರಯಲ್, 1831–1861'' (1976) * ಹಾಲ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್, ed. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (2005) * ಕಾರ್ಲ್‌ಸನ್, ಕ್ಯಾರೊಲ್ F. ''ದಿ ಡೆವಿಲ್ ಇನ್ ದಿ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ಎ ವುಮೆನ್: ವಿಚ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇನ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (1998) * ಲವ್‌ಜಾಯ್, ಡೇವಿಡ್ S. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್, 1760–1776'' (1969) * ಮೆಕ್‌ಲಾಫ್ಲಿನ್, ವಿಲಿಯಂ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್: ಎ ಬೈಸೆಂಟಿನಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1976) * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=AJA1967 ಪಾಲ್‌ಫ್ರೆ, ಜಾನ್ ಗೋರ್ರಾಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110137/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=AJA1967 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }}[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=AJA1967 ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (5 ಸಂಪುಟ 1859–90)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110137/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=AJA1967 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }} * ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ - ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ {{cite web |url=http://www.slavenorth.com/rhodeisland.htm |title=Slavery in Rhode Island |publisher=Slavenorth.com |date= |accessdate=July 31, 2010 }} * ಸ್ಲೆಚರ್, ಮೈಕೇಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (2004). * ಸ್ಟೀಫನ್‌ಸನ್, ನಥಾನಿಯಲ್ ರೈಟ್ ''ನೆಲ್ಸನ್ W. ಆಲ್ಡ್ರಿಕ್, ಎ ಲೀಡರ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್'' (1930). * WPA. ''ಗೈಡ್ ಟು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್'' (1939). * ಜಿಮ್ಮರ್‌‌ಮ್ಯಾನ್, ಜೋಸೆಫ್ F. ''[http://www.questia.com/library/book/the-new-england-town-meeting-democracy-in-action-by-joseph-f-zimmerman.jsp ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟೌನ್ ಮೀಟಿಂಗ್: ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್].'' (1999) {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} {{osmrelation|165795}} * [http://www.ri.gov/index.php ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221317/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island |date=ಮೇ 15, 2008 }} - ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ದತ್ತಾಂಶಸಂಗ್ರಹಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ರೌಂಡ್‌ಟೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹ. * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Rhode_Island}} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=RI ಎನರ್ಜಿ & ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಡಾಟಾ ಫಾರ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123145019/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=RI |date=ಜನವರಿ 23, 2011 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=RI USGS ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್, ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಎಂಡ್ ಅದರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸೋರ್ಸ್‌ಸ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209131720/https://www2.usgs.gov/state/state.asp?State=RI |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2016 }} * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015091121/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2010 }} * [http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಲಾಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810123727/http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ |date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2012 }} * [http://www.scituateartfestival.org ಸ್ಕಿಚುಯೇಟ್ ಆರ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್] * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/RI.htm ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130227124218/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/RI.HTM |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2013 }} * [http://encyclopedia.jrank.org/RAY_RHU/RHODE_ISLAND.html ಡೀಟೈಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಫ್ರಂ ದಿ 1911 ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630224121/http://encyclopedia.jrank.org/RAY_RHU/RHODE_ISLAND.html |date=ಜೂನ್ 30, 2010 }} * [http://imdb.com/LocationTree?Rhode+Island,+USA ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್ ಲೊಕೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://usmapserver.com/Rhode_Island ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017225906/http://usmapserver.com/Rhode_Island/ |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2007 }} * [http://www.oldstratforduponavon.com/rhodeisland ಓಲ್ಡ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] * [http://www.mrnussbaum.com/riflash2.htm ಓಲ್ಡ್ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102202907/http://mrnussbaum.com/riflash2.htm |date=ಜನವರಿ 2, 2010 }} {{Geographic Location |Centre = Rhode Island |North = [[Massachusetts]] |Northeast = |East = [[Massachusetts]] |Southeast = |South = [[Atlantic Ocean]] |Southwest = |West = [[Connecticut]] |Northwest = }} {{Template group |title = <span style="font-size:11pt;">Articles Related to Rhode Island and The Providence Plantations</span> <br /> ''The Ocean State'' |list = {{Rhode Island|expanded}} {{New England}} }} {{United States}} {{United States topics}} {{Succession | preceded = [[North Carolina]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Ratified [[Constitution of the United States of America|Constitution]] on May 29, 1790 (13th) | succeeded = [[Vermont]] }} {{Coord|41.7|N|71.5|W|region:US-RI_type:adm1st_scale:1000000|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] b9vh28ku690v93xme4d252ako8ubkw9 ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ 0 27040 1373685 1372246 2026-05-18T14:51:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373685 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = Brock Lesnar | image = Brock Lesnar At SummerSlam 2023 (cropped).jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_name = Brock Edward Lesnar | birth_date = {{Birth date and age|1977|07|12}}<ref name="SLAM!" /> | birth_place = [[Webster, South Dakota]], United States<ref name="SLAM!" /> | death_date = | death_place = | death_cause = | other_names = The Next Big Thing | residence = [[Alexandria, Minnesota]] | nationality = {{flagicon|United States}} [[People of the United States|American]]<ref name="SLAM!" /> | height = {{height|ft=6|in=3}}<ref name="ufc">[http://www.ufc.com/BrockLesnar Profile on UFC.com] April 14, 2009.</ref> | weight = {{convert|265|lb|kg st|abbr=on}} | weight_class = [[Heavyweight (MMA)|Heavyweight]] | reach = {{convert|78.0|in|cm|abbr=on}}<ref>{{cite web |last=Caplan |first=Sam |url=http://fiveouncesofpain.com/2008/11/16/the-brock-lesnar-era-is-upon-us/ |title=The Brock Lesnar Era is Upon Us |work=FiveOuncesOfPain.com |date=November 16, 2008 |accessdate=February 17, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 22, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722003210/http://fiveouncesofpain.com/2008/11/16/the-brock-lesnar-era-is-upon-us/ |url-status=dead }}</ref> | style = [[Freestyle Wrestling]] | stance = Orthodox | fighting_out_of = [[Alexandria, Minnesota]] | team = DeathClutch / CSW training center | trainer = Head Trainer: Marty Morgan<ref>{{cite web |last=Wetzel |first=Dan |url=https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=ArGvbAykYTgiXrh_Sj9_BFE9Eo14?slug=dw-lesnar100709&prov=yhoo&type=lgns |title=Enigmatic Lesnar defies definition |work=sports.yahoo.com |date=October 8, 2009 |accessdate=October 8, 2009}}</ref> <br/>Striking Coach: [[Erik Paulson]]<ref>{{cite news |url=http://chicagosmma.com/2010/10/erik-paulson-brock-lesnar-will-be-150-ready-for-cain-velasquez/ |title=ERIK PAULSON: BROCK LESNAR WILL BE 150% READY FOR CAIN VELASQUEZ |work=ChicagosMMA.com |date=October 10, 2010 |accessdate=October 14, 2010}}</ref> <br/> Boxing: Peter Welch<ref>{{cite news |last=Gross |first=Josh |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/josh_gross/07/02/lesnar.carwin/index.html |title=No bout bigger than Lesnar-Carwin |work=sportsillustrated.cnn.com |date=July 2, 2010 |accessdate=July 3, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624132303/http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/josh_gross/07/02/lesnar.carwin/index.html |url-status=dead }}</ref> <br/>Jiu-Jitsu: [[Rodrigo Medeiros]]<ref>{{cite web |last=Ozório |first=Carlos |url=http://www.graciemag.com/en/2010/07/comprido-and-his-work-with-brock-“ill-bet-my-job-on-him”/ |title=Comprido and his work with Brock: "I'll bet my job on him!" |work=graciemag.com |date=July 6, 2010 |accessdate=July 6, 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 2, 2013 |archive-url=https://archive.is/20130102233606/http://www.graciemag.com/en/2010/07/comprido-and-his-work-with-brock-%E2%80%9Cill-bet-my-job-on-him%E2%80%9D/ |url-status=dead }}</ref> | rank = ''NCAA Division I [[Collegiate wrestling|Wrestler]]'' | years_active = 2007–2016 | mma_win = 5 | mma_kowin = 2 | mma_subwin = 2 | mma_decwin = 1 | mma_loss = 2 | mma_koloss = 1 | mma_subloss = 1 | mma_decloss = | mma_draw = | mma_nc = | occupation = | university = [[University of Minnesota]] | spouse = [[Sable (wrestler)|Rena Mero]] | students = | club = | school = | url = | boxrec = | sherdog = 17522 | footnotes = | updated = October 14, 2010 }} '''ಬ್ರಾಕ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೆಸ್ನರ್''' <ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/name/nm1137025/bio |title=Biography for Brock Lesnar|publisher=IMDB.com|accessdate=March 23, 2009}}</ref> ({{IPA-en|ˈlɛznər|pron}}; ಜನನ: ಜುಲೈ 12, 1977) ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಿಶ್ರಿತ-ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು.<ref name="411mania.com">{{cite web |url=http://www.411mania.com/MMA/news/61900/UFC-signs-former-WWE-star-Brock-Lesnar.htm |title=UFC signs former WWE star Brock Lesnar |publisher=411mania.com |accessdate=October 20, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023065123/http://www.411mania.com/MMA/news/61900/UFC-signs-former-WWE-star-Brock-Lesnar.htm |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಮಾಜಿ ಯುಎಫ್‌ಸಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ 'ಷರ್ಡಾಗ್' ಇವರನ್ನು 'ವಿಶ್ವದ #2 ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್' ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/articles/2/Sherdog-Official-Mixed-Martial-Arts-Rankings-27767 |title=Sherdog Official Mixed Martial Arts Rankings: Heavyweight|accessdate=2010-10-27|publisher=SHERDOG.com|date=2010-10-27}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಇವರು 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಹೆವಿವೇಟ್ ಕುಸ್ತಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, 1999ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೀಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="SN">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=1830855 |accessdate=October 27, 2008 |title=Grappling with his future |publisher=ESPN}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇ)ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 25 ವರ್ಷದ ಲೆಸ್ನರ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲೆಸ್ನರ್ '2002ರ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್' ಹಾಗೂ '2003ರ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್' ಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KOTR">{{cite web |url=http://www.lordsofpain.net/news/2002/articles/1024888184.php |title=WWE King Of The Ring Results 6-23-02 |accessdate=May 9, 2008 |publisher=Lords of Pain |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227044302/http://lordsofpain.net/news/2002/articles/1024888184.php |url-status=dead }}</ref><ref name="RR03">{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/3973952/ |title=Brock Lesnar (spot No. 29) wins the Royal Rumble Match |accessdate=March 22, 2008 |publisher=WWE |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080319105152/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/3973952/ <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = March 19, 2008}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref name="start NFL" /> ಇವರು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ತಂಡದ ಪರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಗತಿ ಮತ್ತು ದಿಶೆಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="NFL cut" /> ಲೆಸ್ನರ್, 2005ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆಟದಲ್ಲಿ ಐಡಬ್ಲ್ಯೂಜಿಪಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="OWOW" /> ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೂನ್ 2007ರವರೆಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗುರುತಾದ ನಡುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="NJPW title" /> ಲೆಸ್ನರ್ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜೂನ್ 2007ರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="MMA1">{{cite web |url=http://www.ugo.com/a/elitexc-june2/?cur=page1 |title=Brock Lesnar vs. Min Soo Kim |accessdate=March 22, 2008 |publisher=UGO.com |archive-date=ಮೇ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506214909/http://www.ugo.com/a/elitexc-june2/?cur=page1 |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ UFCಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 15, 2008ರಲ್ಲಿ ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ ನಿಂದ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಅವಿರೋಧಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗೆಲ್ಲುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ UFC 100 ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರ್ ಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ. 2009ರ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದಾಗಿ ಇವರು ಕುಸ್ತಿಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಲೆಸ್ನರ್, ಇಂಟೆರಿಂ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ನನ್ನು UFC 116ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್, UFC 121ರಲ್ಲಿ ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್, ವೆಬ್ಸ್ಟರ್, ಸೌತ್ ಡಕೋಟದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ನ ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 33–0–0ನೊಂದಿಗೆ ಕುಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Brock Lesnar interview">{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_12_21/ai_112350861/pg_3 |title=Brock Lesnar interview |publisher=Flex |accessdate=April 22, 2007 |first=Jim |last=Schmaltz |year=2004 |archive-date=ಜುಲೈ 19, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719045551/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_12_21/ai_112350861/pg_3/ |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ತನ್ನ ತರಗತಿಯ 54 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-lesnar100709 |title=ಯಾಹೂ! ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ - ಎನಿಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಡಿಫೈಸ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2009 |access-date=2021-07-20 |archive-date=2016-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208134448/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-lesnar100709 |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನಂತರ, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೂನಿಯರ್ ಹಾಗು ಸೀನಿಯರ್ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಡನೆ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಅವರ ಗೆಳೆಯ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್, ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಸಹ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Shelton">{{cite web |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/article174711.ece |title=All about the Benjamin |publisher=The Sun Online |accessdate=April 13, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ 2000ದಲ್ಲಿ, NCAA ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೋಫರ್ಸ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ತ್ ಡಕೋಟದ ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪರವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="SLAM!">{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/lesnar.html |title=Brock Lesnar profile |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 13, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628201925/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/lesnar.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಕಾಲೇಜಿನ ಹವ್ಯಾಸಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ NJCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿ, 1998ರ NJCAA ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ NCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫಾರೆನ್ಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ, ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 106–5ರ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ 2000ರಲ್ಲಿ NCAA ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.karmaswrestlingretro.com/lesnar.html |title=Brock Lesnar profile |publisher=Karmas Wrestling Retro |accessdate=April 22, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070324044439/http://karmaswrestlingretro.com/lesnar.html |url-status=dead }}</ref> ==ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ===ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಷನ್/ ಮನೋರಂಜನೆ(2002–2004)=== ====ತರಬೇತಿ ಹಾಗು ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ (2000–2002)==== ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, 2000ದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ, ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹಪಾಠಿ ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ "ದಿ ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಸ್ಟ್ರೆಚಿಂಗ್ ಕ್ರೂ" ಎಂಬ ಒಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ತಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ OVW ಸದರನ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="OVW tag" /> ಇವರು 2001 ಹಾಗು 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸರದಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕರೆಬರುವ ಮುಂಚೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಹಲವಾರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/brock-lesnar.html|title=Brock Lesnar profile|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=April 22, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮಾರ್ಚ್ 18, 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ರಾ'' ಸಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ WWF ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ, ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ X8 ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಜನರು ಸಾಗರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬಂದು ಅಲ್ ಸ್ನೋ, ಮಾವೆನ್, ಹಾಗು ಸ್ಪೈಕ್ ಡಡ್ಲೆಯನ್ನು ಪಂದ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇಳೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾನೆ, ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books |year=2003 |page=106}}</ref> WWF ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಲೆಸ್ನರ್ ರಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books |year=2003 |page=102}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹೆಯ್ಮನ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಏಜೆಂಟ್ ಎಂದು ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ "ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=22&num=18700 |title=Brock Lesnar |publisher=National Ledger |accessdate=March 21, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210091703/http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=22&num=18700 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಕ್ ಮೊದಲು ಹಾರ್ಡಿ ಬಾಯ್ಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣೆಸುತ್ತಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು [[ಜೆಫ್ ಹಾರ್ಡಿ|ಜೆಫ್ಫ್ ಹಾರ್ಡಿ]] ಬ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯಾಶ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಆಫ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="OWOW" /> ಇವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಾಕೌಟ್(ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಏಳಲಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದು)ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=125}}</ref> ಇದರ ಮರು ರಾತ್ರಿ ''ರಾ'' ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮ್ಯಾಟ್ ಹಾರ್ಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಿ, ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=32}}</ref> ನಿರ್ಣಾಯಕದ ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ ದಿವಸ(ಪ್ರಳಯದ ತರುವಾಯ ದೇವರು ನಡೆಸುವ ಮಹಾವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನ), ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾರ್ಡಿ ಬೋಯ್ಜ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗಾರ ಹೆಯ್ಮನ್ ನನ್ನು ಪಿನ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111">{{cite news|author=PWI Staff|title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts|work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing|year=2007|pages=110–111}}</ref> ====ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ (2007–2009)==== ಜೂನ್ 2002ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ರಾಬ್ ವಾನ್ ಡಾಮ್ ನನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="KOTR" /> ಈ ಜಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ WWE ಅನ್ದಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟು ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi111" /> ಜುಲೈ 22ರಂದು ಲೆಸ್ನರ್ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್! ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=198–199}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2002ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ಹಲ್ಕ್ ಹೋಗನ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಲಹದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಿ ರಾಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಹ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=200}}</ref> ಸಮ್ಮರ್ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಿ ರಾಕ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111" /> 25 ವರ್ಷದ ಲೆಸ್ನರ್, ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ, WWE ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.(ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದಿ ರಾಕ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 2010ರ ತನಕವೂ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ WWE, ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.).<ref name="pwi111" /> WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ(ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಸ್ಪರ್ಧಿ) ಎರಡೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾ,ದ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಎರಿಕ್ ಬಿಸ್ಚೋಫ್ಫ್, ಲೆಸ್ನರ್ ಅದರ ಮರು ರಾತ್ರಿ ''ರಾ'' ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್ ನ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಸ್ಟಿಫನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೋನ್, ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಒಪ್ಪಂದವು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬಿಸ್ಚೋಫ್ಫ್ ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಾಗಿ ಹೊಸ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನೊಂದಿಗೆ, ವಿವಾದಿತ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸರಳವಾಗಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=220–222}}</ref> 2002ರ WWEನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು [[ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್|ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್]] ನೊಂದಿಗಿನ ಕಲಹಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಅನ್ಫರ್ಗೀವನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pwi111" /> ಇದು ಎರಡು ಅನರ್ಹತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಪಟ್ಟದ ಉಳಿವಿಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಮರು ತಿಂಗಳು, ನೋ ಮರ್ಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಇವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಹೆಲ್ ಇನ್ ಏ ಸೆಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನ ಕೈಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರೋಪೇನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=281}}</ref> ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದೆಂದು ಹೆಯ್ಮನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೋನ್ ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೋರಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=285}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು ಹಾಗು ಹೆಯ್ಮನ್ ಸಹ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪಂದ್ಯವು ಲೆಸ್ನರ್, ಟಾಂಬ್ ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್ ಡ್ರೈವರ್ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, F-5 ಕುಟಿಲ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111" /> ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಏ ಸೆಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ WWE ಪಟ್ಟವನ್ನು ರೆಬಿಲಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಯ್ಮನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ಯಾಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪೇ-ಪರ್-ವ್ಯೂ(ಖಾಸಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=111–112}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮುಂದಿನ ವಿರೋಧಿ ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋ. ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಯ್ಮನ್ ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡದಿರುವಂತೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=290}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಲೆಸ್ನರ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೇ ಪರ್ ವ್ಯೂ ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಷೋಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು WWEನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮೊದಲ ಪಿನ್ ಫಾಲ್ ಸೋಲಾಗುತ್ತದೆ. F-5ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 500 ಪೌಂಡ್ ತೂಕದ ಅಂಡರ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಹೆಯ್ಮನ್ ನಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಅಖಾಡದಿಂದ ತೀರ್ಪುಗಾರನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ಬಿಗ್ ಷೋ ಅಖಾಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112">{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=112–113}}</ref> ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ನ ನಂತರ, ಹೆಯ್ಮನ್, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮರುಪಂದ್ಯ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಂತೆ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಷರತ್ತನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=341–342}}</ref> ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ನಂತರ #29 ಪ್ರವೇಶಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ರಂಬಲ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯದಿನ ಹೊರದೂಡುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> [[File:Lesnarbotch.jpg|right|thumb|200px|ಲೆಸ್ನರ್, ರಸಲ್ಮೆನಿಯ XIXನ ಒಂದು ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನು ಕುಲಗೆಡಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರತರವಾದ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.]] ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಪಂದ್ಯ-ಕದನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಇವರನ್ನು ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ಸಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಹೆಯ್ಮನ್, ಹಾಗು ಟೀಮ್ ಆಂಗಲ್(ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಗು ಚಾರ್ಲಿ ಹಾಸ್)ನ ಬೆಂಬಲವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> ಲೆಸ್ನರ್, ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ XIXರ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನೇ ಕುಲಗೆಡಿಸುತ್ತಾರೆ; OVWನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಈ ಚಲನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೆಗೆತದ ಅಂತರವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆದು, ಆಂಗಲ್ ನ ಬದಿ ಹಾಗು ಪಕ್ಕೆಗೂಡಿಗೆ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ಅನ್ನು ಸ್ತಬ್ದಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ವಿಕಾರವಾದ ಚಲನೆಯಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ತೀವ್ರತರವಾದ ಆಘಾತದಿಂದ ನರಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯದ ನಂತರ, [[ಜಾನ್ ಸೆನಾ|ಜಾನ್ ಸೆನ]], ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ(ಅಖಾಡದ ಆಸರೆಕಂಬಕ್ಕೆ F-5ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಕಾಲನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದು).<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/john-cena.html |title=John Cena profile |publisher=Online World of Wrestling |quote=Brock Lesnar defeated John Cena, then gave Cena an F5 into the ringpost, injuring his knee! |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಇದು ಸೆನ ಬ್ಯಾಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ಯಾಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪೇ-ಪರ್-ವ್ಯೂ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಬಿಗ್ ಷೋ ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋನನ್ನು ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೆಚರ್(ಕೈಮಂಚ)ನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi112" /> ಈ ಗಾಯವು, ಲೆಸ್ನರ್ ಬಿಗ್ ಷೋನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಲಹವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ ದಿನ ಸ್ಟ್ರೆಚರ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋ ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಕವೆವಾಹನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2003.htm |title=Judgment Day 2003 results |publisher=PWWEW.net |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229054725/http://pwwew.net/ppv/wwf/may/2003.htm |url-status=dead }}</ref> ಒಪ್ಪಂದದ ಕಲಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನು ಸೂಪರ್ ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಖಾಡವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030612.html |title=SmackDown! results - June 12, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ವೆಂಜೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ನ ನೋ ಡಿಸ್ಕ್ವಾಲಿಫಿಕೇಶನ್ ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ತಮಗಿರುವ ಬಿರುದು, ಪಟ್ಟ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ಪಂದ್ಯವು ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pwi112" /> [[File:Lesnarangle.jpg|left|thumb|200px|ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XIXನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಆಂಗಲ್]] ಸಮ್ಮರ್ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಗೆ ಮುಂಚೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಖಳನಾಯಕನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮರುಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030807.html |title=SmackDown! results - August 7, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಕಣಕಾಲನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ತಂತ್ರ ಬಳಸಿ ಟ್ಯಾಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದಾದ ಲೆಸ್ನರ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=113–114}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಆಂಗಲ್ ನಡುವಿನ ಎರಡನೇ ಮರುಪಂದ್ಯ, ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ ನಂತರದ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಲೆಸ್ನರ್ ಆಂಗಲ್ ರನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗು ಇದನ್ನು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್'' ನ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541405 |title=WWE: Inside WWE > title History > WWE championship > 20030918 - Brock Lesnar |publisher=WWE |accessdate=April 21, 2008 |archive-date=ಜುಲೈ 15, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050715020205/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541405 |url-status=dead }}</ref> ಆಂಗಲ್ ಕೆಲ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉಳಿದಿರುವಂತೆ ಕಣಕಾಲು ಬಂಧನವನ್ನು ಸದ್ದಾಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಅದು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆಂಗಲ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಫಾಲ್ ನ್ನು(ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಕೆಡುವುವುದು) ಗಳಿಸಿದರೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಐದು ಫಾಲ್ ನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆತನನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030918.html |title=SmackDown! results - September 18, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸವಾಲುಗಾರನೆಂದರೆ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್. ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಅಂದಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಟು ಟೀಕೆ ತರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030925.html |title=SmackDown! results - September 25, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ನೋ ಮರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಬೈಕರ್ ಚೈನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114">{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=114}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ಗೆ ಹೆಯ್ಮನ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ ನಂತರ, ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಿಗ್ ಷೋ, ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗನ್, A-ಟ್ರೈನ್, ಹಾಗು ನಥಾನ್ ಜೋನ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್, ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ನ 10-ಜನರ ಸವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031030.html |title=SmackDown! results - October 30, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, [[ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೈಟ್|ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೋಯಿಟ್]], ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114" /> ಲೆಸ್ನರ್, ಬೆನೋಯಿಟ್ ನನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಕ್ ಲಾಕ್ ಗೆ ಬೆನೋಯಿಟ್ ಶರಣಾದಾಗ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ringcollapse">{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/listthis/mostmemorablesdmoments/sdmoments2 |title=Bringin' Down The House |last=McAvennie |first=Mike |date=April 27, 2007 |publisher=[[World Wrestling Entertainment]] |accessdate=December 8, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081229065935/http://www.wwe.com/inside/listthis/mostmemorablesdmoments/sdmoments2 |url-status=dead }}</ref> ====ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕದನ,ಕಲಹ ಹಾಗು ನಿರ್ಗಮನ (2003–2004)==== ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿಂದ ಪರಿಚಿತನಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ರನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರನ್ನು [[wikt:physique|ಮೈಕಟ್ಟಿಗಾಗಿ]] ಹಾಗು ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗೆಲುವಿನ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಲೆಸ್ನರ್ ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ತಾನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನೆಡೆಗೆ ಬಿರುನೋಟವನ್ನು ಬೀರುವ ಮೊದಲು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಲಾಘವ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114" /> ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ ಹೋಲಿಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಟದ ಕಲಹ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031211.html |title=SmackDown! results - December 11, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಈ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಹೋಲಿ; ಲೆಸ್ನರ್ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು 2002ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಪವರ್ ಬಾಂಬ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಅಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಹೋಲಿ, ಎಣಿಕೆಯಂತೆ ಮರಳುಚೀಲ ವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ಮೇಲೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಲಿ ಸೊಂಟದ ಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದ ಆ ಚಲನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೋರಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ಹೋಲಿಯ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slashwrestling.com/tuesday/021008.html |title=Wrestling news report - October 8, 2002 |publisher=Slash Wrestling |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716084406/http://slashwrestling.com/tuesday/021008.html |url-status=dead }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು F-5 ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಹೊರದೂಡಲು ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi114" /> ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ನೋ ವೇ ಔಟ್ ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಎಡ್ಡಿ ಗುಯೇರ್ರೆರೋವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ, ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಫ್ರಾಗ್ ಸ್ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ನ ನಂತರ ಗುಯೇರ್ರೆರೋ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ ಪಿನ್ ಮಾಡಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಪಂದ್ಯವು, ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನಡುವೆ ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XX ಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=115}}</ref> ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಕಲಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ''ರಾ '''ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸ್ಟೋನ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ನೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಕಲಹವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ(ಇವರು ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ನೋ ವೇ ಔಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040202.html |title=RAW results - February 2, 2004 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref>''' '' '''''ಲೆಸ್ನರ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ರನ್ನು''' '' '''ರಾನಲ್ಲಿ'' ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಆತನ ಕಾರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ, ಆಸ್ಟಿನ್ ರನ್ನು ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ ಪಂದ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಮಧ್ಯೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040304.html |title=RAW results - March 4, 2004 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref>'' ''' '''''ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ, ಈ ಪಂದ್ಯವು WWEನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕಡೆ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಹುದೆಂಬ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. '' ''' '''''ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಪಂದ್ಯವು ರಸಾಭಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ, "ನಾ ನಾ, ಹೇ ಹೇ ಗುಡ್ ಬೈ" ಹಾಗು "ನೀವು ಮಾರಾಟಗೊಂಡಿರುವಿರಿ" ಎಂಬ ಜೋರಾದ ಹಾಗು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘೋಷಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜನರು ಬಹುತೇಕ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರ ಆಸ್ಟಿನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್ ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಸ್ಟೋನ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟನ್ನರ್ ನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/tv_reports/31151 |title=WrestleMania XX results |publisher=411mania |accessdate=April 21, 2007}}</ref> '' ''' ===ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (2005–2006)=== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2005ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್, ಟೋಕಿಯೋ ಡೊಮ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗಳಾಗಿದ್ದ ಕಜುಯುಕಿ ಫುಜಿತ ಹಾಗು ಮಸಹಿರೋ ಚೋನೋ ಸಹ ಇದ್ದರು.<ref name="IWGP title">{{cite web |url=http://www.solie.org/titlehistories/htiwgp.html |title=I.W.G.P. HEAVYWEIGHT TITLE HISTORY |last=Duncan |first=Royal |last2=Will |first2=Gary |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Soli'e Title Histories}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ F-5 ನಂತರ ಮಸಹಿರೋ ಚೋನೋವನ್ನು ಪಿನ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಇವರು ವರ್ಡಿಕ್ಟ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ WWE F-5 ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಡೆತನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="OWOW" /> ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, WWE ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಈ ಹೆಸರನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಪಂದ್ಯವು WWE<ref name="OWOW" /> ಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="OWOW" /> ಈ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಸಹ ಒಬ್ಬ.<ref name="IWGP title" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 6ರಂದು, WWE, ಲೆಸ್ನರ್ NJPWನೊಂದಿಗೆ ಆಡುವುದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮನಬು ನಕನಿಷಿ ಹಾಗು ಯುಜಿ ನಗತ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇರದ ಎರಡು ಜಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ.<ref name="WWE-legal">{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134350/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (December 25, 2005 - January 20, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1135582068&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143514/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1135582068&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (December 6, 2005 - December 23, 2005) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಜಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿನ್ಸುಕೆ ನಕಮುರ ವಿರುದ್ಧ ಜನವರಿ 4ರಂದು ತನ್ನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="WWE-legal" /> ಜನವರಿ 13ರಂದು, WWE, ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು ನಡೆದ IWPG ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಆಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ(ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ), ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ಶಿನ್ಸುಕೆ ನಕಮುರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಕೆಬೋನೋ ಹಾಗು ರಿಕಿ ಚೋಶು ವಿರುದ್ಧ ಟ್ಯಾಗ್ ತಂಡದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಸುಮೋ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಡಿಕ್ಟ್ ನ ನಂತರ ಚೋಶು ಗೆಲುವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="WWE-legal" /><ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134350/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (February 9, 2006 - March 7, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು, ಸುಮೋ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್, ಮಾಜಿ ಸುಮೋ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಅಕೆಬೋನೋ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ, ಲೆಸ್ನರ್ ಇವರಿಗೆ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಹಾಗು ಒಂದು DDT ಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1145025962&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143520/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1145025962&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (March 9, 2006 - April 8, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮೇ 3, 2006ರಲ್ಲಿ ಫುಕುವೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಕಪ್ ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಜೈಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಕಾದಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. 1990ರಲ್ಲಿ ವಡೆರ್ vs. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಹನ್ಸೆನ್ ನಂತರ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾದಾಡಿದ NJPW ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1147261899&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143527/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1147261899&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (April 10, 2006 - May 5, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಜುಲೈ 15, 2006ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ "ವೀಸಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ" ಇವರು ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪುನಃ ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಲಾರರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಹೊಸ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗಾಗಿ ಜುಲೈ 16ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಮೂಲವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿ ತನಹಷಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಲೆಸ್ನರ್ IWGP ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ನ್ನು ಜೂನ್ 2007ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="NJPW title">{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1153643478&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134354/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1153643478&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (June 28, 2006 - July 19, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ತರುವಾಯ ಜೂನ್ 29, 2007ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು (IGF ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಂಟೋನಿಯೋ ಐನೋಕಿ, ತಾವು ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು "ಅರ್ಹ" IWGP ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದೂ ಸೋತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ) TNA ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗಲ್, ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು ಕಣಕಾಲು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ IGF ಹಾಗು TNAಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗೊಂಡ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ <ref name="NJPW title" /> ಜೊತೆಗೆ MMA ಕದನದಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸುವಂತೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/56486/Kurt-Angle-Beats-Brock-Lesnar-In-Japan.htm |title=Kurt Angle Beats Brock Lesnar In Japan |accessdate=July 27, 2007 |date=June 29, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 3, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703051243/http://www.411mania.com/wrestling/news/56486/Kurt-Angle-Beats-Brock-Lesnar-In-Japan.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಕಡೆ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. ====ಮೊಕದ್ದಮೆ==== ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ, WWEನೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸೆಣೆಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಷರತ್ತಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಇದರಂತೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋರಂಜನೆ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ 2010ರವರೆಗೂ ಆಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಲೆಸ್ನರ್, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸ್ತಿ ಆಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ್ನು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥರಾದ ಕಾರಣ, ಈ ಷರತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/02/12/929079.html |title=Brock taking WWE to court |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಮೇ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524230140/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/02/12/929079.html |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ WWE ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, 2004ರ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/24184/WWE-Responds-To-Brock-Lesnars-Lawsuit.htm |title=WWE Responds To Brock Lesnar's Lawsuit |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233054/http://www.411mania.com/wrestling/news/24184/WWE-Responds-To-Brock-Lesnars-Lawsuit.htm |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ತಮ್ಮ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/07/06/1119803.html |title=WWE cuts more while negotiating with Lesnar |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಮೇ 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525060422/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/07/06/1119803.html |url-status=dead }}</ref> WWE, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2005ರಲ್ಲಿ, WWEನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್, ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/08/02/1156700.html |title=Brock says no to contract |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604170238/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/08/02/1156700.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/25343/Update-On-The-Brock-Lesnar-Vs.-WWE-Lawsuit.htm |title=Update On The Brock Lesnar Vs. WWE Lawsuit |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030102512/http://www.411mania.com/wrestling/news/25343/Update-On-The-Brock-Lesnar-Vs.-WWE-Lawsuit.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/25835/WWE-Files-Restraining-Order-Against-Brock-Lesnar.htm |title=WWE Files Restraining Order Against Brock Lesnar |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007073257/http://www.411mania.com/wrestling/news/25835/WWE-Files-Restraining-Order-Against-Brock-Lesnar.htm |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 14, 2006ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಡ್ರೋನಿ, ಜನವರಿ 25ರೊಳಗೆ WWE ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/36937/WWE-News:-Brock,-Tenta,-Oleg,-More.htm |title=WWE News: Brock, Tenta, Oleg, More |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233846/http://www.411mania.com/wrestling/news/36937/WWE-News:-Brock,-Tenta,-Oleg,-More.htm |url-status=dead }}</ref> WWE ನಂತರ ವಾಯಿದೆ ಸಹಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.prowrestling.com/news.php?id=16880%2Farticles%2Fnews |title=WWE's Lawsuit Against Lesnar Delayed |publisher=Wrestling Observer (via ProWrestling.com) |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928004522/http://www.prowrestling.com/news.php?id=16880%2Farticles%2Fnews |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 24ರಂದು, ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ WWE.comನಲ್ಲಿ, ಜೂನ್ 12ರಂದು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷವು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು WWE ವಿರುದ್ಧದ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/lesnarwwesettle |title=Brock Lesnar and WWE settle lawsuit |publisher=WWE.com |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030221151/http://www.wwe.com/inside/news/archive/lesnarwwesettle |url-status=dead }}</ref> ==ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್(2004–2005)== {{Infobox NFLactive |name=Brock Lesnar |currentteam=Free Agent |currentnumber=-- |currentposition=Defensive tackle |birthdate= {{Birth date and age|1977|07|12}} |birthplace=Webster, South Dakota |heightft=6 |heightin=4 |weight=296 |highschool=Webster High School |college=[[University of Minnesota]] |undraftedyear=2004 |pastteams=<nowiki></nowiki> *[[Minnesota Vikings]] (2004)* :<small>*Offseason and/or practice squad member only</small> |status=active |statweek=17 |statseason=2004 |statlabel1=Games played |statvalue1=-- |statlabel2=Tackles |statvalue2=-- |statlabel3=Sacks |statvalue3=-- }} ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XXನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ WWEನಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.<ref name="start NFL">{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2004/03/16/384461.html |title=Lesnar talks about starting with the NFL |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140218203518/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2004/03/16/384461.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದಾಗಿ WWEನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ WWE.ಕಂ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ನಿವೃತ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. {{Quote|Brock Lesnar has made a personal decision to put his WWE career on hold to prepare to tryout for the National Football League this season. Brock has wrestled his entire professional career in the WWE and we are proud of his accomplishments and wish him the best in his new endeavor.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/news/headlines/1257104 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040417010511/http://www.wwe.com/news/headlines/1257104 |archivedate=April 17, 2004 |title=Brock Lesnar opts to put WWE career on hold |publisher=WWE (via the Internet Archive |accessdate=April 21, 2007}}</ref>}} ಲೆಸ್ನರ್, ಮಿನ್ನೆಸೋಟದ ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ತಾನು WWEನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅದ್ಭುತ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ತನಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಾಗು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೊ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ್ನು ಆಡಲು ಬಯಸಿದ್ದನೆದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ತನಗೆ 40 ವರ್ಷವಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗಬಾರದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. NFLನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. {{Quote|This is no load of bull; it's no WWE stunt. I am dead serious about this... I ain't afraid of anything, and I ain't afraid of anybody. I've been an underdog in athletics since I was 5. I got zero college offers for wrestling. Now people say I can't play football, that it's a joke. I say I can. I'm as good an athlete as a lot of guys in the NFL, if not better... I've always had to fight for everything. I wasn't the best technician in amateur wrestling. But I was strong, had great conditioning, and a hard head. Nobody could break me. As long as I have that, I don't give a damn what anybody else thinks.<ref>{{cite web |url=http://www.gambling911.com/Bruce-Lesnar-MMA-060307.html |title=Brock Lesnar Makes Name for Himself in MMA |accessdate=April 4, 2008 |publisher=gambling911.com |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071209045054/http://www.gambling911.com/Bruce-Lesnar-MMA-060307.html |url-status=dead }}</ref>}} ಲೆಸ್ನರ್ ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಗಳಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬ್ಯಾಕ್(ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಆಟಗಾರ) ಡಮೊನ್ ಹುವರ್ಡ್ ನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಚೀಫ್ಸ್ ಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="chiefs vs vikings" /> ಹುವರ್ಡ್ ಗೆ ಬಲವಾದ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chiefs vs vikings">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=nfl&id=1853828 |title=Brock Watch: Lesnar gets a sack in scrimmage with Chiefs |date=August 9, 2004 |accessdate=April 4, 2008 |publisher=ESPN}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಲೇಟ್ ಕಟ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NFL cut" /> NFL ಯುರೋಪ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಪರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="NFL cut">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-102507lesnar&prov=yhoo&type=lgns |title=White banking on Lesnar's success |date=October 25, 2007 |last=Meltzer |first=Dave |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Yahoo! Sports }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಮಿಶ್ರಿತ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು== ===K-1 ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (2007)=== ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ K-1 ಹೀರೋ'ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡದೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು MMA ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಮಾರ್ಷಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಗ್ರೆಗ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಹಾಗು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕುಸ್ತಿ ತರಬೇತುದಾರ ಮಾರ್ಟಿ ಮಾರ್ಗನ್ ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/fighter/Brock-Lesnar-17522 |title=Brock Lesnar profile |publisher=Sherdog |accessdate=March 21, 2008}}</ref> ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್, K-1 ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=2488&zoneid=3 |title=Brock Lesnar joins K-1 |publisher=MMA Weekly |accessdate=April 26, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070105173423/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=2488&zoneid=3 |archivedate=ಜನವರಿ 5, 2007 |url-status=live }}</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ಸೆಣೆಸಾಟವನ್ನು K-1 ಡೈನಮೈಟ್!! ನಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 2, 2007ರಂದು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.USA ವಿರುದ್ಧ ಕೊರಿಯದ ಚೋಯಿ ಹಾಂಗ್-ಮನ್ ಸೆಣೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3651&zoneid=13 |title=Gracie & Lesnar at L.A. Coliseum official |publisher=MMA Weekly |accessdate=April 26, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515020236/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3651&zoneid=13 |archivedate=ಮೇ 15, 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mmaringreport.com/other-event-news/other-event-news/rumble-in-the-cage-16-at-the-roadhouse-nite-club-3.html |title=Brock Lesnar Good to Go With Hero's |publisher=MMA Ring Report |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210051355/http://www.mmaringreport.com/other-event-news/other-event-news/rumble-in-the-cage-16-at-the-roadhouse-nite-club-3.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಚೋಯಿ ಹೊಂಗ್-ಮನ್ ರ ಬದಲಿಗೆ ಮಿನ್ ಸೂ ಕಿಂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 1 ನಿಮಿಷ 9 ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಮಿನ್ ಸೂ ಕಿಂ ರನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಶರಣಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ MMA ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="MMA1" /> ===ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (2008-2016)=== ''UFC 77'' ನ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (UFC)ನಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="411mania.com" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2008ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ''UFC 81:ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'' ಹೆಸರಿನ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="UFC 81">{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/articles/nogueira-becomes-first-to-hold-ufc-pride-belts-11138 |title=Nogueira Becomes First to Hold UFC, PRIDE Belts |author=Mike Sloan |publisher=sherdog.com |date=February 3, 2008 |accessdate=February 3, 2008}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಶೀಘ್ರವೇ ಟೇಕ್ ಡೌನ್ ನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮೀರ್ ನ ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಂದು ಟೇಕ್ ಡೌನ್ ನ ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೀರ್ ನೀಬಾರ್ ನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ 1:30 ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="UFC 81" /> ಕೈಗಳ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.wweholland.nl/modules/newbb/makepdf.php?type=post&pageid=0&scale=0.66&post_id=340749 |format=PDF |title=Notes from the UFC weigh-ins |work=WWE Holland, Non-WWE Forums: UFC 81 - Spoilers |author=Dave Meltzer |authorlink=Dave Meltzer |date=2008-02-02 |quote=Lesnar's hands are the largest for any combat sports athlete in the history of the state of Nevada. He needed 4XL gloves, and even they were slightly on the small size. The only fighter ever to wear 4XL gloves was South Korean giant Choi Hong-man, who is 7&nbsp;ft 3&nbsp;in and 367 pounds. |accessdate=2009-07-17}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಸೆಣೆಸಲು 4XL ಕೈಗವಸನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ, ಇದು ನೆವಡಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೋಯಿ ಹೊಂಗ್-ಮನ್ ನ ನಂತರ ಇಂತಹ ಕೈಗವಸನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-ufcweighin020108&prov=yhoo&type=lgns |title=Lesnar, Mir ready to go |author=Dave Meltzer |publisher=yahoo.com |date=February 1, 2008 |accessdate=November 4, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411105158/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-ufcweighin020108&prov=yhoo&type=lgns |url-status=dead }}</ref> ''UFC 82'' ರಲ್ಲಿ, UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಗು UFC ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನ ಇಂಡಕ್ಟಿ ಮಾರ್ಕ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ''UFC 87: ಸೀಕ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯ್'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="UFC">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=AjqDKujdafUNpjAWv905ZHs9Eo14?slug=dm-ufcbud022808&prov=yhoo&type=lgns |title=UFC lines up blue-chip sponsor |author=Dave Meltzer |publisher=yahoo.com |date=February 28, 2008 |accessdate=February 29, 2008 |archive-date=ಮೇ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503023058/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1335754751 |url-status=dead }}</ref> ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಾದ ಗಾಯದಿಂದ ಕೋಲ್ಮನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು, ಹಾಗು ಇವರ ಬದಲಿಗೆ ಹೀಥ್ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=6341&zoneid=13 |title=HEATH HERRING TO FACE BROCK LESNAR AT UFC 87 |date=May 24, 2008 |last=Pishna |first=Ken |accessdate=May 27, 2008 |publisher=MMAWeekly |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080623052257/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=6341&zoneid=13 |archivedate=ಜೂನ್ 23, 2008 |url-status=live }}</ref> ಮೊದಲ ಹಂತ ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೇರವಾಗಿ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ ರನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಡುವಿದರು. ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೆಲೆದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ufc.com/index.cfm?fa=news.detail&gid=13945 |title=Brock Star – Lesnar Dominates Herring; Florian Decisions Huerta |date=August 10, 2008 |last=Gerbasi |first=Thomas |accessdate=September 2, 2008 |publisher=UFC}}</ref> ನವಂಬರ್ 15ರಂದು ನಡೆಯಲಿದ್ದ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ UFC 91: ಕೌಚರ್ vs ಲೆಸ್ನರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ನ ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ ರನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://nodq.com/ufc/222389802.shtml |title=Brock Lesnar vs. Randy Couture |date=September 2, 2008 |last=Spade |first=Bobby |accessdate=September 2, 2008 |publisher=NoDQ.com |archive-date=ಜೂನ್ 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627072804/http://nodq.com/ufc/222389802.shtml |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಕೌಚರ್ ನನ್ನು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಕ್ ಔಟ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕೌಚರ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |first=Joe |last=Hall |url=http://www.sherdog.com/news/articles/lesnar-takes-coutures-title-15178 |title=Lesnar Takes Couture's Title |work=Sherdog.com |date=November 16, 2008 |accessdate=February 10, 2009}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008ರಲ್ಲಿ UFC 92ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ಅಂಟೋನಿಯೋ ರೋಡ್ರಿಗೋ ನೋಗುಯೇರರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿ UFC 98ನಲ್ಲಿ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಿದರು. ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಮೀರ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು "ನೀನು ''ನನ್ನ'' ಬೆಲ್ಟ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ" ಎಂದು ಕಿರುಚುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀರ್ ನ ಮಂಡಿಗಾದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ, ಲೆಸ್ನರ್ ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ UFC 98 ಸಂಘಟನಾ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸುದ್ದಿಯು UFC 96ನ ಪ್ರಸಾರದ ವೇಳೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಿ UFC ಲೈಟ್-ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ರಷಾದ್ ಇವಾನ್ಸ್ vs. ಲಯೋಟೋ ಮಚಿದ ನಡುವೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು."<ref>{{cite web |first=Michael David |last=Smith |url=http://mma.fanhouse.com/2008/12/27/ufc-92-live-blog-antonio-rodrigo-nogueira-vs-frank-mir-round-b/ |title=UFC 92 Live Blog: Antonio Rodrigo Nogueira vs. Frank Mir Round-by-Round Updates |work=MMAFanHouse.com |date=December 27, 2008 |accessdate=February 10, 2009 |archive-date=ಮೇ 12, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090512154630/http://mma.fanhouse.com/2008/12/27/ufc-92-live-blog-antonio-rodrigo-nogueira-vs-frank-mir-round-b |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 11, 2009ರಂದು, ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದ್ದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ UFC 100ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಕ್ ಔಟ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. 2009ರ ಈ ಗೆಲುವು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ವರ್ಷದ ಬೀಟ್ ಡೌನ್ ಗೌರವವನ್ನು ಶೆರ್ಡಾಗ್ ನೀಡಿತು. ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಫಾರ್ರೆಸ್ಟ್ ಗ್ರಿಫ್ಫಿನ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಸಿಲ್ವನ ಜೊತೆಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.[http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093] [http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093]. ಪಂದ್ಯಾನಂತರದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತನ್ನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಾರೆ. PPVಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಯೋಜಕ ಬಡ್ ಲೈಟ್ ರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆತ "ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು{{' "}} ಆರೋಪಿಸಿ, ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಕೂರ್ಸ್ ಲೈಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಆತ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತಾನು ತನ್ನ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ನುಡಿದದ್ದು ಅಸಹಜವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ, ಬಡ್ ಲೈಟ್ ನ ಬಾಟಲ್ ಅನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/video/player/mma/UFC/14458660;_ylt=AgbKYQFzkFC4DIBYyL7UqdA5nYcB |title=UFC 100: Lesnar and St-Pierre Post Fight PC |work=Yahoo Sports! |date=July 12, 2009 |accessdate=July 12, 2009 |archive-date=ಮೇ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503023058/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1335754751 |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪೂರಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರಾದ ಡೈಮಟೈಜ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಡೈಮಟೈಜ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಎನರ್ಜೈಜ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಯಾಂಡ್ ನ ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು CD ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://mmawaves.com/2009/06/05/brock-lesnar-training-footage-inside-dymatize-nutrition-products/|title=Brock Lesnar Training Footage Inside Dymatize Nutrition Products|publisher=MMAWaves.com|access-date=2011-01-10|archive-date=2009-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031205836/http://mmawaves.com/2009/06/05/brock-lesnar-training-footage-inside-dymatize-nutrition-products/|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 1, 2009ರಲ್ಲಿ, UFC 104ರ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ vs. ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜೇತನು ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗದ ಒಂದು ದಿನ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ UFC ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಮರು ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಡಿತು, ಆಗ ಲೆಸ್ನರ್ ನವೆಂಬರ್ 21ರಂದು ''UFC 106'' ರಲ್ಲಿ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref>[http://www.sherdog.com/news/news/lesnar-carwin-to-headline-ufc-106-19217 ಲೆಸ್ನರ್ - ಕಾರ್ವಿನ್ ಟು ಹೆಡ್ಲೈನ್ UFC 106]</ref> ====ಅನಾರೋಗ್ಯ==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 2009ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ UFC 106ರಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಂತೆ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. UFC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾನ ವೈಟ್, ಬ್ರಾಕ್ ಮೂರು ವಾರಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ಈ ರೀತಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು; ಕಾರ್ವಿನ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ UFC 108 ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2010ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://middleeasy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=879:brock-lesnar-cancels-his-ufc-106-fight-with-shane-carwin&catid=35:events&Itemid=1 |title=Brock Lesnar CANCELS his UFC 106 fight with Shane Carwin |accessdate=2010-07-05 |publisher=MIDDLEEASY.com |date=2009-10-26}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ, ಮನಿತೋಬ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಕರಣೆಯಿಂದ "ಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ" ಪಡೆದುದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಜೊತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅವರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಲೆಸ್ನರ್, ತಾನೊಬ್ಬ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷದವನಾಗಿದ್ದು, US ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಮಾದರಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೈದ್ಯರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರುಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ನಾನೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.startribune.com/yourvoices/82274582.html |title=Brock Lesnar's next fight: Obamacare and Canadian health care |accessdate=2010-07-05 |publisher=STARTRIBUNE.com |date=2010-01-21 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124100809/http://www.startribune.com/yourvoices/82274582.html |url-status=dead }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು, ಲೆಸ್ನರ್ ಏಕಕೋಶವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ವಿನ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯ ಆಡಲು ಆತ ಮತ್ತಷ್ಟು ದಿವಸ ಕಾಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ UFC 108 ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://middleeasy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=938:brock-lesnar-has-the-kissing-disease-out-of-ufc-108&catid=35:events&Itemid=1 |title=Brock Lesnar has the kissing disease, out of UFC 108 |accessdate=2010-07-05 |publisher=MIDDLEEASY.com |date=2009-11-04}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 14ರಂದು ನಡೆದ UFC 105 ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಡಾನ, "ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿನ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಗುಣವಾಗಿ ಆಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಬಹುದೆಂದು" ಹೇಳಿದರು ಹಾಗು ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.sherdog.com/news/news/White-No-Return-in-Sight-for-Ill-Lesnar-20949 |title=White: No Return in Sight for Ill Lesnar |work=sherdog.com |date=November 14, 2009 |accessdate=November 15, 2009 | last = Savage | first = Greg}}</ref> ಏಕಕೊಶವ್ಯಾಧಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕರುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/sports/article/726440--lesnar-needs-surgery-ufc-boss-says |title= Lesnar needs surgery, UFC boss says |publisher=torontostar.com |accessdate=2009-11-16 | location=Toronto | first=Cathal | last=Kelly | date=November 16, 2009}}</ref> ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು, ಕಿಬೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಮೇಧ್ಯವು ಒಳನುಗ್ಗಿ ನೋವನ್ನು, ಕೀವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕರುಳಿನ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಲೆಸ್ನರ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಅವರ ರೋಗ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಏಕಕೋಶವ್ಯಾಧಿಯ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಶರೀರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟದಿಂದ, ವೈದ್ಯರು ಕರುಳಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ನಿಗಾವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-white111809 |title=UFC boss faces biggest promotional test |accessdate=2010-07-05 |publisher=SPORTS.YAHOO.com |date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910200756/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-white111809 |url-status=dead }}</ref> ====ವಾಪಸಾತಿ ==== ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ESPN ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ 2010ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ UFCಗೆ ಮರುಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://mmajunkie.com/news/17623/after-medical-miracle-champ-brock-lesnar-plans-summer-return-to-ufc-action.mma|title=After medical "miracle," champ Brock Lesnar plans summer return to UFC action|accessdate=2010-07-05|publisher=MMAKJUNKIE.com|date=2010-01-20|archiveurl=https://archive.today/20120526231113/http://mmajunkie.com/news/17623/after-medical-miracle-champ-brock-lesnar-plans-summer-return-to-ufc-action.mma|archivedate=2012-05-26|url-status=live}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೀರ್ ಹಾಗು ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರ ನಡುವೆ ಪಂದ್ಯವು ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು UFC 111ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ UFC ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಯಾರೆಂದು, ಹಾಗು ಬ್ರಾಕ್ ನ ಮುಂದಿನ ಎದುರಾಳಿ ಯಾರೆಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mmajunkie.com/news/17624/white-says-lesnar-could-return-for-ufc-114-champ-welcomes-fight-with-stalker-mir.mma |title=White says Lesnar could return for UFC 114; champ welcomes fight with "stalker" Mir |accessdate=2010-07-05 |publisher=MMAJUNKIE.com |date=2010-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122231736/http://mmajunkie.com/news/17624/white-says-lesnar-could-return-for-ufc-114-champ-welcomes-fight-with-stalker-mir.mma |archivedate=2010-01-22 |url-status=live }}</ref> ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೀರ್ ರನ್ನು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ KO ಮೂಲಕ ಸೋಲಿಸಿ, ಹೊಸ ಮಧ್ಯಂತರ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಬ್ರಾಕ್ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದು, "ಇದು ಉತ್ತಮ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇವರು ಧರಿಸಿರುವ ಬೆಲ್ಟ್ ಕೇವಲ ಬೆಲ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಬಳಿ ನಿಜವಾದ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಇದೆಯೆಂದು" ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ufc.com/index.cfm?fa=news.detail&gid=79761 |title=Main Card: Carwin Crushes Mir, Wins Interim Heavy Title|accessdate=2010-07-05 |publisher=UFC.com |date=2010-03-28}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ UFC 116ರಲ್ಲಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಸಮನಾಗಿಸಲು ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/news/Lesnar-Carwin-Targeted-for-July-23507 |title=Lesnar-Carwin Targeted for July|accessdate=2010-07-05 |publisher=SHERDOG.com |date=2010-03-28}}</ref> ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ವಿನ್ ಇವರನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಗುದ್ದಿದಾಗ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಆತನಿಗೇ ಗುದ್ದುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರನ್ನು ಗುದ್ದಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರ್ಮ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಚೋಕ್ ನಿಂದ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯಮಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಮೊದಲ UFC ಸಬ್ಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈಟ್ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಇದು ಕಾರ್ವಿನ್ ಗೆ ಇದು ಮೊದಲ ಸೋಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ====ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ==== ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು UFC 121 ಸೋಲನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸದ ಅಗ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅನಹೆಯಿಂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmafighting.com/2010/07/09/brock-lesnar-vs-cain-velasquez-signed-for-ufc-121/ |title=Brock Lesnar, Cain Velasquez Agree to Fight at UFC 121 |publisher=MMAFighting.com |date=2010-07-09}}</ref> ಡಾನ ವೈಟ್, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ನೇಶನ್ ಮೂಲಕ UFCಯು, UFC 121ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ vs. ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು UFC ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bloodyelbow.com/2010/8/25/1650475/via-sportsnation-chat-w-dana |title=Brock Lesnar, Cain Velasquez UFC Primtime |publisher=MMAFighting.com |date=2010-08-26 |access-date=2011-01-10 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828104050/http://www.bloodyelbow.com/2010/8/25/1650475/via-sportsnation-chat-w-dana |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ UFC 121ರ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ TKO ಮೂಲಕ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cdn.sherdog.com/news/news/UFC-121-Results-amp-Live-Play-by-Play-27640|title=UFC 121 Results & Live Play-by-Play|accessdate=2010-10-27|publisher=SHERDOG.com|date=2010-10-23|archive-date=2010-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20101027082058/http://www.cdn.sherdog.com/news/news/UFC-121-Results-amp-Live-Play-by-Play-27640|url-status=dead}}</ref> ====UFCಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ WWEಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳು ==== UFC 121ರಲ್ಲಿ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಆಕ್ಟಗನ್ ನಿಂದ ತನ್ನ ನಿರ್ಗಮನದ ವೇಳೆ WWEನ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಲವೇಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲವೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 2011ರ WWE ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ XXVIIಗಾಗಿ WWE ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಕಾಲವೇ ವಿರುದ್ಧ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಿದೆಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಹಬ್ಬಿದವು. UFC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾನ ವೈಟ್, ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ WWE ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಾವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವದಂತಿಗಳಿಗೂ ತೆರೆಯೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://mmaweekly.com/ufc-president-dana-white-says-brock-lesnar-not-going-to-wwe-for-wrestlemania |title=UFC President Dana White Says Brock Lesnar Not Going To WWE For Wrestlemania |publisher=MMAWeekly.com |date=2010-12-29}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಲೆಸ್ನರ್ ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಒಂದು ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹದಿನೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="Brock Lesnar interview" /> ಜನವರಿ 2001ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಎಂದು ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪರ ವಕೀಲರು ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು "ವಿಟಮಿನ್ ಮಾದರಿಯ ವಸ್ತುವೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thesmokinggun.com/mugshots/celebrity/sports/brock-lesnar|title=Brock Lesnar arrested in January 2001 |publisher=The Smoking Gun |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ-ಗೆಳತಿ, ನಿಕೋಲ್ ಳಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2002ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮ್ಯಾ ಲಿನನ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=1830855 |title=Grappling with his future |publisher=ESPN |accessdate=May 7, 2007}}</ref> ಅವರು ರೇನ "ಸ್ಯಾಬಲ್" ಮೆರೋಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭಿಸಲು 2003ರಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲ್ ಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈಕೆ ಆಗಷ್ಟೇ ಮಾರ್ಕ್ ಮೆರೋನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಮೆರೋ 2004ರಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 2005ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ಮೇ 6, 2006ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lovetripper.com/newswire/61153-sable.html |title=Sable and Brock Lesnar's Wedding |publisher=Love Tripper |accessdate=May 7, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724013504/http://www.lovetripper.com/newswire/61153-sable.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮೆರೋಳ ಎಂಬ ಮಗುವಿಗೆ ಮಲತಂದೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ: ಮೆರೋ ಹಾಗು ಆಕೆಯ ದಿವಂಗತ ಪತಿ ವಾಯ್ನೆ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಯಾ ಎಂಬ ಮಲಮಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://prowrestling.about.com/od/wrestlerprofiles/p/sableprofile.htm |title=Sable |last=Cohen |first=Eric |accessdate=March 21, 2008 |publisher=About.com |archive-date=ಜುಲೈ 7, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075547/http://prowrestling.about.com/od/wrestlerprofiles/p/sableprofile.htm |url-status=dead }}</ref> ದಂಪತಿಗೆ, ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಟರ್ಕ್ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://heymanhustle.craveonline.com/blogs/21006-brock-lesnar-craves-ultimate-vengeance|title=Brock Lesnar Craves Ultimate Vengeance|accessdate=2009-07-13|publisher=CRAVEONLINE|date=2009-07-10|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713013251/http://heymanhustle.craveonline.com/blogs/21006-brock-lesnar-craves-ultimate-vengeance|url-status=dead}}</ref> ದಂಪತಿ ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url= http://www.sportingnews.com/blog/The_Rumble/entry/view/57377/lesnar_talks_mir,_july_return_to_ufc|title= Lesnar Talks Mir, July Return to UFC|accessdate= 2010-02-|publisher= SportingNews.com|date= 2010-02-26|archive-date= 2010-05-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20100529031830/http://www.sportingnews.com/blog/The_Rumble/entry/view/57377/lesnar_talks_mir,_july_return_to_ufc|url-status= dead}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಟೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಬೆನ್ನಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಾದರಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆ ಹಚ್ಚೆ ಹಾಗು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕತ್ತಿಯ ಹಚ್ಚೆ.<ref name="city pages" /> ಲೆಸ್ನರ್ ''WWE ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ''ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್'' ಎಂಬುದು, ಮಾಜಿ WWE ನಿರೂಪಕ ಟ್ಯಾಜ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ, "ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.wrestling101.com/101/article/USProfiles/114/ |title=Brock Lesnar profile |publisher=Wrestling 101 |quote=The champion is now meaner and stronger than ever, and no matter who is on the other side of the ring, they better be careful, because in the words of Tazz... "Here comes the Pain." |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190545/http://www.wrestling101.com/101/article/USProfiles/114/ |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂಗಳಲ್ಲಿ'' WWE ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ಸಹ ಸೇರಿದೆ.''ಷಟ್ ಯುವರ್ ಮೌತ್'', ''WWE ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XIX'', ''WWE ಕ್ರಷ್ ಹವರ್'', ''ಮ್ಯಾಡೆನ್ NFL 06'', ''UFC 2009 ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್'', ''UFC ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ 2010'', ಹಾಗು ''ರೆಸಲ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ'' ನ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಶನ್ 2.<ref>{{cite web |url=http://ps2.ign.com/articles/376/376647p1.html |title=SmackDown Countdown: Brock Lesnar |publisher=IGN |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604125848/http://ps2.ign.com/articles/376/376647p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamewinners.com/gamecube/WWECrushHour.htm |title=WWE Crush Hour cheats |publisher=Game Winners |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಮೇ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070524004426/http://www.gamewinners.com/gamecube/WWECrushHour.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamesradar.com/pc/madden-nfl-06/cheats-guides-faqs/g-2005120715584427496337 |title=Madden NFL 06 cheats |publisher=GamesRadar |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616051713/http://www.gamesradar.com/pc/madden-nfl-06/cheats-guides-faqs/g-2005120715584427496337 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ncsxshop.com/cgi-bin/shop/SLPM-66401.html |title=Wrestle Kingdom |publisher=National Console Support |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928161217/http://www.ncsxshop.com/cgi-bin/shop/SLPM-66401.html |url-status=dead }}</ref> UFC ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ 2010ರ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಾಗು UFC ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಮುಖಪುಟದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನಿಸಿದರು. ಲೆಸ್ನರ್ ''ಫೆಲ್ಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'' ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.getbig.com/magazine/flex/flex0402.htm |title=Flex Magazine summary (February 2004) |publisher=GetBig.com |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ''ಸಿಟಿ ಪೇಜಸ್'' ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="city pages">{{cite web |url=http://www.citypages.com/February 6, 2008/news/the-real-brock-lesnar/ |title=The Real Brock Lesnar |last=Snyder |first=Matt |publisher=City Pages |access-date=ಜನವರಿ 10, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 18, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618070345/http://www.citypages.com/February |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ಮಸಲ್ &amp; ಫಿಟ್ನೆಸ್ಸ್'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.muscleandfitness.com/newsstand/55 |title=On Newsstands Now |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Muscle and Fitness online}}</ref> WWE ಹೋಂ ವಿಡಿಯೋ 2003ರಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್: ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್'' ಎಂಬ DVDಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. DVDಯು 2003ರವರೆಗಿನ ಲೆಸ್ನರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ "ಡೆತ್ ಕ್ಲಚ್" ಎಂಬ MMA ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದ ಒಡೆತನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mmaoverload.com/death-clutch.html |title=MMA ಕ್ಲೊಥಿಂಗ್ UFC HW ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ |access-date=2011-01-10 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111070544/http://www.mmaoverload.com/death-clutch.html |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ಅದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: {{cquote|It’s very basic for me. When I go home, I don’t buy into any of the b.s. Like I said, it’s pretty basic: Train, sleep, family, fight. It’s my life. I like it. I’ve been in front of the cameras for 10, 12 years. I was a star at the [[University of Minnesota]]. I went on to [[World Wrestling Entertainment]]. Wannabe [[NFL]] player. And here I am, the UFC heavyweight champion. I just don’t put myself out there to the fans and prostitute my private life to everybody. In today’s day and age, with the Internet and cameras and [[cell phones]], I just like being [[old school]] and living in the [[woods]] and living my life. I came from nothing and at any moment, you can go back to having nothing.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=ki-lesnar102210|title=Lesnar separates public from private|author=Kevin Iole|access-date=2021-07-20|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306162010/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=ki-lesnar102210|url-status=dead}}</ref>}} ==ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ == {{MMArecordbox |wins=5 |losses=2 |ko-wins=2 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=1 |dec-losses=0 |nc=0 }} {| class="wikitable sortable" border="1" style="font-size:85%;text-align:left;width:100%" |- ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|ಫಲಿತಾಂಶ ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|ದಾಖಲೆ ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಎದುರಾಳಿ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ವಿಧಾನ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸ್ಥಿತಿ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ದಿನಾಂಕ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸುತ್ತು''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸಮಯ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸ್ಥಳ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' |- | {{no2}}ಸೋಲು | align="center"|5-2 | {{flagicon|USA}} ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ | TKO(ಹೊಡೆತಗಳು) | UFC 121: ಲೆಸ್ನರ್ vs. ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ | {{dts|link=off|2010|October|23}} | align="center"|1 | align="center"|4:12 | {{flagicon|USA}} ಅನಹೆಯಿಂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ | <small>ಸೋಲು UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|5–1 | {{flagicon|USA}} ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ಆರ್ಮ್ ಟ್ರೈಆಂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್) | UFC 116: ಲೆಸ್ನರ್ vs. ಕಾರ್ವಿನ್ | {{dts|link=off|2010|July|3}} | align="center"|2 | align="center"|2:19 | align="left"|{{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಸುರಕ್ಷಿತUFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್. </small><small>ರಾತ್ರಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ </small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|4–1 | {{flagicon|USA}} ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ | TKO (ಮುಷ್ಟಿ ಗುದ್ದಾಟ) | UFC 100 | {{dts|link=off|2009|July|11}} | align="center"|2 | align="center"|1:48 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಸುರಕ್ಷಿತUFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|3–1 | {{flagicon|USA}} ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ | TKO (ಹೊಡೆತಗಳು) | UFC 91: ಕೌಚರ್ vs. ಲೆಸ್ನರ್ | {{dts|link=off|2008|November|15}} | align="center"|2 | align="center"|3:07 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಗೆಲುವು UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್.</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|2–1 | {{flagicon|USA}} ಹೀತ್ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ | ನಿರ್ಧಾರ(ಸರ್ವಾನುಮತ) | UFC 87: ಸೀಕ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯ್ | {{dts|link=off|2008|August|9}} | align="center"|3 | align="center"|5:00 | {{flagicon|USA}} ಮಿನ್ನೆಯಾಪೋಲಿಸ್, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ | |- | {{no2}}ಸೋಲು | align="center"|1–1 | {{flagicon|USA}} ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ನೀಬಾರ್) | UFC 81: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ | {{dts|link=off|2008|February|2}} | align="center"|1 | align="center"|1:30 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>UFC ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ </small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|1-0 | {{flagicon|South Korea}} ಮಿನ್-ಸೂ ಕಿಂ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ(ಮುಷ್ಟಿ ಗುದ್ದಾಟ) | ಡೈನಾಮೈಟ್!! USA | {{dts|link=off|2007|June|2}} | align="center"|1 | align="center"|1:09 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ | <small>MMA ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ </small> |} ==ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ == *'''ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯ ಚಲನೆಗಳು''' * **''ಬ್ರಾಕ್ ಲಾಕ್'' (ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಕ್ರಾಬ್ – WWE ಅಥವಾ ಬದಿಯಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ತಬ್ಬಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ – OVW)<ref name="OWOW" /> **''F-5'' <ref name="OWOW" /> (WWE) / ''ವರ್ಡಿಕ್ಟ್'' <ref name="OWOW" /> (NJPW) **ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್<ref name="OWOW" /> – OVW *'''ಪ್ರಸಿಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟುಗಳು''' * **ಬ್ಯಾಕ್ ಬ್ರೇಕರ್<ref name="OWOW" /> **ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪವರ್ ಬಾಂಬ್<ref name="OWOW" /> **ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಕ್ಕೆಲುಬಿನ ಮುರಿತ **ಎದುರಾಳಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಮಂಡಿಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವುದು <ref name="OWOW" /> **ಬಹು ಸಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ***ನಿಧಾನವಾದ ವಿಳಂಬಿತ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಬಂಧನ ***ಜರ್ಮನ್‌ ***ಹೊಟ್ಟೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಬೆನ್ನು ಭಾಗದಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುವುದು ***ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಗುದ್ದುವುದು<ref name="OWOW" /> ***ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒದೆತ ***ಸೂಪರ್<ref name="OWOW" /> **ಹಲವು ಟರ್ನ್ ಬಕಲ್ ತಿವಿತಗಳು<ref name="OWOW" /> **ತೋಳುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ,ತಿರುಚಿ ಬಿಸಾಡುವುದು<ref name="OWOW" /> **ನಿಂತಿರುವ ಅಥವಾ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುವ ಎದುರಾಳಿಗೆ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಸ್ಕೂಪ್ ಪವರ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ **ಸ್ಪೈನ್ ಬಸ್ಟರ್ *'''ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು''' **ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ **ವಿನ್ಸಿ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೊನ್ *'''ಉಪನಾಮಗಳು''' **"ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್"<ref name="OWOW" /> *'''ಪ್ರವೇಶ ನೀತಿ-ಸಂಗತಿಗಳು''' ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್ ರ "ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್"(WWE) **ಮಾಟ್ಲೆ ಕ್ರುಯೇ ಅವರ '''"ಶೌಟ್ ಅಟ್ ದಿ ಡೆವಿಲ್''' "(UFC) **ಮೆಟಾಲಿಕ ಅವರ '''"ಎಂಟರ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ಮ್ಯಾನ್"''' (UFC) ==ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳು ಹಾಗು ಸಾಧನೆಗಳು == ===ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ === *'''ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ''' **ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್(1999, 2000) **ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (2000)ದಲ್ಲಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ #'''1''' ಪಟ್ಟ *'''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್''' **NCAA ಡಿವಿಷನ್ I ಉಪಾಂತ್ಯ ವಿಜಯಿ (1999) **NCAA ಡಿವಿಷನ್ I ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್(2000) *'''ನಾರ್ತ್ ಡಕೋಟ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೈಸನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ''' **ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್(1997–1999)<ref name="bison tournament">{{cite web |url=https://admin.xosn.com/ViewArticle.dbml?SPSID=19756&SPID=701&DB_OEM_ID=2400&ATCLID=87983 |title=Bison Open Champions - H eavyweight |date=November 15, 2007 |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Bison Wrestling |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925074317/https://admin.xosn.com/ViewArticle.dbml?SPSID=19756&SPID=701&DB_OEM_ID=2400&ATCLID=87983 |url-status=dead }}</ref> *'''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ''' **NJCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ (1997, 1998) **ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್(1998) ===ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು=== *'''ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ''' **UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ) **ರಾತ್ರಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ಒಂದು ಬಾರಿ) *'''ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್ಲೆಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್''' **ಬೆಸ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ರಾ (2008, 2009) **MMA ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅಮೂಲ್ಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2008, 2009) *''' ಶೆರ್ಡಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ''' ** ವರ್ಷದ ಬೀಟ್ ಡೌನ್(2009)<ref>http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093</ref> *''' ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವ MMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ''' **ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2009)<ref>{{Cite web |url=http://www.fightersonlymagazine.co.uk/news/viewarticle.php?id=3695 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-10 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725054254/http://www.fightersonlymagazine.co.uk/news/viewarticle.php?id=3695 |url-status=dead }}</ref> ===ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿ === [[File:Brock Lesnar - WWE Champion.jpg|thumb|150px|WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್]] *'''ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ''' **IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ)<ref name="IWGP title" /> *'''ಐನೋಕಿ ಜೆನೋಮ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ''' **IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ) *'''ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌''' **OVW ಸದರನ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಮೂರು ಬಾರಿ) – ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ರೊಂದಿಗೆ<ref name="OVW tag">{{cite web |url=http://www.solie.org/titlehistories/ovsttnwa.html |title=NWA Ohio Valley Wrestling Southern Tag Team Title History |last=Westcott |first=Brian |last2=Dupree |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Solie's Title Histories}}</ref> *'''ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಇಲ್ಲೆಸ್ಟ್ರೆಟಡ್''' **PWI ಫ್ಯೂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Feud of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ವರ್ಷದ ಪಂದ್ಯ (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 60 ನಿಮಿಷದ ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಪಂದ್ಯ</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Match of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ಹೆಚ್ಚು ಪಳಗಿದ ಸುಧಾರಿತ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ (2003)<ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=86&jahrzehnt=200 |title=PWI Most Improved Wrestler of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ವರ್ಷದ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2005)<ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Wrestler of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **2003ರಲ್ಲಿ PWI 500ರ, 500 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ PWI ಅವರಿಗೆ #'''1''' ಪಟ್ಟ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50003.htm |title=Pro Wrestling Illustrated Top 500 - 2003 |accessdate=May 4, 2008 |publisher=Wrestling Information Archive |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415151626/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50003.htm |url-status=dead }}</ref> *'''ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ''' **WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (3 ಬಾರಿ)<sup>1</sup><ref name="WWE champ">{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=History Of The WWE Championship |accessdate=March 22, 2008 |publisher=WWE}}</ref> **ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್ (2002)<ref name="KOTR" /> **ರಾಯಲ್‌ ರಂಬಲ್‌ (2003)<ref name="RR03" /> *'''ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್ಲೆಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ''' **ಉತ್ತಮ ಕಾದಾಟಗಾರ (2003)<ref>{{cite web|url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=11 |title=Observer: Bruiser Brody Memorial Award (Best Brawler)|accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de|language=German}}</ref> **ಉತ್ತಮ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಕುಟಿಲತಂತ್ರಿ (2002) <small>F-5</small> **ವರ್ಷದ ಫ್ಯೂಡ್(ಪಂದ್ಯ ಕಾದಾಟ-ಕದನ) (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=5 |title=Observer: Best Feud Of The Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪಳಗಿದ ಸುಧಾರಿತ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2002, 2003)<ref name="WON improved">{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=7 |title=Observer: Most Improved Wrestler |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> <small><sup>1</sup>ಲೆಸ್ನರ್ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗಳಿಸಿದರು. </small> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಪ್ರಸಕ್ತ UFC ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Brock Lesnar}} *[http://www.deathclutch.com/ ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಅಧಿಕೃತ ಡೆತ್ ಕ್ಲಚ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ] *[http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/brock-lesnar.html ಆನ್ಲೈನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] *[http://www.sherdog.com/fighter/Brock-Lesnar-17522 ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಸ್ಟಾಟ್ಸ್] *[http://www.ufc.com/fighter/Brock_Lesnar UFC ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815045443/http://www.ufc.com/fighter/Brock_Lesnar |date=2010-08-15 }} *[http://www.wrestlinghalloffame.org/wrestlers.php?wrestler=2477 ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಅಮೆಚೂರ್) ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703152734/http://www.wrestlinghalloffame.org/wrestlers.php?wrestler=2477 |date=2009-07-03 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ರಕ್ಷಕ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೀಡಾ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಾಜರು]] [[ವರ್ಗ:ಹೆವಿವೇಟ್ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಡೇ ಕಂಟ್ರಿ, ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] nmsnwj1bpgr1fqg167ltq9uxcb07n8o ಆರ್ಯ ವೈಶ್ಯ ಗೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತನಾಮಗಳು 0 27325 1373679 1337130 2026-05-18T13:26:33Z ~2026-29808-40 99482 ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ 1373679 wikitext text/x-wiki '''This article gives the ''102-gotrams'' and their respective ''sankethanama's'' in ''kannada'' of [http://en.wikipedia.org/wiki/Arya_Vysya Arya Vysya] Community. == ಗೋತ್ರ -- ಸಂಕೇತ ನಾಮಗಳು == ೧)ಅಗಸ್ತ್ಯಸ - ಅನಪ, ಅನುಪಲ, ಅನುಪ, ಅನುಪಲ ೨)ಆಚ್ಛಾಯನಸ - ಅಗ್ರಮೂಲ, ಅಘ್ಯಮೂಲ, ಅರ್ಘ್ಯಮೂಲ, ಅಮಲಕಲ, ಅರಕಮೂಲ, ಅಘನಮೂಲ ೩)ಆತ್ರೆಯಸ - ಅರಿಶಿಷ್ಟ, ಅರಸಕುಲ, ಅರಿಶೆಟ್ಲ, ಯಲಿಶೆಟ್ಲ, ಯರಿಶಿಷ್ಟ, ಹರಿಶಿಷ್ಠ, ಎಲಶೆಟ್ಲ, ಅಶಿಷ್ಠಕುಲ, ಅಶೆಟ್ಲಕುಲ, ಯಾಲಕುಲ ೪)ಉಗ್ರಸೇನಸ - ಕುಮಾರಾಶಿಷ್ಟ, ಕುಮಿರಶಿಷ್ಟ, ಕೋಮರಶಿಷ್ಟ, ಕೊಮರಶಿಷ್ಟ, ಕೊಮುರುಶಿಷ್ಟ, ಕೊಮಿರಿಶಿಷ್ಟ, ಕೋಮಿರಶಿಷ್ಟ, ಉಗ್ರಶೀಲ ೫)ಔಚಿದ್ಯಸ - ಯಾನಸಕುಲ, ಯನಸಕುಲ, ಯಾನಶಖಿ, ಯಾನಶಖ ೬)ಉತ್ತಮೌಜಸ - ಉತಕಾಲ, ಉತಕುಲ, ಉತಶಿಷ್ಟ, ಉತ್ತಮ, ಉದಶಿಷ್ಟ ೭)ಉತ್ಕೃಷ್ಟಸ - ಕನ್ಯಕುಲ, ಕಾನುಕುಲ, ಕ್ರೌನುಕುಲ, ಕ್ರಾನುಕುಲ, ಕ್ರೌನುಲ ೮)ಋಷ್ಯಶೃಂಗಸ - ಅನಂತಕುಲ ೯)ಕಪಿಲಸ - ಮಂದುಕುಲ, ಮಂದಕುಲ, ಮಂಡಕುಲ ೧೦)ಕಪೀತಸ - ವೆಂಕಾಲ, ವೆಂಲೋಲ, ವೆಂಕಾಕುಲ ೧೧)ಕಣವಸ - ಕರ್ಣಕುಲ, ಕರ್ಣಾಕುಲ, ಕಾಟಕುಲ, ಕೌಟುಕುಲ ೧೨)ಕಾಶ್ಯಪಸ - ಗುಣಮುಖ, ಗುಣಂಉಕಿ, ಗುಣಪಕುಲ, ಗುಣವಕ್ತ್ರ ೧೩)ಕೃಷ್ಣಸ - ಧನಕುಲ, ಧನದಕುಲ, ಧೇನುಕುಲ, ಧಿನಿಕುಲ, ಕೃಷ್ಣಶಿಲ ೧೪)ಕೌತ್ಸಸ - ಇಕ್ಷ್ಯಕುಕುಲ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಲ ೧೫)ಕೌಶಿಕಸ - ಕರಕಪಾಲ, ಕರಪಾಲ, ಕನಕಪಾಲ ೧೬)ಕಂದರ್ಪಸ - ಚರಕುಲ, ಚೇಗೋಡ್ವಕುಲ, ಚೀಗೋಳ್ಳಿಕುಲ, ಯನಕುಲ ೧೭)ಕೌಂಡಿನ್ಯಸ - ಘನಶ್ರೀಲ, ಘನಲೋಲ, ಘನಶೀಲಕುಲ ೧೮)ಕೌಂತೇಯಸ - ಕಾಮಶಿಷ್ಠ, ಕೌಮಶಿಷ್ಟ, ಕಾಮಿಶೆಟ್ಲ ೧೯)ಗಾರ್ಘ್ಯಸ - ಪ್ರಹೀಣಕುಲ, ಪ್ರಹೀಣು, ಪೈಡಿಕುಲ, ಪ್ರಹಣಕುಲ, ಪ್ರಹಣಶಿಲ, ಪಮಿಡಿಕುಲ ೨೦)ಗೃತ್ಸ್ನಮದಸ - ಇಸಪಕುಲ, ಇಸುಪುಕುಲ, ಇಕ್ಷುಪ, ಇಕ್ಕಪ, ಇಸುಕುಲ, ಇನ, ಇನುಪಕುಲ ೨೧)ಗೌತಮಸ - ಗ್ರಂಥಿಶಿಲ, ಗಂಧಶೀಲ, ಗಂಧಶಿಲ ೨೨)ಗೋಪಕಸ - ಇಂಚುಪಕುಲ, ಇಂಚುಕಕುಲ, ಇಂಚುಪಾಹ್ಯಯ, ಘೂಂಟ, ಗೂಂಟಕುಲ, ಗೋಪಕುಲ, ಗುಂಟುಕುಲ, ಗೋಟುಕುಲ, ಘೂಂಟಕುಲ, ಘೂಂಟುಕ, ಗೋರುಟಕುಲ ೨೩)ಚಕ್ರಪಾಣಿಸ - ಚಕ್ರಮೂಲಕುಲ, ಚಕ್ರಮಾಲಸ ೨೪)ಚಾಮರ್ಷಣಸ - ಪೆದ್ದಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪೆದ್ದಿಶಿಷ್ಠ, ಬುಧಶಿಷ್ಟ, ಬದಶಿಷ್ಠ, ಪೆದ್ದಿಶ್ರೇಷ್ಟ, ಬುದ್ದಶ್ರೇಷ್ಟ,ಬುದ್ದಿಶ್ರೇಷ್ಟ ೨೫)ಜಡಭರತಸ - ದೂರಶಿಷ್ಠಕುಲ[[ಕುಟಂಬ]] ೨೬)ಜತುಕರ್ಣಸ - ಚಂದ್ರಕುಲ, ಚಂದ್ರಮಶಿಷ್ಠ, ಚಂದ್ರಮೂಲಕುಲ, ಚಂದ್ರಶಿಷ್ಠ, ಚಂದಕುಲ, ಚಂದ್ರಾಕಾಹ್ವಯ ೨೭)ಜಾಭ್ರೇಯಸ - ಚನಶಿಷ್ಟ, ಚನಿಶಿಷ್ಟ, ಚನಿಶೆಟ್ಲ, ಶಿನಿಶೆಟ್ಲ, ಶೆನಿಶೆಟ್ಲ, ಚೆನ್ನಿಶಿಷ್ಟ ೨೮)ಜರತ್ಕಾರಸ - ಚನ್ನಕುಲ, ಜನಕುಲ, ಜಾನಕುಲ, ಜಾನುಕುಲ, ಜಾನಿಕುಲ, ಜನಕ, ಜ್ಯಾನುಕುಲ ೨೯)ಜಾಬಾಲಿಸ - ಸೂರಶಿಷ್ಠ, ಸುರಿಶಿಷ್ಠಕುಲ ೩೦)ಜೀವಂತಿಸ - ಭ್ರೂಮಶಿಷ್ಠ, ಭ್ರೂತಿಲಾಶಿಷ್ಟ, ಭ್ರೂವಿಲಾಶಿಷ್ಠ, ಭೂಮಶಿಷ್ಠ, ವೃದ್ಧಿಕುಲ ೩೧)ಜಾಂಭಸೂದನಸ - ತ್ರಿಮೂಲಕುಲ ೩೨)ತರುಣಿಸ - ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಕುಲ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಶಿಷ್ಠಕುಲ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಶಿಷ್ಠಸ ೩೩)ತಿತ್ತಿರಿಸ - ಭಮದಕುಲ, ಭ್ರಮದಕುಲ, ಭ್ರಮದಯ, ಭ್ರವದಕುಲ, ಭವದಕುಲ, ಬ್ರಹ್ಮಕುಲ ೩೪)ತೈತ್ರೇಯಸ - ಚಿದುರುಪೀಳ್ಳಿ, ಚಿದ್ರುಪೀಳ್ಳಿ, ಚಿದ್ರೂಪ, ಚಿದುಟಿಳ್ಳ, ಚಿತುರಪೀಳ್ಳ ೩೫)ತ್ರಿಜಟಸ - ಉಪರಕುಲ, ಉಸರಿಕುಲ, ಉಸಿರಿಕುಲ, ಉಪದಿಕುಲ, ಉಸಿರು, ಉಪ್ಪಲ ೩೬)ದಾಲ್ಪ್ಯಸ - ಪಟನಶಿಷ್ಠ, ಪಟನಮಶಿಷ್ಠ, ಪಟಿನಕುಲ, ಪಲಕಲಕುಲ, ಫಲಕಕುಲ, ಫಲಕುಲ, ಫಟಿನಕುಲ ೩೭)ದೂರ್ವಾಸ - ದಿವಿಶ, ದಿದನ, ದೆಂತಾಶೂಲ, ದಂತಕುಲ, ದೆಂತಾಕುಲ, ದೇಂತಕುಲ, ದಿನಕುಲ, ದೇದಾಂಶುಲ, ದಿದಿಶ ೩೮)ದೇವರಾತಸ - ಹೀರಾರಾಶಿಕುಲ, ಹಿರಾಕುಲ, ಹಿರಕಾತಕುಲ, ಹರಿತ, ಹೀರರಾಜು ೩೯)ದೇವವಲ್ಕ್ಯಸ - ದೇಶಿಷ್ಠಕುಲ, ದೈಶಿಷ್ಠಕುಲ, ದೇವಶೆಟ್ಲ, ದೇವಕುಲ ೪೦)ನಾರದಸ - ಪಾಲಕ, ಪಾಲಕುಲ, ಪಾಲಕ್ರಪಾಲಕುಲ ೪೧)ನೇತ್ರಪಾದಸ - ಚಂದೋಗು,ಚಂದೊಗುಕುಲ, ಚೆಂದೋಗಾಲ, ಚಂದೋಗುಲಕುಲ ೪೨)ಪಲ್ಲವಸ - ಗಣಪ, ಘಂಟಾಶುಲ, ಘಂಟಕುಲ, ಘುಂಟಸಕುಲ, ಘುಂಟಾರುಲಿ, ಘುಂಟಾಸ್ಥುಕುಲ ೪೩)ಪರಸ್ಪರಾಯಣಸ - ತುವ್ವಿಶಿಷ್ಠಕುಲ, ಶ್ರೀಪುಂಶಿಕ, ಪೌಲಸ್ಯ, ಶ್ರೀಪುಂಶ, ತುಲ್ವಿಶಿಷ್ಠಕುಲ, ಪಾಲಕುಲ ೪೪)ಪವಿತ್ರಪಾಣಿಸ - ದಯಶಿಷ್ಠ, ದಯಾಶಿಷ್ಠ, ದಶಿಷ್ಠ, ದೈಶಿಷ್ಠ, ದೇಶೆಟ್ಲ, ಡೈಶೆಟ್ಲ, ದೇಶಿಷ್ಠ, ದೇವಿಷ್ಠ, ದಯಶ್ರೇಷ್ಟ ೪೫)ಪಾರಾಶರ‍್ಯಸ - ಕಾಮಧೇನು, ಪಡಗಶಿಲ, ಪಾಂಭಾಲ, ಪ್ರಾಣಸುಲ, ಪಾಂಟಾಲ, ಪಾಪಾಲ, ಪ್ರಾಭಾಲ, ಪ್ರಡಶೀಲ, ಪ್ರಾಣಶಿಲ, ಪಾಣಕುಲ, ಪಾಣಶುಲ, ಪಾವಳ್ಳಿ, ಪಾವಳ್ಳು, ಪ್ರಾಣಿಶಿಲ ೪೬)ಪ್ರಾಚೀನಸ - ವನಿಶಿಷ್ಟ, ವೆನಶಿಷ್ಠ, ವೆಲಿಶಿಷ್ಠ, ವೇನಶಿಷ್ಠ, ವಿನಿಶಿಷ್ಠ, ವೆನ್ನಶಿಷ್ಠ, ವೆನಿಶೆಟ್ಲ ೪೭)ಪ್ರಾಭಾತಸ - ಉದ್ವಾಹಕುಲ, ಪೆಂಡ್ಲಿಕುಲ, ರವಿಶಿಷ್ಠಕುಲ ೪೮)ಪೂತಿಮಾಷಸ - ತುರ್ಯಾಟಿ, ತುಲಾಶಿಷ್ಠ, ತುರ್ಯಾಟಕುಲ, ತುಲಶಿಷ್ಠ ೪೯)ಪೌಲಸ್ತ್ಯಸ - ಗೋಶಿಲ, ಉತ್ತಮಗೋಶಿಲ, ಪಲ್ಲವ, ಗೋಶಿಲ, ಪಟುಗೋಶಿಲ, ಸತ್ಯಗೋಶಿಲ, ಭೀಮಗೋಶಿಲ, ಶ್ರೀಗೋಶಿಲ, ಶ್ರೀಪುಂಶ, ನಂದಿಗೋಶಿಲ, ಪುನಗಶಿಲ, ಪುನಗೋನ್ ಶಿಲ, ಸುರ‍್ಯಾಕುಲ, ಪುನಗೋಲ, ಸೂರ‍್ಯಗೋಶಿಲ, ಶ್ರೀಲಗೋಶಿಲ, ಗೋಶ್ರೀಲ, ಪಟ್ಟುಗೋಶಿಲ ೫೦)ಪಿಂಗಳಸ - ಅಯಸಕುಲ, ಪಿನಕುಲ, ಅಯನಕುಲ ೫೧)ಪುಂಡರೀಕಸ - ಅನುಶಿಷ್ಠಕುಲ ೫೨)ಫೌಂಡ್ರಕಸ - ಪುಂಸಿಮಾಪು, ಪುಂಸಿಮಾಸ, ಪೋಲಿಕುಲ, ಪ್ರೋಲೆಖ, ಪೋಲಿಶೆಟ್ಲ, ಪ್ರೋಲಿಕುಲ, ಪ್ರೋಲಕುಲ, ಪ್ರೂಕಾಕುಲ, ಪ್ರಿಂಸಿಮಾನು, ಪ್ರೋವಿಶಿಷ್ಠ, ಪ್ರೋಶಿಷ್ಠ, ಪೋಶಿಕುಲ, ಪ್ರೋಲಶಿಷ್ಠ ೫೩)ಬೃಹದಶ್ವಸ - ಪೇರುಶಿಷ್ಠ, ಫೇರಿಶಿಷ್ಠ, ಪೈರಾಶಿಷ್ಠ, ಪೈರುಶಿಷ್ಟ, ಪೇರಾಶಿಷ್ಟ, ಪೆರಿಷ್ಠಕುಲ, ಪೇರಿಶಿಟ್ಲ, ಪೇರಿಶಿಷ್ಟ ೫೪)ಭೋದಾಯನಸ - ಬುದ್ದಿಕುಲ, ಬುಧನಕುಲ, ಬುಧುಕುಲ, ಬುದ್ದಕುಲ, ಬುಧುಂಕುಲ ೫೫)ಭಾರದ್ವಾಜಸ - ಬಲಶಿಷ್ಠ, ಬಲಿಶಿಷ್ಠ, ಬಲಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬಲಶೆಟ್ಲ ೫೬)ಭಾರ್ಗವಸ - ಪೃವಿಶಿಷ್ಟ, ಪೃಥ್ವಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪೃಥಿಶಿಷ್ಠ ೫೭)ಮರೀಚಸ - ದೀಕ್ಷಪುಶಿಷ್ಟಸ, ದೀಕ್ಷಮಕುಲ, ದೀಕ್ಷಿಮಶ್ರೇಷ್ಟ, ದೀಕ್ಷಮಶೆಟ್ಟಿ, ದೀಕ್ಷಮಶಿಷ್ಟ ೫೮)ಮಾನವಸ - ಮನ್ಯುಕುಲ, ಮನ್ಯುಸ, ಮಾನಸ, ಮಾನಚ್ಯ, ಮಾನಾಭಿ, ಮಾಸಕುಲ, ಮನ್ಯಕುಲ ೫೯)ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಸ - ಮೊದುಕಲು, ಮೊರ್ಕಾಲು, ಮೊರುಕ, ಮೊದುಕುಲ, ಮೊರಸ, ಕಮೂಲಕುಲ, ಮೂರ್ಷಸ, ಮೊರುಸ ೬೦)ಮುನಿರಾಜಸ - ಪಧ್ಮಶಿಷ್ಟಸ, ಪಧ್ಮಶಿಷ್ಟ, ಪಧ್ಮಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಧ್ಮಶ್ರೇಷ್ಟ, ಪಧ್ಮಶ್ರೇಷ್ಠಿ, ಪಧ್ಮಶೇಟ್ಲ ೬೧)ಮೈತ್ರೇಯಸ - ಮದ್ದಿಕುಲ, ಮದನಕುಲ, ಮಧ್ಯಸ. ಮಿಥುನುಕುಲ, ಮೈತ್ರಿಕುಲ, ಮದ್ರಿಕ, ಮಧ್ಯನಕುಲ, ಮಪ್ಯಕುಲ, ಮಿಥುನಕುಲ, ಮಧ್ಯಕುಲ, ಮಧ್ಯಸಲಕುಲ ೬೨)ಮೌದ್ಗಲ್ಯಸ - ನಾಬಿಳ್ಳ, ನಾಭಿಲಸ, ನಾಭಿಕುಲ, ಮುನಿಕುಲ, ಮೂಲಕುಲ ೬೩)ಮೌಸಲಸ - ಚಂದ್ರಕುಲ, ಚಂದ್ರಕಕುಲ, ಚಂದಕುಲ, ಚಂದಾಕುಲ, ಚಂದಕಕುಲ, ಚಂಗಾಲಕುಲ, ಚಂದಾಲ ೬೪)ಮಂದಪಾಲ - ವಿನ್ನಿಸ, ವಿನ್ನಿಕುಲ, ವಿನಾಕುಲ, ವೀನುಕುಲ, ವೆನ್ನುಕುಲ, ವೆನುಕುಲ, ವೆನ್ನಾಕ ೬೫)ಮೌಂಜಾಯನಸ - ಮಂಜುಕುಲ, ಮೌಂಜಸ, ಮೌಂಜಕುಲ, ಮಂಜಕುಲ, ಮೌಂಜಸ ಮೌಜುಕುಲ, ಮುಂಜಕುಲ, ಮುಂಜಿಕ, ಮಾಂಪಿಕುಲ, ಮುಂಜವುತ ೬೬)ಯಾಸ್ಕಸ - ವ್ಯಾಳಕೂಲಸ, ವೆಲಿಗೊಳ್ಳ, ವೇಲಿಗೊಳ್ಳ, ವೆಲಿಗಳ್ಳ, ಯಲಿಗೊಳ್ಳ, ವೆಲಿಗಾಲ, ವ್ಯಾಲಕುಲ ೬೭)ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ - ಅಭಿಮಂಚಿ, ಅಭಿಮನ್ಯು, ಅಭಿಮುಂಚ, ಅಭಿಮಂಚ, ಅಭಿಮುಂಜಿ ೬೮)ವಟುಕಸ - ಅನುಮರ್ಷಕುಲ ೬೯)ವರಪಂತುಸ - ಮಾಸಂತಕುಲ, ಮಾಷಾಂತಕುಲ, ಮಾಂತಕುಲ, ೭೦)ವರುಣಸ - ಯಲಶಿಷ್ಠ, ವೆಲಿಶಿಷ್ಠಿ, ಏಲಶಿಷ್ಠ, ವೆಲಿಶಿಷ್ಠ, ವರುಣಶಿಲ, ವೆಲಿಶಿಟ್ಲ, ವಸಂತಕ ೭೧)ವಶಿಷ್ಠಸ - ವಸ್ತಿಕುಲ, ವಸ್ತ್ರಕುಲ, ವಸ್ತಿಸ, ವಸ್ತಕುಲ ೭೨)ವಾಮದೇವಸ - ಉಪಲಾಲಕುಲ, ಉಪನಕುಲ, ಉಪಮನ್ಯಕುಲ, ಉಪಮಕುಲ, ಉಪನಾಹ್ವಯ, ಉಪನುಕುಲ ೭೩)ವಾಯವ್ಯಸ - ಮೃಂಗಮಕುಲ, ವ್ರಕಶಿಷ್ಠ, ವ್ರಕ್ಕಾಲುಕುಲ, ವ್ರಕಾಲಕುಲ, ವ್ರಂಗಮಕುಲ, ವ್ರಂಗಮೂಲಕುಲ, ವ್ರಂಗಕುಲ ೭೪)ವಾಲ್ಮೀಖಿಸ - ಸಾಂಪಾಲಕುಲ, ಶಾಂತಕುಲ, ಶಾಂತಿಕುಲ ೭೫)ವಾಸುದೇವಸ - ಭೀಮಶಿಷ್ಠ, ಭೀಮಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭಯಶಿಷ್ಠ, ಭೀಮಶಿಲ ೭೬)ವ್ಯಾಸ - ಧನಗುಕುಲ, ಧನದಕುಲ, ಧನಗುಂಡಕುಲ, ಧನಕುಲ, ಧನಿಗುಳ್ಳ ೭೭)ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ - ವಿಕ್ರಮಶಿಷ್ಠ, ವಿಕ್ರಮಶೆಟ್ಲ, ವಿಮರಶೆಟ್ಲ ೭೮)ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನಸ - ಉಪರಿಶಿಷ್ಟ, ವಿಪರಿಶಿಷ್ಠ, ವಿಭಿರಿಶೆಟ್ಲ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ, ಇಪರಿಶಿಷ್ಟ, ಇಪಿರಿಶಿಷ್ಟ ೭೯)ವಿಷ್ಣುವೃದ್ದಸ - ಪಿಪ್ಪುಲ, ಪುಷ್ಪಾಲ, ಪಿಪ್ಪಾಲ, ಪುಪ್ಪಾಲ, ಪಿಪ್ಪಲಾದಿ, ಪೇಸಲ ೮೦)ವೈರೋಹಿತ್ಯಸ - ವಸಂತಕುಲ, ವ್ಸಂತಕಕುಲ, ೮೧)ಶರಭಂಗಸ - ಕ್ರಮಶಿಷ್ಟಕುಲ, ಕ್ರಮಶ್ರೇಷ್ಟಕುಲ, ಕಾಶೆಟ್ಲ ೮೨)ಶಾರ‍್ಞರವಸ - ಗುಂಡಕಕುಲ, ಗೊಂಡಕಕುಲ, ಗುಂಡುಕುಲ, ಗೊಂಡಕುಲ ೮೩)ಶುಕ್ಲಸ - ಶ್ರೀಶಾಲ, ಶ್ರೀಸುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಸೊಳ್ಳ, ಶ್ರೀಕಾಳ್ಳ, ಶಿರಿಸಾಲ, ಸಿರಿಸೊಳ್ಳಿ, ಶಿರಿವೆಳ್ಳ, ಸಿರಿಸಾಲ, ಮುಷ್ಟಿ ಚಿರಸಾಲ, ಶಿರಪಿಳ್ಳಿ, ಸಿರಿಪಿಳ್ಳಿ ೮೪)ಶ್ರೀಧರಸ - ಶ್ರೀಶಿಷ್ಠ, ಶ್ರೀಶೇಷ್ಠ, ಶಿರಿಶಿಷ್ಟ, ಶಿರಿಶೆಟ್ಲ, ಶಿನಿಶೆಟ್ಲ, ಶಿರಿಶೆಷ್ಟ, ಶಿರಿಶೆಟ್ಲ, ಶೆನಿಶೆಟ್ಲ ೮೫)ಶ್ರೀವತ್ಸಸ - ಶ್ರೀಲಕುಲ, ಚಿಲಕುಲ, ಶ್ರೀರಂಗ, ಶ್ರೀಲಕ ೮೬)ಶೌಚಯೇಸ - ಇಲಮಂಚಿಕುಲ, ಎಲಮಂಚಿಕುಲ, ಹೇಲಮಂಚಕುಲ, ಹೇಲಮಿಂಚಿಕುಲ, ಯಲಮಂಚಿಕುಲ, ತುಲಮಂಚಿಕುಲ ೮೭)ಶೌನಕಸ - ಕಮಲಕುಲ, ಕನಕಾಲಕುಲ, ಶೌನಕ, ಸನಶೆಟ್ಲ, ಸೌನಕ ೮೮)ಶಾಂಡಿಲ್ಯಸ - ತುಪ್ಪಾಲಕುಲ ೮೯)ಸನಕಸ - ಶಾಲಕ, ಸನಕ, ಸಾಲಕುಲ, ಶನಕುಲ, ಶನಗಕುಲ, ಸನ್ನಕುಲ, ಸಾವಕ, ಸಾನಕ, ಶಾಕಲ್ಯ ೯೦)ಸನಂದನಸ - ಸಮುಶಿಷ್ಠಕುಲ, ಸೋಮಶಿಷ್ಠಕುಲ, ಸಂಶೆಟ್ಲ ೯೧)ಸನತ್ಕುಮಾರಸ - ಥಂಕಾಲಕುಲ, ಥಂಕಾರಕುಲ, ಮುದ್ದಾಕುಲ ೯೨)ಸೌವರ್ಣಸ - ಸುಶಾಲಕುಲ, ಸಕಾಳ್ಳುಕುಲ, ಶೂಸಲ, ಸುಸಾಲಕುಲ, ಸುಸೊಳ್ಳಕುಲ, ಸುಕಾಳ್ಳಕುಲ, ಸುಶೀಲ, ಸುಸಾಳ್ಳಕುಲ ೯೩)ಸಂವರ್ತಕಸ - ರೆಂಟಿಕುಲ, ಕೆಂಟಿಕುಲ, ರೆಂಟಾಕುಲ, ರೆಂಟಾಸ ೯೪)ಸತ್ಯವ್ರತಸ - ಅಂದಿರಕುಲ, ಚಿಂತ, ಚಿಂತಮಶಿಷ್ಠ, ಚಿಂತ್ಯ, ಚಿಂತ್ಯೇಕ, ಚಿಂತಾಲ ೯೫)ಸುಕಾಂಚನಸ - ಪುಚ್ಚಕುಲ, ಪುಚ್ಚಕಶಿಲ, ಪುನೀತಕುಲ, ಪುನೀತಸ, ಫೌಚ್ಚಕುಲ, ಫೌತ್ಸುಕುಲ, ಪೌಷ್ಯಕುಲ ೯೬)ಸುತೀಕ್ಷಣಸ - ದಂತಕುಲ, ದ್ಯಂತಕುಲ, ದ್ವಂತಕುಲ, ದೆಂತಕುಲ, ದೆನಿಶೆಟ್ಟ ೯೭)ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ - ಚಂದನಕುಲ, ಸ್ನಿಗ್ದಕುಲ ೯೮)ಸುವರ್ಣಸ - ಫ್ರೌಢಯಾಚ, ಫ್ರೌಢಯಾಜ, ಫ್ರೊಢಯಾಜ, ಫ್ರೌಡಶಿಲ, ಪ್ರಾಣಯಾಜ, ಪ್ರಯನಸ, ಪ್ರೋಲುಯಾಚ ೯೯)ಸುಂದರಸ - ಇನಕಾಲ [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] , ಇನಕುಲ, ಇನಕೋಲಾ, ಇನುಪಕುಲ ೧೦೦)ಸೌಪರ್ಣಸ - ಬುದುರುಕುಲ, ಬುಧುರುಕ್ಯಕುಲ, ಭುಧುರುಕುಲ, ಬುಧರುಕುಲ, ಬುಧಾರ್ಕಲ ೧೦೧)ಸೌಮ್ಯಸ - ಹಸ್ತಿಕುಲ, ಹಸ್ತಕುಲ, ಹರಿಸ್ತಿಕ ೧೦೨)ಹರಿವಲ್ಕ್ಯಸ - ಕಪಟ, ಕುರಟಕುಲ, ಕೊರಟ, ಗೋರಂಟಿ, ಗೋರಂಟ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} 5v9ksf79zkt74gauj8q1oruflc7o760 ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ 0 27346 1373701 1357246 2026-05-18T18:53:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373701 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = Bharat Petroleum Corporation Limited |company_logo = [[File:Bharat Petroleum Logo.svg|200px]] |company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{BSE|500547}}{{NSE|BPCL}}) |company_slogan = ''energising lives, pure for sure'' |foundation = 1976 |location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India |key_people = R. K. Singh <br /> ([[Chairman]] & [[Managing Director|MD]]) |num_employees = 14,729 <small>(2007)</small> |revenue = {{loss}} {{INRConvert|123900.65|c}} (2010) <ref name="bseindia1">{{cite web |url=http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500547&qtr=65.5&compname=BHARAT%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |title=BSE 2010 Data |publisher=www.bseindia.com/ |date= |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2011-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608064757/http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500547&qtr=65.5&compname=BHARAT%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |url-status=dead }}</ref> |net_income = {{loss}} {{INRConvert|1719.98|c}} (2010) <ref name="bseindia1"/> |assets = {{increase}} $13.762 billion (2010)<ref name=sbi>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6359.html |title=Fortune Global 500 2010 Rankings - State Bank of India |access-date=2011-01-22 |archive-date=2010-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101002081800/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6359.html |url-status=dead }}</ref> |equity = {{increase}} $3.150 billion (2010) <ref name=sbi/> |industry = [[List of petroleum companies|Oil and Gas]] |products = [[Oil]]<br />[[Petroleum]]<br />[[Natural gas]]<br />[[Petrochemical]]<br />[[Fuel]]<br />[[Lubricant]] |homepage = [http://www.bharatpetroleum.com/ BharatPetroleum.com] }} '''ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ('''ಬಿಪಿಸಿಎಲ್''' ) ({{BSE|500547}}|{{NSE|BPCL}}) ಕಂಪನಿಯು [[ಭಾರತ]]ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತೈಲ ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿ, ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500ರಲ್ಲಿ 287 (2008)ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://naukri.im/recruitment-in-bharat-petroleum-corporation-limited-kochi-refinery/archives/5889 |title=Recruitment in Bharat Petroleum Corporation Limited Kochi Refinery &#124; Careers, Jobs, Education, Results, Admission |publisher=Naukri.im |date=2010-04-26 |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629023808/http://naukri.im/recruitment-in-bharat-petroleum-corporation-limited-kochi-refinery/archives/5889 |url-status=dead }}</ref><ref name="globaltenders1">{{cite web |author=World Information Pages (Website Designing Maintenance Hosting Search Engine Submission Promotion) Indore India |url=http://www.globaltenders.com/tenders/indian_oil_tenders.htm |title=Indian Oil Tenders Bharat Petroleum Tenders Hindustan Petroleum tenders ONGC tenders global tenders international tenders |publisher=Globaltenders.com |date=1956-08-14 |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100824170629/http://www.globaltenders.com/tenders/indian_oil_tenders.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಫೀಸ್ [[ಮುಂಬಯಿ]]ನ ಬೆಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bharatpetroleum.com/EnergisingBusiness/FA_Lubricants_ContactUS.aspx?id=1 |title=Energising Business &#124; Marketing &#124; Fueling Automotives &#124; Lubricants &#124; Contact Us |publisher=Bharat Petroleum |date= |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100921132549/http://bharatpetroleum.com/EnergisingBusiness/FA_Lubricants_ContactUS.aspx?id=1 |url-status=dead }}</ref> ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿ ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ಪ್ಯೂರ್ ಫಾರ್ ಶ್ಯೂರ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್, ಪೆಟ್ರೋಕಾರ್ಡ್, ಫ್ಲೀಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಂತಹ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನ್ನು ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎಸ್‌ಎಪಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಕೂಡಾ ಒಂದು. ಇದು ಡಾಟಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. *ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಎಲೈಟ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ತೈಲ & ಅನಿಲ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಎಸ್‌ಎ‌ಪಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವಾದ (1976ರಲ್ಲಿ) ನಂತರ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 & ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಒಂದಕಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು, ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಎಮ್‌ಎನ್‌ಸಿ ಇನ್ ಪಿಎಸ್‌ಯು ಗಾರ್ಬ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == *1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗರಗಳು ಆರಂಭ್ಹವಾದವು. ಆಗ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ಕಂಪನಿ ಬರ್ಮಾ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 1886ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ರಂಗೂನ್]] ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು, ಇದು 1871ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. *1886ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೆಕ್‌ಕಿಲ್ಲೊಪ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಮಿ.ಗೂಡೆನಫ್ <ref>{{cite web |url=http://tinsukia.nic.in/subpages/digboi.html |title=Digboi Refinery |publisher=Tinsukia. nic.in |date= |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2008-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622034905/http://tinsukia.nic.in/subpages/digboi.html |url-status=dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂನ ಜಾಯ್ಪೊರ್ ಬಳಿ ಬಾವಿ ಅಗೆದಾಗ ತೈಲ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 1889ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಲ್ವೇ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (ಎಆರ್‌ಟಿಸಿ)<ref>{{Cite web |url=http://www.assamco.com/about.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-22 |archive-date=2009-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003091035/http://www.assamco.com/about.html |url-status=dead }}</ref> ಯು ಡಿಗ್ಬೊಯ್ ಬಳಿ ತೈಲವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎನಿಸಿದೆ. *ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದವು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು, ಜಾನ್ ಡಿ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡರು ಅದರಿಂದ ಜಯಂಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ ರ್ಡ್ ಆಯಿಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ದಿಗಳಾದ - ರಾಯಲ್ ಡಚ್, ಶೆಲ್, ರೊತ್‌ಶಿಲ್ಡ್ಸ್ - ಜೊತೆಗೂಡಿ ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆ..: ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನ ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. *1928ರಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ (ಭಾರತ) ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮೀಯರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬರ್ಮಾ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಬರ್ಮಾ-ಶೆಲ್ ತೈಲ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಸೀಮೆ‌ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು 4 ಗ್ಯಾಲನ್ ಹಾಗೂ 1 ಗ್ಯಾಲನ್ ಟಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ, ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೆಡೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೋಟಾರು ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಸರ್ವೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. *1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಸರ್ವಿಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ರಸ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸರ್ವಿಸ್ ಹಾಗೂ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. === ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್‌ನಿಂದ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ === *24 ಜನವರಿ 1976ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭಾರತ್ ರೀಫೈನರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1 ಆಗಸ್ಟ್ 1977ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬಾಂಬೇ ಹೈ ದೇಶೀಯ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ಇದಾಗಿತ್ತು. *ಇಂದು ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಮುಂಬಯಿ, ಕೊಚ್ಚಿ ಹಾಗೂ ನುಮಾಲಿಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಬೀನಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನೇಕ ನೀಡಿದರು [http://www.naukrinow.com ಜಾಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105730/http://www.naukrinow.com/ |date=2016-03-04 }} == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == *ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಕಗಳಿಂದ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇಂದನಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಲ್ಯುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹು ವಿಧದ ರೀತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸೀಮೆ‌ಎಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಿತರಕರು, ಲ್ಯೂಬ್ ಶಾಪ್‌ಗಳು {ಮ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್}ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನೂರಾರು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು == ಕ್ರಮವಾಗಿ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ) 9.5 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎಗಳಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಎರಡು ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಹಾಗೂ ಕೊಚ್ಚಿ (ಕೊಚ್ಚಿ ರೀಫೈನರೀಸ್)ಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಸಹಾಯಕ ಕಂಪನಿ ನುಮಾಲಿಗರ್ 3 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ಬೀನಾ ರೀಫೈನರಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 6 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಪಿಎ ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. == ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿ == 2006ರಲ್ಲಿ [[ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಘ್ ಧೋನಿ|ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ]]ಯು ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇಂದಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಾದ ಸ್ಪೀಡ್(ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಧನ) & ಮ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧೋನಿಯವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನರೇನ್ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್ ಕೂಡಾ ಈಗ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು == #2008ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಸೇರಿತ್ತು.<ref name="globaltenders1" /> '''287''' ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ '''325''' ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು. #2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''967''' ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದು ಕೊಂಡಿತು #2010ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="top10">{{cite web|title=India's top 10 brands|url=http://business.rediff.com/slide-show/2010/oct/26/slide-show-1-tata-motors-is-indias-top-brand.htm|publisher=business.rediff.com|accessdate=26 Oct 2010}}</ref> ==ಆಕರಗಳು== {{reflist}} [http://tenders.indiamart.com/indian-oil/ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111022010138/http://tenders.indiamart.com/indian-oil/ |date=2011-10-22 }} ಭಾರತದ ಬಿಗ್ಗೆಸ್ಟ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದು ಮಾರಾಟ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಂದಿದೆ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == #[http://www.bharatpetroleum.com/ www.bharatpetroleum.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310193904/http://www.bharatpetroleum.com/ |date=2012-03-10 }} #[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2006/snapshots/3899.html BPCL in Fortune 500] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605134924/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2006/snapshots/3899.html |date=2011-06-05 }} #[http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Counrty_6.html BPCL on Forbes 2000 List] #[http://www.petrobonus.com/ www.petrobonus.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208040330/http://petrobonus.com/ |date=2011-02-08 }} {{S&P CNX Nifty companies}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಯಿಲ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] eybsl4wacfp6pgll0albozkvtien3yb ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ 0 28434 1373716 1371225 2026-05-19T02:35:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373716 wikitext text/x-wiki [[File:Teardrop fracture.jpg|thumb|ಕತ್ತಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಈ ಮುರಿತವನ್ನು "ಅಶ್ರಬಿಂದುವಿನಂತಹ ಮುರಿತವೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮತ್ತು ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] [[File:Repair-of-fracture-to-right-acetabulum.jpg|thumb|ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು2006 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ(2000) ನಂತರ ಬಲ ಭಾಗದ ಎಲುಬಿನ ಕುಳಿಯನ್ನು ಸರಿಮಾಡಲಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೀಲೂತದಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕೀಲಿಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.]]'''ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ''' ಅಥವಾ '''ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆ''' (ಇದು '''orthopaedic ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ''' ಮತ್ತು '''orthopaedics''' ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛದ ಕಾಗುಣಿತ ಹೊಂದಿದೆ) ಎಂಬುದು ಮ್ಯಾಸ್ಕ್ಯೂಲೊಸ್ಕೆಲಿಟಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಸ್ನಾಯು,ತಲೆಬುರುಡೆ ಮೂಳೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ಮ್ಯಾಸ್ಕ್ಯೂಲೊಸ್ಕೆಲಿಟಲ್ ಗಾಯ, ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಯ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರೋಗಗಳು,(ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ವಂಶಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬರುವ) [[ಸೋಂಕು]]ಗಳು, ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜಾತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾರಹಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಕೋಲಸ್ ಆಂಡ್ರಿ ಎಂಬುವವರು "ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್ (ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆ)" ಪದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ''ಆರ್ಥೊಸ್'' ("ಸರಿಮಾಡು", "ನೇರಮಾಡು") ಮತ್ತು ''ಪ್ಯೇಡಿಯನ್'' ("ಮಕ್ಕಳಿಗೆ") ಗೆ ಇರುವ ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ೧೭೪೧ ರಲ್ಲಿ ''ಆರ್ತ್ರೋಪೀಡಿಯಾ: ಆರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಕರೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿವೆಂಟಿಂಗ್ ಡಿಫಾರ್ಮಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಎಲುಬಿನ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವುದು ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆ ವೃತ್ತಿಯ ಅಡಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಶಿಶುವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ೬ ತಿಂಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗು ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡಮಿಯು ಆಂಡ್ರಿಯವರ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಕೂಡ, ''orthopedics'' ಇಲ್ಲಿಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಾಗುಣಿತಗಳು ಸಮ್ಮತವಾಗಿವೆ; ''orthopaedics'' ಅನ್ನು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ನ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ತರಬೇತಿ== ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲಾ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ, ಈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳ ಪದವೀಧರರು ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿರುವ, ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತರಬೇತಿ, ಅನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಿಸುಮಾರು ೭೦೦ ವೈದ್ಯರು ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ; ಸುಮಾರು ೨೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦,೪೦೦ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಕಗಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://orthoinfo.aaos.org/topic.cfm?topic=A00274 |title=ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ |access-date=2011-03-24 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423030925/http://orthoinfo.aaos.org/topic.cfm?topic=A00274 |url-status=dead }}</ref> ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯನೋಟ ನೀಡುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೈಪಿಡಿ(೨೦೦೯–೨೦೧೦) ಯ(ಆಕ್ಯುಪೇಶನಲ್ ಔಟ್ ಲುಕ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ )ಪ್ರಕಾರ ೩ ರಿಂದ ೪ ಪ್ರತಿಶತದೊಳಗಿರುವ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅನೇಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು ಅವರ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ. ಮುಂದಿನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಗಾಗಿ (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ) ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫೆಲೋಷಿಪ್ ತರಬೇತಿಯು ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಹದಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡುವರ್ಷ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನ ಘಟಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಪವಿಶೇಷತಾ ತರಬೇತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: * ಕೈಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಭುಜ ಮತ್ತು ಮೊಣಕೈ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಕೀಲುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಆರ್ತ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ) * ಶಿಶುವೈದ್ಯ ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಪಾದ ಮತ್ತು ಕಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ತಲೆ ಬುರುಡೆ(ಮ್ಯಾಸ್ಕ್ಯೂಲೊಸ್ಕೆಲಿಟಲ್) ಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ * ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶೇಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧೀ ವಿಧಾನ) * ಮೂಳೆ ಹಾನಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಈ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೈಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ಮಾಡಿದರೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಾದ ಅತ್ತು ಕಣಕಾಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮೆಡಿಸನ್ (D.P.M.) ವೈದ್ಯರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬ ವೃತ್ತಿಪರ ವೈದ್ಯರು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್(ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷತೆಯುಳ್ಳ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ/ರೆಜಿಸ್ಟಾರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದೆಂದರೆ, ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abos.org/ModDefault.aspx?module=Public&section=PubBoardCert |title=ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2007-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612064843/https://www.abos.org/ModDefault.aspx?module=Public&section=PubBoardCert |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾದ ಬರಹ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಅನಂತರ ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕುರಿತು ಮಾಡಲಾಗುವ ಮೌಖಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರಲೇಷಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಕೈಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯ ಪಡೆದವರು ಅವರ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ಆಡೆಡ್ ಕ್ವಾಲಿಪಿಕೇಷನ್ (CAQ) ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಂದಬಹುದು. ಇತರ ಉಪ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗಳಿಲ್ಲ. ==ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ== [[ಚಿತ್ರ:Andry_tree.png|right|thumb|380x380px|<center>[[:en:Logo|Logo]]</center>]] ಹೀಗೆ ೧೯೯೯ ರಿಂದ ೨೦೦೩ ರ ವರೆಗೆ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ನಡೆಸುವ ಅಗ್ರ ೨೫ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳು,ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ (ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ) ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ<ref>*ಗ್ಯಾರೆಟ್, WE, ''ಅಟ್ ಆಲ್.''. ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜನ್: ಭಾಗ-II, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಪರೀಕ್ಷೆ. ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಬೋನ್ ಅಂಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸರ್ಜರಿ (ಅಮೇರಿಕನ್). ೨೦೦೬;೮೮:೬೬೦-೬೬೭.</ref>: # ಮಂಡಿಯ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಮತ್ತು ಮೆನಿಸೆಕ್ಟೊಮಿ # ಭುಜದ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣೆ # ಕಾರ್ಪಲ್ ಟನಲ್ (ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಕುಳಿ) ನ ಬಿಡುಗಡೆ # ಮಂಡಿಯ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂಡ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ # ಸಹಾಯಕ ಅಂತರ್ನಿರ್ವಿಷ್ಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ # ಮಂಡಿ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಮತ್ತು ಆಂಟೀರಿಯರ್ ಕ್ರೂಷಿಯೇಟ್ ಲಿಗ್ಮೆಂಟ್ ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ # ಬದಲಿ ಮಂಡಿಯ ಜೋಡಣೆ # ತೊಡೆಯೆಲುಬಿನ ಕೊರಳಿನ ಭಾಗದ ಛಿದ್ರತೆ, ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವುದು # ತೊಡೆಯೆಲುಬಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವುದು # ಚರ್ಮ/ಸ್ನಾಯು/ಮೂಳೆ/ಬಿರಿತದ ಡಿಬ್ರೈಡ್ಮೆಂಟ್ # ಮಂಡಿ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ರಿಪ್ಯೇರ್ ಆಫ್ ಬೊತ್ ಮೆನಿಸ್ಕಿ # ಕಟಿಭಾಗದ ಬದಲಿಸುವಿಕೆ # ಭುಜದ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ/ಡಿಸ್ಟಲ್ ಕೊರಳೆಲುಬಿನ ಛೇದನ # ಆವರ್ತಕ ಮಣಿಕಟ್ಟುಪಟ್ಟಿಯ ಸ್ನಾಯು ರಜ್ಜುವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವುದು # ರೇಡಿಯಸ್ (ಮೂಳೆ)/ಎಲುಬಿ\ನ ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ # ಲ್ಯಾಮಿನೆಕ್ಟೋಮಿ # ಕಣಕಾಲಿನ ಬಿರಿತ (ಬಿಮ್ಯಾಲಿಯೊಲರ್ ನಂತಹ)ವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ # ಭುಜದ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಮತ್ತು ಡಿ ಬ್ರೈಡ್ಮೆಂಟ್ # ಸೊಂಟದ ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆಯ ಬೆಸುಗೆ # ರೇಡಿಸ್ ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗದ ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ # ಬೆನ್ನಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಅಂತರಕಶೇರುಕ ಭಾಗದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ # ಛೇದಿಸಿದ ಬೆರಳಿನ ಸ್ನಾಯುರಜ್ಜು ಕೋಶ # ಕಣಕಾಲು ಬಿರಿತ (ಮೊಳಕಾಲಿನ ಎರಡು ಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ತೆಳುವಾದ ಮೂಳೆ)ವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ # ತೊಡೆಯೆಲುಬಿನ ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ # ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪದರಿನ ಟ್ರಕ್ಯಾಂಟ್ರಿಕ್ ಬಿರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦–೫೫ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಅನೇಕ ಆಡಳಿತ್ಮಾಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೋಧನೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪರಿಧಿಯೊಳಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆ ಚಿಕಿತ್ಸಕನಿಗೆ ೨೦೦೯ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ $೪೦೬,೮೪೭ ಸಂಬಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://swz.salary.com/salarywizard/layouthtmls/swzl_compresult_national_HC07000311.html ಅವ್ರೇಜ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ ಸ್ಯಾಲರಿ. ] [http://swz.salary.com/salarywizard/layouthtmls/swzl_compresult_national_HC07000311.html ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ ಜಾಬ್ ಕರಿಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಅನ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಹೆಲ್ಪ್ ] ಫ್ರಮ್ Salary.com</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:X-ray3.jpg|175px|thumb|ರೇಡಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಒಳ ಎಲುಬಿನ ಮುರಿತವನ್ನು ಸರಿಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂತರ್ನಿವೇಶನಗಳುಒಳ ಎಲುಬಿನಲ್ಲಿ(ಬಲ ಮುಂದೋಳು) ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮುರಿತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] ಜೀನ್-ಆಂಡ್ರೆ ವೆನೆಲ್ ೧೭೮೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಎಲುಬಿನ ವಿಕಾರತೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕೆತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಯಿತು. ಇವರನ್ನು ಕೆಲವರು ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಅವರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಅವರ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ಆಂಟೊನಿಯಸ್ ಮ್ಯಾಥಿಸನ್, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್]] ಮಿಲಿಟರಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ೧೮೫೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್(ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್) ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಾದ ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾದವು. ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡವರನ್ನು, ಕುದುರೆಗಳ [[ರಕ್ತ]]ದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ (ಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಿಗಿಯಾಗಿಸಲು ಅದನ್ನು ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮಹಾಯುದ್ಧ I]] ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂಗಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಮತ್ತು ಮೊಳಕಾಲು ಮೂಳೆಯ ಮುರಿತಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಅಂತರಮಜ್ಜೆಯ ದಂಡ ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಗೆರ್ ಹಾರ್ಡ್ ಕುಂಟ್ಸ್ಚರ್ ರವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮಹಾಯುದ್ಧ II]] ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಗುಣಹೊಂದಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುರಿತ ಗಳಿಗೆ ಅಂತರಮಜ್ಜೆ ದಂಡದ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ೧೯೭೦ ರ ವರೆಗೆ ಅಂಗಕರ್ಷಣವು ತೊಡೆಯೆಲುಬು ಮುರಿತವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸೀಟಲ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾರ್ಬೊರ್ ವ್ಯೂ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಬಿರಿತವನ್ನು ತೆರೆಯದೆಯೇ ಅಂತರಮಜ್ಜೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮುರಿತದ ಬಾಹ್ಯ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ USSR ನಲ್ಲಿ ಗೆವ್ರಿಲ್ ಅಬ್ರಮೊವಿಚ್ ಲಿಜರೊ ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು ೧೯೫೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಧಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡದೇ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲೆಂದು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಸಾಧನವಿಲ್ಲದೇ ಅವರು ಗುಣವಾಗದ, ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ, ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸೈಕಲ್|ಬೈಸಿಕಲ್]] ಶಾಪ್ ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬೈಸಿಕಲ್ ನ ಚಕ್ರಗಳಂತಹ, ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಗುರ ಮಾದರಿಯ ರಿಂಗ್ ಇರುವ ಜೋಡಣಾ ಸಾಧನ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕೇಳದಷ್ಟು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುಣ, ಮರುಜೋಡಣೆ, ನಾಶವಾದ ಅಸ್ಥಿಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇವರ ಲಿಜರೊವ್ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇಂದು ನಾಶವಾದ ಅಸ್ಥಿಸೃಷ್ಟಿವಿಧಾನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರುತ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ರವರು, ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಂತೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ೧೨.೪ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="JBJS Diversity">ಡೇ CS, ಲೇಜ್ DE, Ahn CS. ಡೆವರ್ಸಿಟಿ ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ ರೇಸ್, ಎಥ್ನಿಸಿಟಿ, ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಅಕಾಡಮಿಕ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟೀಸ್: ಎ ಕಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್ ಸ್ಟಡಿ. ಬೋನ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸರ್ಜರಿ Am. ೨೦೧೦: ೯೨:೨೩೨೮-೨೩೩೫</ref> ಡೇವಿಡ್. ಎಲ್ ಮ್ಯಾಕಂಟೋಷ್, ಮಂಡಿಯ ಮುರಿದುಕೊಂಡ ಮುಂಭಾಗದ ಮಂಡಿಯ ಶಿಲುಬೆಯಾಕೃತಿಯ ಸ್ನಾಯು,ಅಂಟೀರಿಯರ್ ಕ್ರೂಷಿಯೇಟ್ ಲಿಗ್ಮೆಂಟ್ (ಜೋಡಣೆ) (ACL)ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿದರು. ಸ್ಕೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ, ಜಾರುಬಂಡೆಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ನೃತ್ಯ|ನೃತ್ಯಗಾರ]]ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೆಟ್ಟು, ಮೂಳೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಡಾ.ಮ್ಯಾಕಂಟೋಷ್, ಮಂಡಿಯ ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪಾರ್ಶ್ಚ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಉಳಿಯಬಲ್ಲ ಮೂಳೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪುನಃಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ACL ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಮರಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಆಧುನಿಕ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸ್ಕ್ಯೂಲೊಸ್ಕೆಲಿಟಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ, ಕಡಿಮೆ ಛೇದನದೊಂದಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹಾಗು ಅಂತರ್ನಿರ್ವೇಶಿಸುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. ==ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ== ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿಕ್ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಪಾನ್ ನ ಡಾ. ಮಸಾಕಿ ವ್ಯಾಟ್ನಬೇ ಎಂಬುವವರು ೧೯೫೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮೃದು ಎಲುಬಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಛೇದನದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಯಬಲ್ಲ ಮೂಳೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪುನಃ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 'ಛೇದನ' ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಗುಣಹೊಂದಲು ವಾರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿಯು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಂಡಿಯ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿಯು, ಇಂದು ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಜ್ಞರು ಮಾಡುವಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆನಿಸೆಕ್ಟೊಮಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂಡ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಹುಪಾಲು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಛೇದನದ ಮೂಲಕವೇ ನೇರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಆರ್ತ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ== ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೊಂಟದ ಬದಲಿಕೆಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೬೦ ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸರ್ ಜಾನ್ ಚಾರ್ಲೆಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Wroblewski2003">{{cite journal | author = Wroblewski, B.M. | year = 2002 | title = Professor Sir John Charnley (1911–1982) | journal = Rheumatology | volume = 41 | issue = 7 | pages = 824–825 | publisher= The British Society for Rheumatology via Oxford Journals | url = http://rheumatology.oxfordjournals.org/cgi/content/full/41/7/824 | accessdate = 2008-04-28 | doi = 10.1093/rheumatology/41.7.824 | pmid = 12096235 }}</ref> ಅವರು ಕೀಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅನ್ನು, ಲೋಹದ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಗಾತ್ರದ ಪಾಲಿತೀನ್ ಅಂತರ್ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು, ಮೀಥೈಲ್ ಮೀಥಕ್ರೈಲೇಟ್ ಎಂಬ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿ ಮೂಳೆಗೆ ಬಂಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಾರ್ಲೆ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಕೀಲು ಬದಲಿಕೆ (ಆರ್ತ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ)ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆರ್. ಐ. ಹ್ಯಾರೀಸ್ ರ ಪುತ್ರರಾದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಹೆಚ್. ಹ್ಯಾರೀಸ್ ರವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆ. ಐ. ಹ್ಯಾರೀಸ್ ರವರ ತಂಡವು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ, ನೇರವಾಗಿ ಮೂಳೆಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ವೇಶನವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಾಕದ ಆರ್ತ್ರೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಸಂಧಿವಾತದಿಂದಾಗುವ ಕೀಲೂತದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ಟೋಷ್ ರವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ೧೯೭೦ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಥಿ ಸಂಧಿವಾತ|ಅಸ್ಥಿಸಂಧಿವಾತ]]ಕ್ಕೆ ಗುನ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರ್ಮೋರ್ ರವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳನ್ನೇ ಮಂಡಿಯ ಬದಲಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಡಾ ಜಾನ್ ಇನ್ಸಾಲ್ ಎಂಬುವವರು ಸ್ಥಿರ ಬೇರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಡಾ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಬ್ಯೂಕೆಲ್ ಮತ್ತು ಡಾ ಮೈಕೆಲ್ ಪಪ್ಪಸ್ ರವರು ಚಲನಾ ಬೇರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Hamelynck2006">{{cite journal | author = Hamelynck, K.J. | year = 2006 | title = The history of mobile-bearing total knee replacement systems | journal = Orthopedics | volume = 29 | issue = 9 Suppl | pages = S7–12 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17002140 | accessdate = 2008-04-28 | pmid = 17002140 }}</ref> ಏಕ ವಿಭಾಗವುಳ್ಳ ಕೀಲು ಬದಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ತೂಕದ- ಸಂಧಿವಾತ ಮಂಡಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬದಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೀಲನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಕೀಲಿನ ಬದಲಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಕೀಲುಗಳ ಮೇಲು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭುಜದ, ಮೊಣಕೈ, ಮಣಿಕಟ್ಟು, ಕಣಕಾಲು, ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೀಲುಗಳ ಮೇಲೈ ಬದಲಿಕೆಯು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೊಂಟದ ಕೀಲಿನ ಬದಲಿಕೆಯು, ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಗತಿಶೀಲ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಒಟ್ಟು ಸೊಂಟದ ಬದಲಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುರಿತ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ ಬೇಗ ವಿಫಲವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಘಟಕಗಳ ಬೇರಿಂಗ್ ಮೇಲ್ಮೆ ಸವೆದು ಹೋಗುವುದು ಕೀಲಿನ ಬದಲಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಲಿನ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಹಾನಿಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ವೇಶನ ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಬೇರಿಂಗ್ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಲು ಬದಲಿಕೆ ಘಟಕಗಳ ಧರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೆರಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಹದ ಅಂತರ್ನಿವೇಶನ (ಮೂಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ ಮೇಲೆ ಲೋಹವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ)ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ (ಅಲ್ಟ್ರಾ ಹೈ-ಆಣ್ವಿಕ-ತೂಕದಪಾಲಿತೀನ್) ಅನ್ನು ಕೂಡ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಇದು ಧರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಮೂಳೆ ಮುರಿತ * ಮೂಳೆ ಕಸಿಕಟ್ಟುವಿಕೆ * ಬ್ರೊಸ್ಟ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * Arbeitsgemeinschaft für Osteosynthesefragen * ಗತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ * ಹ್ಯಾಲೊ ಬ್ರೇಸ್ * ಕೈಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಪೋಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶುಶ್ರೂಷೆ * ಅಂಗಕರ್ಷಣ * ಭಾಗಶಃ ಮೊಣಕಾಲು ಬದಲಿಸುವಿಕೆ * ಎಪಿಫಿಸಿಯೋಡೆಸಿಸ್ * ಮರುರಚನಾ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ * ಬುಡ್ಡಿ ವ್ರ್ಯಾಪ್ಪಿಂಗ್ ==3 ಆಯಾಮಗಳ ಮುದ್ರಣ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/01/474836.html 3 ಆಯಾಮಗಳ ಮುದ್ರಣದಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ;ಪಿಟಿಐ;1 Mar, 2017] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{Commons category|Orthopedics}} {{External links|date=August 2010}} * [http://www.orthopaedicseminar.com/ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸೆಮಿನಾರ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್] * [http://www.aaos.org/ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್] * [http://www.aoao.org/ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಸ್ಟಿಯೋಪ್ಯಾತಿಕ್ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್] * [http://www.aana.org/ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180927023330/http://www.aana.org/ |date=2018-09-27 }} * [http://www.sportsmed.org ಅಮೇರಿಕನ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್] * [http://www.childrenshospital.org/cfapps/research/data_admin/Site2226/mainpageS2226P0.html ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519004847/http://childrenshospital.org/cfapps/research/data_admin/Site2226/mainpageS2226P0.html |date=2011-05-19 }} ಅಟ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ * [http://www.ortho.wustl.edu/ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್ ] * [http://www.oxfordclinic.org.uk/ ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಜರಿ – ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್] * [http://medicine.yale.edu/ortho/ ಯಾಲೆ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್] * [http://www.kwoc.net ಕೆನೆಡಿ-ವೈಟ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸೆಂಟರ್] * [http://www.worldortho.com/history.html ದಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206060109/http://www.worldortho.com/history.html |date=2007-02-06 }} * [http://www.wheelessonline.com/ortho/2136 ವೀಲ್ ಲೆಸ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202140754/http://www.wheelessonline.com/ortho/2136 |date=2011-02-02 }} * [http://www.sicot.org/ ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾಮ್ಯಾಟಾಲಜಿ] * [http://www.gillettechildrens.org/default.cfm?PID=1.17.1.5 ಪಿಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219045356/http://www.gillettechildrens.org/default.cfm?PID=1.17.1.5 |date=2010-12-19 }} * [http://www.jbjs.org/ ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಬೋನ್ ಅಂಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸರ್ಜರಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.jbjs.org.uk/ ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಬೋನ್ ಅಂಡ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸರ್ಜರಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100916192411/http://www.jbjs.org.uk/ |date=2010-09-16 }} * [http://www.arthroscopyjournal.org/ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ: ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿಕ್ ಅಂಡ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಸರ್ಜರಿ] * [http://www.paulbaxtarticles.com ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ರಿಟನ್ ಬೈ ಪೌಲ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ಟ್, MD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221234840/http://www.paulbaxtarticles.com/ |date=2014-12-21 }} * [http://www.iasm.com ದಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಆರ್ತ್ರೋಸ್ಕೊಪಿ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೆಡಿಸನ್- ಜೆಫ್ರಿ ಹ್ಯಾಲ್ಬ್ರೆಕ್ಟ್, MD] * [http://www.mstumors.gr ಅಥೆನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮಸಲೊಸ್ಕೆಲಿಟಲ್ ಟ್ಯೂಮರ್ ಸೆಂಟರ್ -ಅಥೆನ್ಸ್, ಗ್ರೀಸ್] * [http://www.isols.org ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಂಬ್ ಸ್ಯಾಲ್ವೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831170259/https://isols.org/ |date=2018-08-31 }} * [http://www.iorfs.com ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರಾಕ್ಚರ್ ಸರ್ಜರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131020218/http://www.iorfs.com/ |date=2020-01-31 }} * [http://www.beckersorthopedicandspine.com ''ಬೆಕರ್ಸ್ ಆರ್ತ್ರೋಪೆಡಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೈನ್ ರಿವ್ಯೂ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110318041547/http://beckersorthopedicandspine.com/ |date=2011-03-18 }} {{Medicine}} {{Bone, cartilage, and joint procedures}} {{DEFAULTSORT:Orthopedic Surgery}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಥಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞತೆ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು]] [[zh:整形外科]] q5n89lpz1at6esfyhtqmuj8uag0c10i ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ 0 29489 1373754 1361860 2026-05-19T10:11:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373754 wikitext text/x-wiki {{About||the "Weird Al" Yankovic song|Ringtone (song)|the film|Ringtone (film)}} {{Cleanup|date=March 2010}}'''ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್''' ಅಥವಾ '''ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ''' ಎನ್ನುವುದು ಒಳಬರುವ ಕರೆ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು [[ದೂರವಾಣಿ|ದೂರವಾಣಿಯು]] ಮಾಡುವ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಟೋನ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಒಳಬರುವ ಕರೆಯನ್ನು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ದೂರವಾಣಿಯು “ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುತ್ತದೆ” ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಕರೆಯ ಸಂಕೇತವು ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ವಿಚ್ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಒಳಬರುವ ಕರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಳಬರುವ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಇದ್ದಾಗ ದೂರವಾಣಿಯು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಧ್ವನಿಯೇ ದೂರವಾಣಿ "ರಿಂಗ್" ಆಗಿದೆ. ದೂರವಾಣಿಗಳು ಮೂಲತಃ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಚಾಲಿತ ಗಂಟೆಯ ಲೋಲಕಗಳು ರಿಂಗ್ ಆಗುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ರಿಂಗ್ ಆಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಪದವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತವು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಪ್ಪರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಗಂಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ನೂ ಸಹ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ೨೦ ಹರ್ಟ್ಜ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ೯೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇದು ೨೫ ಹರ್ಟ್ಜ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ೬೦-೯೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಉಂಟಾಗುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಹ “ರಿಂಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಾದ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಇಂಪಾದ ಗೀತೆಯನ್ನು, ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ವಿರಾಮದ ನಡುವಿನ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಕರೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು). ''ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ'' ವು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ದೂರವಾಣಿ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೂರವಾಣಿಯು ಒಳಬರುವ ಕರೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. POTS ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಆದ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವೋಲ್ಟ್ಗಳ ಕಂಪನಶೀಲ ಡಿಸಿ ಸಂಕೇತವೊಂದನ್ನು [ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ 90 ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳ ಎಸಿ ಮತ್ತು 20&nbsp;Hz] ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಶೀಲ ಡಿಸಿಯು ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ತುದಿಯಿಂದ ತುದಿ ಆಗಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ರಿಂಗಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಗಿ ಒದಗಿಸಿ ಇಂದು ಈ ತರಂಗವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣದಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಳೆಯ ಫೋನುಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧತ್ವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಚೋದನೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಯು ಈ ಮೊಳಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಇಂಪಾದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೆಲ್ ಬೇಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸಲು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. POTS ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರವಾಣಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಿಚ್-ಹೂಕ್‌ನಿಂದ ಮೇಲೆಕ್ಕೆತ್ತಿದಾಗ ಲೈನಿನ ರೋಧತ್ವವು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಓಮ್ಸ್ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯು "ತಪ್ಪಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೂರವಾಣಿಯ ಕರೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯವು ತಕ್ಷಣವೇ ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು "ರಿಂಗ್-ಟ್ರಿಪ್" ಅಥವಾ "ಪ್ರಿ-ಟ್ರಿಪ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಹಕಗಳ ನಡುವೆ ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಸಂಕೇತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಉಂಟಾದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಂದಾದಾರರ ನಿಜವಾದ ದೂರವಾಣಿಯು ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗಿಸುವ ಅವಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ (ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು); ಇದು ತೇವವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಲಾರದ ಲೈನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜನರು ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೊಳಗುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮೊದಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ತಡೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಇಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಿಂಗ್-ವಿರಾಮ-ರಿಂಗ್ ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಿಂದಿನ ಪಾರ್ಟಿ ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಯಾರು ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಅಕ್ಷರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲೈನುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಏಕ ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ರಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಅಕ್ಷರಗಳಾದ T (ಡ್ಯಾಷ್) ಮತ್ತು M (ಡ್ಯಾಷ್ ಡ್ಯಾಷ್) ಆಗಿತ್ತು.{{Clarify|date=March 2010}} ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯ ಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ರಿಂಗ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ ಮಾಡುವ POTS ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯ ಲಯವು "೨-೪" ಅಥವಾ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲದ ಮೊಳಗುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲದ ನಿಶ್ಯಬ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೂರವಾಣಿಕ ಕರೆಯ ಲಯವು ೪೦೦ ms ಆನ್, ೨೦೦ ms ಆಫ್, ೪೦೦ ms ಆನ್, ೨೦೦ ms ಆಫ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಟಿ ಲೈನ್ ರಿಂಗಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸೇವೆಯೊಂದು ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಕಚೇರಿಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ನಕಲು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿಗಳು ಒಂದೇ ಲೈನ್ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ; ಈ CLASS ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಸೂಚಕ ಮೊಳಗುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ರಿಂಗ್", "ಡ್ಯೂಯೆಟ್", "ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ನಂಬರ್", "ಐಡೆಂಟ್-ಎ-ಕಾಲ್", ಮತ್ತು "ರಿಂಗ್‌ಮಾಸ್ಟರ್" ಎಂಬ [[ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೂಚಕ ಚಿನ್ಹೆ )|ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್]]ಗೊಳಿಸಿದ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಕೊಠಡಿ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಅಥವಾ ಯುವ ಜನರಿಗಾಗಿನ ಅದೇ ಭೌತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು, ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಟೀನ್ ಲೈನ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಳಗುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ರಭಸದ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ನಿಶ್ಯಬ್ಧ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಡುವೆ ಕಾಲರ್ ID ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಡೆಹಿಡಿದ ರಿಂಗ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವ ಎರಡು ಟೋನ್ ರಿಂಗ್ ಕೇಳಲು ಅತೀ ಸುಲಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಪಾರ್ಟಿಲೈನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೋಡೆಡ್ ರಿಂಗಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ==ಇತಿಹಾಸ== ೫೦೦ ಮತ್ತು ೨೫೦೦ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ "ಸಿ" ಪ್ರಕಾರದ ರಿಂಗರ್‌ಗಾಗಿ ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಗಾಂಗ್ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು AT&amp;T ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಗಾಂಗ್‌ಗಳು ಕಿವಿಯನ್ನು ಕೇಳದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ "ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು" ಒದಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಿರುವಾಗ ಯಾವ ದೂರವಾಣಿಯು ಮೊಳಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>C-ಪ್ರಕಾರದ ರಿಂಗರ್‌ಗಳು - ನಿರ್ವಹಣೆ. ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್, ಸಂಚಿಕೆ ೪ (ಸೆಪ್ಟೆಂ. ೧೯೭೮), ವಿಭಾಗ ೫೦೧-೨೫೦-೩೦೩</ref> "ಬೆಲ್ ಚೈಮ್" ಅನ್ನು ಕರೆಗಂಟೆಯಂತಹ ಬಾಗಿಲು ಗಂಟೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೂರವಾಣಿಯಂತೆ ಮೊಳಗಲು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ೧೯೭೫ ರ ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮೊಳಗಿಸುವುದರ ಬದಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಧ್ವನಿಗಳು ಅಥವಾ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿಮೊಳಗಿಸುವ ದೂರವಾಣಿ ರಿಂಗರ್‌ಗಳ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ತಯಾರಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ರಿಂಗರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಕರೆಯೊಂದು ಬಂದಾಗ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಲು ಸಂಗೀತದ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರದಿಂದ ಚಿಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಸೊಕೋಲೋವಸ್ಕಿ, ಸ್ಟೀವ್ (೧೯೮೯). "ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಯುವರ್ ಫೋನ್", ಅ. ೮ "ಟೆಲಿಫೋನಿ ಮೆಲೋಡಿ ರಿಂಗರ್". ಟಿಎಬಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್ ಸಮ್ಮಿಟ್, ಪಿಎ. ಐಸಿಬಿಎನ್ ೦-೮೩೦೬-೯೩೫೪-೮.</ref> ೧೯೮೯ ರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದಂತೆ ಕರೆಯೊಂದು ಬಂದಾಗ ಬೊಗಳುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವ ನಾಯಿಯ ಗೊಂಬೆಯೊಂದನ್ನು ಸಹ ಅಂತಹ ಒಂದು ರಿಂಗರ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ಸೊಕೋಲೋವಸ್ಕಿ, ಸ್ಟೀವ್ (೧೯೮೯). "ಕಸ್ಟಮೈಸ್ ಯುವರ್ ಫೋನ್", ಅ. ೨೦ "ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ರಿಂಗರ್". ಟಿಎಬಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್ ಸಮ್ಮಿಟ್, ಪಿಎ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೮೩೦೬-೯೩೫೪-೮.</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರಿಂಗರ್‌ಗಳು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದವು. ಈ ಕೆಲವು ರಿಂಗರ್‌ಗಳು ಏಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಇತರವುಗಳು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಧ್ವನಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.<ref>ಬೈಗ್ಲೋ, ಕ್ಯಾರ್ ಎಂಡ್ ವಿಂಡರ್ (೨೦೦೧). "ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್", ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ನ್ಯೂನೆಸ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೬೪೬-೩೩೧೫೦-೭</ref> ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ೧೯೯೬ ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿ]]ನ NECದ NTT ಡೊಕೊಮೋ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೋವಾ N೧೦೩ ಹೈಪರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{ja icon}} [https://archive.is/20120630054731/www.asahi.com/digital/column01/TKY200606220218.html asahi.com], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೦೮ ರಂದು ಹಿಂಪಡೆದಿದೆ ([http://s02.megalodon.jp/2008-0906-0350-36/www.asahi.com/digital/column01/TKY200606220218.html ಕ್ಯಾಶ್])</ref> ಇದು MIDI ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೊದಲೇ ಹೊಂದಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೯೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಯು ಆದ IDO ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿನಿಮೋ D೩೧೯ ಅನ್ನು ಡೆನ್ಸೋದಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲೇ ಹೊಂದಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಮೂಲ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಈ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು: ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ದೂರವಾಣಿಯು ನುಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಗೆ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ <ref>{{cite book |title=ケータイ着メロ ドレミBOOK |trans_title=Mobile Ringtones Do-Re-Mi Book |url= |format= |accessdate= |edition= |series= |volume= |date= |year=1998 |month=July |origyear= |publisher= |location= |language=[[Japanese language|Japanese]] |isbn= |oclc= |doi= |id= }}</ref> ಪುಸ್ತಕದ ೩.೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ವೆಸಾ-ಮಟ್ಟಿ ಪನಾನೆಲ್ ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಎಂಬ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೇಡಿಯೋಲಿಂಜಾ (ಇದೀಗ ಎಲಿಸಾ ಎಂದ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಮೊಬೈಲ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ೧೯೯೮ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901040816-678568,00.html |title=ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ ಯುರೋಪ್: ದಿ ಸ್ವೀಟ್ ಸೌಂಡ್ ಆಫ್ ಸಕ್ಸೆಸ್ |access-date=2011-05-02 |archive-date=2011-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425001423/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901040816-678568,00.html |url-status=dead }}</ref>, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಮೊಬೈಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಡ್‌ಗೆ ವಿತರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವರೆಡನ್ನೂ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೦೮ ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ಫೋನ್ ಗ್ರೂಪೆ (ಸಾಫ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊಬೈಲ್) ಇಂತಹುದೇ ಸೇವೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ==ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ತಯಾರಕರು== ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಅವರು ಇಚ್ಚಿಸಿದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ''ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ತಯಾರಕ'' ವು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ (ಉದಾ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೇಬಲ್) , ಬ್ಲೂಟೂಥ್, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಮಾಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇ-ಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಅತೀ ಮೊದಲ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ತಯಾರಕರು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಫಿನ್ನಿಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಆದ ವೆಸಾ-ಮಟ್ಟಿ ಪಾನನೆನ್ ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.m-e-f.org/index.php?id=391 ಫರ್ಸ್ಟ್ ಎವರ್ MEF ಸ್ಪೆಶಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗೋಸ್ ಟು ದಿ ಪಯೋನಿರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ — "ವೆಸ್ಕು" ಪಾನನೆನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927074348/http://www.m-e-f.org/index.php?id=391 |date=2007-09-27 }}, ಮೊಬೈಲ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಫಾರಂನಿಂದ ೨೦೦೪ ರ ಜೂನ್ ೪ ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆ</ref><ref name="ny2005">[http://www.newyorker.com/archive/2005/03/07/050307crmu_music?printable=true ರಿಂಗ್ ಮೈ ಬೆಲ್], ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್'' ‌ನಿಂದ ೨೦೦೫ ರ ಲೇಖನ</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರೊವೈಡರ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ "ಮೆಲೋಡಿ ಕಂಪೋಸರ್" ಅಥವಾ ಸ್ಯಾಂಪಲ್/ಲೂಪ್ ಅರೇಂಜರ್ (ಹಲವು ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ಡಿಜೆಯಂತಹವುಗಳು) ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫೋನ್ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. MIDI ಅಥವಾ MP೩ ಯಂತಹ ಇತರ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಫೋನ್‌ಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರಾದರೂ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್ (ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿ) ಒಂದೋ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಟ್ಯೂನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಮೊದಲೇ ಇರುವ ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಅನನ್ಯ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಫೋನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಂಪನಿಯು ಮೊದಲೇ ಇರುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಗೀತೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ರಾಯಲ್ಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀತೆಯ ಮಾಲೀಕರು ಎಲ್ಲಾ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಗೋಪಿನಾಥ್, ಎಸ್. (೨೦೦೫). ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್, ಅಥವಾ ಆಡಿಟರಿ ಲಾಜಿಕ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಜೇಶನ್. ಮೊದಲನೇ ಸೋಮವಾರ, ೧೦(೧೨), ೩.</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, "ಸ್ಮಾಶ್‌ದಿಟೋನ್ಸ್" (ಇದೀಗ "ಮೊಬೈಲ್೧೭"), ಯಾವುದೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಎಡಿಟರ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮೂರನೇ-ವ್ಯಕ್ತಿ ತಂಡವಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ಫೋನ್‌ನ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಗೀತೆಯಿಂದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆಪಲ್‌ನ ಐಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಿತು<ref>[http://blog.sendmemobile.com/ringtones/evolution-of-ringtones ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120630054732/http://blog.sendmemobile.com/ringtones/evolution-of-ringtones |date=2012-06-30 }} ಸೆಂಡ್‌ಮೀ ಮೊಬೈಲ್‌ನಿಂದ</ref>, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ೪೦- ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಮಿತಿ, ಮತ್ತು ಫೈಲ್ AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಸರು .m೪r ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳಿದ್ದವು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇತರ ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಲವು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಗೀತೆಗಳ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೇ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ==ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ವ್ಯವಹಾರ== ಗ್ರಾಹಕರುಗಳು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ $೩ ರವರೆಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವುದು "ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಗೀತ"ಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="snlkagan" /> ಅಂದಾಜು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ೨೦೦೪ ರ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ $೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು ಉಂಟು ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಲಹಾಗಾರ ಕಂಪನಿಯಾದ ಕಾನ್ಸೆಕ್ಟ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="ny2005" /> ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $೨ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿವೆ.<ref name="Fortune">{{cite web| last=Mehta| first=Stephanie N.| date=December 12, 2005| publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]]| url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/12/12/8363130/index.htm| title=Wagner's ring? Way too long.| page=40| access-date=ಮೇ 2, 2011| archive-date=ಮೇ 2, 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100502074915/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/12/12/8363130/index.htm| url-status=dead}}</ref> ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯೂ ಸಹ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, US $೯೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಪಾನಿನ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದೇ US $೬೬.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಧ್ವನಿ ಫೈಲ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref name="Gopinath, Sumanth 2005">ಗೋಪಿನಾಥ್, ಸುಮಂತ್. "ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಸ್, ಓರ್ ದಿ ಆಡಿಟರಿ ಲಾಜಿಕ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಜೇಶನ್." ಮೊದಲನೇ ಸೋಮವಾರ ೧೦.೧೨ (೨೦೦೫): ೩. ಮುದ್ರಣ.</ref> ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸಹ, ಜಾಗತಿಕ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಉದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು US $೨.೫ ರಿಂದ US $೩.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Gopinath, Sumanth 2005" /> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್ಎಲ್ಎನ್ ಕಾಗನ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಮಾರಾಟದ ಮೌಲ್ಯವು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ $೭೧೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref>[http://www.entrepreneur.com/PRWeb/release/18015.html ಶ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ಟು ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಇನ್ ಯು.ಎಸ್. ಮೊಬೈಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್], ''ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈನರ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ೨೦೦೯ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೫ ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಿಡುಗಡೆ</ref> ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮದೇ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತ ಕಾರಣದಿಂದ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟವು $೫೪೧ ಗೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಎಸ್ಎಲ್ಎನ್ ಕಾಗನ್ ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref name="snlkagan">{{cite web| title=Apple to offer ready-made ringtones | url=http://www.cnn.com/2009/TECH/biztech/09/03/cnet.apple.ringtones/index.html | work=[[CNET]] | publisher=[[CNN]] | date=September 3, 2009 | author=Greg Sandoval}}</ref> ===ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವಿವಾದಗಳು=== ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯವಹಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ====ದಾವೆಗಳು==== ===== ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್ ===== ೨೦೦೫ ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಹನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಕಂಪನಿಯಾದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲೀಸ್ ಅವರು ಜೇಮ್‌ಸ್ಟರ್! ವಿರುದ್ಧ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿದರು ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಗಳ ಪರವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.infoworld.com/article/05/04/05/HNjamster_1.html "ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್ ಸ್ಲಾಮ್ಡ್ ಫಾರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್"], ಇನ್ಫೋವರ್ಲ್ಡ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ೫, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ದಾವೆಯು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದಂತೆ ವಂಚನೆಯ ಮತ್ತು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಜೇಮ್‌ಸ್ಟರ್! ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಒಂದು ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಆದರೆ ತಿಂಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಚಂದಾದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>[http://cmwcomplex.com/jamster.htm ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ಫೋರ್ಡ್ ವಿ. ವೆರಿಸೈನ್, ಐಎನ್‌ಸಿ., ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್!, et al.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109125532/http://cmwcomplex.com/jamster.htm |date=2011-01-09 }}, ಕಲ್ಲಾಹನ್, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯೂನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲೀಸ್. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇತರ ನಾಲ್ಕರೊಂದಿಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://jamstermarketinglitigation.com/pdfs/SettlementAgreement.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-02 |archive-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326024008/http://www.jamstermarketinglitigation.com/pdfs/SettlementAgreement.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.casd.uscourts.gov/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518105537/http://www.casd.uscourts.gov/ |date=2011-05-18 }} ೦೫-cv-೦೦೮೧೯-JM</ref> ===== ಸ್ಯಾಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ. ಸೈಮನ್ &amp; ಶುಸ್ಟರ್ ===== {{See|Mobile phone spam}} ೨೦೦೭ ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿನ, ಸ್ಯಾಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೈಮನ್ &amp; ಶುಸ್ಟರ್, ನಂ ಸಿ ೦೬-೨೮೯೩, ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ, ೨೦೦೭ ಯು.ಎಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ದಾವೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು (ನಂತರ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಲೆಕ್ಸಿಸ್ ೪೬೩೨೫ (ಎನ್.ಡಿ. ಕ್ಯಾಲಿ. ಜೂನ್ ೨೬, ೨೦೦೭) ಎನ್ನುವುದು, ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವು ಬಳಸಿದಂತಹುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕರ "ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಲಬ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾಶಕ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸೇವಾ ಒದಗಿಸುವವರು, ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯು "ಹೌದು! ನಾನು ನೆಕ್ಸ್‌ಟೋನ್ಸ್ ಅಫಿಲಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್... ಅವರಿಂದ ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮಾಡುವ ಮಾಡುವ ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ವಿಲ್ಕೆನ್ ಅವರು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದಂತೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ರೀತಿಯು "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಡಯಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಉಚಿತ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮ್ಮತಿ ನಿಬಂಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಟಿಸಿಪಿಎ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. ನಿಂತ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ ಸೈಮನ್ &amp; ಶುಸ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸಂಭಾವ್ಯ ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದಾವೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೬ ರಂದು ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ವಿಲ್ಕೆನ್ ಅವರು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು, ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಾರಸುದಾರಿಕೆಗೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಗ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ $೧೭೫ ಅನ್ನು ಅವರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>https://ecf.cand.uscourts.gov/doc1/03517096469</ref><ref>http://www.topclassactions.com/close/571-stephen-king-text-message-class-action-lawsuit-settlement</ref> ====ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಸ್ ಕಮೀಷನ್ ದೂರು==== ೨೦೦೫ ರ ಜುಲೈ ೨೦ ರಂದು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್ (ಸಿಪಿಯುಸಿ)ಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನಂತಹ ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ದರಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲಾಭರಹಿತ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗ್ರಾಹಕ ಪರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರೊಂದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2005/07/21/business/21cells.html?ei=5090&amp;en=90fb11e106a62920&amp;ex=1279598400&amp;partner=rssuserland&amp;emc=rss&amp;pagewanted=print "ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಎಂಡ್ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಇನ್ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ಸ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ಜುಲೈ ೨೧, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜಾಮ್‌ಸ್ಟರ್! ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದರ ವಿಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆ, ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ <ref name="ceasedesist">[http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/complaint_against_cingular_regarding_non_communications_billing_practices ''ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿ. ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್-ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಎಂಡ್ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಡೆಸಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಡರ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418064228/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/complaint_against_cingular_regarding_non_communications_billing_practices |date=2011-04-18 }}, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್, ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೫. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್<ref name="ceasedesist"/> ದರ ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಯುಸಿಎಎನ್ ವಾದಿಸಿತು.<ref name="ceasedesist"/> ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಫೋನ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ಸೇವಾ ದರಗಳ ಕುರಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಸತತವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಸಿಪಿಯುಸಿ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಯುಸಿಎನ್ ಆರೋಪಿಸಿತು.<ref name="ceasedesist">೨೦೦೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ರಂದು UCAN ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಇದು ಸಂವಹನ-ರಹಿತ ದರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಂಗ್ಯುಲಾರ್‌ಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ನಂತಹ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ವಿಷಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/cpuc_decision_approving_settlement_between_ucan_and_cingular ''ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧ. ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್-ಓಪಿನಿಯನ್ ಅಪ್ರೂವಿಂಗ್ ಸೆಟ್ಲಮೆಂಟ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111052059/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/cpuc_decision_approving_settlement_between_ucan_and_cingular |date=2011-01-11 }}, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್ ಕಮೀಷನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೨೦೦೬. ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> == ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಒಳಬರುವ ಕರೆಯ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿಯುಂಟುಮಾಡುವುದಾದರೂ, ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಮೂಡಿಸುವ ಶಬ್ಧವು ಶಾಂತಿಭಂಗವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ; ಮೀಟಿಂಗ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಶಬ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಅವರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್-ಪೋನ್ ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಫೋನಿನ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ನ ಧ್ವನಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅತೀ ಕೆಟ್ಟೆ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶೇಕಡಾ ೧೮ ಜನರು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1295/1215 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-02 |archive-date=2011-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110213011937/http://firstmonday.org/htbin/cgiwrap/bin/ojs/index.php/fm/article/view/1295/1215 |url-status=dead }}</ref> ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಪರವಾಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಂತೆಯೇ, ಸಂಗೀತದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಲು, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ" (ಲಿಕೋಪ್ಪೆ ೧೪೮). ಜನರು ತಾವು ಎಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇವಲ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ತಾವು ಎಂತಹ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುತ್ತಲಿರುವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಜನರು ಅನನ್ಯವಾಗಿರಲು ಮತ್ತು ಜನರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಲು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮತ್ತು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ವಾದಗಳಿವೆ. "ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅವರ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ... ಇದರಿಂದ ಹಲವು ಜನರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿದೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂಗೀತದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಹಯೋಗಿ ಜನರಿಂದ ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯತ್ತ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುತ್ತದೆ. ರಾಗಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಜನರು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರತ್ತ ಸೆಳೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.<ref>ಲಿಕೊಪ್ಪೆ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್. ದಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಸ್ ರಿಂಗ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ: MIT ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೮. ೧೪೨-೧೪೯. ಮುದ್ರಣ.</ref> == ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು == ; [[ಮೋನೋಫೋನಿ|ಮೋನೋಫೋನಿಕ್]] : ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಎನ್ನುವುದು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ವರಲಿಪಿಯಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ; [[ಪೋಲಿಫೋನಿ|ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್]] : ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಮೊದಲ ಪೋಲಿಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳು MIDI ನಂತಹ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ಇಂತಹ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ನೀಡಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಉಪಕರಣವು ಸ್ವರವನ್ನು ಮೂಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈಜವಾದ ಸಾಧನದ ಧ್ವನಿಯು ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತಗೊಳಿಸಿದ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಗೀತೆಯ ದತ್ತಾಂಶದಾದ್ಯಂತ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಫೋನಿನ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಧ್ವನಿ ಭಂಡಾರದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ; [[ಟ್ರೂಟೋನ್]] : ಟ್ರೂಟೋನ್ ("ರಿಯಲ್‌ಟೋನ್", "ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೋನ್", "ಸೂಪರ್ ಫೋನಿಕ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್" ಅಥವಾ "ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಎನ್ನುವುದು ಸರಳವಾಗಿ [[MP3]] ಅಥವಾ AAC ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಟ್ರೂ ಟೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ೨೦೦೨ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{ja icon}} [http://www.kddi.com/corporate/news_release/kako/2002/1118/index.html 2002 ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ] KDDI (au) ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಪಡೆದಿದೆ</ref> ಟ್ರೂಟೋನ್ ಆಗಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಗೀತೆಯು ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯ "ಮೈ ಗಿಫ್ಟ್ ಟು ಯು" ಆಗಿತ್ತು. ; ಸಿಂಗ್ ಟೋನ್ : "ಸಿಂಗ್ ಟೋನ್" ಎನ್ನುವುದು ಕರೌಕೆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು (ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ರಾಗದೊಳಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದ) ಹಿಮ್ಮೇಳ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಆಗಿದೆ. ; [[ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್]] : ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಎನ್ನುವುದು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ವೀಡಿಯೋ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩G ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ). ಯಾವುದೇ ವೀಡಿಯೋವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೋದ ಉದ್ಧೃತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಸೇರಿರುವ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವೀಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಫೋನಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ==ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು== {{Div col}} *೩GP: ವೀಡಿಯೋ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಂಟೇನರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ೩G ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಥರ್ಡ್ ಜೆನರೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್ ಪಾರ್ಜೆಕ್ಟ್ ೩GPP ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ೩G ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ೨G ಮತ್ತು ೪G ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಬಹುದು. * AAC: ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ W೮೧೦i ನಂತಹ ಕೆಲವು ಫೋನ್‌ಗಳು ".m೪a" AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ".m೪r" AAC ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಐಫೋನ್‌|ಐ-ಫೋನ್]] ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ".m೪r" ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ".m೪a" ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಂತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ".m೪r" ಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಆರ್ಎಮ್ ಶೈಲಿಯ ನಕಲು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. * AMR: mp೩ ಯು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನೋಕಿಯಾ ಬಳಸಿದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞವಾಗಿದ್ದ ಆಡಿಯೋ ಕಂಪ್ರೆಶನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * ಇ-ಮೆಲೋಡಿ: ಹಳೆಯ ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * ಐ-ಮೆಲೋಡಿ: ನೋಕಿಯಾದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಸ ಫೋನ್‌ಗಳು ಈ ಮೋನೋಫೋನಿಕ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. * KWS: ಕ್ಯುಸೇರಾದ ರಿಂಗರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * MID / MIDI: ಜನಪ್ರಿಯ ಧ್ವನಿ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್: ಮೋರ್ಸ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಗೀತೆಗಳಿಗೆಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪಠ್ಯ ಫೈಲ್‌ಗಳು * MOT: ಮೋಟೋರೋಲಾ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಳೆಯ ರಿಂಗರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * [[MP3]]: ಬಹಳಷ್ಟು ಫೋನ್‌ಗಳು mp೩ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. * [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] / SCKL / OTT: ನೋಕಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ನೋಕಿಯಾ ಫೋನ್‌ಗಳು ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ರಿಂಗ್ ಟೋನ್ ಪರಿಕರಗಳು ಈ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಡೇಟಾ ಕೇಬಲ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಫೋನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೋಕಿಯಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಇದರ ಫೋನ್‌ಗಳಿವೆ. * OGG ವೋರ್ಬಿಸ್: [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. * PDB: ಪಾಮ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್. ಕ್ಯೂಸೇರಾ ೬೦೩೫ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಟ್ರೆಯೋನಂತಹ ಪಿಡಿಎ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಈ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * PMD: ಕ್ವಾಲಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫೇತ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು MIDI, ಮಾದರಿಯ (PCM) ಆಡಿಯೋ, ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಅನಿಮೇಶನ್, ಪಠ್ಯ, ವೈಬ್ರೇಶನ್ ಮತ್ತು LED ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು * QCP: ಕ್ವಾಲಕಾಮ್ ಫ್ಯೂರ್‌ವಾಯ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. ಪ್ಸಮುಖವಾಗಿ ಸರಳವಾದ ಮೌಖಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. * RTTTL: ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * RTX: ಕೆಲವು ಸುಧಾರಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಡನೆ RTTTL ನಂತಹುದೇ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಷ್ಟಕಗಳು, RTX ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. * ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್೧ &amp; ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್೨: ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಕೀಪ್ರೆಸ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಕೀಪ್ರೆಸ್: ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಪಠ್ಯ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಓದುತ್ತದೆ. * ಸೀಮೆನ್ಸ್ SEO: ಸೀಮೆನ್ಸ್ SEO ಬೈನರಿ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. * SMAF: MIDI ಅನ್ನು ಸಾಧನ ಧ್ವನಿ ಡೇಟಾ (ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಫೈಲ್ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು) ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಯಮಾಹಾ ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್. "MMF" ಅಥವಾ "MLD" ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಫೈಲ್ ಹೆಸರುಗಳು. * SRT: ಸಿಪುರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ VoIP ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಿಪುರ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್. {{Div col end}} ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== * ನೋಕಿಯಾ ಟ್ಯೂನ್ * ರಿಂಗ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಟೋನ್ * ರಿಂಗಲ್ (ಸಂಗೀತ) * ಟೀನ್ ಬಜ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Wiktionary}} * Wired.com ನಿಂದ [https://www.wired.com/news/columns/0,70150-0.html?tw=rss.index ನಿಮ್ಮದೇ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವುದು] * ಹೌ ಸ್ಟಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ನಿಂದ [http://electronics.howstuffworks.com/ringtone.htm ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು] * [http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ringtone_faq ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410101939/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ringtone_faq |date=2007-04-10 }} - ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (UCAN) ನಿಂದ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ * UCAN ಯೋಜನೆಯಾದ newmediarights.org ನಿಂದ [http://www.newmediarights.org/guides/how-to/open_source/software/how_make_your_own_cell_phone_ringtones_free ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಕ್ಕುಗಳು - ಉಚಿತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು] {{Telsigs}} {{Mobile phones}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೆಲಿಫೋನಿ ಸಂಕೇತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:1996 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]] 339bp1ai63s7istlmhuptqfck8ps2i8 ೨೪ ಮನೆ ತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿ 0 34899 1373678 1288545 2026-05-18T13:17:48Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1373678 wikitext text/x-wiki ೨೪ ಮನೆ [[ತೆಲುಗು]] ಶೆಟ್ಟಿಗಳ ಸಮುದಾಯ [[ವೈಶ್ಯ]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] (ಅಂದರೆ ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು, ಧರ್ಮಪುರಿ, ದಿಂಡುಗಲ್, ಈರೋಡ್, ಕಂಬಂ, ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ, ಮಧುರೈ, [[ಸೇಲಂ]], ಥೇಣಿ, ತಿರುಪುರ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಧರ್ಮಪುರಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ೨೪ ಮನೆತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿಗಳ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉದ್ಯಮ, ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ,ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯ. ಸಮುದಾಯದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ. ೨೪ ಮನೆ ತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಒಲಸೆ ವಲಸೆಗಾರರ, ಭಾಷಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ, ಮಾದರಿಗಳು, ತೊಡಕುಗಳು, ಭೇಟಿ, ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ diversities ಒಳಗಾಯಿತು. ದ್ವಿಭಾಷಾ (ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು) ವಲಸೆ ಕುಟುಂಬಗಳು (ಅನುಕ್ರಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಕ್ಕಳು) ನಡುವೆ ಬೇಸರದ ಕಂಡು ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ೨೪ Manais ಅಥವಾ ಮನೆ (ಒಂದು ಗೋತ್ರ ಹೋಲುತ್ತದೆ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ೨೪ ಮನೆ [[ತೆಲುಗು]] ಶೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯ ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉಪ [[ಜಾತಿ]], ಉಪ ಪಂಥಗಳು ಅಥವಾ ೨೪ ಮನೆ ತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕುಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಈ ಸಮುದಾಯದ ಸಹ ೨೪ Manai ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ೨೪ Manai ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿ, ೨೪ Manai ತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿ, ೨೪ ಮನೆ ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ೨೪ ಮನೆ ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿ, ೨೪ ಮನೆ [[ತೆಲುಗು]] ಶೆಟ್ಟಿ, Gonichetty, Goniga, Gonigamane, Janapachetty, Janapan, Janapar ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, Janapasetty, Janapashetty, ಸಾಧು ಚೆಟ್ಟಿ, ಸಾಧು ಚೆಟ್ಟಿ, ಸಾಧು Setty, ಸಾಧು ಶೆಟ್ಟಿ, Sadu Setty, Salapar, Salaparu, Sanapar, Sanaparu, ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿ, ತೆಲುಗು Setty, ತೆಲುಗು ಶೆಟ್ಟಿ, Telungu ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, Telungu ಚೆಟ್ಟಿ, Telungupatti ಚೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು Telungupatti Chettis. ೨೪ ManaiThe ಕೆಳಗಿನ [ಬದಲಾಯಿಸಿ] ೨೪ Manai ತೆಲುಗು ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ರಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು. ಅದರ ೮ ಮನೆ ಮತ್ತು ೧೬ ಮನೆ ಗೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ೧೬ ಮನೆತನದ ಹೆಸರುಗಳು: # Mummudiyar (ರಾಜಾ ಕುಲಂ) # Kolavar # Kanithiyavar # Thillaiyavar # Paliviriyar # Chennaiyavar # Mathalaiyavar # Kothavangavar # Rajabhairavar # Vammaiyar # Kappavar # Tharishiyavar # Vajyavar # Kenthiyavar # Naliviraiyavar # Surayavar ೮ ಮನೆ kothras: # Makkadaiyar # Korahaiyar # Marattaiyar # Kavalaiyar/irataiyar # Pillivangavar # Thavalaiyar # Soppiyar # Lottaiyavar ಕಥೆಗಳು & ಮಿಥ್ಸ್ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂತರು ಮತ್ತು [[ದೇವತೆ]]ಗಳು ಮೇಲೆ Anthakasuran ಎಂಬ rakchasha ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು [[ಶಿವ]] ವಿನಂತಿಸಿದ. ಶಿವ [[ಗಂಗಾ]] ನದಿಯ ದಡದ ಒಂದು ಯೋಗದ ಮಾಡಲು [[ಬ್ರಹ್ಮ]]ದೇವನು ಹೇಳಿದರು. ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು, ಯೋಗದ ಬೆಂಕಿ ಹೊರಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾನವ ಕೃಪೆಯಿಂದ. ಅವರು Pritheswaran ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಬಿಲ್ಲು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಚಿನ್ನದ ಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ Pritheswaran Anthakasuran ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಸಂತರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಶಿವನ ಧನ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಮದುವೆ Pritheswaran ಆಶೀರ್ವಧಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದ. ಶಿವ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ Pritheswaran ನಗರದ [[ಕಾಶಿ]]ಯ ರಾಜ ಆಗಲು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು Kanabai, Kanabindu Gandharvas ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಗಳಾದ ವಿವಾಹವಾದರು. ಕಾಶಿಯ ರಾಜ ಜನರು Pritheswaran ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ ನಾಲ್ವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಂಧರ್ವ ಹೆಣ್ಣು ವಿವಾಹವಾದರು. ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿ [[ಧ್ಯಾನ]] ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು mukthi ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. Pritheswaran ಮೊದಲ ಮಗ ಎರಡು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಕ್ಕಳು ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ Gandharvas ವಿವಾಹವಾದರು. Pritheswaran ಮೊದಲ ಮೊಮ್ಮಗ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ Vaidunga Devarayan ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಅವರನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು ಯಾವುದೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದಿಂದ ಸೇಂಟ್ Kalavai ನಗರದ [[ಕಾಶಿ]] ಭೇಟಿ. Vaidunga ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಇಲ್ಲದಿರುವ ತನ್ನ ದುಃಖ ಹೇಳಿದರು. ಸಂತ Kancheepuram ನಗರದ ಸೇಂಟ್ Kalaikottu ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ರಾಜಮನೆತನದವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ. ಎಲ್ಲಾರೂ Kancheepuram ಹೋದರು. ಇಲ್ಲ, ಸೇಂಟ್ Kaikottu ಪ್ರತಿದಿನ ದೇವತೆ Kamatchi ಬೇಟೆಯ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ದಿನ, Vaidunga ನ ಕನಸುಗಳು, ದೇವತೆ ಅವನಿಗೆ 'Puthra Kameti ಯೋಗದ' ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದರು. Vaidunga ಒಂದು ಪ್ರೇತ ಹೊರಬಂದು ಸಂತ kalaikottu ಪವಿತ್ರ ಆಹಾರ ('Aviunavu') ಪೂರ್ಣ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಡಗಿನ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು, saints.From ಯೋಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯೋಗದ ನಡೆಸಿದ. ಸಂತ ೨೪ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಆಹಾರ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. Vaidunga ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರರಾದ [[ಹೆಂಡತಿ]]ಯರು ಪತ್ನಿ ಪ್ರತಿ ತಿನ್ನಲು ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಪಡೆದರು. ಎರಡು ಸಹೋದರಿಯರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು ಆದರೆ. ನಂತರ Vaidunga ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರು ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯರು ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು Pritheswaran ೨೪ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಮಕ್ಕಳು. ಸಂತ ೨೪ ವಿಭಾಗಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದರೊಳಗೆ kancheepuram ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. Vaidunga ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರ ಮಕ್ಕಳು '೧೬ ವೀಡು ಜನರು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ 'ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಯರು ಮಕ್ಕಳು '೮ ವೀಡು ಜನರು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂತ ಅದೇ ವೀಡು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲೇ [[ಮದುವೆ]] ಮೈತ್ರಿಗಳು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. [[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] qhu8kalumhw0576pphtjyzky78g8bgy ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Location map Mali 10 45034 1373702 1373644 2026-05-18T19:04:11Z Milenioscuro 12959 better map 1373702 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Mali | top = 25.5 | bottom = 9.7 | left = -12.6 | right = 4.8 | image = Mali adm location map.svg | image1 = Mali relief location map.jpg }}<noinclude><!-- -- The above switch-statement branches by text in parameter #1, -- returning the associated value after each equals sign ("="). -->{{Location map/Info}}{{Documentation}} [[ವರ್ಗ:Location map by country templates|Mali]] </noinclude> pkexc5x4rwwva9t4fq6k4oj3nw7ed3q ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ 0 77905 1373697 1356967 2026-05-18T17:09:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373697 wikitext text/x-wiki {{WEP|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} '''ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್''' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳು (ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಗುರಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨,೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು [https://en.wikipedia.org/wiki/IDBI_Bank ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್] ನ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಲೀಕತ್ವ / ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತದ ೩೩ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನವೀಕೃತ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮೂಹಗಳ ೧೦೦ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಸ್.ಎಂ.ಇ ನೇರ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು, ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎಂದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವರೆಗೆ ಸಾಲ ವಿತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು, ಕಿರು ಹಣಕಾಸು ಶಾಖೆಗಳು ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಏಳು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ ==ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್== ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ದೇಶವೆನೆಂದರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಿಫೈನೆನ್ಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವುದು.ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾಜಿ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶ್ರೀ ಎನ್ ಕೆ ಆಗಿದೆ ಮೈನಿ. ಡಾ|| ಕ್ಷತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ.ಹಾಗು ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಲಕ್ನೋ ಆಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಭಾರತ ಕಾಯಿದೆಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨, ೧೯೯೦ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸೀರು, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಇದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು.<ref>http://www.sidbi.com/?q==about-sidbi{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಸಾಧನೆಗಳು== ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ೩೦ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 'ದಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್', ಲಂಡನ್ ಮೇ ೨೦೦೪ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡೂ ೨೫ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು.ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ([https://www.cgtmse.in/ ಸಿ.ಜಿ.ಟಿ.ಎಮ್.ಎಸ್.ಇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117104544/https://www.cgtmse.in/ |date=2016-01-17 }}) ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಖಾತರಿ ನಿಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಸೀರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೀರು, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ([http://msme.gov.in/mob/home.aspx ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117100300/http://msme.gov.in/mob/home.aspx |date=2016-01-17 }}) ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅನೇಕ [https://en.wikipedia.org/wiki/Public_sector_undertakings_in_India ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್] ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ . ೨೦೦೨-೨೦೦೩ ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಮ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಿತರಣೆ ರೂಪಾಯಿ ೧೦೯೦೪ ಕೋಟಿ ನಷ್ಟಿತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೬೭೮೯ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ. ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ರೂ.೨೭೩೦ಕೋಟಿ ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ವರೆಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>http://www.business-standard.com/article/finance/mudra-to-start-out-as-sidbi-unit-115031300823_1.html</ref> ==ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾಂತ== ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಡೊಮೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ ಇದು ಮೈಕ್ರೋ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು (ಎಮ್.ಎಸ್.ಎಮ್.ಇ), ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಔಟ್ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೪೫ ಶೇಕಡ ರಷ್ಟನ್ನು ೬೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ, ಸುಮಾರು ೭ ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಸುಮಾರು ೩ ಕೋಟಿ ಘಟಕಗಳು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲದ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು 'ಎಮ್.ಎಸ್.ಎಮ್.ಇ' ವಲಯದ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಬ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರಫ್ತು ಸುಮಾರು ೪೦ ಶೇಕಡ ರಷ್ಟು . ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದ ನೆರವು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾರಿಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ,ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್, ಲಂಡನ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ಯಾಂಕರ್, ಲಂಡನ್ ಮೇ ೨೦೦೪ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡೂ ೨೫ ನೇ ಸ್ಥಾನ. ಎಮ್.ಎಸ್.ಎಮ್.ಇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಡೆಗೆ ಅದರ ಪ್ರಯತ್ನದ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದು ಬಲವಾದ, ರೋಮಾಂಚಕ ಮಾಡಲು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅನುದಾನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದರಲ್ಲಿ 'ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪ್ಲಸ್' ವಿಧಾನ ಹೇಗೆಂದರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಿರು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಡುವೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಚಾರ, ಸೀರು ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ಪ್ರಚಾರ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿವೆ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ, ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಮ್.ಎಸ್.ಎಮ್.ಇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಹಣಕಾಸು, ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ ಸಚಿವಾಲಯ, ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಒಂದು ನೋಡಲ್ / ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಝ್ ಪ್ರಚಾರ ಉಪಕ್ರಮವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಸೀರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಭಾರತ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎಸ್ಎಂಇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವೆಗಳು ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಸ್ಎಂಇ ರೇಟಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, [https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Micro,_Small_and_Medium_Enterprises ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ] ವಲಯದ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ. ==ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಯಗಳು== ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳ್ಳಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ: #ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ, [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ವಿನಿಮಯ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. #ಇದು ಮೃದು ಪದಗಳು ಪದವನ್ನು ಸಾಲ, ಎರಡೂ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ, [[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ]] ಬೆಂಬಲ ಕೆಲಸ ಬಂಡವಾಳ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೆಂಬಲ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಸಾಲ ಇಕ್ವಿಟಿ ರೀತಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. #ಅವಧಿಯ ಸಾಲ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಎಸ್ಎಸ್ಐ ರಾಜಧಾನಿ ಕೆಲಸ ಎರಡೂ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿವು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. #ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ. #ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬಂಡವಾಳ ಸರಕು / ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಘಟಕಗಳ ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟ ಹಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಮಸೂದೆಗಳು. #ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜನರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಲಸೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಇದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವಾಯಿತು ರಚಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯ ಯೋಜನೆಗಳು== ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ, [[ಬಂಡವಾಳ]] ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಕೆಲಸ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಲಭ್ಯತೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆನ್ನುವುದು. ಮೇಲೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನೇಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; #ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೆರವು. #ಪೂರಕ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಸಾಲ. #ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಲ. #ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಣ್ಣ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಾಲ ನೆರವು ನೀತಿದೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಸಾಲ ನೆರವಕೆ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; #ಇದು ಬಿಲ್ ರಿಯಾಯಿತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. #ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಡಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡಿದ ಸಾಲದ ರಿಫೈನೆನ್ಸ್. #ಸಣ್ಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ರೀತಿಯ ಬಿಸಿನೆಸ್ಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಸಾಲದ ರಿಫೈನೆನ್ಸ್. #ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೀಡಿದ ಸಾಲದ ರಿಫೈನೆನ್ಸ್. ಅದೇ ರೀತಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೇಲೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು== #ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ. #ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ ಮತು ಸೇವೆ ಸೆಕ್ಟರ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ಒತ್ತು ಗಮನ. #ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಕರ್ಷಕ ದರಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. #ಸಂಬಂಧ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ನೀವು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಜರ್ನಿ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಸಹಾಯ. #ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. #ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಉಚಿತ ಹಣಕಾಸು ಸುಲಭದ ಪ್ರವೇಶ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. #ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಪಾಯ / ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಂಡವಾಳ. #ಪ್ರವೇಶ ಇಕ್ವಿಟಿ / ವೆಂಚರ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ರಿಫೈನೆನ್ಸ್== ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Micro,_Small_and_Medium_Enterprises ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ] ವಲಯದ ಏಳ್ಗೆಯ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಚಾಲನೆ" ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಿಯಾಯಿತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೆಂಬಲ ಮೂಲಕ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Micro,_Small_and_Medium_Enterprises ಎಂ.ಎಸ್.ಎಂ.ಇ] ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಚೇತರಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ೨೦೧೧-೧೨ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮರುಸಾಲಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೫೦೦೦ ಕೋಟಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್,` ೪೭೧೧ ಕೋಟಿ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.sidbi.com/ ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160118100451/http://ABHIJITDAS@sidbi.com/ |date=2016-01-18 }} *[http://recruitmentapplicationforms.in/sidbi-bank-recruitment-application-form ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160117104541/http://recruitmentapplicationforms.in/sidbi-bank-recruitment-application-form |date=2016-01-17 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} 80esd9twljdndxim1dileh111t0qufr ೨೦೧೬ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ 0 78231 1373677 1316645 2026-05-18T13:17:22Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1373677 wikitext text/x-wiki {{Quote_box| width=30%|align=right|quote= ::<big>'''2016 ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟ'''</big> *ಹೆಸರು = '''12ನೇ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ''' *ಅತಿಥೇಯ ನಗರ = [[ಗುವಾಹಟಿ]]ಮತ್ತು[[ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌]] *ರಾಜ್ಯ - ದೇಶ =[[ಅಸ್ಸಾಮ್]] -[[ಭಾರತ]]. *ಕ್ರೀಡಾ ಚನ್ಹೆ = ಎರಡು ಕಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ 'ಬಾಲ ಘೇಂಡಾ ಮೃಗ' *ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು = 8 > ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ/ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ. *ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟಗಳು = 2,672 *ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು = 228 in 23 [[sports]] *ಉದ್ಘಾಟನೆ = 5 ಫೆಬ್ರವರಿ <small>(ಗುವಾಹಟಿ)</small> <br> 6 ಫೆಬ್ರವರಿ <small>(ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌)</small> *ಮುಕ್ತಾಯ = 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 *ಉದ್ಘಾಟಕರು = [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] *ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ = ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ([[ಗುವಾಹಟಿ]])<br>ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ(ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌) *ಗುರಿಯ-ಘೋಷನೆ = ಶಾಂತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಟ. }} [[File:South Asian Games participating countries.PNG|thumb|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ/ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಭಾರತ, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ.ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ==12ನೇ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ== *2016 ರ 12ನೇ [[ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] ದಿ.೫-೨-೨೦೧೬ ಶುಕ್ರವಾರ ಚಾಲನೆಯಾಗಿದೆ.ಶುಕ್ರವಾರ ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಗುವಾಹಟಿಯ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. *12ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ 2012ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾರಣ ಕೂಟವನ್ನು ಮುಂದೂಡ ಲಾಗಿತ್ತು. 2012ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ 2014ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯವರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಮಾನತಿ ನಲ್ಲಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೂಟ ನಡೆದಿರಲ್ಲ. ಈಗ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಮತ್ತು [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ನೆಡಸುತ್ತವೆ. *ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ 12 ದಿನ ನಡೆಯುವ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಾರ್ಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 2,672 ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.2010ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 90 ಚಿನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 175 ಪದಕಗಳಿಗೆ ಜಯಿಸಿತ್ತು.ಈ ಬಾರಿಯ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗ ವಹಿಸುವ ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲಾ 228 ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ 308 ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶ ಇದೆ. ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಂತೆ ಮಹಿಳೆ ಯರಿಗೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಪದಕ ಗೆದ್ದ ದಾಖಲೆ ಭಾರತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಬಾರಿ 254 ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 521 ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದೆ. ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ 381 ಮತ್ತು 370 ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] 346 ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳ ತಂಡವನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದೆ. *12 ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಹಾಡು "'''ಹೇ ಪ್ರಿತಿಬಿ ಏಕ್ ಕ್ರಿರಾಂಗಣ್'''- -" ಅಕ್ಷರಶಃ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದರೆ "'''ವಿಶ್ವವು(ಪೃಥ್ವಿ) ಒಂದು ಆಟದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಆಗಿದೆ'''".(ಥೀಮ್) ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಡಾ ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ (1926-2011) ಈ ಹಾಡು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಸಂಕೇತ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ "ಮರಿ-ಘೇಂಡಾಮೃಗ". ಕ್ರೀಡಾ ಘೋಷಣೆ: '''ಶಾಂತಿ,ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ'''.(ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ) ==ವ್ಯವಸ್ಥೆ== *ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆಯೋಜನೆಗೆ ಒಟ್ಟು ರೂ. 150 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿಯೇ ₹ 60 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. *ಅಧ್ಯಕ್ಷ - ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿ ಶ್ರೀ ಸರ್ವಾನಂದ ಸೋನೋವಾಲ್ (Sarbananda Sonowal). ಶ್ರೀ ಎನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಯೂತ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಮಂತ್ರಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. *635 ಭಾರತ ಒಲಂಪಿಕ್ (NOC) ತಂಡದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿ 1505 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1167 ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ಪಡೆ, ಇನ್ನೂರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<sup>೫</sup> == 17 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು == [[File:Assam in 1950s.png|360px|thumb|right|ಅಸ್ಸಾಮ್]] *'''ಗುವಾಹಟಿ''' ವೇದಿಕೆ:17 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು. {| class="wikitable" |- !ಕ್ರೀಡೆಗಳು!!ಕ್ರೀಡೆಗಳು |- |1.ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌, 2.ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌, 3.ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌, 4.ಫುಟ್‌ ಬಾಲ್‌, 5.ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಲ್‌, 6.ಹಾಕಿ, 7.ಕಬಡ್ಡಿ, 8.ಕೊಕ್ಕೊ, 9.ಶೂಟಿಂಗ್‌, || 10.ಸ್ಕ್ವಾಷ್‌, 11.ಈಜು, 12.ಟೆನಿಸ್‌, 13.ಟ್ರಯಥ್ಲಾನ್‌, 14.ವಾಲಿಬಾಲ್‌, 15.ವೇಟ್‌ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌, 16.ಕುಸ್ತಿ 17. ಪುರುಷರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ |} * *'''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ''' 8 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು: {| class="wikitable" |- !ಕ್ರೀಡೆಗಳು!!ಕ್ರೀಡೆಗಳು |- |1.ಆರ್ಚರಿ, 2.ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌, 3.ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌, 4.ಜೂಡೊ, ||5.ಟೇಬಲ್‌ ಟೆನಿಸ್‌, 6.ಟೇಕ್ವಾಂಡೊ, 7.ವುಶು ಮತ್ತು 8.ಮಹಿಳೆಯರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ |} ==ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು== *ವಿವರ: {| class="wikitable" |- !SAARC !! ಪುರಷರು !! ಪುರಷರು !! ಮಹಿಳೆಯರು !! ಮಹಿಳೆಯರು!! |- !ದೇಶಗಳು !! ಕ್ರೀಡೆ !! ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು!! ಕ್ರೀಡೆ !! ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು!!ಒಟ್ಟು |- |ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|| 20 || 171 || 12 || 83||254 |- |ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|| 22 || 241 || 18 || 168||409 |- |ಭೂತಾನ || 9 || 09 || 06 || 28||87 |- |ಭಾರತ || 23 || 275 || 23 || 244||519 |- |- |ಮಾಲಡೀವ್ಸ್|| 10 || 96 || 9 ||88||194 |- |ನೇಪಾಲ || 23 || 211 || 23 || 187||398 |- |ಪಾಕಿಸ್ತಾನ || 20 || 195 || 18 || 142||337 |- |ಶ್ರೀಲಂಕಾ || 23 || 257 || 23 || 227||484 |- !ಒಟ್ಟು !! 23 !! 1505 !! 23 !!1167!!2672 |- |} ==ಪದಕ ಗಳಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ== *'''ದಿ.೫-೨-೨೦೧೬ ರಂದು ಆರಂಭವಾದ ೧೨ನೇ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ೧೬-೨-೨೦೧೬ ಮಂಗಳವಾರ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.''' *೨೦೧೬ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿ :<ref>{{Cite web |url=http://southasiangames2016.com/sResults.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-02-18 |archive-date=2016-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317071939/http://southasiangames2016.com/sResults.aspx |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- !ಶ್ರೇಣಿ!! ದೇಶ !! ಚಿನ್ನ !! ಬೆಳ್ಳಿ !! ಕಂಚು !! ಒಟ್ಟು |- |1|| ಇಂಡಿಯಾ(ಭಾರತ || 188 || 90 || 30 || 308 |- |2|| ಶ್ರೀಲಂಕಾ (ಶ್ರೀ || ) 25 || 63 || 98 || 186 |- |3|| ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (ಪಾಕ್) || 12 || 37 || 57 || 106 |- |4|| ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ (AFG) || 7 || 9 || 19 || 35 |- |5|| ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (ಬಾನ್) || 4 || 15 || 56 || 75 |- |6|| ನೇಪಾಳ (NEP ಯು) || 3 || 23 || 34 || 60 |- |7|| ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ (MDV) || 0 || 2 || 1 || 3 |- |8|| ಭೂತಾನ್ (ಬಿಎಚ್ಯು) || 0 || 1 || 15 || 16 |- !*!! ಒಟ್ಟು !! 239 !! 239 !! 310 !! 788 |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ನೋಡಿ== *[[೨೦೧೪ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] *[[ಫೀಫಾ]]:--[[2014 ರ ಫೀಫಾ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯ]] *[[17ನೇ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ 2014]] *[[ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] *[[2017 ರ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == *1.www.prajavani.net/article/ಪದಕ-ಬೇಟೆಗೆ-ಭಾರತ-ತಂಡ-ಸಜ್ಜು[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%95-%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%9F%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%A4-%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A1-%E0%B2%B8%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B3%81] *2.http://www.dailynews.lk/?q=2015/12/30/sports/sri-lanka-field-484-athletes-23-disciplines *3.https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Map_of_Meghalaya_India.png *4.http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/cycling/South-Asian-Games-Indian-cyclists-bag-three-more-medals/articleshow/50888513.cms [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು]] gktrrf9owton0bh90tmowp4mc5ekr1d ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ 0 78778 1373699 1357027 2026-05-18T17:33:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373699 wikitext text/x-wiki ==ಪೀಠಿಕೆ== :'''ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು''': *1992 ರಿಂದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಗ್ರಾಮ ಸಮಿತಿ ನಿಯಮ), ಗ್ರಾಮ, ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸಭೆ ಅಥವಾ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತವು ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅತಿಯಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಿ ಕೆಳ ಹಂತದ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ 2015 ರಲ್ಲೂ, ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಗುಂಪು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಒಂದು ಗ್ರಾಪಂ, ಒಂದು ತಹಸಿಲ್ ಮಟ್ಟದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. :'''ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ''' - *ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ. :ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡಲು 73 ಮತ್ತು 74 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ 1992 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಪುನಹ 73 ನೇ ಮತ್ತು 74 ನೆಯ ಕಲಂಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>Mullick, Rohit and Raaj, Neelam (9 September 2007). ಮತ್ತು ನೆಯ [2]. Sisodia, R. S. (1971). "Gandhiji's Vision of Panchayati Raj".Panchayat Aur Insan 3 (2)9–10.</ref> *73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ( ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ‘ಪಿಆರ್‍ಐ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ) . *74 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಗರ ಸಭೆ ಅಥವಾ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು )ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯವi ಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. *73 ನೇ ಮತ್ತು 74 ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ನಗರಾಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ತರಲು ರಚಿಸಿದೆ. *73 ನೇ ಮತ್ತು 74 ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು 1993 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>Sharma, Manohar Lal (1987). Gandhi and Democratic Decentralization in India. New Delhi: Deep and Deep Publications</ref> :'''[[ಭಾರತ]] ಕೃಷಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ'''; *ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 65 ರಷ್ಟು ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಧಾರಕ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಜನರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಚಾಲನೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಮತು ಮೇಲಿನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಇವೆ. *ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ.ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ (PRIsಪಿ.ಆರ್.ಐಗಳು) ==ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ== *[[ಋಗ್ವೇದ]] (1700 ಃಅ) ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಮ ಇದ್ದವು ಎನ್ನಲು 'ಸಭೆ' ಎಂಬ ಪದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ (ಐದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಿತಿ) ಆಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯ ಚುನಾಯಿತ ಸಭೆ ಅಥವಾ ಪಂಚರು ದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.. [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಎರಡೂ. ಜಮೀನು ಹಂಚಿಕೆ, ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಪರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾಲು ಹಣ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಈ ಕಾರ್ಯಗಲನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವಾರು ಪಂಚಾಯತ್. ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಥವಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇರಲಿಲ್ಲ. [2] ಜಾತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀಣಿಸತೊಡಗಿತು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು (ಜಮೀನ್ದಾರರು) ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಡಳಿತಗಾರರ ಮತ್ತು ಜನರ ನಡುವೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಕ್ರಮ ಅವನತಿಹೊಂದಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಸ್ಥಾಪನೆ, ಆದಾಯ -ಕರ ಸಂಗ್ರಹ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಭೂ ಮಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದರಿಂದ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref>http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/2392/11/11_chapter%203.pdfPANCHAYATI RAJ – A HISTORICAL PERSPECTIVE - CHAPTER-III page 81 to 97</ref> :'''ಪೂರ್ವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್''' *ಪಂಚಾಯತ್ ಪದ ಪಂಚ (ಪಂಚಾಸ್ವನುಸ್ಥಿತಃ) ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, “ಐದು ಜನರ ಸಭೆ” ಇದು ಪಂಚಾಯತಿ. ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಷ್ಟೇ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. [[ಋಗ್ವೇದ]], [[ಮನುಸಂಹಿತೆ]], [[ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]], ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ, ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಷಯ [[ಮನುಸ್ಮೃತಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ಶಾಂತಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸಂಘಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇವೆ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದರು ಸಂಖ್ಯಕ [ಅಕೌಂಟೆಂಟ್], ಪಶು ವೈದ್ಯರು, ಜಂಘಕಾರ್ಮಿಕ [ಗ್ರಾಮ ಕೊರಿಯರ್] ಚಿಕಿತ್ಸಕ [ವೈದ್ಯ ].ಇತ್ಯಾದಿ ಇದ್ದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಾಜಸ್ವ ಸಂಗ್ರಹ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. *ರಾಜ್ಯದ ಬಾಕಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿಷಯ . [[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] [[ರಾಮಾಯಣ]]ದಲ್ಲಿ ಇವೆ ಗಣಪದ (ಗ್ರಾಮ ಫೆಡರೇಶನ್) ಬಹುಶಃ ಗ್ರಾಮ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉಲ್ಲೇಖದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ. ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ 200 ಬಾರಿ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ದಲ್ಲೇ-[[ವೇದ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಡಳಿತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಭೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ವೇದ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು- 'ಸಭಾ', ಮತ್ತು 'ಸಮಿತಿ' ಗಳು ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಆಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವೈದಿಕ ಜಾನಪದ ಸಭಾ ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನು ಆರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಸಭಾ ಎರಡೂ, ಈಗಿನ ಜನರಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾದ ಚರ್ಚೆಮಾಡುವ ಸವಲತ್ತು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಭೆಗಳು. ಗ್ರಾಮದ ಕಚೇರಿ. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಾದ ಗ್ರಾಮಿಣಿಯ ಹುಟ್ಟು ಆಡಳಿತ ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದ, ಸಮಿತಿ ನಂತರ ಮುಳುಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು ಸಭಾ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ರಾಜರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬ0ದಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಈ ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಳಿಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದವು. ಜೊತೆಗೆ ಜಾತಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಾದರಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಹ ಇತ್ತು. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಾದ ಗ್ರಾಮಿಣಿಯ ಆಡಳಿತವು ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದ, ಸಮಿತಿ ನಂತರ ಮುಳುಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು ಸಭಾ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ರಾಜರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೋದಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಈ ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಳಿಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದವು. ಜೊತೆಗೆ ಜಾತಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಾದರಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಹ ಇತ್ತು. *ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಎಂಬ ಪಂಚಾಯತ್ `ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಗ್ರಾಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ, ಎರಡೂ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿತ್ತು. *ಮೌರ್ಯರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮವು ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು, ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತರ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇವು ಇದ್ದವು. ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಜನಪದಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಜನಪದಗಳು ; ಪಂಚಮಂಡಲಗಳು . ಇದ್ದವು. ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇದ್ದವು. :'''ದಕ್ಷಿಣದ ಚೋಳರ ಶಾಸನ''' *ಈ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಮಿತಿಗಳು. ಗ್ರಾಮ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಮೊಗಲ್ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮದ ಆಡಳಿತವು ಜನರು ಆರಿಸಿದ ಸಮಿತಿಗಳ ಅಧೀನವಿತ್ತು. ಮೊಗಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೇರ್ ಶಾ ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪಂಚಾಯ್ತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ದೇರ್ ಓನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ದರು. ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರು ಪಂಚಾಯತ್ ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಆಡಳಿತ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮನುಷ್ಯ ಅರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಪ್ಪಿತಸ್ತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಮಾಡವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು. (<ref>ಮ್ಯಾಥ್ಯು ಜಾರ್ಜ್ ನು ‘ಭಾರತದ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್, ಒಂದು ಅವಲೋಕನ’ ದಲ್ಲಿ . ‘ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸ್ಥಿತಿ’, ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್’ ಕಂಪನಿ, ದಹಲಿ, 2000, ಠಿಠಿ.3.)99(ಆಲತೇಕರ್’ ಎ.ಎಸ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮೋತಿಲಾಲ್ ದಾಸ್ ಬನಾರಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ದಹಲಿ, 1997,ಪುಟಗಳು. 229.)</ref> *ಅಕ್ಬರ್’ನು ಈ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು , ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅನಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮವೂ ಹಿರಿಯರ ತನ್ನದೇ ಪಂಚಾಯತ್ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ತೆರಿಗೆ, ನಿರ್ವಾಹಕರ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದಂಡನೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊಗಲರು ಒಂದು ಕ್ರಮಾನುಗತ (ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲಿನವರೆಗೆ) ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮೊಗಲ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ , ಮೊಗಲ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಹಿಡಿತ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ== *ದೇಶವು 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್’ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಪಡೆಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮೊದಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರಾ ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು.. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಗಮಿಸುವ ತನಕ ರೂಪುತಳೆದ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಡೆ ಪಡೆಯಿತು. ಸ್ವಯಂ ಯಾ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಂಚಾಯತ್’ಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ಸಿಗುವುದು ನಿಂತಿತು. ಗ್ರಾಮದ ಆಡಳಿತದ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಇದ್ದಿತು. ಅದರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. . ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಭಾರತ ಹಳ್ಳಿಗಳ ದೇಶ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಲು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಆಡಳಿತ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. '''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್,ದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು'''. ( ಹಳ್ಳಿಯ ಜನಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಾವಣೆ.) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಲು, ಪಂಚಾಯತ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಗಳು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನ 1948 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಚಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಇದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರು. ತಕ್ಷಣ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಡೆದಿದೆ, *ಹೀಗೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 40 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ, "ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗಳ್ಳ ಬೇಕು", ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>(106Bharatada Samvidhana, English -Kannada version of Constit ution of India, Published on behalf of theGovernment of India by the Director, Department of Printing, Stationary and Publication, Government ofKarnataka, Bangalore, 2001, pp.19. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮುದ್ರಣ, ಸ್ಟೇಷನರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2001, ಠಿಠಿ.19 ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಲಾಖೆಯು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ -ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ )</ref> ==ಬಲವಂತರಾವ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ 1957== *ತಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೂತ್ರಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಕಾರರು ಅರಿತಿದ್ದೂ , ವಿಷಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮೊದಲ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 1952-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು 1953ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಳ್ಳಿಗರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ,ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಪಡಿಸಲು, ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕಾರ್ಯಗತ ಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೇಮಕ ಆಡಳೀತಗಾರರಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸಹಾಯಕರನ್ನು (ವಿಲೇಜ್’ ಲೆವಲ್’ವರ್ಕರ್) ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತರಲು ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು. , ಆದರೆ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮೀ ಯೋಜನೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. (ಬಲವಂತರಾವ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ 1957 ರಲ್ಲಿ )ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಲ್ಲ ಎಂದಿತು. ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಉಪಕ್ರಮವು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ವಿಫಲವಾದದ್ದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. *ಸಮಿತಿಯವರು ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು: *1. ಇಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರಚನೆಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಸಮಿತಿ /ಸಭೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. . *2. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾಚಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ಇರಬೇಕು. *3. ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕು. *4. ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೆಡೆಯಬೇಕು., ಮತ್ತು *5. ಈ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಯುತಗೋಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಬೇಕು. *ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂಚಾಯತ್’ ಸಮಿತಿ ಮೂಲಕ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವುದು. ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್, (ತಾಲ್ಲೂಕು) ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು (1)ಸಮುದಾಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಉದ್ದೇಶ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಿತಿಯು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಆಸಕ್ತಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎರಡು, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಹ ಸಮಿತಿಗೆಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಹ-ನೇಮಕ (ಖೋ-ಆಪ್ಟ್) ಮಾಡುವುದು. *ಸರ್. ಃಬಲವಂತರಾವ್’ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳು 1 ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 1958 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ರಾಜಸ್ಥಾನವು 2 ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1959 ರಂದು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಅದನ್ನು(ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು) ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. 1960 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಂಚಾಯತ್’ ರಾಜ್’ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಪಂಚಾಯತ್’ ರಾಜ್’ವ್ಯವಸ್ಥೆ, 5,79,000 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. 2,17,300 ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು 96% ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 92% ರಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ಇತ್ತು. ಸಚಿವಾಲಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ 1964-1965 ರ ವರದಿಯು , ಕಿರಿಯರ ಉತ್ತಮ ನಾಯಕತ್ವ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ವರ್ಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ವವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭಾರತದ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಭರವಸೆಯ ದಿನಗಳು,ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>(73 ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯಿದೆ, ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಪ್ರೇಸಲ್" ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು)(107) ಮೆಹ್ರಾ ಸ್ವೇತಾ ಮೂಲಕ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ರಾಜ್ ಸಬಸ್ಟಿಯನ್ , ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಥಿಯಾಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ), (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪವರ್ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್’ ರಾಜ್: ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಹಲಿ,)</ref> ==ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಡೆ== *ಬಲವಂತರಾವ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸು ದೇಶ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅರವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತರ ನಂತರ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಳೆಗುಂದಿದವು. (ಪುಟ109) ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನೆಡೆದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡವು. ಅದಕ್ಷತೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಪಕ್ಷಪಾತ, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಜನರ ಮುನ್ನೋಟದ ಹೊರಗೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; ಸಮಾನಾಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಹಣ-ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿತಗೋಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಶಾಹಿಗೆ ಮೇಲುಗೈ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್’ಗೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. (ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿ (1977) 1977 ರಲ್ಲಿ *ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜನತಾ ಸರಕಾರ [[ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅದು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅವರು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಬಲವಂತರಾವ್’ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಲಹೆ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಸಮಿತಿಯು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್‍ದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸಮಿತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಮಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಬೇರು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಂಡಲ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಒಳಗೊಂಡಿರವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಸಮಿತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಿತು.<ref>(ಮೈಆತ್ಯೂ ಜಾರ್ಜ್, 2000, ಅಪ್.ಸಿಟ್, ಪುಟ .6. 109 ಸಿಂಗೆ ಶಮಶೀರ್ ಮಲಿಕ್ ಹೊಸ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್,ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದಲಾವಣೆ.)</ref> *ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕುಸಿತದ ಕಾರಣ ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾನಾಟಕವೂ ಸೇರಿ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.. ==1985 ರಲ್ಲಿ,ಜಿ.ವಿ.ಕೆ.ರಾವ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು 1986ರಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಲ್.ಎಂ.ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿ== *1985 ರಲ್ಲಿ, .ಜಿ.ವಿ.ಕೆ ರಾವ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಾ ಎಲ್.ಎಂ. ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿಗಳು: ದಿ ಜಿ.ವಿ.ಕೆ ಏ ರಾವ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದವು. ಅಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಲು. ಸಿಂಘ್ವಿ ಸಮಿತಿಯು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್'ಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ನಿಯಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೆಕು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲು ನ್ಯಾಯಯುತ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು. <ref>(ಐಬಿಡ್, ಪುಟಗಳು ಶಿಫಾರಸು. 5111 ರತ್ನ ಘೋಷ್, "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಹಿಸ್ಟರಿ oಡಿiಛಿಚಿಟ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ", ರತ್ನ ಘೋಶ್ (ಆವೃತ್ತಿ),</ref> ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯಿದೆ, 1992== *ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದಾಗ, 15 ಮೇ, 1989 ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ 64 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಿ ವಿ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್’ಅದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿ, 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಅದು 24 ಏಪ್ರಿಲ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. :'''1993 ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗೆ ಇವೆ''': *ಈ ಕಾಯಿದೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಂಚಾಯತ್ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ನೋಂದಾಯಿತ ವಯಸ್ಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಮೂರು ಹಂತದ ಆಡಳಿತ: 1ಗ್ರಾಮ, ೨.ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ೩.ಮಧ್ಯಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ; ಹೀಗೆ ಮೂರು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳು 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದರೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. *ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಮೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೇರ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ತುಂಬಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದವರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಂಚಾಯತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. *ಸಂಸದ, ಶಾಸಕ, ಎಂಎಲ್ಸಿ, ಸಹ ಮಧ್ಯಮ ಹಂತದ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯ ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>(ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಮಿತಿ ರಿಪೊರ್ಟು 112 Report Intitutions IINS, ಎಲ್.ಎಂ. ಸಾಂಘ್ವಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ದೆಹಲಿ, 1986.)</ref> *ಎಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 1/3 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಸೀಟುಗಳು 1/3 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ (ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ) ಮೀಸಲಾತಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. *ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಹಿಂದುಳಿದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸಿದೆ. *ಪಂಚಾಯತ್ ಏಕರೂಪದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಇರುವುದು. ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು. ಪುನಾರಚಿತ ಪಂಚಾಯತ್ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವರು. ಅವಧಿಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಾಯತ್'ನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. . *ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಲು ಅನರ್ಹನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಗಲು ಅನರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾನೆ/ಳೆ *ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು. *ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪಂಚಾಯತ್’ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ::11ನೇ ಪಟ್ಟಿ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಯೋಜನೆಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುವುದು. ::ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ, ಪಂಚಾಯತ್ ‘ಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ::ಪಂಚಾಯತ್ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುವು. ::ರಾಜ್ಯದ ಕೊಡಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಣದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಲು ಸಹ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ::ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂಚಾಯತ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಆದಾಯ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ::ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ::ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹೊಂದಲು ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು,ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಪುನಸ್ಥಾಪನೆ. ::24 ಏಪ್ರಿಲ್ 1993 ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಾಯತ್ ಅವರು ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದು. ಸಭಯ ತೀರ್ಮಾನವಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬಹುದು. *ನಿಯಮ:243 ಜಿ ಕೆಳಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಕೃಷಿ,; ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ • ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸೇರಿದಂತೆ • ಭೂಮಿ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು • ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ, ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ • ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ • ಖಾದಿ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು • ಗ್ರಾಮೀಣ • ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ • ಮೀನುಗಾರಿಕೆ • ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ರೂಪ • ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ವಸತಿ • ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಮೇವು • ರಸ್ತೆಗಳು, ಸುರಂಗ, ಸೇತುವೆಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ • ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಬೇರೆ ವಿಧದ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸೇರಿದಂತೆ • ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳು 113 ಸಂವಿಧಾನ (ಎಪ್ಪತ್ತು -ಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ, 19 92, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ . 96) • ಬಡತನ ಎತ್ತರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ • ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ • ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ • ವಯಸ್ಕ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ • ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು • ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು • ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳು • ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು • ಔಷಧಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬ ನೈರ್ಮಲ್ಯ • ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ • ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ •ಮಾನಸಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ. ದುರ್ಬಲ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. == 1993ರ ಸಂವಿಧಾನದ 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಿ ಏಕೆ ಜರಿಗೆಗೊಳಿಸ್ಲಾಯಿತು == *73 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ ತಳಮಟ್ಟ ತಲುಪಲು [[ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ]] ಪುನರ್ರಚನೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಲ್ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಆಯಿತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ರಚನೆ, ಸಂಯೋಜನೆ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. *ಈ ನಿಯಮ (ಆಕ್ಟ್) ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದಿರುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ/ಟೀಕೆ ಎಂದರೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು. ಈ ಟೀಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ, ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕನಸು ನನಸಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಹೊಸ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಮೂಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆರಂಭ ಮಾಡಿದೆ- ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ==ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 50% ಮೀಸಲಾತಿ== ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 50% ಮೀಸಲಾತಿನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, [11] ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಡ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ ಇವು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 50% ಮೀಸಲಾತಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 50% ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>http://www.oneindia.com/2009/08/27/cabinetapproves-50-percent-reservation-for-women-inpancha.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ನೋಡಿ== * [[ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2016]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ== *History of Panchayat raj [http://int.search.myway.com/search/GGmain.jhtml?searchfor=History+of+Panchayat+raj&st=tab&ptb=1C9F16F3-0E4D-4DE1-9D64-007631EBC53B&n=781b68be&ind=2015062206&ct=SS&pg=GGmain&tpr=tabsbsug&p2=%5EY6%5Exdm270%5ETTAB02%5Ein&si=CKTEz4qvo8YCFUMojgodTogAKQ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *http://www.ijhssi.org/papers/v2(4)/version-5/B240713.pdf *http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/35946/9/chapter%204.pdf *http://www.ijhssi.org/papers/v2(4)/version-5/B240713.pdf *http://www.ijhssi.org/papers/v2(4)/version-5/B240713.pdf *http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/36396/10/chapter%205.pdf ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|.]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂವಿಧಾನ]] qw34zgnj3s94yrtyoci0tmsywkywbjn ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್ 0 84337 1373707 1372602 2026-05-18T21:51:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್ | image = Marissa Mayer May 2014 (cropped).jpg | caption = ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ | birth_name = ಮರಿಸ್ಸಾ ಆನ್ ಮೇಯರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1975|5|30|mf=y}} | birth_place = ವಾಸಾವ್‍, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್, ಯು. ಎಸ್‍ | education = [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] (ಬಿ. ಎಸ್, ಎಮ್‍. ಎಸ್‍) | occupation = ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿ, ಸನ್‍ಶೈನ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್<ref>{{cite web|url=https://sunshine.com|title=Sunshine - Sunshine|publisher=Sunshine |access-date=December 29, 2018 }}</ref> | boards = {{plainlist| * ಎಟಿ&ಟಿ ಇಂಕ್‍. * ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬ್ಯಾಲೆ * [[ವಾಲ್ ಮಾರ್ಟ್]]<ref name="walmart20120416"/>}} | residence = {{plainlist| * ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ }} | nationality = ಅಮೆರಿಕನ್‍ | alma_mater = | employer = [[ಯಾಹೂ]] | salary = ಯುಎಸ್‍ಡಿ $೨೭.೮ ಮಿಲಿಯನ್‍ | children = ೩ | spouse = ಜ್ಯಾಖರಿ ಬೋಗ್ }} ಮರಿಸ್ಸಾ ಆನ್ ಮೇಯರ್ (ಜನನ ಮೇ ೩೦, ೧೯೭೫) ಅಮೇರಿಕನ್ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದು, ೨೦೧೨ ರಿಂದ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಮೇಯರ್ ನಂತರ ಸನ್‍ಶೈನ್ ಎಂಬ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ [[ಯಾಹೂ]], ಮೇಯರ್ ಆ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ಗೆ $ ೪.೪೮ ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈಗ ಯಾಹೂ ಇಂಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಂಪನಿಗೆ ಅವರು ಸೇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರು ಜೂನ್ ೧೩, ೨೦೧೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ]] ಪದವಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮರಿಸ್ಸಾ ೩ ಕಂಪನಿಗಳ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಲ್‌‍ಮಾರ್ಟ್, [[ಯಾಹೂ]], ಜಾಬೋನ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವರು ಕೂಪರ್ ಹೀವಿಟ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆ, ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಬ್ಯಾಲೆ ಹಾಗೂ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಎಂಬ ಎನ್.ಜಿ.ಒ ಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಮೇಯರ್ [[ಅಮೆರಿಕಾ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‍ನ ವಾಸಾವ್ ನಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಷ್ ಮೂಲದ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮೇಯರ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name=MM-B-07>{{cite web|title=Google-johtaja vieraili Suomessa sukujuurillaan|url=http://www.kauppalehti.fi/etusivu/google-johtaja+vieraili+suomessa+sukujuurillaan/201111102319?|work=[[Kauppalehti]]|first=Jenny|last=Jännäri|date=November 9, 2011|access-date=July 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022110632/http://www.kauppalehti.fi/etusivu/google-johtaja+vieraili+suomessa+sukujuurillaan/201111102319|archive-date=October 22, 2013|url-status=dead}} English title: "Google vice president visits the land of her ancestors".</ref><ref name="vogue2013">{{cite magazine |url=http://www.vogue.com/magazine/article/hail-to-the-chief-yahoos-marissa-mayer/#3 |title=Yahoo's Marissa Mayer: Hail to the Chief |magazine=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |date=August 16, 2013 |last=Weisberg |first=Jacob |access-date=August 24, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823053005/http://www.vogue.com/magazine/article/hail-to-the-chief-yahoos-marissa-mayer/#3 |archive-date=August 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.businessweek.com/stories/2006-06-18/marissa-mayer-the-talent-scout |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720014522/http://www.businessweek.com/stories/2006-06-18/marissa-mayer-the-talent-scout |url-status=dead |archive-date=July 20, 2012 |title=Marissa Mayer: The Talent Scout |magazine=[[Businessweek]] |date=June 18, 2006 |access-date=August 8, 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.quepasa.cl/articulo/23_1942_9.shtml|title=La mujer fuerte de Google|first=Andrew|last=Chernin|work=Qué Pasa|date=January 16, 2010|publisher=[[Quepasa]]|access-date=August 8, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031001630/http://www.quepasa.cl/articulo/23_1942_9.shtml|archive-date=October 31, 2012}}</ref> ಅವರ ಅಜ್ಜ, ಕ್ಲೆಮ್ ಮೇಯರ್ ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಪೋಲಿಯೊಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‍ನ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ೩೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="businessweek2005"/><ref>{{cite web|url=http://blog.myheritage.com/2012/07/marissa-mayer-from-finland-to-yahoo/ |title=Marissa Mayer" From Finland to Yahoo! |publisher=MyHeritage |date=July 18, 2012 |access-date=October 9, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.milwaukeemag.com/article/5142013-MightyMayer |title=Mighty Mayer |publisher=Milwaukee Mag |date=May 14, 2013 |first=Matt |last=Hrodey |access-date=October 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014152700/http://www.milwaukeemag.com/article/5142013-MightyMayer |archive-date=October 14, 2014 |url-status=dead }}</ref> ಆಕೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದನು.<ref name="vogue2013" /> ಅವಳು ನಂತರ ತನ್ನನ್ನು ಮಗು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವಳಾಗಿ "ನೋವಿನಿಂದ ನಾಚಿಕೆಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref name="businessinsiderbio">{{cite web |last=Carlson |first=Nicholas |date=August 25, 2013 |title=The Truth About Marissa Mayer: An Unauthorised Biography |url=https://www.businessinsider.com/marissa-mayer-biography-2013-8 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825204024/http://www.businessinsider.com/marissa-mayer-biography-2013-8 |archive-date=August 25, 2013 |access-date=October 1, 2014 |website=Business Insider}}</ref> ಬ್ಯಾಲೆ, ಐಸ್-ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್, [[ಪಿಯಾನೋ]], ಈಜು, ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೌನೀಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದಾದರೂ ಶಾಲಾ ನಂತರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="vogue2013" /> ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಿಯಾನೋ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು "ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು, ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು" ಕಲಿಸಿತು.<ref name="businessinsiderbio" /> ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ, ಅವರು [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನ|ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.<ref name="biography.com">{{cite web|url=http://www.biography.com/people/marissa-mayer-20902689#early-life|title=Marissa Mayer - Business Leader, Computer Programmer, Engineer|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323021544/https://www.biography.com/people/marissa-mayer-20902689|date=October 2012|archive-date=2018-03-23|website=Biography.com}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== ===ವಾಸಾವ್‍ ವೆಸ್ಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್=== ಅವರು ವಾಸಾವ್‍ ವೆಸ್ಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‍ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[:en:Curling|ಕರ್ಲಿಂಗ್]] ತಂಡ ಮತ್ತು ನಿಖರ ನೃತ್ಯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="businessinsiderbio" /> ಅವರು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]], ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/business/2014/01/marissa-mayer-yahoo-google |title=Yahoo's Geek Goddess |magazine=Vanity Fair |date=January 2014 |first=Bethany |last=McLean |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ಅವರು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಕ್ಲಬ್‍ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, ಕೀ ಕ್ಲಬ್‍ನ ಖಜಾಂಚಿ, ಚರ್ಚಾ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಮ್-ಪಾಮ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾದರು.<ref name="businessinsiderbio" /> ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಚರ್ಚಾ ತಂಡವು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ರಾಜ್ಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಪಾಮ್-ಪಾಮ್ ತಂಡವು ರಾಜ್ಯ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="businessweek2005" /> ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಿನಸಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://articles.latimes.com/2012/jul/16/business/la-fi-tn-marissa-mayer-yahoo-himi-20120716 |title=Look back at Marissa Mayer's 2011 Los Angeles Times interview |newspaper=Los Angeles Times |date=July 16, 2012 |first=Salvador |last=Rodriguez |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ಗವರ್ನರ್ ಟಾಮಿ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="MM-B-05" /><ref name="MM-B-06" /> ===ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ=== ಮಕ್ಕಳ ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮೇಯರ್ [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ]] ಪೂರ್ವ-ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="businessinsiderbio" /><ref name="ieee">{{cite magazine|url=https://spectrum.ieee.org/geek-life/profiles/marissa-mayer-googles-chic-geek |title=Marissa Mayer: Google's Chic Geek |magazine=IEEE Spectrum |date=March 30, 2012 |first=Tekla S. |last=Perry |access-date=October 1, 2014 }}</ref> ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು,<ref name="fortune2011" /> ಇದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರಿವಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.<ref name="vogue2013" /> ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬ್ಯಾಲೆಯ ನಟ್‍ಕ್ರ್ಯಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬರ್ಮುಡಾದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref name="vogue2012">{{cite magazine|url=https://www.vogue.com/article/from-the-archives-marissa-mayer-machine-dreams |title=From the Archives: Google's Marissa Mayer in Vogue |magazine=Vogue |date=March 28, 2012 |first=Sally |last=Singer |access-date=September 11, 2023}}</ref> ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು, ಎರಿಕ್ ಎಸ್. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಇವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. ತರಗತಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಎಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದರೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಕೇಳಿದರು.<ref name="businessinsiderbio" /> ಮೇಯರ್ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು,<ref name="fortune2011">{{cite magazine|url=http://fortune.com/2011/12/01/googles-marissa-mayer-how-i-got-ahead/ |title=Google's Marissa Mayer: How I got ahead |magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=December 1, 2011 |first=Colleen |last=Leahey |access-date=October 1, 2014 }}</ref><ref name="vogue2012" /><ref>{{Cite web |title=Marissa Mayer - Business Executive - Interviewees - Life Stories |url=https://www.lifestories.org/interviewees/marissa-mayer |access-date=2024-02-29 |website=www.lifestories.org |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ ಪಡೆದರು. ಎರಡೂ ಪದವಿಗಳಿಗೆ, ಅವರ ಪರಿಣತಿ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು]].<ref>{{cite news|url=http://www.stanforddaily.com/2012/07/19/marissa-mayer-97-becomes-ceo-of-yahoo/ |title=Marissa Mayer '97 becomes CEO of Yahoo |newspaper=The Stanford Daily |date=July 19, 2012 |access-date=October 1, 2014 }}</ref> ತನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರಯಾಣ-ಶಿಫಾರಸು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ-ಧ್ವನಿಯ ಮಾನವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.<ref name="ieee" /> ===ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ=== ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮೇಯರ್‌ಗೆ [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್|ಸರ್ಚ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="MM-B-08" /><ref>{{cite web|url=http://www.iit.edu/departments/pr/mediaroom/article_viewer_db.php?articleID=369 |title=IIT Media Room |publisher=Iit.edu |date=May 18, 2009 |access-date=June 14, 2013}}</ref> ಮೇಯರ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೆನ್ಲೊ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಸ್ಆರ್‌ಐ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಜ್ಯೂರಿಚ್ ಮೂಲದ ಯುಬಿಎಸ್‍ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಉಬಿಲಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref name="ieee"/> ಅವರು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೇಟೆಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cnn2012">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2012/07/17/tech/web/fast-facts-marissa-mayer/ |title=Know Yahoo's Marissa Mayer in 11 facts |publisher=CNN |date=July 17, 2012 |first=John D. |last=Sutter |access-date=October 9, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businesswire.com/news/home/20120716006348/en/Yahoo!-Appoints-Marissa-Mayer-Chief-Executive-Officer#.VDhV0fldUrX |title=Yahoo! Appoints Marissa Mayer Chief Executive Officer |publisher=Business Wire |date=July 16, 2012 |access-date=October 10, 2014 }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ===ಗೂಗಲ್ (೧೯೯೯-೨೦೧೨)=== [[File:Marissa Mayer, Search On 2010.jpg|thumb|ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ "ಸರ್ಚ್ ಆನ್" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು|265x265px]] ಸ್ಟಾನ್‍ಫೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಮರಿಸ್ಸಾಗೆ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಮೆಕಿನ್ಸೆ & ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಕೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೪ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="businessinsiderbio"/><ref name="fortune2011"/><ref name="vogue2012"/> ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಇವರು [[ಗೂಗಲ್]] ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದರು,<ref name="MM-B-09" /><ref name="MM-B-10" /> ಇವರು ಗೂಗಲ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="holson" /> ಮರಿಸ್ಸಾ ಮಾಡಿದ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ, ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="nymag2012">{{cite magazine|url=https://nymag.com/thecut/2012/10/marissa-mayer-yahoo-ceo.html |title=Can Marissa Mayer Really Have It All? |magazine=New York Magazine |date=October 7, 2012 |first=Lisa |last=Miller |access-date=October 9, 2014 }}</ref><ref name=ctpmc>{{Cite book|url=https://www.crackingthepmcareer.com/|title=Cracking the PM career|last2=McDowell|first2=Gayle Laakmann|last1=Bavaro|year=2021|first1=Jackie|isbn=978-0984782895|location=Palo Alto, CA|oclc=1239322919|authorlink2=Gayle Laakmann McDowell}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಇವರಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ವೆಬ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕೆಲಸ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="businessweek2005"/><ref name="fastcompany2005">{{cite magazine|url=http://www.fastcompany.com/56804/beauty-simplicity |title=THE BEAUTY OF SIMPLICITY |magazine=The Fast Company |date=November 1, 2005 |first=Linda |last=Tischler |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ಅವರು ಗೂಗಲ್‍ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಸರ್ಚ್‌ ಹೋಮ್‍ಪೇಜ್‍ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="fastcompany2005" /><ref name="MM-B-11" /><ref name="MM-B-12" /> ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ವರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಮೂರು-ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಇದ್ದರು, ಇದು ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಹುಡುಕಾಟ ಪದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆಡ್‍ವರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೧ ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಆದಾಯದ ೯೬% ಅನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. [[File:Marissa Mayer interview in 2011 III.jpg|thumb|ಗೂಗಲ್‍ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್|267x267px]] ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ (ಎಪಿಎಂ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಮೇಯರ್ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಿರಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಠ್ಯೇತರ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಜೆ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="businessinsiderbio" /><ref name="apm" /> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪದವೀಧರರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಟ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿನ್ ರೋಸೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="apm">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/marissa-mayer-google-associate-product-manager-alumni-2012-7?op=1 |title=MARISSA'S MARVELS: The Graduates Of Her Google Genius School |website=Business Insider |date=July 23, 2012 |first=Owen |last=Thomas |access-date=October 7, 2014 }}</ref> ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ ಮೇಯರ್ ಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೂಸರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite magazine |url=https://money.cnn.com/popups/2006/fortune/how_i_work/frameset.exclude.html |title=Marissa Mayer |magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |access-date=October 9, 2014 |archive-date=ಜುಲೈ 30, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730082013/http://money.cnn.com/popups/2006/fortune/how_i_work/frameset.exclude.html |url-status=dead }}</ref> ಮೇಯರ್ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್, ಗೂಗಲ್ ಇಮೇಜಸ್‍, [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]], [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]], ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್, ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಸರ್ಚ್, ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್‍ಬಾರ್, [[ಐಗೂಗಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜೀಮೇಲ್|ಜಿ-ಮೇಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.modernluxury.com/san-francisco/story/the-adventures-of-marissa |title=The adventures of Marissa |publisher=San Francisco Magazine |date=February 8, 2008 |first=Julian |last=Guthrie |access-date=October 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009064059/http://www.modernluxury.com/san-francisco/story/the-adventures-of-marissa |archive-date=October 9, 2014 }}</ref> ಮೇಯರ್ ೨೦೧೦ ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಆಗಿನ ಸಿಇಒ ಎರಿಕ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ, ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="bitsblog" /> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗೂಗಲ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸೈಟ್, ಜಗತ್ ಅನ್ನು $ ೧೨೫ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೇಯರ್ ಗೂಗಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‍ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು..<ref name="businessweek2005">{{cite magazine|url=http://www.businessweek.com/stories/2005-10-02/managing-googles-idea-factory |archive-url=https://web.archive.org/web/20120720004155/http://www.businessweek.com/stories/2005-10-02/managing-googles-idea-factory |url-status=dead |archive-date=July 20, 2012 |title=Managing Google's Idea Factory |magazine=Bloomberg Businessweek |date=October 2, 2005 |first=Ben |last=Elgin |quote=at Stanford, where she taught computer science to undergrads |access-date=October 9, 2014 }}</ref><ref name="ieee" /> ಅವರಿಗೆ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಬೋಧನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‍ಫೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಫೋರ್ಸಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://ecorner.stanford.edu/author/marissa_mayer |title=Marissa Mayer |publisher=Stanford University's Entrepreneurship Corner |access-date=October 1, 2014 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207031233/http://ecorner.stanford.edu/author/marissa_mayer |url-status=dead }}</ref> ===ಯಾಹೂ (೨೦೧೨-೨೦೧೭)=== [[File:Michael Arrington and Marissa Mayer at TechCrunch Disrupt.jpg|left|thumb|ಟೆಕ್ ಕ್ರಂಚ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಅರಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್]] ಜುಲೈ ೧೬ ೨೦೧೨ ರಂದು ಮರಿಸ್ಸಾರನ್ನು [[ಯಾಹೂ]] ಕಂಪನಿಯ ಸಿ.ಇ.ಒ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.businesswire.com/news/home/20120716006348/en/Yahoo!-Appoints-Marissa-Mayer-Chief-Executive-Officer#.VDhV0fldUrX</ref> ಅವರು ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=MM-B-17/><ref name=MM-B-18/> ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ವರ್ಷದಿಂದ ಗೂಗಲ್‍ಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಮೇಯರ್ ಅವರು ಪಿಬಿ &ಜೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ೫೦ ಮತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಷಯವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite magazine|url=http://fortune.com/2013/10/22/how-yahoo-ceo-mayer-fixed-1000-problems/|title=How Yahoo CEO Mayer fixed 1,000 problems – Postcards|last=Sellers|first=Patricia|date=October 22, 2013|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=July 19, 2018}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಯಾಹೂವಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನೀತಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೌಕರರೆಲ್ಲ, ಈಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="MM-BI-02-2013">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/why-marissa-mayer-told-remote-employees-to-work-in-an-office--or-quit-2013-2|title=Why Marissa Mayer Told Remote Employees To Work in an Office... Or Quit|date=February 24, 2013|work=[[Business Insider]]|access-date=February 24, 2013}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ಯಾಹೂವಿನ ಹೆರಿಗೆ ರಜೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last=Guynn |first=Jessica |url=https://www.latimes.com/business/la-xpm-2013-feb-26-la-fi-yahoo-telecommuting-20130226-story.html |title=Yahoo CEO Marissa Mayer causes uproar with telecommuting ban |work=[[Los Angeles Times]] |date=February 26, 2013 | url-access=limited}}</ref> ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋಷಕರಿಗೆ ಹಣದ ''ಬೋನಸ್'' ಹಾಗೂ ಅವರ ಹೆರಿಗೆ ರಜೆಯನ್ನು ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|first=Nicholas |last=Carlson |url=http://www.businessinsider.com/marissa-mayer-doubles-the-length-of-yahoos-paid-maternity-leave-gives-new-dads-eight-weeks-off-2013-4 |title=Marissa Mayer Doubles Yahoo's Paid Maternity Leave, Gives Dads Eight Weeks Off |website=Business Insider |date=April 30, 2013 |access-date=June 14, 2013}}</ref> ಇದು ಫೇಸ್‍ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್‍ನಂತಹ ಇತರ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿಎನ್ಎನ್ ಗಮನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Pepitone |first=Julianne |url=https://money.cnn.com/2013/04/30/technology/yahoo-maternity-leave/index.html |title=Marissa Mayer extends Yahoo's maternity leave – CNNMoney – Apr. 30, 2013 |publisher=Money.cnn.com |date=April 30, 2013 |access-date=June 14, 2013 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404004644/https://money.cnn.com/2013/04/30/technology/yahoo-maternity-leave/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/2014/aug/05/fortune-500-companies-crisis-woman-ceo-yahoo-xerox-jc-penny-economy |title=Women CEOs: Why companies in crisis hire minorities – and then fire them |newspaper=The Guardian |date=August 8, 2014 |first=DG |last=McCullough |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ಮೇಯರ್ ತನ್ನ ಅನೇಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nicholas Carlson">{{cite news|author=Nicholas Carlson|url=https://www.nytimes.com/2014/12/21/magazine/what-happened-when-marissa-mayer-tried-to-be-steve-jobs.html?_r=0|title=What Happened When Marissa Mayer Tried to Be Steve Jobs|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 17, 2014 |access-date=February 22, 2015}}</ref><ref name="Vauhini Vara">{{cite magazine|author=Vauhini Vara|url=https://www.newyorker.com/business/currency/yahoos-dynamic-ceo-boring-plan|title=Yahoo's Dynamic C.E.O. and Her Boring Plan|magazine=[[The New Yorker]]|date=October 22, 2014 |access-date=February 22, 2015}}</ref> ಮೇ ೨೦ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ, ''[[:en:Tumblr|ಟಂಬ್ಲರ್]]'' ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೧.೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಸ್ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324787004578493130789235150 |title=Yahoo Deal Shows Power Shift |newspaper=The Wall Street Journal |date=May 20, 2013 |first1=Joann S. |last1=Lublin |first2=Amir |last2=Efrati |first3=Spencer E. |last3=Ante |access-date=October 10, 2014 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/05/20/technology/yahoo-to-buy-tumblr-for-1-1-billion.html?pagewanted=all&_r=0 |title=Yahoo to Buy Tumblr for $1.1 Billion |newspaper=[[The New York Times]] |date=May 19, 2013 |first1=Michael J. |last1=de la Merced |first2=Nick |last2=Bilton |first3=Nicole |last3=Perlroth |access-date=October 10, 2014 }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂ ಟಂಬ್ಲರ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವು $ ೨೩೦ ಮಿಲಿಯನ್‍ನಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಜುಲೈ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಾಲ್‍ಸ್ಟ್ರೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಷೇರುಗಳು ೧.೭% ನಷ್ಟು ಕುಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-23337176 |title=Yahoo revenue falls on slow ad sales |work=BBC News |date=July 16, 2013 |access-date=July 18, 2013 }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ನೇಮಕದ ನಂತರದ ೧೪ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ ಷೇರು ಬೆಲೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=6 Things We Learned From Marissa Mayer and Mark Zuckerberg at TechCrunch Disrupt 2013|url=http://searchenginewatch.com/article/2296067/6-Things-We-Learned-From-Marissa-Mayer-and-Mark-Zuckerberg-at-TechCrunch-Disrupt-2013|work=Search Engine Watch|publisher=Incisive Media Incisive Interactive Marketing LLC|access-date=September 23, 2013|author=Victoria Edwards|date=September 21, 2013}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಚೀನಾದ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್‍ನಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಮೇಯರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಮೊದಲು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/12/21/magazine/what-happened-when-marissa-mayer-tried-to-be-steve-jobs.html|title=What Happened When Marissa Mayer Tried to Be Steve Jobs|date=December 21, 2014|work=[[The New York Times]]}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಬೆಲ್ ಕರ್ವ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಬೆಲ್ ಕರ್ವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.v<ref>{{cite magazine|author=(Yahoo! Inc) |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-11-12/yahoos-latest-hr-disaster-ranking-workers-on-a-curve |archive-url=https://web.archive.org/web/20131112185414/http://www.businessweek.com/articles/2013-11-12/yahoos-latest-hr-disaster-ranking-workers-on-a-curve |url-status=dead |archive-date=November 12, 2013 |title=Yahoo's Latest HR Disaster: Ranking Workers on a Curve |magazine=Businessweek |date=November 12, 2013 |access-date=November 28, 2013}}</ref><ref name="allthingsd1">{{cite news|url=http://allthingsd.com/20131108/because-marissa-said-so-yahoos-bristle-at-mayers-new-qpr-ranking-system-and-silent-layoffs/ |title="Because Marissa Said So" – Yahoos Bristle at Mayer's New QPR Ranking |first=Kara |last=Swisher |author-link=Kara Swisher |publisher=AllThingsD |date=November 8, 2013 |access-date=November 28, 2013}}</ref> ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವೆಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೌಕರರು ದೂರಿದರು.<ref name="allthingsd1"/> ೨೦೧೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂನ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳೆರಡನ್ನೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮಾಜಿ ಯಾಹೂ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/02/02/technology/yahoo-employee-ranking-system-lawsuit.html|title=A Yahoo Employee-Ranking System Favored by Marissa Mayer Is Challenged in Court|date=February 2, 2016|work=[[The New York Times]]}}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ಫಾರ್ಚೂನ್‍ನ ೪೦ ಅಂಡರ್ ೪೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು,<ref>{{cite web|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/|title=Fortune Most Powerful Women in Business|publisher=money.cnn.com|access-date=November 25, 2013|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403215831/https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅದೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವದ ೧೬ ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite magazine|url=http://fortune.com/most-powerful-women/marissa-mayer-16/|title=Fortune Most Powerful Women in Business|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=January 14, 2015|archive-date=January 12, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112081010/http://fortune.com/most-powerful-women/marissa-mayer-16/|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Nicholas Carlson"/><ref name="Vauhini Vara"/><ref name="fortune.com">{{cite magazine|url=http://fortune.com/2016/03/30/most-disappointing-leaders/|title=Here Are the World's 19 Most Disappointing Leaders - Fortune|date=March 30, 2016|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref> ಯಾಹೂ ಷೇರುಗಳು ೨೦೧೫ ರಾದ್ಯಂತ ೩೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು, ಹಾಗೂ ೧೨ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು.<ref>{{cite web|author=Josh Lipton |url=https://www.cnbc.com/2015/10/20/what-options-does-marissa-mayer-have-left.html |title=What options does Marissa Mayer have left? |website=Cnbc.com |date=October 20, 2015 |access-date=December 2, 2016}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ ಇಂಕ್‍ನ]] ಷೇರುದಾರರಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಹೆಡ್ಜ್ ಫಂಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‍ಓವಲ್‍, ಮರಿಸ್ಸಾರನ್ನು ಸಿ.ಇ.ಒ ಪದವಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hngn.com/articles/160929/20151216/marissa-mayer-firing-yahoo-ceo-staff-save-company-shareholder.htm|title=Marissa Mayer: Firing Yahoo CEO, Staff Can Save Company, Says Shareholder|work=Headlines & Global News}}</ref> ಯಾಹೂನಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಕೂಡ ಯಾಹೂನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಟುವಾದ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=https://money.cnn.com/2016/01/06/investing/yahoo-marissa-mayer-starboard-value/|title=Hedge fund is sick of Yahoo CEO Marissa Mayer|author=Paul R. La Monica|date=January 6, 2016|work=CNNMoney|access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 2024|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228184355/https://money.cnn.com/2016/01/06/investing/yahoo-marissa-mayer-starboard-value/|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯಾಹೂನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.vox.com/2016/2/1/10862040/yahoo-marissa-mayer-fail|title=Yahoo is laying off 1,700 and putting itself up for sale. Here's why.|author=Timothy B. Lee|date=February 2, 2016|work=Vox}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್, ಯಾಹೂ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/news/yahoo-ceo-marissa-mayer-says-company-is-considering-selling-its-internet-business-a6850426.html|title=Yahoo CEO Marissa Mayer says company is considering selling its internet business|author=Hazel Sheffield|date=February 3, 2016|work=The Independent}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂ ಅನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್‍ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮೇಯರ್ $೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಮುಕ್ತಾಯದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |first=Seth |last=Fiegerman |title=Marissa Mayer could get $23 million severance |url=https://money.cnn.com/2017/03/13/technology/yahoo-marissa-mayer-severance/ |work=CNN Money |date=March 13, 2017 |access-date=July 2, 2017 |archive-date=ಜುಲೈ 7, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707011610/http://money.cnn.com/2017/03/13/technology/yahoo-marissa-mayer-severance |url-status=dead }}</ref> ಮೇಯರ್ ಜೂನ್ ೧೩, ೨೦೧೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="resignsMercury">{{Cite web |first=Ethan |last=Baron |url=http://www.mercurynews.com/2017/06/13/yahoo-ceo-marissa-mayer-resigns-cites-achievements-by-fallen-firm-as-verizon-deal-closes/ |title=Yahoo CEO Marissa Mayer resigns, cites achievements by fallen firm as Verizon deal closes |work=[[The Mercury News]] |date=June 13, 2017 |access-date=July 5, 2017}}</ref> ಯಾಹೂನಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದ ೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ೫೦% ನಷ್ಟು ಕಡಿತದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮೇಯರ್‌ಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು $೨೩೯ ಮಿಲಿಯನ್ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/06/03/technology/yahoo-marissa-mayer-compensation.html|title=Dissecting Marissa Mayer's $900,000-a-Week Yahoo Paycheck|last=Goel|first=Vindu|date=June 3, 2017|work=[[The New York Times]]|access-date=June 3, 2017|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ದಿನದಂದು, ಮೇಯರ್ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದಲ್ಲಿ $ ೪೩ ಬಿಲಿಯನ್‍ ರಚಿಸುವುದು, [[ಯಾಹೂ]] ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ೬೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, $ ೧.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯಾಹೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.<ref name="resignsMercury"/> ಮೇಯರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾಹೂನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕ ಭೇಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ನಿಂದ ೪.೫ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಇಳಿದರೆ, ಗೂಗಲ್ ೧೭ ಬಿಲಿಯನ್‍ನಿಂದ ೫೬ ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.<ref name="YahooMonthlyVisits">{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=2Uj1A9AguFs&t=304s |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211214/2Uj1A9AguFs |archive-date=December 14, 2021 |url-status=live|title=Most Popular Websites 1996 - 2019 |work=Data is Beautiful, [[YouTube]] channel |date=October 14, 2019 |access-date=October 14, 2019}}{{cbignore}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೧೭ ರಂದು, ಹಲವಾರು ಇತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಿಇಒಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೇಯರ್ ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾಹೂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕುರಿತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದರು.<ref>[https://www.cbsnews.com/live-news/senate-panel-holds-hearing-on-equifax-breach-consumer-data-security-live-updates/ Shabbad, Rebecca] "Senate panel holds hearing on Equifax, Yahoo security breaches"; ''CBS News''; November 8, 2017.</ref><ref>[https://www.justice.gov/opa/pr/us-charges-russian-fsb-officers-and-their-criminal-conspirators-hacking-yahoo-and-millions Justice Dept.] "U.S. Charges Russian FSB Officers and Their Criminal Conspirators for Hacking Yahoo and Millions of Email Accounts"; U.S. Department of Justice; March 15, 2017.</ref> ====ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದ ಆರೋಪಗಳು==== ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಯಾಹೂನಿಂದ ವಜಾಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಕಾಟ್ ಆರ್ಡ್, "ಮೇಯರ್ ಯಾಹೂನ ಪುರುಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿದರು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖಪುಟದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಕರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರನ್ನು ಆ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |first=Andrew |last=Soergel |title=Lawsuit Accuses Yahoo CEO Marissa Mayer of Discrimination Against Men |url=https://www.usnews.com/news/articles/2016-10-07/lawsuit-accuses-yahoo-ceo-marissa-mayer-of-discrimination-against-men |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008075432/http://www.usnews.com/news/articles/2016-10-07/lawsuit-accuses-yahoo-ceo-marissa-mayer-of-discrimination-against-men |archive-date=October 8, 2016 |url-status=live |work=U.S. News & World Report |date=October 7, 2016 |access-date=September 21, 2017}}</ref><ref>{{cite web|author=Ethan Baron |url=https://www.mercurynews.com/2016/10/06/yahoo-ceo-marissa-mayer-led-illegal-purge-of-male-employees-lawsuit-charges/ |title=Lawsuit: Yahoo CEO Marissa Mayer led illegal purge of male workers |website=Mercurynews.com |date=October 6, 2016 |access-date=December 2, 2016}}</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.sfchronicle.com/business/article/Yahoo-gender-discrimination-lawsuit-dismissed-12747779.php |title=U.S. district court dismisses Yahoo gender discrimination lawsuit |newspaper=[[San Francisco Chronicle]] |date=March 14, 2018 |access-date=February 20, 2019}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿರಂಕುಶ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ವಾರ್ನ್ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಂಡ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು, ಇದು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಎದುರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/02/02/technology/yahoo-employee-ranking-system-lawsuit.html |title=A Yahoo Employee-Ranking System Favored by Marissa Mayer Is Challenged in Court [Updated&#93; |website=[[The New York Times]] |date=February 2016 |access-date=February 1, 2016|last1=Goel |first1=Vindu }}</ref><ref>{{cite web|last=Tong |first=Brian |url=https://www.cnet.com/news/yahoos-mayer-sued-for-allegedly-forcing-out-male-employees/ |title=Yahoo's Mayer sued for allegedly forcing out male employees |website=Cnet.com |date=October 7, 2016 |access-date=December 2, 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/mans-suing-yahoo-for-gender-bias_us_56b25e1ce4b08069c7a5d2ad |title=Why A Man Is Suing Yahoo For Sexism |work=[[The Huffington Post]] |date=February 5, 2016 |access-date=December 2, 2016}}</ref> ===ಸನ್‍ಶೈನ್‍ (೨೦೧೮ ರಿಂದ)=== ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ ತೊರೆದ ನಂತರ, ಮೇಯರ್ ಮಾಜಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಎನ್ರಿಕ್ ಮುನೋಜ್ ಟೊರೆಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲುಮಿ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-04-19/former-yahoo-ceo-marissa-mayer-creates-tech-startup-incubator|title=Former Yahoo CEO Marissa Mayer Creates Tech Startup Incubator|date=April 19, 2018|work=Bloomberg.com|access-date=April 19, 2018|language=en}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೧೮, ೨೦೨೦ ರಂದು ಮೇಯರ್ ಲೂಮಿ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಅನ್ನು, ಅದರ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸನ್‍ಶೈನ್‍ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸನ್‍ಶೈನ್‍ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="Sunshine">{{Cite web|url=https://www.sunshine.com/|title=Sunshine|website=www.sunshine.com|access-date=April 2, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|last=O'Brien|first=Sara |title=Former Yahoo CEO Marissa Mayer's new company launches its first product|url=https://www.cnn.com/2020/11/18/tech/marissa-mayer-sunshine/index.html|access-date=November 23, 2020|publisher=CNN|date=November 18, 2020 }}</ref> ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ ಡೇಟಾ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರ ಐಫೋನ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಾಗಿ ಸನ್‍ಶೈನ್‍ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Sunshine"/><ref>{{Cite web|title=Marissa Mayer's startup launches its first official product, Sunshine Contacts|url=https://social.techcrunch.com/2020/11/18/marissa-mayers-startup-launches-its-first-official-product-sunshine-contacts/|access-date=April 13, 2021|website=TechCrunch|date=November 18, 2020|language=en-US}}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಮಂಡಳಿಗಳು== ಎಟಿ&ಟಿ ಇಂಕ್, [[ವಾಲ್ ಮಾರ್ಟ್]], ಮೈಸೊನೆಟ್ ಮತ್ತು ಜಾವ್‍ಬೋನ್ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೇಯರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೂಪರ್-ಹೆವಿಟ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆ, ಸ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಲಾಭರಹಿತ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite press release |url=https://about.att.com/story/2024/marissa-mayer-board-of-directors.html |title=Marissa Mayer Elected to AT&T Board of Directors |date=March 1, 2024 |publisher=AT&T}}</ref><ref>{{cite web|author=Jeff Blagdon |url=https://www.theverge.com/2013/4/25/4267660/marissa-mayer-joins-jawbone-board |title=Yahoo's Marissa Mayer joins Jawbone board |website=The Verge |date=April 25, 2013 |access-date=June 14, 2013}}</ref><ref>{{Cite press release|last=Maisonette|title=Maisonette Appoints Marissa Mayer To Board Of Directors|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/maisonette-appoints-marissa-mayer-to-board-of-directors-300863849.html|access-date=May 7, 2021|website=www.prnewswire.com|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Savitz|first=Eric|title=Wal-Mart Names Google's Marissa Mayer To Its Board|url=https://www.forbes.com/sites/ericsavitz/2012/04/16/wal-mart-names-googles-marissa-mayer-to-its-board/|access-date=July 19, 2012|work=[[Forbes]]|date=April 16, 2012}}</ref><ref>{{cite news|title=Yahoo's new boss Marissa Mayer could see pay top $70m|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-18919395|work=[[BBC]]|date=July 19, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> ==ವ್ಯಾಪಾರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು== ಮೇಯರ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೌಡ್-ಸೋರ್ಸ್ ಡಿಸೈನ್ ರಿಟೇಲರ್ ಮಿಂಟೆಡ್,<ref>{{cite news|title=Benchmark, Marissa Mayer Put $5.5M '''In S'''tationery Design And Retail Site Minted|url=https://techcrunch.com/2011/11/15/benchmark-marissa-mayer-put-5-5m-in-stationery-design-and-retail-site-minted/|work=TechCrunch}}</ref><ref name="startup-invest"/> ಲೈವ್ ವಿಡಿಯೋ ಪ್ಲಾಟ್‍ಫಾರ್ಮ್ ಏರ್‌ಟೈಮ್‍.ಕಾಂ,<ref name="startup-invest">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/here-are-the-startups-new-yahoo-ceo-marissa-mayer-has-invested-in-2012-7?op=1 |title=Here Are The Startups New Yahoo CEO Marissa Mayer Has Invested In |website=Business Insider |date=July 16, 2012 |first=Jay |last=Yarow |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಯುಬೀಮ್,<ref name="startup-invest"/> ಆನ್‍ಲೈನ್ ಡಿಐವೈ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಬ್ರಿಟ್ + ಕೊ,<ref name="startup-invest"/><ref>{{cite news|last=Kelly|first=Heather|title=Meet the 'Martha Stewart of tech'|url=http://www.cnn.com/2013/05/02/tech/innovation/brit-co|access-date=October 9, 2014|newspaper=CNN|date=May 10, 2013}}</ref> ಮೊಬೈಲ್ ಪಾವತಿ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್,<ref name="startup-invest"/> ಗೃಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ತಾಣ ಒನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲೇನ್,<ref name="startup-invest"/><ref>{{cite magazine|url=http://fortune.com/2011/02/11/one-kings-lane-silicon-valleys-newest-obsession/ |title=One Kings Lane: Silicon Valley's newest obsession |magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=February 11, 2011 |first=Jessica |last=Shambora |access-date=October 9, 2014 }}</ref> ಜೆನೆಟಿಕ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ನಟೆರಾ,<ref name="startup-invest"/> ಮತ್ತು ನೂಟ್ರೋಪಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಮತ್ತು ಬಯೋಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ನೂಟ್ರೊಬಾಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{citation |url=http://www.businessinsider.com/nootrobox-nootropics-startup-raises-seed-round-of-funding-2015-10 |title=Marissa Mayer and Mark Pincus invested in a startup that makes 'brain drugs' and chewable coffee |date=October 13, 2015 |work=[[Business Insider]]}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== [[File:Zachary Bogue (born 1975) at World Economic Forum Davos 2023.png|thumb|right|175px|೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಖರಿ ಬೊಗ್]] ಮೇಯರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲ ''ಜ್ಯಾಖರಿ ಬೊಗ್'' ರನ್ನು ಮದುವೆ ಆದರು.<ref name="nymag2012" /><ref>{{cite news|last=Bigelow|first=Catherine|title=Google Employee No. 20 gets hitched|url=http://www.sfgate.com/entertainment/article/Google-Employee-No-20-gets-hitched-3205183.php|work=[[San Francisco Chronicle]]|date=December 23, 2009|access-date=July 19, 2012}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.businessinsider.in/12-spouses-who-are-lucky-to-be-married-to-the-most-powerful-women-in-Silicon-Valley/Zachary-Bogue-is-married-to-Marissa-Mayer-President-and-CEO-of-Yahoo/slideshow/48407276.cms |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-02-08 |archive-date=2016-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160725220114/http://www.businessinsider.in/12-spouses-who-are-lucky-to-be-married-to-the-most-powerful-women-in-Silicon-Valley/Zachary-Bogue-is-married-to-Marissa-Mayer-President-and-CEO-of-Yahoo/slideshow/48407276.cms |url-status=dead }}</ref> [[ಯಾಹೂ]] ತನ್ನ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನದಂದು, ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Sellers|first=Patricia|title=New Yahoo CEO Mayer is pregnant|url=http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2012/07/16/mayer-yahoo-ceo-pregnant/|work=Postcards|publisher=[[CNNMoney.com]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826090532/http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2012/07/16/mayer-yahoo-ceo-pregnant/|archive-date=August 26, 2012}}</ref><ref>{{cite news|last=Cain Miller|first=Claire|title=Marissa Mayer, New Yahoo Chief, Is Pregnant|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2012/07/17/marissa-mayer-new-yahoo-chief-is-pregnant/|newspaper=[[The New York Times]]|date=July 17, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Googles-Marissa-Mayer-is-Yahoo-CEO-says-shes-pregnant/articleshow/15025986.cms|title=Google's Marissa Mayer is Yahoo CEO, says she's pregnant|work=[[The Times of India]]|date=July 18, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೨ ರಂದು ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|last=Carlson|first=Nickolas|title=Marissa Mayer Had A Baby Boy!|url=http://www.businessinsider.com/marissa-mayer-had-a-baby-boy-2012-10|website=Business Insider|access-date=October 1, 2012}}</ref> ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರಿನ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ,<ref>{{cite web|last=Gaynes|first=Sarah|title=Waaaa-hoo! Yahoo CEO asks others to name baby|url=http://bostonherald.com/business/technology/general/view.bg?articleid=1061164851&srvc=business&position=2|publisher=Bostonherald.com|access-date=October 3, 2012}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಮ್ಯಾಕಲಿಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|last=Sellers|first=Patricia|title=Yahoo CEO Mayer reveals her baby's name|url=http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2012/10/22/yahoo-mayer-reveals-babys-name/?iid=HP_LN%20source|website=CNN Money|access-date=October 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104205437/http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2012/10/22/yahoo-mayer-reveals-babys-name/?iid=HP_LN%20source|archive-date=January 4, 2014|url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦, ೨೦೧೫ ರಂದು, ಮೇಯರ್ ತಾನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅವಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Yahoo CEO Mayer gives birth to identical twin girls, Marielle and Sylvana|url=https://www.reuters.com/article/us-yahoo-mayer-idUSKBN0TT2BW20151210|website=Reuters|date=December 10, 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sheknows.com/parenting/articles/1111601/marissa-mayer-baby-names|title=Yahoo's Marissa Mayer reveals her twins' names a month after birth|author=Kim Grundy|work=SheKnows|date=February 4, 2016 }}</ref> ಅವರ ಹೆಸರು ಮರಿಯೆಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವಾನಾ.<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/marissamayer/status/693489020601380865|title=marissamayer on Twitter|website=Twitter|access-date=April 21, 2016}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು== ಮರಿಸ್ಸಾ ೨೦೦೮, ೨೦೦೯, ೨೦೧೦, ೨೦೧೧, ೨೦೧೨, ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ''ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮಾಗಾಜೀನ್‍''ನ ಅಮೇರಿಕಾದ ೫೦ ಅತೀ ಪ್ರಬಲ ಮಹಿಳೆ ಉದ್ಯಮಿಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name=MM-B-15/><ref>http://archive.fortune.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/14.html</ref> ಈ ೫೦ ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೫೦, ೪೪, ೪೨, ೩೮, ೧೪, ೮ ಮತ್ತು ೧೬ ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ೩೩ ವಯಸ್ಸಿನ ಮರಿಸ್ಸಾ, ಈ ಮಾಗಾಜೀನ್‍ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೯ ರ ''ಗ್ಲಾಮರ್ ಮಾಗಾಜೀನ್'' ಮರಿಸ್ಸಾರನ್ನು ''ವಿಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೆರ್'' ಎಂದು ನೇಮಿಸಿತು.<ref name=MM-B-16/> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ೨೧೦೨, ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ೧೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೦, ೩೨ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಯರ್ ವೋಗ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[:en:Fortune 500|ಫಾರ್ಚೂನ್ ೫೦೦]] ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಸಿಇಒ ಆದರು.<ref name="vogue2013"/> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೈಮ್ ೧೦೦ ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫಾರ್ಚೂನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೪೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಗ್ರ ೪೦ ವ್ಯಾಪಾರ ತಾರೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/fortunes-40-under-40-twitter-tops-facebook/ |title=Yahoo CEO Marissa Mayer First Female to Top Annual 40 Under 40 List |website=TheWrap |date=September 19, 2013 |access-date=November 28, 2013}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ವಾರ್ಷಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮೇಯರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚೂನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ (ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦), ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆ (ಸಂಖ್ಯೆ ೮ ರಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ೪೦ ಅಂಡರ್ ೪೦ (ನಂ ೧) ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|last=Sellers |first=Patricia |url=http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2013/11/21/mayer-women-businessperson-of-the-year/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131124194556/http://postcards.blogs.fortune.cnn.com/2013/11/21/mayer-women-businessperson-of-the-year/ |archive-date=November 24, 2013 |title=Marissa Mayer's unprecedented amazing trifecta – Postcards |publisher=Postcards.blogs.fortune.cnn.com |date=November 21, 2013 |access-date=November 28, 2013|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="fortune.com"/> ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ರಿ‍‍‍ಚ್‍ಟೋಪಿಯಾ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ೫೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಿಇಒಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮರಿಸ್ಸಾರನ್ನು ೧೪ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://richtopia.com/inspirational-people/500-ceos|title=Top 500 CEOs: From Tim Cook to Justine Roberts, These Are the Most Influential CEOs in the World|work=Richtopia|access-date=January 22, 2016|archive-date=March 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308084949/https://richtopia.com/inspirational-people/500-ceos/|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಚೂನ್ ೫೦೦ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಹಿಳಾ ಸಿಇಒಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅಗ್ರ ೫೦೦ [[:en:Fortune 500|ಫಾರ್ಚೂನ್ ೫೦೦]] ಕಂಪನಿy ಸಿಇಒಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ೪೯೮ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|last1=Hinchliffe|first1=Emma|title=More women than ever lead Fortune 500 companies this year — but it's still not that many|url=https://mashable.com/2017/06/07/fortune-500-2017-women-ceos/#aMXEcanZAmqT|website=Mashable|date=June 7, 2017 |access-date=March 26, 2018|language=en}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|refs= <!--not used<ref name=MM-B-01>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-10-12/google-s-marissa-mayer-takes-new-role-overseeing-location-local-services.html|first=Brian|last=Womack|work=[[Bloomberg Businessweek]]|title=Google Executive Marissa Mayer Takes New Role in Location, Local Services|date=October 12, 2010|access-date=April 21, 2012|url-access=subscription}}</ref>--> <!--not used<ref name=MM-B-02>{{cite web|url=http://www.vogue.com/vogue-daily/article/vd-the-bride-wore-snowflakes/|title=The Bride Wore Snowflakes|first=Sally|last=Singer|work=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|date=December 14, 2009|access-date=August 26, 2012|archive-date=April 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140411132630/http://www.vogue.com/vogue-daily/article/vd-the-bride-wore-snowflakes/|url-status=dead}}</ref>--> <ref name="walmart20120416">{{cite web|title=Walmart Board of Directors Nominates New Candidate: Marissa Mayer to stand for election at Walmart's 2012 Annual Shareholders' Meeting| url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aS6iBhOAK7aY| website=Bloomberg|publisher=Bloomberg LP|access-date=December 26, 2014|date=April 16, 2012}}</ref> <!--not used<ref name=MM-B-03>{{Cite journal | last1 = Mayer | first1 = M.| doi = 10.1145/1352322.1352205 | title = Innovation, design, and simplicity at google | journal = [[SIGCSE|ACM SIGCSE Bulletin]] | volume = 40 | page = 199 | year = 2008 }}</ref>--> <ref name="holson">{{cite news|last=Holson|first= Laura|title=Putting a Bolder Face on Google |newspaper=[[The New York Times]]|date=March 1, 2009|page=BU-1|url=https://www.nytimes.com/2009/03/01/business/01marissa.html?th&emc=th}}</ref> <!--not used<ref name=MM-B-04>{{cite news|last=Stone|first=Brad|title=Marissa Mayer Is Yahoo's New CEO|url=http://www.businessweek.com/articles/2012-07-16/marissa-mayer-is-the-new-yahoo-ceo|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717071424/http://www.businessweek.com/articles/2012-07-16/marissa-mayer-is-the-new-yahoo-ceo|url-status=dead|archive-date=July 17, 2012|newspaper=[[Bloomberg Businessweek]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref>--> <ref name=MM-B-05>{{cite news|url=http://www.wausau.k12.wi.us/departments/communityrelations/Dialogues/DialogueSpring10.pdf|title=Did You Know?|work=WSD Dialogue|publisher=[[Wausau School District]]|date=Spring 2010|page=11|access-date=August 26, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121120182449/http://www.wausau.k12.wi.us/departments/communityrelations/Dialogues/DialogueSpring10.pdf|archive-date=November 20, 2012|url-status=dead}}</ref> <ref name=MM-B-06>{{cite news|last=Nalley|first=Steven|title=Wang attends National Youth Science Camp|url=http://www.starkvilledailynews.com/node/10393|newspaper=Starkville Daily News|date=June 28, 2012|access-date=July 16, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120720050728/http://www.starkvilledailynews.com/node/10393|archive-date=July 20, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-08>{{cite news|url=http://www.iit.edu/departments/pr/mediaroom/article_viewer_db.php?articleID=360|title=Google VP Marissa Mayer to Address 2009 IIT Graduates|work=IIT Media Room|publisher=[[Illinois Institute of Technology]]|date=March 25, 2009|access-date=May 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929012115/http://www.iit.edu/departments/pr/mediaroom/article_viewer_db.php?articleID=360|archive-date=September 29, 2013|url-status=dead}}</ref> <ref name="bitsblog">{{cite news|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2010/10/12/google-search-executive-marissa-mayer-takes-a-new-job/|title=At Google, Mayer Takes a New Job|work=[[The New York Times]] Bits Blog|first=Claire Cain|last=Miller|date=October 12, 2010|access-date=August 26, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-09>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-57473243-93/googles-marissa-mayer-becomes-yahoo-ceo/|title=Google's Marissa Mayer becomes Yahoo CEO|last=Sloan|first=Paul|website=[[CNET]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-10>{{cite news|last=Guglielmo|first=Connie|title=Google's Page Says Mayer Will Be Missed; HP's Whitman Welcomes Yahoo's New CEO|url=https://www.forbes.com/sites/connieguglielmo/2012/07/16/googles-page-says-mayer-now-ceo-of-yahoo-will-be-missed/|newspaper=[[Forbes]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-11>{{cite news|last=Sorkin|first=Andrew Ross|author2=Rusli, Evelyn M|title=A Yahoo Search Calls Up a Chief From Google|url=https://dealbook.nytimes.com/2012/07/16/googles-marissa-mayer-tapped-as-yahoos-chief/?hp|newspaper=[[The New York Times]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-12>{{cite book |title=In the Plex: How Google Thinks, Works, and Shapes Our Lives |last=Levy |first=Steven |author-link=Steven Levy |year=2011 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1-4165-9658-5 |chapter=Part Four: Google's Cloud|chapter-url=https://books.google.com/books?id=V1u1f8sv3k8C&q=Part%20Four%3A%20Google's%20Cloud&pg=PP1}}</ref> <ref name=MM-B-15>{{cite web|title=14. Marissa Mayer|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/14.html|work=50 Most Powerful Women in Business|publisher=CNNMoney.com|access-date=March 2, 2013|date=October 8, 2012|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304003242/http://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/14.html|url-status=dead}}</ref> <ref name=MM-B-16>{{cite news | url=https://techcrunch.com/2009/11/06/marissa-mayer-gets-a-little-love-from-glamour-magazine/ |title=Marissa Mayer Chosen As A Glamour Magazine Woman of the Year|first=Leena |last=Rao|work=[[TechCrunch]]|date=November 6, 2009|access-date=April 21, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-17>{{cite news|last=Chang|first=Andrea|title=Google executive Marissa Mayer named Yahoo's new chief executive|url=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-yahoo-ceo-marissa-mayer-20120716,0,7751622.story|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=July 16, 2012|access-date=August 26, 2012}}</ref> <ref name=MM-B-18>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/48201624/ns/business-stocks_and_economy/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918153542/http://www.msnbc.msn.com/id/48201624/ns/business-stocks_and_economy/|url-status=dead|archive-date=September 18, 2012|title=Yahoo snags Google's Mayer as CEO in surprise hire| first=Alexei|last=Oreskovic|author2=Lauria, Peter| agency=[[Reuters]]|work=[[MSNBC]]|date=July 16, 2012|access-date=July 18, 2012}}</ref> <!-- unused ref <ref name=GT-DEX-2012-CN-MP-X7>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2012-04-16/wal-mart-nominates-google-s-marissa-mayer-to-board.html|title=Wal-Mart Nominates Google's Marissa Mayer to Board| publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]|date=April 17, 2012 |access-date=September 24, 2012}}</ref>--> }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb name|3217677|ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್}} * [http://richtopia.com/women-leaders/marissa-mayer-businesswoman-achievements "ಮರಿಸ್ಸಾ ಮೇಯರ್: ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು"] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] jpb90jilv2zn84ua1hgexcnp4wal8p1 ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ 4 90682 1373704 1373197 2026-05-18T20:21:09Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-21 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1373704 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೧೧, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೦೬, ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೪೪, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೧, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೧೧, ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೮:೦೦, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೩೯, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೬, ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೧೧, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೩, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೧, ೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೯, ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೦, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೩, ೬ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೦೬, ೧೩ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೧, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೩, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೨೩, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೫, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೯, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೯, ೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೪, ೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೭, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೦, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೯:೦೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೭, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೦೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೮, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೨, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೩೫, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೨೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೦, ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೪, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೦೭, ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೫, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೨೫, ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೪, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೨, ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೧೪, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೩, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೪೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೩, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೨೧, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೨೦, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೫, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೪೮, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೪೮, ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೨೯, ೨೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೩೫, ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೨, ೫ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೦, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೧, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> 2xwm8cgqgb553ujyoj8js371xs25o91 ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. 0 93652 1373692 1356617 2026-05-18T15:34:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373692 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Bloomberg L.P. | image = New Bloomberg Logo.svg|New Bloomberg Logo | caption = Logo used since 2015 | type = [[Limited partnership]] | industry = [[Financial services]]<br>[[Technology]] | foundation = {{Start date and age|1981|10|1}}<ref>{{cite web|url=http://www.c-spanvideo.org/program/71466-1|title=Washington Friday Journal |date=April 26, 1996|accessdate=January 20, 2010|publisher=[[C-SPAN]]|quote=Started the company the day after I left Salomon Brothers, October 1, 1981, so we're coming on our fifteenth year – anniversary.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fastcompany.com/3051883/the-bloomberg-terminal |title=How the Bloomberg Terminal Made History–And Stays Ever Relevant |last=MCCRACKEN |first=HARRY |publisher=Fast Company |date=2015-10-06 |accessdate=2017-04-06 }}</ref> | founder = [[Michael Bloomberg]]<br>[[Thomas Secunda]]<br>[[Duncan MacMillan (businessman)|Duncan MacMillan]]<br>[[Charles Zegar]]<ref>{{cite news |title=The Bloomberg Bunch |accessdate=December 13, 2011 |url=http://money.cnn.com/galleries/2011/fortune/1106/quotes.A_gallery_of_givers.fortune/6.html |publisher=[[CNNMoney]] |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225041815/https://money.cnn.com/galleries/2011/fortune/1106/quotes.A_gallery_of_givers.fortune/6.html%20 |url-status=dead }}</ref> | location = [[731 Lexington Avenue|Bloomberg Tower]]<br>731 Lexington Avenue | location_city = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], [[New York (state)|New York]] | locations = 192 offices (2016)<ref name="AboutBloombergCompany">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/company/bloomberg-facts/ |title=Facts & Spaces |publisher=[[Bloomberg L.P.]] |accessdate=2017-04-06 }}</ref> | key_people = [[Peter Grauer]] ([[Chairman]])<br>[[Michael Bloomberg]]<br>([[President (corporate title)|President]] & [[Chief executive officer|CEO]]) | revenue = {{Increase}} [[United States dollar|US$]]9 billion (2014)<ref>[http://www.businessinsider.com/doctoroff-says-2014-revenue-9-billion-2014-9 "Doctoroff says 2014 revenue 9 billion"], ''[[Business Insider]]'', September 6, 2014]</ref> | owner = [[Michael Bloomberg]] (88%)<ref>{{cite news |url= https://www.forbes.com/profile/LuisEValdezrRico-bloomberg/ |title= The World's Most Powerful People: #68 Luis E Valdez Ricol Bloomberg |date= 2016 |accessdate= January 19, 2007 |work= [[Forbes]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | num_employees = 19,000 (2016)<ref name="AboutBloombergCompany" /> | location_country = United States | homepage = {{URL|https://www.bloomberg.com}} }} [[ಚಿತ್ರ:Bloomberg_tower.jpg|thumb|left|ಮಿಡ್ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟವರ್]] ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ.  ಎನ್ನುವುದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹಣಕಾಸು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಡೇಟಾ ಮತ್ತು [[ಮಾಧ್ಯಮ]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನಗರದ ಮಿಡ್ಟೌನ್ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌|ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಅನ್ನು ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ, ಥಾಮಸ್ ಸೆಕುಂಡ, ಡಂಕನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಝೆಗರ್- ಇವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮೆರಿಲ್ ಲಿಂಚ್ ಅವರು 30% ಮಾಲೀಕತ್ವದ [[ಹೂಡಿಕೆ|ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು]] ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.bloomberg.com/asia</ref>  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ - ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯ-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನ.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಷೇರು ವ್ಯಾವಹಾರ, ದತ್ತಾಂಶ ಸೇವೆಗಳು, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಣಕಾಸು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೪ ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಯು, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಾಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಒಂದು ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸುದ್ದಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಂತರ ಇದು ಇಬ್ಬರು ನುರಿತ ರಾಜಕೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಲ್ಪೆರಿನ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಹೇಲೆಮನ್ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.fastcompany.com/3051883/the-bloomberg-terminal</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Bloomberg_Terminal.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] 1981 ರಲ್ಲಿ, ಸಾಲೊಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಲುದಾರನಿಗೆ $ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ವಸಾಹತು ನೀಡಲಾಯಿತು.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ.  ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ; ಕಂಪನಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ ೧೦೮ ನೆಯ ಮೇಯರ್ ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿಇಒ) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಲೆಕ್ಸ್ ಫೆನ್ವಿಕ್‌ನನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್ ಡಾನಿಯಲ್ ಡಾಕ್ಟೋರೋಫ್ ಈಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.fundinguniverse.com/company-histories/bloomberg-l-p-history/</ref> == ಸ್ವಾಧೀನಗಳು == ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ === ಡಬ್ಲೂಎನ್‌ಇಡಬ್ಲೂ === ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ [[ರೇಡಿಯೊ]] ಸ್ಟೇಷನ್ ಡಬ್ಲ್ಯುಎನ್ಇಯನ್ನು $ ೧೩.೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿತು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ರೇಡಿಯೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟೇಷನ್ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ-ಸುದ್ದಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಡಬ್ಲೂಬಿಬಿ‌ಆರ್ ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು === ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್ === ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ L.P. ವಾರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾವ್-ಹಿಲ್ ಇವರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿತು. ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ವೀಕ್ ಅನ್ನು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ವೀಕ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೇಗನ್ ಮರ್ಫಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಈಗಲ್ ಐ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ === ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಈಗಲ್ ಐ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಫೇರ್ಫ್ಯಾಕ್ಸ್, ವಿ.ಎ- ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿಯು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ವಾಧೀನವು ೨೦೧೧ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಗವಾಯಿತು.  === ನ್ಯೂ ಎನೆರ್ಜಿ ಫಿನಾನ್ಸ್ === ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ನ್ಯೂ ಎನರ್ಜಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಧನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಕಂಪನಿ. ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀನ್ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುದ್ದಿ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಲೈಬ್ರೆಚ್ ಹೊಸ ಎನರ್ಜಿ ಫಿನಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರವು, ಕಂಪನಿಯು ಲೀಬ್ರೆಚ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು === ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (ಬಿಎನ್‌‌ಎ) === ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, $ ೯೯೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ (ಬಿಎನ್‌‌ಎ) ಖರೀದಿಸಿತು. ಬಿಎನ್‌‌ಎವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆನ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲರ್‌ಲೇಕ್ === ಮೇ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೂಲದ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಪೋಲಾರ್ಲೇಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ ಡಾಟಾ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (ಎಡಿಎಂ) ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. === ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಇನ್‌ಡೀಸೆಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ === ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಅದರ ಸೂಚ್ಯಂಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್  ಅನ್ನು, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಗೆ £ ೫೨೦ಮಿಲಿಯನ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು $ ೭೮೭ ಮಿಲಿಯನ್ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ೧೬ [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೧೫ ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು == === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ === ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ನ ಮಾರಾಟವು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ.ಯ ಶೇಕಡ ೮೫ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಟರ್ಮಿನಲ್, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://www.bloomberg.com/professional/solution/bloomberg-terminal/?utm_source=bloomberg-facts</ref> === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ವಿಂಕ್ಲರ್ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ೧೦೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೨೩೦೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಿಷಯವು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ರೇಡಿಯೊ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ವೀಕ್, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್.ಕಾಮ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ವಿಂಕ್ಲರ್ ಇನ್ನೂ ಸಂಪಾದಕ-ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ರೇಡಿಯೋ === === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ಒಂದು ಸೇವೆ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಇದು ೨೪ ಗಂಟೆ ಹಣಕಾಸು ಸುದ್ದಿ ನೀಡುವ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್ ಡೈರೆಕ್ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ರೇಡಿಯೊ, ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ನ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾಗಳ ಆನ್ಲೈನ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ಬಿ. ಸ್ಮಿತ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ಮಾಸ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಣಕಾಸಿನ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಂಟಿಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ === ಇದನ್ನು ೨೦೧೬ರ ಮೇ ೨೫ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಂಟಿಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಖರೀದಿಸುವ ಹಾಗು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ, KYC(Know Your Customer) ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ === ಇದನ್ನು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.  ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಲಾ === ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಲಾವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ನೈಜ-ಸಮಯ ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ವ್ಯೂ === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ವ್ಯೂ ಎಂಬುದು ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಮೇ]] ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ವ್ಯೂ, ಅಂಕಣಕಾರರು, ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರು ಸುದ್ದಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಂಪನಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೇಡ್ಬುಕ್ === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೇಡ್ಬುಕ್ ಇಕ್ವಿಟಿ, ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್, ಆಪ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಲ್. ಪಿ. ಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೇಡ್ಬುಕ್ ಅನ್ನು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಬೀಟಾ=== ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಬೀಟಾವನ್ನು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್ನೊವೇಷನ್ ಇನ್ಡೆಕ್ಸ್ === === ಓಪನ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ === === ನಾಯಕತ್ವ === ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಎಲ್.ಪಿ. ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್, ಪೀಟರ್ ಗ್ರೌರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಸೆಕುಂಡಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖ == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]] k5gf454fnd8gi4i3z8grjvk87h1gjt1 ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್ 0 94946 1373691 1373318 2026-05-18T15:27:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373691 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Breaking Bad title card.png|genre=ನಾಟಕ<br> [[Thriller (genre)|ರೋಮಾಂಚಕ]]<ref name="AutoHY-1" /><br> [[Western (genre)#Contemporary Western|Neo-western]]<ref name="western" /><ref name="western2" /><br> [[Black comedy]]<ref name="black-comedy" />|creator=[[Vince Gilligan|ವಿನ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲಿಗನ್]]|starring=* ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ರಾನ್ಸ್ಟನ್<br> * ಅನ್ನಾ ಗುನ್ * ಆರೋನ್ ಪೌಲ್ * ಡೀನ್ ನಾರ್ರಿಸ್ * ಬೆಟ್ಸಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ * ಆರ್ಜೆ ಮಿಟ್ಟೆ * ಬಾಬ್ ಓಡೆನ್ಕಿರ್ಕ್|theme_music_composer=<!-- The credits are written as: "Music by Dave Porter". -->|composer=ಡೇವ್ ಪೋರ್ಟರ್|country=ಅಮೆರಿಕ&nbsp;|language=ಆಂಗ್ಲ <div>ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ </div>|num_seasons=೫|num_episodes=೬೨|list_episodes=List of Breaking Bad episodes|producer={{plainlist| * Stewart A. Lyons * [[Sam Catlin]] * [[John Shiban]] * [[Peter Gould (writer)|Peter Gould]] * [[George Mastras]] * [[Thomas Schnauz]] * Bryan Cranston * [[Moira Walley-Beckett]] * Karen Moore * [[Patty Lin]] }}|executive_producer=* ವಿನ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲಿಗನ್<br> * ಮಾರ್ಕ್ ಜಾನ್ಸನ್ * ಮಿಚೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲಾರೆನ್|location=ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|runtime=43-58 ನಿಮಿಷಗಳು|cinematography={{plainlist| * [[Michael Slovis]] * [[Reynaldo Villalobos]] * [[Arthur Albert]] * [[John Toll]] * [[Nelson Cragg]] }}|company={{plainlist| * High Bridge Entertainment * Gran Via Productions * [[Sony Pictures Television]] }}|distributor=ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್|network=[[AMC (TV channel)|AMC]]|picture_format=[[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]])<!--Original picture format-->|first_aired=ಜನವರಿ 20, 2008<span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">2008-01-20</span>)</span>|last_aired=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2013<span style="display:none">&nbsp;(<span class="dtend">2013-09-29</span>)</span>|followed_by=''[[Better Call Saul]]''|related=''[[Talking Bad]]''<br />''[[Metástasis]]''|website=http://www.amc.com/shows/breaking-bad}} <big>'''ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್''' ವಿನ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲಿಗನ್ನಿಂದ ರಿ೦ದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ  ನಾಟಕ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ.</big> <big><br> </big> == <big>ಪಾತ್ರವರ್ಗ</big> == [[ಚಿತ್ರ:PaleyFest_2010_-_Breaking_Bad.jpg|right|thumb|300x300px|ಪಾತ್ರವರ್ಗ]] === <big>ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು</big> === * <big>ವಾಲ್ಟರ್ ವೈಟ್ ಆಗಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ರಾನ್ಸ್ಟನ್</big> * <big>ಅನ್ನ ಗುನ್ ಸ್ಕೈಲರ್ ವೈಟ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ&nbsp;– ವಾಲ್ಟರ್ ಅವರ ಹೆಂಡತಿ </big> * <big>ಜೆಸ್ಸಿ ಪಿಂಕ್ಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರನ್ ಪಾಲ್</big> * <big>ಹ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕ್ರಾಡರ್ ಆಗಿ ಡೀನ್ ನಾರ್ರಿಸ್ &nbsp;– ಮೇರಿ ಪತಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೈಲರ್ ಅವರ ಸೋದರ ಮತ್ತು  DEA ಏಜೆಂಟ್. </big> * <big>ಮೇರಿ ಸ್ಕ್ರಾಡರ್ ಆಗಿ ಬೆಟ್ಸಿ ಬ್ರಾಂಡ್ &nbsp;&#x20;&nbsp;– ಸ್ಕೈಲರ್ನ ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಕ್ ಪತ್ನಿ. </big> * <big>ವಾಲ್ಟರ್ ವೈಟ್, ಜೂನಿಯರ್ ಆಗಿ ಆರ್ಜೆ ಮಿಟ್ಟೆ&nbsp;– ವಾಲ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೈಲರ್ ಮಗ,ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹೊಂದಿರುವವ.</big> * <big>ಸಾಲ್ ಗುಡ್ಮ್ಯಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಓಡೆನ್ಕಿರ್ಕ್.</big> * <big>ಗುಸ್ಟಾವೊ "ಗಸ್" ಫ್ರಿಂಗ್ ಆಗಿ ಜಿಯಾನ್ಕಾರ್ಲೊ ಎಸ್ಪೊಸಿಟೊ .</big><blockquote><big><br></big> </blockquote> == <big>ಕಂತುಗಳು</big> == [[ಚಿತ್ರ:Breaking Bad logo.svg|alt=ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್|thumb|ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್]] <big>{{:List of Breaking Bad episodes}}</big> == <big>References</big> == {{Reflist|30em|refs=<ref name="AutoHY-1">{{cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1995863,00.html |title=''Breaking Bad'': TV's Best Thriller |work=Time |first=James |last=Poniewozik |date=June 21, 2010 |accessdate=November 5, 2013 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181012193741/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1995863,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="western">{{cite news |url=http://www.local-iq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3019&Itemid=56 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403091323/http://www.local-iq.com/index.php?option=com_content&task=view&id=3019&Itemid=56 |dead-url=yes |archive-date=April 3, 2013 |title=Contemporary Western: An Interview with Vince Gilligan |date=March 27, 2013 |publisher=Local IQ |first=Bill |last=Nevins |accessdate=May 31, 2013 }}</ref> <ref name="western2">{{cite news |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2013/09/29/breaking-bad-finale-lost-interviews-with-bryan-cranston-vince-gilligan.html |title=Breaking Bad Finale: Lost Interviews With Bryan Cranston & Vince Gilligan |date=September 29, 2013 |work=The Daily Beast |accessdate=March 6, 2014}}</ref> <ref name="black-comedy">Sources that refer to ''Breaking Bad'' being considered a [[black comedy]] include: *{{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/the-writers-strike-of-200708-changed-breaking-bad,101217/ |title=The Writers' Strike of 2007–08 Changed ''Breaking Bad'' for the Better |work=[[The A.V. Club]] |date=August 6, 2013 |accessdate=August 31, 2013 |author=McFarland, Kevin }} *{{cite web |url=http://insidetv.ew.com/2012/07/13/breaking-bad-bryan-cranston-aaron-paul-season-5/ |title='Breaking Bad': Bryan Cranston, Aaron Paul, Vince Gilligan Reveal Season 5 Details |work=[[Entertainment Weekly]] |date=July 13, 2012 |accessdate=August 31, 2013 |author=Snierson, Dan |archive-date=ಜುಲೈ 3, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703103123/http://insidetv.ew.com/2012/07/13/breaking-bad-bryan-cranston-aaron-paul-season-5/ |url-status=dead }} *{{cite web |url=http://www.hitfix.com/the-fien-print/comic-con-2012-live-blog-amcs-breaking-bad |title=Comic-Con 2012 Live-Blog: AMC's 'Breaking Bad' |work=[[HitFix]] |date=July 13, 2012 |accessdate=August 31, 2013 |author=Fienberg, Daniel |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927195933/http://www.hitfix.com/the-fien-print/comic-con-2012-live-blog-amcs-breaking-bad |archivedate=September 27, 2013 |df=mdy-all }} *{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/breaking-bad-why-life-wont-be-the-same-without-this-radical-american-television-drama-8750844.html |title=Breaking Bad: Why Life Won't Be the Same Without This Radical American Television Drama |last=Bland |first=Archie |date=August 8, 2013 |work=[[The Independent]] |accessdate=September 1, 2013 }}</ref> <ref name="grantland">{{cite web |last=Klosterman |first=Chuck |title=Bad Decisions |url=http://www.grantland.com/story/_/id/6763000/bad-decisions |work=Grantland |date=July 12, 2011 |accessdate=July 17, 2011}}</ref> <ref name="THR">{{cite web |last=Goodman |first=Tim |title='Breaking Bad': Dark Side of the Dream |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/breaking-bad-dark-side-dream-210786 |work=The Hollywood Reporter |date=July 13, 2011 |accessdate=July 17, 2011}}</ref> <ref name="Bowles0713">{{cite news |last=Bowles |first=Scott |title='Breaking Bad' Shows Man at His Worst in Season 4 |work=[[USA Today]] |date=July 13, 2011 |url=https://www.usatoday.com/life/television/news/2011-07-12-breaking-bad-season-4_n.htm |accessdate=July 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60TswtrpQ?url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2011-07-12-breaking-bad-season-4_n.htm |archivedate=July 27, 2011 |deadurl=yes |df=mdy }}</ref> <ref name="Ginsberg0716">{{cite news |last=Ginsberg |first=Merle |title='Breaking Bad' Star Bryan Cranston on Walter White: 'He's Well on His Way to Badass' (Q&A) |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=July 16, 2011 |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/breaking-bad-star-bryan-cranston-212262 |accessdate=July 26, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60TuJ6YOA?url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/breaking-bad-star-bryan-cranston-212262 |archivedate=July 27, 2011 |deadurl=yes |df=mdy }}</ref> <ref name="AutoHY-2">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=9572UEEa530 |title=Vince Gilligan Explains Why Breaking Bad Is Called Breaking Bad |publisher=American Film Institute |date=June 4, 2010 |accessdate=November 17, 2010}}</ref> <ref name=Rothman>Rothman, Lily, {{cite web |url=http://entertainment.time.com/2013/09/23/breaking-bad-what-does-that-phrase-actually-mean/ |title=Breaking Bad: What Does That Phrase Actually Mean? |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=September 23, 2013 |accessdate=March 9, 2014 |archive-date=ಜನವರಿ 24, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124120843/http://entertainment.time.com/2013/09/23/breaking-bad-what-does-that-phrase-actually-mean/ |url-status=dead }}</ref> <ref name=tease>{{cite book |title=Script Tease: Today's Hottest Screenwriters Bare All |first=Dylan |last=Callaghan |pages=83–4 |publisher=Adams Media |year=2012 |ISBN=1-4405-4176-0}}</ref> <ref name="Segal0706">{{cite news |last=Segal |first=David |title=The Dark Art of 'Breaking Bad' |work=[[The New York Times]] |date=July 6, 2011 |url=https://www.nytimes.com/2011/07/10/magazine/the-dark-art-of-breaking-bad.html?pagewanted=4&_r=1 |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsLGyR0?url=https://www.nytimes.com/2011/07/10/magazine/the-dark-art-of-breaking-bad.html?_r=2&pagewanted=4 |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy-all }}</ref> <ref name="huffington-weeds">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/17/vince-gilligan-breaking-bad_n_1679038.html |title=Vince Gilligan Talks 'Breaking Bad' Beginnings, 'Weeds' |work=The Huffington Post |date=July 17, 2012 |accessdate=October 23, 2012}}</ref> <ref name="season 1 episodes">{{cite web |url=http://ign.com/articles/2007/06/20/amc-breaking-bad-with-bryan-cranston |title=AMC Breaking Bad with Bryan Cranston |work=IGN |date=June 20, 2007 |accessdate=January 16, 2008}}</ref> <ref name="AutoHY-3">{{cite web |url=http://www.vulture.com/2013/05/vince-gilligan-on-breaking-bad.html |title=In Conversation: Vince Gilligan on the End of ''Breaking Bad'' |work=Vulture |first=Lane |last=Brown |date=May 12, 2013 |accessdate=June 10, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-4">{{cite web |url=http://www.abqstudios.com/news.aspx?ID=151 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014052137/http://abqstudios.com/news.aspx?ID=151 |title=Series 'Breaking Bad' to Begin Production at Albuquerque Studios |work=Albuquerque Studios |date=August 23, 2007 |accessdate=August 23, 2007 |archivedate=October 14, 2007}}</ref> <ref name="AutoHY-5">{{cite video |people=[[Vince Gilligan|Gilligan, Vince]] |date=August 2, 2011 |title=Breaking Bad Insider 403 |medium=Podcast |publisher=Breaking Bad Insider Podcast |time=7:17–7:50}}</ref> <ref name="AutoHY-6">{{cite web |last=Dixon |first=Kelley |title=Breaking Bad Insider Podcast |url=https://itunes.apple.com/us/podcast/breaking-bad-insider-505/id311058181?i=119345800&mt=2 |accessdate=December 3, 2013 |format=Podcast |publisher=iTunes Store}}</ref> <ref name="AutoHY-7">{{cite web|last=Littleton|first=Cynthia|url=http://www.variety.com/article/VR1118020572?refCatId=14|title=AMC, Sony Make 'Bad' Budget Work|work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=June 13, 2010|accessdate=November 8, 2015}}</ref> <ref name="AutoHY-8">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/07/17/arts/television/breaking-bad-returns-and-walter-whites-descent-continues.html |title=Shattering All Vestiges of Innocence |work=The New York Times |first=Joe |last=Rhodes |date=July 15, 2011 |accessdate=December 20, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-9">{{cite web |url=http://insidetv.ew.com/2011/08/01/breaking-bad-renewal-talks/ |title='Breaking Bad' Shopped to Other Networks as Fifth (and Final?) Season Renewal Talks Drag On |work=Entertainment Weekly |first=James |last=Hibberd |date=August 1, 2011 |accessdate=August 2, 2011 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930080933/http://insidetv.ew.com/2011/08/01/breaking-bad-renewal-talks/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="final season">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2011/08/done-amc-sony-tv-reach-deal-for-16-episode-final-season-of-breaking-bad/ |title=AMC & Sony TV Reach Deal for 16-Episode Final Order of 'Breaking Bad' |work=Deadline |first=Nellie |last=Andreeva |date=August 14, 2011 |accessdate=August 14, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-10">{{cite web |url=http://mashable.com/2014/02/24/all-breaking-bad-netflix/ |title=All 'Breaking Bad' Episodes Are Now on Netflix |publisher=Mashable |first=Brian Anthony |last=Hernandez |date=February 24, 2014 |accessdate=September 13, 2014}}</ref> <ref name="Sepinwall0306">{{cite news |last=Sepinwall |first=Alan |author-link=Alan Sepinwall |title=Sepinwall on TV: Bryan Cranston talks 'Breaking Bad' season two |work=[[The Star-Ledger]] |date=March 6, 2009 |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/sepinwall_on_tv_bryan_cranston.html |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsPtard?url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/sepinwall_on_tv_bryan_cranston.html |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy }}</ref> <ref name="AutoHY-11">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/16/breaking-bad-john-cusack-matthew-broderick_n_1676856.html |title='Breaking Bad': John Cusack, Matthew Broderick Turned Down Walter White Role |work=The Huffington Post |first=Leigh |last=Weingus |date=July 16, 2012 |accessdate=October 9, 2013}}</ref> <ref name="Rosenblum0313">{{cite news |last=Rosenblum |first=Emma |title=Bleak House |work=[[New York (magazine)|New York]] |date=March 13, 2009 |url=http://nymag.com/arts/tv/features/55303/ |accessdate=July 25, 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/60QsbKSY9?url=http://nymag.com/arts/tv/features/55303/ |archivedate=July 25, 2011 |deadurl=yes |df=mdy }}</ref> <ref name="AutoHY-12">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/03/breaking_bad_bryan_cranstonvin.html |title=Breaking Bad: Bryan Cranston/Vince Gilligan Q&A |work=The Star-Ledger |first=Alan |last=Sepinwall |date=March 6, 2009 |accessdate=October 21, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-13">{{cite web |url=http://www.fastcocreate.com/1682957/bryan-cranston-on-how-to-collaborate-the-breaking-bad-way |title=Bryan Cranston on How to Collaborate the 'Breaking Bad' Way |work=Fast Company |first=Nicole |last=Laporte |date=May 14, 2013 |accessdate=October 21, 2013}}</ref> <ref name="Paley Centre">{{cite web |title=Breaking Bad&nbsp;– Aaron Paul Almost Got Killed Off (Paley Interview) |url=https://www.youtube.com/watch?v=YqnoJ10HqP0 |publisher=Paley Center |date=March 4, 2010 |accessdate=August 2, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-14">{{cite web |last=Cyriaque |first=Lamar |title=We Talk to the Cast of Breaking Bad about Science, Swearing, and Saul Goodman |url=http://io9.com/5926069/we-talk-to-the-cast-of-breaking-bad-about-science-swearing-and-saul-goodman/ |work=io9 |date=July 14, 2012 |accessdate=March 5, 2013 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928174206/http://io9.com/5926069/we-talk-to-the-cast-of-breaking-bad-about-science-swearing-and-saul-goodman |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-15">{{cite web |last=Gross |first=Terry |title='Breaking Bad': Vince Gilligan on Meth and Morals |url=http://www.npr.org/2011/09/19/140111200/breaking-bad-vince-gilligan-on-meth-and-morals |publisher=NPR |date=September 19, 2011 |accessdate=March 5, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-16">{{cite web |last=Creghton |first=Jennifer |title=Scientist Spotlight: Donna Nelson |url=http://www.scienceandentertainmentexchange.org/article/scientist-spotlight-donna-nelson/ |work=The Science and Entertainment Exchange |date=October 17, 2011 |accessdate=March 5, 2013}}</ref> <ref name=vice>{{cite web |title=A Comprehensive Guide to Cooking Meth on 'Breaking Bad' |url=https://www.vice.com/read/a-comprehensive-guide-to-cooking-meth-on-breaking-bad |last=Wallach |first=Jason |work=[[Vice (magazine)|Vice]] |date=August 11, 2013 |accessdate=March 3, 2014}}</ref> <ref name="chemistry">{{cite journal|last1=Harnish|first1=Falk|last2=Salthammer|first2=Tunga|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ciuz.201300612/pdf|title=Die Chemie bei Breaking Bad|language=de|format=pdf|date=August 2013|journal=Chemie in unserer Zeit|volume=47|issue=4|publisher=[[Wiley-VCH Verlag]]|location=Weinheim, Germany|pp=214–221|via= [[ChemistryViews]]: Translated into English from original as [http://www.chemistryviews.org/details/ezine/5416791/The_Chemistry_of_Breaking_Bad.html "The Chemistry of Breaking Bad"] by David Old Brand|accessdate=December 25, 2014|doi=10.1002/ciuz.201300612}}</ref> <ref name="AutoHY-18">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-bryan-cranst.php |title=Q&A: Bryan Cranston (Walt White)&nbsp;– Part I |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 10, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204133726/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-bryan-cranst.php |archivedate=February 4, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-19">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/interview-with-anna-gunn.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 24, 2008 |title=Q&A: Anna Gunn (Skyler White) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111224040346/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/interview-with-anna-gunn.php |archivedate=December 24, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-20">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-aaron-paul-j-1.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 25, 2008 |title=Q&A: Aaron Paul (Jesse Pinkman)&nbsp;– Part I |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304072712/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-aaron-paul-j-1.php |archivedate=March 4, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-21">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-dean-norris.php |title=Q&A: Dean Norris (Hank Schrader) |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 3, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304072733/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-dean-norris.php |archivedate=March 4, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-22">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-betsy-brandt.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=February 28, 2008 |title=Q&A: Betsy Brandt (Marie Schrader) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111227105129/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/02/qa-betsy-brandt.php |archivedate=December 27, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte">{{cite web|url=http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte |title=RJ Mitte as Walter White Jr. |publisher=AMC |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111218160659/http://www.amctv.com/shows/breaking-bad/cast/walter-white-jr/rj-mitte |archivedate=December 18, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-23">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-rj-mitte-wal.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=March 11, 2008 |title=Q&A: RJ Mitte (Walter Jr.) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120109234648/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2008/03/qa-rj-mitte-wal.php |archivedate=January 9, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-24">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=April 30, 2009 |title=Q&A&nbsp;– Bob Odenkirk (Saul Goodman) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111220230837/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/04/bob-odenkirk-interview.php |archivedate=December 20, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-25">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2010/04/giancarlo-esposito-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=April 27, 2010 |title=Q&A&nbsp;– Giancarlo Esposito (Gus Fring) |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213071637/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2010/04/giancarlo-esposito-interview.php |archivedate=December 13, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-26">{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/11/jonathan-banks-interview.php |publisher=AMC |first=Clayton |last=Neuman |date=November 12, 2009 |title=Q&A&nbsp;– Jonathan Banks (Mike "The Cleaner") |accessdate=December 20, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809020832/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/11/jonathan-banks-interview.php |archivedate=August 9, 2011 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-27">{{cite web |last=Douthat |first=Ross |title=Good and Evil on Cable |url=http://douthat.blogs.nytimes.com/2011/07/28/good-and-evil-on-cable/ |work=The New York Times |date=July 28, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref> <ref name="atlantic">{{cite web |url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/07/on-breaking-bad-family-is-a-motivation-and-a-liability/260216/ |title=On 'Breaking Bad,' Family Is a Motivation and a Liability |work=The Atlantic |first=Scott |last=Meslow |date=July 23, 2013 |accessdate=August 13, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-28">{{cite web |url=https://blogs.wsj.com/speakeasy/2010/04/19/breaking-bad-season-3-episode-5-mas-tv-recap/ |title='Breaking Bad' Season 3, Episode 5, 'Mas,': TV Recap |work=The Wall Street Journal |first=Chris |last=Simmons |date=April 19, 2010 |accessdate=August 13, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-29">{{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/phoenix,28398/ |title=Phoenix |work=The A.V. Club |first=Donna |last=Bowman |date=May 24, 2009 |accessdate=August 13, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-30">{{cite web |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/02/original-minisodes.php |title=Watch Five Original ''Breaking Bad'' Minisodes |work=AMC Blog |last=Neuman |first=Clayton |date=February 17, 2009 |accessdate=May 27, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120531044758/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2009/02/original-minisodes.php |archivedate=May 31, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="nj">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/05/breaking_bad_vince_gilligan_se.html |title=Breaking Bad: Vince Gilligan Season Two Finale Interview |work=[[The Star-Ledger]] |date=May 31, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Sepinwall, Alan}}</ref> <ref name="lat">{{cite web |url=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2009/05/breaking-bad-perfect-season-ends-with-a-falling-sky.html |title='Breaking Bad': Perfect Season Ends with a Falling Sky |work=[[Los Angeles Times]] |date=May 31, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Gajewski, Josh}}</ref> <ref name="time">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2009/06/01/breaking-bad-watch-crash/ |title=Breaking Bad Watch: Crash |work=Time |date=June 1, 2009 |accessdate=June 8, 2012 |author=Poniewozik, James |archive-date=ಜನವರಿ 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120045906/http://entertainment.time.com/2009/06/01/breaking-bad-watch-crash/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Gilligan Answers Fan Questions">{{cite web |url=http://www.amc.com/shows/breaking-bad/talk/2009/05/vince-gilligan-answers |title=Creator Vince Gilligan Answers Fan Questions |publisher=AMC |date=May 31, 2009 |accessdate=May 29, 2012 |author=Neuman, Clayton |archive-date=ಮೇ 12, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512182507/http://www.amc.com/shows/breaking-bad/talk/2009/05/vince-gilligan-answers |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-31">{{cite web |url=http://www.slashfilm.com/breaking-bads-season-finale-abq-gives-ridiculous-new-meaning-to-the-words-left-behind-body-bags-secret-codes-and-the-teddy-bear-discussed/ |title=Breaking Bad's Season Finale "ABQ" Gives Ridiculous New Meaning to the Words "Left Behind." Body Bags, Secret Codes, and the Teddy Bear Discussed. |publisher=Slashfilm |first=Hunter |last=Stephenson |date=June 4, 2009 |accessdate=August 8, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-32">{{cite web |url=http://www.nj.com/entertainment/tv/index.ssf/2009/05/breaking_bad_abq_reviewing_the.html |title=Breaking Bad, "ABQ": Reviewing the Season Finale |work=The Star-Ledger |first=Alan |last=Sepinwall |date=May 21, 2009 |accessdate=August 8, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-33">{{cite web |last=Sepinwall |first=Alan |title=Vince Gilligan Post-Mortems Season 2 Finale |url=http://sepinwall.blogspot.com/2009/05/breaking-bad-vince-gilligan-post.html |publisher=What's Alan Watching |date=May 31, 2009 |accessdate=January 2, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-34">{{cite web |last=McNutt |first=Myles |title=Breaking Bad: 'Box Cutter' |url=http://cultural-learnings.com/2011/07/17/season-premiere-breaking-bad-box-cutter/ |publisher=Cultural Learnings |date=July 17, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref> <ref name="avc">{{cite web |url=http://www.avclub.com/articles/no-mas,39388/ |title=No Mas |work=[[The A.V. Club]] |date=March 21, 2010 |accessdate=May 22, 2012 |author=Bowman, Donna}}</ref> <ref name="AutoHY-35">{{cite web |last=Amitin |first=Seth |title=Breaking Bad: "Face Off" Review |url=http://ign.com/articles/2011/10/10/breaking-bad-face-off-review |publisher=IGN |date=October 9, 2011 |accessdate=January 3, 2011}}</ref> <ref name=rollingstone>{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/movies/news/breaking-bad-selling-off-charred-teddy-bear-walts-aztek-20130920 |title='Breaking Bad' Selling Off Charred Teddy Bear, Walt's Aztek |last=Coulehan |first=Erin |date=September 20, 2013 |work=[[Rolling Stone]] |accessdate=November 19, 2013}}</ref> <ref name=people>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20737563,00.html |title=''Breaking Bad'' Auction: Win Walter White's Undies! |last=Billups |first=Andrea |date=September 22, 2013 |work=[[People (magazine)|People]] |accessdate=November 19, 2013 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 18, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131118162052/http://www.people.com/people/article/0,,20737563,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-36">{{cite web |url=http://articles.latimes.com/2012/sep/03/entertainment/la-et-st-breaking-bad-recap-20120903 |title='Breaking Bad' Recap: Crystal Blue Persuasion |work=Los Angeles Times |first=Todd |last=VanDerWerff |date=September 3, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-37">{{cite web |url=http://www.vulture.com/2012/09/breaking-bad-recap-season-5-episode-8.html |title=''Breaking Bad'' Recap: Walt, Anonymous? |work=Vulture |first=Matt Zoller |last=Seitz |date=September 3, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-38">{{cite web |url=http://www.hitfix.com/whats-alan-watching/breaking-bad-creator-vince-gilligan-on-poetry-books-time-jumps-and-the-end-for-walter-white |title='Breaking Bad' Creator Vince Gilligan on Poetry Books, Time Jumps and the End for Walter White |work=HitFix |first=Alan |last=Sepinwall |date=September 6, 2012 |accessdate=November 16, 2012 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811090733/http://www.hitfix.com/whats-alan-watching/breaking-bad-creator-vince-gilligan-on-poetry-books-time-jumps-and-the-end-for-walter-white |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-39">{{cite web |url=http://acrossthemargin.com/walter-white-vs-walt-whitman/ |title=Walter White vs. Walt Whitman |publisher=Across the Margin |first=Michael |last=Shields |date=August 4, 2012 |accessdate=November 16, 2012}}</ref> <ref name=complete>{{cite web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/09/breaking-bad-complete-series-blu-ray-includes-2-hour-documentary-alternate-ending.html |title='Breaking Bad' complete series Blu-ray includes 2-hour documentary, alternate ending |last=Porter |first=Rick |date=September 9, 2013 |work=[[Zap2it]] |accessdate=November 18, 2013 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 22, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131122032655/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/09/breaking-bad-complete-series-blu-ray-includes-2-hour-documentary-alternate-ending.html |url-status=dead }}</ref> <ref name=slashfilm>{{cite web |url=http://www.slashfilm.com/geek-deal-30-off-the-breaking-bad-the-complete-series-collectors-set/ |title=Geek Deal: 30% Off The ‘Breaking Bad: The Complete Series’ Collector’s Set |last=Sciretta |first=Peter |date=September 23, 2013 |work=[[/Film]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref> <ref name=wonderful>{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/11/17/breaking-bad-alternate-ending-jane-kaczmarek_n_4291566.html |title='Breaking Bad' Reveals Wonderful Alternate Ending With 'Malcolm in the Middle,' Jane Kaczmarek |last=Harnick |first=Chris |date=November 17, 2013 |work=[[The Huffington Post]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref> <ref name=avclub>{{cite web |url=http://www.avclub.com/article/watch-this-in-embreaking-badems-alternate-ending-b-105727 |title=Watch this: In ''Breaking Bad''<nowiki>'</nowiki>s alternate ending, Bryan Cranston discovers it was all a ''Malcolm In The Middle'' dream |last=Teti |first=John |date=November 17, 2013 |work=[[The A.V. Club]] |accessdate=November 18, 2013 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 18, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131118153110/http://www.avclub.com/article/watch-this-in-embreaking-badems-alternate-ending-b-105727 |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-40">{{cite web |url=http://www.esquire.com/features/esquire-100/cranston1007 |title=No. 93: Bryan Cranston |work=Esquire |date=September 18, 2007 |accessdate=September 18, 2007}}</ref> <ref name="AutoHY-43">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2009/04/02/amc-renews-award-winning-drama-series-breaking-bad-for-third-season-30905/20090402amc01/ |title=AMC Renews Award Winning Drama Series Breaking Bad for Third Season |publisher=AMC |date=April 2, 2009 |accessdate=November 17, 2010}}</ref> <ref name="s3 release">{{cite web |url=http://www.tvshowsondvd.com/news/Breaking-Bad-Season-3/15177 |title=Breaking Bad&nbsp;– Press Release, Package Art, Extras for 'The Complete 3rd Season' DVDs, Blu-rays |publisher=TVShowsOnDVD.com |last=Lambert |first=David |date=March 28, 2011 |accessdate=March 28, 2011 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018204024/http://www.tvshowsondvd.com/news/Breaking-Bad-Season-3/15177 |url-status=dead }}</ref> <ref name="season 4">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2010/06/14/amc-renews-emmy-award-winning-and-critical-hit-breaking-bad-for-fourth-season-36112/20100614amc01/ |title=AMC Renews Emmy(R) Award-Winning and Critical Hit "Breaking Bad" for Fourth Season |publisher=AMC |date=June 14, 2010 |accessdate=November 17, 2010}}</ref> <ref name="AutoHY-44">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/news/2011/01/07/amc-begins-production-on-breaking-bad-season-four-396400/20110107amc02/ |title=AMC Begins Production on 'Breaking Bad' Season Four |publisher=AMC |date=January 7, 2011 |accessdate=January 11, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-45">{{cite press |url=http://www.thefutoncritic.com/video/2011/05/31/video-amc-announces-breaking-bad-season-four-premiere-sunday-july-17-at-10pm-et-pt-993101/20110531amc01/ |title=Video: AMC Announces "Breaking Bad" Season Four Premiere Sunday, July 17 at 10PM ET/PT |publisher=AMC |date=May 31, 2011 |accessdate=October 12, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-46">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2010/08/breaking-bad-wont-be-back-until-2011-plans-for-mini-episodes-on-amc-website/ |title='Breaking Bad' Won't Be Back Until July 2011: Plans for Mini-Episodes Online |work=Deadline Hollywood |date=August 4, 2010 |accessdate=January 3, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-47">{{cite web |url=http://collider.com/bryan-cranston-interview-breaking-bad-total-recall-drive/94188/ |title=Exclusive: Bryan Cranston Talks Breaking Bad Season 3 and 4, Total Recall, Drive, Rock of Ages, Larry Crowne & Lincoln Lawyer |work=Collider |date=June 1, 2011 |accessdate=June 14, 2011}}</ref> <ref name="s5 premiere">{{cite web |url=http://tvline.com/2013/04/17/breaking-bad-return-date-final-8-episodes/ |title=AMC Announces ''Breaking Bad''{{'}}s Final Premiere Date, Confirms Launch of 'Spin-Off' |work= TVLine|last=Ausiello|first=Michael|date=April 17, 2013|accessdate=April 17, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-48">{{cite news |first=Josh |last=Woodfin |title=Breaking Bad Ozymandias Review: Death, Sadness, Stress, Tears, 80 Million Dollars, One Knife Fight and the Last Journey of a Once Good Man |date=September 16, 2013 |work=[[Daily Mirror]] |url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-reviews/breaking-bad-ozymandias-review-death-2277353 |accessdate=September 17, 2013}}</ref> <ref name="greatest">Sources that refer to ''Breaking Bad'' being praised as one of the greatest television shows of all time include: *{{cite web |last=Moore |first=Frazier |title=2013 brought surprises, good and bad, to viewers |url=http://bigstory.ap.org/article/2013-brought-surprises-good-and-bad-viewers |agency=Associated Press |date=December 18, 2013 |accessdate=December 24, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224145338/http://bigstory.ap.org/article/2013-brought-surprises-good-and-bad-viewers |archivedate=December 24, 2013 |df=mdy-all }} *{{cite web |last=St. John |first=Allen |title=Why 'Breaking Bad' Is The Best Show Ever And Why That Matters |url=https://www.forbes.com/sites/allenstjohn/2013/09/16/why-breaking-bad-is-the-best-show-ever-and-why-that-matters/ |work=Forbes |date=September 16, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} *{{cite web |last=Bianculli |first=David |title=Great New DVD Box Sets: Blasts From The Past And 'Breaking Bad' |url=http://www.npr.org/2013/12/23/255740346/2013s-best-dvd-box-sets-blasts-from-the-past-and-breaking-bad |publisher=NPR |date=December 23, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} *{{cite web |title=2013′s 10 Best and Worst TV Shows, From Good 'Breaking Bad' to Bad 'Broke Girls' |url=https://tv.yahoo.com/news/2013-10-best-worst-tv-shows-good-breaking-213235107.html |work=Yahoo TV |date=December 19, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} *{{cite web |last=Hickey |first=Walter |title=Breaking Bad Is The Greatest Show Ever Made |url=http://www.businessinsider.com/chart-breaking-bad-is-the-greatest-show-ever-made-2013-9 |work=Business Insider |date=September 29, 2013 |accessdate=December 24, 2013 }} *{{cite web |last=Lawson |first=Richard |title=The Case for 'Breaking Bad' as Television's Best Show |url=http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/ |work=The Wire |date=July 13, 2012 |accessdate=December 24, 2013 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224105403/http://www.thewire.com/entertainment/2012/07/case-breaking-bad-televisions-best-show/54565/ |url-status=dead }} *{{cite web |last=Ryan |first=Maureen |title='Breaking Bad': Five Reasons It's One of TV's All-Time Greats |url=http://www.huffingtonpost.com/maureen-ryan/breaking-bad-greatest-show_b_1665640.html |work=The Huffington Post |date=July 11, 2012 |accessdate=July 15, 2013 }}</ref> <ref name="AutoHY-49">{{cite web |url=http://www.afi.com/afiawards/AFIAwards08.aspx |title=AFI Awards 2008 |publisher=The American Film Institute |accessdate=October 6, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-50">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2010/12/afi-top-10-filmtv-awards-official-selections/ |title=AFI Top 10 Film/TV Awards Official Selections |publisher=Deadline |first=Nikki |last=Finke |date=December 12, 2010}}</ref> <ref name="AutoHY-51">{{cite web |url=http://www.ibtimes.com/articles/265741/20111212/afi-awards-2011-bridesmaids-good-wife.htm |title=AFI Awards 2011: Bridesmaids, The Good Wife among Best in Film and TV |work=International Business Times |first=Peggy |last=Truong |date=December 12, 2011 |accessdate=December 14, 2011}}</ref> <ref name="AutoHY-52">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/afi-names-best-movies-tv-399891 |title=AFI Names Best Movies and TV Series of 2012 |work=The Hollywood Reporter |first=Seth |last=Abramovitch |date=December 10, 2012 |accessdate=October 6, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-53">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2013/12/09/showbiz/movies/afi-best-movies-tv-shows-2013/ |title=AFI names 10 best movies, TV shows of 2013 |publisher=CNN |first=Breeanna |last=Hare |date=December 9, 2013 |accessdate=January 10, 2014}}</ref> <ref name="AutoHY-54">{{cite news |url=http://www.vulture.com/2013/08/breaking-bad-returns-to-its-biggest-ratings-ever.html |title=''Breaking Bad'' Returns to Its Biggest Ratings Ever |date=August 12, 2013 |work=Vulture |first=Josef |last=Adalian |accessdate=September 11, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-55">{{cite web |url=https://nypost.com/2008/01/17/tour-de-pants/ |title=TOUR DE PANTS, Breaking Bad is Not Your Typical Drama |work=New York Post |date=January 17, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |author=Stasi, Linda}}</ref> <ref name="AutoHY-56">{{cite web |url=https://www.usatoday.com/life/television/reviews/2008-01-17-breaking-bad_N.htm |title='Breaking' Is Far from Bad; It's Fantastic |work=USA Today |date=January 17, 2008 |accessdate=December 20, 2011 |author=Bianco, Robert}}</ref> <ref name="AutoHY-57">{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20261336,00.html |title=Breaking Bad Review |work=Entertainment Weekly |date=March 8, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=Tucker, Ken |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111229063324/http://www.ew.com/ew/article/0,,20261336,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-58">{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/06/DDIG169229.DTL&type=entertainment |title=TV review: 'Breaking Bad' Proves Anything But |work=San Francisco Chronicle |date=March 6, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=Goodman, Tim |archive-date=ಜನವರಿ 31, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110131121542/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F03%2F06%2FDDIG169229.DTL&type=entertainment |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-59">{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20263453,00.html |title=Stephen King: I Love 'Breaking Bad'! |work=Entertainment Weekly |date=March 6, 2009 |accessdate=December 20, 2011 |author=King, Stephen |archive-date=ಜನವರಿ 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106032427/http://www.ew.com/ew/article/0,,20263453,00.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-60">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2010/03/19/tv-weekend-breaking-bads-white-hot-slow-burn/ |title=TV Weekend: Breaking Bad's White-Hot Slow Burn |work=Time |date=March 19, 2010 |accessdate=December 20, 2011 |author=Poniewosik, James |archive-date=ಜೂನ್ 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606150017/http://entertainment.time.com/2010/03/19/tv-weekend-breaking-bads-white-hot-slow-burn/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-61">{{cite web |url=http://www.newsday.com/entertainment/tv-zone-1.811968/breaking-bad-still-bad-in-a-good-way-1.1820031 |title="Breaking Bad:" Still Bad, in a Good Way |work=Newsday |date=March 19, 2010 |accessdate=December 20, 2011 |author=Gay, Verne}}</ref> <ref name="AutoHY-62">{{cite web |last=Goodman |first=Tim |title=TV Review: 'Breaking Bad' Premiere |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/03/19/DDDK1CHL6S.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 19, 2010 |accessdate=January 2, 2012 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421232149/https://www.sfgate.com/news/article/TV-review-Breaking-Bad-premiere-3195442.php |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-63">{{cite web |last=Bowman |first=Donna |title=Breaking Bad: Full Measure |url=http://www.avclub.com/articles/full-measure,42061/ |work=The A.V. Club |date=June 13, 2010 |accessdate=January 2, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-64">{{cite web |url=http://articles.boston.com/2011-07-15/ae/29778265_1_meth-jesse-dean-norris |title=A Gripping Portrait of Change |work=Boston Globe |date=July 15, 2011 |accessdate=December 20, 2011 |author=Gilbert, Matthew |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/60KlhQkGH?url=http://articles.boston.com/2011-07-15/ae/29778265_1_meth-jesse-dean-norris |archivedate=July 21, 2011 |df=mdy }}</ref> <ref name="AutoHY-65">{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/11198/1158667-67-0.stm |title=Tuned In: 'Breaking Bad' Is Back and Better Than Ever |work=Pittsburgh Post-Gazette |date=July 17, 2011 |accessdate=December 20, 2011 |author=Owen, Rob}}</ref> <ref name="AutoHY-66">{{cite web|first=Carolyn |last=Koo |title=Breaking Bad Makes Best of Lists for 2011 of the Boston Globe, ''New York'', and Collider |url=http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2011/12/press-roundup-1230.php |publisher=AMC |date=December 30, 2011 |accessdate=January 3, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107133056/http://blogs.amctv.com/breaking-bad/2011/12/press-roundup-1230.php |archivedate=January 7, 2012 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-67">{{cite web |last=Poniewozik |first=James |title=What Were the Best TV Lines of 2011? |url=http://entertainment.time.com/2011/12/21/what-were-the-best-tv-lines-of-2011/ |work=Time |date=December 21, 2011 |accessdate=January 3, 2012 |archive-date=ಜನವರಿ 7, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107160338/http://entertainment.time.com/2011/12/21/what-were-the-best-tv-lines-of-2011/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-68">{{cite web |last=Owen |first=Rob |title=Best TV Show: 'Breaking Bad' |url=http://www.post-gazette.com/pg/11356/1198492-67-0.stm |work=Pittsburgh Post-Gazette |date=December 22, 2011 |accessdate=January 2, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-69">{{cite web |last=Bowman |first=Donna |title=Breaking Bad: 'Face Off' |url=http://www.avclub.com/articles/face-off,62754/ |work=The A.V. Club |date=October 9, 2011 |accessdate=January 3, 2012}}</ref> <ref name="AutoHY-70">{{cite web |url=http://www.denofgeek.us/tv/breaking-bad/200626/breaking-bad-felina-review |title=Breaking Bad: Felina, Review |publisher=Den of Geek |first=Nick |last=Harley |date=September 30, 2013 |accessdate=September 30, 2013 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002234935/http://www.denofgeek.us/tv/breaking-bad/200626/breaking-bad-felina-review |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-71">{{cite web|url=http://grrm.livejournal.com/337511.html |title=Breaking Bad |publisher=Not A Blog |first=George R. R. |last=Martin |date=September 16, 2013 |accessdate=October 3, 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130918020921/http://grrm.livejournal.com/337511.html |archivedate=September 18, 2013 |df=mdy-all }}</ref> <ref name="AutoHY-72">{{cite web |url=http://www.ign.com/articles/2013/10/03/breaking-bad-the-final-season-review |title=''Breaking Bad'': The Final Season Review |work=IGN |first=Seth |last=Amitin |date=October 3, 2013 |accessdate=October 4, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-73">{{cite web |url=http://www.nationalreview.com/article/359223/breaking-bad-breaks-through-jonah-goldberg/page/0/1 |title=''Breaking Bad'' Breaks Through |work=National Review |first=Jonah |last=Goldberg |date=August 19, 2013 |accessdate=August 20, 2014 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141027025751/http://www.nationalreview.com/article/359223/breaking-bad-breaks-through-jonah-goldberg/page/0/1 |url-status=dead }}</ref> <ref name=awesome>{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/10/14/anthony-hopkins-breaking-bad-letter_n_4098441.html |title=Anthony Hopkins' 'Breaking Bad' Fan Letter To Bryan Cranston Is Awesome |author=Moaba, Alex |date=October 15, 2013 |work=The Huffington Post |accessdate=November 18, 2013}}</ref> <ref name=theguardian>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/film/2013/oct/17/anthony-hopkins-bryan-cranston-breaking-bad-fan-letter |title=Anthony Hopkins's letter to Breaking Bad star Bryan Cranston |author=[[Anthony Hopkins|Hopkins, Anthony]] |date=October 17, 2013 |work=[[The Guardian]] |accessdate=November 18, 2013}}</ref> <ref name=cbsnews>{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/8301-207_162-57607525/anthony-hopkins-writes-fan-letter-praising-bryan-cranston-breaking-bad/ |title=Anthony Hopkins writes fan letter praising Bryan Cranston, "Breaking Bad" |last=Derschowitz |first=Jessica |date=October 15, 2013 |publisher=[[CBS News]] |accessdate=November 18, 2013 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029151453/http://www.cbsnews.com/8301-207_162-57607525/anthony-hopkins-writes-fan-letter-praising-bryan-cranston-breaking-bad/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="guinness">{{cite web |url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2013/9/breaking-bad-cooks-up-record-breaking-formula-for-guinness-world-records-2014-edition-51000/ |title=Breaking Bad Cooks Up Record-breaking Formula for Guinness World Records 2014 Edition |date=September 4, 2013 |first=Mike |last=Janela |publisher=[[Guinness World Records]] |accessdate=September 9, 2013}}</ref> <ref name="thr">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/breaking-bad-sets-guinness-world-622475 |title='Breaking Bad' Sets Guinness World Record |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 5, 2013 |accessdate=May 5, 2014 |author=Couch, Aaron}}</ref> <ref name="AutoHY-74">{{cite web |url=http://www.peabodyawards.com/award-profile/breaking-bad |title=Breaking Bad (AMC) |publisher=The Peabody Awards |date=May 2009 |accessdate=September 11, 2014}}</ref> <ref name="AutoHY-75">{{cite web |url=http://www.peabodyawards.com/award-profile/breaking-bad-amc |title=Breaking Bad (AMC) |publisher=The Peabody Awards |date=May 2014 |accessdate=September 11, 2014}}</ref> <ref name="AutoHY-76">{{cite web |url=http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2010/08/mad-men-and-bryan-cranston-repeat-at-emmys-while-kyra-sedgwick-finally-wins.html |title='Mad Men' and Bryan Cranston Three-peat at Emmys While Kyra Sedgwick Finally Wins |work=Los Angeles Times |date=August 29, 2010 |accessdate=November 26, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 14, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6I6t6VteJ?url=http://goldderby.latimes.com/awards_goldderby/2010/08/mad-men-and-bryan-cranston-repeat-at-emmys-while-kyra-sedgwick-finally-wins.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-77">{{cite web |url=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/02/writers-guild-awards-2013-full-winners-list.html |title=Writers Guild Awards 2013: Full Winners List |publisher=Zap2it |first=Chris E. |last=Hayner |date=February 18, 2013 |accessdate=February 19, 2013 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130220125205/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/02/writers-guild-awards-2013-full-winners-list.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Deadline.com">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/06/wgas-101-best-written-tv-series-of-all-time-complete-list/ |title='101 Best Written TV Series of All Time' From WGA/TV Guide: Complete List |publisher=Deadline.com |date=June 2, 2013 |accessdate=July 15, 2013}}</ref> <ref name="remake">{{cite web |url=http://www.deadline.com/2013/05/univision-announces-adaptations-of-breaking-bad-gossip-girl-for-hispanic-market/ |title=Univision Announces Adaptations of ''Breaking Bad'' & ''Gossip Girl'' for Hispanic Market |last=Patten |first=Dominic |date=May 10, 2013 |accessdate=May 14, 2013 |publisher=[[Deadline.com]] }}</ref> <ref name="remakeconfirm">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/univision-sony-firm-up-plans-521718 |title=Univision and Sony Firm Up Plans for a ''Breaking Bad'' Spanish-language Remake |last=O'Connell |first=Michael |date=May 13, 2013 |accessdate=May 14, 2013 |work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref name="metacast">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/breaking-bad-remake-metastasis-meet-640039 |title=Meet Walter Blanco: ''Breaking Bad'' Gets Spanish-language Version |work=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 2, 2013 |last=Roxborough |first=Scott |accessdate=October 2, 2013}}</ref> <ref name="ns">{{cite web |url=http://www.newstatesman.com/culture/2014/02/amazing-world-breaking-bad-en-espanol |title=The Amazing World of ''Breaking Bad'' en Español |last=Bennett |first=Laura |work=[[New Statesman]] |publisher=Progressive Media International |date=February 7, 2014 |accessdate=February 9, 2014}}</ref> <ref name="AutoHY-78">{{cite web |url=http://entertainment.time.com/2013/10/08/coming-soon-breaking-bad-the-opera/ |title=Coming Soon: ‘Breaking Bad’ The Opera |work=Time |first=Charlotte |last=Atler |date=October 8, 2013 |accessdate=October 24, 2014 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 9, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109150130/http://entertainment.time.com/2013/10/08/coming-soon-breaking-bad-the-opera/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-79">{{cite web |last=Andreeva |first=Nellie |url=http://www.deadline.com/2013/04/breaking-bad-spinoff-series-bob-odenkirk-saul-goodman-amc/ |title=AMC Eyes 'Breaking Bad' Spinoff Toplined by Bob Odenkirk |publisher=Deadline.com |date=April 9, 2013 |accessdate=April 9, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-80">{{cite web |last=Roots |first=Kimberly |url=http://tvline.com/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-series-order-amc/ |title=Breaking Bad Prequel Spin-Off Better Call Saul Ordered to Series at AMC |publisher=TVLine |date=September 11, 2013 |accessdate=September 11, 2013 |archive-date=ಜೂನ್ 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627022140/https://tvline.com/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-series-order-amc/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="AutoHY-81">{{cite news |url=http://www.ign.com/articles/2013/09/11/breaking-bad-spinoff-better-call-saul-confirmed |publisher=IGN |title=Breaking Bad Spinoff Series Better Call Saul Confirmed |first=Roth |last=Cornet |date=September 11, 2013 |accessdate=September 11, 2013}}</ref> <ref name="AutoHY-82">{{cite web |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/06/19/amc-releases-first-photo-from-better-call-saul/275154/ |title='Better Call Saul' Renewed for Second Season by AMC; First Season Pushed Back to 2015 |last=Kondolojy |first=Amanda |work=[[TV by the Numbers]] |date=June 19, 2014 |accessdate=June 19, 2014 |archive-date=ಮೇ 19, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150519145525/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/06/19/amc-releases-first-photo-from-better-call-saul/275154/ |url-status=dead }}</ref>}} {{Interwikineeded}} np69yc2esnrv0yn5n8j2bdubjh1o6ir ಸಾಮಾನ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ 0 95475 1373721 1366646 2026-05-19T03:42:41Z Giantflightlessbirds 99489 Better photo 1373721 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{ cite web |author1=van Dijk |author2=P. P. | year = 2004 | url = http://www.iucnredlist.org/details/54707/0 | title = ''Duttaphrynus melanostictus'' | publisher = IUCN | work = IUCN Red List of Threatened Species, Version 2012.2 |display-authors=etal}}</ref> | image = Duttaphrynus melanostictus at Niaosong Wetland Park, Kaohsiung 2022-01-23 (cropped).jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Frog|Anura]] | familia = [[Bufonidae]] | genus = ''[[Duttaphrynus]]'' | species = '''''D. melanostictus''''' | binomial = ''Duttaphrynus melanostictus'' | binomial_authority = ([[ಯೊಹಾನ್ ಗೊಟ್ಲಾಬ್ ಶ್ನೀಡರ್|ಶ್ನೀಡರ್]], 1799) | synonyms = ''Bufo melanostictus'' }} '''ಸಾಮಾನ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ (Asian Common Toad)''' ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ [[ಏಷಿಯಾ| ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹ ನೆಲಗಪ್ಪೆಯ ಒಂದು [[ಜಾತಿ|ಪ್ರಭೇದ]]. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''ದತ್ತಾಫ್ರಿನಸ್ ಮೆಲನೊಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ '''ಏಷಿಯನ್ ಕಪ್ಪು ಮುಳ್ಳಿನ ಕಪ್ಪೆ''', '''ಏಷಿಯನ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ''', '''ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಕದ ನೆಲಗಪ್ಪೆ''', '''ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಂಡಾ ನೆಲಗಪ್ಪೆ''' ಮತ್ತು '''[[ಜಾವಾ]]ದ ನೆಲಗಪ್ಪೆ''' ಎಂಬ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಇದು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜ್ಯ ನೆಲಗಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|last1=ವಾನ್-ಡಿಯ್ಕ್|first1=ಪಿ ಪಿ|last2=ಇಸ್ಕಂದರ್|first2=ಡಿ|last3=ಲೌ|first3=ಎಮ್ ಡಬ್ಲೂ ಎನ್|title=Duttaphrynus melanostictus|url=http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T54707A11188511.en|website=IUCN Red List|publisher=The IUCN Red List of Threatened Species|accessdate=6 January 2018}}</ref>. ಈ ಪ್ರಭೇದವು ೨೦ ಸೆ.ಮೀ. (೮ ಇಂಚು) ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲುದು. ಇವು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳ [[ಗೊದಮೊಟ್ಟೆ]]ಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವು ನೂರರಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ<ref>{{cite web|title= AmphibiaWeb 2016 Duttaphrynus melanostictus: Southeast Asian Toad|url=http://amphibiaweb.org/species/236|website=AmphibiaWeb|publisher=University of California, Berkeley, CA, USA|accessdate=6 January 2018}}</ref> [[File:Asian Common Toad (Duttaphrynus melanostictus).jpg|thumb|right|ಸಾಮಾನ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ (''Duttaphrynus melanostictus'')]] ==ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [https://kn.wiktionary.org/wiki/%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%B5%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86 ನಡವಳಿಕೆ]== ===ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಕಪ್ಪೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೂತಿಯ ತುದಿಗೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಮುಂದೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ, ಕಣ್ಣುಗಳ ಹಿಂದೆ, ಕಣ್ಣು-ಕಿವಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಲವಾರು ಉಬ್ಬುಗಳಿವೆ. [[ಕರ್ಣಪಟಲ]]ಗಳು ಹಾಗು [[ವಿಷಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂರನೆ ಎರಡರಷ್ಟು ಆಕಾರ ಕರ್ಣಪಟಲ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಜಾಲ ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಲೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಚೀಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡುಗಳು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{ cite book | author = ಬೌಲೆಂಜರ್, ಜಿ. ಎ. | year = 1890 | series = Fauna of British India | title = Reptilia and Batrachia | publisher = Taylor and Francis | place = ಲಂಡನ್ | url = https://archive.org/stream/reptiliabatrachi1890boul#page/505/mode/1up | pages = 505–507 | doi = 10.5962/bhl.title.5490 }}</ref>. ===ನಡವಳಿಕೆ=== [[File:A Duttaphrynus Couple during Amplexus.jpg|thumb|right|ಸಾಮಾನ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ನೆಲಗಪ್ಪೆ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿ]] ವಯಸ್ಕ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೆಲವಾಸಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದ ಕಂಬಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಇನ್ನಿತರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಹುಳು-ಹುಪ್ಪಟೆಗಳು ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ. ಸಂಭೋಗ ಮಾಡುವಾಗ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಬೆನ್ನೇರಿ ಕೂರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಂತ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಆಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಪೋಣಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಮುತ್ತುಗಳ ಹಾರದಂತೆ ಹುಲ್ಲು ಜೊಂಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತವೆ. ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಪಾಚಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ<ref>{{cite web|title= AmphibiaWeb 2016 Duttaphrynus melanostictus: Southeast Asian Toad|url=http://amphibiaweb.org/species/236|website=AmphibiaWeb|publisher=University of California, Berkeley, CA, USA|accessdate=6 January 2018}}</ref>. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಪ್ಪೆ]] ik4a0gx3zl2x00pzjfqq5pu2f29xotx ಬೆತ್ ಪಾಸ್ಕಾಲ್ 0 105757 1373674 1356055 2026-05-18T12:57:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373674 wikitext text/x-wiki {{infobox sportsperson | honorific_prefix = | name = ಬೆತ್ ಪಾಸ್ಕಾಲ್ | honorific_suffix = | image = Beth_Pascall_2.jpg<!-- name.jpg --> | image_size = <!-- only when absolutely necessary --> | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್ಕಾಲ್‌ರವರು. | headercolor = | textcolor = <!-- Personal information --> | native_name = | native_name_lang = | birth_name = <!-- if different than name --> | full_name = ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್<!-- if different than name/birth_name --> | nickname = | nationality = <!-- will not display if national_team is defined --> | national_team = <!-- only for the country represented in international competition --> | citizenship = | birth_date = {{birth date and age|1987|09|15|df=y}} <!-- {{birth date and age|yyyy|mm|dd}} --> | birth_place = | death_date = <!-- {{death date and age|death year|death month|death day|birth year|birth month|birth day}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | monuments = | hometown = | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | employer = | agent = | height = <!-- X cm, X m, or X ft Y in (automatic conversion) plus optional year and reference --> | weight = <!-- X kg, X lb, or X st Y lb (automatic conversion) plus optional year and reference --> | spouse = | life_partner = | children = | parents = <!-- or | mother = | father = --> | relatives = | other_interests = | website = {{URL|www.bethpascall.com}}<!-- {{URL|www.example.com}} --> | module = <!-- Sport --> | country = {{GBR2}} | sport = [[:en:Trail running|ಟ್ರಯಲ್ ರನ್ನಿಂಗ್]] | position = | shoots = | catches = | disability = | disability_class = | weight_class = | weight_class_type = | rank = | event = | event_type = | universityteam = | collegeteam = | league = | league_type = | club = | team = | turnedpro = | turnedpro_type = | partner = | former_partner = | coach = | retired = | coaching = | module2 = <!-- Achievements and titles --> | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | commonwealth = | highestranking = | pb = <!-- Medal record --> | show-medals = | medaltemplates = | medaltemplates-title = | module3 = }} '''ಬೆತ್ ಪಾಸ್ಕಾಲ್''' (ಜನನ ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೭) ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[:en:ultrarunner|ಅಲ್ಟ್ರಾರನ್ನರ್]] ಮತ್ತು [[:en:paediatrician|ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞೆ]].<ref>{{cite news |date=2020-07-27 |title=Ultrarunner Beth Pascall sets fastest women's Bob Graham Round time |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cumbria-53553760 |website=[[BBC News]]}}</ref> ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರ [[:en: Spine Race|ಸ್ಪೈನ್ ರೇಸ್]], ೨೦೧೯ ರ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಟ್ರೈಲ್ ಕೇಪ್ ಟೌನ್ ಮತ್ತು ೨೦೨೧ ರ [[:en: Western States Endurance Run|ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ರನ್]] ಸೇರಿವೆ. ==ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ== ಬೆತ್ ಪಾಸ್ಕಾಲ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರ ಕುಟುಂಬದ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. [[:en: University of Nottingham|ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಅವರು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |date=2023-03-24 |title=Beth Pascall |url=https://myspringenergy.com/blogs/ambassadors/beth-pascall |access-date=2024-10-23 |website=Spring Energy}}</ref><ref>{{cite web |date=2009-02-12 |title=Top rowers test themselves and each other |url=https://www.britishrowing.org/2009/02/top-rowers-test-themselves-and-each-other/ |website=[[British Rowing]]}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರೋಯಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite magazine |date=2022-02-14 |magazine=Milestones - the magazine of the [[Royal College of Paediatrics and Child Health]] |url=https://issuu.com/joballrcpch/docs/milestones_spring_2022_edition/30 |title=A Day in the Life |page=30}}</ref> [[ಜಾಂಬಿಯಾ|ಜಾಂಬಿಯಾದ]] ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ :en:paediatrics|ಮಕ್ಕಳ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ]] ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಕೆಲಸದ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು [[:en: trail running|ಟ್ರಯಲ್ ರನ್ನಿಂಗ್]] ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದರು.<ref>{{cite web |title=Beth Pascall on the Trail of Injury and Recovery |url=https://www.xterraplanet.com/story/beth-pascall-on-the-trail-of-injury-and-recovery |access-date=2024-10-23 |website=XTERRA |first=Kitiara |last=Pascoe}}</ref> ಅವರು ನೇರವಾಗಿ [[:en: ultramarathon|ಅಲ್ಟ್ರಾಮಾರಾಥಾನ್]] ದೂರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ :en:Spine Race|ಸ್ಪೈನ್ ರೇಸ್]] ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ :en:Gerês|ಗೆರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[ :en:Trail World Championships|ಟ್ರಯಲ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಜೋ ಮೀಕ್ ಮತ್ತು ಜೋ ಝಕ್ರ್ಜೆವ್ಸ್ಕಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ತಂಡ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗಾಗಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web |last=Hicks |first=Meghan |date=2016-10-29 |title=2016 IAU Trail World Championships Results |url=https://www.irunfar.com/2016-iau-trail-world-championships-results |website=iRunFar}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್ಕಾಲ್‌ರವರು ಮತ್ತು [[ :en:Damian Hall|ಡಾಮಿಯನ್ ಹಾಲ್]] [[:en:Cape Wrath Trail|ಕೇಪ್ ಕ್ರೋಥ್ ಟ್ರಯಲ್]] ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Cape Wrath Trail (United Kingdom) - Fastest Known Time |url=https://fastestknowntime.com/route/cape-wrath-trail-united-kingdom |website=FKT}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jamesmackeddie.com/2018/12/14/cape-wrath-trail-fkt/ |title=Beth Pascall & Damian Hall demolish Cape Wrath Trail FKT |date=2018-12-14 |website=James Mackeddie |first=James |last=Mackeddie}}</ref> ಇದು [[:en: fastest known time|ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಮಯವನ್ನು]] ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ ''ವ್ರಾತ್'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite AV media |url=https://vimeo.com/ondemand/capewrathfkt |title=WRATH |date=2019-12-16 |publisher=Summit Fever Media |via=Vimeo}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fionaoutdoors.co.uk/2018/12/damian-hall-and-beth-pascall-set-record-breaking-run-on-cape-wrath-trail.html |title=Damian Hall and Beth Pascall set record-breaking run on Cape Wrath Trail |author=Fiona |date=2018-12-20 |website=FionaOutdoors |access-date=2024-12-18 |archive-date=2025-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619103127/https://www.fionaoutdoors.co.uk/2018/12/damian-hall-and-beth-pascall-set-record-breaking-run-on-cape-wrath-trail.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಲ್ಟ್ರಾ ಟ್ರೈಲ್ ಕೇಪ್ ಟೌನ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ [[:en:Courtney Dauwalter|ಕರ್ಟ್ನಿ ಡೌವಾಲ್ಟರ್]] ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಬಾರ್ತಲೋಮ್ಯೂ ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೬೨ ಮೈಲಿ) ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ೧೦:೫೫:೪೮ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಹಿಳಾ ಕೋರ್ಸ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |date=2019-12-02 |title=Beth Pascall fracasse le record du 100 km à l'Ultra-Trail Cape Town |website=Distances+ |url=https://distances.plus/ultra-trail-world-tour/beth-pascall-ultra-trail-cape-town-2019/ |language=fr |first=Marline |last=Côté}}</ref> [[ಕೋವಿಡ್-೧೯|ಕೋವಿಡ್ -೧೯]] ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[:en: Bob Graham Round|ಬಾಬ್ ಗ್ರಹಾಂ ರೌಂಡ್]] ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಸವಾಲಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅವರು ೧೫:೨೩ ಸಮಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಗಿಂತ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಮುಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ೧೪:೩೪:೨೬ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಐವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಬ್ ಗ್ರಹಾಂ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ :en:Kílian Jornet|ಕಿಲಿಯನ್ ಜೋರ್ನೆಟ್]], [[:en:Billy Bland |ಬಿಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[:en: Rob Jebb|ರಾಬ್ ಜೆಬ್]] ನಂತರ ಬಾಬ್ ಗ್ರಹಾಂ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |date=2020-08-11 |title=INTERVIEW: Beth Pascall on her Bob Graham Record |url=https://www.ukclimbing.com/articles/features/beth_pascall_on_her_bob_graham_record-12958 |website=UK Climbing |first=Nick |last=Brown}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್ಯನ್ ೧೦೦ ಕೆ ಅನ್ನು ೧೦:೦೧:೫೫ ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ಹತ್ತಿರದ ಹಿಂಬಾಲಕ ಅಬ್ಬಿ ಹಾಲ್ಗಿಂತ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಮುಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://treelinejournal.com/2021-canyons-100k-recap-the-stage-is-set-for-western-states/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241220030108/https://treelinejournal.com/2021-canyons-100k-recap-the-stage-is-set-for-western-states/ |website=Treeline Journal |url-status=dead |title=2021 Canyons 100k Recap - The Stage is Set for Western States! |first=Chase |last=Parnell |date=2021-04-15 |archive-date=2024-12-20 |access-date=2024-12-18 }}</ref> ನಂತರ, ಅವರು [[:en: Western States Endurance Run|ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ರನ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇಗನೆ ಓಟದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಿರವಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂಬಾಲಕರಾದ [[ :en:Ruth Croft|ರುತ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[:en: Ragna Debats|ರಾಗ್ನಾ ಡಿಬೇಟ್ಸ್]] ಅವರಿಗಿಂತ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೭:೧೦:೪೨ ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Ellie Greenwood|ಎಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್ವುಡ್]] ಅವರ ೧೬:೪೭:೧೯ ರ ದಾಖಲೆಯ ನಂತರದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |date=2021-06-28 |title=For the First Time Ever, Three Women Place in the Top 10 Overall at Western States |url=https://www.runnersworld.com/news/a36851926/western-states-2021-results/ |website=[[Runner's World]] |first=Andrew |last=Dawson}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Benton |first=Emilia |date=2021-06-27 |title=At Western States 100, Women Really Showed Up—and Made History |url=https://www.womensrunning.com/culture/news/western-states-100-women-showed-up/ |website=[[Women's Running]]}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2021/07/11/sports/western-states-women.html |newspaper=[[The New York Times]] |title=In a 100-Mile Race That Demands Both Physical and Mental Fortitude, Women Set the Pace |first=Talya |last=Minsberg |date=2021-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219181345/https://www.nytimes.com/2021/07/11/sports/western-states-women.html |archive-date=2024-12-19 |access-date=2024-12-18 |url-status=bot: unknown }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 0bac88t6i6m72g835abszawgw20a8dj ಮೌನಿ ರಾಯ್ 0 111039 1373723 1360429 2026-05-19T05:11:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373723 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಮೌನಿ ರಾಯ್ | image = Mouni Roy at TSA.jpg | birth_date = ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೫<ref>{{cite web|title=Mouni Roy's birthday celebration|url=http://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/tv/Pics-Mouni-Roys-birthday-celebration/videoshow/49153854.cms?from=mdr| work=Lehren|publisher=Times of India|accessdate=3 March 2016|date=29 September 2015}}</ref> | birth_place = ಕೋಚ್‌ಬಿಹಾರ,ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ,ಭಾರತ<ref name=toi1>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-09-03/news-interviews/41724962_1_mouni-roy-nach-baliye |title=Mouni Roy and approached for Nach Baliye 6 |publisher=Times of India |date=3 September 2013 |accessdate=13 November 2013 |author=Agarwal, Stuti }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ,ಕೋಚ್‌ಬಿಹಾರ<br>ಮಿರಾಂದ ಹೌಸ್,ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | occupation = ನಟಿ, ಮಾಡೆಲ್ | known for =ನಾಗಿನ್(೨೦೧೫ ರ ಸರಣಿ) | years_active = ೨೦೦೭ – ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲ | spouse = {{marriage|ಸೂರಜ್|2022}} }} '''ಮೌನಿ ರಾಯ್''' ಭಾರತೀಯ ಕಿರುತರೆ ನಟಿ, ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ. ಇವರು ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. <ref>https://wikibio.in/mouni-roy/</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಇವರು [[:en:Kyunki Saas Bhi Kabhi Bahu Thi|ಕ್ಯುಂ ಕಿ ಸಾಸ್ ಭಿ ಕಭಿ ಬಹು ಥೀ]] ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣತುಳಸಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಪೌರಾಣಿಕ ಸರಣಿ [[:en:Devon Ke Dev...Mahadev|' ದೇವೋಂ ಕೆ ದೇವ್ ಮಹಾದೇವ್ ']] ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಸತಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಏಕ್ತ ಕಪೂರ್‌ರವರ ನಾಗಿನ್ ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಂಗಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು . ಅವರು ಜುನೂನ್ ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಮೀರಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ಯೈಸಿ ನಫ್ರತ್ ತೊ ಕೈಸಾ ಇಷ್ಕ್' ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು 'ಝಲಕ್ ದಿಖ್ಲಾ ಜಾ' ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕೂಡಾ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಥಕ್ ನರ್ತಕಿ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/mouni-roy-all-set-to-debut-opposite-akshay-kumar-lesser-known-facts-about-the-actress/Not-just-your-average-dancer/photostory/59421602.cms Mouni Roy,ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಗೋಲ್ಡ್ ಸಿನೆಮಾದಿಂದ [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]] ರವರ ಜೊತೆ ಶುರು ಮಾಡಿದರು. <ref>https://m.imdb.com/name/nm4655028/</ref>ನಾಗಿನ್ ಸೀಸನ್ ೩ ರ ಅಂತಿಮ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾ ನಾಗ್ರಾಣಿ ಶಿವಾಂಗಿ ಮತ್ತು ಶಿವನ್ಯಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಮೇಡ್ ಇನ್ ಚೀನಾ'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |title=‘Made in China’ first look: Rajkummar Rao and Mouni Roy don a desi avatar for a polaroid picture - Fresh on-screen pairs to look forward to |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/fresh-on-screen-pairs-to-look-forward-to/made-in-china-first-look-rajkummar-rao-and-mouni-roys-don-a-desi-avatar-for-a-polaroid-picture/photostory/65843042.cms |accessdate=18 March 2020 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite news |last1=DelhiOctober 24 |first1=Vibha Maru New |last2=October 28 |first2=Vibha Maru New |last3=Ist |first3=Vibha Maru New |title=Made In China Movie Review: Rajkummar Rao shines in a hearty made-in-India film |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/made-in-china-movie-review-rajkummar-rao-shines-in-a-hearty-made-in-india-film-1612598-2019-10-24 |accessdate=18 March 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> ==ಜನನ== ಮೌನಿ ಅವರು ೧೯೮೫ನೇ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೨೮ ರಂದು ರಾಜ್ಬನ್ಸಿ ಎಂಬ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೋಚ್‌ಬಿಹಾರನ ಗಾಂಧಿ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>[https://m-timesofindia-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.timesofindia.com/topic/mouni-roy/ampdefault?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQCCAE%3D#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fm.timesofindia.com%2Ftopic%2Fmouni-roy%2Fampdefault%23referrer%3Dhttps%3A%2F%2Fwww.google.com%26amp_tf%3DFrom%2520%25251%2524s Mouni Roy, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> , <ref>{{Cite web |url=https://www.viralvilla.online/2019/05/mouni-roy-biography-wiki-age-height.html?m=1 |title=Mouni Roy, ViralVilla |access-date=2019-07-24 |archive-date=2019-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602064815/https://www.viralvilla.online/2019/05/mouni-roy-biography-wiki-age-height.html?m=1 |url-status=dead }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಅವರ [[ಅಜ್ಜ]] ,ಶೇಖರ್ ಚಂದ್ರ ರಾಯ್ ರವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರಾ ರಂಗಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಮುಕ್ತಿಯವರು ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು , ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಅನಿಲ್ ರಾಯ್ ರವರು ಕೋಚ್‌ಬಿಹಾರ ನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲ್ವೀಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು . <ref>{{cite web|url=https://famousbiography.in/mouni-roy-biography/|title=Mouni Roy|3=|access-date=2021-03-11|archive-date=2021-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302202321/https://famousbiography.in/mouni-roy-biography/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಕೋಚ್‌ಬಿಹಾರ ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ೧೨ ನೇ ತರಗತಿ ತನಕ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು .<ref>{{Cite web |url=https://www.savasher.com/celebrity-actress/mouni-roy-family-wiki-husband-movie/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-02-26 |archive-date=2023-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214044652/https://www.savasher.com/celebrity-actress/mouni-roy-family-wiki-husband-movie/ |url-status=dead }}</ref> ==ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ (೨೦೦೭-೨೦೧೦)== ಜಾಮಿಯಾ ಮಿಲ್ಲಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರ ಒತ್ತಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು . ಅವರು ೨೦೦೪ ರ ರನ್ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ''ನಹಿ ಹೋನಾ'' ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು . ಮೌನಿಯವರು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಏಕ್ತಾ ಕಪೂರ್‌]]ರವರ ''ಕ್ಯುಂಕಿ ಸಾಸ್ ಭೀ ಕಭಿ ಬಹು ಥೀ'' ಎಂಬ [[ಧಾರಾವಾಹಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ''ಝರ ನಚ್ ಕೆ ದಿಖಾ'' ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜೆನಿಫರ್ ವಿಂಗೆಟ್ ಮತ್ತು ಕರೀಶ್ಮಾ ತನ್ನಾರವರೊಂದಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು . ನಂತರ ಮೌ‌ನಿ ರಾಯ್‌ಯವರು ಕಸ್ತೂರಿ ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ' ಶಿವಾನಿ ' ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು . ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಪತಿ ಪತ್ನಿ ಔರ್ ವೊ'' ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ್ ಚೋಪ್ರಾರವರ ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ 'ದೊ ಸಹೇಲಿಯಾ' ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ’ರೂಪ್’ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://m.imdb.com/title/tt5323298/ Naagin (2015– ), TV Series, Drama, Fantasy, Mystery], IMDB</ref><ref>{{cite news |last1=DelhiOctober 21 |first1=Indo-Asian News Service New |last2=October 21 |first2=Indo-Asian News Service New |last3=Ist |first3=Indo-Asian News Service New |title=Mouni Roy: Made In China is a special piece of my heart |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/mouni-roy-made-in-china-is-a-special-piece-of-my-heart-1611611-2019-10-21 |accessdate=18 March 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> ==ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು== ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಮೌನಿ ಯವರು 'ಹೀರೋ ಹಿಟ್ಲರ್ ಇನ್ ಲವ್' ಎಂಬ ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರು ' ದೇವೋಂಕೆ ದೇವ್ ಮಹಾದೇವ್ ' ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಸತಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ೨೦೧೧-೨೦೧೪ ರ ಅವಧಿಯ ತನಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು .<ref>{{cite news |title=Mouni Roy and Mohit Raina from Devon Ke Dev Mahadev - TV celebs who are rumored to be dating in real life |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/tv-celebs-who-are-rumored-to-be-dating-in-real-life/mouni-roy-and-mohit-raina-from-devon-ke-dev-mahadev/photostory/64719915.cms |accessdate=18 December 2019 |work=The Times of India}}</ref> ಇದರ ನಂತರ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು. ಹಾಗೂ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ' ಜುನೂನ್-ಐಸಿ ನಫ್ರತ್ ತೊ ಕೈಸಾ ಇಷ್ಕ್ ' ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಮೀರಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು .<ref>{{cite news |title=junoon aisi nafrat toh kaisa ishq: Latest News, Videos and Photos of junoon aisi nafrat toh kaisa ishq {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/junoon-aisi-nafrat-toh-kaisa-ishq |accessdate=18 December 2019 |work=The Times of India}}</ref> ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಮೌನಿ ಯವರು ಏಕ್ತಾ ಕಪೂರ್ ರವರ ಅಲೌಕಿಕ ಸರಣಿಯಾದ ನಾಗಿನ್ ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ್ಯಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಬಿಜ್ಲಾನಿ ಮತ್ತು ಆಧಾ ಖಾನ್‌ರವರ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |last1=September 8 |first1=India Today Web Desk |last2=September 8 |first2=India Today Web Desk |last3=Ist |first3=India Today Web Desk |title=Shivanya and Shivangi: Mouni Roy to play both mother and daughter in Naagin 2? |url=https://www.indiatoday.in/television/soaps/story/shivanya-and-shivangi-mouni-roy-to-play-double-role-in-naagin-2-lifetv-339883-2016-09-08 |accessdate=18 December 2019 |work=India Today |language=en}}</ref> ನಾಗಿನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಂಗಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ತಂಡದ‌ [[ಮುಂಬೈ]] ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು . ಹಾಗೂ ಆಂಡ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಯೋಧ ರಾಮ ಎಂಬ ಆನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದರು . ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಮ್ ಬಿನ್ 2 ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐಟಂ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುವಿರದ ಕಾರಣ ನಾಗಿನ್ 3 ಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಬದಲಾಗಿ ಸುರ್ಭಿ ಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಅನಿತಾ ಹಸ್ನಂದಾನಿಯವರು ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>[https://www-ndtv-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.ndtv.com/entertainment/mouni-roy-is-major-missing-her-dubai-vacation-shares-throwback-pics-1977688?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&amp=1&akamai-rum=off&usqp=mq331AQCCAE%3D#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.ndtv.com%2Fentertainment%2Fmouni-roy-is-major-missing-her-dubai-vacation-shares-throwback-pics-1977688%3Famp%3D1%26akamai-rum%3Doff%23referrer%3Dhttps%3A%2F%2Fwww.google.com%26amp_tf%3DFrom%2520%25251%2524s Mouni Roy Is Major 'Missing' Her Dubai Vacation, Shares Throwback Pics]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, NDTV, Updated : January 14, 2019</ref> ==ಬಾಲಿವುಡ್‌- ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮೌನಿಯವರು ರೀಮಾ ಕಾಗ್ತೀ ಯವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಗೋಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ <ref>{{cite news |title=ಕೆಜಿಎಫ್ ಚಿತ್ರದ ನಟಿ ಮೌನಿ ರಾಯ್ ಕಾರಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಕಲ್ಲು, ಆತಂಕಗೊಂಡ ನಟಿ ಮೆಟ್ರೋ ವಿರುದ್ಧ ಹೌಹಾರಿದ್ದೇಕೆ? |url=https://www.kannadaprabha.com/cinema/bollywood/2019/sep/19/mishap-at-metro-construction-site-actor-mouni-roy-escapes-unhurt-402327.html |accessdate=18 December 2019 |work=Kannadaprabha |language=kn}}</ref>ರವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಎಯಲ್ಟಿ ಬಾಲಾಜಿ ಯವರ ವೆಬ್-ಸರಣಿ ಮೆಹ್ರುನಿಸ್ಸಾ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ಡಿಜಿಟಲ್]] ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ.ಹಾಗೂ ಅವರು [[ಕೆಜಿಎಫ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ಚಾಪ್ಟರ್ 1]] ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಐಟಂ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://m.imdb.com/title/tt6173990/</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ , ಇವರು ಮುಂಬರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಎದುರು ಮೊಘಲ್ ಮತ್ತು ಅಯಾನ್ ಮುಖರ್ಜಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಭಾರತೀಯ ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ರಣಬೀರ್ ಕಪೂರ್, ಆಲಿಯಾ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ .<ref>{{cite news |title=Mouni Roy on when her ‘Brahmastra’ look will be out - 'Brahmastra': Interesting facts about the Ranbir Kapoor-Alia Bhatt-Amitabh Bachchan film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/brahmastra-interesting-facts-about-the-ranbir-kapoor-alia-bhatt-amitabh-bachchan-film/mouni-roy-on-when-her-brahmastra-look-will-be-out/photostory/68495200.cms |accessdate=18 March 2020 |work=The Times of India}}</ref> ==ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" |- ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ತಲೆಬರಹ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" | ನೆಟ್ವರ್ಕ್ |- |೨೦೦೬-೨೦೦೮ !scope="row"| ಕ್ಯುಕಿ ಸಾಸ್ ಭಿ ಕಭಿ ಬಹು ಥೀ<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Teachers-Day-Smriti-Irani-was-Mouni-Roys-teacher/articleshow/41780479.cms? Times of India]</ref> |ಕೃಷ್ಣತುಳಸಿ |ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ |- | rowspan="2"| ೨೦೦೮ !scope="row"| ಜರ ನಚ್ಕೆ ದಿಖಾ<ref>[[http://www.merinews.com/article/girls-team-wins-zara-nach-ke-dikha-dance-show/142986.shtml merinews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114100155/http://www.merinews.com/article/girls-team-wins-zara-nach-ke-dikha-dance-show/142986.shtml |date=2017-11-14 }}</ref> | ಸ್ಪರ್ಧಿ |ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ |- !scope="row"| ಕಸ್ತೂರಿ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)<ref>https://www.imdb.com/title/tt6829194/fullcredits/</ref> | ಶಿವಾನಿ ಸಬ್ಬರ್ವಾಲ್ |ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ |- |೨೦೦೯ !scope="row"| ಪತಿ ಪತ್ನಿ ಔರ್ ವೊ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)<ref>https://www.filmibeat.com/television/news/2009/mouni-roy-debina-fight-290909.html</ref> |ಸ್ಪರ್ಧಿ |ಇಮೇಜಿನ್ ಟಿವಿ |- | rowspan="2"|೨೦೧೦ !scope="row"| ದೊ ಸಹೇಲಿಯಾ<ref>https://indianexpress.com/article/cities/delhi/talkiang-point-with-mouni-roy/</ref> | ರೂಪ್ | ಜೀ ಟಿವಿ |- !scope="row"|ಶ್...ಫಿರ್ ಕೋಯಿ ಹೆ |ಕೋಯ್ನ |ಸ್ಟಾರ್ ವನ್(ಇಂಡಿಯನ್ ಟಿವಿ ಚಾನಲ್)|ಸ್ಟಾರ್ ವನ್ |- |೨೦೧೧-೨೦೧೪ !scope="row"|ದೇವೋಂ ಕೆ ದೇವ್...ಮಹಾದೇವ್<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/play/mouni-roy-returns-as-sati-on-devon-ke-dev-mahadev/</ref> | ಸತಿ (ದೇವಿ)|ಸತಿ |ಲೈಫ್ ಓಕೆ |- |೨೦೧೨-೨೦೧೩ !scope="row"|ಜುನೂನ್ – ಐಸಿ ನಫ್ರತ್ ತೊ ಕೈಸಾ ಇಷ್ಕ್<ref>[http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/cast-and-producer-of-life-ok-s-junoon-aisi-nafrat-toh-kaisa-ishq-talk-their-hearts-out junoon-aisi-nafrat-toh-kaisa-ishq]</ref> | ಮೀರಾ | ಲೈಫ್ ಓಕೆ |- |೨೦೧೪ !scope="row"| ಝಲಕ್ ದಿಖ್ಲಾಜ(ಸೀಸನ್ ೭)<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Mouni-Roy-in-Jhalak-Dikhhlaa-Jaa-9-will-dance-with-Naagin-co-actor-Arjun-Bijlani/articleshow/53317160.cms Times Of India]</ref> | ಸ್ಪರ್ಧಿ | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೫-೨೦೧೭ !scope="row"| [[:en:Naagin (2015 TV series)|ನಾಗಿನ್ (೨೦೧೫ ಟಿವಿ ಸರಣಿ) ]] ಮತ್ತು ನಾಗಿನ್ ೨<ref>{{Cite web |url=http://highlightsindia.com/mouni-roy-biography/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-02-26 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128051455/https://highlightsindia.com/mouni-roy-biography/ |url-status=dead }}</ref> |ಶಿವನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಶಿವಾಂಗಿ |ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- | rowspan="6"| ೨೦೧೬ !scope="row"|ಟಶನ್ ಎ- ಇಷ್ಕ್<ref>[http://www.tellychakkar.com/photo/slideshow/celebration-new-years-eve-zee-tv-151231?slide=1&page=1 Telly Chakkar]</ref> | ಸ್ವತಃ |ಜೀ ಟಿವಿ |- !scope="row"|ಏಕ್ ಥಾ ರಾಜ ಏಕ್ ಥಿ ರಾಣಿ<ref>{{Cite web |url=https://www.india-forums.com/tellybuzz/wassup/29364-mouni-roy-to-perform-in-ek-tha-raja-ek-thi-rani-and-tashan-e-ish.htm |title=Mouni Roy to perform in Ek Tha Raja Ek Thi Rani |access-date=2019-03-28 |archive-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328140621/https://www.india-forums.com/tellybuzz/wassup/29364-mouni-roy-to-perform-in-ek-tha-raja-ek-thi-rani-and-tashan-e-ish.htm |url-status=dead }}</ref> |ಸ್ವತಃ | ಜೀ ಟಿವಿ |- !scope="row"|ಕಾಮಿಡಿ ನೈಟ್ಸ್ ಲೈವ್<ref>[http://www.ibtimes.co.in/comedy-nights-live-lead-actors-naagin-chakravartin-ashok-samrat-others-make-appearance-667833 Comedy Nights Live]</ref> | ಸ್ವತಃ | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- !scope="row"| ಕಾಮಿಡಿ ನೈಟ್ಸ್ ಬಚಾವೊ |ಸ್ವತಃ |ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- !scope="row"| ಸೊ ಯು ಥಿಂಕ್ ಯು ಕ್ಯಾನ್ ಡಾನ್ಸ್(ಭಾರತ)<ref>[https://indianexpress.com/article/entertainment/television/rithvik-dhanjani-mouni-roy-to-host-indian-so-you-think-you-can-dance/ So you think you can dance]</ref> |ನಿರೂಪಕಿ |ಅಂಡ್ ಟಿವಿ |- !scope="row"|ಝಲಕ್ ದಿಖ್ಲಾಜ 9<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Mouni-Roy-in-Jhalak-Dikhhlaa-Jaa-9-will-dance-with-Naagin-co-actor-Arjun-Bijlani/articleshow/53317160.cmsJhalak-Dikhhlaa-Jaa-9] </ref> | ಸ್ಪರ್ಧಿ | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- | rowspan="4"|೨೦೧೭ ! scope="row" |ಬಿಗ್ ಬಾಸ್<ref>[https://www.filmibeat.com/television/news/2015/bigg-boss-9-with-salman-khan-naagin-mouni-roy-perform-give-task-to-housemates-pics-208250.html Bigg Boss 9]</ref> | ಸ್ವತಃ (ಅತಿಥಿ) | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- !scope="row"|ಇಂಡಿಯಾಸ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡೆಲ್ ೩<ref>[https://www.iwmbuzz.com/television/news/mouni-roy-guest-judge-indias-next-top-model/2017/10/09 iwmbuzz]</ref> |ಅತಿಥಿ |ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾ |- !scope="row"|ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಕಿ ರಾತ್<ref>[https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/entertainment-ki-raat-5-things-to-know-about-ravi-dubey-new-reality-show-lifetv-1082658-2017-11-09 indiatoday]</ref> |ಅತಿಥಿ |ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |- |} ==ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋಸ್== {| class="wikitable" |- !scope=col |ವರ್ಷ ! scope="col" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ಟಿಪ್ಪಣಿ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ೨೦೨೦ | ''ಹೋಲಿ ಮೆ ರಂಗೀಲೆ'' | ವರುಣ್ ಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿ ಸಿಂಗ್ ರವರ ಜೊತೆಗೆ |<ref>{{cite web |title=Holi Mein Rangeele |url=https://www.youtube.com/watch?v=XBqzieMSz-Y |website=www.youtube.com |publisher=BLive Music |access-date=10 March 2020}}</ref> |- | ''ಭೀಗಿ ಭೀಗಿ ರಾತೊಮೆ'' |ನಕಾಶ್ ಅಸೀಸ್ ರವರ ಜೊತೆಗೆ, [[:en:Ajanabee|ಅಜ್ನಬೀ(೧೯೭೪)]] ನ ಸಿನಿಮಾದ ರಿಮೇಕ್ ಹಾಡು |<ref>{{Cite news|last=Shekhar|first=Mimansa|date=6 February 2020|title=Top Bollywood songs of February 5: Thappad's Ek Tukda Dhoop, Mouni Roy's Bheegi Bheegi and more|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/ek-tukda-dhoop-bheegi-bheegi-6252738/|access-date=11 March 2021|work=The Indian Express|language=en}}</ref> |- |೨೦೨೧ | ''ಪತ್ಲಿ ಕಮರಿಯಾ'' |ತನಿಷ್ಕ್ ಬಚ್ಗಿ , ಸುಖ್ ಇ ಮತ್ತು ಪರಂಪರ ತಂಡನ್ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ |<ref>{{Cite news|last=Panchal|first=Kinjal|date=11 March 2021|title=Mouni Roy reveals poster of new music video 'Patli Kamariya', says 'get ready to groove'|url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/bollywood-news/mouni-roy-reveals-poster-of-new-music-video-patli-kamariya-says-get-ready-to-groove.html|access-date=11 March 2021|work=Republic World|language=en}}</ref> |- |} ==ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ== {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |- ! ವರ್ಷ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ೨೦೧೮ | ಗೋಲ್ಡ್ (೨೦೧೮ ರ ಸಿನಿಮಾ)<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/gold-mouni-roy-audience-reaction-5312991/</ref> | ಲಕ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ರೋಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಲಕ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ರೋಸ್ ಉದಯೋನ್ಮಖವಾಗಲಿರು‌ವ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಸೌಂದರ್ಯ | {{Nom}} |- | ೨೦೧೯ |{{n/a}} | ಲಯನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಮೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೈಲಿಷ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ | {{won}}<ref>https://www.filmibeat.com/television/news/2019/lions-gold-awards-winners-list-harshad-chopda-jennifer-winget-surbhi-chandna-sree-others-bag-awards-281672.html</ref> | |} ==ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope=col |ವರ್ಷ ! scope="col" | ತಲೆಬರಹ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" | ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | ೨೦೦೪ !scope="row"|ರನ್ (೨೦೦೪ ರ ಸಿನಿಮಾ)<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0411815/fullcredits Mouni Roy in film Run]</ref> |ಸ್ವತಃ |ನಹಿ ಹೋನಾ ನಹಿ ಹೋನಾ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೧ !scope="row"|ಹೀರೋ ಹಿಟ್ಲರ್ ಇನ್ ಲವ್ |ಸಾಹಿಬಾನ್ | ಪಂಜಾಬಿ ಸಿನಿಮಾ |- | rowspan="2"|೨೦೧೬ !scope="row"|ಮಹಾಯೋಧ ರಾಮ<ref>[https://www.filmibeat.com/television/news/2016/naagin-mouni-roy-voicing-sita-mouni-excited-fim-mahayoddha-rama-246231.html Mouni Roy has lent her voice to 2D animation film, Mahayoddha Rama]</ref> | ಸೀತೆ (ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರ) | ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್|ಆನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ |- !scope="row"|ತುಮ್ ಬಿನ್ 2<ref>[https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/mouni-roy-sways-like-a-naagin-in-her-item-song-in-tum-bin-2-watch-video-3741465/has Mouni Roy made her Bollywood debut with item song "Nachna Aaonda Nahin" in Tum Bin 2]</ref> | ಸ್ವತಃ |ನಾಚ್ನ ಆವೊಂದ ನಹಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- |೨೦೧೮ !scope="row"|ಗೋಲ್ಡ್ (೨೦೧೮ ರ ಸಿನಿಮಾ)<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/mouni-roy-signs-three-films-even-before-gold-hits-the-big-screen-reveals-akshay-kumar/articleshow/65412833.cms Mouni Roy in Gold Film]</ref> | ಮೊನೊಬಿನಾ ದಾಸ್ |- |೨೦೧೮ !scope="row"|[[ಕೆಜಿಎಫ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೆ. ಜಿ. ಎಫ್. ಅಧ್ಯಾಯ ೧]]<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mouni-roy-roped-in-for-a-special-song-in-yash-starrer-kgf/articleshow/66972850.cms Moni Roy, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> | ಲೂಸಿ |ಗಲಿ ಗಲಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="2"|೨೦೧೯ !scope="row"|''[[:en:Romeo Akbar Walter|ರೋಮಿಯೊ ಅಕ್ಬರ್ ವಾಲ್ಟರ್]]'' | ಶ್ರದ್ದಾ ಶರ್ಮಾ/ ಪಾರುಲ್ | ಪತ್ತೆದಾರಿಯಾ ಪಾತ್ರ; ರವೀಂದ್ರ ಕೌಶಿಕ್ ರವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ |- !scope="row"|''[[:en:Made in China (2019 film)|ಮೇಡ್ ಇನ್ ಚೈನಾ]]'' | ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮೆಹ್ತಾ | |- |೨೦೨೦ !scope="row"|''ಲಂಡನ್ ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ '' |ಉಮಾ ಕುಲ್ಕರ್ಣಿ |ZEE5 ರಿಲೀಸ್ |- |rowspan="2"| ೨೦೨೧ |style="background:#ffc;"!scope="row"|''[[:en:Brahmastra (film)|ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ]]''{{dagger|alt=Film yet to release}} | ದಯಮಂತಿ |ಚಿತ್ರೀಕರಣ |} ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> Mouni Roy attends Manish Malhotra’s show The Walk of Mijwan (03) (cropped).jpg|ಮೌನಿ ರಾಯ್ ಯವರು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮನೀಷ್ ಮಲ್ಹೊತ್ರಾ ರವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು Mouni Roy at Life TV’s ‘Junoon Aisi Nafrat’ bash (09).jpg|ಲೈಫ್ ಓಕೆಯ ಜುನೂನ್ ಐಸಿ ನಫ್ರತ್ ನಲ್ಲಿ ಮೌನಿ ರಾಯ್ Mouni Roy at the 25th SOL Lions Gold Awards 2018 (03).jpg|thumb|೨೫ ನೇ SOL ಲಯನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೌನಿ ರಾಯ್ ೨೦೧೮ </gallery> ==ಅಭಿನಯಿಸಲಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== *ರೋಮಿಯೋ ಅಕ್ಬರ್ ವಾಲ್ಟರ್.<ref>https://www.ndtv.com/entertainment/john-abraham-and-mouni-roys-romeo-akbar-walter-gets-a-release-date-details-here-1976737 NDTV,Updated: January 12, 2019 15:32 IST</ref> *ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ.<ref>https://www.ndtv.com/entertainment/brahmastra-mouni-roy-is-the-only-villian-of-ranbir-kapoor-and-alia-bhatts-film-1893654 NDTV,Updated: August 01, 2018 21:04 IST</ref> *ಮೇಡ್ ಇನ್ ಚೀನಾ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/fresh-on-screen-pairs-to-look-forward-to/Mouni-Roy-to-star-opposite-Rajkummar-Rao-in-Made-In-China/photostory/64718622.cms Mouni Roy,ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ</ref> *ಮೊಗುಲ್.<ref>https://gangbuzzz.com/mouni-roy-upcoming-movies/{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Moni Roy,Gangbuzz</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು]] o8l70jqirgcknqqiij3pjd20pi08qae ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ 5 118911 1373681 1373656 2026-05-18T13:58:18Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-29787-06|~2026-29787-06]] ([[User talk:~2026-29787-06|talk]]) to last revision by Gangaasoonu(TwinkleGlobal) 1373681 wikitext text/x-wiki ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅಡ್ಮಿನ್ ಆಗಿದ್ದವರ # ಕೆಲಸಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ನಿವಾರಿಸಿರುವ ತೊಂದರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ # ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಕೆಲಸಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡುವುದು ಒಳಿತು. [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) 5enme0euip4i9ehwvltmu11n1ngocz9 ಮನೇರ್ ಶರೀಫ್ 0 133976 1373706 1358062 2026-05-18T21:20:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373706 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Maner dargah ... Bihar . INDIA.jpg|thumb|ಶಾ ದೌಲತ್‍ನ ಸಮಾಧಿ, ಛೋಟಿ ದರ್ಗಾ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.]] '''ಮನೇರ್''' ಅಥವಾ ಮನೇರ್ ಶರೀಫ್ ಪಟ್ನಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು [[ಸೂಫಿಪಂಥ|ಸೂಫಿ]] ಸಂತರಾದ ಮಖ್ದೂಮ್ ಯಾಹ್ಯಾ ಮಾನೇರಿ ಮತ್ತು ಮಖ್ದೂಮ್ ಷಾ ದೌಲತ್‍ರ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವನ್ನು ''ಬಡಿ ದರ್ಗಾ'' (ದೊಡ್ಡ ಪವಿತ್ರತಾಣ) ಮತ್ತು ''ಛೋಟಿ ದರ್ಗಾ'' (ಸಣ್ಣ ಪವಿತ್ರತಾಣ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೇರ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಖ್ದೂಮ್ ಷಾ ದೌಲತ್ 1608 ರಲ್ಲಿ ಮನೇರ್ ಶರೀಫ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದನು ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದ]] ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯಾದ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಖಾನ್ ಕಾಕರ್ ಅವನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು 1616 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://discoverbihar.bih.nic.in/pages/sufi_circuit.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210150820/http://discoverbihar.bih.nic.in/pages/sufi_circuit.htm|archive-date=10 December 2008|access-date=2008-11-29}}</ref> ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಸಮಾಧಿಯ ಗೋಡೆಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಚಾವಣಿಯು [[ಕುರಾನು|ಕುರಾನ್]]‍ನ ಪಠ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮನೇರ್ ಶರೀಫ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಖಾನ್‍ನಿಂದ (ಬಿಹಾರದ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿ) 1619 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಮಸೀದಿ|ಮಸೀದಿಯನ್ನು]] ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.fonsvitae.com/maneri.html|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20081030074642/http://www.fonsvitae.com/maneri.html|archive-date=30 October 2008|access-date=2008-09-26}}</ref> ಮನೇರ್ ಶರೀಫ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೇ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಪಾಣಿನಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://dargahmanersharif.wixsite.com/home Dargah Maner Sharif] * [https://web.archive.org/web/20050405230828/http://bihar.nic.in/Depts/Tourism/Patna.htm Government of Bihar] * [http://www.tourisminbihar.com/maner/index.html Bihar Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021114209/http://www.tourisminbihar.com/maner/index.html |date=2021-10-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] oa9znt0fhzme28sa5wsiv2iv5d2u6i6 ಮಂಗೇಶಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 0 134372 1373703 1357594 2026-05-18T20:05:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373703 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple |name = ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶ್ ಸಂಸ್ಥಾನ್ |image = File:Shri-Mangesh-Temple,Goa.JPG |country = [[ಭಾರತ]] |state = [[ಗೋವಾ]] |district = [[ಉತ್ತರ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉತ್ತರ ಗೋವಾ]] |locale = ಮಂಗೇಶಿ, ಪ್ರಿಯೋಲ್ }} '''ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶಿ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ವು [[ಗೋವಾ|ಗೋವಾದ]] [[ಪೋಂಡ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಿಯೋಲ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಮಂಗೇಶಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="goatourism_manguesh">{{Cite web |url=http://www.goatourism.gov.in/destinations/temples/145-manguesh-temple-priol |title=Department of Tourism, Government of Goa, India - Maguesh Temple, Priol |access-date=2021-01-11 |archive-date=2019-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190911065857/http://www.goatourism.gov.in/destinations/temples/145-manguesh-temple-priol |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಗೋವಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಪಣಜಿ]]ಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ,<ref name="goatourism_manguesh" /> ಹಾಗೂ ಮಡ‌ಗಾಂವ್‌ನಿಂದ ೨೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಗೋವಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Abram2003">{{cite book|author=David Abram|title=Goa|url=https://books.google.com/books?id=GGZRtj4OnccC&pg=PA105|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-081-7|pages=107–}}</ref> ಕವಳೆ ಮಠದ ಹೆಚ್.ಹೆಚ್. ಶ್ರೀಮದ್ ಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮಂಗೇಶಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಬೇರೆ ಹಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ವಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.ndtv.com/article/india/goa-temple-bans-entry-of-foreigners-others-impose-dress-code-110468 Goa temple bans entry of foreigners, others impose dress code]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲವು ಮುರ್ಗಾಂವ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಕುಶಸ್ಥಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ೧೫೪೩ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೫೬೦ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕ್ರೈಸ್ತೇತರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಮತ್ತು ವತ್ಸ ಗೋತ್ರದ ಸಾರಸ್ವತರು ಮಂಗೇಶ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮೂಲವಾದ ಕುಶಸ್ಥಳಿಯಿಂದ ಈಗಿರುವ ಪ್ರಿಯೋಲ್‍ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಆಗ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೊಂಡಾದ ಅಂತ್ರೂಜ್ ಮಹಲ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಸೊಂದ ರಾಜರ ಅಧಿನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಗೋಪುರ ಮೇಲೆ ಬಂಗಾರದ [[ಮಂದಿರ ಕಲಶ|ಕಲಶವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಯ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="goatourism_manguesh" /> ಮೂಲ ಗುಡಿಯು ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ಈಗಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳಾದ ನಂತರ, ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಪೇಶ್ವಾಗಳು ತಮ್ಮ ಸರದಾರನಾದ, ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶನ ಭಕ್ತನಾದ, ರಾಮಚಂದ್ರ ಮಾಲ್ಹಾರ್ ಸುಖ್ತಾನ್ಕಾರ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೆರೆಗೆ, ಮಂಗೇಶಿ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ೧೭೬೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿ ಬಂತು.<ref name="Souza1989">{{cite book|author=Teotonio R. De Souza|title=Essays in Goan History|url=https://books.google.com/books?id=ruTu9oaUgUgC&pg=PA20|date=1 January 1989|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-263-7|pages=20–}}</ref> ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹುರುಪು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಇತರ ಕೋಮಿನರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿಷ್ಣುತವಾಗಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ. == ದೇವತೆಗಳು == === ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ === [[File:Shri Mangesh.jpg|thumb|right|ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶ]] ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಅವತಾರವಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಂಗೇಶರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಮಂಗೇಶರನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಮ್ಮೆ ಶಿವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು]] ಹೆದರಿಸಲು ಹುಲಿಯ ರೂಪ ತೆಳೆದಿದ್ದನು. ಪಾರ್ವತಿಯು ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಭೀತಗೊಂಡು, "ತ್ರಾಹಿ ಮಾಮ್ ಗಿರೀಶ!" (ಓಹ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ದೇವರೇ, ನನ್ನನು ಕಾಪಾಡು!) ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತ ಶಿವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋದಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವನು ತನ್ನ ಸಹಜ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, "ಮಾಮ್ ಗಿರೀಶ" (ನಾನು ಗಿರೀಶ) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ''ಮಾಮ್ ಗಿರೀಶ'' ಎಂಬುದು ಶಿವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪದವಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇದೇ ''ಮಾಂಗಿರೀಶ'' ಅಥವಾ ''ಮಂಗೇಶ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="goatourism_manguesh" /> ಮಂಗೇಶನು ಹಲವು [[ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ]] [[ಕುಲದೇವರು|ಕುಲದೇವತೆ]] ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Saraswati1984">{{cite book|author=Baidyanath Saraswati|title=The Spectrum of the Sacred: Essays on the Religious Traditions of India|url=https://books.google.com/books?id=HazzvPDMgz8C&pg=PA138|year=1984|publisher=Concept Publishing Company|pages=138–|id=GGKEY:SPH4CJ0Y60Z}}</ref> === ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು === ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]], [[ಗಣೇಶ]], ನಂದಿಕೇಶ್ವರ, ಗಜನ, ಭಗವತಿ ಮತ್ತು ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಗೋತ್ರದ ಗ್ರಾಮಪುರುಷ ದೇವಶರ್ಮನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೂಲಕೇಶ್ವರ, ವೀರಭದ್ರ, ಶಾಂತೇರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ, ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಕಾಲಭೈರವರ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. == ದಂತಕಥೆ == ಮಂಗೇಶ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ "ಮಂಗಿರೀಶ" (ಮೊಂಗಿರ್) ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಿಹಾರದ ತ್ರಿಹೋತ್ರಪುರಕ್ಕೆ ತಂದರು. ನಂತರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗೊಮಂತಕಕ್ಕೆ (ಗೋವಾಕ್ಕೆ) ಹೊತ್ತು ತಂದು, [[ಮರ್ಮಗೋವಾ|ಮುರ್ಗಾಂವ್]]‍ನ ಜುವಾರಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕುಶಸ್ಥಳಿಯಲ್ಲಿ (ಆಧಿನಿಕ ಕೋರ್ತಲಿಂ) ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. == ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣ == ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 450 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶ ದೇವಾಲಯವು ಅದರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಹಲವಾರು ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಲೂಸ್ಟ್ರೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಂದಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಏಳು ಅಂತಸ್ತಿನ ದೀಪ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥ ಕೆರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="ThomasKarafin2009">{{cite book|author1=Amelia Thomas|author2=Amy Karafin|title=Goa and Mumbai|url=https://books.google.com/books?id=ZxY69WvM5o0C&pg=PA134|year=2009|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-894-0|pages=134–}}</ref> ಸಭಾಗೃಹವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಐನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ತೂಗುಗೊಂಚಲು ದೀಪ (ಚ್ಯಾಂಡೆಲಿಯರ್) ಇದೆ. ಸಭಾಗೃಹದ ನಡುಭಾಗದಿಂದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ದಾರಿ ಇದೆ. == ಸೇವೆಗಳು == === ನಿತ್ಯಸೇವೆಗಳು === ಗೋವಾದ ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ಮಂಗೇಶಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಹಲವು ನಿತ್ಯಪೂಜೆಗಳು ಇರುತ್ತದೆ. ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶೋಧಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆಗಳಾದ ಅಭಿಷೇಕ, ಲಘುರುದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾರುದ್ರ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಹ್ನ ಮಹಾ ಆರತಿ ಮತ್ತು ರಾತ್ರೆ ಪಂಚೋಪಚಾರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ಸಂಜೆಯಂದು ಮಂಗೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆರತಿ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಪಲ್ಲಿಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಬ್ಬಗಳು === ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಮ ನವಮಿ]], [[ಅಕ್ಷಯ ತೃತಿಯ]], ಅನಂತ ವೃತೋತ್ಸವ, [[ನವರಾತ್ರಿ]], [[ದಸರ]], [[ದೀಪಾವಳಿ]], ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹಬ್ಬ (ಜಾತ್ರೋತ್ಸವ) ಹಾಗೂ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ. ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹಬ್ಬವು ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಶುರುವಾಗಿ, ಮಾಘ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.shrimangesh.org/festivals.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-01-11 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031095033/http://www.shrimangesh.org/festivals.html |url-status=dead }}</ref> == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery class="center"> Image:Mangueshi Temple Goa.jpg|ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೋಟ Image:Shri Mangeshi temple in the night..jpg|ರಾತ್ರಿಯ ನೋಟ Image:Goa - Shri Mangueshi temple (11).JPG|ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ದೀಪಸ್ತಂಭದ ನೋಟ Image:Shri Mangirish Math Mangeshi Goa.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇರುವ ಶ್ರೀ ಮಂಗಿರೀಶ್ ಮಠ Image:Mangeshi Temple Entrance.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ Image:Mangeshi Temple, Goa.jpg|ಎದುರುಗಡೆಯಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನೋಟ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.jyotirlinga.com ಆನ್‍ಲೈನ್ ಶಿವ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಛಾಯಚಿತ್ರಗಳು] * [http://www.shrimangesh.org/ ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112170503/https://www.shrimangesh.org/ |date=2021-01-12 }} * [http://mahalaxmidev.com/mangesh.html ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಂಸ್ಥಾನ] * [http://www.shivshankar.in/the-origin-of-the-name-shri-mangueshi/ ಶ್ರೀ ಮಂಗೇಶ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೋವ]] kajnrsdzdx07hj89ebafca362noz3a3 ವಲ್ಲಿ 0 147990 1373676 1363140 2026-05-18T13:16:42Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1373676 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ಹಿಂದೂ | image = Murugan by Raja Ravi Varma.jpg | alt = ವಲ್ಲಿ | caption = ಮುರುಗನ್ ಹಾಗೂ ವಲ್ಲಿ (ಎಡ) ತನ್ನ ಬಲ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ [[ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ]] ಚಿತ್ರಕಲೆ | name = ವಲ್ಲಿ | script_name = ತಮಿಳು | script = வள்ளி | affiliation = ಶೈವಿಸಂ,ವೈಷ್ಣವಿಸಂ | god_of = ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ದೇವತೆ<ref>{{cite book | url=https://www.google.co.in/books/edition/Artistic_Visions_and_the_Promise_of_Beau/8k5GDgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=valli+goddess+of+aspiration&pg=PA91&printsec=frontcover | isbn=9783319438931 | title=Artistic Visions and the Promise of Beauty: Cross-Cultural Perspectives | date=6 March 2017 | publisher=Springer }}</ref> | abode = ಸ್ಕಂದಲೋಕ | consort = [[ಮುರುಗನ್]] | parents = {{unbulleted list|[[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (ಸುಂದರವಲ್ಲಿ)|ನಂಬಿ (ವಲ್ಲಿ)}} | mount = ಜಿಂಕೆ | other_names = ಸುಂದರವಲ್ಲಿ | | siblings = [[ದೇವಸೇನಾ]] }}  '''ವಲ್ಲಿ''' ("ಬಳ್ಳಿ, ಸಿಹಿ ಗೆಣಸು ಗಿಡ") <ref>Dictionary definition is: வள்ளி (vaḷḷi), s. a plant, [[Convolvulus|convolvulus batatas]]; 2. a winding plant, [[Djioscorea|dioscorea sativa]], படர்கொடி; 3. a ratan-shield, பிரப்பங் கேடகம்; 4. a jewel, ஆபரணம்; 5. a bracelet, கைவளை; 6. a kind of play, a dance, ஓர் கூத்து; 7. a consort of [[Murugan|Subramanya]]. </ref> ಒಂದು [[ದೇವಿ|ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಮುರುಗನ್]] ದೇವತೆಯ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ. ಈಕೆ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಮಗಳಾದ, ಸುಂದರವಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ [[ಅವತಾರ]]. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GmV9AAAAMAAJ&q=sundaravalli+goddess|title=Worship and the Ceremonial Economy of a Royal South Indian Temple|last=Good|first=Anthony|date=2004|publisher=[[Edwin Mellen Press]]|isbn=978-0-7734-6397-4|location=[[Lewiston, New York]]|language=en}}</ref> ವಲ್ಲಿಯು ಬೇಟೆಗಾರನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ತಮಿಳು ಜಾನಪದದ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧದ ದೇವರಾದ ಮುರುಗನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಓಲೈಸಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಎರಡೂ ದಂತಕಥೆಗಳು ತಮಿಳಕಂನಲ್ಲಿ ಕುರುಂಜಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವಳ ಸಹೋದರಿ, [[ದೇವಸೇನಾ|ಅಮೃತವಲ್ಲಿ]] (ದೇವಸೇನಾ) ಸಹ [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನ]] ದತ್ತು ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮುರುಗನ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವರನ್ನು ಸಹೋದರಿ-ಪತ್ನಿಯರನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ನಾಮಕರಣ == ವಲ್ಲಿ ಪದವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ,[[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ರೋಡಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಡ್ಡಾ ಜನರು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ವೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ವೆಲ್ಲೂರಿನ]] ವಲ್ಲಿಮಲೈನಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪೊಂಗಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ''ಮುರುಗನ್‌ನ'' ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಅವಳು ನೀರನ್ನು ಪಡೆದ ಕೊಳವು ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಈ ಕೊಳವು ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವೆಡ್ಡರು ಇನ್ನೂ ಕತರಗಾಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ದೇವರು ಮುರುಗನ್‌ಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. == ದಂತಕಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:முருகன்_வீதி_உலா.jpg|right|thumb| ಮುರುಗನ್ ದೇವಸೇನಾ (ಬಲ) ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿ (ಎಡ).]] === ಮೂಲ === ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ತಮಿಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾದ, [[ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ|ಕಂದ]] ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಸುಂದರವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ದೇವಸೇನಾ|ಅಮೃತವಲ್ಲಿ]], <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=HLMtAAAAMAAJ&q=vishnu+sundaravalli|title=Indian Acculturation: Agastya and Skanda|last=Ghurye|first=Govind Sadashiv|date=1977|publisher=Popular Prakashan|pages=174|language=en}}</ref> [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಮುರುಗನ್]] ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SXwDdBdMJPwC&dq=sundaravalli+vishnu+daughter&pg=PA421|title=sri kandha puranam (english)|last=sivaraman|first=dr akila|date=2006|publisher=GIRI Trading Agency Private|isbn=978-81-7950-397-3|pages=421|language=en}}</ref> [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ, ಸುಂದರವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಹೋದರಿ, ವಿಷ್ಣುವು [[ವಾಮನಾವತಾರ|ವಾಮನನ]] ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿದ ಸಂತೋಷದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವನ ವಿಶ್ವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ms7gDwAAQBAJ&dq=sundaravalli+tears&pg=PA197|title=Sadhana: Living with God|last=Rao|first=Mekala S.|publisher=MEKALA S RAO|pages=197|language=en}}</ref> ಹಲವಾರು ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧದ ದೇವರು ಸಹೋದರಿಯರ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧದ ದೇವರು [[ಅಸುರ]] [[ಸುರಪದ್ಮ|ಸುರಪದ್ಮನ]] ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cdCbDwAAQBAJ&dq=sundaravalli+vishnu&pg=PA172|title=Pilgrimage Tourism: Socio-economic analysis|last=Aruljothi|first=C.|last2=Ramaswamy|first2=S.|date=2019-06-07|publisher=MJP Publisher|language=en}}</ref> ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸುಂದರವಲ್ಲಿ ಕುರುಂಜಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿರಾಜನ್ ಅಥವಾ ನಂಬಿ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಗೆ ದತ್ತು ಪುತ್ರಿಯಾದರು. ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿರಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ತಮ್ಮ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಣ್ಣು ಜಿಂಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿದಾಗ ವಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಳು.ಅವಳು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ರಾಗಿ ಹೊಲಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮುರುಗನ್ ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಅವಳ ಹಣೆಬರಹ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವಳು ಅವನಿಗಾಗಿ ಪಣತೊಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಳು. <ref name="1a">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kB1qDwAAQBAJ|title=Thaipusam in Malaysia|last=Belle|first=Carl Vadivella|date=2018-02-14|publisher=Flipside Digital Content Company Inc.|isbn=978-981-4786-66-9|language=en}}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕತರಗಾಮ ಬಳಿಯ ವೆಡ್ಡಾ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಪುರಾಣಗಳು]] ಕತರಗಾಮ ಎಂಬುದು ಮುರುಗನು ಸುರಪದ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ಮುರುಗನ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಮ್ಮೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ''ಥಿನೈ'' ( [[ನವಣೆ|ಫಾಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್ ರಾಗಿ]] ) ಬೆಳೆಯಲು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳಿಂದ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಲ್ಲಿಗೆ ವಹಿಸಿದರು. ವಲ್ಲಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಮುರುಗನ್, ಬೇಟೆಯ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಬೇಟೆಗಾರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು. 'ವೇಡುವನ್ ಕೋಲಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುರುಗನ್‌ನ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಬೆಳುಕುರಿಚಿಯ ಪಳನಿಯಪ್ಪರ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ವಲ್ಲಿಗೆ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುರುಗನು ಮರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು. ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹೋದ ನಂತರ, ದೇವರು ತನ್ನ ಬೇಟೆಗಾರನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮುರುಗನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರನ ಮೇಲೆ ಚಾಟಿ ಬೀಸಿದಳು. ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಮುರುಗನ್ ಮುದುಕನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಮುದುಕನನ್ನು ನೋಡಿದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು, ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಬೇಟೆಯ ತಂಡವು ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ವಲ್ಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ವಿನಂತಿಸಿದನು. ಮುದುಕನು ಹಸಿದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ರಾಗಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು. ಆದರೂ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಗಿ ನೀರು ಕೇಳಿದನು. ಅವಳು ಹತ್ತಿರದ ಹೊಳೆಯಿಂದ ನೀರು ಒದಗಿಸಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ತನ್ನ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವನು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಅವನು ತನ್ನ ದೈವಿಕ ಸಹೋದರ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಸಹಾಯವನ್ನು ಅವನು ಕೋರಿದನು. ಗಣೇಶ ಕಾಡು ಆನೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕಾಡು ಆನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುದುಕನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿ ಬಂದು ಆನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಮುರುಗನ್ ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಒಪ್ಪಿದಳು ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ನಿಜ ರೂಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ಆಗ ವಲ್ಲಿಗೆ ತಾನು ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವತೆ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. === ಮದುವೆ === [[ಚಿತ್ರ:Batu_Caves002.JPG|thumb| ವಲ್ಲಿ ಮುರುಗನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು.]] ರಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಮುರುಗನ್ ವಲ್ಲಿಗಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ದಂಪತಿಗಳು ವಲ್ಲಿಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ವಲ್ಲಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ನಂಬಿರಾಜನ್ ಕೋಪದಿಂದ ಹಾರಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋದನು. ಹುಡುಕಾಟ ತಂಡವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುರುಗನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಅವನ ಜನರು ಮುರುಗನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು, ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧದ ದೇವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಹ ವಿಫಲರಾದರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ, ನಂಬಿರಾಜನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿ ಬಿದ್ದರು. ವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಂಧು ಮತ್ತು ಬಳಗದವರ ನಿರ್ಜೀವ ದೇಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿಸುವಂತೆ ದೇವರಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಮುರುಗನ್ ಅವರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಅವಳ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿದರು. ಮುಖಂಡ ನಂಬಿರಾಜನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮುರುಗನ್ ಮೇಲೆ ಮುದುಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಮುರುಗನ್ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮುರುಗನ್ ಅವರ [[ವಿವಾಹ]] ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಈ ದೈವಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮುರುಗನ್ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಣಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ಸ್ಥಳವು ವಲ್ಲಿಮಲೈ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು . ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ವೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ವಿವಾಹದ ನಂತರ, [[ಮುರುಗನ್]] ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿ ದೇವರ ಅರುಪದೈ ವೀಡು (ಆರು ಯುದ್ಧ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ) ಒಂದಾದ ತಿರುತ್ತಣಿಗೆ ತೆರಳಿದರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ == === ಕಂದ ಪುರಾಣಂ ===   [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಗ್ರಂಥವಾದ ''[[ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ|ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ]]'' ದಕ್ಷಿಣ-ಭಾರತೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ದೇವಸೇನಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವರ ಪುತ್ರಿಯರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮುರುಗನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಳಿಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಂದರವಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಂದ ದತ್ತು ಪಡೆದಳು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಮುರುಗನ್ ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅವಳನ್ನು ತಿರುಟ್ಟಣಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ತಿರುತ್ತಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಈ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಸೇನಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂವರೂ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. <ref>Clothey pp. 83–84</ref> <ref>Handelman pp. 44–45</ref> [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮುರುಗನ್ [[ಕಟರಗಮ ದೇವಾಲಯ|ತನ್ನ ದೇವಾಲಯವಿರುವ]] ಕತರಗಾಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ವಲ್ಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. [[ದೇವಸೇನಾ|ದೇವಯಾನಿಯು]] ದೇವರನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಯ ಕತರಗಾಮ ವಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. <ref>Handelman p. 55</ref> === ಸಂಗಮ === ದೇವಸೇನಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿ ನಡುವಿನ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ''ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಂತೆ'', ತಮಿಳು ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಗವಾದ ''ಪರಿಪಾಟಲು'' - ಸಂಘರ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇವಯಾನಿಯ ರಾಜ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಯ ಬೇಟೆಗಾರ ಕುಲದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವು ನಂತರ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಫೋಕ್ ''ಎಕಲ್'' (ಜಾನಪದ ಕವಿತೆ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸಹ-ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಗಳದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ - ದೇವಯಾನಿಯು ವಲ್ಲಿಯ ಅಕ್ಕ, ವಲ್ಲಿಯು ದೇವಯಾನಿಯ ವಿವಾಹದ ಮೊದಲು ಮುರುಗನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಮೊದಲು ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕುಪಿತಳಾದ ದೇವಯಾನಿಯು ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲೆಂದು ಶಪಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿಯು ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಾಗ ಶಾಪವು ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. <ref>Handelman p. 56</ref> ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ''ತಿರುಮುರುಗಟ್ರುಪದೈ'' ಮುರುಗನ್ ತನ್ನ ಪರಿಶುದ್ಧ ಪತ್ನಿ ದೇವಯಾನಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು [[ಋಷಿ|ಋಷಿಗಳ]] (ಋಷಿಗಳು) ಮೆರವಣಿಗೆಯಿಂದ ಅದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref name="Clothey64ff">Clothey pp. 64–5</ref> === ಜಯಂತಿಪುರ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ === ದೇವಸೇನಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಎಂಬುದು ''ಜಯಂತಿಪುರ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ'', ''ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ವಿವರಗಳು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವರು ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ದೇವಯಾನಿಯನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜನಿಸುವಂತೆ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. <ref>Clothey p. 225</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಮುರುಗನ್]] * [[ದೇವಸೇನಾ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * [https://web.archive.org/web/20130615220545/http://www.old.kerala.gov.in/keralcalljuly04/p31-34.pdf ಕೇರಳದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾಣಗಳು]<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFClothey1978">[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-90-279-7632-1|978-90-279-7632-1]]</cite></bdi> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://pongi.org ಪೊಂಗಿ ಅಕಾ ಅವರ ಮನೆಯಾದ ವಲ್ಲಿಮಲೈ ತಿರುಪ್ಪುಕಾಜ್ ಆಶ್ರಮದ Pongi.org ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] [http://pongi.org ವಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ] * http://www.murugan.org/centers/vallimalai.htm {{Authority control}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] 6y4w69fzcqn3jrpp8x5va4j740ce1ju ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ (ನಟ) 0 151568 1373736 1373510 2026-05-19T07:05:07Z Spoorthi Rao 39512 /* ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ * 1373736 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ |nationality= ಭಾರತೀಯ |other names= |citizenship= |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಎಂಬವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |2018 |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |2018 |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |2018 |''[[Neevu Kare Madida Chandadararu (2018 film)|ನೀನು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು]]'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |} ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || ಡಿಡಿ ಚಂದನ || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || ಉದಯ ಟಿವಿ || |- | 2017 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 || ಪಾರು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021–2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಅka ಎಜೆ || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || || ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || || ಜೀ ಕನ್ನಡ || ನಿರ್ದೇಶಕ |} == ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ. !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2017 - 2018 |ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ | |- |2018 - 2024 |[[ಪಾರು]] | |- |2021 - 2024 |[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] | |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] mbqsgu27u7qr9arkm6r8coq4x43k8n7 1373739 1373736 2026-05-19T07:26:54Z Spoorthi Rao 39512 /* ದೂರದರ್ಶನ * 1373739 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ |nationality= ಭಾರತೀಯ |other names= |citizenship= |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಎಂಬವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |2018 |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |2018 |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |2018 |''[[Neevu Kare Madida Chandadararu (2018 film)|ನೀನು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು]]'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |} ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} == ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ. !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2017 - 2018 |ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ | |- |2018 - 2024 |[[ಪಾರು]] | |- |2021 - 2024 |[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] | |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] 06c3uzc5pp8h5fqot879ee57jqiv13g 1373740 1373739 2026-05-19T07:27:50Z Spoorthi Rao 39512 ಇದು ಮತ್ತೆ ಪುನಾರ್ವತನೆಗೊಂಡಿದೆ 1373740 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ |nationality= ಭಾರತೀಯ |other names= |citizenship= |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಎಂಬವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |2018 |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |2018 |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |2018 |''[[Neevu Kare Madida Chandadararu (2018 film)|ನೀನು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು]]'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |} ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] 3a6vh9k1quh3kvibk16rcrft8r477cp 1373744 1373740 2026-05-19T07:42:55Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ಡೇಟ್ 1373744 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |nationality= |other names= |citizenship= [[ಭಾರತೀಯ]] |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]], [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]]. ಇವರು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಎಂಬವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- | rowspan=" 4" |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |''ನೀವು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |2025 | ''ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೀವೇ ಜವಬ್ದಾರರು'' | ಆಲ್ಬರ್ಟ್ | |- |2026 |''[[ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3|ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3]]'' | ಸಂಜಯ್ | |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} ==ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ== *''ಸೃಷ್ಟಿ''(2004) *''ಒಲವೇ'' (2005) *''ಜೋಗಿ'' (2005) *''ಪರಿಚಯ'' (2009) *''ಆ ದಿನಗಳೂ'' (2007) ನಟ ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್‌ಗಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] bz7kgd1sbfws1wey2drqcvl1yeyl3s9 1373746 1373744 2026-05-19T07:51:06Z Spoorthi Rao 39512 /* ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ * 1373746 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |nationality= |other names= |citizenship= [[ಭಾರತೀಯ]] |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]], [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]]. ಇವರು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ (ಎಚ್‌ಆರ್) ವೃತ್ತಿಪರರಾದ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು<ref>{{cite web |last1=Kirti |first1=Sumedha |title=Dilip Raj Family: Actor Who Lived For His Wife & Children — And Left Them Weeks Before Their 25th Anniversary |url=https://www.news18.com/photogallery/cities/bengaluru-news/dilip-raj-family-actor-lived-for-wife-children-died-weeks-before-25th-anniversary-10089031.html |website=News18 |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref>. ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |title=Inside Dileep Raj’s family life: Meet wife Srividya, their two daughters and the beautiful world he built beyond stardom |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/inside-dileep-rajs-family-life-meet-wife-srividya-their-two-daughters-and-the-beautiful-world-he-built-beyond-stardom/articleshow/131057931.cms |website=The Times of India |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref> . ==ಮರಣ== ಮೇ 2026 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ರಾಜ್ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸ್ವತಃ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇ 13 ರ ಮುಂಜಾನೆ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |last1=Sharadhaa |first1=A. |title=Dileep Raj had noticed chest discomfort during Goa trip before sudden demise |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2026/May/13/dileep-raj-had-noticed-chest-discomfort-during-goa-trip-before-sudden-demise |website=Cinema Express |access-date=14 May 2026 |language=en |date=13 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/health-wellness/kannada-actor-dileep-raj-dies-of-heart-attack-at-47-cardio-explains-why-men-in-their-40s-and-50s-are-most-vulnerable-10687277/|title=Kannada actor Dileep Raj dies of heart attack at 47: Cardio explains why men in their 40s and 50s are most vulnerable|date=13 May 2026 |work=Indian Express}}</ref> . ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗುನ್ನೂರು ಬಳಿಯ ಅವರ ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದರು <ref>{{cite news |title=Dileep Raj dies at 48: Kannada actor laid to rest at his farmhouse he loved most |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/dileep-raj-dies-at-48-kannada-actor-laid-to-rest-at-his-farmhouse-he-loved-most-2026-05-13-1041006 |access-date=15 May 2026 |work=India TV News |date=13 May 2026 |language=en}}</ref>. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಇವರು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನನಿ, ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಬಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಾಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಇವರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆ ದಿನಗಳು]] ([[ಚೇತನ್ (ನಟ)|ಚೇತನ್]] ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ) ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- | rowspan=" 4" |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |''ನೀವು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |2025 | ''ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೀವೇ ಜವಬ್ದಾರರು'' | ಆಲ್ಬರ್ಟ್ | |- |2026 |''[[ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3|ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3]]'' | ಸಂಜಯ್ | |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} ==ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ== *''ಸೃಷ್ಟಿ''(2004) *''ಒಲವೇ'' (2005) *''ಜೋಗಿ'' (2005) *''ಪರಿಚಯ'' (2009) *''ಆ ದಿನಗಳೂ'' (2007) ನಟ ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್‌ಗಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] 5yrsj3d98wtht0unyis8ksgxjzc324o 1373748 1373746 2026-05-19T08:05:40Z Spoorthi Rao 39512 /* ವೃತ್ತಿಜೀವನ 1373748 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |nationality= |other names= |citizenship= [[ಭಾರತೀಯ]] |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]], [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]]. ಇವರು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ (ಎಚ್‌ಆರ್) ವೃತ್ತಿಪರರಾದ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು<ref>{{cite web |last1=Kirti |first1=Sumedha |title=Dilip Raj Family: Actor Who Lived For His Wife & Children — And Left Them Weeks Before Their 25th Anniversary |url=https://www.news18.com/photogallery/cities/bengaluru-news/dilip-raj-family-actor-lived-for-wife-children-died-weeks-before-25th-anniversary-10089031.html |website=News18 |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref>. ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |title=Inside Dileep Raj’s family life: Meet wife Srividya, their two daughters and the beautiful world he built beyond stardom |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/inside-dileep-rajs-family-life-meet-wife-srividya-their-two-daughters-and-the-beautiful-world-he-built-beyond-stardom/articleshow/131057931.cms |website=The Times of India |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref> . ==ಮರಣ== ಮೇ 2026 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ರಾಜ್ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸ್ವತಃ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇ 13 ರ ಮುಂಜಾನೆ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೃದಯಾಘಾತವಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |last1=Sharadhaa |first1=A. |title=Dileep Raj had noticed chest discomfort during Goa trip before sudden demise |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2026/May/13/dileep-raj-had-noticed-chest-discomfort-during-goa-trip-before-sudden-demise |website=Cinema Express |access-date=14 May 2026 |language=en |date=13 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/health-wellness/kannada-actor-dileep-raj-dies-of-heart-attack-at-47-cardio-explains-why-men-in-their-40s-and-50s-are-most-vulnerable-10687277/|title=Kannada actor Dileep Raj dies of heart attack at 47: Cardio explains why men in their 40s and 50s are most vulnerable|date=13 May 2026 |work=Indian Express}}</ref> . ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗುನ್ನೂರು ಬಳಿಯ ಅವರ ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದರು <ref>{{cite news |title=Dileep Raj dies at 48: Kannada actor laid to rest at his farmhouse he loved most |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/dileep-raj-dies-at-48-kannada-actor-laid-to-rest-at-his-farmhouse-he-loved-most-2026-05-13-1041006 |access-date=15 May 2026 |work=India TV News |date=13 May 2026 |language=en}}</ref>. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರಾಜ್ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಾಲೇಜು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಅವರು ಹವ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಅವರು ನಟರಂಗ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟಿ ನಂದಿತಾ ಅವರಿಂದ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ರಾಜ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ಕಂಬದ ಮನೆ ಎಂಬ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನನಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ''ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿ'' ಮತ್ತು ''ರಥಸಪ್ತಮಿ''ಯಂತಹ ಇತರ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೀವನ್ ಎಂಬ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಛಾಯೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಿನಿಮಾ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆಗ ಅವರಿಗೆ ''ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು ನಾಯಕ ನಟ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಿಗದ ನಂತರ, ರಾಜ್ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು, ಮಾಂಗಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಿಗದ ಕಾರಣ, ರಾಜ್ ''ಲವ್ ಗುರು'' (2009) ಮತ್ತು ''ಗಾನ ಬಜಾನ'' (2010) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಜೋಗಿ (2005) ಚಿತ್ರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಆ ದಿನಗಳು]] (2007) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಫಿಕ್ಷನ್‌ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾನರ್ ''ಡಿಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಯಂತ್ ಅವರ ''ಸಹಗಮನ'' ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ''ಡಿಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]], [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹು ವಿಸ್ತೃತ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವು. ರಾಜ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ನಟಿಸಿದ [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- | rowspan=" 4" |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |''ನೀವು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |2025 | ''ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೀವೇ ಜವಬ್ದಾರರು'' | ಆಲ್ಬರ್ಟ್ | |- |2026 |''[[ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3|ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3]]'' | ಸಂಜಯ್ | |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} ==ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ== *''ಸೃಷ್ಟಿ''(2004) *''ಒಲವೇ'' (2005) *''ಜೋಗಿ'' (2005) *''ಪರಿಚಯ'' (2009) *''ಆ ದಿನಗಳೂ'' (2007) ನಟ ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್‌ಗಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] 2wswn3nzwg8pugq2yotlc9braxoed4s 1373749 1373748 2026-05-19T08:06:59Z Spoorthi Rao 39512 /* ಮರಣ * 1373749 wikitext text/x-wiki '''ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್''' (2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978- 13 ಮೇ 2026 ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusive biography of #DilipRaj(KannadaActor) and on his life. |url=http://www.filmibeat.com/celebs/dilip-raj-kannada-actor/biography.html |access-date=2016-06-22 |website=FilmiBeat}}</ref> ಅವರು 24 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಅವರು 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. {{Infobox person |name= ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ |image= |caption= |birth_name= |birth_date= 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978 | death_date = 13 ಮೇ 2026 (47 ವರ್ಷಗಳು) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] |nationality= |other names= |citizenship= [[ಭಾರತೀಯ]] |alma mater= |occupation= [[ನಟ]],ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] |years active= |known for= [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]], [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]], [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] |height_m= |spouse(s)= ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ |children= 2 |parents= |relatives=}} ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ' [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] ' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]] ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಟಕೀಯ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Meet Kannada TV's poster boy |url=http://www.rediff.com/movies/report/tv-meet-kannada-tvs-poster-boy/20100526.htm |access-date=2016-06-22 |website=Rediff}}</ref> ''ಟ್ರೆಡ್ಮಿಲ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dileep Raj returns to theatre with Treadmill - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Dileep-Raj-returns-to-theatre-with-Treadmill/articleshow/26962743.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]]. ಇವರು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ (ಎಚ್‌ಆರ್) ವೃತ್ತಿಪರರಾದ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು<ref>{{cite web |last1=Kirti |first1=Sumedha |title=Dilip Raj Family: Actor Who Lived For His Wife & Children — And Left Them Weeks Before Their 25th Anniversary |url=https://www.news18.com/photogallery/cities/bengaluru-news/dilip-raj-family-actor-lived-for-wife-children-died-weeks-before-25th-anniversary-10089031.html |website=News18 |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref>. ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |title=Inside Dileep Raj’s family life: Meet wife Srividya, their two daughters and the beautiful world he built beyond stardom |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/inside-dileep-rajs-family-life-meet-wife-srividya-their-two-daughters-and-the-beautiful-world-he-built-beyond-stardom/articleshow/131057931.cms |website=The Times of India |access-date=14 May 2026 |date=13 May 2026}}</ref> . ==ಮರಣ== ಮೇ 2026 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ರಾಜ್ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವರು ಸ್ವತಃ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಮೇ 13, 2026 ರಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=RR |first=Mangala |date=2026-05-13 |title=ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ದಿಲೀಪ್ ರಾಜ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ; ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ |url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/kannada-actor-dileep-raj-dies-due-to-heart-attack-at-the-age-of-47-1185466.html |access-date=2026-05-13 |website=TV9 Kannada |language=kn}}</ref> ಅವರನ್ನು ನಗರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |last1=Sharadhaa |first1=A. |title=Dileep Raj had noticed chest discomfort during Goa trip before sudden demise |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2026/May/13/dileep-raj-had-noticed-chest-discomfort-during-goa-trip-before-sudden-demise |website=Cinema Express |access-date=14 May 2026 |language=en |date=13 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/health-wellness/kannada-actor-dileep-raj-dies-of-heart-attack-at-47-cardio-explains-why-men-in-their-40s-and-50s-are-most-vulnerable-10687277/|title=Kannada actor Dileep Raj dies of heart attack at 47: Cardio explains why men in their 40s and 50s are most vulnerable|date=13 May 2026 |work=Indian Express}}</ref> . ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗುನ್ನೂರು ಬಳಿಯ ಅವರ ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದರು <ref>{{cite news |title=Dileep Raj dies at 48: Kannada actor laid to rest at his farmhouse he loved most |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/dileep-raj-dies-at-48-kannada-actor-laid-to-rest-at-his-farmhouse-he-loved-most-2026-05-13-1041006 |access-date=15 May 2026 |work=India TV News |date=13 May 2026 |language=en}}</ref>. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರಾಜ್ ತಮ್ಮ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಾಲೇಜು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಅವರು ಹವ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಅವರು ನಟರಂಗ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟಿ ನಂದಿತಾ ಅವರಿಂದ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ರಾಜ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ಕಂಬದ ಮನೆ ಎಂಬ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನನಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ''ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ, ರಂಗೋಲಿ, ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ, ಮಾಂಗಲ್ಯ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲು, ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿ'' ಮತ್ತು ''ರಥಸಪ್ತಮಿ''ಯಂತಹ ಇತರ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಥಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೀವನ್ ಎಂಬ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಛಾಯೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಿನಿಮಾ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆಗ ಅವರಿಗೆ ''ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು ನಾಯಕ ನಟ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರಿಗೆ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಿಗದ ನಂತರ, ರಾಜ್ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು, ಮಾಂಗಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಿಗದ ಕಾರಣ, ರಾಜ್ ''ಲವ್ ಗುರು'' (2009) ಮತ್ತು ''ಗಾನ ಬಜಾನ'' (2010) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಜೋಗಿ (2005) ಚಿತ್ರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಆ ದಿನಗಳು]] (2007) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಫಿಕ್ಷನ್‌ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾನರ್ ''ಡಿಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಯಂತ್ ಅವರ ''ಸಹಗಮನ'' ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ''ಡಿಆರ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]], [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹು ವಿಸ್ತೃತ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದವು. ರಾಜ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ನಟಿಸಿದ [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * ''ಎಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿವೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2005 |''ಗೆಳೆಯ'' |ಶಿವ | |- |2005 |''ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡ್ತೀಯಾ'' | | |- |2006 |''7 ಓ' ಗಡಿಯಾರ'' | | |- |2007 |''[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]]'' |ಹೇಮಂತ್ | |- |2008 |''ನೀನೆ ನೀನೆ'' | | |- |2009 |''ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವೆ'' | | |- |2009 |''ಲವ್ ಗುರು'' |ಅಭಿ | |- |2010 |''ಕಿಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣ'' | | |- |2010 |''[[ಗಾನ ಬಜಾನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾನಾ ಬಜಾನಾ]]'' |ಕುಟ್ಟಪ್ಪ "ಕುತ್ತು" | |- |2010 |''[[ಸುಗ್ರೀವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಗ್ರೀವ]]'' | | |- |2010 |''[[ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]]'' |ರಾಜು |<ref>{{Cite web |title=''Police Quarters'' |url=http://www.deccanherald.com/content/44364/police-quarters.html}} Deccan Herald Retrieved 2016-6-21</ref> |- |2011 | I'm Sorry, ಮತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಪ್ರೀತಿಸೋಣ | | |- |2011 |''ಪಂಚಾಮೃತ'' | | |- |2012 |''[[ಚಾಲೆಂಜ್ (೨೦೧೨ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾಲು]]'' |ಕಿಶೋರ್ |ತ್ರಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ (ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು) |- |2013 |''ಬರ್ಫಿ'' | | |- |2013 |''ಮಹಾನದಿ'' | | |- |2013 |''[[ಟೋನಿ]]'' | | |- |2013 |''[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | | |- |2013 |''ಭೈರವಿ'' | | |- |2014 |''[[ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್]]'' | | |- |2014 |''ನನ್ ಲೈಫ್ ಅಲ್ಲೀ'' | | |- |2014 |''ಮಾರ್ಯದೆ'' | | |- |2015 |''[[ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಾಗಿ ನೀ ಬರಲು]]'' | | |- |2016 |''[[ಯು-ಟರ್ನ್|ಯು ಟರ್ನ್]]'' |ಆದಿತ್ಯ | |- | rowspan=" 4" |2018 |''ಜಾವ'' | | |- |''ಅಂಬಿ ನಿಂಗ್ ವಯಸ್ಸಾಯ್ತೋ'' |ಅಂಬಿಯ ಮಗ | |- |''ಕಿಸ್ಮತ್'' | | |- |''ನೀವು ಕರೇ ಮಾಡಿದ ಚಂದದಾರಾರು'' | | |- |2023 |''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೈಸೂರು'' |ನವೀನ್ ರಾಜು | |- |2025 | ''ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೀವೇ ಜವಬ್ದಾರರು'' | ಆಲ್ಬರ್ಟ್ | |- |2026 |''[[ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3|ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3]]'' | ಸಂಜಯ್ | |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="3" | 2004 || ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ || || [[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಡಿಡಿ ಚಂದನ]] || |- | ''ಮಾಂಗಲ್ಯ''|| || || |- | ''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''|| ವೀವೆಕ್|| || |- | 2005 || ''ರಂಗೋಲಿ''|| ಆದಿ|| [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- | 2006 || ''ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ''|| ಕಿಶೋರ್|| || |- | rowspan="2" | 2007 || ''ಮಳೆಬಿಲ್ಲು''|| ಆದಿತ್ಯ|| || |- | ''ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ''|| || || |- | ?|| ''ಮನೆತನ''|| || || |- | 2013 || ರಥಸಪ್ತಮಿ || ಜೀವನ್ || [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] || |- |2013 || ಪುರುಷ್ತೋಮ || ಪುರುಷ್ತೋಮ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || |- | ? || ಅಮ್ಮ ನಿನಗಾಗಿ || || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2016 || ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ || ||ಸುವರ್ಣ || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |2017 ||ಮಜಭಾರತ ಸೀಸನ್ ೧ || || || ಮೊದಲ ನಾನ್ ಫೀಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ |- | ?|| ಜನನಿ || || || |- | 2017 - 2018 || ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2018 - 2024 || ಪಾರು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2021 - 2024 || [[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]] || ಅಭಿರಾಮ್ ಜಯಶಂಕರ್ ಆಲಿಯಾಸ್ ಎಜೆ || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2024 - 2026 || ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ || || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2025 || ವಧು || {{N/a}} || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2025 || ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 2026 || ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು || {{N/a}} || [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] || ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2026 || ಲವ್ ಪಂಚ್ ||{{N/a}}|| || ಮೈಕ್ರೋ ಸೀರಿಸ್ |} ==ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ== *''ಸೃಷ್ಟಿ''(2004) *''ಒಲವೇ'' (2005) *''ಜೋಗಿ'' (2005) *''ಪರಿಚಯ'' (2009) *''ಆ ದಿನಗಳೂ'' (2007) ನಟ ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್‌ಗಾಗಿ * ''ಅಂತು ಇಂತೂ ಪ್ರೀತಿ ಬಂತು'' (2008) ಆದಿತ್ಯ ಬಾಬುಗಾಗಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Imdb name|5798465}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] pntx6dw3uzwsjqe46mnshjdwzuosn55 ರೀಸಸ್ ಮಂಗ 0 152685 1373756 1361943 2026-05-19T10:35:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373756 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ರೀಸಸ್ ಮಂಗ|image=Rhesus macaque (Macaca mulatta mulatta), male, Gokarna.jpg|image_caption=ಗಂಡು, ಗೋಕರ್ಣ ಅರಣ್ಯ, [[ನೇಪಾಳ]]|image2=Female and juvenile rhesus macaque at Galtaji, Jaipur, Rajasthan, India.jpg|image2_caption=[[ಗಲ್ತಾಜಿ]], [[ಜೈಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಮರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Macaca mulatta'' |author=Singh, M. |author2=Kumar, A. |author3=Kumara, H.N. |date=2020 |page=e.T12554A17950825 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T12554A17950825.en |access-date=10 January 2022}}</ref>|genus=Macaca|species=mulatta|authority=([[Eberhard August Wilhelm von Zimmermann|Zimmermann]], 1780)<ref name=msw3>{{MSW3 Groves|pages=163|id=12100551 |heading=Species ''Macaca mulatta''}}</ref>|range_map=Rhesus Macaque area.png|range_map_caption=Rhesus macaque native range|synonyms={{hidden begin|title=Species synonymy}} *''Simia fulvus'' <small>([[John Graham Kerr|Kerr]], 1792)</small> *''Simia rhesus'' <small>[[Jean Baptiste Audebert|Audebert]], 1798</small> *''Simia erythraea'' <small>[[George Shaw (biologist)|Shaw]], 1800</small> *''Macaca nipalensis'' <small>[[Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1840</small> *''Macaca oinops'' <small>Hodgson, 1840</small> *''Inuus sanctijohannis'' <small>[[Robert Swinhoe|R. Swinhoe]], 1866</small> *''Inuus sancti-johannis'' <small>R. Swinhoe, 1866</small> *''Macacus lasiotus'' <small>[[John Edward Gray|Gray]], 1868</small> *''Macacus tcheliensis'' <small>[[Alphonse Milne-Edwards|A. Milne-Edwards]], 1872</small> *''Macacus vestitus'' <small>A. Milne-Edwards, 1892</small> *''Macacus rhesus villosus'' <small>[[Frederick W. True|True]], 1894</small> *''Pithecus littoralis'' <small>[[Daniel Giraud Elliot|Elliot]], 1909</small> *''Macaca siamica'' <small>[[Cecil Boden Kloss|Kloss]], 1917</small> *''Macaca mulatta mcmahoni'' <small>[[Reginald Innes Pocock|Pocock]], 1932</small> {{hidden end}}|synonyms_ref=<ref>{{ITIS|id= 180099|taxon=''Macaca mulatta''}}</ref>}}'''ರೀಸಸ್ ಮಂಗ'''ವು [[ಪ್ರೈಮೇಟ್]] ಗಣ, ''ಸರ್ಕೊಪಿತಿಸಿಡೀ'' ಕುಟುಂಬ, ''ಸರ್ಕೊಪಿತಿಸಿನೀ'' ಉಪಕುಟುಂಬ, ''ಮಕಾಕ'' ಜಾತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು [[ಕೋತಿ|ಮಂಗ]]. ದ್ವಿನಾಮ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಸರು: ''ಮಕಾಕ ಮುಲೇಟ''. [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯವಾಸಿ]]. [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ]] ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. == ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಥವಾ ಮರಳಿನ ಬಣ್ಣ; 47-64 ಸೆಮೀ ಉದ್ದದ ಬಲಿಷ್ಠ ದೇಹ; 20-30 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದದ [[ಬಾಲ]];<ref name="Fooden2000">{{cite journal|doi=10.5962/bhl.title.7192|title=Systematic review of the rhesus macaque, ''Macaca mulatta'' (Zimmermann, 1780)|year=2000|last1=Fooden|first1=J.|journal=Fieldiana|volume=96|pages=1–180|doi-access=free}}</ref> 4.5-11 ಕಿ.ಗ್ರಾಮ್ ತೂಕ; ಕಿತ್ತಳೆ-ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ [[ಕೂದಲು]] ಇರುವ ಪೃಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಒಳ[[ತೊಡೆ]]; [[ಹಣೆ|ಹಣೆಯಿಂದ]] ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಬೈತಲೆರಹಿತ ತಲೆಗೂದಲು - ಇವು ವಯಸ್ಕ ರ‍್ಹೀಸಸ್ ಮಂಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು. == ನಡವಳಿಕೆ == === ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಭಾವ === ಬಲಿಷ್ಠ ಗಂಡು ಮಂಗದ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ 8-180 ಸದಸ್ಯರಿರುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ. ಅಲೆಮಾರೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. === ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳು ಕೂಡುವ ಕಾಲ. === ಆಹಾರ === [[ಹಣ್ಣು]], [[ಬೀಜ]], [[ಬೇರು]], [[ಮೂಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳು]]. == ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ತ್ವ == ಹಿಂದು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರಿಗೆ ಇದು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿ. ಎಂದೇ, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಮಾನವ ಆವಾಸ ಮತ್ತು [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಾಲಯಗಳ]] ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇವು ನೆಲಸಿವೆ. == ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹತ್ವ == ದೈಹಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಾನವ|ಮಾನವನನ್ನು]] ಹೋಲುವುದರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಪಶುವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ. ಮಾನವನ [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ|ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ]] ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ''ರ‍್ಹೀಸಸ್ ಅಂಶ'' ಎಂಬ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು (ಆಂಟಿಜೆನ್) ರ‍್ಹೀಸಸ್ ಮಂಗಗಳ [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತದಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20060507095619/http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Macaca_mulatta/ ARKive: images and movies of the rhesus macaque ''Macaca mulatta''] * [http://brainmaps.org Brain maps and brain atlases of rhesus macaque] * [https://web.archive.org/web/20051230210410/http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/rhesus_macaque Primate Info Net: ''Macaca mulatta'' Factsheet] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Macaca_mulatta.html University of Michigan Museum of Zoology's Animal Diversity Web: ''Macaca mulatta''] * [http://www.rhesusgenome.org ''Macaca mulatta'' Genome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190118170107/http://www.rhesusgenome.org/ |date=2019-01-18 }} * [http://www.media-generation.com/DVD%20PAGES/Rhesus/Rhesus.htm Rhesus Play] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302173905/http://media-generation.com/DVD%20PAGES/Rhesus/Rhesus.htm |date=2024-03-02 }} Film analysis of agonistic play by Donald Symons (UCSB) on DVD * View the [http://www.ensembl.org/Macaca_mulatta/Info/Index/ Macaque genome] in [[Ensembl]]. * {{UCSC genomes|rheMac8}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರ್ಹೀಸಸ್ ಮಂಗ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] rqrqzy3cw22fy9he3ral6iwk6q4xwzx ಮಲಸರ್ ಭಾಷೆ 0 154494 1373710 1358271 2026-05-18T22:09:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373710 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=ಮಲಸರ್ |nativename= |states=[[ಭಾರತ]] |ethnicity= |speakers={{sigfig|7760|2}} |date=2001 ಜನಗಣತಿ |ref=e18 |familycolor=ದ್ರಾವಿಡ |fam2=ದಕ್ಷಿಣ |fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]] |fam4=ತಮಿಳು-ಕೊಡಗು |fam5=ತಮಿಳು-ಮಲಯಾಳಂ |fam6=[[ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳು]] |fam7=ಮಲಸ-ಎರವಲನ್ |iso3=ymr |glotto=mala1458 |glottorefname=ಮಲಸರ್ }} '''ಮಲಸರ್''' (ಮಲಯರ್) ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]] . ಇದು [[ಎರವಲ್ಲನ್ ಭಾಷೆ|ಎರವಲ್ಲನ್‌ಗೆ]] ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತನಾಡುವ ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಲಸರ್ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 7760 ಆಗಿದೆ. ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಸಮಾನಾರ್ಥ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮಿಳು ಅಥವಾ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>cite web |url=https://academic-accelerator.com/encyclopedia/mala-malasar-language#google_vignette{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದವರು ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಕ್ಕದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಮಲಸರ್' ಎಂಬುದು 'ಮಲೈ' ಮತ್ತು 'ಅರಸರ್' ಎಂಬ ಭ್ರಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಜನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ('ಮಲೈ' ಎಂದರೆ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು 'ಅರಸರ್' ಎಂದರೆ ರಾಜ). 15 ರಿಂದ 20 ಗುಡಿಸಲುಗಳ ವಸಾಹತುಗಳು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಸಮುದಾಯವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Malasar in India |url=https://en.wal.unesco.org/countries/india/languages/malasar |website=UNESCO WAL |language=en |access-date=2024-01-22 |archive-date=2024-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107152342/https://en.wal.unesco.org/countries/india/languages/malasar |url-status=dead }}</ref> ಮಲಸಾರರು ತಾವು ಹಿಂದೂಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 'ಕಾಳಿ' ಮತ್ತು 'ಮರಿಯಮ್ಮನ್' ಅವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ಯೂಬುಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಮಟ್ಟು ಪೊಂಗಲ್’, ‘ತಾಯಿ ಪೊಂಗಲ್’, ‘ದೀಪಾವಳಿ’ ಮತ್ತು ‘ಓಣಂ’ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು. ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಡುವ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸಣ್ಣ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ಅವರು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=SPPEL - Scheme for Protection and Preservation of Endangered Languages |url=https://www.sppel.org/malasardoc.aspx |website=www.sppel.org |access-date=2024-01-22 |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922180729/https://sppel.org/malasardoc.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] tayvtpkuottar879rsrg5gkavf1jlko ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ 0 156194 1373675 1356103 2026-05-18T13:07:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373675 wikitext text/x-wiki   '''ಬೆಲಿಂಡಾ ಜೇನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್''' (ಜನನ 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1970) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾಜಿ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ ರ್ ಆಗಿದ್ದ ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರು 1997 ಮತ್ತು 2005 ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ (ಒಡಿಐ) ದ್ವಿಶತಕ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ (4,844) ಮತ್ತು ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮಹಿಳೆಯ ಗೆಲುವಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು (101) ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Cricket Records {{!}} Records {{!}} Australia Women {{!}} Women's One-Day Internationals {{!}} Most runs {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=9;id=289;type=team |access-date=2017-07-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=Australia Women Cricket Team Records & Stats {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/most_matches_as_captain.html?class=9&id=289&type=team |access-date=2021-07-29 |website=Cricinfo}}</ref> ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ (ಡಬ್ಲ್ಯು. ಎನ್. ಸಿ. ಎಲ್.) ಆಡುವಾಗ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಐದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಎರಡು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಅವರು ದೇಶೀಯವಾಗಿಯೂ ದೃಢವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಟದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳಾ ಆಟಗಾರ್ತಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು.<ref>{{Cite web |title=Cast in bronze: 10 legends who deserve a statue |url=https://www.cricket.com.au/news/australia-women-statue-sculpture-scg-betty-wilson-belinda-clark-rolton-gregory/2021-03-08 |access-date=2021-04-18 |website=cricket.com.au |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=Clark retires after 14 record-breaking years |url=https://www.espncricinfo.com/story/clark-retires-after-14-record-breaking-years-219389 |access-date=2021-07-30 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿಯ ಮಹಿಳಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿ ರುವಾಗ ಆಟವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ಮೈದಾನದ ಹೊರಗೆ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಜಿಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದ ತಂದೆ ಅಲನ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ [[ಟೆನ್ನಿಸ್|ಟೆನಿಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿರುವ ತಾಯಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆ ಮೂವರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು-ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. (ಸ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ್) ಮತ್ತು ಹೆಲೆನ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಂಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ವೆರ್ರಿಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಆಗ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮೊದಲು, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್]] ಗೆಲ್ಲುವ ಕನಸು ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಸೌತ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ಯಾರೇಜ್ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಟೆನಿಸ್ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕೈ-ಕಣ್ಣಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=":3">{{Cite web |date=2015-08-26 |title=Wisden's Five Greats of the Women's Game – Belinda Clark |url=https://wisdenblog.wordpress.com/2015/08/26/wisdens-five-greats-of-the-womens-game-belinda-clark/ |access-date=2021-07-28 |website=Wisden: The blog |language=en}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುವಾಗ ಬಾಲಕಿಯರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Schmidt |first=Lucinda |date=2012-01-27 |title=Profile: Belinda Clark |url=https://www.smh.com.au/money/investing/profile-belinda-clark-20120127-1ql5j.html |access-date=2021-07-30 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> ಈ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ನ ಸ್ಯಾಲಿ ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಗಾರ್ಡನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಡಲು ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಟೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆರಂಭ === 1991ರ ಜನವರಿ 17ರಂದು ಬೆಲ್ಲೆರಿವ್ ಓವಲ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಂಟು ವಿಕೆಟ್ ಗಳ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿ 36 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Full Scorecard of NZ Women vs AUS Women 1st ODI 1990/91 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-women-tour-of-australia-1990-91-62253/australia-women-vs-new-zealand-women-1st-odi-67089/full-scorecard |access-date=2021-07-29 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಸಿಡ್ನಿ ಓವಲ್ ನಲ್ಲಿ [[ಭಾರತಿಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತ]] ದ ವಿರುದ್ಧ ಟೆಸ್ಟ್ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಅವರ ಹೋರಾಟ ಅವರ ತಂಡವನ್ನು ಡ್ರಾ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=Full Scorecard of AUS Women vs IND Women 1st Test 1990/91 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-women-tour-of-australia-1990-91-61975/australia-women-vs-india-women-1st-test-67489/full-scorecard |access-date=2021-07-30 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> === ನಾಯಕತ್ವದ ಹೊಣೆ - ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === 1993 ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ, ಹಲವಾರು ಹಿರಿಯ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ನಾಯಕನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ಬ್ಯಾಟರ್ ಡೆನಿಸ್ ಆನ್ನೆಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಭಿನ್ನಲಿಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ತಾನು "ಅವಳನ್ನು ಕಪಾಳಮೋಕ್ಷ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Burroughs|first=Angela|last2=Ashburn|first2=Liz|last3=Seebohm|first3=Leonie|title="Add Sex and Stir":1 Homophobic Coverage of Women's Crichet in Australia|date=1995-08-01|url=https://doi.org/10.1177/019372395019003004|journal=Journal of Sport and Social Issues|language=en|volume=19|issue=3|pages=266–284|doi=10.1177/019372395019003004|issn=0193-7235}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Leso Story': 1 A Case Study of Australian Women s Cricket and its Media Experience 2 - PDF Free Download |url=https://docplayer.net/20878856-A-leso-story-1-a-case-study-of-australian-women-s-cricket-and-its-media-experience-2.html |access-date=2021-07-30 |website=docplayer.net |archive-date=2021-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730232110/https://docplayer.net/20878856-A-leso-story-1-a-case-study-of-australian-women-s-cricket-and-its-media-experience-2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=readJune 7 |first=Alexnolanless than 2 min |last2=2016 - 11:40am |date=2016-06-07 |title=LEFT OUT: Remember these selection controversies? |url=https://www.couriermail.com.au/news/queensland/sunshine-coast/sport/left-out-remember-these-selection-controversies/news-story/7f5fceadb9ddf721a3b37afa4caba4cf |access-date=2021-07-30 |website=couriermail |language=en}}</ref> === ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸೋಲು ಗೆಲುವಿನ ಲಯ === 1998ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸದ ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಚೆಂಡಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಶತಕವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು, ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 136 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕರೆನ್ ರೋಲ್ಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 174 ರನ್ಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದ ಆಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಏಕೈಕ ಟೆಸ್ಟ್ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದರು, ಬಾರ್ಬರಾ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 38 ರನ್ಗಳಿಗೆ ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು. ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಂತೆ, ಪಂದ್ಯವು ಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |title=Full Scorecard of ENG Women vs AUS Women 3rd Test 1998 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-women-tour-of-england-1998-62039/england-women-vs-australia-women-3rd-test-67508/full-scorecard |access-date=2021-07-30 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> 1999ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡು ನೇರ ಸೋಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಿನ ದಾಖಲೆಯ 17-ಸತತ ಏಕದಿನ ಗೆಲುವುಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ತಂಡವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು 16-ಪಂದ್ಯಗಳ ಏಕದಿನ ಗೆಲುವಿನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Lanning's world beaters an echo of past legends |url=https://www.cricket.com.au/news/mel-jones-australia-women-record-odi-win-streak-lanning-clark-sri-lanka-brisbane/2019-10-08 |access-date=2021-07-30 |website=cricket.com.au |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Australia on verge of becoming 'greatest team ever' |url=https://www.cricket.com.au/news/australia-womens-greatest-team-ever-longest-odi-winning-streak-sri-lanka-series-ab-field-brisbane/2019-10-04 |access-date=2021-07-30 |website=cricket.com.au |language=en}}</ref> ಈ ಹೊಸ ಅಜೇಯ ಆಟಗಳ ಸರಣಿಯು 3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2000 ರಂದು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 220 ರನ್ ಗಳ ಸಮಗ್ರ ಸೋಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ತನ್ನ ತವರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯ ಅಜೇಯ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ 146 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |title=Full Scorecard of AUS Women vs ENG Women 4th ODI 1999/00 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-women-tour-of-australia-1999-00-61564/australia-women-vs-england-women-4th-odi-67236/full-scorecard |access-date=2021-07-30 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶತಕಗಳು == === ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳು === {| class="wikitable" ! colspan="7" |ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳು <ref>{{Cite web |title=All-round records {{!}} Women's Test matches {{!}} Cricinfo Statsguru {{!}} ESPNcricinfo.com – Belinda Clark |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/53413.html?class=8;template=results;type=allround;view=match |access-date=7 November 2021 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |- ! style="width:40px;" |# ! style="width:50px;" |ಓಟಗಳು ! style="width:50px;" |ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ! style="width:125px;" |ವಿರೋಧಿಗಳು ! style="width:350px;" |ನಗರ/ದೇಶ ! style="width:300px;" |ಸ್ಥಳ ! style="width:50px;" |ವರ್ಷ. |- |'''1''' |104 |1 | ಭಾರತ |[[ಸಿಡ್ನಿ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]{{Flagicon|AUS}} |ಉತ್ತರ ಸಿಡ್ನಿ ಓವಲ್ |1991<ref>{{Cite news |title=1st Test: Australia Women v India Women at Sydney, Jan 26-29, 1991 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67489.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318003137/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67489.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |- |'''2''' |136 |9 | ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ |[[ವರ್ಚೆಸ್ಟರ್|ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]{{Flagicon|ENG}} |ಹೊಸ ರಸ್ತೆ |1998<ref>{{Cite news |title=3rd Test: England Women v Australia Women at Worcester, Aug 21-24, 1998 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67508.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318003222/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67508.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |} === ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶತಕಗಳು === {| class="wikitable" ! colspan="7" |ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶತಕಗಳು <ref>{{Cite web |title=All-round records {{!}} Women's One-Day Internationals {{!}} Cricinfo Statsguru {{!}} ESPNcricinfo.com – Belinda Clark |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/53413.html?class=9;template=results;type=allround;view=match |access-date=7 November 2021 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |- ! style="width:40px;" |# ! style="width:50px;" |ಓಟಗಳು ! style="width:50px;" |ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ! style="width:125px;" |ವಿರೋಧಿಗಳು ! style="width:350px;" |ನಗರ/ದೇಶ ! style="width:300px;" |ಸ್ಥಳ ! style="width:50px;" |ವರ್ಷ. |- |'''1''' |131 |27 | ಪಾಕಿಸ್ತಾನ |[[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]{{Flagicon|AUS}} |[[Wesley Cricket Ground|ವೆಸ್ಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ]]<ref>{{Cite web |title=Wesley Cricket Ground {{!}} Australia {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPN Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/56458.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521141231/http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/56458.html |archive-date=21 May 2017 |access-date=17 March 2017 |website=Cricinfo}}</ref> |1997<ref>{{Cite news |title=Only ODI: Australia Women v Pakistan Women at Melbourne, Feb 7, 1997 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67153.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318000919/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67153.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |- |'''2''' |142 |29 | ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ |[[ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌|ಆಕ್ಲೆಂಡ್]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]{{Flagicon|NZL}} |ಈಡನ್ ಪಾರ್ಕ್ |1997<ref>{{Cite news |title=2nd ODI: New Zealand Women v Australia Women at Auckland, Feb 16, 1997 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67035.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318001713/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67035.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |- |'''3''' |229* |38 | ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ |[[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]], [[ಭಾರತ]]{{Flagicon|IND}} |ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯ ಗುಂಪು ಮೈದಾನ |1997<ref>{{Cite news |title=18th Match: Australia Women v Denmark Women at Mumbai, Dec 16, 1997 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67194.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318003419/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67194.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |- |'''4''' |146** |59 | ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ |[[ನ್ಯೂ ಕಾಸಲ್|ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್]], ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ<span australia="" class="flagi<a href=" rel="mw:WikiLink" title="Australia"><nowiki>ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"flagicon","href":"./Template:Flagicon"},"params":{"1":{"wt":"AUS"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwASw" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>[[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Australia_(converted).svg|link=Australia|alt=Australia|border|23x23px]]</span> |[[No 1 Sports Ground|ನಂ 1 ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನ]]<ref>{{Cite web |title=No. 1 Sports Ground {{!}} Australia {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPN Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/56475.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523101448/http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/56475.html |archive-date=23 May 2017 |access-date=17 March 2017 |website=Cricinfo}}</ref> |2000<ref>{{Cite news |title=4th ODI: Australia Women v England Women at Newcastle, Feb 3, 2000 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67236.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521132955/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67236.html |archive-date=21 May 2017}}</ref> |- |'''5''' |120 |92 | ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ |[[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]], ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್<span class="flagicon" href="./New_Zealand" rel="mw:WikiLink" title="New Zealand"><nowiki>ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್"template":{"target":{"wt":"flagicon","href":"./Template:Flagicon"},"params":{"1":{"wt":"NZL"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAUA" typeof="mw:Transclusion"></nowiki>[[ಚಿತ್ರ:Flag_of_New_Zealand.svg|link=New_Zealand|alt=New Zealand|border|23x23px]]</span> |ಸೆಡಾನ್ ಪಾರ್ಕ್ |2004<ref>{{Cite news |title=3rd Match: New Zealand Women v Australia Women at Hamilton, Feb 17, 2004 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo |work=Cricinfo |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66927.html |url-status=live |access-date=17 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318002728/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66927.html |archive-date=18 March 2017}}</ref> |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೪_ಸ್ಪರ್ಧೆಯ_ಲೇಖನ]] obmis5ca7cmyswbx5edq4mqgz7594mv ಬಿಹಾರ ದಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ 0 172958 1373673 1355802 2026-05-18T12:02:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373673 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | image = Bihar Dalit Vikas Samiti (logo).png | caption = | motto = | predecessor = | merged = | successor = | formation = | extinction = | type = | status = | purpose = | headquarters = ಬೈಲಿ ರೋಡ್, ರುಕುನಪುರ<br /> [[:en:Barh|ಬರ್ಹ್]], [[ಪಾಟ್ನಾ]], [[ಭಾರತ]] | coords = | language = | leader_title = ಸ್ಥಾಪಕ | leader_name = ಜೋಸ್ ಕನನೈಕಿಲ್ | leader_title2 = ನಿರ್ದೇಶಕ | leader_name2 = ಆಂಟೊ ಜೋಸೆಫ್ | leader_name3 = | leader_title3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | affiliations = [[:en:Jesuit|ಜೆಸ್ಯೂಟ್]], [[:en:Catholic church|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] | budget = | remarks = | name = ಬಿಹಾರ ದಲಿತ<br /> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ<br />''ಬಿಹಾರ ದಲಿತ ವಿಕಾಸ ಸಮಿತಿ'' | former name = ಹರಿಜನ ಉತಾನ್ ಸಮಿತಿ | image_border = | size = 180 | abbreviation = ಬಿಡಿವಿಎಸ್ | merger = | established = ೧೯೮೨ | location = | region_served = | membership = | general = | num_staff = | num_volunteers = | website = [http://www.bdvspatna.org BDVS] }} '''ಬಿಹಾರ ದಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ''' (''ಬಿಹಾರ್ ದಲಿತ ವಿಕಾಸ್ ಸಮಿತಿ'') ಯನ್ನು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಜೋಸ್ ಕನನೈಕಿಲ್ ಅವರು [[ದಲಿತ]] ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ, ದಲಿತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>[http://www.amanpanchayat.org/index.php?option=com_content&view=category&id=10 AMAN panchayat. Accessed 14 July 2016.]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ೧೦೦,೦೦೦ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ೫೦೦ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಂಘವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ೧೪ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Barh|ಬರ್ಹ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.mcrg.ac.in/inst1.htm|title=National Institutions on Minority Rights|website=www.mcrg.ac.in|access-date=2017-02-20}}</ref> ಸುಶಿಕ್ಷಿತ, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ದಲಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಕನನೈಕಿಲ್‌ರವರು ಭಾರತೀಯ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bihartimes.in/articles/ajp/ajp.html|title=Beyond the priestly call|website=www.bihartimes.in|access-date=2017-02-20|archive-date=2012-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120827011026/http://www.bihartimes.in/articles/ajp/ajp.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bdsakademi.com/about_us.html#Awa|title=BDSAkademi Bharatiya Dalit Sahitya Academy|website=bdsakademi.com|access-date=2017-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222011914/http://bdsakademi.com/about_us.html#Awa|archive-date=2016-12-22|url-status=dead}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಜೋಸ್ ಕನನೈಕಲ್‌ರವರು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಹರಿಜನ]] ಉಥಾನ್ ಸಮಿತಿ (ಹರಿಜನ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಸಂಘ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ನಂತರ ಅವರು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ [[ಶೂದ್ರ|ಶೂದ್ರರಿಗಾಗಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಡ ಜನರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು "ಬಿಹಾರ ದಲಿತ ವಿಕಾಸ್ ಸಮಿತಿ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite book | title =Dalits in Action: An Evaluation of Bihar Dalit Vikas Samiti | publisher =Concept| date =1997| location =New Delhi| pages =46| url= https://books.google.com/books?id=A380q4siRJ0C&dq=Bihar+Dalit+Vikas+Samiti+news&pg=PA46}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=o38ZT8UVw8UC|title=Social Exclusion: Essays in Honour of Dr. Bindeshwar Pathak|last=Lal|first=A. K.|date=2003|publisher=Concept Publishing Company|isbn=9788180690532|pages=87|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kd28Ay09adgC|title=Broken People: Caste Violence Against India's "untouchables".|last1=Narula|first1=Smita|last2=(Organization)|first2=Human Rights Watch|date=1999|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564322289|pages=50|language=en}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:List of Jesuit sites|ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] fubn7i8hjd3n1g7bfjdqic0v0ve26ei ದಿವ್ಯಾ ಸತ್ಯರಾಜ್ 0 173074 1373755 1350580 2026-05-19T10:15:20Z SRAppu 9132 1373755 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ದಿವ್ಯಾ ಸತ್ಯರಾಜ್ | image = Divyasatyaraj 03.jpg | caption = ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ದಿವ್ಯಾರವರು | birth_date = {{Birth date and age|1993|06|27|df=y}} | birth_place = [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | alma_mater = [[:en:University of Madras|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = [[:en:Nutritionist|ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞ]] | relatives = [[:en:Sathyaraj|ಸತ್ಯರಾಜ್]] (ತಂದೆ)<br/>[[:en:Sibiraj|ಸಿಬಿರಾಜ್]] (ಸಹೋದರ) |party = [[:en:Dravida Munnetra Kazhagam|ಡಿಎಮ್‌ಕೆ]] }} '''ದಿವ್ಯಾ ಸತ್ಯರಾಜ್''' ಇವರು ಭಾರತೀಯ [[:en:nutritionist|ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞೆಯಾಗುದ್ದು]], ನಟ [[:en:Sathyaraj|ಸತ್ಯರಾಜ್]] ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು [[:en:Sibi|ಸಿಬಿ]] ಅವರ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಿವ್ಯಾ ಅವರು ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] [[:en: Midday Meal Scheme|ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಯೂಟ ಯೋಜನೆಯನ್ನು]] ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ [[:en: NGO|ಎನ್‌ಜಿಒ]] [[:en:The Akshaya Patra Foundation|ದಿ ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರಾ ಫೌಂಡೇಶನ್]] (ಟಿಎಪಿಎಫ್) ನ [[:en: goodwill ambassador|ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]] ಮತ್ತು [[:en:under-privileged|ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತರಿಗೆ]] ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ''ಮಹಿಲ್ಮಧಿ ಇಯಕ್ಕಂ'' ಎಂಬ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಅವರು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ದಿವ್ಯಾರವರು ನಟ [[:en: Sathyaraj|ಸತ್ಯರಾಜ್]] ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ. ದಿವ್ಯಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನಟ [[:en:Sibi|ಸಿಬಿ]].<ref>{{Cite web |date=23 July 2013 |title=நடிகர் சத்யராஜ் திருமணம் நடந்தது |trans-title=Actor Sathyaraj was married |url=http://cinema.maalaimalar.com/2013/07/23231851/actor-sathyaraj-marriage-cinem.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728051216/http://cinema.maalaimalar.com/2013/07/23231851/actor-sathyaraj-marriage-cinem.html |archive-date=28 July 2013 |access-date=26 February 2021 |website=[[Maalai Malar]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cine Biography: Sathyaraj (Part-2) |url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/cinebio/16-08-00/sathya2.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20001202125400/http://www.dinakaran.com/cinema/english/cinebio/16-08-00/sathya2.htm |archive-date=2 December 2000 |access-date=26 February 2021 |website=[[Dinakaran]]}}</ref> ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಂತಲ್ಲದೆ, ದಿವ್ಯಾರವರು ನಟನೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=13 February 2018 |title=Divya Sathyaraj: Not interested in acting in films |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/not-interested-in-acting-in-films-divya-sathyaraj/articleshow/62883465.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310092215/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/not-interested-in-acting-in-films-divya-sathyaraj/articleshow/62883465.cms |archive-date=10 March 2021 |access-date=26 February 2021 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ಬದಲಿಗೆ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Mathew |first=Thushara Ann |date=14 February 2018 |title=Being vegan has given me a burst of energy: Divya Sathyaraj |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/food/2018/feb/14/being-vegan-has-given-me-a-burst-of-energy-divya-sathyaraj-1773414.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123656/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/food/2018/feb/14/being-vegan-has-given-me-a-burst-of-energy-divya-sathyaraj-1773414.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ದಿವ್ಯಾರವರು [[:en:University of Madras|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]]<ref name="suman" /> ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ [[:en: Master of Philosophy|ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |last=Rangarajan |first=Malathi |date=5 September 2013 |title=The healthy plate |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/fitness/the-healthy-plate/article5096572.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123650/https://www.thehindu.com/features/metroplus/fitness/the-healthy-plate/article5096572.ece |archive-date=17 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ಅವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳು, [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]] ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು [[:en:self-defence for women|ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ]] ಮತ್ತು [[:en: Sri Lankan refugees|ಶ್ರೀಲಂಕಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ]] ಸಮಾಲೋಚನೆ ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en: workshops|ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Thirumurthy |first=Priyanka |date=17 July 2017 |title=Foreign drug marketers out to cheat Indian customers? Sathyaraj's daughter Divya writes to PM |url=https://www.thenewsminute.com/article/foreign-drug-marketers-out-cheat-indian-customers-sathyaraj-s-daughter-divya-writes-pm-65307 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123738/https://www.thenewsminute.com/article/foreign-drug-marketers-out-cheat-indian-customers-sathyaraj-s-daughter-divya-writes-pm-65307 |archive-date=17 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=[[The News Minute]]}}</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಮತ್ತು [[ನೀಟ್]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ<ref name="neet" /> ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ|ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ]] ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=8 April 2018 |title=The Akshaya Patra Foundation Appoints Nutritionist Ms. Divya Sathyaraj as its Goodwill Ambassador |url=https://www.pr.com/press-release/749985 |access-date=9 December 2020 |website=PR.com}}</ref> ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ [[:en:Akshaya Patra Foundation|ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ]] ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Srividya |first=R. K. |date=5 June 2018 |title=No diet can equate with healthy eating: Chennai based nutritionist Divya Sathyaraj |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2018/jun/05/no-diet-can-equate-with-healthy-eating-chennai-based-nutritionist-divya-sathyaraj-1823693.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123657/https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2018/jun/05/no-diet-can-equate-with-healthy-eating-chennai-based-nutritionist-divya-sathyaraj-1823693.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Anand |first=Apoorva |date=17 July 2018 |title=IISc Bangalore alumnus-run Akshaya Patra is the world's largest mid-day meal provider, feeds 1.7 million children across India |url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/iisc-bangalore-alumnus-world-s-largest-mid-day-meal-provider-1287987-2018-07-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123735/https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/iisc-bangalore-alumnus-world-s-largest-mid-day-meal-provider-1287987-2018-07-17 |archive-date=17 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=[[India Today]]}}</ref> ಅವರು [[:en:World Vision India|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಷನ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ]] ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಯುವತಿಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="suman" /><ref>{{Cite web |last=Subramanian |first=Anupama |date=24 August 2019 |title=Divya Sathyaraj bats for basic rights of children |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240819/divya-sathyaraj-bats-for-basic-rights-of-children.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123733/https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240819/divya-sathyaraj-bats-for-basic-rights-of-children.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> ದಿವ್ಯಾರವರು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ''ಮಹಿಲ್ಮಧಿ ಇಯಕ್ಕಂ'' ಎಂಬ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಆಂದೋಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ಆಂದೋಲನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ, ಕೊರತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು".<ref>{{Cite web |last=Balasubramanian |first=Roshne |date=6 August 2020 |title=A diet for the deprived |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2020/aug/06/a-diet-for-the-deprived-2179577.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123657/https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2020/aug/06/a-diet-for-the-deprived-2179577.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ದಿವ್ಯಾರವರು ೨೦೨೧ ರಂದು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="toi" /> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹರಡುವ ಯುವ-ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರೇನ್‌ಡ್ರಾಪ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ದಿವ್ಯಾ ಅವರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ [[:en: International Tamil University, USA|ಅಮೆರಿಕದ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಮಿಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು]] ಅವರಿಗೆ [[:en: honorary doctorate|ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್]] ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=20 June 2020 |title=Divya Sathyaraj to start a political movement? |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/divya-sathyaraj-to-start-a-political-movement.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123650/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/divya-sathyaraj-to-start-a-political-movement.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=Behindwoods}}</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯ ರಂದು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ]] ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಅಣ್ಣಾ ಅರಿವಲಯಂನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[:en: M. K. Stalin|ಎಂ. ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾರವರು [[:en:Dravida Munnetra Kazhagam|ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ]] (ಡಿಎಂಕೆ) ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>{{cite news |title=Actor Sathyaraj's daughter Divya joins DMK |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/actor-sathyarajs-daughter-divya-joins-dmk/article69116561.ece |access-date=22 January 2025 |publisher=The Hindu |date=19 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122075235/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/actor-sathyarajs-daughter-divya-joins-dmk/article69116561.ece |archive-date=22 January 2025 |language=en-IN}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|refs= <ref name="suman">{{Cite web |date=5 March 2020 |title=Dr. Divya Sathyaraj |url=http://sumanclinic.com/team/dr-divya-sathyaraj/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123724/http://sumanclinic.com/team/dr-divya-sathyaraj/ |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=sumanclinic.com}}</ref> <ref name="neet">{{Cite web |date=25 October 2020 |title=Sathyaraj's daughter divya's press note on her political journey |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sathyarajs-daughter-divyas-press-note-on-her-political-journey.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123658/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/sathyarajs-daughter-divyas-press-note-on-her-political-journey.html |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=Behindwoods}}</ref> <ref name="toi">{{Cite web |date=26 June 2019 |title=I will get into politic, soon: Divya |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/i-will-get-into-politic-soon-divya/articleshow/69942816.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217123703/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/i-will-get-into-politic-soon-divya/articleshow/69942816.cms |archive-date=17 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=[[The Times of India]]}}</ref> }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] sv564ixm82490f8e63089b3lfbmuf10 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ 0 177152 1373698 1372592 2026-05-18T17:24:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373698 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕೀಕರಿಸಿ}} '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ''' ಎಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು) ತುಷ್ಟೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು. [[w:A. K. Antony|ಎ. ಕೆ. ಆಂಟನಿ]] ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="x968" /> ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೊಳಗಿನ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ನೀತಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಗುಂಪುಗಳ ನಾಯಕರು ತಮಗಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅನಾನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಜ್ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದಲಿತ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ನಾಯಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿವೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿವೆ.<ref name="x968" /> [[w:Centre for the Study of Developing Societies|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಸಮಾಜಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಹಿಲಾಲ್ ಅಹ್ಮದ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ತುಷ್ಟೀಕರಣವು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: * ಅನ್ಯಾಯದ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳು (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು), ಮತ್ತು * ತಾರತಮ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೂಲಕ).<ref name="k276" /> ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು [[w:Waqf|ವಕ್ಫ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದತ್ತಿಗಳು, [[w:Muslim personal law|ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು]], ಮತ್ತು [[ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="k276">{{cite web | last=Ahmed | first=Hilal | title=From Rajiv Gandhi to Modi, nobody defines ‘Muslim appeasement’ but all use it for votes | website=ThePrint | date=2018-11-14 | url=https://theprint.in/opinion/from-rajiv-gandhi-to-modi-nobody-defines-muslim-appeasement-but-all-use-it-for-votes/148566/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ದತ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ ಚರ ಆಸ್ತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಮರ್ಪಣೆ ಎಂದು ವಕ್ಫ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ. 1954 ರ ವಕ್ಫ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವಕ್ಫ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2025 ರಂತಹ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, 1995 ರ ವಕ್ಫ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ಈ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ, ರಾಜ್ಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಕ್ಫ್ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತವೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="o044">{{cite web | title=Waqf Amendment Bill, 2025: The History of Waqf in India | website=Press Information Bureau | date=2025-03-14 | url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2118415&reg=3&lang=2 | ref={{sfnref| Press Information Bureau |2025}} | access-date=2026-01-13}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 29 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ, ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜ್ಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಇದು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 30 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಕ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="x238">{{cite web | title=THE CONSTITUTION OF INDIA | url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/19151/1/constitution_of_india.pdf | access-date=2026-01-06}}</ref> ಶಾ ಬಾನೋ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಪತಿ, ಆಕೆಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆಕೆ ಗೆದ್ದಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್‌ ಅವನಿಗೆ [[ಜೀವನಾಂಶ]] ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಪುರುಷರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="u822">{{cite journal | last=van der Veer | first=Peter | title=Minority Rights and Hindu Nationalism in India | journal=Asian Journal of Law and Society | publisher=Cambridge University Press (CUP) | volume=8 | issue=1 | year=2021 | issn=2052-9015 | doi=10.1017/als.2020.51 | pages=44–55}}</ref> [[:simple:Shah Bano case|ಶಾ ಬಾನೋ ಪ್ರಕರಣ]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜೀವನಾಂಶ ವಿವಾದವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ [[w:Supreme Court of India|ಭಾರತೀಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಭಾಗವೆಂದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ [[w:iddat|ಇದ್ದತ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಾಂಶ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ, ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಥವಾ [[w:Central Waqf Council|ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[w: Women in Islam|ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಿ]]ಗೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, [[w:Secularism_in_India#Law|ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಿನ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಂಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾನೂನನ್ನು ತಾರತಮ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="hindu2003">{{cite web |date=10 August 2003 |title=The Shah Bano legacy |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/the-shah-bano-legacy/article27789644.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216130523/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/the-shah-bano-legacy/article27789644.ece |archive-date=16 February 2024 |access-date= |work=[[The Hindu]]}}</ref> ಮುಸ್ಲಿಂ ಪುರುಷರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Mishra |first1=Arvind |title=How uniform is Goa's civil code? {{!}} Explained |url=https://www.indiatoday.in/law/story/goa-uniform-civil-code-marriage-polygamy-adoption-divorce-property-children-2400680-2023-07-02 |website=India Today |access-date=17 January 2025 |language=en |date=2 July 2023}}</ref> ತಲಾಖ್-ಎ-ಬಿದ್ದತ್ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ತಲಾಖ್-ಎ-ಎಹ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ತಲಾಖ್-ಎ-ಹಸನ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ತಲಾಖ್-ಎ-ಹಸನ್‌ನದಲ್ಲಿ, ಪತಿಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಮುಟ್ಟಾಗದಿದ್ದಾಗ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ "ತಲಾಖ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದಂಪತಿಗಳು ಮೊದಲ "ತಲಾಖ್" ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಪತಿ "ತಲಾಖ್" ಪದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸದಿದ್ದರೆ, ದಂಪತಿಗಳು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪತಿ ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ "ತಲಾಖ್" ಪದ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಧಿಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="e605">{{cite web | title=Talaq-e-Hasan under SC lens: How it is different from Talaq-e-Biddat in islam | website=Business Standard | date=2025-11-20 | url=https://www.business-standard.com/india-news/talaq-e-hasan-under-sc-lens-how-it-is-different-from-talaq-e-biddat-125112000423_1.html | access-date=2025-11-22}}</ref><ref name="j045">{{cite web | last=Jain | first=Akshat | title=Talaq-e-Hasan under SC lens: A look at Muslim divorce practices & how courts have ruled before | website=ThePrint | date=2025-11-20 | url=https://theprint.in/theprint-essential/talaq-e-hasan-under-sc-lens-a-look-at-muslim-divorce-practices-how-courts-have-ruled-before/2788287/ | access-date=2025-11-22}}</ref> ತಲಾಖ್-ಎ-ಎಹ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪತಿ ಒಮ್ಮೆ "ತಲಾಖ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಇದ್ದತ್ ಅಥವಾ ಕಾಯುವ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು, ಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="j045" /> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಓಲೈಸಲು [[w:The Satanic verses|ಸೈತಾನಿಕ್ ವರ್ಸಸ್]] ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು<ref name="d323">{{cite web | last=Suroor | first=Hasan | title=You can't read this book | website=The Hindu | date=2012-03-03 | url=https://www.thehindu.com/books/you-cant-read-this-book/article2953626.ece | access-date=2026-01-11}}</ref> ಮತ್ತು "[[w: The Da Vinci code (movie)|ದಿ ಡಾ ವಿನ್ಚಿ ಕೋಡ್]]" ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="c771">{{cite web | last=Danino | first=Michel | title=In India, is it Secularism or minorityism? | website=The New Indian Express | date=2018-04-17 | url=https://www.newindianexpress.com/opinions/2018/Apr/17/in-india-is-it-secularism-or-minorityism-1802451.html | access-date=2025-11-21}}</ref> [[ಕೇರಳ]]ದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು (ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು).<ref name="x968">{{cite web | last=George | first=TJS | title=Minority Appeasement, a Game That Helps No Minority. But It Can Cut Up the Country Into Communal Bits | website=[[The New Indian Express]] | date=2014-07-06 | url=https://www.newindianexpress.com/opinions/columns/t-j-s-george/2014/Jul/06/minority-appeasement-a-game-that-helps-no-minority.-but-it-can-cut-up-the-country-into-communal-bits-632314.html | access-date=2025-11-19}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕೀಯವು "ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ"ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು "ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪರಿಷತ್ತು]] (NCERT) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 11 ನೇ ತರಗತಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="j993">{{cite web | last=Harigovind | first=Abhinaya | title=New NCERT Class 11 Textbook: Vote bank politics associated with ‘minority appeasement’, disregards ‘equality’ | website=[[The Indian Express]] | date=2024-06-18 | url=https://indianexpress.com/article/education/new-ncert-class-11-textbook-vote-bank-politics-minority-appeasement-9396663/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, [[ಗೃಹಮಂತ್ರಿ]] [[ಅಮಿತ್ ಶಾ]], ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು, ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳು, [[ದಲಿತ|ದಲಿತರು]] ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಓಲೈಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಡುವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="x272">{{cite web | last=Sikdar | first=Shubhomoy | title=Congress focuses on minority appeasement, Modi on welfare of tribals, Dalits and poor: Shah in M.P. | website=[[The Hindu]] | date=2023-09-05 | url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/congress-focuses-on-minority-appeasement-modi-on-welfare-of-tribals-dalits-and-poor-shah-in-mp/article67273770.ece | access-date=2025-11-19}}</ref><ref name="v112">{{cite web | title=Cong focuses on minority appeasement, Modi govt on welfare of tribals: Shah | date=2023-09-05 | url=https://www.business-standard.com/politics/cong-focuses-on-minority-appeasement-modi-govt-on-welfare-of-tribals-shah-123090500600_1.html | access-date=2025-11-19}}</ref> "ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ [[ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಮೊದಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ]] ನಂಬುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ) 2006 ರ ಟೇಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮೊದಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="z038">{{cite web | title=Amid row over 'infiltrators' remark, instances of minority appeasement by Congress govts surface | website=Daijiworld.com | date=2024-04-22 | url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1185615 | access-date=2025-11-19}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ [[ಬಿಹಾರ]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಓಲೈಕೆಗಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="m835">{{cite web | title=Bihar Fallout: BJP Slams 'Appeasement' Politics, RJD's Rohini Acharya 'Quits' Politics. | website=India Today | date=2025-11-15 | url=https://www.indiatoday.in/india/video/bihar-fallout-bjp-slams-appeasement-politics-rjds-rohini-acharya-quits-politics-ytvd-2820469-2025-11-15 | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:Sachar Committee|ಸಾಚಾರ್ ಸಮಿತಿ]] ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ 76 ಶಿಫಾರಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: * ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶುಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ) ಮಸೂದೆ, 2005, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳು, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲಗಳು, * ಮುಸ್ಲಿಂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, * ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ವಸತಿ, * ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, * ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು.<ref>{{cite web | title=Implementation of Recommendations of Sachar Committee | website= Press Information Bureau | url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104086 | ref={{sfnref | Press Information Bureau }} | access-date=7 May 2024}}</ref> ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref name="Mad">{{cite web | title=Scheme for providing education in madrasas/minorities (spemm) | url=https://www.education.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/spemm_guidelines.pdf | access-date=2025-11-19}}</ref> ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=अल्पसंख्यकों के लिए राष्ट्रीय आयोग | url=https://www.minorityaffairs.gov.in/show_content.php?lang=2&level=0&ls_id=216&lid=221 | access-date=2025-11-19}}</ref> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="m824">{{cite web | title=Pradhan Mantri Virasat ka Samvardhan | website=PM VIKAS - Ministry of Minority Affairs | date=2026-01-07 | url=https://pmvikas.minorityaffairs.gov.in/ | language=es | ref={{sfnref| PM VIKAS - Ministry of Minority Affairs|2026}} | access-date=2026-01-08 | archive-date=2026-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260103015556/https://pmvikas.minorityaffairs.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> NMDFC ಆಂತರಿಕ ದೂರು ಸಮಿತಿ (ICC) - ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು) ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ, 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರು ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="m719">{{cite web | title=राष्ट्रीय अल्पसंख्यक विकास एवं वित्त निगम की आधिकारिक वेबसाइट, अल्पसंख्यक कार्य मंत्रालय, भारत सरकार | website=राष्ट्रीय अल्पसंख्यक विकास एवं वित्त निगम की आधिकारिक वेबसाइट, अल्पसंख्यक कार्य मंत्रालय, भारत सरकार | date=2026-01-06 | url=https://www.nmdfc.org/ | access-date=2026-01-08 | archive-date=2026-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260104132121/https://www.nmdfc.org/ | url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೬ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳು (ಶಾದಿ ಮಹಲ್), ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಕ್ಫ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ {{INRConvert|176190000}} ಮೊತ್ತದ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="p851">{{cite web | title=Funds Released to Various Wakf Institutions | website= Press Information Bureau | url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1780947 | ref={{sfnref| Press Information Bureau }} | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:2005 Ram Janmabhoomi attack|2005 ರ ರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹತ್ಯೆಗಳ ಭಯವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="t304">{{cite web | title=Terrorists attack Ayodhya temple, 6 killed | website=Business Standard | date=2005-07-06 | url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/terrorists-attack-ayodhya-temple-6-killed-105070601017_1.html | access-date=2025-11-24}}</ref> [[ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಪಂಜಾಬ್]] ಸರ್ಕಾರದ 2025–26ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಇಲಾಖೆ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="i475">{{cite web | title=Punjab Budget Analysis 2025-26 | url=https://prsindia.org/files/budget/budget_state/punjab/2025/Punjab_Budget_Analysis_2025-26.pdf | access-date=2025-11-19}}</ref> ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿಯು, ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Punjab State committee for Minorities. | url=https://www.punjabsmc.com/other_related_link.php | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಸರ್ಕಾರವು, 2024-2025ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ₹3,030 ಕೋಟಿ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವು 2023-2024ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹2,195 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮೊತ್ತವು 36% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದರೆ ₹2,500 ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ₹5,000 ಸ್ಟೈಫಂಡ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 2024 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹಜ್ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ₹443 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು [[w: Tablighi Jamaat|ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್]] ಇಜ್ತೆಮಾ (ಸಮ್ಮೇಳನ)ಕ್ಕೆ ₹24 ಕೋಟಿ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 'ಆಶೂರ್ಖಾನಾಗಳ' (ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಶೋಕಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ₹50 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರಂಜಾನ್ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ₹33 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="c998">{{cite web | last=Mohammed | first=Syed | title=Telangana Budget: Minority Welfare budgetary allocation is ₹3,003 crore | website=The Hindu | date=2024-07-25 | url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/telangana-budget-minority-welfare-budgetary-allocation-is-3003-crore/article68444606.ece | access-date=2025-11-19}}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್, ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 3 ಕೋಟಿ ರೂ. ದೇಣಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Why is Telangana govt giving Rs 3 crore to Tablighi Jamaat, asks BJP leader |website=The New Indian Express |date=2023-12-21 |url=https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2023/Dec/21/why-is-telangana-govt-giving-rs-3-crore-to-tablighi-jamaat-asks-bjp-leader-2643459.html |access-date=2025-11-19}}</ref> ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Minorities welfare, Government of Telangana. | url=https://www.telangana.gov.in/departments/minorities-welfare/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ [[ಕಾದಿ|ಖಾಜಿ]]ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ.<ref name="c510">{{cite web | title=Minorities Welfare | website=Telangana State Portal | date=2025-11-05 | url=https://www.telangana.gov.in/departments/minorities-welfare/ | access-date=2026-01-10}}</ref> ಇದು ಶಾದಿ ಮುಬಾರಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಅವರ ಪೋಷಕರ ಆದಾಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ₹51,000 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="m407">{{cite web | title=Kalyana Lakshmi | website=telanganaepass.cgg.gov.in | url=https://telanganaepass.cgg.gov.in/KalyanaLakshmiLinks.do | access-date=2026-01-13 | archive-date=2022-06-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220618102357/https://telanganaepass.cgg.gov.in/KalyanaLakshmiLinks.do | url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="v756">{{cite web | title=Overseas Scholarship Selection for SC, ST , BC and MINORITY Services | website=telanganaepass.cgg.gov.in | url=https://telanganaepass.cgg.gov.in/OverseasLinks.do | access-date=2026-01-13}}</ref> ಇದು ರಾಜೀವ್ ಯುವ ವಿಕಾಸಂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಯುವಕರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ₹300,000 ವರೆಗೆ ಸಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="j598">{{cite web | title=రాజీవ్ యువ వికాస్ పథకం | website=Rajiv Yuva Vikasam | date=2025-07-05 | url=https://rajivyuvavikasam.in/ | access-date=2026-01-13 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ಇಂದಿರಮ್ಮ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ (ವಿಧವೆಯರು, ವಿಚ್ಛೇದಿತರು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ₹50,000 ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="r846">{{cite web | title=Indiramma Minority Mahila Yojana | website=SURYAPET DISTRICT, GOVERNMENT OF TELANGANA | date=2019-07-20 | url=https://suryapet.telangana.gov.in/scheme/indiramma-minority-mahila-yojana/ | access-date=2026-01-13}}</ref> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ವಿಧಾನಸಭೆಯು, ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2024-2025ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಗೆ 5,530 ಕೋಟಿ 65 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="y063">{{cite web | title=Budget allocation for minority affairs & madrasah education goes up | website=The Statesman | date=2024-02-09 | url=https://www.thestatesman.com/bengal/budget-allocation-for-minority-affairs-madrasah-education-goes-up-1503268027.html | access-date=2025-11-19}}</ref> 2025-2026ನೇ ವರ್ಪಷದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಇನ್ನೂರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Minority group urges CM to act on Budget allocation | website=The Statesman | date=2025-05-07 | url=https://www.thestatesman.com/cities/siliguri/minority-group-urges-cm-to-act-on-budget-allocation-1503429260.html | access-date=2025-12-07}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮದರಸಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref name="j179">{{cite web | title=Minority Affairs and Madrasah Education | website=wb.gov.in | url=https://wb.gov.in/departments-details.aspx?id=D171018171340413&page=Minority-Affairs-and-Madrasah-Education | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಬಜೆಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ದರ್ಗಾಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="o225">{{cite web | title=TN Budget 2025: Key schemes for women, trans persons, SC/ST communities | website=The News Minute | date=2025-03-14 | url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/tn-budget-2025-schemes-for-women-trans-persons-scst-communities | access-date=2025-11-19}}</ref> ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=BC, MBC & Minorities Welfare Department | url=https://www.tn.gov.in/dept_profile.php?dep_id=NA== | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ಕೇರಳ]] ಸರ್ಕಾರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪಂಗಡಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ₹3,820 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1 ರಿಂದ 8 ನೇ ತರಗತಿಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ "ಮಾರ್ಗ ದೀಪಂ" ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ₹200 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಪಿಂಚಣಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ₹5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="p473">{{cite web | last1=Shwenk | first1=Martin | last2=Murthy | first2=Narayana | last3=Poonawalla | first3=Adar | last4=Jain | first4=Manu | last5=Kamath | first5=Nitin | title=Kerala Budget 2025 Highlights: High-speed rail corridor, metro projects, and IT park in Kannur, check all key announcements | website=The Economic Times | date=2025-02-07 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-budget-2025-highlights-high-speed-rail-corridor-metro-projects-and-it-park-in-kannur-check-all-key-announcements/articleshow/118004880.cms?from=mdr | access-date=2025-11-19}}</ref> ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Directorate of Minority welfare, Government of Kerala. | url=https://minoritywelfare.kerala.gov.in/ | access-date=2025-11-19 | archive-date=2025-04-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250403102034/https://minoritywelfare.kerala.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> 2024 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ₹100 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ನಗದು ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 60% ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="f811">{{cite web | last=Dwarakanath | first=Nagarjun | title=Karnataka Budget: Rs 100 crore for Waqf properties, 60% Kannada use mandatory | website=India Today | date=2024-02-16 | url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-budget-2024-allocation-siddaramaiah-waqf-properties-minority-students-kannada-mandatory-hindu-pilgrims-2502928-2024-02-16 | access-date=2025-11-19}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಜ್ ಭವನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="w285">{{cite web | title=State-of-the-art Haj Bhavan opens in Bengaluru | website=Deccan Herald | date=2016-08-28 | url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/state-art-haj-bhavan-opens-2083837 | access-date=2025-11-25}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 10% ರಿಂದ 15% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.<ref name="h009">{{cite web | last=Raj | first=Sagay | title=Karnataka Cabinet approves 15% housing quota for Muslims across state | website=India Today | date=2025-06-20 | url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-approves-15-percent-housing-reservation-for-muslims-minorities-minister-zameer-ahmed-khan-pushes-plan-in-cabinet-2743121-2025-06-19 | access-date=2025-11-24}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/en | access-date=2025-11-19 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[w: Union Public Service Commission|ಯು.ಪಿ.ಎಸ್‌.ಸಿ.]]/[[ಕರ್ನಾಟಕ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ|ಕೆ.ಎ.ಎಸ್.]] ವಸತಿ ತರಬೇತಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ (ಪಿ.ಎಸ್‌.ಐ.) ವಸತಿ ತರಬೇತಿ, [[w: Secondary School Leaving Certificate|ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಎಲ್‌.ಸಿ.]] ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ತರಬೇತಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ|ಕೆ.ಪಿ.ಎಸ್.ಸಿ.]] ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ವಸತಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು [[w:Railway Recruitment Control Board|ಆರ್‌.ಆರ್‌.ಬಿ.]] ಮತ್ತು [[w: Secondary School Certificate#India|ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಸಿ.]] ಪೂರ್ವ-ಪರೀಕ್ಷಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title=Coaching - Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/237/Coaching/en | access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರು/ವಿಚ್ಛೇದಿತರು ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯರ ವಿವಾಹದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ "ಬಿದಾಯಿ" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Bidaai (Shaadi Scheme) - Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/227/Bidaai_%28Shaadi_Scheme%29/en | access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ವಾಸಿಸುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಂದುಳಿದ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಆಯ್ದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 398 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.<ref name="o180">{{cite web | title=Cabinet approves slew of irrigation, health funds | website=SALAR NEWS | date=2025-09-04 | url=https://salarnews.in/city-news/details/45400/cabinet-approves-slew-of-irrigation-health-funds | access-date=2025-12-22}}</ref> == ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳು == ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ 4% ಕೋಟಾ ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಡೆಯನ್ನು ತುಷ್ಟೀಕರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="w337">{{cite web | author=The Hindu Bureau | title=Minorities’ welfare is not appeasement, says DCM | website=[[The Hindu]] | date=2025-03-16 | url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/minorities-welfare-is-not-appeasement-says-dcm/article69336828.ece | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:Scroll.in|ಸ್ಕ್ರೋಲ್]] ಪ್ರಕಾರ, [[w:United Progressive Alliance|ಯು.ಪಿ.ಎ.]] ಸರ್ಕಾರವು ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2012-13 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು [[w:Maulana Azad Education Foundation|ಮೌಲಾನ ಆಜಾದ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ₹100 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ₹100,000 ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ವರ್ಷ, ಅದು [[w:Ministry_of_Minority_Affairs#Schemes_&_Scholarship_Programmes|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು]] ಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ₹180 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ₹400,000 ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 23% ಜಿಲ್ಲಾ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹಿಂದುಳಿದಿವೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು 2012-13ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹2,220 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಜೆಟ್ ₹2,250 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೈಜ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮದರಸಾಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವುದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 5% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮದರಸಾಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು; ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ನಿಯಮಿತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಿಜವಾದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಮಾತಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="y827">{{cite web | last=Daniyal | first=Shoaib | title=Congress appeasement has never helped minorities | website=Scroll.in | date=2014-07-04 | url=https://scroll.in/article/668775/congress-appeasement-has-never-helped-minorities | access-date=2025-12-08}}</ref> == References == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} eq9xslkj9ru0rr8bouesa2u19ezigf6 ಮಲಕ್ಕಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ 0 177574 1373709 1358254 2026-05-18T22:06:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373709 wikitext text/x-wiki "ಮಲಕ್ಕಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ" (3 ಆಗಸ್ಟ್ 1640 - 14 ಜನವರಿ 1641) ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಿತ್ರ ಜೋಹೋರ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್, [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಮಲಕ್ಕ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಶರಣಾಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾವಿರಾರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ಮಲಕ್ಕಾದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಂಘರ್ಷದ ಬೇರುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಅವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತು ವಿರುದ್ಧ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹು ವಿಫಲ ಮುತ್ತಿಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 1640 ರಲ್ಲಿ, ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ರೋಗ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಅತಿರೇಕವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಡೆಗಳ ನಷ್ಟದ ನಂತರ, ಡಚ್ಚರು [[ಕೋಟೆ]] ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೊಸ ವಸಾಹತು ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ[ಬಟಾವಿಯಾ, ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[File:Malacca 1630.jpg|thumb|'''ಮಲಕ್ಕಾ 1630ರಲ್ಲಿ''']] ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಮಲಕ್ಕಾ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್, 1400 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಲಯಿಯರು (ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಹತ್ವದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1511 ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ [[ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸಾ]] ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="liquid market">{{Cite thesis |last=Lowey-Ball |first=ShawnaKim Blake |title=Liquid Market, Solid State: The rise and demise of the great global emporium at Malacca, 1400-1641 |date=2015 |url=https://www.proquest.com/openview/4c8a3f7a11f474301ed25ae0c0ebbb65/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750 |language=en |access-date=7 November 2022}}</ref> ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶವ್ನಾ ಕಿಮ್ ಲೋವಿ-ಬಾಲ್<ref>{{Cite web |title=ShawnaKim Blake Lowey-Ball - Research - Faculty Profile |url=https://faculty.utah.edu/u0984276-SHAWNAKIM_BLAKE_LOWEY-BALL/research/index.hml |access-date=7 November 2022 |publisher=[[University of Utah]]}}</ref>[[ಹಿಂದೂ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ನಡುವಿನ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಮಲಕ್ಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಅದು ಒಮ್ಮೆ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸುಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರ, ಇದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇರಲು, ಏಕೀಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.<ref name="liquid market" /> ೧೫೯೮ ರಲ್ಲಿ ಏಸೆಗೆ ಡಚ್ಚರ ಆಗಮನವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾಳುಮಾಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಟೆನ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಚ್ಚರು ತಾವು ಗಳಿಸಿದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಉಗ್ರವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Kemanusiaan">{{Cite journal |last=Mitrasing |first=Ingrid S. |date=2014 |title=Negotiating a New Order in the Straits of Malacca (1500–1700) |url=http://web.usm.my/kajh/vol21_2_2014/KAJH%2021(2)%20Art%203(55-78).pdf |journal=Kemanusiaan |publisher=[[Universiti Sains Malaysia]] |volume=21 |issue=2 |pages=55–77 |access-date=7 November 2022 |archive-date=18 ಜನವರಿ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118012611/http://web.usm.my/kajh/vol21_2_2014/KAJH%2021(2)%20Art%203(55-78).pdf |url-status=dead }}</ref> ===ಪೂರ್ವ ಸಂಘರ್ಷಗಳು=== ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ದಶಕಗಳಿಂದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯರು, ಜಾವಾನೀಸ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಅಚೆನೀಸ್ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಕಾರ್ನೆಲಿಸ್ ಮ್ಯಾಟೆಲೀಫ್ ಡಿ ಜೊಂಗೆ 1606 ರಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು. 1608 ರಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ವಿಲ್ಲೆಮ್ಸ್ಜ್ ವೆರ್ಹೋಫ್ ಮತ್ತೊಂದು ಮುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದೇ ರೀತಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. 1623–1627 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಡಗುಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಕಾರ್ನೆಲಿಸ್ ಸೈಮನ್ಜ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವೀರ್ ಈ ದಾಳಿಗಳ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="archive">{{Cite journal |last1=Leupe |first1=P.A. |last2=Hacobian |first2=Mac |date=1936 |title=The Siege and Capture of Malacca from the Portuguese in 1640-1641 |url=https://www.jstor.org/stable/41559848 |journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society |volume=14 |issue=1 (124) |pages=i–iii, 1–178 |jstor=41559848 |issn=2304-7550 |access-date=7 November 2022}}</ref> ==ಸಿದ್ಧತೆ== ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ, ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಆಗಸ್ಟ್ 1639 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಟಾವಿಯಾ, ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ನಲ್ಲಿ 2,000 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, ಮಲಕ್ಕಾಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ. ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ತಮ್ಮ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವ ಅಚೇಹ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಸಿಲೋನ್]] ನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಅಚೇಹ್ ಮತ್ತು ಜೋಹೋರ್ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಜೋಹೋರ್‌ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅಚೇ ನಾಯಕನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವರ್ತನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಎರಡನೆಯವರು ಕ್ಷಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಲಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಚೇಹ್‌ನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿದನು, ಆದರೆ ಜೋಹೋರ್ ಆರು ಶಾಲೋಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಚ್ಚರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಲೂಯಿಸ್ ಪ್ಯಾಚೆಕೊ ಎಂಬ ಕುಲೀನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಏಳು ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಲ್ವರು ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಖೈದಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="archive" /> ಮೇ 1640 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಟಾವಿಯಾ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾತುಕತೆ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಮೂಲಕ ಮಲಕ್ಕಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಕಮಾಂಡರ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಸ್ ಸೈಮೋಂಜ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವೀರ್ ಅಂದಿನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮೇಜರ್ ಆಡ್ರಿಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಸ್ಜ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಗವರ್ನರ್ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಸೌಸಾ ಕೌಟಿನ್ಹೋ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ನಗರವು ಭಾರೀ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ 32ft ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಿಟಾಡೆಲ್ 70 ಭಾರೀ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 40 ರಿಂದ 50 ಹಗುರವಾದ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ 260 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಡಚ್ಚರು ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಜನಾಂಗೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಒಟ್ಟು 2,000–3,000 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಪ್ರಬಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೈನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="archive" /> ==ಮುತ್ತಿಗೆ== ಆಗಸ್ಟ್ 3, 1640 ರಂದು, ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಹನ್ನೆರಡು ಕಂಪನಿ (ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು, 130 ನಾವಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 600 ಜನರನ್ನು ಬಂದಿಳಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂರು ಬೆಟಾಲಿಯನ್ಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಬಂಡಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಮಾರ್ಡಿಜ್ಕರ್ ಜನರು/ಮಾರ್ಡಿಜ್ಕರ್‌ಗಳು, ಅವರು ಒಟ್ಟು 95 ಜನರಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೊಹೊರ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ 500–600 ಪುರುಷರನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ಈ ಪಡೆಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ 200 ಡಚ್ ಪರ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕೋಟೆಗೆ ತೆರಳಿದವು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಕಂದಕ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಉಪನಗರ ಗೋಡೆಗಳವರೆಗೆ ಓಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು, ಒಬ್ಬ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಇಬ್ಬರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಡಚ್ಚರು ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮುತ್ತಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಡಚ್ಚರು ಬಟಾವಿಯಾದಿಂದ ನಾವಿಕರು, ಸೈನಿಕರು, ಹಂದಿಗಳು, ಕಿತ್ತಳೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಷ್ಟವಾದರೂ ಡಚ್ಚರು ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="archive" /> ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಟಾವಿಯಾ ತಲುಪಿದ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರವನ್ನು ಕ್ಷಾಮ ಆವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಪಕ್ಷಾಂತರಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಬಲವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಡಚ್ ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಲಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ದನಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು. ನಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೌಗು ಪರಿಸರವು ಸೊಂಟದ ಆಳದ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದಲ್ಲಿ ದಾಟಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಚ್ಚರು 2,063 ಪುರುಷರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಅವರಲ್ಲಿ 400 ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯರು. ಅವರ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಡ್ರಿಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಸ್ಜ್ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಂತರ ಜಾಕೋಬ್ ಕೂಪರ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೂಪರ್ ಜನವರಿ 3 ರಂದು ಪ್ಲೇಗ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ನಿಧನರಾದ ಮೂರನೇ ಕಮಾಂಡರ್ ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆನ್ ಬ್ರೋಕ್ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ. ತಮ್ಮ ನಷ್ಟಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಚ್ಚರು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜನವರಿ 5, 1641 ರಂದು, ಅವರ ಹೊಸ ಕಮಾಂಡರ್ ಮಿನ್ನೆ ವಿಲ್ಲಿಮ್ಸ್ಜ್ ಕೇರ್ಟೆಕೋ, ಮುಂದಿನ ಬುಧವಾರವನ್ನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ [[ಉಪವಾಸ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಇದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ತಯಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="archive" /> ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಸುಮಾರು 650 ಡಚ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರ್ಟೆಕೋ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಮೇಜರ್ ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಮೋಟಿಯಸ್ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 7,000 ಜನರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ಹೋರಾಟಗಾರರು, ನಾಗರಿಕರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಡಚ್ಚರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="archive" /><ref name=":0">{{Cite book |last=Freeman |first=Donald B. |url=http://archive.org/details/straitsofmalacca0000free |title=The Straits of Malacca: Gateway or Gauntlet? |location=Montreal |publisher=McGill-Queen's University Press |year=2003 |isbn=978-0-7735-2515-3 |pages=98 |language=en}}</ref> ==ಪರಿಣಾಮ== ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕೈದಿಗಳು ಸೋಲಿನಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ಗೋವಾಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಹೊರಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಥೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಲು ಹಣ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಚ್ಚರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಡಚ್ ವರದಿಗಳು ಮಲಕ್ಕಾದ ವಿಜಯದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಧಿಗಳ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="archive" /> ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಜೊಹೋರ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಚೆಯ ಸುಲ್ತಾನ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಥಾನಿ, ಆ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ಶತ್ರುಗಳಿದ್ದರು.<ref name="Kemanusiaan" /> ಜೊಹೊರ್ ನಗರವು ನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಓಡಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮಲಕ್ಕಾಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಾ, ಬಟಾವಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಸಾಹತುವಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref name="liquid market" /> 1824 ರ ಆಂಗ್ಲೋ-ಡಚ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ, ಡಚ್ಚರು ಅದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೆನ್‌ಕೂಲೆನ್ ಗಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="liquid market" /> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಮಲಯ–ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಂಘರ್ಷಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} rvcpa3uhv1qi70gf6yt3m9ph6x0uefl ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nithishk55 3 179145 1373693 2026-05-18T15:52:19Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1373693 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Nithishk55}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೨, ೧೮ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) 2wb3csbf3ub46vdcv9k3019tueri4qh ಸದಸ್ಯ:Notti.pyh 2 179146 1373695 2026-05-18T16:09:30Z Notti.pyh 99040 ಹೊಸ ಪುಟ: {| role="presentation" class="userboxes" style="margin: auto; margin-bottom: 0.5em; width: 248px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; background-color: var(--background-color-base, #FFFFFF);; color: #000000; color: var(--color-emphasized, #000000); float: right; " |<div style="text-align: center; font-size: 120%; font-weight: bold;">Languages</div> {{userbox | border-c = #{{#switch:|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8... 1373695 wikitext text/x-wiki {| role="presentation" class="userboxes" style="margin: auto; margin-bottom: 0.5em; width: 248px; border: #99B3FF solid 1px; background-color: #FFFFFF; background-color: var(--background-color-base, #FFFFFF);; color: #000000; color: var(--color-emphasized, #000000); float: right; " |<div style="text-align: center; font-size: 120%; font-weight: bold;">Languages</div> {{userbox | border-c = #{{#switch:|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=CCCC00|4a=FFCF4D |5=CC0000|5a=CC0000|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id = [[:en:Thai language|th]]{{#if:|{{#if:|<br>|-}}{{#switch:|0|0.5|1|2|3|4|5|N=|0a|0b=0|3a|3b=3|4a=4|5a|5b=5}}}} | id-c = #{{#switch:|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=FFFF00|4a=FFCF4D |5=FF5e5e|5a=FF5e5e|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id-s = {{#ifeq:|0.5|12|14}} | id-op = white-space:nowrap; | info = {{lang|th|ผู้ใช้คนนี้ใช้'''ภาษาไทย''' เป็น'''ภาษาแม่'''.}} | info-c = #{{#switch:|0=E8E8E8|0a=E8E8E8|0b=FFE0E8|0.5=FFFF99|1=F0F8FF|2=D0F8FF |3=E0E8FF|3a=E0E8FF|3b=90FF90|4=FFFF99|4a=FFEFA6 |5=FF8080|5a=FF8080|5b=F9CBC9|#default=C5FCDC}} | info-s = 8 | info-lh = 1.25 | info-op = | info-a = left | usercategory = | usercategory2 = | usercategory3 = | nocat = }}<!-- # Track the existence of level-zero templates -->{{Template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__{{#switch: |0|0a|0b=[[Category:Level-zero userbox templates]]}}}} {{userbox | border-c = #{{#switch:3|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=CCCC00|4a=FFCF4D |5=CC0000|5a=CC0000|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id = [[:en:English language|en]]{{#if:3|{{#if:|<br>|-}}{{#switch:3|0|0.5|1|2|3|4|5|N=3|0a|0b=0|3a|3b=3|4a=4|5a|5b=5}}}} | id-c = #{{#switch:3|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=FFFF00|4a=FFCF4D |5=FF5e5e|5a=FF5e5e|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id-s = {{#ifeq:3|0.5|12|14}} | id-op = white-space:nowrap; | info = This user can contribute with an '''advanced''' level of '''English'''. | info-c = #{{#switch:3|0=E8E8E8|0a=E8E8E8|0b=FFE0E8|0.5=FFFF99|1=F0F8FF|2=D0F8FF |3=E0E8FF|3a=E0E8FF|3b=90FF90|4=FFFF99|4a=FFEFA6 |5=FF8080|5a=FF8080|5b=F9CBC9|#default=C5FCDC}} | info-s = 8 | info-lh = 1.25 | info-op = | info-a = left | usercategory = | usercategory2 = | usercategory3 = | nocat = }}<!-- # Track the existence of level-zero templates -->{{Template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__{{#switch: 3|0|0a|0b=[[Category:Level-zero userbox templates]]}}}} {{userbox | border-c = #{{#switch:2|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=CCCC00|4a=FFCF4D |5=CC0000|5a=CC0000|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id = [[:en:Malay language|ms]]{{#if:2|{{#if:|<br>|-}}{{#switch:2|0|0.5|1|2|3|4|5|N=2|0a|0b=0|3a|3b=3|4a=4|5a|5b=5}}}} | id-c = #{{#switch:2|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=FFFF00|4a=FFCF4D |5=FF5e5e|5a=FF5e5e|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id-s = {{#ifeq:2|0.5|12|14}} | id-op = white-space:nowrap; | info = Pengguna ini boleh menyumbang dengan taraf yang '''sederhana''' dalam '''Bahasa Melayu'''. | info-c = #{{#switch:2|0=E8E8E8|0a=E8E8E8|0b=FFE0E8|0.5=FFFF99|1=F0F8FF|2=D0F8FF |3=E0E8FF|3a=E0E8FF|3b=90FF90|4=FFFF99|4a=FFEFA6 |5=FF8080|5a=FF8080|5b=F9CBC9|#default=C5FCDC}} | info-s = 8 | info-lh = 1.25 | info-op = | info-a = left | usercategory = | usercategory2 = | usercategory3 = | nocat = }}<!-- # Track the existence of level-zero templates -->{{Template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__{{#switch: 2|0|0a|0b=[[Category:Level-zero userbox templates]]}}}} {{userbox | border-c = #{{#switch:2|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=CCCC00|4a=FFCF4D |5=CC0000|5a=CC0000|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id = [[:en:Indonesian language|id]]{{#if:2|{{#if:|<br>|-}}{{#switch:2|0|0.5|1|2|3|4|5|N=2|0a|0b=0|3a|3b=3|4a=4|5a|5b=5}}}} | id-c = #{{#switch:2|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=FFFF00|4a=FFCF4D |5=FF5e5e|5a=FF5e5e|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id-s = {{#ifeq:2|0.5|12|14}} | id-op = white-space:nowrap; | info = Pengguna ini mampu bersumbangsih dengan '''bahasa Indonesia''' tingkat '''menengah'''. | info-c = #{{#switch:2|0=E8E8E8|0a=E8E8E8|0b=FFE0E8|0.5=FFFF99|1=F0F8FF|2=D0F8FF |3=E0E8FF|3a=E0E8FF|3b=90FF90|4=FFFF99|4a=FFEFA6 |5=FF8080|5a=FF8080|5b=F9CBC9|#default=C5FCDC}} | info-s = 8 | info-lh = 1.25 | info-op = | info-a = left | usercategory = | usercategory2 = | usercategory3 = | nocat = }}<!-- # Track the existence of level-zero templates -->{{Template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__{{#switch: 2|0|0a|0b=[[Category:Level-zero userbox templates]]}}}} {{userbox | border-c = #{{#switch:0|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=CCCC00|4a=FFCF4D |5=CC0000|5a=CC0000|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id = xx{{#if:0|{{#if:|<br>|-}}{{#switch:0|0|0.5|1|2|3|4|5|N=0|0a|0b=0|3a|3b=3|4a=4|5a|5b=5}}}} | id-c = #{{#switch:0|0=B7B7B7|0a=B7B7B7|0b=FFB3B3|0.5=FFCC66|1=C0C8FF|2=77E0E8 |3=99B3FF|3a=99B3FF|3b=00FF00|4=FFFF00|4a=FFCF4D |5=FF5e5e|5a=FF5e5e|5b=F99C99|#default=6EF7A7}} | id-s = {{#ifeq:0|0.5|12|14}} | id-op = white-space:nowrap; | info = This user '''does not understand your language''' (or understands it with considerable difficulty). | info-c = #{{#switch:0|0=E8E8E8|0a=E8E8E8|0b=FFE0E8|0.5=FFFF99|1=F0F8FF|2=D0F8FF |3=E0E8FF|3a=E0E8FF|3b=90FF90|4=FFFF99|4a=FFEFA6 |5=FF8080|5a=FF8080|5b=F9CBC9|#default=C5FCDC}} | info-s = 8 | info-lh = 1.25 | info-op = | info-a = left | usercategory = | usercategory2 = | usercategory3 = | nocat = }}<!-- # Track the existence of level-zero templates -->{{Template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__{{#switch: 0|0|0a|0b=[[Category:Level-zero userbox templates]]}}}} |} 73acvbz4n2tp8i3g0ujja59lda69qz9 ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ganniga ganagithi 3 179147 1373726 2026-05-19T05:45:50Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1373726 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Ganniga ganagithi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೫, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) qxexfqux8v3y1xu0ft7zs6gd1qi2rmm ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು 0 179148 1373728 2026-05-19T06:43:48Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373728 wikitext text/x-wiki '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 6nlwg50uif349c3txxrv8lfkg8ws511 1373729 1373728 2026-05-19T06:44:10Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373729 wikitext text/x-wiki '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] 0xg45ou5429lsc85cip6ot2kpbdv530 1373730 1373729 2026-05-19T06:45:05Z VASANTH S.N. 728 1373730 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು}} '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] gm1kyufcdixxpbz19xgwqj5g48vnn5a 1373733 1373730 2026-05-19T06:49:44Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪುರಾಣಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373733 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು}} '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು]] i1hf9p96blzbia4x8bcton90ywmbdmp 1373734 1373733 2026-05-19T06:49:59Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಉಪನಿಷತ್‌ಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373734 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು}} '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್‌ಗಳು]] 9z6ijp8hn1pcvcdobmitw5pzpf9jigc 1373735 1373734 2026-05-19T06:52:20Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373735 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು}} '''ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು''' [[ಋಗ್ವೇದ]]ದ ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]<ref name=pauldeussen>[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 21–23</ref> <ref>Hume, Robert Ernest (1921), [https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n7/mode/2up The Thirteen Principal Upanishads], [[Oxford University Press]], page xi</ref> . ಕೌಷೀತಕೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪನಿಷತ್ತು ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name=maxmuller>[[Max Müller]], {{Google books|BJI0D_W5a-QC|The Upanishads|page=PR98}}, Oxford University Press, pages xcviii to ci</ref> ==ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== [[ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ]]ಗಳಂತೆ ಇದೂ ವೈದಿಕ[[ಗದ್ಯ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ವೇದಾಂತಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಕೆಲವು ಅಧಿಕರಣಗಳು ಬಂದಿವೆ ಎಂದು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಭಾಷ್ಯಗಳು== ಇದರ ಮೇಲೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು [[ಭಾಷ್ಯ]]ವಿದೆ. ರಂಗರಾಮಾನುಜರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಭಾಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆಚಾರ್ಯರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತು. ವೇದಾಂತಸೂತ್ರಕಾರರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪದೇ ಪದೇ ಇದರಿಂದ ಆಧಾರ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ಪ್ರಮಾಣತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗಾತ್ರ== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಈಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇನೋಪನಿಷತ್|ಕೇನ]]ಗಳಷ್ಟು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಛಾಂದೋಗ್ಯಗಳಷ್ಟು ಅತಿ ದೀರ್ಘವೂ ಅಲ್ಲ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಂಸಾರಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವ ಹೇಗೆ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತರ್ದನವಿದ್ಯೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನಾದ ಪ್ರತರ್ದನನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತನಾದ [[ಇಂದ್ರ]] ಯಾವುದಾದರೂ ವರವನ್ನು ಕೇಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವರ್ದನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಿತತಮವೆಂದು ನೀನು ಏನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಇಂದ್ರ ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನೇ [[ಪ್ರಾಣ]], ತಾನೇ ಪ್ರಜ್ಞಾತ್ಮ, ತಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಪರಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾದಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತ ಅ ಪರತತ್ತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ತತ್ತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನ ಹೊಂದುತ್ತವೆಂಬುದು ಅವನ ಮಾತಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಾದಿ ಜೀವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾನಾತ್ವ ಅನೇಕತತ್ತ್ವಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ನೋ ಏತನ್ನಾನಾ, ರಥದ ನೇಮಿ ಅರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವಂತೆ, ಅರಗಳು ನಾಭಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಚೇತನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಚೇತನಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ-ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಹೀಗೆ ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು [[ವೇದಾಂತ]]ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n315/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Robert Hume (Translator), Oxford University Press (1921) *[https://archive.org/stream/upanishads01ml#page/270/mode/2up Kaushitaki Upanishad] Max Müller (Translator), Oxford University Press *[https://books.google.com/books?id=KP4IAAAAQAAJ Kaushitaki Upanishad] Edward Cowell (Translator), Sanskrit version is in pages 1–144, Cowell's English translation begins page 145 onwards. *[[Sri Aurobindo]], ''The Upanishads'' [http://www.sriaurobindoashram.info/Contents.aspx?ParentCategoryName=_StaticContent/SriAurobindoAshram/-09%20E-Library/-01%20Works%20of%20Sri%20Aurobindo/-12_The%20Upanishad_Volume-12 Upanishads]. [[Sri Aurobindo Ashram]], [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]. 1972. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪನಿಷತ್‌ಗಳು]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತು}} asmbeurpiyv5youx8welgday416q2w2 ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು 0 179149 1373741 2026-05-19T07:40:16Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373741 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Paleacrita vernata NC.jpg | image_caption = | taxon = Paleacrita vernata | authority = ([[William Dandridge Peck|Peck]], 1795)<ref>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/geometroidea/geometridae/ennominae/paleacrita/#vernata |title=''Paleacrita vernata'' (Peck, 1795) |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=February 4, 2019}}</ref> | synonyms = *''Phalaena vernata'' <small>Peck 1795</small> *''Paleacrita speciosa'' <small>Hulst, 1898</small> *''Anisopteryx sericeiferata'' <small>Walker, 1862</small> *''Paleacrita sericeiferata'' *''Paleacrita autumnata'' <small>Packard, 1876</small> }} {{Speciesbox | image = Alsophila_pometaria_1510033.jpg | image_caption = | image2 = Alsophila_pometaria_2252047.jpg | image2_caption = | genus = Alsophila (moth) | species = pometaria | authority = ([[Thaddeus William Harris|Harris]], 1841) | synonyms = *''Alsophila restituens'' <small>(Walker, 1860)</small> *''Alsophila autumnata'' <small>(Packard, 1876)</small> }} '''ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು''' ಜಿಯೋಮಿಟ್ರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಾತಿಯ [[ಪತಂಗ]], ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ (ವಸಂತದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಮತ್ತು ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ (ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳ ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೌಢ ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ಎಲ್ಲ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ಇವು ಸಹ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಹುಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ದೇಹದ ಹಿಂದಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ 2-3 ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದಾಗ ಇದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ದೇಹವನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಇದು ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಂಬ ನೆಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೇಪಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಳತೆಯ ಹುಳು (ಮೆಶರಿಂಗ್ ವರ್ಮ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕುಣಿಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಗಿಡಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ==ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ== ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣು[[ಚಿಟ್ಟೆ]] ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿಗೆ ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿವೆ. ==ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ== ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ; ಚಳಿಗಾಲ ಕಳೆದ ಅನಂತರ ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣುಪತಂಗ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. <gallery> File:Alsophila pometaria caterpillar.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria caterpillar. Fraxinus pennsylvanica.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria pupa.jpg|Pupa File:Fall Cankerworm Moth - Alsophila pometaria, Leesylvania State Park, Woodbridge, Virginia.jpg|Wingless adult female </gallery> ==ವಿನಾಶ== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು ಫಲವೃಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮರಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವುದುಂಟು. ಇವುಗಳ ಡಿಂಬಗಳು ಎಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಂದುಹಾಕಿ ಮರವನ್ನು ಬೋಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಣ್ಣಿನ ಫಸಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{cite web |url=http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=6258 |title=910672.00 – 6258 – ''Alsophila pometaria'' – Fall Cankerworm Moth – (Harris, 1841) |website=North American Moth Photographers Group |publisher=Mississippi State University |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |last=Tony-2 |date=November 13, 2018 |url=http://bugguide.net/node/view/35918 |title=Species ''Alsophila pometaria'' - Fall Cankerworm - Hodges#6258 |website=BugGuide |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |author1=Anweiler, G. G. |date=November 16, 2003 |url=https://search.museums.ualberta.ca/g/2-3776 |title=Species Details ''Alsophila pometaria'' |website=[[University of Alberta]] Museums |publisher=E.H. Strickland Entomological Museum |access-date=November 10, 2020}} *[https://web.archive.org/web/20090509222647/http://cfs.nrcan.gc.ca/subsite/glfc-sugarbush/alsophila-pometaria "Fall cankerworm (''Alsophila pometaria'')"]. ''Sugarbush management - A guide to forest pest management''. Natural Resources Canada. Archived May 9, 2009. * {{Commonsinline|2=''Paleacrita vernata''}} * {{Wikispecies-inline|Paleacrita vernata|''Paleacrita vernata''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು}} 18uokvmx9euy00j49y8scyvgnpc5fba 1373742 1373741 2026-05-19T07:40:59Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೀಟಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373742 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Paleacrita vernata NC.jpg | image_caption = | taxon = Paleacrita vernata | authority = ([[William Dandridge Peck|Peck]], 1795)<ref>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/geometroidea/geometridae/ennominae/paleacrita/#vernata |title=''Paleacrita vernata'' (Peck, 1795) |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=February 4, 2019}}</ref> | synonyms = *''Phalaena vernata'' <small>Peck 1795</small> *''Paleacrita speciosa'' <small>Hulst, 1898</small> *''Anisopteryx sericeiferata'' <small>Walker, 1862</small> *''Paleacrita sericeiferata'' *''Paleacrita autumnata'' <small>Packard, 1876</small> }} {{Speciesbox | image = Alsophila_pometaria_1510033.jpg | image_caption = | image2 = Alsophila_pometaria_2252047.jpg | image2_caption = | genus = Alsophila (moth) | species = pometaria | authority = ([[Thaddeus William Harris|Harris]], 1841) | synonyms = *''Alsophila restituens'' <small>(Walker, 1860)</small> *''Alsophila autumnata'' <small>(Packard, 1876)</small> }} '''ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು''' ಜಿಯೋಮಿಟ್ರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಾತಿಯ [[ಪತಂಗ]], ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ (ವಸಂತದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಮತ್ತು ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ (ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳ ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೌಢ ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ಎಲ್ಲ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ಇವು ಸಹ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಹುಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ದೇಹದ ಹಿಂದಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ 2-3 ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದಾಗ ಇದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ದೇಹವನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಇದು ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಂಬ ನೆಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೇಪಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಳತೆಯ ಹುಳು (ಮೆಶರಿಂಗ್ ವರ್ಮ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕುಣಿಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಗಿಡಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ==ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ== ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣು[[ಚಿಟ್ಟೆ]] ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿಗೆ ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿವೆ. ==ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ== ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ; ಚಳಿಗಾಲ ಕಳೆದ ಅನಂತರ ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣುಪತಂಗ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. <gallery> File:Alsophila pometaria caterpillar.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria caterpillar. Fraxinus pennsylvanica.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria pupa.jpg|Pupa File:Fall Cankerworm Moth - Alsophila pometaria, Leesylvania State Park, Woodbridge, Virginia.jpg|Wingless adult female </gallery> ==ವಿನಾಶ== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು ಫಲವೃಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮರಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವುದುಂಟು. ಇವುಗಳ ಡಿಂಬಗಳು ಎಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಂದುಹಾಕಿ ಮರವನ್ನು ಬೋಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಣ್ಣಿನ ಫಸಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{cite web |url=http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=6258 |title=910672.00 – 6258 – ''Alsophila pometaria'' – Fall Cankerworm Moth – (Harris, 1841) |website=North American Moth Photographers Group |publisher=Mississippi State University |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |last=Tony-2 |date=November 13, 2018 |url=http://bugguide.net/node/view/35918 |title=Species ''Alsophila pometaria'' - Fall Cankerworm - Hodges#6258 |website=BugGuide |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |author1=Anweiler, G. G. |date=November 16, 2003 |url=https://search.museums.ualberta.ca/g/2-3776 |title=Species Details ''Alsophila pometaria'' |website=[[University of Alberta]] Museums |publisher=E.H. Strickland Entomological Museum |access-date=November 10, 2020}} *[https://web.archive.org/web/20090509222647/http://cfs.nrcan.gc.ca/subsite/glfc-sugarbush/alsophila-pometaria "Fall cankerworm (''Alsophila pometaria'')"]. ''Sugarbush management - A guide to forest pest management''. Natural Resources Canada. Archived May 9, 2009. * {{Commonsinline|2=''Paleacrita vernata''}} * {{Wikispecies-inline|Paleacrita vernata|''Paleacrita vernata''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]] 91w1d61znjgkff9clefiet0mhc5z554 1373743 1373742 2026-05-19T07:41:15Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373743 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Paleacrita vernata NC.jpg | image_caption = | taxon = Paleacrita vernata | authority = ([[William Dandridge Peck|Peck]], 1795)<ref>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/geometroidea/geometridae/ennominae/paleacrita/#vernata |title=''Paleacrita vernata'' (Peck, 1795) |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=February 4, 2019}}</ref> | synonyms = *''Phalaena vernata'' <small>Peck 1795</small> *''Paleacrita speciosa'' <small>Hulst, 1898</small> *''Anisopteryx sericeiferata'' <small>Walker, 1862</small> *''Paleacrita sericeiferata'' *''Paleacrita autumnata'' <small>Packard, 1876</small> }} {{Speciesbox | image = Alsophila_pometaria_1510033.jpg | image_caption = | image2 = Alsophila_pometaria_2252047.jpg | image2_caption = | genus = Alsophila (moth) | species = pometaria | authority = ([[Thaddeus William Harris|Harris]], 1841) | synonyms = *''Alsophila restituens'' <small>(Walker, 1860)</small> *''Alsophila autumnata'' <small>(Packard, 1876)</small> }} '''ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು''' ಜಿಯೋಮಿಟ್ರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಾತಿಯ [[ಪತಂಗ]], ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ (ವಸಂತದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಮತ್ತು ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ (ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಗಂಡು ಪತಂಗಗಳ ಅಗಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೌಢ ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟು. ಎಲ್ಲ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ಇವು ಸಹ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಹುಳದ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ದೇಹದ ಹಿಂದಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ 2-3 ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲ. ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದಾಗ ಇದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ದೇಹವನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಇದು ಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಂಬ ನೆಲವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೇಪಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಳತೆಯ ಹುಳು (ಮೆಶರಿಂಗ್ ವರ್ಮ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕುಣಿಕೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಗಿಡಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ==ಪೇಲಿಯೊಕ್ರಿಟಿ ವರ್ನೇಟ== ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬ [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣು[[ಚಿಟ್ಟೆ]] ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿಗೆ ಉದರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳಿವೆ. ==ಆಲ್ಸೊಫಿಲ ಪೊಮೆಟೇರಿಯ== ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ; ಚಳಿಗಾಲ ಕಳೆದ ಅನಂತರ ಹೊರಬರುವ ಹೆಣ್ಣುಪತಂಗ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ಮಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುವಿನ ಡಿಂಬಕ್ಕೆ ಮೂರು ಜೊತೆ ಮಿಥ್ಯಾಪಾದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. <gallery> File:Alsophila pometaria caterpillar.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria caterpillar. Fraxinus pennsylvanica.jpg|Caterpillar File:Alsophila pometaria pupa.jpg|Pupa File:Fall Cankerworm Moth - Alsophila pometaria, Leesylvania State Park, Woodbridge, Virginia.jpg|Wingless adult female </gallery> ==ವಿನಾಶ== ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳುಗಳು ಫಲವೃಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಇತರ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮರಗಳಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವುದುಂಟು. ಇವುಗಳ ಡಿಂಬಗಳು ಎಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಂದುಹಾಕಿ ಮರವನ್ನು ಬೋಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಣ್ಣಿನ ಫಸಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{cite web |url=http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=6258 |title=910672.00 – 6258 – ''Alsophila pometaria'' – Fall Cankerworm Moth – (Harris, 1841) |website=North American Moth Photographers Group |publisher=Mississippi State University |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |last=Tony-2 |date=November 13, 2018 |url=http://bugguide.net/node/view/35918 |title=Species ''Alsophila pometaria'' - Fall Cankerworm - Hodges#6258 |website=BugGuide |accessdate=January 31, 2019}} *{{cite web |author1=Anweiler, G. G. |date=November 16, 2003 |url=https://search.museums.ualberta.ca/g/2-3776 |title=Species Details ''Alsophila pometaria'' |website=[[University of Alberta]] Museums |publisher=E.H. Strickland Entomological Museum |access-date=November 10, 2020}} *[https://web.archive.org/web/20090509222647/http://cfs.nrcan.gc.ca/subsite/glfc-sugarbush/alsophila-pometaria "Fall cankerworm (''Alsophila pometaria'')"]. ''Sugarbush management - A guide to forest pest management''. Natural Resources Canada. Archived May 9, 2009. * {{Commonsinline|2=''Paleacrita vernata''}} * {{Wikispecies-inline|Paleacrita vernata|''Paleacrita vernata''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಕರ್ ಹುಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] 1vv3nqufcp51pkdndn6b9ii1s1x4nhm ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 0 179150 1373745 2026-05-19T07:49:36Z Mahaveer11 99369 "[[:en:Special:Redirect/revision/1337362151|BioSystems]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1373745 wikitext text/x-wiki {{Infobox journal | title = BioSystems | cover = BioSystems FrontCover.gif | formernames = Currents in Modern Biology; Currents in Modern Biology: Bio Systems | abbreviation = BioSystems | discipline = [[Systems biology]], [[evolution]], [[computer modeling]], [[Information processing (psychology)|information processing]] | editor = [[Abir Igamberdiev]] | publisher = [[Elsevier]] | country = | history = 1967–present | frequency = Monthly | openaccess = | license = | impact = 2.0 | impact-year = 2023 | ISSN = 0303-2647 | eISSN = | CODEN = BSYMBO | JSTOR = | LCCN = sf91091174 | OCLC = 780558853 | website = http://www.journals.elsevier.com/biosystems/ | link2 = http://www.sciencedirect.com/science/journal/03032647 | link2-name = Online archive }}'''''ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್''''' ಎಂಬುದು ಮಾಸಿಕ ಪೀರ್-ರಿವ್ಯೂಡ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜರ್ನಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಸನ]] ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು 1967 ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿ. ಗ್ರೆನೆಲ್ ಅವರು ''ಕರೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಬಯಾಲಜಿ'' ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1970 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್-ಹಾಲೆಂಡ್ ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ತ್-ಹಾಲೆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fredriksson |first=Einar H. |url=https://ebooks.iospress.nl/pdf/doi/10.3233/978-1-58603-148-0-61 |title=A Century of Science Publishing |date=2001 |publisher=IOS Press |location=Amsterdam |pages=61–76 |chapter=The Dutch Publishing Scene: Elsevier and North-Holland |doi=10.3233/978-1-58603-148-0-61 |access-date=10 October 2023}}</ref> ಗ್ರೆನೆಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು; ಹೊಸ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಊಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳ ಜೈವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜರ್ನಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಪರಿಗಣನೆಗಳು ಇವು.[2] ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ''ಕರೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಬಯಾಲಜಿ: ಬಯೋ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್'' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಜೆಪಿ ಸ್ಕಾಡೆ, ಅಲನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, ಸಿಡ್ನಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಫಾಕ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಕಾನ್ರಾಡ್, <ref>{{Cite journal|doi=10.1016/S0303-2647(01)00154-X|title=In Memoriam — Michael Conrad|journal=Biosystems|volume=61|pages=3–4|year=2001|issue=1|bibcode=2001BiSys..61....3.}}</ref> ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್, <ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.biosystems.2011.12.003|pmid=22197791|title=Lynn Margulis (1938–2011)|journal=Biosystems|volume=107|issue=2|page=65|year=2012|last=Fogel|first=Gary B.|last2=Schwartz|first2=Alan W.|bibcode=2012BiSys.107...65F}}</ref> ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಫೋಗೆಲ್, ಗ್ಯಾರಿ ಬಿ. ಫೋಗೆಲ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಲಾರಾ-ಓಚೋವಾ, ಕೊಯಿಚಿರೊ ಮಾಟ್ಸುನೊ, ರೇ ಪ್ಯಾಟನ್, ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮೈಕ್ ಎಲ್. ಹೋಲ್ಕೊಂಬೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ''ಜರ್ನಲ್ ಉಲ್ಲೇಖ ವರದಿಗಳ'' ಪ್ರಕಾರ, ಜರ್ನಲ್ 2023 ರ ಪ್ರಭಾವದ ಅಂಶ 2.0 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="WoS">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=2020 Journal Citation Reports |title-link=Journal Citation Reports |publisher=[[Clarivate]] |year=2021 |edition=Science |series=[[Web of Science]] |chapter=BioSystems}}</ref> == ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಗಳು == ''ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ'' ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವಿಕಸನೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. === ಸಹಜೀವನ === " ''[https://www.sciencedirect.com/special-issue/1098NTDJHD4 ಸಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಕಸನ]'' " (2021) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯು ಬೋರಿಸ್ ಕೊಜೊ-ಪಾಲಿಯನ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಮೆರೆಜ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿಯವರ ಲೇಖನದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಹಜೀವನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kowallik|first=K.V.|last2=Martin|first2=W.F.|date=2021|title=The origin of symbiogenesis: An annotated English translation of Mereschkowsky's 1910 paper on the theory of two plasma lineages|journal=Biosystems|volume=199|doi=10.1016/j.biosystems.2020.104281|issn=0303-2647|pmc=7816216|pmid=33279568|bibcode=2021BiSys.19904281K}}</ref> * ಮಿಖೈಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ಜಾರ್ಜ್; ಗಾರ್ಡನ್, ರಿಚರ್ಡ್; ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, ಅಬಿರ್ ಯು. (2021). "ಸಂಪಾದಕೀಯ: ಸಹಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಕಸನ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 206. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2021BiSys.20604429M. doi:10.1016/j.biosystems.2021.104429. <nowiki>PMID 33864879</nowiki>. * ಕೊವಾಲಿಕ್, ಕ್ಲಾಸ್ ವಿ.; ಮಾರ್ಟಿನ್, ವಿಲಿಯಂ ಎಫ್. (2021). "ಸಹಜೀವನದ ಮೂಲ: ಎರಡು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ವಂಶಾವಳಿಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು ಮೆರೆಶ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿಯ 1910 ರ ಪ್ರಬಂಧದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 199. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:2021BiSys.19904281K. doi:10.1016/j.biosystems.2020.104281. PMC 7816216. <nowiki>PMID 33279568</nowiki>. * ಸಗಾನ್, ಡೋರಿಯನ್ (2021). "ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಬಿಯೋಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ಗೆ: ವಿಕಸನೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್‌ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 204. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2021BiSys.20404386S. doi:10.1016/j.biosystems.2021.104386. <nowiki>PMID 33621579</nowiki>. === ಜೈವಿಕ ಗಣನೆ === " ''[https://www.sciencedirect.com/special-issue/107NLGRSL8M ಜೈವಿಕ ಗಣನೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು: ಆಣ್ವಿಕ ಗಣನೆಯಿಂದ ಜೈವಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ]'' " (2022) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯು ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಎಫಿಮ್ ಲಿಬರ್‌ಮನ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ "ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ" ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Liberman|first=E.A.|date=2022|title=On the way to a new science|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0303264722000399|journal=Biosystems|volume=215-216|doi=10.1016/j.biosystems.2022.104647|pmid=35189308|bibcode=2022BiSys.21504647L|issn=0303-2647}}</ref> * ಶ್ಕ್ಲೋವ್ಸ್ಕಿ-ಕೋರ್ಡಿ, ನಿಕಿತಾ ಇ.; ಮಾಟ್ಸುನೊ, ಕೊಯಿಚಿರೊ; ಮರಿಜುವಾನ್, ಪೆಡ್ರೊ ಸಿ.; ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, ಅಬಿರ್ ಯು. (2022). "ಸಂಪಾದಕೀಯ: ಜೈವಿಕ ಗಣನೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು: ಆಣ್ವಿಕ ಗಣಕೀಕರಣದಿಂದ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ". ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. 219. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2022BiSys.21904719S. doi:10.1016/j.biosystems.2022.104719. === ಜೈವಿಕ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ === " ''[https://www.sciencedirect.com/special-issue/104DJ3V8LBV ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಥರ್ಮೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್: ಬ್ರಿಡ್ಜಿಂಗ್ ದಿ ಗ್ಯಾಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲೈಫ್]'' " (2024) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯು ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ <ref>{{Cite journal|last=Bauer|first=S.M.|date=2024|title=Life and fate of Ervin Bauer (1890–1938), the eminent scholar and foundational theoretical biologist|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0303264724000765|journal=BioSystems|volume=238|doi=10.1016/j.biosystems.2024.105191|pmid=38508229|bibcode=2024BiSys.23805191B|issn=0303-2647}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Müller|first=M.|last2=Elek|first2=G.|date=2024|title=The history of Ervin Bauer's publications on the theory of life|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0303264724000972|journal=BioSystems|volume=241|doi=10.1016/j.biosystems.2024.105212|pmid=38636703|bibcode=2024BiSys.24105212M|issn=0303-2647}}</ref> ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ <ref>{{Cite journal|last=Igamberdiev|first=A.U.|date=2024|title=Biological thermodynamics: Ervin Bauer and the unification of life sciences and physics|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0303264723002642|journal=Biosystems|volume=235|doi=10.1016/j.biosystems.2023.105089|pmid=38000544|bibcode=2024BiSys.23505089I|issn=0303-2647}}</ref> ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Müller|first=M.|last2=Igamberdiev|first2=A.U.|date=2024|title=The emergence of theoretical biology: Two fundamental works of Ervin Bauer (1890–1938) in English translation|journal=BioSystems|volume=241|doi=10.1016/j.biosystems.2024.105201|bibcode=2024BiSys.24105201M|issn=0303-2647|pmid=38642880}}</ref> * ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, ಅಬಿರ್ ಯು.; ಮುಲ್ಲರ್, ಮಿಕ್ಲೋಸ್; ಎಲೆಕ್, ಗ್ಯಾಬೋರ್; ಮಿಖೈಲೋವ್ಸ್ಕಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಇ.; ಕೊಟ್ಟಮ್, ರಾನ್ (2024). "ಜೈವಿಕ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ: ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 242. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2024BiSys.24205258I. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105258. <nowiki>PMID 38880329</nowiki>. * ಮುಲ್ಲರ್, ಮಿಕ್ಲೋಸ್; ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, ಅಬಿರ್ ಯು. (2024). "ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್ (1890–1938) ಅವರ ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಕೃತಿಗಳು". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 241. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2024BiSys.24105201M. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105201. <nowiki>PMID 38642880</nowiki>. == ಇತರ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು == * ಮಿಲ್ಲರ್, ವಿಲಿಯಂ ಬಿ.; ಬಲುಸ್ಕಾ, ಫ್ರಾಂಟಿಸೆಕ್; ರೆಬರ್, ಆರ್ಥರ್ ಎಸ್.; ಸ್ಲಿಜೆಪ್ಸೆವಿಕ್, ಪ್ರೆಡ್ರಾಗ್ (2025). "ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು AI ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ: ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳಗಳು". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 247. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2025BiSys.24705387M. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105387. == ಅಮೂರ್ತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ == ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೂರ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:<templatestyles src="Div col/styles.css" /> ಜಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾರಾಂಶಗಳು[12] ಜೈವಿಕ ಸಾರಾಂಶಗಳು[13] ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆಗಳು[14] CAB ಸಾರಾಂಶಗಳು[15] ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾರಾಂಶ ಸೇವೆ[16] EBSCO ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು[12] ಎಂಬೇಸ್[17] EMBiology FRANCIS GEOBASE[18] ಸೂಚ್ಯಂಕ ಮೆಡಿಕಸ್/MEDLINE/PubMed[19] Inspec PASCAL ವಿಜ್ಞಾನ ಉಲ್ಲೇಖ ಸೂಚ್ಯಂಕ[14] ಸ್ಕೋಪಸ್[20] ದ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್[14] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|2}}ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸನ್, ಐನಾರ್ ಹೆಚ್. (2001). "ದಿ ಡಚ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಸೀನ್: ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್-ಹಾಲೆಂಡ್". ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್: ಐಒಎಸ್ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟಗಳು 61–76. doi:10.3233/978-1-58603-148-0-61. 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರೆನ್ನೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿ. (1967). "ಸಂಪಾದಕೀಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ". ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರೆಂಟ್ಸ್. 1 (1): 1. "ಇನ್ ಮೆಮೋರಿಯಮ್ — ಮೈಕೆಲ್ ಕಾನ್ರಾಡ್". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 61 (1): 3–4. 2001. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2001BiSys..61....3.. doi:10.1016/S0303-2647(01)00154-X. ಫೋಗೆಲ್, ಗ್ಯಾರಿ ಬಿ.; ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, ಅಲನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (2012). "ಲಿನ್ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್ (1938–2011)". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 107 (2): 65. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:2012BiSys.107...65F. doi:10.1016/j.biosystems.2011.12.003. <nowiki>PMID 22197791</nowiki>. "ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್". 2020 ಜರ್ನಲ್ ಸೈಟೇಶನ್ ವರದಿಗಳು. ವೆಬ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ಸೈನ್ಸ್ ed.). ಕ್ಲಾರಿವೇಟ್. 2021. ಕೊವಾಲಿಕ್, ಕೆ.ವಿ.; ಮಾರ್ಟಿನ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಫ್. (2021). "ಸಹಜೀವನದ ಮೂಲ: ಎರಡು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ವಂಶಾವಳಿಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು ಮೆರೆಶ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿಯ 1910 ರ ಪ್ರಬಂಧದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 199 104281. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2021BiSys.19904281K. doi:10.1016/j.biosystems.2020.104281. ISSN 0303-2647. PMC 7816216. <nowiki>PMID 33279568</nowiki>. ಲಿಬರ್‌ಮನ್, ಇ.ಎ. (2022). "ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 215–216 104647. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2022BiSys.21504647L. doi:10.1016/j.biosystems.2022.104647. ISSN 0303-2647. <nowiki>PMID 35189308</nowiki>. ಬಾಯರ್, ಎಸ್.ಎಂ. (2024). "ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್ (1890–1938) ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 238 105191. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:2024BiSys.23805191B. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105191. ISSN 0303-2647. <nowiki>PMID 38508229</nowiki>. ಮುಲ್ಲರ್, ಎಂ.; ಎಲೆಕ್, ಜಿ. (2024). "ಜೀವನದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 241 105212. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:2024BiSys.24105212M. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105212. ISSN 0303-2647. <nowiki>PMID 38636703</nowiki>. ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, A.U. (2024). "ಜೈವಿಕ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ: ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಏಕೀಕರಣ". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 235 105089. ಬಿಬ್ಕೋಡ್:2024BiSys.23505089I. doi:10.1016/j.biosystems.2023.105089. ISSN 0303-2647. <nowiki>PMID 38000544</nowiki>. ಮುಲ್ಲರ್, M.; ಇಗಂಬರ್ಡೀವ್, A.U. (2024). "ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಎರ್ವಿನ್ ಬಾಯರ್ (1890–1938) ರ ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಕೃತಿಗಳು". ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. 241 105201. ಬಿಬ್ಕೋಡ್:2024BiSys.24105201M. doi:10.1016/j.biosystems.2024.105201. ISSN 0303-2647. <nowiki>PMID 38642880</nowiki>. "ಬಯೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್". MIAR: ಜರ್ನಲ್‌ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್. ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಜೈವಿಕ ಸಾರಾಂಶಗಳು - ಜರ್ನಲ್ ಪಟ್ಟಿ". ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ. ಕ್ಲಾರಿವೇಟ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಮಾಸ್ಟರ್ ಜರ್ನಲ್ ಪಟ್ಟಿ". ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ. ಕ್ಲಾರಿವೇಟ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು". CAB ಸಾರಾಂಶಗಳು. CABI. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "CAS ಮೂಲ ಸೂಚ್ಯಂಕ". ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾರಾಂಶ ಸೇವೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ. 2010-03-10 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಎಂಬೇಸ್ ಕವರೇಜ್". ಎಂಬೇಸ್. ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ವಿಷಯ/ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಅವಲೋಕನ - ಜಿಯೋಬೇಸ್ ಮೂಲ ಪಟ್ಟಿ". ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಗ್ರಾಮ. ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್. 2019-01-06 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|http://www.journals.elsevier.com/biosystems/}} rtdju1njzpdopazdtzytp2lrpfd4cmd ಅಂಬರ್ 0 179151 1373747 2026-05-19T08:00:22Z DACCHHU07 99407 "[[:en:Special:Redirect/revision/1335447764|AMBER]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1373747 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Other uses|Amber (disambiguation)}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  [[ಚಿತ್ರ:Bond_stretching_energy.png|right|thumb|[[ಈಥೇನ್]] ಅಣುವಿನ ಬಂಧ ಹಿಗ್ಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು AMBER ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] '''ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ವಿತ್ ಎನರ್ಜಿ ರಿಫೈನ್‌ಮೆಂಟ್''' ( '''AMBER''' ) ಎಂಬುದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೀಟರ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಅವರ ಗುಂಪು ಮೂಲತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಹೆಸರು. ಇದು ತರುವಾಯ, AMBER ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ [[ಜೈವಿಕ-ಅಣು|ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳ]] ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲು ಬಂದಿದೆ. '''AMBER''' ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪಾಲ್ ವೀನರ್ ಅವರು ಪೀಟರ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್-ಡಾಕ್ ಆಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 1981 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite journal|last=Weiner|first=Paul K.|last2=Kollman|first2=Peter A.|date=1981|title=AMBER : Assisted model building with energy refinement. A general program for modeling molecules and their interactions|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jcc.540020311|journal=Journal of Computational Chemistry|language=en|volume=2|issue=3|pages=287–303|doi=10.1002/jcc.540020311|bibcode=1981JCoCh...2..287W|issn=0192-8651}}</ref> ತರುವಾಯ, ಯು. ಚಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಕೋಲ್ಮನ್ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಂಬರ್ ಅನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್-ಡಾಕ್ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. AMBER ನ ಮುಂದಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು 1987 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕೋಲ್ಮನ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ) ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಪರ್ಲ್‌ಮನ್, ಡೇವಿಡ್ ಕೇಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಕಾಲ್ಡ್‌ವೆಲ್, ವಿಲಿಯಂ ರಾಸ್, ಥಾಮಸ್ ಚೀಥಮ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಬೋಲ್ಟ್, ಡೇವಿಡ್ ಫರ್ಗುಸನ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಸೀಬೆಲ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Pearlman|first=David A.|last2=Case|first2=David A.|last3=Caldwell|first3=James W.|last4=Ross|first4=Wilson S.|last5=Cheatham|first5=Thomas E.|last6=DeBolt|first6=Steve|last7=Ferguson|first7=David|last8=Seibel|first8=George|last9=Kollman|first9=Peter|date=1995|title=AMBER, a package of computer programs for applying molecular mechanics, normal mode analysis, molecular dynamics and free energy calculations to simulate the structural and energetic properties of molecules|url=https://doi.org/10.1016/0010-4655(95)00041-D|journal=Computer Physics Communications|volume=91|issue=1–3|pages=1–41|doi=10.1016/0010-4655(95)00041-d|bibcode=1995CoPhC..91....1P|issn=0010-4655}}</ref> ಈ ತಂಡವು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನಿಕ ಸಮಾನಾಂತರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ (ಕ್ರೇ, ಸ್ಟಾರ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ವಸತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಕೋಡ್ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, PME ಇವಾಲ್ಡ್ ಸಂಕಲನಗಳು, NMR ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಆಂಬರ್ ಅನ್ನು ರಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡೇವಿಡ್ ಕೇಸ್, ಉತಾಹ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಟಾಮ್ ಚೀಥಮ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡ್ರಿಯನ್ ರೋಯಿಟ್‌ಬರ್ಗ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೆನ್ ಮೆರ್ಜ್, ಸ್ಟೋನಿ ಬ್ರೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಸಿಮ್ಮರ್ಲಿಂಗ್, ಯುಸಿ ಇರ್ವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇ ಲುವೊ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜುನ್ಮೆಯ್ ವಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ == ''AMBER ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ'' ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ AMBER ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬವು ಬಳಸುವ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪವು ಹಲವಾರು ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; AMBER ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಈ ನಿಯತಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರೂಪ === AMBER ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರೂಪ <ref name="Cornell1995">{{Cite journal|title=A Second Generation Force Field for the Simulation of Proteins, Nucleic Acids, and Organic Molecules|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=117|issue=19|pages=5179–5197|year=1995|doi=10.1021/ja00124a002|bibcode=1995JAChS.117.5179C}}</ref> : <math> V(r^N)=\sum_{i \in \text{bonds}} {k_b}_i (l_i-l_i^0)^2 + \sum_{i \in \text{angles}} {k_a}_i (\theta_i - \theta_i^0)^2</math> <blockquote> <math>+ \sum_{i \in \text{torsions}} \sum_n \frac{1}{2} V_i^n [1+\cos(n \omega_i - \gamma_i)]</math> <math>+\sum_{j=1} ^{N-1} \sum_{i=j+1} ^N f_{ij}\biggl\{\epsilon_{ij}\biggl[\left(\frac{r^{0}_{ij}}{r_{ij}} \right)^{12} - 2\left(\frac{r^{0}_{ij}}{r_{ij}} \right)^{6} \biggr]+ \frac{q_iq_j}{4\pi \epsilon_0 r_{ij}}\biggr\} </math> </blockquote>''ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ'' ಎಂಬ ಪದದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಸಮೀಕರಣವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಬಲವು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಲಭಾಗದ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳು: * ಮೊದಲ ಪದ (ಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವುದು ): ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ (ಆದರ್ಶ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಬಲವು ಸಮತೋಲನ ಬಂಧದ ಉದ್ದದ ಬಳಿ ಉತ್ತಮ ಅಂದಾಜು ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪರಮಾಣುಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕಳಪೆಯಾಗುತ್ತದೆ. * ಎರಡನೇ ಪದ (ಕೋನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸುವುದು): ಕೋವೆಲನ್ಸಿಯ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. * ಮೂರನೇ ಪದ (ತಿರುಚುವಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು): ಬಂಧ ಕ್ರಮ (ಉದಾ, ಡಬಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ಒಂಟಿ ಜೋಡಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಂಧವನ್ನು ತಿರುಚಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಂಧವು ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ತಿರುಚುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು [[ಫೋರ್ಯೇ ಶ್ರೇಣಿಗಳು|ಫೋರಿಯರ್ ಸರಣಿಯಾಗಿ]] ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ನಾಲ್ಕನೇ ಪದ (ಎರಡು ಸಂಕಲನ ಮುಗಿದಿದೆ <math>i</math> ಮತ್ತು <math>j</math> ): ಎಲ್ಲಾ ಪರಮಾಣು ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವಾಲ್ಸ್ (ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಪದ) ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಾಯೀ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಜ್ಞಾನ|ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್ತಿನ]] (ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೇ ಪದ) ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವಾಲ್ಸ್ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಸಮತೋಲನ ದೂರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ( <math> r^{0}_{ij} </math> ) ಮತ್ತು ಬಾವಿಯ ಆಳ ( <math> \epsilon </math> ). ಅಂಶ <math>2</math> ಸಮತೋಲನ ಅಂತರವು <math> r^{0}_{ij} </math> . ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <math>\sigma</math>, ಎಲ್ಲಿ <math> r^{0}_{ij} = 2^{1/6}(\sigma)</math>, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ಕೋರ್ ವಿಭವಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವು ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಏಕ ಬಿಂದು ಚಾರ್ಜ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ (ಅಥವಾ ಒಂಟಿ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಂದು ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳು.) === ನಿಯತಾಂಕ ಸೆಟ್‌ಗಳು === AMBER ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲು, ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿಯತಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ (ಉದಾ. ಬಲ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು, ಸಮತೋಲನ ಬಂಧದ ಉದ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳು, ಶುಲ್ಕಗಳು). ಈ ನಿಯತಾಂಕ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು AMBER ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಳಕೆದಾರ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಯತಾಂಕ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ಹೆಸರು ಇದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಅಣುಗಳಿಗೆ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=The Amber Force Fields |url=http://ambermd.org/AmberModels.php}}</ref> * ಪೆಪ್ಟೈಡ್, [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು "ff" ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಂಕೆಗಳ ವರ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯತಾಂಕ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ff99". 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ AMBER ಸೂಟ್ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮಾದರಿ ff19SB ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ff14SBonlysc", "ff14SB", "ff15ipq" (ಫ್ಲೋರಿನೇಟೆಡ್ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ), "ff15ipq-m" (ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮಿಮೆಟಿಕ್ಸ್), "fb15" (ಬಲ ಸಮತೋಲನ), "ff03" (ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಪಡೆದ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ff99), "ff03ua" (ಯುನೈಟೆಡ್-ಪರಮಾಣು ಅಂದಾಜು) ಸೇರಿವೆ. ** 2011 ರಿಂದ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು OL24 (DNA 2015; OL3 RNA 2011 ರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ) ನಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. OL3 ಸ್ವತಃ ಗ್ಲೈಕೋಸಿಡಿಕ್ ತಿರುಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ff99bsc0 (ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಆಲ್ಫಾ/ಗಾಮಾ ತಿರುಚುವಿಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೊಂದಿಗೆ ff99) ನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. OL3 ff10, ff12SB ಮತ್ತು ff14SB ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=OL Force Field Refinement for RNA and DNA Simulations |url=https://fch.upol.cz/ff_ol/index.php |website=fch.upol.cz}}</ref> ಆಂಬರ್‌ಟೂಲ್ಸ್25 DNA ಗಾಗಿ ಟುಮುಕ್1 ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ''ಜನರಲ್ ಆಂಬರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್'' (GAFF) ಸಣ್ಣ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳಿಗೆ ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಣು ಲಿಗಂಡ್‌ಗಳ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಯಮದ ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ (ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ) ಮೂಲಕ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ AM1-BCC ಎಂಬ ವೇಗದ ಅರೆ-ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 2015 ರ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ GAFF2 ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ; ABCG2 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ GAFF2 ಗಾಗಿ AM1-BCC ಯ ಮರುಪರಿಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು 2024 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite journal|last=He|first=X|last2=Man|first2=VH|last3=Yang|first3=W|last4=Lee|first4=TS|last5=Wang|first5=J|title=A fast and high-quality charge model for the next generation general AMBER force field.|journal=The Journal of Chemical Physics|date=21 September 2020|volume=153|issue=11|pages=114502|doi=10.1063/5.0019056|pmid=32962378|pmc=7728379|bibcode=2020JChPh.153k4502H}}</ref> * ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ರಾಬ್ ವುಡ್ಸ್ GLYCAM ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನದು GLYCAM-06j. * ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ AMBER ಸೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಲಿಪಿಡ್21 ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|doi=10.1021/ct4010307|pmid=24803855|pmc=3985482|title=Lipid14: The Amber Lipid Force Field|journal=Journal of Chemical Theory and Computation|volume=10|issue=2|pages=865–879|year=2014|last=Dickson|first=Callum J|last2=Madej|first2=Benjamin D|last3=Skjevik|first3=Åge A|last4=Betz|first4=Robin M|last5=Teigen|first5=Knut|last6=Gould|first6=Ian R|last7=Walker|first7=Ross C|bibcode=2014JCTC...10..865D}}</ref> ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ff19SB OPC ನೀರಿನ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ff14SBonlysc OPC3 ಅಥವಾ ಇಂಪ್ಲಿಸಿಟ್ ದ್ರಾವಕದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ff14SB ಅನ್ನು TIP3P ಗಾಗಿ ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==== ಅನಧಿಕೃತ ರೂಪಾಂತರಗಳು ==== * [https://web.archive.org/web/20131203043233/http://selene.princeton.edu/FFPTM/ ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್_ಪಿಟಿಎಂ] – ಕ್ರಿಸ್ ಫ್ಲೌಡಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುವಾದದ ನಂತರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲು AMBER-ಆಧಾರಿತ ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಟೂಲ್. ಇದು ff03 ಚಾರ್ಜ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ನಿಯತಾಂಕಗೊಳಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ಸೈಡ್-ಚೈನ್ ಟಾರ್ಷನ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Ab Initio Charge and AMBER Forcefield Parameters for Frequently Occurring Post-Translational Modifications|journal=Journal of Chemical Theory and Computation|volume=9|issue=12|pages=5653–5674|date=December 2013|pmid=24489522|pmc=3904396|doi=10.1021/ct400556v}}</ref> * [https://web.archive.org/web/20140106234603/http://selene.princeton.edu/FFNCAA/ ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್_ಎನ್‌ಸಿಎಎ] - ff03 ಚಾರ್ಜ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ-ಹಂತದ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕವಲ್ಲದ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲು AMBER-ಆಧಾರಿತ ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಟೂಲ್. <ref>{{Cite journal|title=Forcefield_NCAA: ab initio charge parameters to aid in the discovery and design of therapeutic proteins and peptides with unnatural amino acids and their application to complement inhibitors of the compstatin family|journal=ACS Synthetic Biology|volume=3|issue=12|pages=855–69|date=December 2014|pmid=24932669|pmc=4277759|doi=10.1021/sb400168u}}</ref> ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳು ಅನುಗುಣವಾದ ಸೈಡ್-ಚೈನ್ ಅನಲಾಗ್‌ಗಳ ಜಲಸಂಚಯನ ಮುಕ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.compchemeng.2014.07.017|title=Hydration free energies calculated using the AMBER ff03 charge model for natural and unnatural amino acids and multiple water models|journal=Computers & Chemical Engineering|volume=71|pages=745–752|year=2014}}</ref> AMBER ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು phosaa14SB/phosaa19SB ಮತ್ತು ff14SB_modAA ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ. ff15ipq ನಿಂದ ಪಡೆದ ನಿಯತಾಂಕಗಳು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ಈ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮಾದರಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ == AMBER ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೂಟ್ AMBER ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಫೋರ್ಟ್ರಾನ್ 90 ಮತ್ತು [[ಸಿ (ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ)|C]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯುನಿಕ್ಸ್-ತರಹದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಸಡಿಲ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷಗಳ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. AMBER 10 ಅನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೈಟ್ ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಇದು ಪೂರ್ಣ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. AMBER 10 ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ US$500 ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ US$20,000 ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. AMBER 24 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ/ಲಾಭರಹಿತ/ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ US$0, ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಂಪೈಲರ್-ಪರೀಕ್ಷಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ US$500, ಲಾಭರಹಿತ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಾಭರಹಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ US$2000 ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ US$25000 (ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ US$20000) ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಾಭರಹಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. === ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === * ''pmemd'' ಎಂಬುದು ಬಾಬ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರಿಂದ SANDER ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ-ಸೀಮಿತ ಮರು-ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಇದನ್ನು [[ಪ್ಯಾರೆಲೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್(ಏಕಕಾಲದ ಗಣಕಕಾರ್ಯ)|ಸಮಾನಾಂತರ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 8–16 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ SANDER ಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ** ''pmemd.cuda'' ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು (GPU ಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರನ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ** ''gem.pmemd'' (AmberTools) ಧ್ರುವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ AMOEBA ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು GEM ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * ''nmode'' ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ''NAB'' ಎಂಬುದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಪರಿಸರವಾಗಿದ್ದು, ಪರಮಾಣು ಮಟ್ಟದ ವಿವರಣೆಯು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಆಂಬರ್ ಪರಿಕರಗಳು === ಆಂಬರ್‌ಟೂಲ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಆಂಬರ್ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರಿಕರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟಕಗಳು GNU GPL ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು GNU LGPL, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಪರವಾನಗಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * GAFF ಅಥವಾ GAFF2 ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ''ಆಂಟೆಚೇಂಬರ್'' ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. * ''cpptraj'' ಎಂಬುದು ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ವೇಗದ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು [[ಸಿ++|C++]] ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ptraj ನ ಪುನಃ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. OpenMP ಮತ್ತು MPI ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ''pytraj'' ಅದರ ಪೈಥಾನ್ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. * ''LEaP'' (tleap/xleap) ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * ''NMR-ಡಿರೈವ್ಡ್ ಎನರ್ಜಿ ರೆಸ್ಟ್ರೇಂಟ್ಸ್ (SANDER) ಜೊತೆ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಅನೆಲಿಂಗ್'' ಕೇಂದ್ರ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ''MM-PBSA'' (MMPBSA.py) ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಶಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯ ದ್ರಾವಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಕರಗಳು === AMBER ಯಾವುದೇ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲರ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ (VMD) ನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Ptraj ಈಗ AmberTools 13 ರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿಲ್ಲ. == ಸಹ ನೋಡಿ == <templatestyles src="Div col/styles.css" />ಆಣ್ವಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಹೋಲಿಕೆ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಣ್ವಿಕ ರೇಖಾಗಣಿತ ಆಣ್ವಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಣ್ವಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ MDynaMix ಆಸ್ಕಾಲಾಫ್ ಡಿಸೈನರ್ BOSS (ಆಣ್ವಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ) ಚಾರ್ಮ್ GROMACS ರಿವರ್ಸ್ ಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ OPLS ಯಸಾರಾ ಫೋಲ್ಡಿಂಗ್@ಮುಖಪುಟ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}ಆಂಬರ್ 2023 ಉಲ್ಲೇಖ ಕೈಪಿಡಿ ವೀನರ್, ಪಾಲ್ ಕೆ.; ಕೋಲ್ಮನ್, ಪೀಟರ್ ಎ. (1981). "ಆಂಬರ್: ಶಕ್ತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಅಣುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ. 2 (3): 287–303. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:1981JCoCh...2..287W. doi:10.1002/jcc.540020311. ISSN 0192-8651. ಪರ್ಲ್‌ಮನ್, ಡೇವಿಡ್ ಎ.; ಕೇಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಎ.; ಕಾಲ್ಡ್‌ವೆಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.; ರಾಸ್, ವಿಲ್ಸನ್ ಎಸ್.; ಚೀಥಮ್, ಥಾಮಸ್ ಇ.; ಡೆಬೋಲ್ಟ್, ಸ್ಟೀವ್; ಫರ್ಗುಸನ್, ಡೇವಿಡ್; ಸೀಬೆಲ್, ಜಾರ್ಜ್; ಕೋಲ್ಮನ್, ಪೀಟರ್ (1995). "ಆಂಬರ್, ಅಣುಗಳ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಆಣ್ವಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೋಡ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಆಣ್ವಿಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಶಕ್ತಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜ್". ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂವಹನಗಳು. 91 (1–3): 1–41. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:1995CoPhC..91....1P. doi:10.1016/0010-4655(95)00041-d. ISSN 0010-4655. ಕಾರ್ನೆಲ್ WD, ಸಿಪ್ಲಾಕ್ P, ಬೇಲಿ CI, ಗೌಲ್ಡ್ IR, ಮೆರ್ಜ್ KM ಜೂನಿಯರ್, ಫರ್ಗುಸನ್ DM, ಸ್ಪೆಲ್‌ಮೇಯರ್ DC, ಫಾಕ್ಸ್ T, ಕ್ಯಾಲ್ಡ್‌ವೆಲ್ JW, ಕೋಲ್‌ಮನ್ PA (1995). "ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರ". J. Am. ಕೆಮ್. Soc. 117 (19): 5179–5197. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:1995JAChS.117.5179C. CiteSeerX 10.1.1.323.4450. doi:10.1021/ja00124a002. "ದಿ ಆಂಬರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್". "ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್‌ಎ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ OL ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ ರಿಫೈನ್‌ಮೆಂಟ್". fch.upol.cz. He, X; Man, VH; Yang, W; Lee, TS; Wang, J (21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020). "ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ AMBER ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ವೇಗದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾದರಿ". ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್. 153 (11): 114502. Bibcode:2020JChPh.153k4502H. doi:10.1063/5.0019056. PMC 7728379. <nowiki>PMID 32962378</nowiki>. ಡಿಕ್ಸನ್, ಕ್ಯಾಲಮ್ ಜೆ; ಮಡೆಜ್, ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿ; ಸ್ಕ್ಜೆವಿಕ್, ಏಜ್ ಎ; ಬೆಟ್ಜ್, ರಾಬಿನ್ ಎಂ; ಟೀಜೆನ್, ನಟ್; ಗೌಲ್ಡ್, ಇಯಾನ್ ಆರ್; ವಾಕರ್, ರಾಸ್ ಸಿ (2014). "ಲಿಪಿಡ್14: ದಿ ಆಂಬರ್ ಲಿಪಿಡ್ ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಥಿಯರಿ ಅಂಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್. 10 (2): 865–879. ಬಿಬ್‌ಕೋಡ್:2014JCTC...10..865D. doi:10.1021/ct4010307. PMC 3985482. <nowiki>PMID 24803855</nowiki>. ಖೌರಿ GA, ಥಾಂಪ್ಸನ್ JP, ಸ್ಮ್ಯಾಡ್‌ಬೆಕ್ J, ಕೀಸ್ಲಿಚ್ CA, ಫ್ಲೌಡಾಸ್ CA (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013). "ಅನುವಾದದ ನಂತರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ Ab ಇನಿಶಿಯೋ ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು AMBER ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ನಿಯತಾಂಕಗಳು". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಥಿಯರಿ ಅಂಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್. 9 (12): 5653–5674. doi:10.1021/ct400556v. PMC 3904396. <nowiki>PMID 24489522</nowiki>. ಖೌರಿ GA, ಸ್ಮ್ಯಾಡ್‌ಬೆಕ್ J, ತಮಾಮಿಸ್ P, ವ್ಯಾಂಡ್ರಿಸ್ AC, ಕೀಸ್ಲಿಚ್ CA, ಫ್ಲೌಡಾಸ್ CA (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014). "ಫೋರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್_NCAA: ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಅಬ್ ಇನಿಶಿಯೋ ಚಾರ್ಜ್ ನಿಯತಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಪ್‌ಸ್ಟಾಟಿನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಪೂರಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅನ್ವಯ". ACS ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ. 3 (12): 855–69. doi:10.1021/sb400168u. PMC 4277759. <nowiki>PMID 24932669</nowiki>. ಖೌರಿ GA, ಭಾಟಿಯಾ N, ಫ್ಲೌಡಾಸ್ CA ( 1. <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">ಡುವಾನ್, ಯೋಂಗ್; ವು, ಚುನ್; ಚೌಧರಿ, ಶಿಬಾಶಿಶ್; ಲೀ, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಸಿ.; ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್, ಗುಮಿಂಗ್; ಜಾಂಗ್, ವೀ; ಯಾಂಗ್, ರಾಂಗ್; ಸಿಪ್ಲಾಕ್, ಪಿಯೋಟರ್; ಇತ್ಯಾದಿ&nbsp;ಅಲ್. (2003).</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">"ಕಂಡೆನ್ಸ್ಡ್-ಫೇಸ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಆಣ್ವಿಕ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪಾಯಿಂಟ್-ಚಾರ್ಜ್ ಫೋರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್".</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'' .</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">'''24''' (16): <span class="nowrap">1999–</span> 2012.</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">ಡೊಯಿ : [[doi:10.1002/jcc.10349|10.1002/jcc.10349]] .</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">ಪಿಎಂಐಡಿ&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14531054 ೧೪೫೩೧೦೫೪] .</cite> <cite class="citation journal cs1" id="CITEREFDuanWuChowdhuryLee2003">ಎಸ್2ಸಿಐಡಿ&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:283317 ೨೮೩೩೧೭] .</cite> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|https://ambermd.org}} * [http://archive.ambermd.org/ AMBER mailing list archive] * [https://wiki.bwhpc.de/e/Amber Amber on the German HPC-C5 Cluster-Systems] {{Chemistry software}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] sn4apqswpbjwf9ugnki5vpjk8rdzle1 ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ 0 179152 1373750 2026-05-19T08:36:52Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373750 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ | image = Georg Cantor (Porträt).jpg | caption = Cantor, {{circa|1910}} | birth_name = Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor | birth_date = {{Birth date|1845|3|3|df=y}} | birth_place = [[Saint Petersburg]], Russian Empire <!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | death_date = {{Death date and age|1918|1|6|1845|3|3|df=y}} | death_place = [[Halle (Saale)|Halle]], Province of Saxony<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] -->, German Empire<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | alma_mater = {{plainlist| * [[ETH Zurich|Swiss Federal Polytechnic]] * [[Humboldt University of Berlin|University of Berlin]] * [[University of Göttingen]] }} | thesis_title = De aequationibus secundi gradus indeterminatis | thesis_url = https://web.archive.org/web/20150704015954/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/index.php?id=11&PPN=PPN237853094&DMDID=DMDLOG_0008&L=1 | thesis_year = 1867 | doctoral_advisor = {{plainlist| * [[Ernst Kummer]] * [[Karl Weierstrass]]}} | doctoral_students = | known_for = [[Set theory]] | spouse = {{marriage|Vally Guttmann|1874}} | field = [[Mathematics]] | work_institutions = [[University of Halle]] | prizes = [[Sylvester Medal]] (1904) | signature = Georg Cantor Signature.png }} '''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್''' 1845-1918. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ [[ಗಣಿತ]] [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ದೇಶದ [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗಿ]]ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ತಾಯಿ ಮೇರಿಯ ಬೋಮ್. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿ]]ನವನಾದ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮಾರ್ಚ್ 3, 1845ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಈತ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಮಗ. 1856ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಇನ್ನೂ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದವನಾಗಿರುವಾಗಲೇ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅವನ ತಂದೆ ಗುರುತಿಸಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮಗ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಓದಿದರೆ ಲೌಕಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಗನಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ. ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಗದೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗನ್ನೇ ಮಗ ಓದಿದ. ಮಗನಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಹದಿನೇಳು ತುಂಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿ ಆತನ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಒಲವು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೇ ಎಂಬುದು ತಂದೆಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಷ್ಟ ಬಂದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಗನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಜಾರ್ಜ್ ತಂದೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಅವನಿಗಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಒಲವಿಗೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೂರಿಕ್, [[ಗಾಟಿಂಗೆನ್|ಗಟಿಂಗೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವ್ಯಾಸಂಗ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಬರ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ ಈತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕುಮ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂಬ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ನಂಬರ್ ಥಿಯರಿ) ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ 1867 ರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name=":1">{{Cite book|title=Math and mathematicians: the history of math discoveries around the world|last1= Bruno|first1= Leonard C.|year= 1999|publisher= U X L|last2= Baker|first2= Lawrence W.|isbn= 978-0787638139 |location=Detroit, Mich.|page=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54 54]|oclc= 41497065|url=https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54}}</ref> ಕ್ಯಾಂಟರನ ನಿಜ ಒಲವು ಗಣಿತದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡನಾಗಿದ್ದ ವೈಯರ್‍ಸ್ಟ್ರಾಸನ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ. ಫೂರಿಯರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂಬ ವಿಭಾಗ ಇವನ ಗಮನವನ್ನು ಬಲುವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ==ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ== ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮೇಧಾಶಕ್ತಿ ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಅಂದಿನ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು (ರಿಯಲ್ ನಂಬರ್ಸ್) ಕುರಿತ ಒಂದು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಇದರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ಕಾರಣನಾದ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗ್ರೀಕರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿಶ್ಲೇಷನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದೆ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ. 1872ರ ವರೆಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಂತದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಯಾರಿಗೂ ಇದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೂ ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗಣಿತಪರಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನವೂ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾತ್ರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆಲ; x ಒಂದು ಚರವಾಗಿರಲಿ, 1ನ್ನು x ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನ 1/ x, x = ೦ ಆದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ೦ ಯಿಂದ ಭಾಗಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ. ಆದರೆ x ನ್ನು ೦ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದರಿಂದ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಞ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಞ ಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು, x ಶೂನ್ಯಗಾಮಿಯಾದಂತೆ 1/ x ಅನಂತಗಾಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಂದರೆ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಣಿತದ ಗಡಿಯ ಒಳಗೇ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನಂತದ ಅವತರಣಿಕೆ ಆಗಿದೆಯೇ ವಿನಾ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣವೊಂದರ ಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅನಂತ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅಂಥ ಒಂದು ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದರ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಣಿತದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸೀಮಾರೇಖೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. 1874-1895ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅನಂತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಅದರಲ್ಲೂ ಅನಂತ ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಂತಾತೀತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಿತದೊಡನೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣ ಗಣಿತವನ್ನು ಇದು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು, [[ಅನಂತ]]ವೆಂಬ ಗುಮ್ಮದಿಂದ ಹೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರನೇಕರು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಮೊದಲಿಗ.<ref>[[#Dauben2004|Dauben 2004]], p. 1.</ref> ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತವನ್ನೇನಾದರೂ ಗಣಿತ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಕ್ಕೆ ತಂದುದಾದರೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವನತಿ ಸಿದ್ಧವಾದಂತೆಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಂಥ ಒಬ್ಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳು ಕೀರ್ತಿಪಡೆಯದಂತೆ ಸರ್ವವಿಧದಿಂದಲೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕೈಗೊಂಡ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾಂಟರನನೊಡನೆ ನಡೆದುವಾದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದುವೂ ವಿರೋಧದ ಮುಂದೆ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋನೆಕರನ ವಿರೋಧ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗುವಂಥ ಗೌರವಯುತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆಸೆಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನಿಗೆ ಆ ಪದವಿ ಎಂದೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂದು ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ<ref>{{cite book |last1=Dauben |first1=Joseph Warren |title=GEORG CANTOR His Mathematics and Philosophy of the Infinite |date=20 September 1990 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691024479 |url=https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |access-date=9 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250805022820/https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |archive-date=5 August 2025 |chapter=Chapter 6}}</ref>. ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಡೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಯೂ ತನಗೆ ಲಭಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದುಃಖಿತನಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮನೋರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ. 1884ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಮನೋರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="daub280">[[#Dauben1979|Dauben 1979]], p. 280: "... the tradition made popular by [[Arthur Moritz Schönflies]] blamed Kronecker's persistent criticism and Cantor's inability to confirm his continuum hypothesis" for Cantor's recurring bouts of depression.</ref> ಮಧ್ಯೆ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಗೊಂಡಾಗಲಿಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಗಣಿತನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಶೀಲ ಮನಸ್ಸು ಸಾಂತಾತೀತ ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ದುಃಖದುಮ್ಮಾನಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಅಂದು ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಂದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿವೆ. [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣ]] ಎಂಬುದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಲಂಗುಲಗಾಮಿಲ್ಲದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆಂಬುದೇನೋ ನಿಜ. ಎಷ್ಟೋ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕೊರತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರಿಹಾರ್ಯ. ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನ ಪರಮೋಚ್ಚ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಬಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ವಿಕಾಸರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾಗ, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದಂಥ ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]ಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಗಣಿತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆತನವನ್ನು ತಲಪಿತೇ ಎಂದು ಗಣಿತಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯೂಕ್ಲಿಡ್|ಯೂಕ್ಲಿಡ]]ನ [[ಜ್ಯಾಮಿತಿ]], ರೀಮಾನನ [[ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಅನುಕಲನ]], [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ]]ನ [[ಬಲವಿಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಮಹಾನ್ವೇಷಣಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ವಿಶೇಷಿತವಾಗುವ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾಗಿ ಟಾಪಾಲಜಿ, ಮಾತೃಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Matrix theory) ಮುಂತಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತನಾಮಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಗಣಿತಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ನವಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಯುಗಪುರುಷ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ಕ್ಯಾಂಟರನ [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದೇ ಇದರ ಹೆಸರು. ಈ ಶತಮಾನದ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಗಣಿತಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್ ಹಿಲ್‍ಬರ್ಟ್‍ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ " ಒಂದು ಗಣಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಫಲ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು . . . .. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಮಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಈ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಯಾರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾರರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Wikiquote-inline}} * {{Commons category-inline}} * {{Internet Archive author |sname=Georg Cantor}} * {{MacTutor|id=Cantor}} * {{MacTutor|class=HistTopics|id = Beginnings_of_set_theory|title = A history of set theory}} Mainly devoted to Cantor's accomplishment. * [https://www.britannica.com/biography/Georg-Ferdinand-Ludwig-Philipp-Cantor Georg Cantor], britannica.com * ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'': [http://plato.stanford.edu/entries/set-theory/ Set theory] by [[Thomas Jech]]. [https://plato.stanford.edu/entries/settheory-early/ The Early Development of Set Theory] by José Ferreirós. * "Cantor infinities", analysis of Cantor's 1874 article, ''[http://www.bibnum.education.fr/mathematiques/theorie-des-nombres/cantor-et-les-infinis BibNum]'' <small>(for English version, click 'à télécharger')</small>. There is an error in this analysis. It states Cantor's Theorem 1 correctly: Algebraic numbers can be counted. However, it states his Theorem 2 incorrectly: Real numbers cannot be counted. It then says: "Cantor notes that, taken together, Theorems 1 and 2 allow for the redemonstration of the existence of non-algebraic real numbers …" This existence demonstration is [[non-constructive]]. Theorem 2 stated correctly is: Given a sequence of real numbers, one can determine a real number that is not in the sequence. Taken together, Theorem 1 and this Theorem 2 produce a non-algebraic number. Cantor also used Theorem 2 to prove that the real numbers cannot be counted. See [[Cantor's first set theory article]] or [http://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf Georg Cantor and Transcendental Numbers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121155859/https://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf |date=21 January 2022 }}. * [https://play.prx.org/listen?ge=prx_11709_e584cbaa-a40a-4b4e-92cf-09edaa9f236c&uf=https%3A%2F%2Fquantapodcast.quantamagazine.org%2F The Infinite Heist] Story of "the hard-fought journey to embed the concept of infinity into math’s foundations" involving Cantor, [[Dedekind]], [[Leopold Kronecker]] and others. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್}} 5cfpdbbmc32dbsbg44u1w5i32idwlr9 1373751 1373750 2026-05-19T08:37:11Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಗಣಿತ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373751 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ | image = Georg Cantor (Porträt).jpg | caption = Cantor, {{circa|1910}} | birth_name = Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor | birth_date = {{Birth date|1845|3|3|df=y}} | birth_place = [[Saint Petersburg]], Russian Empire <!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | death_date = {{Death date and age|1918|1|6|1845|3|3|df=y}} | death_place = [[Halle (Saale)|Halle]], Province of Saxony<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] -->, German Empire<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | alma_mater = {{plainlist| * [[ETH Zurich|Swiss Federal Polytechnic]] * [[Humboldt University of Berlin|University of Berlin]] * [[University of Göttingen]] }} | thesis_title = De aequationibus secundi gradus indeterminatis | thesis_url = https://web.archive.org/web/20150704015954/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/index.php?id=11&PPN=PPN237853094&DMDID=DMDLOG_0008&L=1 | thesis_year = 1867 | doctoral_advisor = {{plainlist| * [[Ernst Kummer]] * [[Karl Weierstrass]]}} | doctoral_students = | known_for = [[Set theory]] | spouse = {{marriage|Vally Guttmann|1874}} | field = [[Mathematics]] | work_institutions = [[University of Halle]] | prizes = [[Sylvester Medal]] (1904) | signature = Georg Cantor Signature.png }} '''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್''' 1845-1918. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ [[ಗಣಿತ]] [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ದೇಶದ [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗಿ]]ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ತಾಯಿ ಮೇರಿಯ ಬೋಮ್. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿ]]ನವನಾದ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮಾರ್ಚ್ 3, 1845ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಈತ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಮಗ. 1856ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಇನ್ನೂ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದವನಾಗಿರುವಾಗಲೇ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅವನ ತಂದೆ ಗುರುತಿಸಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮಗ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಓದಿದರೆ ಲೌಕಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಗನಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ. ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಗದೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗನ್ನೇ ಮಗ ಓದಿದ. ಮಗನಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಹದಿನೇಳು ತುಂಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿ ಆತನ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಒಲವು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೇ ಎಂಬುದು ತಂದೆಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಷ್ಟ ಬಂದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಗನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಜಾರ್ಜ್ ತಂದೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಅವನಿಗಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಒಲವಿಗೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೂರಿಕ್, [[ಗಾಟಿಂಗೆನ್|ಗಟಿಂಗೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವ್ಯಾಸಂಗ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಬರ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ ಈತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕುಮ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂಬ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ನಂಬರ್ ಥಿಯರಿ) ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ 1867 ರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name=":1">{{Cite book|title=Math and mathematicians: the history of math discoveries around the world|last1= Bruno|first1= Leonard C.|year= 1999|publisher= U X L|last2= Baker|first2= Lawrence W.|isbn= 978-0787638139 |location=Detroit, Mich.|page=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54 54]|oclc= 41497065|url=https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54}}</ref> ಕ್ಯಾಂಟರನ ನಿಜ ಒಲವು ಗಣಿತದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡನಾಗಿದ್ದ ವೈಯರ್‍ಸ್ಟ್ರಾಸನ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ. ಫೂರಿಯರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂಬ ವಿಭಾಗ ಇವನ ಗಮನವನ್ನು ಬಲುವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ==ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ== ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮೇಧಾಶಕ್ತಿ ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಅಂದಿನ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು (ರಿಯಲ್ ನಂಬರ್ಸ್) ಕುರಿತ ಒಂದು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಇದರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ಕಾರಣನಾದ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗ್ರೀಕರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿಶ್ಲೇಷನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದೆ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ. 1872ರ ವರೆಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಂತದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಯಾರಿಗೂ ಇದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೂ ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗಣಿತಪರಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನವೂ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾತ್ರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆಲ; x ಒಂದು ಚರವಾಗಿರಲಿ, 1ನ್ನು x ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನ 1/ x, x = ೦ ಆದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ೦ ಯಿಂದ ಭಾಗಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ. ಆದರೆ x ನ್ನು ೦ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದರಿಂದ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಞ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಞ ಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು, x ಶೂನ್ಯಗಾಮಿಯಾದಂತೆ 1/ x ಅನಂತಗಾಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಂದರೆ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಣಿತದ ಗಡಿಯ ಒಳಗೇ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನಂತದ ಅವತರಣಿಕೆ ಆಗಿದೆಯೇ ವಿನಾ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣವೊಂದರ ಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅನಂತ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅಂಥ ಒಂದು ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದರ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಣಿತದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸೀಮಾರೇಖೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. 1874-1895ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅನಂತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಅದರಲ್ಲೂ ಅನಂತ ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಂತಾತೀತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಿತದೊಡನೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣ ಗಣಿತವನ್ನು ಇದು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು, [[ಅನಂತ]]ವೆಂಬ ಗುಮ್ಮದಿಂದ ಹೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರನೇಕರು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಮೊದಲಿಗ.<ref>[[#Dauben2004|Dauben 2004]], p. 1.</ref> ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತವನ್ನೇನಾದರೂ ಗಣಿತ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಕ್ಕೆ ತಂದುದಾದರೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವನತಿ ಸಿದ್ಧವಾದಂತೆಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಂಥ ಒಬ್ಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳು ಕೀರ್ತಿಪಡೆಯದಂತೆ ಸರ್ವವಿಧದಿಂದಲೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕೈಗೊಂಡ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾಂಟರನನೊಡನೆ ನಡೆದುವಾದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದುವೂ ವಿರೋಧದ ಮುಂದೆ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋನೆಕರನ ವಿರೋಧ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗುವಂಥ ಗೌರವಯುತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆಸೆಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನಿಗೆ ಆ ಪದವಿ ಎಂದೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂದು ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ<ref>{{cite book |last1=Dauben |first1=Joseph Warren |title=GEORG CANTOR His Mathematics and Philosophy of the Infinite |date=20 September 1990 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691024479 |url=https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |access-date=9 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250805022820/https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |archive-date=5 August 2025 |chapter=Chapter 6}}</ref>. ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಡೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಯೂ ತನಗೆ ಲಭಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದುಃಖಿತನಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮನೋರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ. 1884ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಮನೋರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="daub280">[[#Dauben1979|Dauben 1979]], p. 280: "... the tradition made popular by [[Arthur Moritz Schönflies]] blamed Kronecker's persistent criticism and Cantor's inability to confirm his continuum hypothesis" for Cantor's recurring bouts of depression.</ref> ಮಧ್ಯೆ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಗೊಂಡಾಗಲಿಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಗಣಿತನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಶೀಲ ಮನಸ್ಸು ಸಾಂತಾತೀತ ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ದುಃಖದುಮ್ಮಾನಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಅಂದು ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಂದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿವೆ. [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣ]] ಎಂಬುದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಲಂಗುಲಗಾಮಿಲ್ಲದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆಂಬುದೇನೋ ನಿಜ. ಎಷ್ಟೋ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕೊರತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರಿಹಾರ್ಯ. ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನ ಪರಮೋಚ್ಚ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಬಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ವಿಕಾಸರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾಗ, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದಂಥ ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]ಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಗಣಿತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆತನವನ್ನು ತಲಪಿತೇ ಎಂದು ಗಣಿತಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯೂಕ್ಲಿಡ್|ಯೂಕ್ಲಿಡ]]ನ [[ಜ್ಯಾಮಿತಿ]], ರೀಮಾನನ [[ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಅನುಕಲನ]], [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ]]ನ [[ಬಲವಿಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಮಹಾನ್ವೇಷಣಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ವಿಶೇಷಿತವಾಗುವ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾಗಿ ಟಾಪಾಲಜಿ, ಮಾತೃಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Matrix theory) ಮುಂತಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತನಾಮಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಗಣಿತಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ನವಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಯುಗಪುರುಷ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ಕ್ಯಾಂಟರನ [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದೇ ಇದರ ಹೆಸರು. ಈ ಶತಮಾನದ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಗಣಿತಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್ ಹಿಲ್‍ಬರ್ಟ್‍ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ " ಒಂದು ಗಣಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಫಲ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು . . . .. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಮಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಈ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಯಾರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾರರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Wikiquote-inline}} * {{Commons category-inline}} * {{Internet Archive author |sname=Georg Cantor}} * {{MacTutor|id=Cantor}} * {{MacTutor|class=HistTopics|id = Beginnings_of_set_theory|title = A history of set theory}} Mainly devoted to Cantor's accomplishment. * [https://www.britannica.com/biography/Georg-Ferdinand-Ludwig-Philipp-Cantor Georg Cantor], britannica.com * ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'': [http://plato.stanford.edu/entries/set-theory/ Set theory] by [[Thomas Jech]]. [https://plato.stanford.edu/entries/settheory-early/ The Early Development of Set Theory] by José Ferreirós. * "Cantor infinities", analysis of Cantor's 1874 article, ''[http://www.bibnum.education.fr/mathematiques/theorie-des-nombres/cantor-et-les-infinis BibNum]'' <small>(for English version, click 'à télécharger')</small>. There is an error in this analysis. It states Cantor's Theorem 1 correctly: Algebraic numbers can be counted. However, it states his Theorem 2 incorrectly: Real numbers cannot be counted. It then says: "Cantor notes that, taken together, Theorems 1 and 2 allow for the redemonstration of the existence of non-algebraic real numbers …" This existence demonstration is [[non-constructive]]. Theorem 2 stated correctly is: Given a sequence of real numbers, one can determine a real number that is not in the sequence. Taken together, Theorem 1 and this Theorem 2 produce a non-algebraic number. Cantor also used Theorem 2 to prove that the real numbers cannot be counted. See [[Cantor's first set theory article]] or [http://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf Georg Cantor and Transcendental Numbers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121155859/https://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf |date=21 January 2022 }}. * [https://play.prx.org/listen?ge=prx_11709_e584cbaa-a40a-4b4e-92cf-09edaa9f236c&uf=https%3A%2F%2Fquantapodcast.quantamagazine.org%2F The Infinite Heist] Story of "the hard-fought journey to embed the concept of infinity into math’s foundations" involving Cantor, [[Dedekind]], [[Leopold Kronecker]] and others. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತ]] mp73s4p0d21xcibq3f06ycvssveryeo 1373752 1373751 2026-05-19T08:37:29Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373752 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ | image = Georg Cantor (Porträt).jpg | caption = Cantor, {{circa|1910}} | birth_name = Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor | birth_date = {{Birth date|1845|3|3|df=y}} | birth_place = [[Saint Petersburg]], Russian Empire <!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | death_date = {{Death date and age|1918|1|6|1845|3|3|df=y}} | death_place = [[Halle (Saale)|Halle]], Province of Saxony<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] -->, German Empire<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] --> | alma_mater = {{plainlist| * [[ETH Zurich|Swiss Federal Polytechnic]] * [[Humboldt University of Berlin|University of Berlin]] * [[University of Göttingen]] }} | thesis_title = De aequationibus secundi gradus indeterminatis | thesis_url = https://web.archive.org/web/20150704015954/http://gdz.sub.uni-goettingen.de/index.php?id=11&PPN=PPN237853094&DMDID=DMDLOG_0008&L=1 | thesis_year = 1867 | doctoral_advisor = {{plainlist| * [[Ernst Kummer]] * [[Karl Weierstrass]]}} | doctoral_students = | known_for = [[Set theory]] | spouse = {{marriage|Vally Guttmann|1874}} | field = [[Mathematics]] | work_institutions = [[University of Halle]] | prizes = [[Sylvester Medal]] (1904) | signature = Georg Cantor Signature.png }} '''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್''' 1845-1918. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ [[ಗಣಿತ]] [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ದೇಶದ [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗಿ]]ನಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ತಾಯಿ ಮೇರಿಯ ಬೋಮ್. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿ]]ನವನಾದ ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ತನ್ನ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮಾರ್ಚ್ 3, 1845ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಈತ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಮಗ. 1856ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಇನ್ನೂ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದವನಾಗಿರುವಾಗಲೇ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅವನ ತಂದೆ ಗುರುತಿಸಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮಗ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಓದಿದರೆ ಲೌಕಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಗನಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ. ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಗದೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗನ್ನೇ ಮಗ ಓದಿದ. ಮಗನಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಹದಿನೇಳು ತುಂಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿ ಆತನ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನ ಒಲವು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೇ ಎಂಬುದು ತಂದೆಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಷ್ಟ ಬಂದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಗನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಜಾರ್ಜ್ ತಂದೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಅವನಿಗಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಒಲವಿಗೆ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೂರಿಕ್, [[ಗಾಟಿಂಗೆನ್|ಗಟಿಂಗೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವ್ಯಾಸಂಗ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಬರ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ ಈತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕುಮ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂಬ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ನಂಬರ್ ಥಿಯರಿ) ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ 1867 ರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name=":1">{{Cite book|title=Math and mathematicians: the history of math discoveries around the world|last1= Bruno|first1= Leonard C.|year= 1999|publisher= U X L|last2= Baker|first2= Lawrence W.|isbn= 978-0787638139 |location=Detroit, Mich.|page=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54 54]|oclc= 41497065|url=https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/54}}</ref> ಕ್ಯಾಂಟರನ ನಿಜ ಒಲವು ಗಣಿತದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಂಡನಾಗಿದ್ದ ವೈಯರ್‍ಸ್ಟ್ರಾಸನ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ. ಫೂರಿಯರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂಬ ವಿಭಾಗ ಇವನ ಗಮನವನ್ನು ಬಲುವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ==ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ== ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮೇಧಾಶಕ್ತಿ ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಅಂದಿನ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು (ರಿಯಲ್ ನಂಬರ್ಸ್) ಕುರಿತ ಒಂದು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಇದರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸಹ ಕಾರಣನಾದ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೂ ಗ್ರೀಕರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿಶ್ಲೇಷನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದೆ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ. 1872ರ ವರೆಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಂತದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಯಾರಿಗೂ ಇದ್ದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೂ ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗಣಿತಪರಿಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸ್ಥಾನವೂ ದೊರೆತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾತ್ರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆಲ; x ಒಂದು ಚರವಾಗಿರಲಿ, 1ನ್ನು x ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನ 1/ x, x = ೦ ಆದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ೦ ಯಿಂದ ಭಾಗಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ. ಆದರೆ x ನ್ನು ೦ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದರಿಂದ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಞ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಞ ಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ 1/ x ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು, x ಶೂನ್ಯಗಾಮಿಯಾದಂತೆ 1/ x ಅನಂತಗಾಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಂದರೆ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಣಿತದ ಗಡಿಯ ಒಳಗೇ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನಂತದ ಅವತರಣಿಕೆ ಆಗಿದೆಯೇ ವಿನಾ ಪರಿಮಿತಪರಿಮಾಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣವೊಂದರ ಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಅನಂತ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅಂಥ ಒಂದು ಅಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದರ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಅನಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಣಿತದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸೀಮಾರೇಖೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. 1874-1895ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅನಂತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಅದರಲ್ಲೂ ಅನಂತ ಗಣಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಂತಾತೀತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಿತದೊಡನೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪರಿಮಿತ ಪರಿಮಾಣ ಗಣಿತವನ್ನು ಇದು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು, [[ಅನಂತ]]ವೆಂಬ ಗುಮ್ಮದಿಂದ ಹೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರನೇಕರು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಮೊದಲಿಗ.<ref>[[#Dauben2004|Dauben 2004]], p. 1.</ref> ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಂತವನ್ನೇನಾದರೂ ಗಣಿತ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಕ್ಕೆ ತಂದುದಾದರೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವನತಿ ಸಿದ್ಧವಾದಂತೆಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಂಥ ಒಬ್ಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳು ಕೀರ್ತಿಪಡೆಯದಂತೆ ಸರ್ವವಿಧದಿಂದಲೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಕೈಗೊಂಡ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೋನೆಕರನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಯಾಂಟರನನೊಡನೆ ನಡೆದುವಾದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮೃದುವೂ ವಿರೋಧದ ಮುಂದೆ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋನೆಕರನ ವಿರೋಧ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗುವಂಥ ಗೌರವಯುತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆಸೆಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನಿಗೆ ಆ ಪದವಿ ಎಂದೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕ್ರೋನೆಕರ್ ಎಂದು ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ<ref>{{cite book |last1=Dauben |first1=Joseph Warren |title=GEORG CANTOR His Mathematics and Philosophy of the Infinite |date=20 September 1990 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691024479 |url=https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |access-date=9 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250805022820/https://math.dartmouth.edu/~matc/Readers/HowManyAngels/Cantor/Cantor.html |archive-date=5 August 2025 |chapter=Chapter 6}}</ref>. ಅನಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕಡೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಯೂ ತನಗೆ ಲಭಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದುಃಖಿತನಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಮನೋರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ. 1884ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಮನೋರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="daub280">[[#Dauben1979|Dauben 1979]], p. 280: "... the tradition made popular by [[Arthur Moritz Schönflies]] blamed Kronecker's persistent criticism and Cantor's inability to confirm his continuum hypothesis" for Cantor's recurring bouts of depression.</ref> ಮಧ್ಯೆ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಗೊಂಡಾಗಲಿಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಗಣಿತನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಶೀಲ ಮನಸ್ಸು ಸಾಂತಾತೀತ ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ದುಃಖದುಮ್ಮಾನಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಅಂದು ಗಣಿತಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಂದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿವೆ. [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣ]] ಎಂಬುದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಲಂಗುಲಗಾಮಿಲ್ಲದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಕ್ಯಾಂಟರನ ವಿಚಾರಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆಂಬುದೇನೋ ನಿಜ. ಎಷ್ಟೋ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕೊರತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರಿಹಾರ್ಯ. ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನ ಪರಮೋಚ್ಚ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಬಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ವಿಕಾಸರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾಗ, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲದಂಥ ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]ಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ಗಣಿತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆತನವನ್ನು ತಲಪಿತೇ ಎಂದು ಗಣಿತಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯೂಕ್ಲಿಡ್|ಯೂಕ್ಲಿಡ]]ನ [[ಜ್ಯಾಮಿತಿ]], ರೀಮಾನನ [[ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಅನುಕಲನ]], [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ]]ನ [[ಬಲವಿಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಮಹಾನ್ವೇಷಣಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ವಿಶೇಷಿತವಾಗುವ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾಗಿ ಟಾಪಾಲಜಿ, ಮಾತೃಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Matrix theory) ಮುಂತಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತನಾಮಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಗಣಿತಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ನವಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಯುಗಪುರುಷ ಕ್ಯಾಂಟರ್, ಕ್ಯಾಂಟರನ [[ಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದೇ ಇದರ ಹೆಸರು. ಈ ಶತಮಾನದ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಗಣಿತಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್ ಹಿಲ್‍ಬರ್ಟ್‍ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ " ಒಂದು ಗಣಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಫಲ ಕ್ಯಾಂಟರನ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು . . . .. ಕ್ಯಾಂಟರ್ ನಮಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಈ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಯಾರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾರರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Wikiquote-inline}} * {{Commons category-inline}} * {{Internet Archive author |sname=Georg Cantor}} * {{MacTutor|id=Cantor}} * {{MacTutor|class=HistTopics|id = Beginnings_of_set_theory|title = A history of set theory}} Mainly devoted to Cantor's accomplishment. * [https://www.britannica.com/biography/Georg-Ferdinand-Ludwig-Philipp-Cantor Georg Cantor], britannica.com * ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'': [http://plato.stanford.edu/entries/set-theory/ Set theory] by [[Thomas Jech]]. [https://plato.stanford.edu/entries/settheory-early/ The Early Development of Set Theory] by José Ferreirós. * "Cantor infinities", analysis of Cantor's 1874 article, ''[http://www.bibnum.education.fr/mathematiques/theorie-des-nombres/cantor-et-les-infinis BibNum]'' <small>(for English version, click 'à télécharger')</small>. There is an error in this analysis. It states Cantor's Theorem 1 correctly: Algebraic numbers can be counted. However, it states his Theorem 2 incorrectly: Real numbers cannot be counted. It then says: "Cantor notes that, taken together, Theorems 1 and 2 allow for the redemonstration of the existence of non-algebraic real numbers …" This existence demonstration is [[non-constructive]]. Theorem 2 stated correctly is: Given a sequence of real numbers, one can determine a real number that is not in the sequence. Taken together, Theorem 1 and this Theorem 2 produce a non-algebraic number. Cantor also used Theorem 2 to prove that the real numbers cannot be counted. See [[Cantor's first set theory article]] or [http://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf Georg Cantor and Transcendental Numbers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121155859/https://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Ford/Gray819-832.pdf |date=21 January 2022 }}. * [https://play.prx.org/listen?ge=prx_11709_e584cbaa-a40a-4b4e-92cf-09edaa9f236c&uf=https%3A%2F%2Fquantapodcast.quantamagazine.org%2F The Infinite Heist] Story of "the hard-fought journey to embed the concept of infinity into math’s foundations" involving Cantor, [[Dedekind]], [[Leopold Kronecker]] and others. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಂಟರ್}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] r9tqykugptjetfg5yuy193du00vxirj ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬೆರಿ 0 179153 1373758 2026-05-19T11:55:17Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373758 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK place | static_image_name = | static_image_caption = | static_image_2_name = Canterbury Arms.svg | static_image_2_width = 90px | static_image_2_caption = Arms of Canterbury | country = England | official_name = Canterbury | type = City | coordinates = {{coord|51.28|1.08|type:city(55,000)_region:GB-KEN|display=inline,title}} | population = 55,087 | population_ref = (2021) | shire_district = [[City of Canterbury|Canterbury]] | shire_county = [[Kent]] | region = South East England | constituency_westminster = [[Canterbury (UK Parliament constituency)|Canterbury]] | post_town = CANTERBURY | postcode_district = CT1, CT2, CT4 | postcode_area = CT | dial_code = 01227 | os_grid_reference = TR145575 | london_distance = {{convert|54|mi}}<ref>{{cite web|url=https://gridreferencefinder.com|title=Grid Reference Finder|website=gridreferencefinder.com|access-date=23 January 2021|archive-date=26 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926071124/https://gridreferencefinder.com/|url-status=live}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬೆರಿ''' [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಒಂದು ನಗರ. ಕೆಂಟ್‍ನ ಪೌರಸಂಸ್ಥೆ ಇರುವ ಊರು (ಬರೊ) ಎಂಬುದರಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.ಇದು ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ==ಭೂಗೋಳ== ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೫೫,೦೦೦. ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಆಗ್ನೇಯ]]ಕ್ಕೆ 55 ಮೈ. ಮತ್ತು ಡೋವರ್‍ನಿಂದ 15 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.200ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು. ಕಿರಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಟಾರ್ ನದಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.43ರಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇದೊಂದು ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಯಿತು. ರೋಮನರು ಇಲ್ಲೊಂದು [[ನಾಟ್ಯಮಂದಿರ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನಿನ ರೋಮನ್ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ.200ರಲ್ಲಿ ರೋಮನರು ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಕೆಂಟಿನ ದೊರೆ ಎತೆಲ್‍ಬರ್ಟನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎತೆಲ್ ಬರ್ಟನ ರಾಣಿ ಬರ್ತಾ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]]ಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಈಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದಳು. ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 597ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಿಂದ [[ಸೇಂಟ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಆಗ, ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ, ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಅಬೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಚರ್ಚು ಮುಂದೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ [[ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್|ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ]]ರ ಆರಾಧನಮಂದಿರವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Huguenot canterbury.jpg|thumb|Huguenot weavers' houses near Canterbury High Street]] ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಅನಂತರದ ಚರಿತ್ರೆಯೆಲ್ಲ ಚರ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಥಾಮಸ್ ಬೆಕೆಟ್]] (1118-1170) ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಲೆಯಾದ. ಅವನ ಮಂದಿರವೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡು ಮೇರಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರನ್ನು ಸಜೀವವಾಗಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ==ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್. 1970ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Canterbury castle - geograph.org.uk - 1270897.jpg|thumb|left|[[Canterbury Castle]]]] ಲ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾಂಕ್ 1070ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆದಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಳೆಯ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1170-1184ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಪ್ರವಚನ ಮಂಟಪ (ಕ್ವೈರ್) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿ. ಮಠೀಯ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ಬೆಕೆಟನ ಗೋರಿ 1538ರಲ್ಲಿ ರೆಫರ್ಮೇಷನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಉಳಿದಿರುವ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸನದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೈಸ್ತಮಠಗಳ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.canterbury.gov.uk/ Canterbury City Council] * [https://www.canterburybuildings.co.uk/ Canterbury Buildings website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231211164735/http://canterburybuildings.co.uk/ |date=11 December 2023 }} – Archaeological and [[heritage site]] of Canterbury's buildings. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== s7abgcp5bn2c7o2pxr6k7dsc4javvpd 1373759 1373758 2026-05-19T11:55:47Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373759 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK place | static_image_name = | static_image_caption = | static_image_2_name = Canterbury Arms.svg | static_image_2_width = 90px | static_image_2_caption = Arms of Canterbury | country = England | official_name = Canterbury | type = City | coordinates = {{coord|51.28|1.08|type:city(55,000)_region:GB-KEN|display=inline,title}} | population = 55,087 | population_ref = (2021) | shire_district = [[City of Canterbury|Canterbury]] | shire_county = [[Kent]] | region = South East England | constituency_westminster = [[Canterbury (UK Parliament constituency)|Canterbury]] | post_town = CANTERBURY | postcode_district = CT1, CT2, CT4 | postcode_area = CT | dial_code = 01227 | os_grid_reference = TR145575 | london_distance = {{convert|54|mi}}<ref>{{cite web|url=https://gridreferencefinder.com|title=Grid Reference Finder|website=gridreferencefinder.com|access-date=23 January 2021|archive-date=26 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926071124/https://gridreferencefinder.com/|url-status=live}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬೆರಿ''' [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಒಂದು ನಗರ. ಕೆಂಟ್‍ನ ಪೌರಸಂಸ್ಥೆ ಇರುವ ಊರು (ಬರೊ) ಎಂಬುದರಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.ಇದು ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ==ಭೂಗೋಳ== ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೫೫,೦೦೦. ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಆಗ್ನೇಯ]]ಕ್ಕೆ 55 ಮೈ. ಮತ್ತು ಡೋವರ್‍ನಿಂದ 15 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.200ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು. ಕಿರಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಟಾರ್ ನದಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.43ರಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇದೊಂದು ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಯಿತು. ರೋಮನರು ಇಲ್ಲೊಂದು [[ನಾಟ್ಯಮಂದಿರ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನಿನ ರೋಮನ್ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ.200ರಲ್ಲಿ ರೋಮನರು ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಕೆಂಟಿನ ದೊರೆ ಎತೆಲ್‍ಬರ್ಟನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎತೆಲ್ ಬರ್ಟನ ರಾಣಿ ಬರ್ತಾ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]]ಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಈಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದಳು. ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 597ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಿಂದ [[ಸೇಂಟ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಆಗ, ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ, ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಅಬೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಚರ್ಚು ಮುಂದೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ [[ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್|ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ]]ರ ಆರಾಧನಮಂದಿರವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Huguenot canterbury.jpg|thumb|Huguenot weavers' houses near Canterbury High Street]] ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಅನಂತರದ ಚರಿತ್ರೆಯೆಲ್ಲ ಚರ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಥಾಮಸ್ ಬೆಕೆಟ್]] (1118-1170) ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಲೆಯಾದ. ಅವನ ಮಂದಿರವೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡು ಮೇರಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರನ್ನು ಸಜೀವವಾಗಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ==ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್. 1970ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Canterbury castle - geograph.org.uk - 1270897.jpg|thumb|left|[[Canterbury Castle]]]] ಲ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾಂಕ್ 1070ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆದಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಳೆಯ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1170-1184ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಪ್ರವಚನ ಮಂಟಪ (ಕ್ವೈರ್) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿ. ಮಠೀಯ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ಬೆಕೆಟನ ಗೋರಿ 1538ರಲ್ಲಿ ರೆಫರ್ಮೇಷನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಉಳಿದಿರುವ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸನದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೈಸ್ತಮಠಗಳ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.canterbury.gov.uk/ Canterbury City Council] * [https://www.canterburybuildings.co.uk/ Canterbury Buildings website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231211164735/http://canterburybuildings.co.uk/ |date=11 December 2023 }} – Archaeological and [[heritage site]] of Canterbury's buildings. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ]] hxf4ynr9l364bn1dna33nl81e56hhjy 1373760 1373759 2026-05-19T11:56:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373760 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK place | static_image_name = | static_image_caption = | static_image_2_name = Canterbury Arms.svg | static_image_2_width = 90px | static_image_2_caption = Arms of Canterbury | country = England | official_name = Canterbury | type = City | coordinates = {{coord|51.28|1.08|type:city(55,000)_region:GB-KEN|display=inline,title}} | population = 55,087 | population_ref = (2021) | shire_district = [[City of Canterbury|Canterbury]] | shire_county = [[Kent]] | region = South East England | constituency_westminster = [[Canterbury (UK Parliament constituency)|Canterbury]] | post_town = CANTERBURY | postcode_district = CT1, CT2, CT4 | postcode_area = CT | dial_code = 01227 | os_grid_reference = TR145575 | london_distance = {{convert|54|mi}}<ref>{{cite web|url=https://gridreferencefinder.com|title=Grid Reference Finder|website=gridreferencefinder.com|access-date=23 January 2021|archive-date=26 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926071124/https://gridreferencefinder.com/|url-status=live}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬೆರಿ''' [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಒಂದು ನಗರ. ಕೆಂಟ್‍ನ ಪೌರಸಂಸ್ಥೆ ಇರುವ ಊರು (ಬರೊ) ಎಂಬುದರಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.ಇದು ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರ. ==ಭೂಗೋಳ== ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೫೫,೦೦೦. ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಆಗ್ನೇಯ]]ಕ್ಕೆ 55 ಮೈ. ಮತ್ತು ಡೋವರ್‍ನಿಂದ 15 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.200ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು. ಕಿರಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸ್ಟಾರ್ ನದಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾನ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.43ರಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ]]ರು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇದೊಂದು ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಆಯಿತು. ರೋಮನರು ಇಲ್ಲೊಂದು [[ನಾಟ್ಯಮಂದಿರ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನಿನ ರೋಮನ್ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ.200ರಲ್ಲಿ ರೋಮನರು ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಕೆಂಟಿನ ದೊರೆ ಎತೆಲ್‍ಬರ್ಟನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎತೆಲ್ ಬರ್ಟನ ರಾಣಿ ಬರ್ತಾ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]]ಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಈಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದಳು. ಇಂಗ್ಲಿಷರನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 597ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಿಂದ [[ಸೇಂಟ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ. ಆಗ, ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ, ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಅಬೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಚರ್ಚು ಮುಂದೆ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ [[ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್|ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ]]ರ ಆರಾಧನಮಂದಿರವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Huguenot canterbury.jpg|thumb|Huguenot weavers' houses near Canterbury High Street]] ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಅನಂತರದ ಚರಿತ್ರೆಯೆಲ್ಲ ಚರ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಥಾಮಸ್ ಬೆಕೆಟ್]] (1118-1170) ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಲೆಯಾದ. ಅವನ ಮಂದಿರವೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡು ಮೇರಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರನ್ನು ಸಜೀವವಾಗಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ==ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಲಾಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ದು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್. 1970ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Canterbury castle - geograph.org.uk - 1270897.jpg|thumb|left|[[Canterbury Castle]]]] ಲ್ಯಾನ್‍ಫ್ರಾಂಕ್ 1070ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿಯ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆದಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಳೆಯ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1170-1184ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಪ್ರವಚನ ಮಂಟಪ (ಕ್ವೈರ್) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗಾಥಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿ. ಮಠೀಯ ಆರಾಧನಮಂದಿರವನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. ಬೆಕೆಟನ ಗೋರಿ 1538ರಲ್ಲಿ ರೆಫರ್ಮೇಷನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಉಳಿದಿರುವ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸನದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರೈಸ್ತಮಠಗಳ ಅವಶೇಷಗಳುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.canterbury.gov.uk/ Canterbury City Council] * [https://www.canterburybuildings.co.uk/ Canterbury Buildings website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231211164735/http://canterburybuildings.co.uk/ |date=11 December 2023 }} – Archaeological and [[heritage site]] of Canterbury's buildings. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] jg4lkb65t0vd3q5tkrki16dorb7dag9