ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1784 1373801 1366007 2026-05-20T00:47:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373801 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ |name=ಸಂಸ್ಕೃತ |nativename={{lang|sa|संस्कृतम्}} ''[[:en:IAST|saṃskṛtam]]'' |region=[[ಭಾರತ]], [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾಷೆ]] |speakers=೪೯,೭೩೬ ಮಾತುಗಾರರು ([[೧೯೯೧]] [[ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]) |familycolor=ಇಂಡೊ-ಯುರೋಪಿಯನ್ |fam1=[[ಇಂಡೊ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೊ-ಯುರೋಪಿಯನ್]] |fam2=[[ಇಂಡೊ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೊ-ಇರಾನಿಯನ್]] |fam3=[[ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್]] |script=[[ದೇವನಾಗರಿ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]] ಆಧಾರಿತ ಲಿಪಿಗಳು |nation=[[ಭಾರತ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] |iso1=sa|iso2=san|iso3=san |notice=Indic }} [[ಚಿತ್ರ:Devimahatmya_Sanskrit_MS_Nepal_11c.jpg|left|thumb|ದೇವಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, ೧೧ ನೆಯ ಶತಮಾನ]] '''ಸಂಸ್ಕೃತ''' ಭಾಷೆ [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್]] [[ಭಾಷಾ ಬಳಗ|ಭಾಷಾ ಬಳಗಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಭಾರತದ ೨೨ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯ]], ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿಪುಲವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭಾಷೆ ಇದಾಗಿದೆ. [[ಹಿಂದೂಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]], [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]] ಹಾಗು [[ಜೈನಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಭಾಷೆಯೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ್ದಾಗಿವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು 'ದೇವಭಾಷೆ' ಎಂದೂ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Phrase sanskrit.svg|thumb|right]] ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಜಾಡನ್ನೇ ಕನ್ನಡ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂತು. == ಚರಿತ್ರೆ == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಆಡುಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಚರಿತ್ರಜ್ಞರ ನಂಬಿಕೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೇಲಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು [[ಪಾಣಿನಿ|ಪಾಣಿನಿಯ]] "ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯೀ" (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಐದನೆಯ ಶತಮಾನ). ವೇದಗಳ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ಕೆಲ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಕರಣ ಎನ್ನಬಹುದು. ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದವು. === ಪ್ರಾಚೀನ ದಾಖಲೆ === ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ದೀರ್ಘವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾತವಾಹನ ದೊರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ಮೋದಕಂ ತಾಡಯ’ದ ಕಥೆ ಬಹುಶಃ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನವೆಂದರೆ ಕುಬ್ಜ (ನೋಡಿ) ಬರೆದ ತಾಳಗುಂದ ಶಾಸನ (ಸು.450). ಇದರಲ್ಲಿರುವ ರಚನಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಆ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಲೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಕಾಲದ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ ರಚನೆಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಷ್ಟಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ತತ್ಕಾಲದ ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಗಳಿಸಿತು. ನೂರಾರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಅನೇಕ ಕವಿಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋದರು. ನೂರಾರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡುಗೆ ಗಣ್ಯವಾದುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಶ್ರುತಿ ಸ್ಮೃತಿ ಪುರಾಣ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಅವು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ನುಡಿಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. === ಗುಣಾಢ್ಯ === ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಾತವಾಹನರ ಆಸ್ಥಾನಭಾಷೆ ಪ್ರಾಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತಗಳಷ್ಟು ಕವಿಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಬೃಹತ್ಕಥೆ ಪೈಶಾಚೀ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಗುಣಾಢ್ಯನೆಂಬಾತನಿಂದ ರಚಿತವಾದಂತೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಏಳುನೂರು ಮುಕ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಸತ್ತಸ ರಾಜನಾದ ಹಾಲನಿಂದಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾದಂತೆ, ಅವನ ಆಸ್ಥಾನಪಂಡಿತನಾದ ಸರ್ವವರ್ಮನಿಂದ ಕಾತಂತ್ರವೆಂಬ ನೂತನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣವೂ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಬೃಹತ್ಕಥೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೂ ಮೂರುನಾಲ್ಕು ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಉತ್ತರದ ಕವಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ಬೃಹತ್ಕಥೆ ದಕ್ಷಿಣದ್ದೇ; ಇದರ ಒಂದು ಅಂಶದ ರೂಪಾಂತರವೇ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಂಚತಂತ್ರ ಕೂಡ. ಈ ಪಂಚತಂತ್ರದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಸುಭಾಗಭಟ್ಟ (ಈ ಕೃತಿ ಬೃಹತ್ತರ ಭಾರತದ ಲೇಯಾಸ್ ಹಾಗೂ ಜಾವ ದ್ವೀಪದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ). === ಭಾಸ === ಭಾಸನ (ಸು.2ನೆಯ ಶತಮಾನ) ದ್ವಿತೀಯಾಕ್ಷರ ಪ್ರಾಸಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ ಆತ ಕನ್ನಡಿಗನಿದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಯು.ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮರ್ಥನೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ). === ಪಾಣಿನಿ === ಪೂಜ್ಯಪಾದ (ಅಥವಾ ದೇವನಂದಿ 5 ಅಥವಾ 6ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಪಾಣಿನಿಯ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಬ್ದಾವತಾರವೆಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರಚಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈತ ಜೈನೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಕರಣವೆಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯಾಕರಣ ಪಂಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಾಣಿನಿಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಗಂಗರ ಕಾಲ === ಗಂಗರಾಜನಾದ ದುರ್ವಿನೀತ (6ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಬೃಹತ್ಕಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ರೂಪಾಂತರಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದುರ್ವಿನೀತನ ಸಮಕಾಲೀನನೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಕಿರಾತಾರ್ಜುನೀಯದ ಕರ್ತೃವೂ ಆದ ಭಾರವಿ ದುರ್ವಿನೀತನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಕಾಲ ಇದ್ದನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ದೊರೆತ ದಂಡಿಯ ಅವಂತಿಸುಂದರೀ ಕಥಾ ಎಂಬ ಗದ್ಯಕೃತಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದಂಡಿ ಸಹ ಕೆಲವು ಕಾಲ ದುರ್ವಿನೀತನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ನಾಟಕಕಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮೃಚ್ಫಕಟಿಕಕಾರ ಶೂದ್ರಕನು ಗಂಗರಾಜ ಶಿವಮಾರನಿರಬೇಕೆಂದು ಸಾಲೆತೊರೆ ಎಂಬ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಊಹೆ. === ಭಾರವಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿದಾಸ === ಭಾರವಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿದಾಸ ಮಹಾಕವಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಿಲಾಶಾಸನೋಲ್ಲೇಖ ದೊರೆಯುವುದು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಳುಕ್ಯ ವಂಶದ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಕಾಲದ ಐಹೊಳೆಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ (634). ಆ ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ರವಿಕೀರ್ತಿ ತನ್ನನ್ನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಕವಿಗಳಿಗೆ ಸಮನೆಂದು ಹೊಗಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಶಾಸನ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಪರಾಕ್ರಮಾದಿಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯಮಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಭಾಷೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ಹಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಮಂಗಲೀಶನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ (ಸು.600) ಒಂದನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ದಿಗ್ವಿಜಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ರಘುವಂಶದ ರಘು ದಿಗ್ವಿಜಯವನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಸೊಸೆ, ಚಂದ್ರಾದಿತ್ಯನ ರಾಣಿ ವಿಜಯಾ ಅಥವಾ ಬಿಜ್ಜಾ ಅಥವಾ ಬಿಜ್ಜಿಕಾ (ವಿಜ್ಜಿಕೆ) ಪ್ರೌಢ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಳೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕೌಮುದೀ ಮಹೋತ್ಸವವೆಂಬ ನಾಟಕ ಬರೆದವಳು ಇವಳೇ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. muddi === ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲ === ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ವೇದಾಂತ ಭಾಷ್ಯಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಸಮಂತಭದ್ರನ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ಸೂತ್ರ ಮಹಾಭಾಷ್ಯ, ಆಪ್ತಮೀಮಾಂಸಾ ಮುಂತಾದ ಉದ್ದಾಮ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಾಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪುಜ್ಯಪಾದ ರಚಿಸಿದ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜೈನ ಪಂಡಿತ ಅಕಲಂಕ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ ರಾಜವಾರ್ತಿಕ, ಅಷ್ಟಶತೀ, ನ್ಯಾಯವಿನಿಶ್ಚಯ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲ === ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿತು. ಒಂದನೆಯ ಅಮೋಘ ವರ್ಷ (814-78) ಸ್ವಯಂ ಗ್ರಂಥಕಾರನಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ (ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ-ರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಇವನ ಕೃತಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಜಿನಸೇನಾಚಾರ್ಯರು ಮಹಾಪುರಾಣ, ಪಾಶಾರ್ವ್‌ಭ್ಯುದಯಗಳೆಂಬ ಉದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ನೆರವಾದ. ಶಾಕಟಾಯನ ವ್ಯಾಕರಣವೆಂಬ ನವೀನ ಪ್ರಸ್ಥಾನವೂ ಈಗಲೇ ಉದಿಸಿತು. ಅದರ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅಮೋಘ ವೃತ್ತಿಯೆಂದೇ ಹೆಸರಿದೆ. ಮಹಾವೀರನೆಂಬ ಪಂಡಿತ ಜ್ಯೋತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತಸಾರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದ್ವೈತವೇದಾಂತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲವನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಪದ್ಮಪಾದ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್ವರರು ವೇದಾಂತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಸುರೇಶ್ವರರ ಶಿಷ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞಾತ್ಮನ್ ‘ಸಂಕ್ಷೇಪ ಶಾರೀರಕ’ ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ಮೃತಿಗೆ ವಿಶ್ವರೂಪ ಬರೆದ ‘ಬಾಲಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ’ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. === ಮುಮ್ಮಡಿ ಇಂದ್ರನ ಕಾಲ === ಮುಮ್ಮಡಿ ಇಂದ್ರನ (914-29) ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಭಟ್ಟ ನಳಚಂಪು ಮತ್ತು ಮದಾಲಸಾಚಂಪು ಎಂಬ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವೆರಡು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚಂಪು ಪ್ರಕಾರದ ಉಪಲಬ್ಧ ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಕೃತಿಗಳು. ಇವನ ಚಂಪುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಣನ ಗದ್ಯವೈಭವ ಹಾಗೂ ನಾಟಕಕಾರರ ಪದ್ಯ ಪ್ರಾಗಲ್ಭ್ಯಗಳೆರಡೂ ರಸಮಯವಾಗಿ ಜೊತೆಗೂಡಿವೆ. ಇವನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ದಂಡಿ ಚಂಪು ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದನಾದರೂ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಿಗೆ ಮೊದಲು ಯಾವ ಚಂಪು ಕೃತಿಯೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣನೂ (939-67) ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದು ಪಿಂಗಲನ ಛಂದಸ್ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದ. ಇವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಹಲಾಯುಧ ಒಂದು ಕೋಶವನ್ನೂ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ. === ಜೈನ ಕವಿಗಳ ಕಾಲ === ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನರೂ ಅಮೋಘ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೀರಸೇನ ಮತ್ತು ಜಿನಸೇನರು 1,00,000 ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಧವಲಾ, ಜಯಧವಲಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಧವಲಾ ಎಂಬ ಷಟ್ ಖಂಡಾಗಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪುರೈಸಿದರು. ಜಿನಸೇನರು ಆದಿಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥಪುರಾಣಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅಸಗನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವಾದ ಕವಿತಾ ಸಾಮಥರ್ಯ್‌ವಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈತ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿದ್ಯಾನಂದ ಎಂಬುವನು ಸಮಂತಭದ್ರನ ಆಪ್ತಮೀಮಾಂಸಾ, ಆಪ್ತಪರೀಕ್ಷಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟಸಾಹಸ್ರೀ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. === ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲ === ವೇಮುಲವಾಡದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೋಮದೇವಸೂರಿ (ಸು.959) ಯಶಸ್ತಿಲಕಚಂಪು ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ನೀತಿವಾಕ್ಯಾಮೃತವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ. ಯಶಸ್ತಿಲಕಚಂಪುವಿನಲ್ಲಿ ಕವಿ ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ತನಗಿದ್ದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕೃತಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದು ದಾಗಿದೆ. ನೀತಿವಾಕ್ಯಾಮೃತ ರಾಜನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೈಪಿಡಿಯಂತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯ ಜತೆಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸೋಮದೇವಸೂರಿ ಕವಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದ ‘ಷಣ್ಣವತಿ ಪ್ರಕರಣ’ ಇವನ ಕೊಡುಗೆ. ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಎರಡನೆಯ ಜಯಸಿಂಹನ ಆಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ (1015-44) ವಾದಿರಾಜನ ಯಶೋಧರಚರಿತ ಮತ್ತು ಪಾಶರ್ವ್‌ನಾಥ ಚರಿತ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮೂಡಿಬಂದವು. ವಾದಿರಾಜನ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಕೊಂಡಾಡಿವೆ. ಅಕಲಂಕನ ಮಹಾಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕುರಿತ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ‘ನ್ಯಾಯ ವಿನಿಶ್ಚಯ ಟೀಕೆ’ ವಾದಿರಾಜನ ಮೇರು ಕೃತಿ. ಇವನು ಉತ್ತಮ ಬರೆಹಗಾರನಾಗಿದ್ದ, ಜೊತೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಲಕುಲೀಶ ಪಂಡಿತ ಅಥವಾ ವಾದಿರುದ್ರಗುಣ ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸನೆಂದೂ ಜೈನ ವಾದಿರಾಜನನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದೂ 1036ರ ಶಾಸನವೊಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಾದಿರಾಜನ ಸಹಪಾಠಿ ಮತ್ತು ಮತಿಸಾಗರನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ದಯಪಾಲ ಎಂಬುವನು ಶಾಕಟಾಯನ ವ್ಯಾಕರಣದ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿತ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ. ರೂಪಸಿದ್ಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದನ್ನು ಹಲವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಲಾಗಿದೆ. === ಚಂಪೂ ಕಾಲ === ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಕರ್ತೃ ನಾಗವರ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೋಶವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾದೀಭಸಿಂಹನ ಗದ್ಯಚಿಂತಾಮಣಿ, ಕ್ಷತ್ರಚೂಡಾಮಣಿ ಎಂಬ ಗದ್ಯಕಾವ್ಯಗಳು ಬಾಣನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು. ಜಯಕೀರ್ತಿಯ ಛಂದೋನುಶಾಸನವೂ ಇದೇ ಕಾಲದ್ದು. ಚಾಳುಕ್ಯ ಆರನೆಯ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ (1076-1127), ಕರ್ಣ, ಭೋಜಾದಿಗಳ ಆಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಿ ಬಂದಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಿಲ್ಹಣ ಮಹಾಕವಿಗೆ ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪತಿಯೆಂಬ ಪದವಿಯನ್ನಿತ್ತು ಅವನಿಂದ ವಿಕ್ರಮಾಂಕ ದೇವಚರಿತವೆಂಬ ಮನೋಹರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿದ. ಇದೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಪಂಡಿತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬಾ ಮನ್ನಣೆಗಳಿಸಿರುವ ಮಿತಾಕ್ಷರಾ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ಮೃತಿಗೆ ಬರೆದ. ಚಾಳುಕ್ಯ ಅರಸ ಮೂರನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಭೂಲೋಕಮಲ್ಲ (1127-39) ಅಭಿಲಾಷಿತಾರ್ಥಚಿಂತಾಮಣಿ ಅಥವಾ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸಕಲ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿವೆ. ವನಸ್ಪತಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪುಷ್ಪರಚನೆ, ಶಕುನಗಳು, ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಚಿತ್ರ, ಸಂಗೀತ, ರಾಜನೀತಿ, ಭೂಗೋಳ, ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ಲೌಕಿಕ ವಿದ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶ ದೊರೆತಿರುವುದು ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೇ ಇಂಥ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ದೊರೆಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಪಾಶರ್ವ್‌ದೇವ ಸಂಗೀತ ಸಮಯಸಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ (1139-49) ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ಚೂಡಾಮಣಿ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯ ಎರಡನೆಯ ವೀರಬಲ್ಲಾಳನ ಆಸ್ಥಾನಕವಿ ವಿದ್ಯಾಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರುಕ್ಮೀಣೀಕಲ್ಯಾಣನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಸರ್ವಸ್ವ ಸಂಜೀವಿನೀ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾಶ ಸಂಪ್ರದಾಯಪ್ರಕಾಶಿನೀ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳು ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇವನ ಮಗನಾದ ಸಕಲವಿದ್ಯಾಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗದ್ಯಕರ್ಣಾಮೃತ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲ === ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ವೇದಾಂತ ಪಂಥವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನೂ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಮೊದಲಾದ 37 ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಙ್ಮಯ ಉನ್ನತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮಾಧವ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರು ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಭಾರತೀತೀರ್ಥರು ಹಾಗೂ ಅವರ ತಮ್ಮಂದಿರಾದ ಸಾಯಣ ಮತ್ತು ಭೋಗನಾಥ ಇವರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಙ್ಮಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾದುವು. ತೈತ್ತೀರೀಯ ಸಂಹಿತೆ ಮುಂತಾದ ನಾಲ್ಕು ವೇದ ಸಂಹಿತೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು ಹೀಗೆ 18 ವೇದಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಮಾಧವಾಚಾರ್ಯ (ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಭಾಷ್ಯ ರಚಿಸಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವೇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪುರ್ವಮೀಮಾಂಸಾ ಸೂತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಯಣರ ಯಜ್ಞತಂತ್ರ ಸುಧಾನಿಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ ರತ್ನಮಾಲಾ ಗ್ರಂಥಗಳು ಶ್ರೌತಯಜ್ಞಗಳ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಮೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ಮಾಧವೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರಮಾಧವೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಸುಧಾನಿಧಿಯೂ ಇದೇ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೃತಿ. ದೇವಣ್ಣಭಟ್ಟ (ಸು.1145) ನಾನಾ ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಮೃತಿಚಂದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನರಹರಿ ಎಂಬುವನು ಸ್ಮೃತಿಕೌಸ್ತುಭವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಧವೀಯವಾದ ಧಾತುವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ದರ್ಶನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರ ಜೈಮಿನೀಯ ನ್ಯಾಯಮಾಲಾವಿಸ್ತರ ಮತ್ತು ವೈಯಾಸಿಕ ನ್ಯಾಯಮಾಲಾವಿಸ್ತರ ಮತ್ತು ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಸರ್ವದರ್ಶನಸಂಗ್ರಹ ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಸೂತಸಂಹಿತೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ತಾತ್ಪರ್ಯ ದೀಪಿಕೆಯೂ ಇವರದು. ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಲಂಕಾರಸುಧಾನಿಧಿಯೂ ಸಾಯಣರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಯಣರು ಸುಭಾಷಿತಸುಧಾನಿಧಿ ಎಂಬ ಸುಭಾಷಿತ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಭೋಗನಾಥ ಉತ್ತಮ ಕವಿಯೆಂದೂ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನೆಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದರೆ ಆತನ ಕೃತಿಗಳು ಯಾವುವೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಪತಿ ಕಂಪಣ ಅಥವಾ ಕಂಪರಾಯ ಮಧುರೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ಗಂಗಾದೇವಿ, ಆ ವಿಜಯ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಧುರಾವಿಜಯ ಅಥವಾ ವೀರಕಂಪಣ ರಾಯಚರಿತವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾಳೆ (ಸು.1360). ವಿಜಯನಗರದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ನರಕಾಸುರ ವಿಜಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮುಂದೆಯೂ ಸಾಲುವಾಭ್ಯುದಯ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ರಚಿತವಾದವು. ವಿಜಯನಗರದ ಅನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಂಚಿಹೋದಂತೆ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಹಂಚಿಹೋದವು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕುಂಠಿತವಾದರೂ ಅಳಿಸಿಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳದಿಯ ದೊರೆ ಬಸವ ಭೂಪಾಲ ಸ್ವತಃ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ. ಸೋಮದೇವನ ಅಭಿಲಷಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶಿವತತ್ತ್ವ ರತ್ನಾಕರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಈತ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಇದು 108 ಅಧ್ಯಾಯಗಳುಳ್ಳ ಬೃಹದ್ಗ್ರಂಥ. ಇವನದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ಗ್ರಂಥ ಸುಭಾಷಿತ ಸುರದ್ರುಮ ಎಂಬ ಸೂಕ್ತಿಕೋಶ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ದಳವಾಯಿ ನಂಜರಾಜ ನಂಜರಾಜಯಶೋಭೂಷಣ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ವೆಂಕಟಪ್ಪಯ್ಯ ಭೂಪತಿ ಅಥವಾ ವೆಂಕಾಮಾತ್ಯ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಅಲಂಕಾರಮಣಿದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಅದುವರೆಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವನ ಕುಶಲವ ವಿಜಯಚಂಪು ಭಟ್ಟಿಕಾವ್ಯದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಯಾಗಿರುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾವ್ಯ. ಈತ ಇವಲ್ಲದೆ ಹತ್ತು ಬಗೆಯ ರೂಪಕಗಳಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಹತ್ತು ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. === ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜರ ಕಾಲ === 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಶ್ರೀತತ್ತ್ವನಿಧಿ ಒಂದು ಸಚಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂವತ್ಸರಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳು ರಾಗಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳೇ ಮೊದಲಾಗಿ ನಾನಾ ದೇವತೆಗಳ, ಶಿವವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾನಾ ರೂಪಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಡನೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾರತ್ನಮಾಲಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೋಶ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಒಂಟಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಅಂಥ ಒಂಟಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಆಯಾ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 127 ಕೊನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ‘ಗ್ರಹಣದರ್ಪಣ’ 1841-1902ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಗ್ರಂಥ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಯಾದವ ರಾಘವ ಪಾಂಡವೀಯ (1817) ಎಂಬ ತ್ರಿಸಂಧಾನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅನಂತಾಚಾರ್ಯ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾಗವತ, ರಾಮಾಯಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಸಾಹಸ ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಏಕಾಂಬರಶಾಸ್ತ್ರಿ ಎಂಬವರು ವೀರಭದ್ರವಿಜಯಚಂಪು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಲ್ಲಾರಿ ಆರಾಧ್ಯರು ಶಿವಲಿಂಗ, ಸೂರ್ಯೋದಯ ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರಬೋಧ ಚಂದ್ರೋದಯದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದರೆ, ಲಿಂಗಭಟ್ಟರು ಅಮರಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗುಡಿಬಂಡೆ ಸಮೀಪದ ಮಂಡಿಕಲ್ಲು ರಾಮಶಾಸ್ತ್ರೀ ‘ಮೇಘ ಪ್ರತಿಸಂದೇಶ’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ಯಪ್ರಿಯತೀರ್ಥರು ವ್ಯಾಕರಣ ಮಹಾಭಾಷ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತಿವೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಜಗ್ಗೂಆಳ್ವಾರರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಕೌಟಿಲ್ಯಂ, ಪ್ರಸನ್ನರಾಘವಂ, ಮಹೀಹರಣಂ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದೀಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅನ್ಯರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಎನ್. ರಂಗನಾಥಶರ್ಮ ತುಂಬಾ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಂತೆಯೇ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಲೀ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಮಹತ್ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಸೇವಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಖೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಾರಭ್ಯ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ತನಕ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯ ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಸಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ದೊರೆಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹತ್ತುಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುರ್ವ ಮಹಾಕವಿಗಳ, ಸ್ತೋತ್ರಕಾರರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ನೂತನ ರಚನೆಗಳು, ಇಲ್ಲವೆ ನಾನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಟೀಕೆಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಇಲ್ಲವೆ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬರೆದ ಆಚಾರ್ಯ ಪುರುಷರ ದಿಗ್ವಿಜಯಗಳು, ಬಾಲೋಪಯೋಗಿ ಕಥಾನಕಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರ ಪರಿಷ್ಕಾರಗಳು. === ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾಲ === 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡವು. ಸುಂದರವಲ್ಲಿಯ (1900) ರಾಮಾಯಣ ಚಂಪು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿ. ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಶ್ರೀಕಂಠಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರು ಧಾತುರೂಪ ಪ್ರಕಾಶಿಕೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರಲ್ಲದೆ, ಯವನಯಾಮಿನೀವಿನೋದ ಕಥಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ನೈಟ್ಸ್‌ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಬ್ರಹ್ಮತಂತ್ರ ಪರಕಾಲ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅಲಂಕಾರಮಣಿಹಾರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಗ್ರಂಥ. ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವರನ್ನು ಕುರಿತವು. ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿ ರಸಾಸ್ವಾದನೆ. ಇದು ಹಂಸಸಂದೇಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಾರ್ಯರು ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಪ್ರಬಂಧ ಮೀಮಾಂಸಾ (1902), ಮೀಮಾಂಸಾ ಭಾಷಾಭೂಷಣ (1928) ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಮಾಂಸಾ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ಕುಮಾರಿಲಭಟ್ಟನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಗ್ರಂಥ. ದರ್ಶನೋದಯ (1933) ನಾನಾದರ್ಶನ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಷಯದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲಲಿತ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಜಗ್ಗು ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಕಾರ್ಕಳದ ಪಂಡಿತೆ ರಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಸುಲಲಿತ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥರಚಿಸಿ ಖ್ಯಾತಿಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮುತ್ತಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್ ಹುಟ್ಟುಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲೇ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾದ ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಇವರಿಬ್ಬರ ಕೃತಿಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿವೆ. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು. ಇವರೇ ಸ್ವತಃ ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಪುರಾಣ, ವೇದ, ವೇದಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದದೊಡನೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮಹಾಯೋಜನೆಯಂತೆ 12 ಮಹಾ ಪುರಾಣಗಳು, 12 ಉಪಪುರಾಣಗಳು, 6 ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಆನಂದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣಗಳು, ಯೋಗವಾಸಿಷ್ಠ, ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ ಭಾಷ್ಯಗಳು), ಒಂದೆರಡು ತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಋಕ್ಸಂಹಿತೆ, ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ನಿರುಕ್ತ-ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸುಮಾರು 350 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಗಳ, ವೇದಾಂತ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂಹಿತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಾಯಣ ಭಾಷ್ಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕನ್ನಡ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದಿವೆ. ನಿರುಕ್ತಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ವೇದಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಲೆಯ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಇತ್ತ ನೆರವು ಅಪಾರವಾದುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರರ ಕೃತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀತತ್ತ್ವನಿಧಿ ಮೊದಲಾದ 9 ಕೃತಿಗಳು ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚ್ಯವಿದ್ಯಾ ಸಂಶೋಧನಾಲಯದಿಂದ ಕನ್ನಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಚಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರ್ಯ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ. ಎಚ್. ಸುಬ್ಬರಾವ್ ರಚಿಸಿದ, ‘ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪದ್ಧತಿ’ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರನ ಗ್ರಂಥದ ಅನುವಾದ. ಪೆರಿಸ್ವಾಮಿ ತಿರುಮಲಾಚಾರ್ ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಬೋಧಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಉಡುಪಿ, ಶೃಂಗೇರಿ, ಕೂಡ್ಲಿ, ಸಂಕೇಶ್ವರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು. ಪರ್ದಲ, ಕಾರ್ಕಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು (ಓರಿಯಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು). ಈಚೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಏರ್ಪಾಡುಗಳಾದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಶೃಂಗೇರಿ, ಉಡುಪಿ, ಕಾರ್ಕಳಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬೆಳಗಾಂವಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಚಂದ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾಣೀ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ. ಇದರ ಏಳ್ಗೆಗಾಗಿ ಪಂಡರೀನಾಥ ಗಲಗಲಿಯವರು ಬಹಳ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅಮರ ಭಾರತೀ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದರೂ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರಾದ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕದವರು. ಏಕಮಾತ್ರ ದೈನಿಕವಾದ ಸುಧರ್ಮಾ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆ.ಎಸ್.ವರದರಾಜ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳೆರಡೂ ಸು.2000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದಿವೆ; ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭಾವವೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೇಲೆ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಒಂದೆರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಆರ್ಬಟ-ಆರ್ಭಟ, ಗುದ್ದಲಿ-ಕುದ್ದಾಲ, ಗೊಟರು-ಕೋಟಕ. ಹೆಂಟೆ-ಹೆಂಡೆ, ಪಿಂಡು-ಪಿಂಡ ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಇಂದಿನ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಉಪಯೋಗ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ವಾಙ್ಮಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಗ್ರಂಥಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮೇಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ವಿಷಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ == ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕವಿಗಳು == ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ನೂರಾರು ಮಹಾಕವಿಗಳು, ದಾರ್ಶನಿಕರು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬರುವವರು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿ. ಅವರಿಂದಲೇ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದು 'ಮಾ ನಿಷಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಂ ತ್ವಮಗಮಃ ಶಾಶ್ವತೀ ಸಮಾಃ. ಯತ್ಕ್ರೌಂಚ ಮಿಥುನಾತ್ ಏಕಮವಧೀಹಿ ಕಾಮಮೋಹಿತಂ' ಎಂಬುದು. ಬೇಡನೊಬ್ಬ ಕಾಮಮೋಹಿತವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಿಟ್ಟುಗೊಂಡ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿ ತಮಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿ ಬೇಡನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟರು. ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅದು ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂತು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಭರಧ್ವಾಜ ಮುನಿ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ. ಇದೇ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಗಳು ರಾಮಾಯಣವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಮಹಾಭಾರತ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಇವರಿಬ್ಬರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲ ಕವಿಗಳಾದರೆ, ಈ ಭಾಷೆಯ ಆದಿಕವಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದವರು [[ಕಾಳಿದಾಸ]]. [[ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಶಾಕುಂತಲಮ್]] ನಾಟಕ ಇವರ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ. ಇದಲ್ಲದೆ [[ಮಾಲವಿಕಾಗ್ನಿಮಿತ್ರಮ್]], ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ, [[ರಘುವಂಶಮ್]] ಮತ್ತು [[ಕುಮಾರಸಂಭವಮ್]] ಎಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ, [[ಮೇಘದೂತಮ್]] ಮತ್ತು [[ಋತುಸಂಹಾರಮ್]] ಎಂಬ ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಭಾಸ, ಭಾರವಿ, ಶ್ರೀಹರ್ಷ, ಬಾಣ ಮುಂತಾದ ಮಹತ್ವದ ಕವಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಗಮನಿಸಿ : ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ ಭಾರತದ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕಾಳಿದಾಸರನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ ಕಾಲ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬ ೧೫೬೪, ಹಾಗು ಕಾಳಿದಾಸರ ಕಾಲ ೫ ನೇ ಶತಮಾನ. ಕಾಳಿದಾಸರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಎಷ್ಟೋ ಶತಮಾನ ಹಳೆಯದು. ಇನ್ನು ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾಳಿದಾಸರೆಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿದೆ. ತಪ್ಪಾದ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ಎಂದೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ, ಒಪ್ಪುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.''' == [[:sa:मुख्यपृष्ठम्|ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] == [[:sa:मुख्यपृष्ठम्|ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದುವರೆಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೫೦೦೦ ಪುಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. == External links == * [http://samskrita-bharati.org/ Samskrita Bharati] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516030316/http://samskrita-bharati.org/ |date=2008-05-16 }} * [http://iit.edu/~laksvij/language/sanskrit.html Transliterator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929113026/http://iit.edu/~laksvij/language/sanskrit.html |date=2009-09-29 }} from [[romanized]] to [[Unicode]] Sanskrit * [http://sanskritvoice.com/ Sanskrit Voice: Learn, read and promote Sanskrit] * [http://baraha.com/ Sanskrit transliterator] with font conversion to Latin and other Indian Languages * [http://freenet-homepage.de/prilop/sanskrit-alphabet.html Sanskrit Alphabet] in Devanagari, Gujarati, Bengali, and Thai scripts with an extensive list of Devanagari, Gujarati, and Bengali conjuncts * [http://pankajjain.bizland.com/IndicUniversity/Rutgers/SanskritStudies.htm Academic Courses on Sanskrit Around The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104212755/http://pankajjain.bizland.com/IndicUniversity/Rutgers/SanskritStudies.htm |date=2009-01-04 }} ;Sanskrit Documents * [http://sanskrit.gde.to/ Sanskrit Documents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050801235744/http://sanskrit.gde.to/ |date=2005-08-01 }}: Documents in ITX format of Upanishads, Stotras etc. and a metasite with links to translations, dictionaries, tutorials, tools and other Sanskrit resources. * [http://www.swargarohan.org/Download.htm Read online Sanskrit text (PDF) of Mahabharata, Upanishada, Bhagavad-Gita, Yoga-Sutra etc. as well as Sanskrit-English spiritual Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913162928/http://www.swargarohan.org/Download.htm |date=2008-09-13 }} * [http://uwest.edu/sanskritcanon/index.html Digital Sanskrit Buddhist Canon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511222056/http://www.uwest.edu/sanskritcanon/index.html |date=2008-05-11 }} * [http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm GRETIL: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101107022605/http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm |date=2010-11-07 }}, a cumulative register of the numerous download sites for electronic texts in Indian languages. * [http://www.granthamandira.com/index.php?show=home Gaudiya Grantha Mandira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127234535/http://www.granthamandira.com/index.php?show=home |date=2010-11-27 }} - A Sanskrit Text Repository. This site also provides encoding converter. * [http://www.sacred-texts.com/hin/index.htm Sanskrit texts at Sacred Text Archive] * [http://claysanskritlibrary.org Clay Sanskrit Library] publishes Sanskrit literature with facing-page text and translation. * [http://www.giirvaani.net/] for texts and word-to-word translations * [http://www.new.dli.ernet.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417113943/http://www.new.dli.ernet.in/ |date=2019-04-17 }} for ageold publications * [http://dli.iiit.ac.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070827033811/http://dli.iiit.ac.in/ |date=2007-08-27 }} for similar old publications ;Primers * [http://chitrapurmath.net/sanskrit/sanskrit_Iesson.asp Sanskrit Self Study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110925200727/http://www.chitrapurmath.net/sanskrit/sanskrit_Iesson.asp |date=2011-09-25 }} by Chitrapur Math * [http://sanskrit.farfromreal.com Discover Sanskrit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505205735/http://sanskrit.farfromreal.com/ |date=2013-05-05 }} A concise study of the Sanskrit language * [http://sanskritdocuments.org/learning_tutorial_wikner/index.html A Practical Sanskrit Introductory by Charles Wikner]. * [http://sanskrit-lamp.org/ A Sanskrit Tutor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908042854/http://sanskrit-lamp.org/ |date=2008-09-08 }} * [http://utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/vedol-0-X.html Ancient Sanskrit Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331222922/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/vedol-0-X.html |date=2009-03-31 }} from the University of Texas at Austin ;Grammars * [http://warnemyr.com/skrgram/ An Analytical Cross Referenced Sanskrit Grammar] By Lennart Warnemyr. {{Authority control}} {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] kuxro5z2bqfmwts53ppd889t2frloub 0 4506 1373766 1362900 2026-05-19T14:04:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373766 wikitext text/x-wiki [[Image:Larry Ellison.jpg|thumb|200px|ಲ್ಯಾರಿ ಎಲಿಸನ್]] {{Infobox person |name =ಲ್ಯಾರಿ ಎಲಿಸನ್ |image = Larry Ellison on stage.jpg |image_size = |caption = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಲ್ಯಾರಿ ಎಲಿಸನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ |birth_date = {{Birth date |1944|08|17|mf=yes}} |birth_place = ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್, ಮಾನ್ಹಟ್ಟಾನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೆರಿಕಾ |residence =ವುಡ್ ಸೈಡ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಅಮೆರಿಕಾ |alma_mater = [[University of Illinois at Urbana-Champaign]] ([[List of college dropout billionaires|dropped out]])<br>[[University of Chicago]] (dropped out) |nationality = ಅಮೆರಿಕನ್ |occupation = CEO of [[Oracle Corporation]] |known_for = Co-founder of Oracle Corporation |salary = $77 million (2013)<ref name=salary>{{cite web |url=http://money.cnn.com/2013/11/01/technology/enterprise/larry-ellison-pay/ |title=Oracle shareholders say 'no' to Larry Ellison's pay |publisher=CNN |date=November 1, 2013 |accessdate=March 10, 2011 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 8, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108044141/http://money.cnn.com/2013/11/01/technology/enterprise/larry-ellison-pay |url-status=dead }}</ref> |networth = {{Increase}} US$ 41 [[1000000000 (number)|billion]] (2012)<ref name="Larry Ellison topic page">[http://www.forbes.com/profile/larry-ellison Larry Ellison] [[Forbes]].com. Accessed April 2010.</ref> |spouse = {{ubl|{{Marriage|Adda Quinn|1967|1974|reason=divorced}}|{{Marriage|Nancy Wheeler Jenkins|1977|1978|reason=divorced}}|{{Marriage|Barbara Boothe|1983|1986|reason=divorced}}|{{Marriage|[[Melanie Craft]]|2003|2010|reason=divorced}}}} |children = [[ಡೇವಿಡ್ ಎಲಿಸನ್]]<br>[[ಮೆಗಾನ್ ಎಲಿಸನ್]] |website = {{URL|http://www.oracle.com/us/corporate/press/BoardofDirectors/016334.htm|Larry Ellison}} }} ಲಾರೆನ್ಸ್ ಜೋಸೆಫ್ ಎಲಿಸನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಾಂಶ(ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್) ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಆರಕಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್|ಆರಕಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ]] ಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗು ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ. {{Clear}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.oracle.com/us/corporate/press/BoardofDirectors/016334.htm Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613103341/http://www.oracle.com/us/corporate/press/BoardofDirectors/016334.htm |date=2013-06-13 }} at [[Oracle Corporation]] * [http://www.forbes.com/profile/larry-ellison Profile] at [[Forbes]] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/business/2000/microsoft/635364.stm Biography] at BBC News * {{C-SPAN|lawrenceellison}} * {{Charlie Rose view|3383}} * {{IMDb name|0255213}} * {{NYTtopic|people/e/lawrence_j_ellison}} * {{worldcat id|lccn-n97-43375}} * {{Nndb|439/000022373}} {{ಚುಟುಕು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ: ದೇಶ ಜನರು]] d9r16r21rarkzql7thzj2mol4id5v06 0 10291 1373844 1373547 2026-05-20T08:26:12Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1373844 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಕೆ ಟಿ ಗಟ್ಟಿ | birth_date = ಜುಲೈ ೨೨ ೧೯೩೮ | birth_place = ಕಾಸರಗೂಡು ಸಮೀಪದ ಕೂಡ್ಲು | occupation = ಕಥೆಗಾರರು, ಕೃಷಿಕರು, ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕರು }} '''ಕೆ. ಟಿ. ಗಟ್ಟಿ ''' (ಜನನ: ೨೨ ಜುಲೈ ೧೯೩೮ - ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಕ. ಪತ್ರಿಕಾ ಧಾರವಾಹಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. [[ಕಾಸರಗೋಡು|ಕಾಸರಗೋಡಿ]]ನ [[ಕೂಡ್ಲು]] ಮೂಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ. [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] ಮುಂತಾದೆಡೆ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ. [[ಉಜಿರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸ. ಯುಗಾಂತರ, ಕಾರ್ಮುಗಿಲು, ಕಾಮಯಜ್ಞ ಚಕ್ರಬಂಧ (ಕಾದಂಬರಿ), ನೀಲಿ ಗುಲಾಬಿ, ಮನುಷ್ಯ ವಾಸನೆ (ಕಥೆ), ಮೂರನೆಯ ಧ್ವನಿ (ವಿಮರ್ಶೆ), ರೋಂಕಾರದ ಹಕ್ಕಿ (ಕವಿತೆ), ಕುರುಡರು, ಕೆಂಪುಕಾಗೆ (ನಾಟಕ) ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು. "ಬೊಂಬೆಯಾಟ' ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನಾಟಕರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ.<ref>https://www.sallapa.com/2024/02/blog-post_19.html</ref> ==ಜೀವನ== ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಭಾಷಾತಜ್ಞ, ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೆನಿಸಿದ ಕೆ.ಟಿ. ಗಟ್ಟಿಯವರು ೧೯೩೮ರ ಜುಲೈ ೨೨ ರಂದು ಕಾಸರಗೋಡು ಸಮೀಪದ ಕೂಡ್ಲೂವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ೧೯೫೭ರಿಂದಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳೇ ಪ್ರೇರಣೆ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರಾದರೂ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಪ್ರಿಯರಾದ ಧೂಮಪ್ಪನವರು ಕೂಡ್ಲು ಯಕ್ಷಗಾನ ನಾಟಕ ಮಂಡಲಿಯೊಡನೆ ಊರೂರು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದು, ಸಿಕ್ಕಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಗಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಓದಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು. ತಾಯಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ತುಳು]]-[[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಪಾಡ್ಡನ|ಪಾಡ್ದನ]]ಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಕೆ ಟಿ ಗಟ್ಟಿಯವರು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಹೈಯರ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಲಿತದ್ದು ಎಂಟನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಎಲ್‌.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ನಂತರ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು. ನಂತರ ಪಿ.ಯು. ಹಾಗೂ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದದ್ದು ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿಯ ಸರಕಾರಿ ಬೇಸಿಕ್‌ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಶಾಲೆಯಿಂದ. ತಲಚೇರಿಯ ಸರಕಾರಿ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಿ.ಎಡ್‌. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಗಟ್ಟಿಯವರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದು ಕಾಸರಗೋಡಿದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು [[ಕೇರಳ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪಾಲದ [[ಮಣಿಪಾಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|ಎಂ.ಐ.ಟಿ.]] ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಡುಪಿಯ ಟಿ.ಎಂ.ಎ.ಪೈ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಭಾರತ ಸರಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ [[ಲಂಡನ್]]‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌]]ನ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರಿಸೆಪ್ಟರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಪಡೆದರು. ಕೆಲಕಾಲ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿಬಂದ ಗಟ್ಟಿಯವರು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಲೇಖಕರಾಗಿ ಬದುಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಉಜಿರೆಯ ಬಳಿ ಜಮೀನು ಖರೀದಿಸಿ ‘ವನಸಿರಿ’ಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ ಕಥಾಲೋಕ == ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿಯವರ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಶಬ್ದಗಳು’ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಸುಧಾವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದುದು 1976ರಲ್ಲಿ. ಇದು [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಪ್ರಸಾರದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಕಾದಂಬರಿ]] ಎನಿಸಿ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಸತತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1978ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ‘ಸಾಫಲ್ಯ’ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಸೇರಿ 2004ರವರೆಗೆ ಅವರ 14ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕರದ್ದೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಒಂದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದೂ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೇ. ಇದಲ್ಲದೆ [[ತುಷಾರ |ತುಷಾರ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ಮನೆ’, ಕಾಮಯಜ್ಞ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಗೆಳತಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪೂಜಾರಿ’, ಕಾದಂಬರಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅವಿಭಕ್ತರು’, [[ತರಂಗ (ವಾರಪತ್ರಿಕೆ)|ತರಂಗ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ನಿರಂತರ’, [[ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ನವಂಬರ್ 10’, [[ಕರ್ಮವೀರ |ಕರ್ಮವೀರ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ಸನ್ನಿವೇಶ’, [[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್ಮುಗಿಲು’, [[ಮಂಗಳ (ವಾರಪತ್ರಿಕೆ)|ಮಂಗಳ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ‘ರಸಾತಳ’ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಮುಕ್ತ, ಅವಿಭಕ್ತರು, ಕರ್ಮಣ್ಯೇ ವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ, ಕೂಪ, ಪೂಜಾರಿ, ಬಿಸಿಲುಗುದುರೆ, ಮೃತ್ಯೋರ್ಮಾ ಅಮೃತಂ ಗಮಯ, ಯುಗಾಂತರ, ಶಿಲಾತಪಸ್ವಿ, ಸ್ವರ್ಣಮೃಗ, ಅರಗಿನ ಮನೆ ಇವೇ ಮುಂತಾದವು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವ ಅವರ ಇನ್ನಿತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಹೀಗೆ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಐವತ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿವೆ. ಗಟ್ಟಿಯವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಶಬ್ದಗಳು’. ಅವರು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿತು. ಇವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ನಿಂಬೆಗಿಡವನ್ನು ಕುರಿಯೊಂದು ಬಂದು ತಿನ್ನತೊಡಗಿದಾಗ ಕೋಪಗೊಂಡು ಓಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯವರೆಗೆ ಕಾಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡಿತಂತೆ. ಬೇರೆಯವರ ದೇಶ, ಅವರ ಮಣ್ಣು, ಅವರ ಗಿಡ, ಅವರ ಕುರಿ - ನಾನು ಓಡಿಸಿದ್ದು ಸರಿಯಾ? ಹೀಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಈ ತುಮುಲಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದೇ ಅವರ ‘ಅರಗಿನ ಅರಮನೆ’ ಕಾದಂಬರಿ. ಗಟ್ಟಿಯವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬರೆದ ಕಥೆಗಳು ‘ಮನುಷ್ಯನ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು’, ‘ನೀಲಿ ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು’, ‘ಭೂಗತ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು’, ‘ವಿಶ್ವ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು’ ಹಾಗೂ ‘ಪ್ರೀತಿ ಎಂಬ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು’ ಎಂಬ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಕಾದಂಬರಿಗಳು== # ಕಾರ್ಮುಗಿಲು # ಪುನರಪಿ ಜನನಂ # ಬಿಸಿಲುಗುದುರೆ # ಕಾಮರೂಪಿ # ಸನ್ನಿವೇಶ # ಉರಿ # ಶಬ್ದಗಳು # ನಿರಂತರ # ಸ್ವರ್ಣ ಮೃಗ # ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ # ಪರುಷ # ಅಶ್ರುತ ಗಾನ # ಅರಗಿನ ಅರಮನೆ # ಶಿಲಾ ತಪಸ್ವಿ # ಸನ್ನಿವೇಶ # ಗ್ಲಾನಿ # ಪರಮಾರ್ಥ # ಪರಿಧಿ # ಪೂಜಾರಿ # ಮನೆ # ಕೆಂಪು ಕಳವೆ # ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೆ # ಭೂಮಿಗೀತೆ # ಕೂಪ # ಅಪೂರ್ಣ # ಸುಖಾಂತ # ಸಾಫಲ್ಯ # ಕಾಮಯಜ್ಞ # ಅವಿಭಕ್ತರು # ರಸಾತಳ # ನವೆಂಬರ್ 10 # ಯುಗಾಂತರ # ಮಿತಿ # ರಾಗಲಹರಿ # ಮೃತ್ಯೋರ್ಮಾ ಅಮೃತಂ ಗಮಯ # ಏಳು ಮಲ್ಲಿಗೆ ತೂಕದ ಹುಡುಗಿ # ಇತಿಹಾಸದ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ # ಅನಂತರ # ಅಂತರಂಗದ ಅತಿಥಿ # ಯುದ್ಧ ==ವೈಚಾರಿಕ ಬರಹಗಳು== ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಈ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಅವರ ಹಲವಾರು ಮೌಲಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು, ‘ಮೂರನೆಯ ಧ್ವನಿ’ (ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಿಂತನ), ‘ನಿನ್ನೆ ನಾಳೆಗಳ ನಡುವೆ’ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನ), ‘ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪುಟಗಳು’, ‘ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಆಕಾಶ’, ‘ನಾಲ್ಕುದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಳದ ತಂತಿ’ (ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಕೃತಿಗಳು) ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ==ಕವಿತೆಗಳು== ‘ಝೇಂಕಾರದ ಹಕ್ಕಿ’ ಎಂಬ ಗಟ್ಟಿಯವರ ಕವನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಅನುವಾದ ‘ನನ್ನ ಪ್ರೇಮದ ಹುಡುಗಿ’ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ==ನಾಟಕಗಳು== ತಂದೆತಾಯಿಯಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಲವಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯವರು ರಚಿಸಿದ ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ನಾಟ್ಕ, ಕೆಂಪುಕಾಗೆ, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಜಯ, ಕುರುಡರು, ನಗರ ಪರ್ವ, ಬೊಂಬೆಯಾಟ, ಜುಜುಬಿದೇವರ ಜುಗಾರಿ ಮುಂತಾದವು. ಹೀಗೆ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾನುಲಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಪ್ರೌಢರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೂ ಅವರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಅವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಪಂಜಾಬಿ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರಕ ಬರಹಗಳು== ಕೆ ಟಿ ಗಟ್ಟಿಯವರು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದರ ಅನುಭವದಿಂದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾಷ್ಯಾಧ್ಯಯನ, [[ವ್ಯಾಕರಣ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಉಚ್ಚಾರಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಗುರುಗಳಾಗಿ ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನ, ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಕನ್ನಡ ಆಲಿಸಿ ಕಲಿಸಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆಲಿಸಿ ಕಲಿಸಿ ಮುಂತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕನ್ನಡ ಬೈಲಿಂಗ್ಟಲ್‌, ಪೇರೆಂಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸಿ, ಬೈಲಿಂಗ್ವಲ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್, ಹೌಟು ಟೀಚ್‌ ಯುವರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕನ್ನಡ, ಲರ್ನ್ ಕನ್ನಡ ಥ್ರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಲರ್ನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಥ್ರೂ ಕನ್ನಡ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಇವು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಕಾರಿ ಎನಿಸಿವೆ. ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲದೆ ಅಂಡಮಾನ್‌ ಪ್ರವಾಸದ ‘ನಿಸರ್ಗ ಕನ್ಯೆ ಅಂಡಮಾನ್‌’, ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ ‘ಗುಳಿಗೆಗಳು’ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯವರ ಆತ್ಮಕಥೆ ‘ತೀರ’ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವಗಳು== * ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಣನೀಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, * ‘ಸಂದೇಶ’ ವರ್ಷದ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, * ಸಾಹಿತ್ಯ ಸವ್ಯಸಾಚಿ -೨೦೧೧ ಗೌರವ, * ನಾಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ಚದುರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮತಂತೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾ ೧೦ನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ * ಕಾಸರಗೊಡು ಜಿಲ್ಲಾ ೨ನೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ==ನಿಧನ== ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ರಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/famous-novelist-kt-gatti-passed-away-2691138</ref>, <ref>https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/famous-kannada-novelist-kt-gatti-passes-away/articleshow/107813206.cms</ref>, <ref>https://udayavani.com/articles/special/k-t-gatti-was-touched-mind-and-moved</ref>, <ref>https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2024/Feb/19/mangaluru-famous-novelist-kt-gatti-passed-away</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%97%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF/ ಕಣಜ] * [https://www.bookbrahma.com/author/k-t-gatti ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ] * [https://kannadakali.com/article/language/ktgatti.html ಕನ್ನಡಕಲಿ] * [https://pustakapremi.wordpress.com/2018/12/24/ ತೀರ-ಕೆ-ಟಿ-ಗಟ್ಟಿ] * [https://nasuku.com/category/ ಗಟ್ಟಿ-ವಿಷ್ಣು-ನುಡಿ-ನಮನ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೪ ನಿಧನ]] c49qkm2mgehw2x2jb8g4d0928h9ye5v 0 12192 1373785 1363853 2026-05-19T17:45:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373785 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೇಶ| <!-- Note: All of the following within double brackets ( {{ }} ) is template text. Please skip over it to edit the article. --> native_name = {{lang|vi|Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam}} <br /> ಕೊಂಗ್ ಹೊಅ ಚಅ ಹೋಯ್ ಚೂ ನ್ಘಿಅ ವಿಯೆಟ್ ನಾಮ್ | conventional_long_name = ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣತಂತ್ರ | common_name = ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ | national_anthem = {{lang|vi|[[Tiến Quân Ca]]}} | national_motto = {{lang|vi|''Độc lập - Tự do - Hạnh phúc''}} <small>("Independence - Freedom - Happiness")</small>| image_flag = Flag of Vietnam.svg | image_coat = Emblem of Vietnam.svg | image_map = Vietnam in its region.svg | capital = [[ಹಾನೊಯ್]] |latd=21|latm=2|latNS=N|longd=105|longm=51|longEW=E| largest_city = [[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ ನಗರ]] | official_languages = [[ತಿಯೆಂಗ್ ವಿಯೆಟ್]]| government_type = [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣತಂತ್ರ]]¹ | leader_title1 = [[General Secretary of the Communist Party of Vietnam|General Secretary]] | leader_title2 = [[President of Vietnam|President]] | leader_title3 = [[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]] | leader_name1 = {{lang|vi|[[Nông Đức Mạnh]]}} | leader_name2 = {{lang|vi|[[Nguyễn Minh Triết]]}} | leader_name3 = {{lang|vi|[[Nguyễn Tấn Dũng]]}} | sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]| established_event1 = [[Battle of Bach Dang River (938)|ಚೀನಾದಿಂದ]]| established_event2 = [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]ನಿಂದ| established_event3 = ಮನ್ನಿತ| established_date1 = [[೯೩೮]] | established_date2 = [[ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨]] [[೧೯೪೫]] | established_date3 = [[೧೯೫೪]]| area = 331,689 | areami² = 128,065 | area_rank = 65th | area_magnitude = 1 E9 | percent_water = 6.38 | population_estimate = 85,238,000 | population_estimate_year = ಜುಲೈ ೨೦೦೫ | population_estimate_rank = 13th | population_census = 96,208,984 | population_census_year = 2019| population_density= 290.48 | population_densitymi² = 655 | population_density_rank = 46th | GDP_PPP_year = 2005 | GDP_PPP = $251.8 billion<!--CIA-->| GDP_PPP_rank = 36th | GDP_PPP_per_capita = $3,025 | GDP_PPP_per_capita_rank = 123rd | |GDP_nominal = $51.4 billion<!--IMF--> |GDP_nominal_rank = 59th |GDP_nominal_year = 2005 |GDP_nominal_per_capita = $618 |GDP_nominal_per_capita_rank = 143rd |HDI_year = 2004 | |HDI = {{profit}}0.709 | |HDI_rank = 109th | |HDI_category = <span style="color:#FFCC00;">ಮಧ್ಯಮ</span> |Gini = 37 |Gini_year = 2002 |Gini_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> | currency = {{lang|vi|[[ಡಾಂಗ್]]}} (₫) | currency_code = VND | time_zone = | utc_offset = +7 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = +7 | cctld = [[.vn]] | calling_code = 84 | footnotes =1. According to the official name and its 1992 Constitution| }} '''ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್''' ಒಂದು ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ 15ನೇ ಜನನಿಬಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಲಾವೋಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ== ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ 1947 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು,1954ರವರೆಗೂ ನಡೆದ ಮೊದಲನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು ತದನಂತರ ದೇಶವು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿತು, ಒಂದು ಭಾಗ ಸಮಾಜವಾದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಸಮಾಜವಾದಿ ಅಲ್ಲದ ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿತು ತದನಂತರ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಜತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮರು ಸ್ಥಾಪನೆ9 Sep, 2016::[http://int.search.myway.com/search/GGmain.jhtml?searchfor=gravity+wave+centre+in+Maharastra&n=781bb936&p2=%5EBYM%5Exdm010%5ETTAB02%5Ein&ptb=29C5A3C8-229D-4FD1-9915-C00630FD4EC9&qs=&ss=sub&st=tab&tpr=sbt&ts=1473439201090]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] 3ilhk4n1jv785d2skkztyq7snxch7hy 0 13422 1373842 1289280 2026-05-20T08:25:10Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1373842 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:RKP.jpg|thumb|right|250px|'ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿ,' '೨೦೦೭ರ ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ವಿಜೇತರಲ್ಲೊಬ್ಬರು']] ''''೨೦೦೭ ರ, " ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪರಿತೋಷಕ, "ವನ್ನು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ !''' ಭಾರತದ [[ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿ]], ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, [[ಆಲ್ ಗೋರ್]], ಪ್ರಸಕ್ತ ೨೦೦೭ ರ, [[ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿಪುರಸ್ಕಾರ]]ದ ಭಾಗಿದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವಿಶ್ವದ ಪರಿಸರಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ 'ಪಚೌರಿ,' ಹಾಗೂ, 'ಆಲ್ ಗೋರ್,' ರ ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವೀಉದಾಹರಣೆ== ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನವೃದ್ಧಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪುರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[ಟಾಟಾ ಇಂಥನ-ಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ]],"ಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ, ೬೭ ವರ್ಷದ ಹರೆಯದ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಯಹೇಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿ ಅದರ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೫೯ ವರ್ಷದ ಆಲ್ ಗೌರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಮೇಲೆ,ಅವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿ ಹವಾಮಾನಬದಲಾವಣೆಯ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು, ಮತ್ತು ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ, ೧೮೧ ನಾಮಪತ್ರಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಈ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೩೦ ದೇಶಗಳ ೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು, [[ಸಾಗರ]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು,ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಐ.ಪಿ.ಸಿ.ಸಿ]], ಇಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ. ವಿಶ್ವದಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ,ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣತೆ ಹೇಗೆ ವಿಶ್ವದ ಭೂಮಿ, ಸಾಗರ, ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸುನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ದುಡಿಯುತ್ತಿವೆ.[[ಸೋನಾಮಿ]], ಯಂತಹ ಪಿಡುಗನ್ನು ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಹವಾಮಾನವೈಪರೀತ್ಯದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ವಿಶೇಷಜ್ಞರ ತೀರ್ಮಾನ. ಟಾಟಾ ಇಂಥನ-ಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾಲಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಪಚೌರಿಯವರು, ಹವಾಮಾನಬದಲಾವಣೆ ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ಪ್ರತಿಸದಸ್ಯರೂ [[ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ಭಾಜನರೆಂಬ ಸಂಗತಿ ನೈಜವಾದದ್ದು. ವಿಜೇತರು, ೫.೪೦ ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್, ಅಂದರೆ, ಸುಮಾರು ೬ ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ನಗದು ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಈರ್ವರಿಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಪಾಲು. ==ರಾಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿಯವರ ಜನನ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿಯವರು ಜನಿಸಿದ್ದು, ನೈನಿತಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೦, ರಲ್ಲಿ. ಲಕ್ನೊ ನಗರದಲ್ಲಿ, [[ಲ ಮಾರ್ಟಿನೇರ್ ಹುಡುಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜ್ ಶಿಕ್ಷಣ]]. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು Ph.D; ಅದೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ Ph.D; ಯನ್ನು, ಅಮೆರಿಕದ, North Carolina State ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ. ಡಾ. ಪಚೌರಿಯವರು, ವಾರಣಾಸಿಯ [[ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ದುಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ North Carolina State ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲಿ, M.S; ಹಾಗೂ Ph.D; [[Industrial Engineering]] ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. Economics ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು Ph.D; ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ,ಪಡೆದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸದ ತರುವಾಯ, ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಇಂಥನ-ಶಕ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾಲಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೆಶರಾಗಿ, ನಂತರ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಚೌರಿಯವರ ಹೆಂಡತಿ, [[ಡಾ.ಸರೋಜ್]]. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನ, ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ನಿರ್ದೇಷಿಕ, ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ; ಆಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪತಿಯ ಆಫೀಸಿನ [[ಟೆರಿ]] ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ, ಇದೆ. "ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ," ಘೋಷಣೆಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಗಳು [[ರಷ್ಮಿ]], ಪಚೌರಿಯವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಳು. [[ಮಗ ಆಶ್]], [[ಪತ್ನಿ ಸರೋಜ್]], ಈ ಸುವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹರ್ಷಿಸಿ, ಪಚೌರಿಯವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ೧೮೧ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷು ರಿಚ್, ಕ್ವಾಂಗ್ ದು, ಫಿನಿಶ ನಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮರ್ಡಿ ಅಹತ್ಸಿ ಸಾರಿ, ಮತ್ತು [[ಮಾನವತಾವಾದಿ ಸಮೂಹ ಉಳಿಸಿ]], ಮಕ್ಕಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ೫೯ ವರ್ಷದ ಗೋರ್ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. " [[An Inconvenient Truth" on climate change]]," ಎಂಬ ವೃತ್ತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ [[ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ದೊರೆತಿತ್ತು. [[IPCC]] ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದ, '[[ತಿವಲ್ಲು]],' ವಿನಿಂದ '[[ಅಮೆರಿಕ]]'ದವರೆಗೆ. ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಪಚೌರಿಯವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಅಪಾರ. ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ದಾಖಲುಮಾಡಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ==ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು ಹೀಗಿವೆ== * ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೆಲೊ. * [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, " [[ಕಾಡು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ]]," ಯನ್ನು [[ಯೇಲ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು. * ಭಾರತದ ನವರತ್ನ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[ONGC]] ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಸಲಹೆಗಾರನ ತನಕಾ, ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಸ್ಥಾನ,ಅಧಿಕಾರಿ. * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಥಾನ]], ದಲ್ಲೂ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. * ಸರ್ಕಾರದ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, [[ಎನರ್ಜಿ ಬೋರ್ಡ್]], [[ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥಾನ]], * [[ತೈಲೋದ್ಯಮ ಪುನರ್ನಿಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ]], . [[ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] ch94faf9xpypvncbkvl4u8m6ac843xz 0 14708 1373845 1251057 2026-05-20T08:26:49Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1373845 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ನವಣೆ<ref>Wikipedia English [https://en.wikipedia.org/wiki/Foxtail_millet "Foxtail Millet"] accessed on 2016-07-18</ref> |image = Japanese_Foxtail_millet_02.jpg |image_caption = ಬಲಿಯದ ತೆನೆ |regnum = Plantae |unranked_divisio = ಆವೃತ್ತಬೀಜಿ (ಆಂಜಿಯೊಸ್ಪರ್ಮ್) |unranked_classis = ಮೊನೋಕಾಟ್‌ |unranked_ordo = ಕೊಮಿಲಿನಿಡ |ordo = ಪೊಅಲೇ |familia = ಪೊಅಸಿಯ |subfamilia = ಪನಿಕೊಯಿಡೇ |genus = ''ಸೆಟಾರಿಯ'' |species = '''''ಸೆ. ಇಟಾಲಿಕ''''' |binomial = ''ಸೆಟಾರಿಯ ಇಟಾಲಿಕ'' |binomial_authority = ([[ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನೇಯಿಸ್|ಲಿ]].) ಪಿ. ಬ್ಯೂವೊಯಿಸ್ |synonyms = }} [[ಚಿತ್ರ:Navane.jpg|thumb|right|'ನವಣೆ']] 'ನವಣೆ' <ref>[http://www.kannadaprabha.com/supplements/agriculture-environment/%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%A3%E0%B3%86/155717.html ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ, ೨೦೧೪, ಜೂನ್,೧೦,'ಬೇಳೆ ಭಾತ್']{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಒಂದು ಸತ್ವಯುತ ಕಿರುಧಾನ್ಯ. ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬೆಳೆ. ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಳದ, ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡ-ಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಧಾನ್ಯ. 'ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೌಲ್ಯ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಧಾನ್ಯದ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ. 'ಕಿರುಧಾನ್ಯ'ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು 'ಬೆಂಬಲಬೆಲೆ', ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು 'ಬಡವರ ಆಹಾರ,' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ನವಣೆಯಂತಹ ಕಿರುಧಾನ್ಯಗಳು ಅವಸಾನದ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ. ನವಣೆ [[ಕೀಟ]] ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ನವಣೆ ಕಿರುಧಾನ್ಯ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಜ್ಜೆಯ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಿರುಧಾನ್ಯ. ಕಿರುಧಾನ್ಯ. ಒರಟು ಧಾನ್ಯ ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ <i>ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್</i> ತನ್ನದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಊದಲು (ಬಾರ್ನ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಮಿಲ್ಲೆಟ್), [[ರಾಗಿ]], ಟೆಫ್<ref>ಇಥಿಯೋಪಿಯ, ಎರಿಟ್ರಿಯ ದೇಶಗಳ ಒಂದು ಕಿರುಧಾನ್ಯ</ref>, ಬರಗು (ಕಾಮನ್ ಮಿಲ್ಲೆಟ್), ಹಾರಕ (ಕೋಡೋ ಮಿಲ್ಲೆಟ್), [[ಸಜ್ಜೆ]] ಮತ್ತು ನವಣೆಗಳು ಕಿರುಧಾನ್ಯಗಳು.<ref>ಕಿರುಧಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಫ್‌ಎಒ, [http://www.fao.org/es/faodef/fdef01e.htm#1.09 "DEFINITION AND CLASSIFICATION OF COMMODITIES (draft)" ನಲ್ಲಿನ Cereals and Products, Millets ನೋಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160717225129/http://www.fao.org/es/faodef/fdef01e.htm#1.09 |date=2016-07-17 }} access date 2016-07-18</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆಯಾದರೂ ನವಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಿಸುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ೧೯೯೦ರದ ದಶಕದ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನವಣೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಧಾನ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸುಮಾರು ೫ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನು<ref name=A>[https://books.google.co.in/books?id=dH6S9MwTupUC&dq “Plant Resources of Tropical Africa 1 Cereals and Pulses”], Editors M. Brink and G. Belay, PROTA Foundation/Backhuys Publishers/CTA Wageningen, Netherlands 2006, pages 162-163</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ನವಣೆಯನ್ನು ಏಷಿಯಾದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಸಸ್ಯ ಸೆ. ವಿರಿಡಿಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೭,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಳಗಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನಾದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಭತ್ತ]] ಪ್ರಮುಖವಾದರೆ ನವಣೆಯು ಚೀನಾದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಯಿತು. ಅನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯು ನವಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಏಷಿಯಾ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಕಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರದ [[ಹರಪ್ಪ]] ಹಂತದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ ಪೂ ೨೫೦೦-೨೨೦೦) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೈಮಾಬಾದ್‌ನ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಜೊರ್ವೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ ಪೂ ೧೪೦೦-೧೯೦೦) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. <ref> Nesbitt, Mark, “Grains” in [https://books.google.co.in/books?id=niwsBgAAQBAJ The cultural History of Plants,, Editors Sir Ghillean Prance and Mark Nesbitt], page 50</ref><ref>Wikipedia [https://en.wikipedia.org/wiki/Daimabad "Daimabad"], Accessed on 2016-07-18</ref> ==ಸಾಗುವಳಿ== ಇದು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಿಂದ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ೨೦೦-೪೦೦ಮಿಲ್ಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳಯಬಲ್ಲದು. [[ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]], ನೇಪಾಳ, [[ಜಪಾನ್]], ಯುರೇಸಿಯ, [[ಇಥಿಯೋಪಿಯ]], ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವಣೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ನಾಡು]].<ref name=B>[http://www.nfsm.gov.in/Publicity/2014-15/Books/Status%20Book.pdf "Status Paper on Coarse Cereals (Sorghum, Pearl Millet, Finger Millet, Small Millets, Maize and Barley)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509230521/http://www.nfsm.gov.in/Publicity/2014-15/Books/Status%20Book.pdf |date=2015-05-09 }}, Directorate of Millet Development, Jaipur and Department of Agricuture and Cooperation, Govt of India, March 2014.</ref> ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು, ಮಾನ್ವಿ, [[ದೇವದುರ್ಗ]] ಮತ್ತು ಸೇಡಂ ತಾಲುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=C>ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮಗಳು (ಕರ್ನಾಟಕ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಪ್ರದೇಶ ೧, ವಲಯ ೧ ಮತ್ತು ೨)), ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಾರವಾಢ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ೧೯೯೭,</ref> ಬೆಳೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ೬೦-೧೨೦ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು.<ref>[http://www.feedipedia.org/node/725 "Foxtail millet (Setaria italica), grain"] Feedipedia, Aceess date 2016-07-17</ref> ನವಣೆಯ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳ ಇಳುವರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್‌ಎಂಟಿ-೧೦೦-೧ ತಳಿಯ ಇಳುವರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ೨೦೦೦-೨೫೦೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂಗಳಿದ್ದರೆ ಗರಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಕೇವಲ ೬೯೧ ಕಿಲೊಗಳು ಮಾತ್ರವಿತ್ತು.<ref name=B /> *ಬಿತ್ತನೆ: ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೂಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜೂಲೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜೂಲೈ ೨-೩ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಬಿತ್ತನೆಯ ಬೀಜ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ೮ ಕಿಲೊ. ಸಾಲು ಸಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ೨೫-೩೦ ಸೆಂಮೀ ಮತ್ತು ಗಿಡ ಗಿಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ೮-೧೦ ಸೆಂಮೀ. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಸ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ೪-೫ ಲಕ್ಷ ಸಸ್ಯಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಯಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ನವಣೆಯ ತಳಿಗಳು ಪಂತ್ ಸೆಟೆರಿಯ ೪, ಹೆಚ್ಎಂಟಿ ೧೦೦-೧ ಮತ್ತು ಟಿಎನ್‌ಎಯು-೧೮೬ (ಇಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ತಳಿಗಳು ಎಸ್‌ಐಎ-೩೨೬, ಪಿಎಸ್-೪ ಮತ್ತು ಟಿಎನ್‌ಎ-೧೮೬).<ref name=B /> ನಾಲ್ಕು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. *ಇತರ ಸಾಗುವಳಿ ವಿವರಗಳು: ಬಿತ್ತನೆಯ ನಂತರ ಕೈಯಿಂದ ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೂರು ಸಾರಿ ಅಂತರ ಬೇಸಾಯ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಗತ್ಯವೂ ಕಡಿಮೆಯೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಭಾದಿಸುವ ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಸಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊರೆಯೂ ಕಡಿಮೆ.<ref name=C /> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಾಣತಿ ರೋಗ, ಕಾಡಿಗೆ ತೆನೆ (ಕಪ್ಪಾಗುವುದು) ತಗುಲುವುದಿದೆ. <ref>[http://www.kannadaprabha.com/supplements/agriculture-environment/%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%A3%E0%B3%86/155717.html "ನವಣೆ"]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬೆಳೆಬಾತ್, ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ 2013-12-30</ref> *ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ: ಕಾಳು ಕಟ್ಟಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಯಬೇಕು. ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಬೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ೬-೮ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಧಾನ್ಯದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸ ಬಹುದು.<ref name=C /> ನವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ೧೨.೩ ಗ್ರಾಂ, ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ೬.೮೦ ಗ್ರಾಂ.ಅಂಶವಿದೆ. {| class="wikitable" sytle="text-align: center" |+ ನೂರು ಗ್ರಾಂ ನವಣೆ ಧಾನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು<ref>[https://millets.wordpress.com/health/proximate-composition-of-small-millets-wheat-and-rice-per-100g/ "MILLETS"] access date 2016-07-17 </ref> ! ಪೋಷಕಾಂಶ ! ಪ್ರಮಾಣ |- | ಶಕ್ತಿ || ೩೫೧ ಕಿಲೊಕ್ಯಾ <ref>ಕಿಲೊಕ್ಯಾ- ಸಾವಿರ ಕ್ಯಾಲರಿಗಳು ಆಹಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾಪಕ</ref> |- | ಪ್ರೋಟೀನ್ || ೧೨.೩ ಗ್ರಾಂ |- | ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌|| ೬೦.೨ ಗ್ರಾಂ |- | ಕೊಬ್ಬು|| ೪.೩ ಗ್ರಾಂ |- | ಖನಿಜಗಳು || ೪.೦ ಗ್ರಾಂ |- |ನಾರು || ೬.೭ ಗ್ರಾಂ |- |ಕ್ಯಾಲಿಸಿಯಂ || ೩೧ ಮಿಗ್ರಾಂ (ಮಿಲ್ಲೀ ಗ್ರಾಂ) |- |ರಂಜಕ || ೨೯೦ ಮಿಗ್ರಾಂ |- |ಕಬ್ಬಿಣ || ೨.೮ ಮಿಗ್ರಾಂ |} ==ಬಳಕೆ== ತೆನೆಯನ್ನು ಕಣ ಮಾಡಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಡವು ಮೇವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ನುಚ್ಚಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯಂತೆ ಅನ್ನ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ರೊಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಗೋದಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಹುಳಿಯಾಗಿಸಿದ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರಸಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಇತರ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯದ ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರಸಿ ರೊಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಡೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನವಣೆಯನ್ನು ಚಿಪ್ಸ್ ತಯಾರಿಸಲು, ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೈನ್ಮಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಬರ್ಮಾ) ಇದನ್ನು ಬೀರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸಾರ ಪಾನೀಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವೈನ್ ಮತ್ತು ವಿನೇಗಾರ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆ.<ref name=A /> ನವಣೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಚಕ್ಕುಲಿ]], [[ದೋಸೆ]], [[ಇಡ್ಲಿ]], [[ರೊಟ್ಟಿ]], [[ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು]], [[ಪೊಂಗಲ್]], [[ತಾಲಿಪಟ್ಟು]], [[ಹೋಳಿಗೆ]], [[ಚಿಕ್ಕಿ]], [[ಭಜಿಯ]], [[ಬಿಸ್ಕೆಟ್]], [[ಮುದ್ದೆ]], ಗಂಜಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ, 'ನವಣೆ' ಯಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುಧಾನ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳೆಗಳು]] [[av:Огоб]] [[be:Проса]] [[be-x-old:Проса]] [[bg:Просо]] [[cs:Proso]] [[cv:Вир]] [[dv:ކުދިބަތް]] [[el:Κεχρί]] [[eo:Milio]] [[fa:ارزن]] [[fi:Hirssi]] [[he:דוחן]] [[hr:Proso]] [[hu:Köles]] [[io:Milieto]] [[nl:Gierst]] [[nn:Hirse]] [[no:Hirse]] [[pt:Panicum]] [[ro:Mei]] [[scn:Panicum miliaceum]] [[sh:Proso]] [[sk:Proso siate]] [[sl:Proso]] [[sr:Просо]] [[sv:Hirs]] [[tg:Арзан]] [[tr:Darı]] [[zh-min-nan:Tai-á-bí]] 4a9fxvv1v5an1hch9s4lg8w54p0qt27 0 18183 1373782 1363655 2026-05-19T17:01:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373782 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದುದೇವರ ಮಾಹಿತಿಚೌಕ| Image = Syayambhuvithoba.jpg | Caption = ವಿಠ್ಠಲನ ಒಂದು ಚಿತ್ರ | Name = ವಿಠ್ಠಲ | Devanagari = विठोबा | Sanskrit_Transliteration = {{IAST|Viṭhobā}} | Script_name = | Script = | Affiliation = [[ವಿಷ್ಣು]] ಅಥವಾ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಸ್ವರೂಪ | God_of = | Abode = [[ಪಂಢರಪುರ]] | Mantra = | Weapon = | Consort = ರಖುಮಾಯಿ ([[ರುಕ್ಮಿಣಿ]]) | Mount = [[ಗರುಡ]], ವಿಷ್ಣುವಿನೊಡನೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗ }} '''ವಿಠ್ಠಲ''', '''ವಿಠೋಬಾ''' ಮತ್ತು '''ಪಾಂಡುರಂಗ''' ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತನಿರುವ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಗೋವಾ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುವ ಒಬ್ಬ [[ಹಿಂದೂ]] [[ದೇವರು]]. ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ [[ವಿಷ್ಣು]] ಅಥವಾ ಅವನ [[ಅವತಾರ]]ನಾದ [[ಕೃಷ್ಣ]] ಅಥವಾ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ಅವನ ಅವತಾರ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧನ]] ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು [[ಶಿವ]]ನೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ, ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ರಖುಮಾಯಿ ([[ರುಕ್ಮಿಣಿ]]) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಒಬ್ಬ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬಾಲಕನನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಠ್ಠಲನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕದೇವತಾವಾದಿ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ]] [[ವಾರಕರೀ]] ಪಂಥ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಹರಿದಾಸ]] ಪಂಥಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಠ್ಠಲನ [[ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಂಢರಪುರ|ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಪಂಢರಪುರ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಠ್ಠಲನ ದಂತಕಥೆಗಳು, ಈ ದೇವರನ್ನು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದನೆಂದು ನಂಬಲಾದ, ಅವನ ಭಕ್ತ [[ಪುಂಡಲೀಕ]]ನ ಸುತ್ತ, ಮತ್ತು ವಾರಕರೀ ಮತದ ಕವಿ-ಸಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಂರಕ್ಷಕನಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನ ಪಾತ್ರದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ವಾರಕರೀ ಕವಿ-ಸಂತರು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ, ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಶೈಲಿ, ''[[ಅಭಂಗ]]''ಕ್ಕಾಗಿ, ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಇತರ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಹರಿದಾಸರ ಕನ್ನಡ ಭಜನೆಯ ಹಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಿಂದೂ ''[[ಆರತಿ (ಪೂಜೆ)|ಆರತಿ]]'' ಹಾಡುಗಳ ಮರಾಠಿ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಠ್ಠಲನ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸದ ''ಏಕಾದಶಿ''ಯಂದು ನಡೆಯುತ್ತವೆ: [[ಆಶಾಢ]] ಮಾಸದಲ್ಲಿ [[ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿ]], ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ತಿಕ]] ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿ. ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತಗಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಸರಿನ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಂದುವರಿದ ಚರ್ಚೆಯ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ|ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರು]] (ಇಂಡಾಲಜಿಸ್ಟ್) ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆ ಕುರಿತು ಅವನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ: ಒಂದು [[ವೀರಗಲ್ಲು]], ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವರು, ಶಿವನ ಒಬ್ಬ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಬ್ಬ [[ಜೈನ]] ಸಂತ, ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದನೆಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ಭಕ್ತಗಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಗಮ ಎರಡೂ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, [[೧೩ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ವೇಳೆಗೆ ಅವು ಆಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Vithoba-dasavatar.jpg|thumb|right|ಶ್ರೀ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಾಗಿಲಿನ ಹಲಗೆ]] ವಿಠ್ಠಲ, ಪಾಂಡುರಂಗ, ಪಂಢರೀನಾಥ, ಹರಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಸಹಿತ ವಿಠ್ಠಲನು ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಉಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ವಿಠ್ಠಲವೆಂಬ ಹೆಸರು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತ-ಮರಾಠಿ ಶಬ್ದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ವಾರಕರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: ''ವಿಟ್'', ಅಂದರೆ 'ಇಟ್ಟಿಗೆ'; ಮತ್ತು ''ಥಲ್'' ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ''ಸ್ಥಳ'' (ಅಂದರೆ 'ನಿಂತಿರುವ') ಶಬ್ದದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ, ವಿಠ್ಠಲ ಎಂದರೆ 'ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವವನು' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Novetzke (2005) pp. 115–16</ref> [[ಪ್ರಾಚ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ]]ಕಾರರಾದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರುಕ್]], ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hastings">Crooke (2003) pp. 607–08</ref> ಅವನ ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನ ದಂತಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದಂತೆ, ಕೈಗಳು ಸೊಂಟದ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಠ್ಠಲನ ಆದೇಶಿತ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪವು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ, ವಾರಕರೀ ಕವಿ-ಸಂತನಾದ [[ತುಕಾರಾಮ್]] ಒಂದು ಬೇರೆ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು—ವಿಠ್ಠಲವೆಂಬುದು ''ವಿಠ್ಠ'' (ಅಜ್ಞಾನ) ಮತ್ತು ''ಲಾ'' (ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು) ಶಬ್ದಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗಿದೆಯೆಂದು, ಹೀಗೆ ಇದರ ಅರ್ಥ 'ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಮುಗ್ಧ ಜನರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Pande (2008) p. 449</ref> ವಿಠ್ಠು ಎಂಬುದು ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಅಶುದ್ಧಿ ಶಬ್ದವೆಂದು (ಕರಪ್ಷನ್) ಇನ್ನೊಂದು ಬೇರೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್]] ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಾದ -''ಲಾ'' ಮತ್ತು -''ಬಾ'' ಗಳನ್ನು (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ 'ತಂದೆ' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ) ಗೌರವಾದರಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲ ಹಾಗೂ ವಿಠೋಬಾ ಹೆಸರುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.<ref name="Bhandarkar124">Bhandarkar (1995) p. 124</ref> ವಿಷ್ಣು ಶಬ್ದದ ವಿಠ್ಠು ಎಂಬ ಈ ಅಶುದ್ಧಿ, ೮ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾದ, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಷ್ಣ'' ವನ್ನು ''ಠ್ಠ'' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು.<ref>Tagare in Mahipati: Abbott, Godbole (1988) p. xxxvi</ref> [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು (ಪುಣೆ)|ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಮ್. ಎಸ್. ಮಾಟೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಂಡಲೀಕನು ಬಿಟ್ಟೀದೇವ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವುಳ್ಳ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ರಾಜನಾದ [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]]ನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದನು. ಆ ದೇವರನ್ನು ಅನಂತರ, ಬಿಟ್ಟೀದೇವ, ಅಂದರೆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ -ರಾಜ, ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ, ವಿಠ್ಠಲ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sand 1990 p. 38">Sand (1990) p. 38</ref> ಹೆಸರಿನ ಇತರ ರೂಪಾಂತರಗಳು, ವಿಠುರಾಯ (ರಾಜ ವಿಠ್ಠಲ), ಮತ್ತು ವಿಠಾಯಿ (ತಾಯಿ ವಿಠ್ಠಲ) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಗುಜರಾತ್]]‌ನ ಜನರು ವಿಠ್ಠಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ -''ನಾಥ'' (ಸ್ವಾಮಿ) ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲ - ನಾಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mahagov">{{ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರ|url =http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Solapur/places_Pandharpur.html| title = Pandharpur|publisher = The Gazetteers Dept, Government of Maharashtra (first published: 1977)|author = Pathak, Dr. Arunchandra S.| year = 2006|accessdate = 2008-07-14}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 'ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ದೇವರು' ಎಂಬ ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುವ, ಪಾಂಡುರಂಗ ಅಥವಾ ಪಾಂಡರಂಗ ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು [[ರುದ್ರ]]ನ (ಶಿವ) ಒಂದು ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಜೈನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂತನಾದ [[ಆಚಾರ್ಯ ಹೇಮಚಂದ್ರ|ಹೇಮಚಂದ್ರನು]] (ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦೮೯–೧೧೭೨) ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ "ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ದೇವರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡುರಂಗ ಎನ್ನುವುದು, ಇಂದಿಗೂ ಅವನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ, ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾದ ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ, ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ವಿಠ್ಠಲನ ಭಕ್ತಗಣದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.<ref name="Bhandarkar125">Bhandarkar (1995) p. 125</ref> ವಿಠ್ಠಲನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]] ದೇವರಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ನಂತರವಷ್ಟೇ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ವಾದವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಪಾಂಡುರಂಗ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="maxwell">Eaton (2005) pp. 139–40</ref> ಆದರೆ, ಪಂಢರಪುರದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಪಾಂಡುರಂಗ ಎನುವುದು ಪಾಂಡರಗ ದ (ಪಾಂಡರ್ಗ ಸ್ಥಳದ) ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಿಸಿದ ರೂಪವೆಂದು ಕ್ರುಕ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref name="hastings" /> ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಾದ ಪಂಢರೀನಾಥ ಎಂಬುದೂ ಪಂಢರಿಯ ಸ್ವಾಮಿ (ಪಂಢರಪುರದ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಾಂತರ) ಎಂದು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಂಥದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಹೆಸರುಗಳಾದ, ಜಾತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ವೈಷ್ಣವ]] ನಾಮಧೇಯಗಳಾದ [[ಹರಿ]] ಮತ್ತು [[ನಾರಾಯಣ]] ಎಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Zelliot (1988) p. 170</ref> == ಉಗಮ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ == ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವರಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟ್ಟದ ವಿಷಯವಾಗಿಯೂ ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ೮ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸ್ತುತಿಗೀತೆಯಾದ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಶತಕ-ಸ್ತೋತ್ರ''ವು, ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯು ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pande 2008 p. 508">Pande (2008) p. 508</ref> ''ಅ ಸೋಶಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ಼್ ದ ಡೆಕ್ಕನ್''ನ,<ref name="maxwell" /> ಲೇಖಕರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಈಟನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಠ್ಠಲನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವರಾಗಿ ೬ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತಿದ್ದನು. ವಿಠ್ಠಲನ ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪವು, ಈಗ ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದ, [[ಬಿಹಾರ]]ದ [[ಆಹಿರರು|ಆಹಿರರ]] ರಾಸು-ದೇವರಾದ [[ಬೀರ್ ಕುವರ್]]‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>For Bir Kuar, Tagare in Mahipati: Abbott, Godbole (1988) p. xxxiv</ref> ಬಹುತೇಕ ಇತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವರುಗಳಂತೆ, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ನಂತರ ಶೈವ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಲಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂಢರಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶೈವ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ (ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನದೇ) ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸಂಕೇತವಾದ [[ಲಿಂಗ]]ವು ವಿಠ್ಠಲನ ಮುಕುಟಭೂಷಣವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಇದು ಸಮರ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ನಾಮದೇವ್]], [[ಏಕನಾಥ್]] ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮ್‌ರಂತಹ ಕವಿ-ಸಂತರು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿದರು.<ref name="maxwell" /> ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೦೦ರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ವಿಠ್ಠಲ ಆರಾಧನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಶೈವ ನಗರವಾಗಿದ್ದ ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತೆಂದು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‌ನ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಕ್ರಿಸ್ಚನ್ ನೊವೆಟ್‌ಜ಼್ಕೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣಾರಾಧನೆಯ [[ಮಹಾನುಭಾವ]] ಪಂಥದ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣವು ಒಂದು ವೈಷ್ಣವ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಲಹೆಯು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಶೈವ ಆರಾಧನೆಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಲ್ಪಾವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ.<ref name="Novetzke116">Novetzke (2005) p. 116</ref> [[ಚಿತ್ರ:Pundalik temple.jpg|thumb|left|upright|[[ಪಂಢರಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಪುಂಡಲೀಕನ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ವಿಠ್ಠಲ ಆರಾಧನೆಯು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ—"[[ವೈದಿಕ ಯುಗ|ವೈದಿಕ]] ಅಥವಾ ವೈದಿಕಪೂರ್ವ" ಕಾಲದ್ದಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ''ಶ್ರೀ ವಿಠ್ಠಲ: ಏಕ್ ಮಹಾಸಮನ್ವಯ''ಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತರಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಆರ್.ಸೀ. ಢೇರೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.<ref>Dhere p. 62</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಠ್ಠಲ ಎಂಬುವನು ತಮ್ಮ ರಾಸುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೂರರ ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಂದು [[ಜಾತಿ]]ಯಾದ [[ಧನಗರ]]ರಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ದನಗಾಹಿ ವಂಶವಾದ [[ದೇವಗಿರಿಯ ಸೇವುಣ ಯಾದವರು|ಯಾದವ ರಾಜವಂಶದ]] ಏಳಿಗೆಯು, ಹಲವುವೇಳೆ ಒಬ್ಬ ಕುರಿಗಾಹಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುವ, ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನ ವೈಭವೀಕರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿರಬಹುದು. ವಿಠ್ಠಲನ ಈ ವೈಷ್ಣವೀಕರಣವು ಮೊದಲಿನ ಶೈವ ಪುಂಡರೀಕ ದೇವಸ್ಥಾನವು, ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದ ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನ ವೈಷ್ಣವ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>Sand (1990) p. 40</ref> ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಲಿತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿರಬಹುದು; ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು]] ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="dhere">Kelkar (2001) p. 4179</ref> ಕೃಷ್ಣ-ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶೀಕರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ''[[ಗೋಪಿ]]ಯರೊಡನೆ'' ಸರಸದಂತಹ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. "ಅನುಕಂಪ, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ತನ್ನ ''ಭಕ್ತರ'' ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಅಳೆಯಲಾಗದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣ... ತನ್ನ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕರುವಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಹಸು ಹಂಬಲಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲ"ಕ್ಕೆ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="vaudeville">Vaudeville as quoted in Schomer, McLeod (1987) pp. 223–24</ref> ನಂತರ ಅವನ ರೂಪನಾದ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ, ವಿಠ್ಠಲನ ಆಕೃತಿಯು ಒಂದು ''[[ವೀರಗಲ್ಲು]]'' ಎಂದು ಮತ್ತು ಪುಂಡಲೀಕನು ಪೌರಾಣಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''[[ಪೂಜೆ|ಪೂಜಾರಾಧನೆಯನ್ನು]]'' ಹೆಚ್ಚು ಆದರ್ಶೀಕರಿಸಿದ ''[[ಭಕ್ತಿ]]'' ಆರಾಧನೆಯಾಗಿ—"ಜಾತಿ ಭೇದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಪೌರೋಹಿತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವ ಅಂತರಂಗದ ಆರಾಧನೆ..." ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನೆಂದು ''ದ ಕಲ್ಟ್ ಆಫ಼್ ವಿಠೋಬಾ''ದ ಲೇಖಕರಾದ ಜೀ. ಏ. ಡೇಲೋರಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Deleury as quoted in Sand (1990) p. 38</ref> (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಚೀನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದ) "ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೇವರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ"ವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದನೆಂದು ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಾದ ಡಾ. ತಿಲಕ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಠ್ಠಲನ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿಕೆಯು ಒಬ್ಬ "ಹೊಸ ನಮೂನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತ"ನಾದ ವಾರಕರೀಯ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೆಡೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಹಿಡಿತದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರಿಬ್ಬರೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ "ಕೆಳದರ್ಜೆಯವರ ದೇವರಾದ" ವಿಠ್ಠಲನು "ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಾನವೀಯನಾದನು." ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಬಡವರ ಮತ್ತು ಗತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಸಂರಕ್ಷಕನೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Tilak (2006) pp. 243–46</ref> ಜೈನ ದಿಗಂಬರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿನ ಸಂತರ ಆಕೃತಿಗಳಂತೆ ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನ ಆಕೃತಿಯು ''[[ದಿಗಂಬರ]]''ವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ('ನಗ್ನ', ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಆಕಾಶಾಚ್ಛಾದಿತ'), ವಿಠ್ಠಲನು ಒಬ್ಬ ಜೈನ ಸಂತನೆಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Stevenson (1843) pp. 5–6</ref> === ಪಂಢರಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Vithoba temple Pandharpur west gate.jpg|thumb|upright|ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ [[ಶಿಖರ]]]] ವಿಠ್ಠಲನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ, ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲಿನ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ನಂಬಲಾದ, ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಾಲಮಾನ ನಿರ್ಧಾರದ (ಡೇಟಿಂಗ್) ವಿಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="karve">Karve (1968) pp. 188–89</ref> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಭಾಗ ಯಾದವರ ಕಾಲವಾದ ೧೨ನೇ ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ನಿಂತಿಲ್ಲವಾದರೂ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="zelliot">Zelliot, Eleanor in Mokashi (1987) p. 35</ref> ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕವು ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್‌ರವರಿಗೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಸೂಚಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bhandarkar124" /> ಎಸ್. ಜೀ. ತುಲ್‌ಪುಲೇಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಸ್ಥಾನವು ೧೧೮೯ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="zelliot" /> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ೧೧೮೯ರ ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವು ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿಠ್ಠಲನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯು ೧೧೮೯ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕದ್ದೆಂದು ತುಲ್‌ಪುಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Shima (1988) p. 184</ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನಾದ [[ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರ|ಸೋಮೇಶ್ವರನು]] "ವಿಠ್ಠಲನ" ''ಭೋಗ''ದ (ಭೋಜನ ಕಾಣಿಕೆ) ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಈಗಿರುವ ವಿಠ್ಠಲನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಂದು ಎತ್ತರದ ತೊಲೆಯ ಮೇಲೆ ದೊರೆತ ೧೨೩೭ರ ಕಾಲಮಾನದ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಶಾಸನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="mahagov" /><ref>Gokhale (1985) pp. 42–52</ref> ೧೨೪೯ರ ಕಾಲಮಾನದ ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಫಲಕದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಶಾಸನವು ಯಾದವ ರಾಜನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಒಬ್ಬ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಭೀಮರಥಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿನ ಪೌಂಡ್ರಿಕಕ್ಷೇತ್ರ ಗ್ರಾಮವನ್ನು (ಪುಂಡರೀಕನ ''ಕ್ಷೇತ್ರ'') ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Bhandarkar124" /> ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಲಾ ಶಾಸನವು ಯಾವುದರಿಂದ "ದೇವತೆಗಳ ಸಹಿತ ಜನರು ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲ ತೃಪ್ತಿಗೊಂಡರು" ಎನ್ನಲಾದ ಪಾಂಡುರಂಗಪುರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Bhandarkar125" /> ಹೀಗೆ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ನಗರವು ಪಾಂಡುರಂಗನ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗಿನ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಶಾಸನವು ೧೨೭೨–೭೭ರ ವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳಿಂದ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಯಾದವ ರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಮಂತ್ರಿ [[ಹೇಮಾದಪಂತ|ಹೇಮಾದ್ರಿಯು]], ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ದಾನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mahagov" /> ವಿಠ್ಠಲ ಹಾಗೂ ರಖುಮಾಯಿಯರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ [[ಆಳಂದಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ)|ಆಳಂದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಒಂದು ಶಾಸನವು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದ್ದೆಂದು ರಾನಡೆ ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ೧೨೦೯ರ ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Ranade (1933) p. 183</ref> ಆದರೆ, ೫೧೬ರ ಕಾಲಮಾನದ ಒಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ]]ರ ತಾಮ್ರ ಫಲಕ ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡರಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾ, ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಠ್ಠಲನ ಭಕ್ತಗಣವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊರ್ಜಿತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪಾಂಡೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Pande (2008) pp. 449, 508</ref> === ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹ === ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ ಕೇಂದ್ರ ''[[ಮೂರ್ತಿ]]ಯ'' ಭೌತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವಿಧ ಪಠ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ವಿಠ್ಠಲಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿವೆ. ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''ಮೂರ್ತಿಗಳು''—[[ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ|''ತೀರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಷೇತ್ರ'']] ವರ್ಗಗಳ ಒಂದೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಲೇಬೇಕೆಂದು [[ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿನ ಪುಂಡಲೀಕನ ದಂತಕಥೆಯ (ಕೆಳಗೆ '''[[#ದಂತಕಥೆ|ದಂತಕಥೆ]]''' ನೋಡಿ) ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಂಡ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಚಿನದು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಜಲರಾಶಿಯ (''ತೀರ್ಥ''), ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ [[ಭೀಮಾ ನದಿ|ಭೀಮಾ]] ನದೀ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪುಂಡಲೀಕನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರ, ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯು, ಒಂದು ''ತೀರ್ಥ ಮೂರ್ತಿ''ಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾಂಡ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ನಂತರದ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (''ಕ್ಷೇತ್ರ''), ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ, ಸುಮಾರು ೧೧೮೯ರಿಂದ ನಿಂತಿರುವ ಈಗಿನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮೂರ್ತಿಯು ಒಂದು ''ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೂರ್ತಿ''ಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನದಿರಬಹುದೆಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Sand (1990) pp. 43, 58</ref> [[ಹೇಮಾದಪಂಥಿ]] ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ವಿಠ್ಠಲನ ವಿಗ್ರಹವು ಒಂದು ಮುಂಚಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ, ಚಿಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಡೇಲೋರಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಗ್ರಹದ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲವು ಯಾದವ (೧೧೭೫–೧೩೧೮), ಅನ್ಹಿವಾದ್ [[ಚಾಳುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶ|ಚಾಳುಕ್ಯ]] (೯೪೩–೧೨೧೦) ಮತ್ತು ಅಜ್ಮೇರ್ [[ಚೌಹಾಣ್|ಚೌಹಾಣರ]] (೬೮೫–೧೧೯೩) ಕಾಲದ ಶೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚಿನದಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನಂತಹ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಪಂಢರಪುರದ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಶತಮಾನದ [[ಉದಯಗಿರಿ ಗುಹೆಗಳು|ಉದಯಗಿರಿ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ]] ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಕೃತಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಡೇಲೋರಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವು ಬೇರೆ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಪರಂಪರೆಗಳದ್ದಾಗಿವೆಯೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mahagov" /> === ಪುಂಡಲೀಕ === ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಎಸೆದವನು (ಕೆಳಗೆ [[ವಿಠ್ಠಲ#ದಂತಕಥೆ|ದಂತಕಥೆ]] ನೋಡಿ), ವಿಠ್ಠಲನ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಾರಕರೀ ಆರಾಧನಾ-ಪದ್ಧತಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Sand (1990) p. 35</ref> ಪುಂಡಲೀಕನನ್ನು ವಾರಕರೀ ಪಂಥದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಈ ಆರಾಧನಾ-ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮರಾಠ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿದವನೆಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bhandarkar125126">Bhandarkar (1995) pp. 125–26</ref> ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ, ವಾರಕರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ನೀತಿಸೂತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಬುದ್ಧನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಅವನು ಒಬ್ಬ ಜೈನ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್ (೧೮೪೩) ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Stevenson (1843) p. 66</ref> ಫ಼್ರೇಜ಼ರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೀ.ಆರ್. ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್ (೧೯೨೨) ಎಲ್ಲರೂ, ಪುಂಡಲೀಕನು ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನೆಂದು, ಮತ್ತು ಈ ಪಂಥವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Sand37">Sand (1990) p. 37</ref> ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡ ಸಂತನಾದ ಪುಂಡಲೀಕನು ವಾರಕರೀ ಪಂಥದ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಭಕ್ತ ಅಥವಾ ಪಂಢರಪುರ ದೇವಾಲಯದ ಮೊದಲ ಉನ್ನತ ಅರ್ಚಕನೆಂದು ಸಹ ರಾನಡೆ (೧೯೩೩) ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Ranade (1933) pp. 183–84</ref> ಅರ್ಚಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ಮೂಲದವನೆಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Sand37" /> ಎಮ್. ಎಸ್. ಮಾಟೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪುಂಡಲೀಕನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನಾದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕಾಲಮಾನದವನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="Sand 1990 p. 38" /> ರೇಸಾಯ್ಡ್ (೧೯೬೫), ಧನ್‌ಪಾಲ್‌ವರ್ (೧೯೭೨), ಮತ್ತು ವೋಡ್‌ವೀಲ್ (೧೯೭೪) ರಂತಹ ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪುಂಡಲೀಕನ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>Sand (1990) pp. 39–40</ref> === ಗುರುತುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Dashaavathaaram...ദശാവതാരം....jpg|thumb|[[ಗೋವಾ]]ದ ಶ್ರೀ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲ ಮೇಲಿನ [[ದಶಾವತಾರ]]-ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನು (ಎಡಕ್ಕೆ, ಮೇಲಿನಿಂದ ೪ನೇಯ) ಬುದ್ಧನ ಬದಲಾಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ.]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮೂರು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆ: ವಿಷ್ಣು, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಶಿವ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂಬತ್ತನೇ ಅವತಾರವಾಗಿ ಬುದ್ಧನ ಹಿಂದೂ ದೈವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನನ್ನೂ ವಿಠ್ಠಲನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುವ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನದೇ ''ಸ್ವರೂಪ''ವೆಂದು (ಮೂಲ) <ref>Monier Williams (2008 revision) p. [http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/monier/serveimg.pl?file=/scans/MWScan/MWScanjpg/mw1276-svadharman.jpg 1276] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115234626/https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/monier/serveimg.pl?file=%2Fscans%2FMWScan%2FMWScanjpg%2Fmw1276-svadharman.jpg |date=2019-01-15 }}.</ref> ವಾರಕರೀಯರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ''[[ಅವತಾರ]]''ವೆಂದಲ್ಲ (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ) <ref>Zelliot, Eleanor in Mokashi (1987) p. 37</ref>. ಆದರೆ, ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೃಷ್ಣಾರಾಧನಾ ಪಂಥವಾಗಿ ಉದಯವಾದ [[ಮಹಾನುಭಾವ]] ಪಂಥದವರು ಸಹ ವಿಠ್ಠಲನು ಕೃಷ್ಣನೆಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರಲ್ಲದೇ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ನಿಂದಿಸಿದರು.<ref>Novetzke p. 117</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಶಿವನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧನಗರರು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು [[ವಿರೋಬಾ]] ದೇವರ ಒಬ್ಬ ಸೋದರನೆಂದು ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಒಬ್ಬ ವೈಷ್ಣವ ದೇವರ ಬದಲು ಒಬ್ಬ ಶೈವ ದೇವರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.<ref>Zelliot (1988) p. 114</ref> ವಿಷ್ಣು-ಶಿವ ಅಂದರೆ ಪ್ರಭುವನ್ನು (''ಭಾಗವತ'' ಅಂದರೆ ಪ್ರಭು, ಸ್ವಾಮಿ) ಆರಾಧಿಸುವ [[ಭಾಗವತ]] ಪಂಥದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪಂಢರಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಷ್ಣು-ಶಿವರ ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಚನೆಯೆಂದು ಅಂಡರ್‌ಹಿಲ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="U171">Underhill (1991) p. 171</ref> ಆದರೆ, ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಚಕರಾದ ಬಡ್ವಾ ವಂಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಠ್ಠಲ ವಿಷ್ಣುವೂ ಅಲ್ಲ ಶಿವನೂ ಅಲ್ಲ, ವಿಠ್ಠಲ ವಿಠ್ಠಲನೇ.<ref name="Raeside">Raeside, I. M. P. (1965) p. 82. Cited in Sand (1990) p. 33</ref> ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಅರ್ಚಕರು ವಿಠ್ಠಲ ವಿಗ್ರಹದ ಎದೆಯ ಮೇಲಿನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು, ವಿಠ್ಠಲನು ಕೃಷ್ಣನ ತನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mahagov" /> ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂಬತ್ತನೇ ಅವತಾರವೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾದಾಗ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಂಚಾಂಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ ವಿಗ್ರಹವು ಬುದ್ಧನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಮರಾಠ]] ಕಲಾವಿದರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆತ್ತಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಜುನ್ನರ್]]‌ನ ಶಿವ್‌ನೇರ್ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರ|url =http://www.maharashtra.gov.in/pdf/gazeetter_reprint/Poona-III/places_j.html#| title = Junnar|publisher = The Gazetteers Dept, Government of Maharashtra (first published: 1885)|author = Pathak, Dr. Arunchandra S.|year = 2006|accessdate = 2008-11-03}}</ref> ಅವರು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಒಂಬತ್ತನೇ ಅವತಾರ—ಅರ್ಥಾತ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬುದ್ಧಾವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್, ವಿಠ್ಠಲನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಬೌದ್ಧ ವೈಷ್ಣವರೆಂದು ಕರೆಯುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.<ref>Stevenson (1843) p. 64</ref> ಕವಿ-ಸಂತರು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಬುದ್ಧನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದರು.<ref>Tagare in Mahipati: Abbott, Godbole (1988) p. xxxiv</ref> ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ವಿಠ್ಠಲನ ವಿಗ್ರಹವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಮತಾಂತರಿಗಳಾದ [[ಬೀ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>Keer (2005) p. 482</ref> == ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿಠ್ಠಲ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿವೆ. ಪಂಢರಪುರ ವಿಗ್ರಹವು ೩ ಅಡಿ ೯ ಅಂಗುಲ (೧.೧ ಮೀಟರು) ಎತ್ತರವಿರುವ ಒಂದು ಕಪ್ಪುಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಗಾಢಬಣ್ಣದ, ಹಲವುವೇಳೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬಾಲಕನನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ-ಸಂತರು ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ "ಗಾಢ ವರ್ಣದ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ನೆಂದು" ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Pande448">Pande (2008) p. 448</ref> ಅವನು ಶಿವನ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಲಿಂಗವೆಂದು ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಮಾಡಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ತಲೆಯುಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮುಕುಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಜ಼ೆಲಿಯಟ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಠ್ಠಲನು ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>Zelliot, Eleanor in Mokashi (1987) pp. 35–36</ref> ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಭಕ್ತನಾದ, ಶಿವನನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನು (ವಿಷ್ಣು) ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರುತ್ತಾನೆಂದು ಮೊದಲನೇ ವಾರಕರೀ ಕವಿ-ಸಂತನಾದ [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ನು (೧೩ನೇ ಶತಮಾನ) ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>Ranade (1933) p. 41</ref> ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು, ಪುರಾಣೋಕ್ತ ''[[ಕೌಸ್ತುಭ]]'' ಮಣಿಯನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿದ, [[ತುಳಸಿ]] ಮಣಿಗಳ ಒಂದು ಕಂಠಹಾರ, ಮತ್ತು ಕವಿ-ಸಂತ ತುಕಾರಾಮನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸುವ ''ಮಕರ ಕುಂಡಲ''ವನ್ನು (ಮತ್ಸ್ಯಾಕಾರದ ಕರ್ಣಾಭರಣ) ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನು, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾದ, ತನ್ನ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ''[[ಶಂಖ]]'' ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ''[[ಚಕ್ರ]]'' ಅಥವಾ ತಾವರೆ ಹೂವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ವಿಗ್ರಹಗಳು ವಿಠ್ಠಲನ ಬಲಗೈಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಆಶೀರ್ವಾದವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಕೈಸನ್ನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ; ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದದ ಯಾವುದೇ ಕೈಸನ್ನೆಯು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="hastings" /><ref name="mahagov" /> ಪಂಢರಪುರದ ವಿಗ್ರಹವು ''ದಿಗಂಬರ''ವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಜನನಾಂಗಗಳ ಆಕಾರವು ಕಾಣುವ ಸೊಂಟವನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಒಂದು ಮಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ (ನೀಳುಡುಪು) ಒಂದು ಕೌಪೀನದಿಂದ ತೊಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="hastings" /><ref name="mahagov" /> ಇತರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು ಅವನನ್ನು ವಸ್ತ್ರಧರಿತನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪಂಢರಪುರದ ಅರ್ಚಕರು ಅವನಿಗೆ ಉಡುಪು ತೊಡಿಸುವ ವಿಧಾನದಂತೆ, ''ಪೀತಾಂಬರ''ದಿಂದ (ಒಂದು ಹಳದಿಬಣ್ಣದ [[ಪಂಚೆ]]), ಮತ್ತು ಬಗೆಬಗೆಯ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ. ಪಂಢರಪುರದ ವಿಗ್ರಹವು ಎಡ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ವಿಗ್ರಹಗಳ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವ, ಶ್ವೇತರೋಮದ ಒಂದು ಸುರುಳೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ''[[ಶ್ರೀವತ್ಸ]]ಲಾಂಛನವನ್ನು'' ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="MW1100">Monier-Williams (2008 version) p.[http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/serveimg.pl?file=/scans/MWScan/MWScanjpg/mw1100-zrIraGga.jpg 1110]</ref> ಬಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲಿನ ''ಶ್ರೀನಿಕೇತನ''ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಒಂದು ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಮಚ್ಚೆ, ''ಮೇಖಲ'' (ಒಂದು ಮೂರು ದಾರಗಳ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿ), ಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿದ ಒಂದು ಉದ್ದವಾದ ದಂಡ (''ಕಠಿ''), ಮತ್ತು ಮೊಣಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿ ಬಳೆ ಹಾಗೂ ಮುತ್ತಿನ ಕಡಗಗಳು ವಿಗ್ರಹದ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.<ref name="mahagov" /> == ಪತ್ನಿಯರು == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿ, ರಖುಮಾಯಿ ಇರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಖುಮಾಯಿ (ಅಥವಾ ರಖಮಾಯಿ) ಅಕ್ಷರಶಃ 'ತಾಯಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ' ಎಂಬ ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು. ರಖುಮಾಯಿಯನ್ನು ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ [[ಗರ್ಭಗುಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಘುರ್ಯೇಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ [[ವಿದರ್ಭ]] ಪ್ರಾಂತದ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಆ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧವಿದ್ದ ಕಾರಣ [[ರಾಧಾ|ರಾಧೆಯ]] ಬದಲಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pillai">Pillai (1997) pp. 366–67</ref> ಧನಗರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ರುಖುಮಾಯಿಯು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಥವಾ ಪದುಬಾಯಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ರಾಸುಗಳ ಒಬ್ಬ ಸಂರಕ್ಷಕಿಯೆಂದು ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.<ref name="maxwell" /> ವಿಠ್ಠಲನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಶಾಪ ಮತ್ತು ''[[ಸಂಸಾರ]]ದಿಂದ'' ಅವನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು, ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ಪದುಬಾಯಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು ಧನಗರರ ಜಾನಪದವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Pande (2008) p. 447</ref> ರಖುಮಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಾದ [[ಸತ್ಯಭಾಮ]] ಮತ್ತು ರಾಹಿಯರನ್ನೂ (ರಾಧಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾದ) ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮೂವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pillai" /> == ಆರಾಧನೆ == ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನು ಒಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವರು; [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತರು ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref name="dhere" /> ಬಹುತೇಕ ಮರಾಠಿಗರಿಂದ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಒಬ್ಬ ''[[ಕುಲದೇವರು|ಕುಲದೇವರಾಗಿ]]'' ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿಲ್ಲ.<ref>Karve (1968) p. 183</ref> ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ರಖುಮಾಯಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜೊತೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಠ್ಠಲನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಪಂಢರಪುರವನ್ನು ಭಕ್ತರಿಂದ "ಭೂ[[ವೈಕುಂಠ]]"ವೆಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Tagare in Mahipati: Abbott, Godbole (1987) p. xxxv</ref> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಪ್ರಾಂತಗಳಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರು ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನ ಕೇಂದ್ರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನ (೧೩ನೇ ಶತಮಾನ) ಕಾಲದಿಂದ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Pande 2008 p. 508" /> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ: ಬಡ್ವಾ ವಂಶದ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಅರ್ಚಕರಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಪೂಜೆ; ಮತ್ತು ವಾರಕರೀಯರಿಂದ ಅಮೂರ್ತ ಆರಾಧನೆ.<ref name="Engblom">Engblom, Philip C. in Mokashi (1987) pp. 7–10, 15</ref> ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಪೂಜೆಯು ಐದು ದಿನನಿತ್ಯದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಸುಮಾರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೩ ಗಂಟೆಗೆ, ದೇವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಒಂದು ''ಆರತಿ'', ಕಾಕಡಾರತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಪಂಚಾಮೃತಪೂಜೆ, ''[[ಪಂಚಾಮೃತ]]ವೆಂದು'' ಕರೆಯಲಾಗುವ ಐದು (''ಪಂಚ'') ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದಾಗುವ ಒಂದು ಸ್ನಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ''ಪೂಜೆ'' ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ನಿವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಉಡುಪು ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ವಿಧಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉಡುಪು ತೊಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಂದು ''ಪೂಜೆ''. ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಪೂಜೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಹ್ನದ ನಿವೇದನೆಗಳ ನಂತರ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಜೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಅಪರಾಹ್ನಪೂಜೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧಿಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಯಾದ ಶೆರಾರತಿಯು ದೇವರನ್ನು ಶಯನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಒಂದು ''ಆರತಿ''.<ref name="Shima188">Shima (1988) p. 188</ref> ಪಂಢರಪುರದ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ವಿಧಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹರಿದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿವೆ. === ವಾರಕರೀ ಪಂಥ === [[ವಾರಕರೀ]] ಪಂಥ ಅಥವಾ ವಾರಕರೀ [[ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥವಾಗಿದೆ.<ref>Flood (1996) p. 135</ref> ಇದು ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಗವತ ''[[ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಏಕದೇವತಾವಾದಿ, ''ಭಕ್ತಿ'' ಪಂಥವಾಗಿದೆ.<ref name="Raeside" /> ಈ ಪಂಥವು ಒಂದು "ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ಸಮನ್ವಯ" ಮತ್ತು "ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಒಂದು ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಾಮಮಾತ್ರದ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ"ವಾಗಿದೆ.<ref name="Novetzke116" /> ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕವಿ-ಸಂತನಾದ [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ "ಕನ್ನಡ" (ಕರ್ನಾಟಕದವನು) ಎಂಬ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು "ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಠಿಣನಾದವ" ಎಂದೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Pande448" /> ವಾರಕರೀಯರು ಮತ್ತು, ಪುಂಡಲೀಕನು ಒಬ್ಬ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ನಂಬುವ, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನ ಭಕ್ತಗಣದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು "ಹೇ ಹರಿ ವಿಠ್ಠಲ, ಪುಂಡಲೀಕನಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದವನೇ!" ಎಂದು ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾವಿಧಿಯ ಕರೆಯಾದ ''ಪುಂಡಲೀಕವರದ ಹರಿ ವಿಠ್ಠಲ!''ದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="sahitya">anon. (1987) pp. 966–68</ref> ಆದರೆ, ಜ಼ೆಲಿಯಟ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಂಥವು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕವಿ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ೧೨೭೫–೧೨೯೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>Zelliot, Eleanor in Mokashi (1990) p. 38</ref> ಅಲ್ಲದೆ "ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನು ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು" ಎಂದು ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುವ ''ಜ್ಞಾನದೇವ ರಚಿಲಾ ಪಾಯಾ'' ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಅವನದೇ ಎಂದು ವಾರಕರೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>Pawar p. 350</ref> [[ಚಿತ್ರ:Palkhi 2008.jpg|thumb|left|ಒಬ್ಬ ವಾರಕರೀ ಆಳಂದಿಯಿಂದ ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೇಸರಿ ಬಾವುಟ ಕಟ್ಟಿರುವ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ [[ಝಲ್ಲರಿ]]ಗಳಿರುವ ಒಂದು [[ವೀಣೆ]]ಯನ್ನು (ತಂಬೂರಿ) ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.]] ಒಬ್ಬ [[ಶೂದ್ರ]] ದರ್ಜಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾಮದೇವನು (''ಸುಮಾರು'' ೧೨೭೦–೧೩೫೦) ''ಅಭಂಗಗಳೆಂದು'' (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಸತತವಾದ') ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಲಘು [[ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಮರಾಠಿ ಭಕ್ತಿ ಕವನಗಳನ್ನು]] ರಚಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಕರೆ-ಮತ್ತು-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ (ಕಾಲ್-ಅಂಡ್-ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್) ''[[ಕೀರ್ತನೆ]]'' (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ') ಎಂಬ ಗೀತ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿದನು. ಈ ಸಂಗೀತ ನಿವೇದನೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟ "[[ದಲಿತ|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು]]" ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವಿಠ್ಠಲ ಮತದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿತು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಈ ಮತವು ಜಡತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಆದರೆ, [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, [[ದಖ್ಖನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ದಖ್ಖನ]] ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳೆದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಭುಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮತಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಏಕನಾಥನು (''ಸುಮಾರು'' ೧೫೩೩–೯೯) ವಾರಕರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದನು. [[ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರ ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ತುಕಾರಾಮನು (''ಸುಮಾರು'' ೧೫೬೮–೧೬೫೦) ವಿಠ್ಠಲ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಾಂತದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದನು.<ref>Shima (1988) pp. 184–86</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಕವಿ-ಸಂತರು, ಮತ್ತು ನಾಮದೇವನ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಜನಾಬಾಯಿ]]ಯಂತಹ ಇತರರು, ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಮರಾಠಿ ಕವನಗಳು ನಿರ್ಮಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಒಬ್ಬ ತಂದೆಯೆಂದು, ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿ ಜನಾಬಾಯಿಯ ಕವನಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯೆಂದು (ವಿಠಾಬಾಯಿ) ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Flood (1996) pp. 142–44</ref> ಜನಾಬಾಯಿಯಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವೈವಿಧ್ಯದ ಜನರೂ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ''ಅಭಂಗಗಳನ್ನು'' ರಚಿಸಿದರು: [[ವಿಸೋಬಾ ಖೇಚರ]] (ಒಬ್ಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈವ ಮತ್ತು ನಾಮದೇವನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದವನು), [[ಸೇನಾ ನ್ಹವಿ|ಸೇನಾ ಕ್ಷೌರಿಕ]], [[ನರಹರಿ ಸೋನಗಾರ]], [[ಸಾವಟಾ ಮಾಲಿ]], [[ಗೋರಾ ಕುಂಭಾರ]], ನಾಟ್ಯಬಾಲೆಯಾದ [[ಕಾನ್ಹೋಪಾತ್ರಾ]], "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" [[ಮಹಾರ್|ಮಹಾರನಾಗಿದ್ದ]] [[ಚೋಖಾಮೇಲಾ]], ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸಲಮಾನನಾದ]] ಶೇಖ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ (೧೫೬೦–೧೬೫೦) ಕೂಡ.<ref>Zelliot, Eleanor in Mokashi (1987) p. 40</ref><ref>see Pawar pp. 350-62 for a review of Varkari literature</ref> ಶೈವ ಅಥವಾ ವೈಷ್ಣವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ತನ್ನ ''ಮಾಯಾ-ಬಾಪ್'' (ತಾಯಿ-ತಂದೆ) ಎಂದು ಮತ್ತು ಪಂಢರಪುರವನ್ನು ತನ್ನ ''ಮಾಹೇರ್'' (ತವರು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ [[ಜಾತಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಆ ಪಂಥದಿಂದ ಒಬ್ಬ ವಾರಕರೀಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sahitya" /> ವಾರಕರೀಯರು ಹಲವುವೇಳೆ ವಿಠ್ಠಲ ''[[ಜಪ]]ವನ್ನು'' (ಒಂದು ದೇವರ ನಾಮದ ಚಿಂತನಶೀಲ ಪುನರುಕ್ತಿ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ''ಏಕಾದಶಿಯಂದು'' ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Tagare in Mahipati: Abbott, Godbole (1988) p. xxxvii</ref> === ಹರಿದಾಸ ಪಂಥ === [[ಚಿತ್ರ:View of dilapidated main mantapa at the Vitthala templein Hampi.jpg|thumb|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಹಂಪಿಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥರು ಹರಿದಾಸ ಪಂಥದ ಒಬ್ಬ ಬಹುಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] [[ಹರಿದಾಸ]] ಹರಿಯ ''[[ದಾಸ]]ವೆಂಬ'' ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹರಿದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಿದಾಸ-ಕೂಟ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅವರ ''ಸಂಪ್ರದಾಯವು'' [[ಅಚಲಾನಂದ ವಿಠ್ಠಲ]]ರಿಂದ (''ಸುಮಾರು'' ೮೮೮) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ವಿಠ್ಠಲನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Flood">Flood (2003) pp. 252–53</ref> ವಾರಕರೀಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾದರೆ, ಹರಿದಾಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಠ್ಠಲನ ಆರಾಧನೆಯು ಮೊದಲು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರವಷ್ಟೇ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಶರ್ಮಾರವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲೆ "ವಾರಕರೀ ಪಂಥ" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನಿಂದಾದ ಉಲ್ಲೇಖದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Sharma (2000) pp. 514–16</ref> ಈ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನ ''ರಾಜಗುರುಗಳಾದ'' [[ವ್ಯಾಸತೀರ್ಥ]]ರಿಗೆ (೧೪೭೮–೧೫೩೯) ಲುಟ್ಗನ್‌ಡಾರ್ಫ಼್ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನು ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಆವಾಗಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವಿಜಯನಗರ]]ದ (ಇಂದಿನ [[ಹಂಪಿ]]) [[ವಿಜಯನಗರ#ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ|ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯದ]] ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೂ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Lutgendorf (2007) pp. 69, 70, 72</ref> ಹರಿದಾಸರು ಪಂಢರಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಂಪಿಯದನ್ನೂ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Rao (1966) pp. 7–8</ref> ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಸಂಕೀರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. [[ವಿಜಯದಾಸರು|ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ]], [[ಗೋಪಾಲದಾಸರು|ಗೋಪಾಲ ವಿಠ್ಠಲ]], ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠ್ಠಲ, ವೇಣುಗೋಪಾಲ ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ಮೋಹನ ವಿಠ್ಠಲರಂತಹ ಹರಿದಾಸ ಕವಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯ ಒಂದು ನಿಲುವಿನ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ "ವಿಠ್ಠಲ"ದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಕಾವ್ಯನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>Rao (1966) p. 28</ref> "[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]]ದ" ಜನಕರು ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸ ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದ [[ಪುರಂದರ ದಾಸ]] ಅಥವಾ ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲರು (೧೪೮೪–೧೫೬೪) ಹಲವುವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಗೀತರಚನೆಗಳನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನ ಒಂದು ವಂದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="father">Iyer (2006) p. 93</ref><ref>Kiehnle (1997) p. 39</ref> === ಉತ್ಸವಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Alandi Palki 08.jpg|thumb|ಸಂತನ ಪಾದರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಆಳಂದಿಯಿಂದ ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಉತ್ಸವಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾರಕರೀಯರ ಅರ್ಧ ವಾರ್ಷಿಕ ''[[ಯಾತ್ರೆ]]ಗಳಿಗೆ'' ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಕವಿ-ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮರಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಆಳಂದಿ ಮತ್ತು [[ದೇಹೂ]]ದಿಂದ ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಕವಿ-ಸಂತರ ''[[ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ]]ಯನ್ನು'' ಒಯ್ಯುತ್ತಲೇ ಅವರು ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ''ಅಭಂಗಗಳನ್ನು'' ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾರಕರೀಯರು ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ದೇವರ ''[[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು'' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಚಕರಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಪೂಜೆಯು ವಾರಕರೀಯರು ''ಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ'' ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಆಶಾಢ (ಜೂನ್–ಜುಲೈ) ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕದ (ಅಕ್ಟೋಬರ್–ನವೆಂಬರ್) [[ಏಕಾದಶಿ]]ಗಳ ಆಜೂ ಬಾಜಿನ ಐದು ದಿನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಮಾಘ]] ಮತ್ತು [[ಚೈತ್ರ]] ಮಾಸಗಳ ಇತರ ಎರಡು ಏಕಾದಶಿಗಳಂದೂ ವಾರಕರೀಯರು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Engblom"/> ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಆಶಾಢ ಮಾಸದ ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿ, [[ಚಂದ್ರನ ಕಲೆ|ವರ್ಧಿಸುವ ಚಂದ್ರನ]] ೧೧ನೇ ದಿವಸದಂದಿನ, ಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ೬,೦೦,೦೦೦ ವಾರಕರೀಯರು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>Engblom, Philip C. in Mokashi (1987) p. 2</ref> ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿ]] (ಕಾರ್ತಿಕದ ವರ್ಧಿಸುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಎರಡೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ವಿಷ್ಣುವು [[ಕ್ಷೀರಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಆದಿಶೇಷ|ಶೇಷನಾಗನ]] ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ನಿದ್ರೆಯು ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿಯಂದು (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಶಯನದ ಏಕಾದಶಿ') ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಏಳುತ್ತಾನೆ. ಆಶಾಢ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಸವಗಳು ಆ ಮಾಸಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪಂಜುಬೆಳಕಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="mahagov" /><ref name="Shima188" /> ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲಮಾನದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಏಕಾದಶಿ ಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="karve" /> ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿಗಳಂದು, [[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಬ್ಬ ಮಂತ್ರಿಗಳು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪರ ಪೂಜೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜೆಯ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ''ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಾಪೂಜೆ'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mahagov" /> ನಾಲ್ಕು ಏಕಾದಶಿಗಳಲ್ಲದೇ, [[ದಸರಾ]]ದ ರಾತ್ರಿಯಂದು ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಂದು ಭಕ್ತರು ವಿಠ್ಠಲನ ಎದುರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ (''ರಂಗ ಶಿಲೆ'') ಮೇಲೆ ಪಂಜುಬೆಳಕು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="U171" /> ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಆಚರಣೆಗಳು, ದೇವರ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ''[[ಗುಲಾಲ್|ಗುಲಾಲನ್ನು]]'' (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ) ಎರಚಲಾಗುವ [[ಹೋಳಿ|ರಂಗ ಪಂಚಮಿ]], ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಭಕ್ತರು ವಿಠ್ಠಲನ ಎದುರು ನರ್ತಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹಾಡುವ ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮದಿನವಾದ [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>Shima (1988) p. 189</ref> ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದಿನಗಳು, ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಬುಧವಾರಗಳು, ಶನಿವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಏಕಾದಶಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="hastings" /> === ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು === ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಾರಕರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ರೇಸಾಯ್ಡ್‌ರಿಂದ ಒಂದು "ಮೂರನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗಿರುವ, ವಾರಕರೀ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಂಶಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವಾರಕರೀ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು "ಮೂರನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ" ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಬರೆಯಲಾದ ಮರಾಠಿ ಪಠ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. [[ಮಹೀಪತಿ]]ಯ ''ಭಕ್ತಲೀಲಾಮೃತ'' ಹಾಗೂ ''ಭಕ್ತವಿಜಯ'', [[ಬಹಿನಾಬಾಯಿ]]ಯ ''ಪುಂಡಲೀಕ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'', ಮತ್ತು [[ನಾಮದೇವ್|ನಾಮದೇವನ]] ಒಂದು ಉದ್ದವಾದ ''ಅಭಂಗವು'' ವಾರಕರೀ ಪಠ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಪಠ್ಯಗಳು ಪುಂಡಲೀಕನ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಠ್ಯಗಳು, (೯೦೦ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) [[ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ]]ದ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಹಾಗೂ (೧,೨೦೦ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ]]ದ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ''ದ ಎರಡು ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ್ದೇ ಆದ ''ಭೀಮ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'', ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಎಂದೇ ಪುನಃ ಕರೆಯಾಲಾದ ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="Sand56">Sand (1990) p. 56</ref><ref>Sand (1990) p. 33</ref><ref>For the complete English translation of ''Bhaktavijaya'', which narrates the legend of Pundalik and also tells stories of reported interactions between the saints and Vithoba, see ''Stories of Indian Saints'' (1988) by Mahīpati, Justin Edwards Abbott, and Narhar R. Godbole.</ref> "ಮೂರನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು" ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: (೭೫೦ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) ಶ್ರೀಧರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'', ಮತ್ತು (೧೮೧ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಬೇರೊಂದು ಗ್ರಂಥ.<ref>Sand (1990) p. 34</ref><ref name="sridhra">For a complete Marathi text and English translation of ''Panduranga-Mahatmya'' by Sridhara see Raeside (1965) pp. 81-100</ref> ಮೇಲಿನವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವು ''ಅಭಂಗಗಳು'', ಹಲವು ''[[ಸ್ತುತಿ]]ಗಳು'' (ಕೊಂಡಾಟದ ಗೀತೆಗಳು) ಮತ್ತು ಹರಿದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಕೆಲವು, ''[[ಸ್ತೋತ್ರ]]ಗಳಿವೆ''. [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ "ಪಾಂಡುರಂಗಾಷ್ಟಕ" ಅಥವಾ "ಪಾಂಡುರಂಗಸ್ತೋತ್ರ" ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾದದ್ದು, ಆದರೆ ಈ ಉಪಾಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Sand56" /> ನಾಮದೇವ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ, ಆದರೆ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕವಿ-ಸಂತರ ಬರಹಗಳ ಒಂದು ಸಂಕಲನವಾದ, "ತೀರ್ಥಾವಳಿ-ಗಾಥಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಒಂದು ಪಠ್ಯವೂ ವಾರಕರೀ ಮತ ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲ ಉಪಾಸನೆಯ ಪ್ರಸಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="vaudeville" /><ref>Novetzke (2005) p. 120</ref> ಇತರ ಭಕ್ತಿ ಕೃತಿಗಳು, ನಾಮದೇವನ "ಯುಗೇ ಅಠ್ಠಾವೀಸಾ ವಿಟೇವಾರೀ ಉಭಾ" ಮತ್ತು "ಏ ಹೇ ವಿಠ್ಠಲ ಮಾಝೇ ಮೌಳಿ ರೇ"ಗಳಂತಹ ''ಆರತಿಗಳನ್ನು'' ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ''ಆರತಿಗಳು'' ಹಳದಿಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಗರುಡ]] (ವಿಷ್ಣುವಿನ [[ವಾಹನ]]) ಹಾಗೂ [[ಹನುಮಂತ]]ನಿಂದ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಅವತಾರನಾದ [[ರಾಮ]]ನ ಭಕ್ತನಾದ ಕಪಿ ದೇವತೆ) ಸೇವೆಗೊಳ್ಳುವ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, [[ತೆಲುಗು]] ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ [[ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]]ನು (೧೬ನೇ ಶತಮಾನ) ತನ್ನ ಕವನ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯಮು''ದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಪಾಂಡುರಂಗನೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ: "(ಹೇ [[ಪಾರ್ವತಿ]]), ಪುಂಡರೀಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲರ (ಕಾಳ-[[ಭೈರವ]]) ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವಳೇ, ಭಕ್ತರ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಗೂಢ ಶರೀರವನ್ನು ಧರಿಸಿ [[ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ]] ಆಗುವವಳೇ, ಅವರ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವಳೇ, ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವರು ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುತ್ತಾನೆ."<ref name="Pande448">Pande (2008) p. 448</ref> === ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Vithoba Pandharpur temple chief gate.jpg|thumb|upright|ವಿಠ್ಠಲನ ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಹಾದ್ವಾರ]] ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ,<ref>Singh (2004) p. 13</ref> ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳು ನಾಡು ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಿವೆ. ಆದರೆ, ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ವಿಠ್ಠಲನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆರಾಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ದಿನಾಂಕ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಸತ್ಯಭಾಮ ಹಾಗೂ ರಾಧೆಯರಲ್ಲದೆ ಇತರ ವೈಷ್ಣವ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಬ್ಬ ಸ್ವರೂಪನಾದ [[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ]], ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಯ ಒಬ್ಬ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತರನ್ನು (ಹಿಂದಿನ ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ಶುಭಾರಂಭಗಳ ಆನೆ ತಲೆಯುಳ್ಳ ದೇವರಾದ [[ಗಣೇಶ]], ಶಿವನ ಒಬ್ಬ ಸ್ವರೂಪನಾದ [[ಖಂಡೋಬಾ]] ಮತ್ತು ಶಿವನ ಪತ್ನಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]]ಯ ಒಬ್ಬ ಸ್ವರೂಪಳಾದ [[ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ]]ಯರಂತಹ ಶೈವ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಮದೇವ್, [[ಚೋಖಾಮೇಲಾ]] ಹಾಗೂ [[ಜನಾಬಾಯಿ]]ಯರಂತಹ ಸಂತರ, ಮತ್ತು ಪುಂಡಲೀಕ ಹಾಗೂ [[ಕಾನ್ಹೋಪಾತ್ರಾ]]ರಂತಹ ಭಕ್ತರ ''[[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳು'' (ಸ್ಮಾರಕ) ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇವೆ.<ref>Shima (1988) pp. 189–96</ref><ref>Pande (2008) pp. 445–48</ref> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು, ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ [[ಏಕಾದಶಿ]]ಗಳಂದು ಭೇಟಿಕಾರರ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ತುಕಾರಾಮರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ದೇಹೂದಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಘಡ್ಗೇ ಬೋವಾನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ [[ಮಾಘ]] ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಐದನೇ ದಿವಸದಂದು ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವ ಕೋಲೇಯಲ್ಲಿನ ([[ಸಾತಾರಾ]]) ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬೋಧಿನಿ ಏಕಾದಶಿಗಳಂದು ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವ [[ಕೊಲ್ಹಾಪುರ್]] ಹಾಗೂ [[ರಾಜಾಪುರ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ)|ರಾಜಾಪುರ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ,<ref name="U">Underhill (1991) pp. 165–66, 172</ref><ref>{{ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರ|url = http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/SATARA/places_Kole.html| title = Kole|publisher = The Gazetteers Dept, Government of Maharashtra (first published: 1963)|author = Pathak, Dr. Arunchandra S.| year = 2006|accessdate = 2008-10-02}}</ref> ಮತ್ತು ಕಡೆಯದಾಗಿ [[ಶಾಹದ್]]‌ನ ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thennangur Panduranga temple panorama.jpg|thumb|left|ತೆನ್ನಂಗೂರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಮಿಳು ನಾಡು]] ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಠೋಬಾನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="padmaja">T. Padmaja (2002) pp. 92, 108, 121–22, fig 87</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು (ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ) ಒಂದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೊರಗಿರುವ ವಿಠ್ಠಲನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದಾಗಿದೆ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು, ವಿಜಯನಗರದ ದೊರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು "ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು"<ref name="Mokashi42" /> ಪಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್]] ದಾಳಿಕಾರರ ಸುಲಿಗೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಪಂಢರಪುರದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಸತಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Ranade213" /> ಅದನ್ನು ನಂತರ ಕವಿ-ಸಂತ ಏಕನಾಥನ ಮುತ್ತಜ್ಜನಾದ ಭಾನುದಾಸನಿಂದ (೧೪೪೮–೧೫೧೩) ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ,<ref name="Mokashi42">Eleanor Zelliot in Mokashi (1987) p. 42</ref><ref name="Ranade213">Ranade (1933) p. 213</ref> ೧೫೧೬ರಿಂದ ೧೫೬೫ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ರಾಷ್ಟ್ರ ದೇವರಾದ [[ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನ|ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ]] (ಶಿವನ ಒಬ್ಬ ಸ್ವರೂಪ) ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹದ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>Eaton (2005) p. 83</ref> [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ]]ರ [[ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು|ಎಂಟು ''ಮಠಗಳ'']] ಪೈಕಿ ಮೂರು ಮಠಗಳು, [[ಶಿರೂರು]], [[ಪೇಜಾವರ]] ಮತ್ತು [[ಪುತ್ತಿಗೆ]] ಮಠಗಳು, ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ದೇವರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ.<ref>Sharma (2000) p. 612</ref><ref>Rao (2002) pp. 54–55</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಮುಳಬಾಗಿಲು|ಮುಳಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ''ವಿಠ್ಠಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ''. ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]], [[ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ವಿಠ್ಠಲಪುರಂ, ಹಾಗೂ [[ತೆನ್ನಂಗೂರ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ [[ಕಂಚಿ]]ಯಲ್ಲೂ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="padmaja" /> == ದಂತಕಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Vithoba Punadalik Tukaram Dnyaneshwar.jpg|thumb|350px|ಪಂಢರಪುರದ ವಿಠ್ಠಲನ ಕೇಂದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಂದು [[ಗೋಪುರ]]ದ ಚಿತ್ರ. ಅತ್ಯಂತ ಎಡಕ್ಕಿನ ಭಾಗವು ತುಕಾರಾಮನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಪುಂಡಲೀಕನು (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಸೇವೆಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ವಿಠ್ಠಲನು ಅವನಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಕಾಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ (ಗಾಢಬಣ್ಣದ ನಿಂತಿರುವ ಆಕೃತಿ, ಎಡಗಡೆ), ಬಲಭಾಗ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.]] ವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಭಕ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ವಾರಕರೀ ಮತದ ಕವಿ-ಸಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಂರಕ್ಷಕನಾಗಿ ವಿಠ್ಠಲನ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲೆ [[#ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು|ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, ಪುಂಡಲೀಕ ದಂತಕಥೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಾದ [[ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮರಾಠಿ ಪಠ್ಯಗಳಾದ ಶ್ರೀಧರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೃತಿಯಾದ ''ಪಾಂಡುರಂಗ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'', ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜ ರಚಿತ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕವಿ-ಸಂತರ ''ಅಭಂಗಗಳಲ್ಲೂ'' ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಂಡಲೀಕನ ದಂತಕಥೆಯ ಮೂರು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ (೧.೩೪–೬೭) ಪಠ್ಯ ರೂಪಾಂತರಗಳೆಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿನದರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಪುಂಡರೀಕನು (ಪುಂಡಲೀಕ) ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತ ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದವನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ [[ಗೋಪಾಲ (ಕೃಷ್ಣ)|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನು]] ಒಬ್ಬ ಗೊಲ್ಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುವ ಹಸುಗಳ ಸಂಗಡ [[ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿ|ಗೋವರ್ಧನದಿಂದ]] ಪುಂಡರೀಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ''ದಿಗಂಬರ'' ರೂಪದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ''ಮಕರ ಕುಂಡಲ'', ''ಶ್ರೀವತ್ಸ'' ಚಿಹ್ನೆ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ),<ref name="MW1100" /> ನವಿಲು ಗರಿಗಳ ಒಂದು ತಲೆಯುಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ, ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸೊಂಟದ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ ಮತ್ತು ಬೆತ್ತವನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಂಡರೀಕನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಇದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಒಂದು [[ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ|''ತೀರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ'']] ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಅವನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ.<ref name="Sand41f">Sand (1990) pp. 41–42</ref> ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಭೀಮಾ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನದ ಪಂಢರಪುರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ವರ್ಣನೆಯು ವಿಠ್ಠಲನ ಪಂಢರಪುರ ವಿಗ್ರಹದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>Bakker (1990) p. 78</ref> ದಂತಕಥೆಯ ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪುಂಡಲೀಕನ ಮುಂದೆ ವಿಠ್ಠಲನು ಐದು ವರ್ಷದ [[ಬಾಲ ಕೃಷ್ಣ]]ನಾಗಿ ಗೋಚರವಾದನೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಎರಡೂ ಪುರಾಣಗಳು, ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಹಾರಾಜನ, ಮತ್ತು ಕವಿ-ಸಂತರ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತುಕಾರಾಮನ, ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Sand (1990) p. 50</ref> ಪುಂಡಲೀಕ ದಂತಕಥೆಯ ಉಳಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಶ್ರೀಧರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಮಿತನಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದ ಪುಂಡಲೀಕನು ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದನು. ಋಷಿ ಕುಕ್ಕುಟರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ತರುವಾಯ, ಪುಂಡಲೀಕನು ಬದಲಾದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಕಾವಾಡಿಗಿತ್ತಿ-ಪ್ರಿಯತಮೆಯಾದ ರಾಧೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ದ್ವಾರಕೆ]]ಗೆ ಬಂದಳು, ಮತ್ತು ಅವನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಳು. ರಾಧೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಧಾನ ಅರಸಿಯಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನೂ ಸಹ ರಾಧೆಯು ಈ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಳೆಂದು ಭಾವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮನನೊಂದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತೊರೆದಳು ಮತ್ತು ಪಂಢರಪುರದ ಹತ್ತಿರದ ದಂಡೀವನಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಅರಸಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿದನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ದಂಡೀವನದಲ್ಲಿ, ಪುಂಡಲೀಕನ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರ ಅವಳು ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಮನವೊಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ ರುಕ್ಮಿಣಿಯು ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಳು. ಆಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣನು ಪುಂಡಲೀಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ಸೇವೆಮಾಡುವಾಗ ಕಂಡನು. ಪುಂಡಲೀಕನು ಕೃಷ್ಣನು ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಹೊರಗೆ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಎಸೆದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಪುಂಡಲೀಕನಿಗಾಗಿ ಕಾದನು. ತನ್ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯು ವಿಠ್ಠಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಖುಮಾಯಿ ರೂಪದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕೆಂದು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸದಾ ಹರಸಬೇಕೆಂದು ಪುಂಡಲೀಕನು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು.<ref name="Pande 2008 p. 508" /><ref name="Bhandarkar125126" /><ref name="sridhra" /><ref name="Sand41f" /> ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟ [[ಮಹಾರ್]] "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಿಕ್ಷುಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದ ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಇತರ ದಂತಕಥೆಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Eleanor Zelliot in Mokashi (1987) p. 35</ref> [[ಮಹೀಪತಿ]]ಯು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥ ''ಪಾಂಡುರಂಗಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ'', ವಿಠ್ಠಲನು ಜನಾಬಾಯಿಯಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂತರಿಗೆ ಮನೆ ಗುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುವಂತಹ ಅವರ ದೈನಂದಿನದ ಮನೆಗೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>Tilak (2006) p. 247</ref> ವಿಠ್ಠಲನು ಸೇನಾ ಕ್ಷೌರಿಕನ ನೆರವಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದನೆಂಬುದನ್ನು ಅವನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅರಮನೆಗೆ ಬರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಸೇನಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ [[ಬೀದರ್]]‌ನ ರಾಜನು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದನು. ತನ್ನ ವಿಠ್ಠಲನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇನಾನು ತಲ್ಲೀನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನ ಸೇವೆಮಾಡಲು ವಿಠ್ಠಲನೇ ಸೇನಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದನು, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಸೇನಾ ಪಾರಾದನು.<ref>For complete tale, see Mahipati pp. 22-27</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯು ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜವಂಶದ ಧಾನ್ಯದ ಗೋದಾಮಿನ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂತ [[ದಾಮಾಜಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಚಿನ್ನವಿರುವ ಒಂದು ಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಜಾತಿಭ್ರಷ್ಟನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನು ಬಂದನು.<ref>For complete story, see Mahipati pp. 85-99</ref> ವಿಠ್ಠಲನ ನಾಮವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗೋರಾನಿಂದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗೋರಾ ಕುಂಭಾರನ ಮಗುವನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನು ಹೇಗೆ ಸಚೇತನಗೊಳಿಸಿದನೆಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>For the complete legend, see Mahipati pp. 286-289</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪಟ್ಟಿ|colwidth=30em}} == ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು == {{ಆಧಾರ ಆರಂಭ|2}} * {{ವಿಶ್ವಕೋಶ ಆಧಾರ| url=https://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA966&dq=Vitthala&as_brr=3&sig=hivGSC1cTGWYEdIpJ-YadsBbbb4#PPA966,M1|title= Devolutional Literature - Marathi| encyclopedia =Encyclopaedia of Indian literature|volume=1|pages=|publisher=[[ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|Sahitya Akademi]]|year = 1987|isbn = 8126018038|accessdate=2008-09-20|author = anonymous poet cited in}} * {{ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರ|url= https://books.google.com/books?id=McwUAAAAIAAJ&pg=PA64&dq=Hoysala+literature&lr=&sig=1rTMg1CXEVWbZGzTc1&nbsp;HzHSk2WfE#PPA78,M1 |title=The History of Sacred Places in India as Reflected in Traditional Literature|author = Bakker, Hans|pages = |year = 1990|publisher = BRILL|isbn = 9004093184|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Vaiṣṇavism, Śaivism, and Minor Religious Systems|author= [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರ್‌ಕರ್|Bhandarkar, Ramakrishna Gopal]]|authorlink=|url=https://books.google.com/books?id=C5zKrCIBmBwC&pg=PA125&dq=Vithoba&lr=&as_brr=3&sig=BlFy4lllB_TkiRc24NKbOvpRxpg#PPA124,M1 |pages= 124–27|year=1995|publisher=Asian Educational Services|isbn=812060122X|origyear=1913}} * {{ವಿಶ್ವಕೋಶ ಆಧಾರ | author = [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರುಕ್|Crooke, W.]] | editor = [[ಜೇಮ್ಸ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್|Hastings, James]] | encyclopedia = [[ಎನ್ಸಾಯ್‌ಕ್ಲಪೀಡಿಯಾ ಆಫ಼್ ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಎಥಿಕ್ಸ್|Encyclopedia of Religion and Ethics]] | volume = 18 | title = Pandharpur | url=https://books.google.com/books?id=ltJI5KhFTRUC&pg=PA602&dq=Vithoba&lr=&as_brr=3&sig=ZWYdbWFNwCLMftuRbFPXFmriPws#PPA602,M1 | accessdate=2008-09-20 | pages= 607-8 | isbn = 0766136957|year = 2003|publisher =Kessinger Publishing|origyear = 1935}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title = Sri Vitthal: Ek Mahasamanvaya|language = [[ಮರಾಠಿ|Marathi]]|author = Dhere, R.C.|year = 1984|publisher = Shrividya Prakashan|location = Pune}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=https://books.google.com/books?id=DNNgdBWoYKoC&pg=PA139&ots=mfpiSWQCSN&dq=God+Pandurang+Vithoba&as_brr=3&sig=yXPAGSPFaFyDDPic-QtdNb19qsY#PPA139,M1|title=A Social History of the Deccan, 1300–1761: Eight Indian Lives|author=Eaton, Richard Maxwell|pages=139–40|year = 2005|isbn = 0521254841|publisher = Cambridge University Press|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=An Introduction to Hinduism|author=[[ಗ್ಯಾವಿನ್ ಫ಼್ಲಡ್|Flood, Gavin D.]]|year=1996|publisher=Cambridge University Press |isbn=0521438780|url = http://books.google.co.in/books?id=KpIWhKnYmF0C&printsec=frontcover&dq=An+Introduction+to+Hinduism&client=firefox-a&sig=ACfU3U2V67rHFK0MzNWbvW66LYAKc2YFkw|pages = 135, 142–4}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|accessdate=2008-09-20|url=http://books.google.co.in/books?id=qSfneQ0YYY8C&pg=PA257&dq=Haridasa+Pandharpur&as_brr=3&client=firefox-a&sig=ACfU3U3MnskV7uPEmLDDo3vrpdKy7-abaA#PPA252,M1 |title=The Blackwell Companion to Hinduism|author= Flood, Gavin D.|pages= 252–53|publisher = Blackwell Publishing|isbn = 0631215352, 9780631215356|year = 2003}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Studies in Indian Archaeology|author=Gokhale, Shobana|chapter = The Pandharpur Stone inscription of the Yadava king Mahadeva Sake 1192|url=https://books.google.com/books?id=35DP1Z-2dnYC&pg=PA43&vq=vitthala&dq=Vitthala&as_brr=3&source=gbs_search_s&sig=w6l3u_KA2r6_dr8UTThRyZaJ9k4#PPP13,M1|pages= 42–52|year=1985|publisher=Popular Prakashan|isbn=0861320883, 9780861320882|edition=238 pages|accessdate=2008-09-20|editor = Deo, Shantaram Bhalchandra; Dhavalikar, Madhukar Keshav}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ |last= Iyer|first= Panchapakesa A.S.|title= Karnataka Sangeeta Sastra|origyear=2006|year=2006|publisher= Zion Printers|location= Chennai|isbn= }} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url= http://www.maharashtra.gov.in/pdf/gazeetter_reprint/Maharashtra-%20Land%20and%20its%20people/chapter_7.pdf|title = Maharashtra – Land and Its People |chapter = Ch.7: Religion and Gods of Maharashtra|author= [[ಇರಾವತೀ ಕರ್ವೆ|Karve, Irawati]]|year = 1968|pages = |publisher=Maharashtra State Gazetteer|format=pdf|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|isbn = 8171542379|year = 2005|origyear = 1954|publisher = Popular Prakashan|url=https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA482&dq=Vithoba&lr=&as_brr=3&sig=tybKIOy2DXOY2zCh6d_MnnpHz_Y |title=Dr. Ambedkar: Life and Mission|author= Keer, Dhanajay|accessdate=2008-09-20 |page=482}} * {{ವಿಶ್ವಕೋಶ ಆಧಾರ | title = ''Sri-Vitthal: Ek Mahasamanvay (Marathi)'' by R.C. Dhere | volume = 5 | url=https://books.google.com/books?id=KnPoYxrRfc0C&pg=PA4179&dq=vithoba&as_brr=3&sig=0WHJ4sGcLGYNiZDwjR9YHwDA75k#PPA4180,M1|accessdate=2008-09-20|author= Kelkar, Ashok R.| encyclopedia = Encyclopaedia of Indian literature|publisher = [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|Sahitya Akademi]]|pages= p. 4179|year = 2001|origyear = 1992}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ| url=https://books.google.com/books?id=jt4fJpkFEBsC&pg=PA17&dq=Vitthala&lr=&as_brr=3&sig=n8dymAaqo_1C0ZhICK07o6kghao#PPA17,M1|title=Songs on Yoga: Texts and Teachings of the Mahārāṣṭrian Nāths|author= Kiehnle, Catharina| isbn = 3515069224| publisher=Franz Steiner Verlag|year=1997| accessdate=2008-09-20|page=17}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=http://books.google.co.in/books?id=Ue7eHAUOgrIC&pg=PA72&dq=Haridasa+Vithala&as_brr=3&client=firefox-a&sig=ACfU3U1grXDFquVGWDwyGlOqjHYUVweHLQ#PPA72,M1|title=Hanuman's Tale: The Messages of a Divine Monkey|author= Lutgendorf, Philip|pages= 69, 70, 72|publisher = Oxford University Press US|isbn = 0195309219, 9780195309218|year = 2007|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Stories of Indian Saints: An English Translation of Mahipati's Marathi Bhaktavijaya|author = [[ಮಹೀಪತಿ|Mahīpati]]| coauthors = Abbott, Justin Edwards; Godbole, Narhar R.; Tagare, Ganesh Vasudeo|year=1988|publisher=Motilal Banarsidass| isbn=8120804694 |url = https://books.google.com/books?id=EQDyZA1y2nMC&pg=PP42&dq=Vitthala&as_brr=3&sig=4xZo-r5na8f90Tns18N4gHL89_Y#PPP13,M1}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Mokashi, Digambar Balkrishna|coauthors= Engblom, Philip C.|title=Palkhi: a pilgrimage to Pandharpur - translated from the Marathi book Pālakhī|year=1987|publsher=SUNY Press|isbn=0887064612| url = http://books.google.co.in/books?id=vgLZGFH1ZTIC&pg=PA14&dq=Palkhi:+a+pilgrimage+to+Pandharpur&client=firefox-a&sig=ACfU3U1KBqvMzk0wEuh16tLjpETKQHeJDg#PPP1,M1|pages = 34–50 and 263–278|publisher=State University of New York Press|location=Albany}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Monier-Williams, Monier|title=Sanskrit-English Dictionary|year=2008|publisher=[[ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|Universität zu Köln]]|url=http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/monier/|assessdate = 2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity|url =https://books.google.com/books?id=0SJ73GHSCF8C&pg=PA132&vq=Pandharpur&dq=panduranga&lr=&as_brr=3&source=gbs_search_s&cad=5&sig=ACfU3U3uNawMP4ND2v_oMn9uS3L3Uo1SBQ#PPA116,M1|author = Novetzke, Christian Lee|coauthors = Beck, Guy L.|year = 2005|publisher =SUNY Press|isbn=0791464156|chapter = A Family Affair: Krishna comes to Pandharpur and makes Himself at Home|pages = 113–138}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= http://www.advaitaashrama.org/pb_archive/2008/PB_2008_August.pdf|title= The Vithoba of Pandharpur|journal = Prabuddha Bharata|volume = 113|issue = 8| accessdate= 2008-10-29|author = Pande, Dr Suruchi|month = August| year= 2008|format= pdf |work = periodical|publisher = Advaita Ashrama: the Ramakrishna Order started by Swami [[ವಿವೇಕಾನಂದ|Vivekananda]]|pages= 444–9|issn = 0032-6178}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= http://www.advaitaashrama.org/pb_archive/2008/PB_2008_September.pdf|title= The Vithoba of Pandharpur|journal = Prabuddha Bharata|volume = 113|issue = 9| accessdate= 2008-10-29|author = Pande, Dr Suruchi|month = September| year= 2008|format= pdf |work = periodical|publisher = Advaita Ashrama: the Ramakrishna Order started by Swami [[ವಿವೇಕಾನಂದ|Vivekananda]]|pages= 504–8|issn = 0032-6178}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= http://www.advaitaashrama.org/pb_forms/Prabuddha_Bharata_October08.pdf|title= The Vithoba of Pandharpur|journal = Prabuddha Bharata|volume = 113|issue = 10| accessdate= 2008-10-29|author = Pande, Dr Suruchi|month = October| year= 2008|format= pdf |work = periodical|publisher = Advaita Ashrama: the Ramakrishna Order started by Swami [[ವಿವೇಕಾನಂದ|Vivekananda]]|pages= 553–8|issn = 0032-6178}} * {{ವಿಶ್ವಕೋಶ ಆಧಾರ | author = Pawar, G. M. | editor = Panicker K. Ayyappa | encyclopedia =Medieval Indian Literature: An Anthology | volume = 1 | title = Medieval Marathi Literature | url= http://books.google.co.in/books?id=KYLpvaKJIMEC&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#PRA1-PA341,M1 | accessdate=2008-12-17 | pages= | isbn = 8126003650|year = 1997|publisher = Sahitya Akademi}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=https://books.google.com/books?id=P3uD22Ghqs4C&pg=PA367&dq=vithoba&as_brr=3&sig=qIV4f_iUr8b6zG3nyG8oXqTYrOQ#PPA367,M1 |title=Indian Sociology Through Ghurye, a Dictionary|author= Pillai, S. Devadas|pages= 366–7|year = 1997|isbn = 8171548075|publisher = Popular Prakashan|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= http://www.jstor.org/stable/611710|title= The "Pāṇḍuranga-Māhātmya" of Śrīdhar|journal = Bulletin of the School of Oriental and African Studies|volume = 28|issue = 1| accessdate= 2008-12-04|author = Raeside, I. M. P.|month = | year= 1965|format= |work = periodical|publisher = Cambridge University Press on behalf of [[ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ಼್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಅಂಡ್ ಆಫ಼್ರಿಕನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್|School of Oriental and African Studies]], [[ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|University of London]]|pages= 81–100|issn = 0041-977X }} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title= Indian Mysticism: Mysticism in Maharashtra |author= Ranade, Ramchandra Dattatraya|url= http://ia331340.us.archive.org/2/items/historyofindianp029240mbp/historyofindianp029240mbp.pdf|format=PDF|publisher= Aryabhushan Press|year=1933|isbn = |series= History of Indian Philosophy|volume= 7}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=|title=Purandara and the Haridasa Movement|author= Rao, Mysore Venkata Krishna|pages= |publisher = Karnatak University|isbn = |year = 1966|accessdate = 2008-11-04}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=https://books.google.com/books?id=-utNEpTZWUkC&pg=PA55&dq=Vitthala&lr=&as_brr=3&sig=1NENMW3gB9Nx5ADKnBiljGHo44c#PPA54,M1|title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udupi|author= Rao, Vasudeva|pages= 54–5|publisher = Orient Longman|isbn = 812502297X, 9788125022978|year = 2002|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author= Sand, Erick Reenberg|chapter= The Legend of Puṇḍarīka: The Founder of Pandharpur|pages= 33–61|chapterurl=https://books.google.com.au/books?id=wPgBdyxD5MkC&pg=PA33&dq=The+Legend+of+Pu%E1%B9%87%E1%B8%8Dar%C4%ABka:+the+Founder+of+Pandharpur| title=The History of Sacred Places in India as Reflected in Traditional Literature|editor = Bakker, Hans|isbn=9004093184|publisher=[[ಬ್ರಿಲ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು|E. J. Brill]]|location=Leiden|year = 1990}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=https://books.google.com/books?id=OkKhOivXrhgC&pg=PA223&dq=Vitthala&as_brr=3&sig=TYKWb7zjPyFSpawBhdSZ5OHpkJk#PPA223,M1|title=Vaudeville in The Sants: Studies in a Devotional Tradition of India|author= Schomer, Karine|coauthors= McLeod, W. H.|pages= 223–24|year= 1987|publisher = Motilal Banarsidass Publ|isbn = 8120802772|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=http://books.google.co.in/books?id=FVtpFMPMulcC&pg=PA514&dq=Haridasa+Vithala&as_brr=3&client=firefox-a&sig=ACfU3U0pRTV10TZUe5oP-rIGYu0vfAMhkA#PPA514,M1|title=History of the Dvaita School of Vedanta and Its Literature|author= Sharma, B.N.K.|pages= 514–16|publisher = Blackwell Publishing|isbn = 8120815750, 9788120815759|year = 2000|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= http://www.ic.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/276.pdf |title= The Vithoba Faith of Maharashtra: The Vithoba Temple of Pandharpur and Its Mythological Structure| journal = Japanese Journal of Religious Studies|volume = 15| issue = 2-3| accessdate= 2008-09-21 |author = Shima Iwao|month = June-September| year= 1988|format= pdf |work = periodical| publisher= Nanzan Institute for Religion and Culture|pages= 183–197|issn = 0304-1042}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=People of India: Maharashtra|author= Singh, Kumar Suresh|coauthors= Mehta, B.V. |publisher=Anthropological Survey of India|year=2004| isbn = 8179911004, 9788179911006|pages = 11–3|url = https://books.google.com/books?id=DEAlCTxJowUC&printsec=frontcover&dq=People+of+India&sig=ACfU3U1eDWg5nlcjWpsT74uAF_JrxgRq3Q}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= https://books.google.com/books?id=Wq4IAAAAQAAJ&pg=PA64&dq=Vitthal&lr=&as_brr=3#PPA64,M1|title= On the Intermixture of Buddhism with Brahmanism in the religion of the Hindus of the Dekhan| journal = The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume = 7|issue = | accessdate= 2008-11-04 |author = Stevenson, Rev. J|month = | year= 1843|format= |work = |publisher = periodical [[ರಾಯಲ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಸಾಯಿಟಿ|Royal Asiatic Society]] of Great Britain and Ireland|pages= 1–8|issn = 1356-1863|location = London}} * {{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ|url= https://books.google.com/books?id=Wq4IAAAAQAAJ&pg=PA64&dq=Vitthal&lr=&as_brr=3#PPA64,M1|title= An Account of Bauddho-Vaishnavas of Vithal-Bhaktas of Dakhan| journal = The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|volume = 7|issue = | accessdate= 2008-11-04 |author = Stevenson, Rev. J|month = | year= 1843|format= |work = |publisher = periodical [[ರಾಯಲ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಸಾಯಿಟಿ|Royal Asiatic Society]] of Great Britain and Ireland|pages= 64–73|issn = 1356-1863|location = London}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Understanding Karma: In Light of Paul Ricoeur's Philosophical Anthropology|last= Tilak| first= Dr. Shrinivas |authorlink = |chapter=Emergence of Vitthala:divine advocate of the subaltern|publisher=International Centre for Cultural Studies|year=2006|isbn = 8187420200, 9788187420200|url = http://books.google.co.in/books?id=m1xXDHLlNYIC&client=firefox-a}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url = https://books.google.com/books?id=VFkzKMzALrUC&pg=PA121&dq=Vittala&lr=&as_brr=3&ei=E7vLSI7CGo_-sQPm36XXDA&sig=ACfU3U2SbrKZeMcC18qnwGWk_Wa7DjEIcw#PPA121,M1 |title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|author=T. Padmaja|pages= 92, 108, 121–22, fig 87|year = 2002|isbn = 8170173981, 9788170173984|publisher = Abhinav Publications|accessdate=2008-09-20}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=The Hindu Religious Year|author= Underhill, M.M.|year=1991|publisher=Asian Educational Services|isbn=8120605233|origyear=1921|edition=Originally published: Calcutta: Association Press|url = http://books.google.co.in/books?id=Fb9Zc0yPVUUC&printsec=frontcover&dq=The+Hindu+Religious+Year&client=firefox-a&sig=ACfU3U0gbow9crgeW8MUAidZCzJnzL0fzQ}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|url=https://books.google.com/books?id=7PDr-QF4YmYC&pg=PA170&dq=Pandharinath+Vithoba&lr=&sig=ACfU3U36tQE0XQSNrEXY0L1oEArOPvXxZA|title = The Experience of Hinduism: Essays on Religion in Maharashtra|author = Zelliot, Eleanor|coauthor = Berntsen, Maxine|year = 1988|isbn = 0887066623|publisher = SUNY Press|accessdate=2008-09-20|page = 170}} {{ಆಧಾರ ಮುಕ್ತಾಯ}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಚನ == * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Deleury, G. A.|title=The cult of Vithoba|publisher=Magis Books|edition=Pune: Deccan College, Postgraduate and Research Institute (Original from the University of Michigan)|year=1960}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|title=Aisa vitevara deva kothe!|language=Marathi|author=Dhond, M. V.|publisher=Rajhans Prakashan|year=2001}} * {{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Tulpule, S. G.|year=1979|title=Classical Marathi Literature: A History of Indian Literature|volume= 9|location=Wiesbaden|publisher=Otto Harrassowitz}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.vitthalrukmini.org/English/Default.aspx ಶ್ರೀ ವಿಠ್ಠಲ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಂಢರಪುರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211124853/http://www.vitthalrukmini.org/english/Default.aspx |date=2010-02-11 }} ** [http://www.vitthalrukmini.org//English/Gallery/imagegallery.aspx ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿರುವ ಪಂಢರಪುರದಲ್ಲಿನ ವಿಠ್ಠಲನ ಕೇಂದ್ರ ವಿಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215043011/http://www.vitthalrukmini.org/English/Gallery/imagegallery.aspx |date=2009-12-15 }} * [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Solapur/places_Pandharpur.html ಪಂಢರಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] * [https://strongpedia.com/vitthal-quotes-in-marathi/ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವಿಠ್ಠಲ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231009092509/https://strongpedia.com/vitthal-quotes-in-marathi/ |date=2023-10-09 }} * [http://www.dvaita.org/haridasa/index.html ಹರಿದಾಸ ಚಳವಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218123913/http://www.dvaita.org/haridasa/index.html |date=2009-02-18 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾರಕರೀ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷ್ಣನ ಶಿರೋನಾಮೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]] 7dygdl6o5l8qw6zjx6ywtptl29ur6ef 0 22168 1373809 1366777 2026-05-20T03:12:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373809 wikitext text/x-wiki {{Agriculture}} [[File:13-09-01-kochtreffen-wien-RalfR-02.jpg|thumb]] ಬೆಳೆಯ ಆವರ್ತನೆ, ಹಸಿರು- ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕೀಟಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ '''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು''' ಮಣ್ಣಿನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಯಾಂತ್ರಿಕ [[ಬೇಸಾಯ|ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಗಿಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, [[ಜಾನುವಾರು]] ಮೇವು ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು, ಮತ್ತು [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ]] ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸಾವಯವಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವ [[ವ್ಯವಸಾಯ,|ವ್ಯವಸಾಯದ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಜನರಲ್ [http://ec.europa.eu/agriculture/organic/organic-farming/what-organic_en ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವೆಂದರೇನು]</ref> ೧೯೯೦ ರಿಂದ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ $46 ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಲು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಕ್ಕಲುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯು ಸಜಾತೀಯ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೨.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರು ನಷ್ಟು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿ ಈಗ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನ ಒಕ್ಕಲುಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿಶತ ೦.೮ ರಷ್ಟು.<ref>[http://www.organic-world.net ಸಾವಯವ-ಪ್ರಪಂಚ]</ref> ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.organic-world.net ]</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯದಂತೆ ಇದ್ದರೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿನ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿ (ಐಎಫ್ಒಎಎಮ್)]], ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ[[ಆಶ್ರಯ ಸಂಘಟನೆಯು]] ಸಾವಯವ ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆಬಾಗಿರುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ದ್ಯೇಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: {{quote|"Organic agriculture is a production system that sustains the health of soils, nandan and Vaishnavi . It relies on ecological processes, biodiversity and cycles adapted to local conditions, rather than the use of inputs with adverse effects. Organic agriculture combines tradition, innovation and science to benefit the shared environment and promote fair relationships and a good quality of life for all involved.."|[[International Federation of Organic Agriculture Movements]]<ref>{{cite web |url=http://www.ifoam.org/growing_organic/definitions/doa/index.html |title=Definition of Organic Agriculture |accessdate=2008-09-30 |publisher=IFOAM}}</ref>}} == ಇತಿಹಾಸ == ಸಾವಯವ ಚಳುವಳಿ ೧೯೩೦-೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು [[ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್‌ಪೇಟ್]] ಆನಂತರ [[ಅಮೋನಿಯದ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶ್ವ-ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಹೇಬರ್ -ಬಾಷ್]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಗತಿ ೧೯೪೦ ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ದಶಕವನ್ನು 'ಕೀಟನಾಶಕ ಯುಗ'ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸರ್ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹೊವಾರ್ಡ್]] ಅವರನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಪಿತಾಮಹಾನೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಜೆ.ಐ.ರೊಡೇಲ್]] ಅವರು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು, [[ಲೇಡಿ ಈವ್ ಬಾಲ್ ಫೋಲ್]] ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಹಲವು ಮಂದಿ ವಿಶ್ವದ ಉದ್ದಗಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಶೇಕಡಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಳುವಳಿ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯ ಧನದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಅಧಿಕಗೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆದರು. ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಮಂದಿ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಬಂದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು. ಆ ವಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಯೋಗ್ಯತಾ ಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವೆನಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Organic-vegetable-cultivation.jpeg|left|thumb|300px|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಪೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರ ತರಕಾರಿಗಳ ಸಾವಯವ ಬೆಳೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ಜ್‌ರೊವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] {{quote|1="An organic farm, properly speaking, is not one that uses certain methods and substances and avoids others; it is a farm whose structure is formed in imitation of the structure of a natural system that has the integrity, the independence and the benign dependence of an organism" |2=[[Wendell Berry]], "The Gift of Good Land"}} === ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಗಿಡಗಳಿಗೆ [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]], ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]] ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ) ಒದಗಿಸುವುದು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="SoilFertility">{{cite journal | author = Watson CA, Atkinson D, Gosling P, Jackson LR, Rayns FW. | title = Managing soil fertility in organic farming systems | url = http://www3.interscience.wiley.com/journal/119192119/abstract | year = 2002 | journal = Soil Use and Management | pages = 239–247 | volume = 18 | doi = 10.1111/j.1475-2743.2002.tb00265.x | accessdate = 2009-05-29 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://orgprints.org/8060/ ಮುಂಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಉಚಿತ ಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ.].</ref> ಬೆಳೆಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಗೊಬ್ಬರ (''ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳು'') ಪಯರಿನ ಮೂಲಕ [[ನೈಟ್ರೋಜನ್|ನೈಟ್ರೋಜೆನ್]] ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ನಿಖರವಾಗಿ, (1)ಫ್ಯಾಬಸಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ) ಅದು ನೈಟ್ರೋಜನನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಜೀವನದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರೈಜೋಬಿಯಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರಬೆಳೆಗಳು, ಸಹ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರೋಗ ರುಜಿನಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಸಾಲಿನ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="SoilFertility"/> ಬೆಳೆಗಳ ಶೇಷವನ್ನು ಉಳಿಮೆ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆರೆಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="SoilFertility"/> [[ಸಾವಯವ]] [[ಬೇಸಾಯಗಾರ|ಬೇಸಾಯಗಾರರು]] [[ದನ|ದನಗಳ]] ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಅದು [[ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್]] ಆಗಿರತಕ್ಕದ್ದು,)ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಹದಮಾಡಿದ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಎಂದರೆ ಸೀಡ್ ಮೀಲ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಖನಿಜಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುಡಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಲ್ಲುಫಾಸ್‌ಫೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿರುಮರಳು]], ಅದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಪೊಟಾಷ್‌ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಾಗ ಈ ವಿಧಾನಗಳು [[ಕೊರತೆ|ಕೊರೆತಯನ್ನು]] ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[PH|pHನ್ನು]] ತಿದ್ದುಪಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ [[pH]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗಂಧಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೃತಕ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಲ್ಫೇಟ್]], [[ಅಲ್ಯುಮಿನಂ ಸಲ್ಫೇಟ್]],[[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್]], ಮತ್ತು ಕರಗುವಂತಹ [[ಬೊರಾನ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|43}} [[ದನ|ದನಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಬೆಳೆಗಳು]] ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬುಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಭರಿತ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಿಳಿ ಕ್ಲೋವರ್]] ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಫಾಲ್ಫ]] ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಫಲವತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.{1/ ದನಗಳಿಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ("ದನರಹಿತ")ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ [[ಗೊಬ್ಬರ]] ಹಾಗೂ ಅಡಗುಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ ಮುಂತಾದವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಗು ಕಾಳುಗಳು ಪರಿಮಿತವಾದ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಒದಗಿಸಿದರೂ ಅದು ಕಟಾವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.<ref name="SoilFertility"/> ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹಣ್ಣು]] ಹಾಗೂ [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಯನ್ನು]] ಬೆಳೆಯುವಂತಹವು, ರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹವು ಹೊರಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="SoilFertility"/> === [[ಕಳೆ]] ಹತೋಟಿ === ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ ಒದಗಿಸಿದ ನಂತರ ಕಳೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Gillman2008"/> ಕಳೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಕಳೆ ಕೀಳುವುದು, ಒದ್ದೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳ]] ಬಳಿ ಹೊದಿಸುವುದು, [[ಕಾರ್ನ್ ಗ್ಲುಟೆನ್ ಮೀಲ್]], ಸಹಜವಾದ ಪ್ರೀಮಿರ್‌ಗೆನ್ಸ್ ಹರ್‌ಬಿಸೈಡ್, ಬೆಂಕಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಲವಂಗದೆಣ್ಣೆ, [[ಬೊರಾಕ್ಸ್]], [[ಪೆಲರ್ ಗೋನಿಕ್ ಆಸಿಡ್]] ಸೋಲರೈ ಜೇಷನ್ (ಸುಮಾರು 4–6 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ಹೊದಿಸುವುದು), ವೈನ್‌ಗಾರ್, ಮತ್ತಿತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ಭತ್ತ|ಭತ್ತದ]] ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿರುವ ನಿವಾರಣೆಗಳು.<ref name="Gillman2008">ಗಿಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಜೆ. (2008). ''ದಿ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್'' . ಟಿಂಬರ್ ಪ್ರೆಸ್.</ref>{{Rp|45-65}} ಒಂದು ನಿವಾರಣೋಪಾಯವೆಂದರೆ [[ಬಾತುಕೋಳಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದು. ಅವು ಕಳೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಹ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="csmonitor.com">ಹೌ ಟು ಫೀಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ಲಾರೆಂಟ್ ಬೆಲ್ಸಿ ಅವರಿಂದ (ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2003 ಆವೃತ್ತಿ) ದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್</ref> === ಇತರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವುದು === ಕಳೆಯು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡುವ ಇತರೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥೋಪಾಡ್ಸ್ (ಉದಾ. ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು) ಮತ್ತು ನೆಮಟೋಡ್ಸ್. [[ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು|ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು]] ರೋಗವನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಕೀಟರೋಗಗಳನ್ನು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] [[ಸಾವಯವ]] ಹಾಗೂ ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ನಿರೋಧಕಗಳು ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತ ವಿಷಯ. ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಗಿಡಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಗಿಡ ತನ್ನ ಎಲೆಯ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಅದು ತನ್ನ ಬೆಳವಣೆಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|67}} ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಇಡಬೇಕು. ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಎಲೆಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಗಿಡಗಳು, ಅಡಗು ಗಿಡಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು.[[ಉಪಯುಕ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಉಪಯುಕ್ತ ಕೀಟಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು. ಜತೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಟಿಮಾಡಬೇಕು, ಬಹುಮುಖ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಬೋನುಗಳನ್ನು, ಅಂಟುಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು (ಇದು ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಸಹ ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ [[ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು]]. [[ಜೈವಿಕ ಕೀಟ ಹತೋಟಿ]] ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ರೋಗ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಹಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು [[ಗಾಳಿಕೋಶ ತಿಗಣಿ]] [[ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಣ್ಣಿರುವ ತಿಗಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಲೇಡಿಬಗ್ಸ್]] (ಅವು ಹಾರಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ)-ಇವೆಲ್ಲವೂ ರೋಗಹರಡುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗ. [[ಲೇಸ್‌ವಿಂಗ್ಸ್]] ಸಹ ತಡೆಯಲು ಬಹುಮುಖ ಉಪಯೋಗಿಯಾದರೂ ಅವು ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತವೆ ಪ್ರಾಯಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಟಿಸ್ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಕಡಿಮೆ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. [[ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಾಯಿಡ್]] ಕುಟುಕು ಹುಳು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು ಹೊರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಳಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಕೋಶ ಕೀಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|66-90}} ಸಾವಯವಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು|ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು]] [[ಹಸಿರು ಕೀಟನಾಶಕ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿನೋಸ್ಯಾಡ್ ಮತ್ತು ಬೇವು ಸಹ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆದರೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗೇನೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಕತಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೇಮಕರ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಹಿತವಾದವುಗಳು..<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|92}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದೆಂದರೆ [[Bt]](ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಟಾಕ್ಸಿನ್), [[ಪೈರಿಥ್ರಮ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಟನೋನ್]]. ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ 10%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಾವಯವ ರೈತರು ಈ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಾರರ 5.3% ಮಾತ್ರ ರೋಟನೋನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 1.7% ಬೆಳೆಗಾರರು ಪೈರಿತ್ರೀಂ ([[ಲೋಟಾರ್ 2003:26]]). 2005 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತವೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್‌ನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೋಟನೋನ್ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಾವಯವ ರೈತರಿಗಾಗಿ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.<ref>[http://www.nysaes.cornell.edu/pp/resourceguide/mfs/11rotenone.php ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳೆಗಳು – ರೊಟೆನೊನ್].</ref> ನಿಕೋಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು;<ref>[http://www.colostate.edu/Dept/CoopExt/4DMG/VegFruit/organic.htm ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831110511/http://www.colostate.edu/Dept/CoopExt/4DMG/VegFruit/organic.htm |date=2009-08-31 }}.</ref> ಅದು ಬೇಗನೆ ಕುಸಿದುಹೋಗುವುದಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆಲ್ಡಿಕಾರ್ಬ್ ನಷ್ಟು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|104}} ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತಹ ಕೀಟನಾಶಕಗಳೆಂದರೆ [[ಬೇವು]], [[ಸ್ಪಿನೋಸಾಡ್]], ಸೋಪು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ನಿಂಬೆಣ್ಣೆ, [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಸಿನ್]] (ಹೊರಡೂಡುವುದು), ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಪೊಪಿಲ್ಲೆ'' , ''ಬ್ಯೂವಾರಿಯಾ ಬ್ಯಾಸಿನಾ'' ಮತ್ತು ಬೋರಿಕ್ ಆಸಿಡ್.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|110}} ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ರೋಗವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಇರಬೇಕು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುಚಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ರೋಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಗೂ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|129}} ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಟೀಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | doi = 10.1094/PHYTO.2004.94.11.1156 | title = Compost tea as a container medium drench for suppressing seedling damping-off caused by Pythium | year = 2004 | journal = Phytopathology | pages = 1156–1163 | volume = 94 | issue = 11 | author = Scheuerell SJ, Mahaffee WF | pmid = 18944450}}</ref> ಆದರೆ ಅವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಷಯ ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.<ref>{{cite journal | url = http://www.woodsend.org/pdf-files/compost-tea-BD04R.pdf | title = Compost teas: Microbial hygiene and quality in relation to method of preparation | year = 2004 | journal = Biodynamics | pages = 36–45 | accessdate = 2009-04-15 | author = Brinton W et al. | archive-date = 2008-05-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080511212120/http://woodsend.org/pdf-files/compost-tea-BD04R.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಹುಮುಖ ಬೇಸಾಯ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಗನಿರೋಧಕ ಬೇಸಾಯದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಸಬ್‌ಟಿಲೀಸ್, ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಪಮಿಲಸ್,ಮತ್ತು ಟ್ರೈಕೋಡರ್ಮಾ ಹಾರಿಝನಮ್ ಇವು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಅಂಟುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು. [[ಬೊರ್ಡಿಯಕ್ಸ್ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ]] ತಾಮ್ರದ ಅಂಶವಿರುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಸಾವಯವ ಶಿಲೀಂದ್ರ ನಿರೋಧಕವನ್ನಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. [[ಗಂಧಕ|ಗಂಧಕವು]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂದ್ರಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಸುಣ್ಣದ ಗಂಧಕ ಸಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಬೈಕಾಬ್ರೋನೇಟ್ ಸಹ ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಗಿಡ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಗಿಡಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ,<ref>[http://www.cropscience.org.au/icsc2004/poster/2/4/2/416_bishnoiur.htm ಟೊಮೇಟೊ ಮತ್ತು ಕೆನೋಲಾದಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯ ಪರಿಣಾಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091004001050/http://www.cropscience.org.au/icsc2004/poster/2/4/2/416_bishnoiur.htm |date=2009-10-04 }}.</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾವಯವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೃತಕವಾದವುಗಳು. ಬೇರೆ ಕೃತ ಶಿಲೀಂದ್ರಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gillman2008"/>{{Rp|142-44}} == ಮಾನದಂಡ == {{main|Organic certification}} ಮಾನದಂಡಗಳು ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಸಾವಯವ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಗೆ]] ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮಾನದಂಡಗಳು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು. 1970 ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಸಾವಯವದ ಉತ್ಪನ್ನಕಾರರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದುವು. 1980 ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಸರಕಾರಗಳು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಗೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1990 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡ ಬಗೆಗೆ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು 1991 ಇಯು-ಎಕೊ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್. ಇದನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಇಯು)ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು 12 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಲ್ಲದೆ 1993 ಯುಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಇಯು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆನಂತರ ಜಪಾನ್ ದೇಶವು 2001 ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]] ರಚಿಸಿತು. (ಎನ್‌ಒಪಿ).<ref>ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ [http://www.ams.usda.gov/nop/NOP/standards.html ಎನ್‌ಒಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು]. ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008 ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> 2007 ರ ವೇಳೆಗೆ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕುರಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಸಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, 2005ರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ([[ಐಎಫ್‌ಒಎಎಂ 2007:11]]). 2005 ರಲ್ಲಿ ಐಎಫ್‌ಒಎಎಂ [[ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಬೇಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನಾಗಲೀ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೇನಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [http://www.omri.org/ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮೇಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ]. === ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ === ಸಾವಯವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸರಿಯಾದ [[ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್ ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್]] ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಟೆರಿಲೈಜಿಂಗ್ ತಾಪಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಕಚ್ಚಾ ದನದಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ್ದರೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕೊಯ್ಲುಮಾಡಲು ೧೨೦ ದಿನಗಳು ಕಳೆದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆಯದಿರುವಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲು 90 ದಿನಗಳು ಕಳೆದಿರಬೇಕು.<ref>{{Cite web |url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=11fd57b422b6314d866dc4b02f1a101d;rgn=div5;view=text;node=7:3.1.1.9.30;idno=7;cc=ecfr |title=ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಧಾಯಕಗಳು |access-date=2010-01-03 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211185453/http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=11fd57b422b6314d866dc4b02f1a101d;rgn=div5;view=text;node=7:3.1.1.9.30;idno=7;cc=ecfr |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ]] ಮಾನವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕುರಿತು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳು, [[ಅವಕಾಶಗಳಿಗುಂಟಾಗುವ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳು, [[ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳು, [[ಅಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮಾಹಿತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮಾನದಂಡದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪರಿಮಿತಿಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೃಷಿವಿಜ್ಞಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೇಸಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪನ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ನರವಂಶಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಚ ವಾತಾವರಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದು ಜನರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಂತಾದಂತಹ ಸರಕಾರಗಳು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ [[ಸಹಾಯಧನ]]ವನ್ನು ನೀಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ, ನೀರಿನ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂತಹ [[ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಯಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತಹವುಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು, ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಜತೆಗೆ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಬಂಡವಾಳದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಡಕೆಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟ.<ref>[211] ^ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಲಿಕ್, ಆರ‍್.; ಸಿಯೆರಾ, ಎಲ್. (2007). ಕನ್ವೆನ್ಷನಲ್, ಮಿಕ್ಸ್ಡ್‌, ಅಂಡ್ "ಡೀರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್‌" ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌: ಎಂಟ್ರಿ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ರೀಸನ್ಸ್ ಫಾರ‍್ ಎಕ್ಸೈಟಿಂಗ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ‍್ ರೂರಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್.</ref> === ಉತ್ಪಾದಕರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ === ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ([[2003:6]]) ಅದರ ಅಂದಾಜು ಕ್ರಮವಾಗಿ 6 ಮತ್ತು 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು. ಆದರೆ, 2007 ರ ರೀತ್ಯಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] 39% ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 11.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 97 ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹರಡಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ [[ಸ್ಥಿರತೆಯಿಲ್ಲ]]ದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ([[2007:35]]). ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟ ಸುಮಾರು ಯು.ಎಸ್. ನ ಮಾರಾಟದ 5% ನಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ([[2003:7]]). ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 23 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (6.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್). ಇದರ ನಂತರ ಬರುವುದೆಂದರೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಶೇಕಡಾ 19 ರಷ್ಟು (5.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್). ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 9.5 ರಷ್ಟು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಶೇಕಡಾ 7.2 ರಷ್ಟು. ಆಫ್ರಿಕಾ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 3 ಮಾತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] ವನ್ನೂ ನೋಡಿ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜತೆಗೆ ಅರ್ಜಂಟೈನಾ (3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್), ಚೀನಾ (2.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ (1.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಬಹುಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಭೂಮಿಯೆಂದರೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು. ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂತೆಯೆ ([[2007:42]]). ಇಟಲಿ, ಸ್ಟೆಯಿನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಉರುಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ಇವುಗಳ ನಂತರ ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ([[2007:26]]). === ಬೆಳವಣಿಗೆ === 2001 ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಂದಾಜು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. 2002 ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು 23 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಏರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ 46 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದು [[ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮಾನಿಟರ್]] ನೀಡಿರುವ ವರದಿ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009). ಈಚನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೊಪ್ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ 7.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮತ್ತು 7.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ನಷ್ಟು (2007 ರ ರೀತ್ಯಾ) ಬೆಳೆದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ (2007 2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಾಢ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿವಿಧ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಸಾವಯವ ರೈತರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೆ ಅಮೇರಿಕ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ.<ref>ಡಿಮಿಟ್ರಿ, ಸಿ.; ಒಬರ್‌ಹೋಲ್ಜರ್, ಎಲ್. (2006) [http://ers.usda.gov/AmberWaves/February06/Features/feature1.htm ಇಯು ಅಂಡ್ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಫೇಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಅಂಡರ್ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110113625/http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/February06/Features/feature1.htm |date=2011-01-10 }}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ 2007 ರ ರೀತ್ಯಾ ಶೇಕಡಾ 4 ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೇರಿಕದೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆ ನೋಡಿದಾಗ ಶೇಕಡಾ 0.6 ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009). ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ '''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್: ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಟ್ರೆಂಡ್ 2009''' ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವಯವ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ನಿಲ್ಲುವುದೆಂದರೆ ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ. 2007 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರಿನಷ್ಟಿತ್ತು. 1999 ರಲ್ಲಿ 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009). ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಅಮೋಘವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವಂತಹ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಅದು ಈಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಗತಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಡುರಮ್ 183). ಡುರಮ್, ಲೆಸ್ಲಿ. ಗುಡ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್. ಸಾಂತಾ ಕ್ರೂಜ್ : ಬೈಸನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2005. === ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕತೆ === 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬದಲಾವಣೆಯಾದ ನಂತರ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕೊಯ್ಲು ಪೂರ್ವದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (92%), ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೊಯ್ಲು-ಪೂರ್ವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಉಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನಿರತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (132%). ಅಭಿವೃದ್ಧಿನಿರತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅಭಾವದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಹಾಯಧನ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು (ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ) ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="globalyields">ಬಡ್‌ಗ್ಲೇ, ಸಿ. ''ಎಟ್ ಅಲ್.'. '' ''(2006) '' ''[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=1091304 ಆಗ್ರ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಸಪ್ಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803230217/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=1091304 |date=2016-08-03 }},'' [http://groups.google.com/group/farmshed/attach/5c7ca9cbde31ac19/organic_ag_perfecto.pdf?part=4 ವಿವರಣೆ]</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನವು 1990 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 205 ಬೆಳೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವಯವ ಬೆಳೆಗಳು ರೂಢಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ 91% ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಹಿಲ್, ಜಿ. (1990). ದಿ ಕಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್. [[ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್, ಎಕೋಸಿಸ್ಟಮ್, ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್]]. 30(1-2):1-26</ref> 2001 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮೀಕ್ಷೆ 150 ಬೆಳೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಡೆಸಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 95-100% ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="OFRF Yields">[https://web.archive.org/web/20030322201644/http://www.ofrf.org/publications/news/IB10.pdf ದಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] ಪ್ರವೇಶದಿನಾಂಕ=2005-12-18</ref> ಲಾಟರ್ ([[2003:10]]) ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 70-90% ಹೆಚ್ಚು ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ 22 ವರ್ಷದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕಾರನ್ ಮತ್ತು ಸೋಯಾಬೀನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟೇ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಹಾಕಿದಾಗ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ತೀರಾ ಬಳಸಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಂಗ್, ಎಸ್. (2005 [http://www.news.cornell.edu/stories/July05/organic.farm.vs.other.ssl.html ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಅದೇ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಸೋಯಾಬೀನ್ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ] ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008</ref> ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 1,804 ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ 1998 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹುರಿಕೇನ್ ಮಿಚ್ (ಬಿರುಗಾಳಿ) ಬಡಿದಾಗ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಪಾಯವನ್ನು ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ತಡೆಯಿತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 20 ರಿಂದ 40% ಮೇಲ್ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಸಹ ಆಗದಂತೆ ತಡೆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಮಾಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಹಾಲ್ಟ್ -ಗಿಮೆನ್ಜ್, ಇ.(2000) [http://www.panna.org/legacy/gpc/gpc_200012.10.3.02.dv.html ಹರಿಕೇನ್ ಮಿಚ್ ರಿವೀಲ್ಸ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730052024/http://www.panna.org/legacy/gpc/gpc_200012.10.3.02.dv.html |date=2010-07-30 }}. ಪನ್ನಾ.</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, 21 ವರ್ಷದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಗಿಂತ 20% ಕಡಿಮೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 50% ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ (ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ), 97% ಕಡಿಮೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು.<ref name="sciencesoilfertility">ಮೇಡರ್,ಪಿ.''et al.'' (2002). [http://www.mindfully.org/Farm/Organic-Farming-Fertility-Biodiversity31may02.htm ''ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070227170155/http://www.mindfully.org/Farm/Organic-Farming-Fertility-Biodiversity31may02.htm |date=2007-02-27 }}. [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ವಿ296, , 1694-1697. ಪ್ರವೇಶ ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008.</ref> ಅಮೇರಿಕದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸರ್ವೀಸ್ (ಎಆರ್‌ಎಸ್) ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೀರ್ಮಾನ ಇದು: ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಉಳಿದುರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇಳುವರಿ ಲಾಭವನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಹೇಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>(2007)[http://www.ars.usda.gov/is/pr/2007/070710.htm ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಬೀಟ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇದುವರೆಗೂ?]</ref> 18 ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಯವ ಕೃಷಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸತ್ವಹೀನ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಚಾರದತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸಹ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ವಾದದಂತೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಲಾಭವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು "ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರಿಚ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೆಚ್ et al. (2007). ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾವಯವದ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮಣ್ಣಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆ-ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪದ್ಧತಿಗಳು ''ಬೆಳೆವಿಜ್ಞಾನದ ದಿನಚರಿ '' '''99''' :960-972. doi:10.2134/agronj2006.0061.</ref> ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಾದರೂ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ವೆಚ್ಚದ ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಾವಯವ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂಬುದು ಅದರ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮನಗಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಖರ್ಚಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು ([[ಲಾಟರ್ 2003:11]]). ವೆಲ್ಷ್ (1999) ಅವರ ವರದಿಯಂತೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಬರಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಗ್ರೇನ್ ಅಂಡ್ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಪ್ರೋಡೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್.[http://www.winrock.org/wallace/wallacecenter/documents/pspr13.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101208183312/http://www.winrock.org/wallace/wallacecenter/documents/pspr13.pdf |date=2010-12-08 }}</ref> 2008 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎನ್‌ವಿರನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (ಯುಎನ್‌ಇಪಿ) ಮತ್ತು ಯುಎನ್‌ಸಿಟಿಎಡಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಕರವಾದದ್ದು ಅದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷದಾಯಕವಾದದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುವಂತಹುದು ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.<ref name="UNEP2008">ಯುಎನ್‌ಇಪಿ-ಯುಎನ್‌ಸಿಟಿಎಡಿ. (2008). ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ [http://www.unctad.org/en/docs/ditcted200715_en.pdf ಷ್ರೀ ಫುಲ್ -ಟೆಕ್ಸ್ಟ್].</ref> ಈ ವರದಿಯು 24 ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 114 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಸಾವಯವ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸತ್ವ ಸುಧಾರಿಸಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ಹೌಡನ್ ಡಿ. [http://www.independent.co.uk/news/world/africa/organic-farming-could-feed-africa-968641.html ಆಗ್ರನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಕುಡ್ ಫೀಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202151341/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/organic-farming-could-feed-africa-968641.html |date=2008-12-02 }}. ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌.</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಂತೆ ವಿಸ್‌ಕಾನ್‌ಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಬೆಲೆಯ ಖರ್ಚುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal | url = http://agron.scijournals.org/cgi/content/abstract/101/2/288 | title = Organic and Conventional Production Systems in the Wisconsin Integrated Cropping Systems Trial: II. | year = 2009 | journal = Agronomy Journal | pages = 288 | volume = 101 | issue = 2 | author = Chavas JP et al. | accessdate = 2009-04-07 | doi = 10.2134/agronj2008.0055x | archive-date = 2009-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090413042339/http://agron.scijournals.org/cgi/content/abstract/101/2/288 | url-status = dead }}</ref> === ಬೃಹತಾರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ === ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೌಲಭ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ,<ref>ಮಾರಿಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್. 2005 [https://web.archive.org/web/20070929131942/http://www.essex.ac.uk/BS/staff/pretty/Organic%20Jobs%20IJAS%20(Morison%20et%20al%20%202005).pdf ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್‌ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು]. [ ಕೃಷಿ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಚರಿ](3):24-43</ref> ಗ್ರಾಮೀಯ ಉದ್ಯೋಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಗರವಾಸಿಗರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಪ್ರೇರಣೆಗಳು == ವ್ಯವಸಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ [[ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Marshall1991">{{cite journal | last = Marshall | first = G. | year = 1991 | journal = Review of Marketing and Agricultural Economics | volume = 59 | issue = 3 | pages = 283–296 | url = http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/12390/1/59030283.pdf}}</ref> ವ್ಯವಸಾಯದ 2000 ದಲ್ಲಿನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 1996 ಸಾಲಿನ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು 2343 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡುಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 208 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು<ref name="Pretty2000">{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | first1 = J|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205134009/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf|archivedate=2009-02-05}}</ref> ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. 2005 ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 16 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು (ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ $30 ರಿಂದ $96) ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ 714 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tegtmeier2005">{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. === [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] === [[ಚಿತ್ರ:Organic Apples Pateros WA cropped.jpg|thumb|300px|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೆಟೋರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಆಪಲ್‌ನ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಯು ಈ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು [[ಪರಿಸರ]] ಅಥವಾ [[ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯ]] ಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಐದು ಕೀಟನಾಶಕಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಟಿ]] (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀಯಾ ವಿಷಾಹಾರಿ), [[ಪೈರೆಥ್ರಮ್]], [[ರೋಟೆನೊನ್]]{{citation needed|date=February 2009}}, [[ತಾಮ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]] <ref>{{cite web|last=Beckerman|first=Janna|title=Using Organic Fungicides|publisher=Planet Natural|url=http://www.planetnatural.com/site/xdpy/kb/organic-fungicides.html|accessdate=2009-02-05|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614015347/http://www.planetnatural.com/site/xdpy/kb/organic-fungicides.html|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿವೆ. ಈ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ 10% ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ನಿಯತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ; ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಾರರು 5.3% ರಷ್ಟು ರೊಟೆನನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು 1.7% ರಷ್ಟು ಪೈರೆಥ್ರಮ್ ([[ಲೋಟರ್ 2003:26]])ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಜನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.international.inra.fr/research/some_examples/pesticides_agriculture_and_the_environment ಕೀಟನಾಶಕ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721000941/http://www.international.inra.fr/research/some_examples/pesticides_agriculture_and_the_environment |date=2011-07-21 }}(12/12/2005) ಬರೆದಿರುವವರು: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪರಿಣಿತಿ ಘಟಕ, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ವಿಭಾಗ/ ಘಟಕ : ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪರಿಣಿತಿ ಘಟಕ / ರಚನೆಯ ದಿನಾಂಕ: 19/01/2006 / ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ : 18/02/2009</ref> ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ;<ref>{{cite web | last=Tamm | first=L. | coauthors=et al. | title=Assessment of the Socio-Economic Impact of Late Blight and State of the Art of Management in European Organic Potato Production Systems | url=http://www.orgprints.org/2936/ | accessdate=2009-02-05}}</ref> ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ [[ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೈಪುಣ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕದ ಇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಗೋಪನೆ ಸೇವೆಯು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳ ನೀರಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ "ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೀಟನಾಶಕ ನೀತಿಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಭಾರದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸರ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿ ಇಲ್ಲದ ನಿರದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಮೀನು, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ".<ref>{{cite web | title=Trends in the Potential for Environmental Risk from Pesticide Loss from Farm Fields | url=http://www.nrcs.usda.gov/technical/land/pubs/pesttrend.html | publisher=USDA Natural Resources Conservation Service | accessdate=2007-09-29 | archive-date=2007-07-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070712033848/http://www.nrcs.usda.gov/technical/land/pubs/pesttrend.html | url-status=dead }}</ref> ಕೀಟ ನಿರೋಧಕ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು]] ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರ]]ದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳಗಳು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="csmonitor.com"/> === ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ === {{Main|Organic food}} ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ<ref name="Magkos2003"/> ಆರೋಗ್ಯಕರ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Magkos2003">{{cite journal | last = Magkos F | year = 2003 | title = Organic food: nutritious food or food for thought? A review of the evidence | journal = International journal of food sciences and nutrition | volume = 54 | issue = 5 | pages = 357–371 | doi = 10.1080/09637480120092071 | url = | pmid = 12907407 | author1 = Magkos | first2 = F | first3 = A }}</ref> ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದಾಯಕ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Magkos2003"/> ಕೆಲವು ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Magkos2003"/> ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರರಾಸಾಯನಿಕ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಉಳಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ದೈನಂದಿನ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆ]]ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref name="Magkos2006">{{cite journal | author = Magkos F | year = 2006 | title = Organic Food: Buying More Safety or Just Peace of Mind? A Critical Review of the Literature | journal = Critical reviews in food science and nutrition | volume = 46 | issue = 1 | pages = 23–56 | doi = 10.1080/10408690490911846 | url = | pmid = 16403682 | first2 = F | first3 = A }}</ref> ಸಾವಯವ ಆಹಾರವು ಕಡಿಮೆ [[ನೈಟ್ರೇಟ್‌|ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ]] ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರಗಳೆರಡೂ [[ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಮಲಿನಕಾರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಹಗಳ]] ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಿಡ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಡೇಟಾ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಂದ ಅಪಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Magkos2006"/> ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳು (45 ರಿಂದ 200% ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ 5 ಬಾರಿಯ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ಸಾವಯವವೇ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರಲಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="Magkos2006"/> ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಗಾನೋಫಾಸ್ಪೆರಸ್ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Organophosphorous Pesticide Exposure of Urban and Suburban Preschool Children with Organic and Conventional Diets | author = Curl, C. L. et al. | publisher = Environmental Health Perspectives, 111(3) | url = http://ehp.niehs.nih.gov/members/2003/5754/5754.pdf study | month = March | year = 2003 | accessdate = 2007-11-03 | archive-date = 2010-04-18 | archive-url = https://www.webcitation.org/5p4vtBRqY?url=http://ehp.niehs.nih.gov/members/2003/5754/5754.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Organic Diets Significantly Lower Children's Exposure to Organophosphorus Pesticides | author = Lu, Chensheng et al. | publisher = Environmental Health Perspectives 114(2) | url = http://www.ehponline.org/members/2005/8418/8418.pdf |month=February | year=2006| accessdate = 2007-11-04 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060514030645/http://www.ehponline.org/members/2005/8418/8418.pdf|archivedate=2006-05-14}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ''ಫಲಿತಾಂಶ'' ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವರು ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ "ಸಾವಯವ ಆಹಾರಾಭ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ನರದೌರ್ಬಲ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ". 2007 ದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ [[ಇಸುಬು]] ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾವಯವ ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಅಥವಾ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>ಕುಮೆಲಿಂಗ್ ಎಟ್ ಅಲ್., "ಸಾವಯವ ಆಹಾರಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟೋಪಿಕ್ ರೋಗದ ತೊಂದರೆ", ''ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರೀಷಿಯನ್'' (2007)</ref> ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸುಮಾರು 200 ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಫಿಬೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಸುಮಾರು 200 ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದೆ. "ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂತಗಳ ದ್ವಿತೀಯ ಗಿಡದ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಾದರೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಸಿಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದಂತಹ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕ ಉಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[[ಫಿಬಲ್]] [http://www.fibl.org/english/news/press-releases/2006/1031-food-quality.php ಆಹಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟತೆ: ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಾಭಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509063632/http://www.fibl.org/english/news/press-releases/2006/1031-food-quality.php |date=2008-05-09 }}</ref> ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ £12ಎಂ ಇಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ನಿಧಿಯಿಂದ 2007 ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಆಹಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>[http://www.independent.co.uk/environment/green-living/organic-food-is-healthier-and-safer-fouryear-eu-investigation-shows-395483.html ]</ref> ಸಾವಯವ ರೀತಿ ಬೆಳೆದ ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲವಾದ [[ಫ್ಲ್ಯೆವನಾಯ್ಡ್‌ಗಳ]]ನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/07/17/health/nutrition/17nutr.html?ei=5070&amp;en=603daa59326e0bf6&amp;ex=1190260800&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1191140034-/6y ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ: ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತೊಂದು ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು]</ref> 2007 ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದ [[ಕಿವಿಫ್ರೂಟ್]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಿವಿಫ್ರೂಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>[http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/114202162/ABSTRACT?CRETRY=1&amp;SRETRY=0 ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕಿವಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕಟಾವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://www.sciencedaily.com/releases/2007/03/070326095806.htm ವಿಜ್ಞಾನದಿನಚರಿಯ ಲೇಖನ]</ref> === ಉಡುಪು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ === {{Main|Organic clothing}} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಸಾವಯವ ಉಡುಪು]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಆಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ಉಡುಪಿನ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಹಕರು ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಕಡಿಮೆ ಹಂತದ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಳಲಾಗುವ [[ಬಹು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ]]ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಂದ ಸಾವಯವ ಉಡುಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಕೀಟನಾಶಕ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸುತ್ತ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶ್ವದ 16% ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಇಜೆಎಫ್. (2007). ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮಾರಕ. ಕೀಟನಾಶಕ ಕ್ರಿಯೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಯುಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯಶೀಲ ಸ್ಥಾಪನೆ:ಲಂಡನ್, ಯುಕೆ.ಐಸ್‌ಬಿನ್ ಸಂಖ್ಯೆ.1-904523-10-2.</ref> === ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು === {{main|Genetically modified organism}} ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1998, ರಂದು ಐಎಫ್ಒಎಎಮ್‌ನ 12ನೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು [[ಮಾರ್ ಡೆಲ್ ಪ್ಲೇಟಾ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸುಮಾರು 60 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ 600 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಅಂಶದಿಂದ, ಜಿಎಂಒ ಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ವರ್ಗೀಯವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ವಿರೋಧವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಲೂಯೀಸ್ ಹೆರೇರಾ-ಎಸ್ಟ್ರೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಎರಿಯಲ್ ಅಲ್ವಾರೆಜ್-ಮೊರಾಲೆಸ್ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಾಂತರ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೀಯ ವ್ಯವಸಾಯದಂತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |publisher=The EMBO journal |volume=2 |month=April |year=2001 |author=Luis Herrera-Estrella, Ariel Alvarez-Morales |title=Genetically modified crops: hope for developing countries? |url=http://www.nature.com/embor/journal/v2/n4/full/embor436.html |pages=256–258 |doi=10.1093/embo-reports/kve075 |journal=EMBO Reports |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308220505/http://www.nature.com/embor/journal/v2/n4/full/embor436.html |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೀಜದ ಬಳಕೆಯ ನಿಷೇಧದ ಹಿಂದಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾವಯವ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite journal |publisher=Oxford University Press |month=April | year=2008 |author=Pamela Ronald, Raoul Admachak |title=Tomorrow's Table: Organic Farming, Genetics and the Future of Food. |url=http://www.amazon.com/Tomorrows-Table-Organic-Farming-Genetics/dp/0195301757 }}</ref> ಜಿಎಂಒಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೇಸಾಯಗಳು ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಾಗವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜಿಎಂಒಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಳೀಯ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಒಡ್ಡಬಹುದಾದ ನೈಜವಾದ ಅಪಾಯಗಳ ಕುರಿತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. [[ಜಿಎಂ ಆಹಾರ ಚರ್ಚೆ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ. === [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ಸಂರಕ್ಷಣೆ === {{main|Soil conservation}} ''ಡರ್ಟ್: ದಿ ಎರೋಶನ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಜೇಶನ್'' ನಲ್ಲಿ, ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್ ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ ಅವರು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸವೆತ]]ದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯವಸಾಯವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಸಿಯಾಟಲ್ ಪಿಐ (2008). [http://www.seattlepi.com/national/348200_dirt22.html?source=mypi ಮೇಲ್ಮಣ್ಣು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದೆ: ಇದು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.]</ref> [[ಉಳುಮೆ ಇಲ್ಲದ]] ಬೇಸಾಯವು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸವೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಹಾದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ ನ ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇವೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ಉಳುಮೆಯೊಂದಿಗನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="organicsoil">{{ cite web | title=No Shortcuts in Checking Soil Health | publisher=USDA ARS | url=http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/jul07/soil0707.htm | accessdate=2007-10-02}}</ref><ref>ಲಾಸಲೆ, ಟಿಮ್ ಜೆ, ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಹಿಪ್ಪರ್‌ಲಿ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ:ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕರಗುವಿಕೆ. 2008. ರೂಡಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್. 14 ಫೆಬ್ರವರಿ. 2009 <http://www.rodaleinstitute.org//_Research_Paper-07_30_08.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>. ಮತ್ತು ಹಿಪ್ಪರ್ಲಿ, ಪಾಲ್, ಜೆಫ್ ಮೊಯಾರ್, ಮತ್ತು ಡೇವ್ ವಿಲ್ಸನ್. “ಸಾವಯವದ್ಲಲಿ ಇದುವರೆಗಲ್ಲದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ” ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ: ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕೋ-ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಸೆಪ್ಚಂಬರ್. 2008: 16-19. ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, ಪಾಲ್.ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಫುಡ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ನ ವಿಚಾರಣೆ.” ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಯೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ. ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ : ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕೋ-ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2008: 56-63.</ref> === ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ === ''ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಆನ್ಸರ್ ಟು ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್'' ನಲ್ಲಿ, — ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ, ಜೈವಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ — ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುವ ಸಾಮಥ್ಯವನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಆಂಟೊನಿ ಮೆಲೇಕಾ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಮೆಲ್ಕಾ (2008). [http://www.organicguide.com/community/education/the-organic-answer-to-climate-change/ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಾವಯವದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211111856/http://www.organicguide.com/community/education/the-organic-answer-to-climate-change/ |date=2008-12-11 }}.</ref> ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು 1981 ರಿಂದ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟನ್ನು (ಲಾಸಲ್ಲೆ) ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು CO2 ಅನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ, ಈ ವಿಧಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಉಳುಮೆ ಮಾಡದೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲ]] ಸ್ವಾಧೀನವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. (ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ) ವ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಬಾಹ್ಯತ್ವಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಂತೆ ನೋಡುವುದು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | author= New Zealand's Ministry of Agriculture and Forestry | title= A Review of the Environmental/Public Good Costs and Benefits of Organic Farming and an Assessment of How Far These Can be Incorporated into Marketable Benefits | work= | url= http://www.maf.govt.nz/mafnet/rural-nz/sustainable-resource-use/organic-production/organic-farming-in-nz/org10005.htm | accessdate= 2008-04-20 | archive-date= 2008-10-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081015111550/http://www.maf.govt.nz/mafnet/rural-nz/sustainable-resource-use/organic-production/organic-farming-in-nz/org10005.htm | url-status= dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತಿಕ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. [[ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಇಂಗಾಲ ಡೇಟಾವು ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು CO2 ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಲಾಸಲೋ, ಟಿ. ಮತ್ತು ಪಿ. ಹಿಪ್ಪರ್‌ಲಿ(2008). [https://web.archive.org/web/20090116051040/http://www.rodaleinstitute.org/files/Rodale_Research_Paper-07_30_08.pdf ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕರಗುವಿಕೆ]. ರೂಡಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.</ref> === ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ === ಕೆರೆಗಳು, ನದಿಗಳು, ಮತ್ತು ನೆಲದಡಿಯ ನೀರು [[ಅಲ್ಗಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್]], [[ಯೂಟ್ರೋಫಿಕೇಶನ್]], ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮುಂದೆ [[ಅಂತ್ಯ ವಲಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ]]. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ನೈಟ್ರೇಟ್‌]]ಗಳು ಜಲಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯು "2050 ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು" ಆಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.<ref name="Science 2001-04-13">{{cite web|title=Forecasting Agriculturally Driven Global Climate Change|journal=Science|date=2006-03-21 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/292/5515/281?ijkey=bbb4cf6e526430899ecae63af4bbd319d226922e&keytype2=tf_ipsecsha|accessdate=2007-09-30 }}</ref> ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ "ಹಾನಿಕಾರಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ [ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ]": "ಸಾವಯವ ಜಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು 4.4-5.6 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ" ಎಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] ನ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="PNAS 2006-3-21">{{cite web|title=Reduced nitrate leaching and enhanced dentrifier activity and efficiency in organically fertilized soils|publisher=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=2006-03-21|url=http://www.pnas.org/cgi/content/full/103/12/4522#B2|accessdate=2007-09-30}}</ref> ವ್ಯವಸಾಯದ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಡವಾದ ವಲಯವು ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ: ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಸಂಯೋಗದ ಹೊಡೆದೋಡಿಸುವಿಕೆ. ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್) ಯ ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೀನುಗಾರರು ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = A "Dead Zone" Grows in the Gulf of Mexico | author = Yoon, Carol Kaesuk | publisher = New York Times | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B04E1DD1338F933A15752C0A96E958260&sec=&spon=&pagewanted=2 | date = January 20, 1998 | accessdate = 2007-11-04 }}</ref> 2000 ದ [[ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್]] ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, [[ದನೂಬೆ ನದಿ]] ಗೆ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಕರಗುವುದರ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧಕರು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಕರಗುವಿಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೆಜಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ 1 ಯೂರೊವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ[[ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚ]]ವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite book| title = Environmental impact and macro-economic feasibility of organic agriculture in the Danube River Basin | publisher = Proceedings of the 13th International IFOAM Conference, p. 160-163 | url = https://books.google.com/books?id=2hdlIfMhR8UC&pg=PA160&lpg=PA160&dq=znaor+kieft+%22environmental+impact+and+macro+economic+feasibility+of+organic+agriculture%22&source=web&ots=iUVpmgroc7&sig=zSNbPm2-Asz8LN2xZc3ADmCP00Q#PPA162,M1 | year = 2000 }}</ref> 2005 ರ ಅಧ್ಯಯನವು ವ್ಯವಸಾಯದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ನ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite web | title = Agricultural runoff fuels large phytoplankton blooms in vulnerable areas of the ocean | author = Beman, M. | publisher = ''Nature'' 25(2) | url = http://yaquivalley.stanford.edu/pdf/NATURE_3_10_05.pdf |month=March | year=2005| accessdate = 2007-11-04 |format=PDF}}</ref> === ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ === ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳು ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಸಮಗ್ರವಾದ ವ್ಯವಸಾಯ ಪರಿಸರದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Hole2005">{{cite journal | year = 2005 | title = Does organic farming benefit biodiversity? | journal = Biological Conservation | volume = 122 | issue = 1 | pages = 113–130 | doi = 10.1016/j.biocon.2004.07.018 | url = http://www.botanischergarten.ch/Organic/Hole-Organic-biodiversity-2004.pdf | author = Hole DG et al.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326135225/http://www.botanischergarten.ch/Organic/Hole-Organic-biodiversity-2004.pdf|archivedate=2009-03-26}}</ref> ಬೇಸಾಯ ರೂಢಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯೇತರ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>ಹೋಲ್ et al. 2005</ref><ref name="Gabriel and Tscharntke 2006">ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ಸಚಾರ್ನ್‌ಕೆ 2006</ref> ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸುತ್ತಾ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 30% ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>ಬೆಂಗ್‌ಸನ್, ಆನ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್, ಮತ್ತು ವೇಬುಲ್ 2005</ref> ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಚಿಟ್ಟೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಕ್ರಿಮಿಗಳು, ಜೀರುಂಡೆಗಳು, ಎರೆಹುಳುಗಳು, ಜೇಡ, ಸಸ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನಿವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಬೀರಿದೆ. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಳೆಕುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಈ ಮೂಲಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Gabriel and Tscharntke 2006"/> ಹಲವಾರು ಕಳೆ ಜೀವಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ ಮತ್ತು ಕಳೆ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ವೆನ್ ಎಲ್ಸೆನ್ 2000</ref> ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಕಾರಣ ಮಣ್ಣಿನ ಅವಲಂಬಿತ ಜೀವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವ ಕಳೆಕುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹೋಲ್ ಎಟ್ ಅಲ್. 2005</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯು, ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ನೆಲಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಅನುಭವಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಕೊರ್‌ಹಿಜ್ಜೆಯಂತಹ ಮಣ್ಣಿನ ಮೈಕ್ರೋಬ್ಸ್‌ನಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 21-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ವಿವರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Fließbach et al. 2006">Fließbach et al. 2006</ref> ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಂತವು ಮಾನವರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲೋಹಗಳಿಂದಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿನ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಈ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು (ಉದಾ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪೆರಿಂಗ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. 2006</ref> ಸಾವಯವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಿಂಗ್-ನೆಕಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ದನ್ ಬಾಬ್‌ವೈಟ್‌ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯವಸಾಯ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮನರಂಜನೀಯ ಬೇಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯ ಎಂದು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಬಹು ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ನುಸುಬಿನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಗಿಡದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಣ್ಣನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕನು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಇಳುವರಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕೃಷಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.<ref>ಇಂಗ್ರಾಮ್ 2007</ref> ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾವಯವ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತ 21-ವರ್ಷಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಹಾಕುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ, ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಬದಲಾಗುವ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಇಳುವರಿಯು ಮೆನ್ಯೂರ್ ಹೊಂದಿದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಮೆನ್ಯೂರ್ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೈಕ್ರೋಬ್‌ನ ಸಮುದಾಯವು ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ, ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Fließbach et al. 2006"/> == ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ == ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯು ಕಷ್ಟಕರ ತೊಡಕುಗಳು ಎಂದು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಮಾರಾಟಗಳು ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಭರವಸೆಯ ಸರಕು]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. WSL ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ರೀಟೈಲ್ ನಡೆಸಿದ 2008 ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 2006 ರಿಂದ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯು ಕುಸಿದಿದೆ, ಮತ್ತು 42% ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನಂಬಬೇಡಿ ಎಂಬ ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಹಾರ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಕಾರ 69% ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಇದು 73% ಇತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹಾರ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೂಹವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ಸಿಎನ್‌ಎನ್. [http://money.cnn.com/2008/04/23/news/companies/organics_backlash/index.htm?postversion=2008042308 ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಸರ್ವೇಸ್ ಶೋ ಸ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಪ್ರಾಡೆಕ್ಟ್ಸ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122071219/http://money.cnn.com/2008/04/23/news/companies/organics_backlash/index.htm?postversion=2008042308 |date=2009-01-22 }}, [http://www.wslstrategicretail.com/productDetailAction.do?product_id=363 WSL ಸರ್ವೇ], [http://www.hartman-group.com/publications/reports/organic-marketplace/ ದಿ ಹಾರ್ಟ್‌ಮೆನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517044835/http://www.hartman-group.com/publications/reports/organic-marketplace/ |date=2008-05-17 }}.</ref> === ವಿತರಕರು === ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, 75% ನಷ್ಟು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು 2.5 [[ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ]] ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ 2% ನಷ್ಟು ಕೃಷಿಯು ಮಾರಾಟದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ([[ಲಾಟರ್ 2003:4]]). ಚಿಕ್ಕ ಕೃಷಿಯ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಇನ್ಸ್.]] ನಂತಹ ಸಹಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಕಾರ ವಿತರಣಕಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಿಲಿಫ್ ಹೆಚ್.ಹವಾರ್ಡ್ ರವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 1982 ರಲ್ಲಿ 28 ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ವಿತರಣಕಾರರಿದ್ದರು ಆದರೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3 ಮಾತ್ರ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಘಟಿಸುವ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ತೋರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಹೋವರ್ಡ್, ಫಿಲ್. (2007) [http://www.msu.edu/%7Ehowardp/organicindustry.html ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101224082908/https://www.msu.edu/~howardp/organicindustry.html |date=2010-12-24 }}</ref> ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಹಕಾರತ್ವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಅಂತೆಯೇ ಬೃಹತ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಇದೇ ತರಹದ [[ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್]], [[ಹೈನ್]], [[ಕಾನ್ ಗ್ರಾ]], [[ಕೆಲ್ಲಾಗ್]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಇತರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಗಳು. ಈ ಬಲವರ್ಧನೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕೀಳುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಚಂದದಾರರ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಕಾರ್ಪ್ ವಾಚ್. (2004). [http://www.corpwatch.org/article.php?id=11712 ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಹಾರಿಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205054443/http://www.corpwatch.org//article.php?id=11712 |date=2009-12-05 }}</ref> === ರೈತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು === ಸಣ್ಣ ಸಾವಯವ ರೈತರ ಲಾಭದಾಯಕತೆಗಾಗಿ ಬೆಲೆಯ ಕಂತುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು, ಮತ್ತು ಹಲವು ರೈತರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ,1994 ರಲ್ಲಿ 1,755 ರಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ 4,385 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ams.usda.gov/AMSv1.0/ams.fetchTemplateData.do?template=TemplateS&amp;navID=WholesaleandFarmersMarkets&amp;leftNav=WholesaleandFarmersMarkets&amp;page=WFMFarmersMarketGrowth&amp;description=Farmers%20Market%20Growth&amp;acct=frmrdirmkt ಫಾರ್ಮರ್ಸ್' ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ರೋಥ್ 1994-2006]</ref> == ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ == ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = ICapacity Building Study 3: Organic Agriculture and Food Security in East Africa | publisher = University of Essex | url = http://www.unep-unctad.org/cbtf/events/dsalaam2/Organic%20Agriculture%20and%20Food%20Security%20in%20East%20Africa%20FINAL%20May07.pdf | format = PDF | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2007-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071201140714/http://www.unep-unctad.org/cbtf/events/dsalaam2/Organic%20Agriculture%20and%20Food%20Security%20in%20East%20Africa%20FINAL%20May07.pdf | url-status = dead }}</ref> ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ, ಸಾವಯವ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ದಕ್ಷ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ (ಉದಾ. ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜ ವಿಧಗಳು, ಮೆನ್ಯೂರ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವರಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಯ ಅಂಶಗಳು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತರಬೇತಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜ್ಞಾನದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸಾವಯವ ವಿಭಾಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, [[ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ಚಳುವಳಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಅಂತರಜಾಲ ತರಬೇತಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯದ ಕುರಿತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾದ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ತರಬೇತಿ ವೇದಿಕೆಯು 170 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಚಿತ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು 75 ತರಬೇತಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. == ವಿವಾದ == ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ನೆಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ<ref>{{cite web | author= Andrew Leonard | title= Save the rain forest&nbsp;— boycott organic? | work= How The World Works | url= http://www.salon.com/tech/htww/2006/12/11/borlaug/ | accessdate= 2007-10-10 | archive-date= 2007-10-13 | archive-url= https://web.archive.org/web/20071013081136/http://salon.com/tech/htww/2006/12/11/borlaug/ | url-status= dead }}</ref> "[[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ]]" ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ನಾರ್ಮನ್ ಬೋರ್ಗಾಲ್]] ಅವರು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊ. ಎ. ಟ್ರೆವಾವಸ್]], ಅವರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು 4 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | author= Anthony Trewavas | title = Urban myths of organic farming | publisher = ''Nature'' 410: 409-410 | url = http://www.nature.com/nature/journal/v410/n6827/full/410409a0.html |month=March | year=2001}}</ref> ಟ್ರೆವಾಸ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಪಿ. ಮೆಲ್ಚೆಟ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಿ, ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕಳವಳಗೊಂಡು [http://www.waitrose.com/food/celebritiesandarticles/foodissues/0210056.aspx ಉನ್ನತ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706231455/http://www.waitrose.com/food/celebritiesandarticles/foodissues/0210056.aspx |date=2010-07-06 }} ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪ್ರದೇಶದಿಂದ-ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ, ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಹುಲ್ಲು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>ದಿ ಬೈಕೆಲ್ ಕಮಿಟಿ.</ref> 2008 ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು <ref name="UNEP2008"/> ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರರಷ್ಟು ಬೆಳೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.<ref name="globalyields"/> ಆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅವರ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವಾರು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾವಯವದಂತೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ತಪ್ಪಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಸಾವಯವ ಇಳುವರಿ, ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನಡುವೆ ತಪ್ಪಾದ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಗದಗಳು ಅದೇ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಇಳುವರಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಲ್ಲದ ಮೂಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ಅತಿಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಸಮವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal | last = Avery | first = Alex | title = 'Organic abundance' report: fatally flawed&nbsp;— Commentary | journal = Renewable Agriculture and Food Systems | volume = 22 | issue = 4 | pages = 321–323 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | year = 2007 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayJournal?jid=RAF}}</ref> [[ಎಫ್‌ಐಬಿಎಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಉರುಸ್ ನಿಗ್ಗಿ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ 'ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫುಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸಡ್' ಅಥವಾ 'ದಿ ಹೈಪೊಕ್ರಿಸಿ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್'<ref>{{cite web | author= Bob Goldberg | title= The Hypocrisy of Organic Farmers | work=AgBioWorld | url=http://www.agbioworld.org/biotech-info/articles/biotech-art/hypocrisy.html | accessdate=2007-10-10}}</ref> ನಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನಗಳ ಅಲೆಯು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಡ್ಸನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರ ಪುಸ್ತಕ 'ದಿ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್' ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="bioaktuell.ch">{{cite web | title = Wer hat die laengste Biochionase | publisher = Bio-aktuell | url = http://www.bioaktuell.ch/fileadmin/documents/ba/zeitschrift/aktuelle_artikel/bioaktuell-2007-09-s8.pdf | format = PDF | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2011-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110706222504/http://www.bioaktuell.ch/fileadmin/documents/ba/zeitschrift/aktuelle_artikel/bioaktuell-2007-09-s8.pdf | url-status = dead }}</ref> 1998 ರಲ್ಲಿ, [[ಹಡ್ಸನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನ [[ಡೆನಿಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕಾಯಿಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ]](ಸಿಡಿಸಿ) ವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಆಹಾರದ ಬದಲಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ [[ಇ. ಕೊಲಿ]] ಸೋಂಕು ತಗುಲುವ ಅಪಾಯವು ಎಂಟರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಡಿಸಿ ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="bioaktuell.ch"/><ref>{{cite web | title = Organic Produce Production and Food Safety | publisher = UC Davis Cooperative Extension | url = http://vric.ucdavis.edu/veginfo/foodsafety/organicproduce.html | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509060936/http://vric.ucdavis.edu/veginfo/foodsafety/organicproduce.html | url-status = dead }}</ref> ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಆವೆರಿ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಟೀಕಿಸಿತ್ತು: "ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟವು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 1 ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಚಿಂತಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ."<ref>{{cite web | author= Marian Burros | title= EATING WELL; Anti-Organic, And Flawed | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503EFD8103AF934A25751C0A96F958260 | accessdate=2007-12-14}}</ref> ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *ಜಾಗತಿಕ ಸಾವಯವ ಸಮಾವೇಶ: ವಿಷಯ ಮಂಡನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ;[http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/20/439122.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921004906/http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/20/439122.html |date=2016-09-21 }} *ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳವಳಿ ಒಕ್ಕೂಟ (ಐಫೋಮ್) ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಯೋಜಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾವಯವ ಸಮಾವೇಶವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 2017ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಿಂದ 11ರವರೆಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಬಯೋಡೈನಾಮಿಕ್ ಕೃಷಿ]] * [[ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ]] * [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ]] * [[ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * * [[ಸಾವಯವ ಪೋಷಾಕು]] * [[ಸಾವಯವ ಆಹಾರ]] * [[ಸಾವಯವ ಮುಂದುವರಿಕೆ]] * [[ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ]] * [[ಕಾಲೋಚಿತ ಆಹಾರ]] * [[ಪುಷ್ಟಿಕರ ಕೃಷಿ]] * [[ಅರಣ್ಯ ಕೃಷಿ]] * [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಸಂಗ್ರಹ]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಾವಯವ ಒಕ್ಕಲು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ]] * [[ಡಬ್ಲ್ಯುಡಬ್ಲ್ಯುಒಒಎಫ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refbegin}} * <cite id="refLotter2003">ಲೂಥಾರ್,ಡಿ.</cite><cite id="refLotter2003">2003) [http://donlotter.net/lotter_organicag.pdf ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708123123/http://donlotter.net/lotter_organicag.pdf |date=2018-07-08 }}. </cite><cite id="refLotter2003">ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ದಿನಚರಿ 21(4)'''' </cite> * ಕ್ಯೂಪೆರ್, ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜಾಜ್ನರ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್. [http://attra.ncat.org/attra-pub/organiccrop.html "ಸಾವಯವ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅವಲೋಕನ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210034415/http://attra.ncat.org/attra-pub/organiccrop.html |date=2005-12-10 }}, ಅಟ್ರಾ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ : ಆಗಸ್ಟ್ 2004. * {{cite journal | author=Emsley, John | title=Going One Better Than Nature | journal=Nature | month=April | year=2001 | volume=410 | pages=633–634 | doi=10.1038/35070632}} * {{cite journal | author=Paull, John | url=http://orgprints.org/10138 | title=The Farm as Organism: The Foundational Idea of Organic Agriculture | journal=Journal of Bio-Dynamics Tasmania | year=2006 | volume=83 | pages=14–18 }} * {{cite book | author=Smil, Vaclav | title=Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch, and the Transformation of World Food | publisher=MIT Press | year=2001 | id= | isbn=026219449X}} * ವಾನ್ ಎಲ್ಸನ್, ಟಿ., (2000) ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಜಾತಿಯ ಕೆಲಸ. ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 77: 101-109 * ಹೋಲ್, ಡಿ.ಜಿ., ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಎ.ಜೆ.,ವಿಲ್ಸನ್, ಜೆ.ಡಿ.ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಐ.ಹೆಚ್., ಮತ್ತು ಇವನ್ಸ್, ಎ.ಡಿ.(2005) ''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಯೋಜನ ಜೀವಿಯ ವೈವಿದ್ಯತೆಯಿದೆಯೇ?'' ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ 122: 113-130. * ಗ್ಯಾಬ್‌ರಿಯಲ್, ಡಿ., ಮತ್ತು ಚಾರ್‌ಕ್ಟೆ, ಟಿ.(2007) ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಕೀಟವು ಸಸ್ಯಗಳ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದ ಲಾಭಕತೆ. (2007) ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 118: 43-48 * ಬೆಂಗ್ ಸ್ಟಾನ್, ಜೆ.,ಆನ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್, ಜೆ., ವಿಬುಲ್, ಎ.(2005 ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹುಳ್ಯ:ಒಂದು ಮೆಟಾ -ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ದಿನಚರಿ 42: 261-269 * ಪೆರಿಂಗ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. (2006)ಕೃಷಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ :ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂಜವಾಳದ ಉಳಿತಾಯ.ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಯೋಲಜಿ20: 263-264 * ಬೀಚರ್ ಎನ್.ಎ. ಎಟ್ ಅಲ್. ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವಯೇತರ ಒಚ್ಚಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಗ್ರೋಎಕಾಲಜಿ (2002). ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಯೋಲಜಿ 6: 1621-1630 * ಬ್ರೌನ್, ಆರ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ., 1999ಬಿ. ಮಿತಿ/ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಸಸ್ತನಿಗಳು. ಅನ್ವಯಿತ ಬಯೋಲಜಿಯ ಅಂಶಗಳು 54, 203–210. * ವಿಕ್ರಂಸಿಂಗ್,ಎಲ್.ಜಿ.,ಹ್ಯಾರೀಸ್, ಎಸ್.,ಜೋನ್ಸ್, ಜಿ.,ವಾಗನ್, ಎನ್., 2003 ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವುಲಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಜೀವಿಗಳ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ. ಅನ್ಲಯಿಕ ಎಕಾಲಜಿಯ 40, 984–993 ದಿನಚರಿ * ವೀಲರ್ ಎಸ್.ಎ (2008) ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ನೋಟಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇನು? ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಗಳು 65:145-154 * ಇಂಗ್ರಾಮ್ ಎಮ್.(2007) ಬಯೋಲಜಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ: ವಿಜ್ಞಾನದ ‘‘ಸ್ವಾಭಾವಿಕದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ" ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯ. ಆನ್ನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್‌, 97:298-312 * ಫ್ಲಿಬಾಕ್ ಎ.,ಅಬ್ರೋಲ್ಸರ್ ಹೆಚ್.,ಗನ್ಸ್ಟ್ ಎಲ್., ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡರ್ ಪಿ. (2006) ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೂಚಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ. ಕೃಷಿ,ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 118: 273-284 * ವಿಲ್ಲರ್, ಹೆಲ್ಗಾ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಚರ್ (ಆವೃತ್ತಿಗಳು) (2009):ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು 2009. ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್,ಬೋನ್; ಫಿಬೆಲ್, ಫ್ರಿಕ್; ಐಟಿಸಿ, ಜಿನೆವಾ. [http://www.organic-world.net ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೋಂಪೇಜ್] ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ {{Refend}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ನಾಳಿನ ಚರ್ಚೆ:ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ, ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮುಂದಿನ ಕಾಲ. (2008). ''[http://www.amazon.com/Tomorrows-Table-Organic-Farming-Genetics/dp/0195301757 ]'' . ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ ಪ್ರೆಸ್ * ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಲಹಾಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಬೇಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳ ಪಾತ್ರ. (1989). ''[http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=1208 ಬದಲಿ ಕೃಷಿ]'' . ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ * 0/}- ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ತರಭೇತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವಿನ್ಯವುಂಟು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಲಸೆಗಾರ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಜೂಲಿ ಗೂತ್ಮಾನ್, ''ಭೂಸಂಬಂಧಿತ ಕನಸುಗಳು: ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಯ ಬೇಸಾಯದ ಪಾರಾಡಾಕ್ಸ್'' , ಬರ್ಕ್‌ಲಿ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 2004, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 978-0-520-24094-೦ * ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ (2006)'''' ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಸತ್ಯತೆ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1, ಸಿರೀಸ್ 1)ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಎಲ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0978895207 * ಲಾಂಪ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಪಾಡಲ್. 1994). ''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷೆ'' ಗಿಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್: [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]]. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-85198-911-ಎಕ್ಸ್ * {{cite book | last = Ableman | first = Michael | coauthors = | title = From the Good Earth: A Celebration of Growing Food Around the World | publisher = HNA Books | month = April | year = 1993 | location = | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0810925176}} * {{cite book | last = Ableman | first = Michael | coauthors = | title = On Good Land: The Autobiography of an Urban Farm | publisher = Chronicle Books | year = 1998 | location = San Francisco | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0811819213}} * ಒಇಸಿಡಿ. (2003). (0}ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ: ಸಮರ್ಥನೀಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು. ಸಿಎಬಿಐ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ. [https://books.google.com/books?id=-TSkC7m07zoC ಉಚಿತ ಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ]. == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == {{commons|Organic farming|Organic farming}} * {{dmoz|Science/Agriculture/Sustainable_Agriculture/|Organic Farming}} * [http://www.orgprints.org/ ಸಾವಯವ ಇ-ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್] ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾಗದಗಳು * [http://ec.europa.eu/agriculture/organic/home_en ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ - ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮೀಷನ್] * [http://attra.ncat.org/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ.] * [http://www.fao.org/organicag/ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118205036/http://www.fao.org/organicag/ |date=2008-11-18 }} * [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/ofp/ofp.shtml ಸಾವಯವ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಆಹಾರ:ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರವೇಶದ ಉಪಕರಣಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807082049/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/ofp/ofp.shtml |date=2007-08-07 }} ಬದಲಿ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]. * [http://www.organic-systems.org/journal/index.html ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯ ದಿನಚರಿ] ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯ ದಿನಚರಿ * [http://www.organic-world.net ಆರ್ಗನಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ] ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ. * [http://www.organic-europe.net ಸಾವಯವ ಯುರೋಪ್ ಪೋಮ್ ಪೇಜ್] ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವರದಿಗಳು, ವಿಳಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ಮಾಹಿತಿ. * [http://www.fourthway.co.uk/posters/ ] ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು/0} ಉಗಾಂಡದಿಂದ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಣಾ ಚೀಟಿಗಳು * ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಾವಯ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ -ಅಮೇರಿಕಾದ ಭೂಸಮ್ಮತಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರು {{DEFAULTSORT:Organic Farming}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಯವ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] mzrwy7c9wh2yyoqstugzcnhn0l6jk16 0 22468 1373776 1363307 2026-05-19T15:20:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373776 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person | name = Warren Buffett | image = Warren Buffett KU Visit.jpg | image_size = 270px | caption=Buffett speaking to students from the Kansas University School of Business, May 6, 2005 | birth_name = Warren Edward Buffett | birth_place = {{birth date and age|1930|8|30}}<br />[[Omaha, Nebraska]], U.S. | nationality = American | alma_mater = [[University of Pennsylvania]] <br /> [[University of Nebraska–Lincoln]] <br /> [[Columbia University]] | occupation = Chairman & CEO, [[Berkshire Hathaway]] | salary = US$100,000<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/lists/2006/12/C0R3.html |title=Warren E Buffett, CEO Compensation |publisher=Forbes.com |date=2006-03-30 |accessdate=2009-02-23}}</ref> | networth = {{loss}} US$37 [[1,000,000,000 (number)|billion]] (2009)<ref name="Forbes_2009">http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html</ref> | spouse = [[Susan Buffett|Susan Thompson Buffett]] (Deceased) (1932–2004) (her death),<br />Astrid Menks (2006–)<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/09/01/business/01buffett.html |title=How Does Warren Buffett Get Married? Frugally, It Turns Out |date=2006-09-01 |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |accessdate=2008-05-20}}</ref> | children = [[Susan Alice Buffett]],<br />[[Howard Graham Buffett]],<br />[[Peter Andrew Buffett]] | website = | footnotes = }} '''ವಾರೆನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌''' ರು (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್‌ 30, 1930) ಓರ್ವ [[ಅಮೇರಿಕನ್‌]] [[ಹೂಡಿಕೆದಾರ]], [[ಉದ್ಯಮಿ]], ಹಾಗೂ [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ಅವರು ಇದುವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದು, [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ನ<ref name="investopedia">{{cite web |url=http://www.investopedia.com/university/greatest/warrenbuffett.asp |title=The Greatest Investors: Warren Buffett |publisher=[[Investopedia.com]] |accessdate=2009-03-06}}</ref> [[ಅಗ್ರ ಷೇರುದಾರರು]] ಮತ್ತು [[CEO]] ಆಗಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ 2008ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]'' ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು $62 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು<ref>http://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html</ref> ಅಂದಾಜು [[ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 2009ರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಬಫೆಟ್‌‌ ‌ನಿವ್ವಳ $40 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-04 |archive-date=2009-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004005306/http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.usatoday.com/news/nation/2006-06-25-buffett-charity_x.htm</ref> ಕೇವಲ [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]] ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಒಮಾಹಾನ ದೈವವಾಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite journal| first=Alex|last=Markels| title=How to Make Money the Buffett Way| journal=[[U.S. News & World Report]]| date=2007-07-29| url=http://www.usnews.com/usnews/biztech/articles/070729/6intro.htm}}</ref> ಅಥವಾ "ಒಮಾಹಾದ ವೇದಾಂತಿ"<ref>{{cite journal| first=Aline|last=Sullivan| title=Buffett, the Sage of Omaha, Makes Value Strategy Seem Simple: Secrets of a High Plains Investor| journal=[[International Herald Tribune]]| date=1997-12-20| url=http://www.iht.com/articles/1997/12/20/mbuff.t.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830082127/http://www.iht.com/articles/1997/12/20/mbuff.t.php|archivedate=2010-08-30}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ [[ಮೌಲ್ಯಯುತ ಹೂಡಿಕೆ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವುದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ [[ಮಿತವ್ಯಯಿತ್ವ]] ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ [[ಐಶ್ವರ್ಯ]]ದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪಾಲಿಸುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/18555690/ |publisher=[[MSNBC]] |title=What Warren Buffett might buy |author=Gogoi, Pallavi |date=2007-05-08 |accessdate=2007-05-09 |archive-date=2007-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070510011754/http://www.msnbc.msn.com/id/18555690/ |url-status=dead }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರತಿಶತ 85ರಷ್ಟನ್ನು [[ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿರುವಂತಹಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯೂ ಹೌದು. [[ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸ್ಥ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.grinnell.edu/offices/president/trustee/memberintro/buffett/|title=Warren E. Buffett 1968; Life Trustee 1987|publisher=[[Grinnell College]]|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829183506/http://www.grinnell.edu/offices/president/trustee/memberintro/buffett/|url-status=dead}}</ref> 1999ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಸನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, [[ಪೀಟರ್‌ ಲಿಂಚ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಟೆಂಪಲ್‌ಟನ್‌‌]]ರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿತ್ತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="findarticles.com">{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_Nov_22/ai_57747902|title=Warren Buffett and Peter Lynch Voted Top Money Managers of the Century|publisher=[[Business Wire]]|date=1999-11-22}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶ್ವದ [[100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-20|url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|title=Warren Buffett|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|author=Cramer, James J.|archive-date=2008-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517062554/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|url-status=dead}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ == ಬಫೆಟ್‌‌‌ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮಿ/ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಹಾಗೂ ಲೇಲಾ/ಲೈಲಾ (ನೀ ಸ್ಟಾಹ್ಲ್‌/née Stahl) ದಂಪತಿಗಳ ಏಕೈಕ ಸುಪುತ್ರರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>http://www.usatoday.com/money/2004-01-29-nebraska_x.htm</ref> ಆತ ತನ್ನ ಅಜ್ಜನ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1943ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್, ಬೈಸಿಕಲ್‌/ಸೈಕಲ್ ಹಾಗೂ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಹಂಚುವ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚವೆಂದು‌ $35ನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು‌‌‌.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7280569.stm|title=Buffett 'becomes world's richest'|accessdate=2008-05-20|publisher=BBC}}</ref> ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ಆತನ ತಂದೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಬಫೆಟ್‌ರಿಗೆ‌‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.nti.org/b_aboutnti/b1t.html|title=Warren E. Buffett|publisher=[[Nuclear Threat Initiative]]|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617011213/http://www.nti.org/b_aboutnti/b1t.html|url-status=dead}}</ref> ಯ [[ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಲಾಯಿತು. 1945ರಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ]] ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತ $25 ಬೆಲೆಯ ಬಳಸಿದ [[ಪಿನ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟದ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು [[ಕ್ಷೌರಿಕನ ಅಂಗಡಿ]]ಯಲ್ಲಿಟ್ಟರು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಯಂತ್ರಗಳ ಮಾಲಿಕರಾದರು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ, (1947–49) [[ದ ವಾರ್ಟನ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ದಾಖಲುಗೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಅಲ್ಲಿನ [[ಆಲ್ಫಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಫೈ/ಫಿ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಆತನ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರು ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ವರ್ಗದ ಆಲ್ಫಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಫೈ/ಫಿ ಒಡನಾಡಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು. 1950ರಲ್ಲಿ, [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಅವರು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ [[B.S.]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.unl.edu/ucomm/ucomm/notables/alumni.shtml |title=UNL &#124; Nebraska Notables &#124; Alumni |publisher=Unl.edu |date=1914-02-24 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2007-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071205233439/http://www.unl.edu/ucomm/ucomm/notables/alumni.shtml |url-status=dead }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌, ಇಬ್ಬರು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಆಧಾರಪತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಕ]]ರುಗಳಾದ [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]] , (''[[ದ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌‌]]'' ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕ), ಹಾಗೂ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಾಡ್‌]]ರು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉದ್ಯಮಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ದಾಖಲಾದರು. ಅವರು ನಂತರ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ 1951ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[M.S.]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. [[ಚಿತ್ರ:Phil Fisher.jpg|thumb|75px|ಫಿಲ್‌ ಫಿಷರ್‌‌ (1907–2004)]] ಬಫೆಟ್‌‌ರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: <blockquote><p>ನಾನು 15 ಪ್ರತಿಶತ [[ಫಿಷರ್‌‌]] ಹಾಗೂ 85 ಪ್ರತಿಶತ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.<ref>{{harvnb|Hagstrom|2005|p= 27}}</ref></p><p>ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟಾಕ್‌/ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂತರವನ್ನು]] ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದನ್ನೇ ನಮಗೆ ಬೆನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟದ್ದು. ಇನ್ನೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಇವೇ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರಲಿವೆ.<ref>{{harvnb|Hagstrom|2005|p=14 Warren Buffett is now the richest man in the world with $65 [[billion]]. GE Raises $15 [[billion]]; Buffett Gets Preferred Stake (Update3) }}</ref></p></blockquote> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು 1951ರಿಂದ-54ರವರೆಗೆ [[ಒಮಾಹಾ]]ದ ''ಬಫೆಟ್‌‌-ಫಾಕ್‌ &amp; Co.'' ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಿ, 1954ರಿಂದ–1956ರವರೆಗೆ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ ''ಗ್ರಹಾಮ್‌‌-ನ್ಯೂಮನ್‌ Corp.'' ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ, ಆಧಾರಪತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ, 1956ರಿಂದ–1969ರವರೆಗೆ ಒಮಾಹಾದ ''ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್‌, Ltd.'' ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗೀದಾರರಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, 1970ರಿಂದ–ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ ಒಮಾಹಾದ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ Inc]] ಕಂಪೆನಿಯ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]], [[CEO]] ಆಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1952ರಲ್ಲಿ, [[ಗ್ರಹಾಮ್‌]]ರು [[GEICO]] ವಿಮಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಶನಿವಾರದಂದು ರೈಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ , D.C.ಗೆ ಪಯಣಿಸಿದ ಅವರು GEICOನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ದ್ವಾರಪಾಲಕನು ತಮ್ಮನ್ನು ಒಳಬಿಡುವವರೆಗೆ ತಟ್ಟಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಗೀಕೋನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲೊರಿಮರ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಇಬ್ಬರೂ ವಿಮೆ ಉದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಜೀವಮಾನದ ಗೆಳೆಯರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರಲ್ಲದೇ <ref>{{cite book|author=Lowenstein, Roger|title=Buffett: The Making of an American Capitalist|page=43}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಓರ್ವ “ಅಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಬೆನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಇಬ್ಬರೂ ಆತನನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರಹಾಮ್‌ರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವೆನೆಂದಾಗ, ಗ್ರಹಾಮ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.{{cn}} ಒಮಾಹಾಗೆ ಮರಳಿದ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಷೇರು ದಲ್ಲಾಳಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ [[ಡೇಲ್‌ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಭಾಷಣಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. {{Fact|date=June 2009}} ತಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, "ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೂಲತತ್ವಗಳ" ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡಬಲ್ಲೆನೆಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ ಅವರು [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಆತನ ವಯಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಂಕ್ಲೇರ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಕೋ ಅನಿಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಉಪ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1952<ref name="washingtonpost.com"> {{cite news |title=Susan T. Buffett, 72, Dies; Wife of Billionaire Investor |first=Matt |last=Schudel |authorlink=Matt Schudel |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A26094-2004Jul29.html |work=[[Washington Post]] |date=July 30, 2004 |page=B06 |accessdate=2009-07-13 |curly= |author= |author2= |author3= |author4= |author5= |author6= |author7= |format= |agency= |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |language = |archiveurl= |archivedate= |quote=}}</ref> ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸೂಸನ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]]ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಹಾಗೂ ಮರುವರ್ಷವೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಮಗುವಾಗಿ, [[ಸೂಸನ್‌ ಅಲೈಸ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]]ಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 1954ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]]ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವೇತನವು ವಾರ್ಷಿಕ $12,000ರಷ್ಟಿತ್ತು (2008ರ ಡಾಲರ್‌ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿದೂಗಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಸುಮಾರು $97,000). ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಷ್ಲಾಸ್‌‌/ಸ್ಕಾಲ್ಸ್‌]]ರ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರಹಾಮ್‌ರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ತುಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಷೇರುಗಳು ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂತರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ವಾದವು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರಿಗೂ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿದರೂ, ಇದರ ಮಾನದಂಡಗಳು ವಿಪರೀತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ ಅವರು, ಕಂಪೆನಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಭಾವೀ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು.{{cn}} ಅದೇ ವರ್ಷವೇ ಬಫೆಟ್‌‌ ದಂಪತಿಗಳು [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1956ರಲ್ಲಿ, [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಗ್ರಹಾಂ]] ನಿವೃತ್ತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಭಾಗೀದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಳಿಕೆಗಳು $174,000ಗೂ ಮೀರಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವರು ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್‌ Ltd. ಎಂಬ ಹೂಡಿಕೆ ಭಾಗಿದಾರತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1957ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಇಡೀ ವರ್ಷವೂ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಭಾಗೀದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ತಾವು ಈಗಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಐದು-ಮಲಗುವಕೋಣೆಗಳ ಅಲಂಕೃತ ನಯವಾದ ಗಾರೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ, $31,500 ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಂಡರು. 1958ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಮೂರನೇ ಮಗುವಾಗಿ, [[ಪೀಟರ್‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಬಫೆಟ್‌‌]] ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಇಡೀ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದರು. 1959ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪೆನಿಯು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಆರು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರಿಗೆ [[ಚಾರ್ಲೀ ಮುಂಗರ್‌]]ರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌, ಬಫೆಟ್‌ ಫಂಡ್‌, ಡಾಸೀ, ಎಂಡೀ, ಗ್ಲೆನಾಫ್‌, ಮೊ-ಬಫ್‌ ಹಾಗೂ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಏಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆತ ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ $10,000ರಷ್ಟನ್ನು ಹೂಡಲು ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಇನ್ನಿತರ ಹತ್ತು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕರೆದುತರಲು ಕೇಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಒಪ್ಪಿದರು. 1961ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ 35%ರಷ್ಟು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು. 1958ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಷೇರುಗಳು ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳಪಟ್ಟಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $65ರಷ್ಟಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ಕೇವಲ $45ರಂತೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರರ್ಥವೇನಿತ್ತೆಂದರೆ ಕೊಳ್ಳುಗರು ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ "$20 ನಷ್ಟದ ಮೊತ್ತ"ದ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಭೂಪಟ ಉದ್ಯಮದ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ 70 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತೆರಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿವರಣೆಯು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. === ಐಶ್ವರ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಹಾದಿ === 1962ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಿಂದ [[ದಶಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ/ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]]ಗಳಾದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 1962ರಂತೆ $7,178,500ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ $1,025,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಫೆಟ್‌‌‌, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $7.60ರಂತೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $14.86 ತೆತ್ತರು, ಆದರೆ ಕಂಪೆನಿಯ [[ದುಡಿಯುವ ಬಂಡವಾಳ]]ವು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $19ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ (ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆಗಳು). ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬಫೆಟ್‌‌‌ , ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕೆನ್‌ ಚೇಸ್‌, ಎಂಬ ನೂತನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. 1966ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನವೀನ ಬಂಡವಾಳಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿದರು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು: <blockquote>ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆಯೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದ ಹೊರತು (ಕೆಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳವು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ) ಅಥವಾ ಹೊಸ ಭಾಗೀದಾರರು ಸರಳ ಬಂಡವಾಳದ ಹೊರತಾಗಿ ಭಾಗೀದಾರತ್ವಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, BPLಗೆ ಹೊಸ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.</blockquote> ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು — ಇದು ಹೊಚ್‌ಷಿಲ್ಡ್‌, ಕೊಹ್ನ್‌‌ ಅಂಡ್‌ Co, ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. 1967ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ 10 ಸೆಂಟ್‌ಗಳ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. 1969ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭಾಗಿದಾರರುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಪಾವತಿಸಿದ ಸ್ವತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಷೇರುಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. 1970ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ $50,000ರ ವೇತನ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $775 ಬೆಲೆಯಿದ್ದರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ $1,310ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಬಫೆಟ್‌‌ರ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವು $620 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ, ಅವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ 400]]ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಿಡುವಳಿಗಳ 85%ರಷ್ಟನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಐದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಷೇರುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾನ ನೀಡುತ್ತೇನೆಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಣಿಗೆಯು [[ಬಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal|first=Carol J.|last=Loomis|title=Warren Buffett gives away his fortune|journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=2006-06-25}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಾವು ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥನಾದ ಯುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://abcnews.go.com/Business/story?id=2916457&page=1|title=HELP WANTED: Warren Buffett Replacement|publisher=[[ABC News]]}}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಈ ಹಿಂದೆ ಲೂ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ರನ್ನು [[ಗೀಕೋ]]ದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ, ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ರು ಬಫೆಟ್‌‌ರಿಗಿಂತ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಚಿಕ್ಕವರು. 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ $62 ಶತಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು,<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/lists/2008/10/billionaires08_Warren-Buffett_C0R3.html|title=#1 Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]|date=2008-03-05}}</ref> ಹಾಗೂ [[Yahoo]]ನ ಪ್ರಕಾರ $58 ಶತಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-10-10|url=https://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|title=Buffett overtakes Gates to top new Forbes list|publisher=Reuters|date=2008-10-10|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014182749/http://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|url-status=dead}}</ref> [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]ರು [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html|title=The World's Billionaires|publisher=[[Forbes]]|date=2008-03-05}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 11 2009ರಂದು, ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆದಾಯಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ $40 ಶತಕೋಟಿ ಹಾಗೂ $37 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದವು,<ref>{http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_the_100_wealthiest_people} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091014164424/http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_the_100_wealthiest_people%7D |date=2009-10-14 }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ (ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ) 2008/2009ರ ಅವಧಿಯ 12 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ $25 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html ]</ref> === ಗಳಿಕೆಗಳು === {{see also|List of assets owned by Berkshire Hathaway }} 1973ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಆ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಕಾಥರೀನ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌]]ರ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರಲ್ಲದೇ, ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದರು. 1974ರಲ್ಲಿ, SECಯು ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗಳ WESCO ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ತನಿಖೆ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಯಾವುದೇ ಆಪಾದನೆಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. 1977ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ''ಬಫೆಲೊ ಈವ್‌ನಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು $32.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ''ಬಫೆಲೊ ಕೊರಿಯರ್‌-ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌'' ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹದ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ''ಕೊರಿಯರ್‌-ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌'' ಸಂಸ್ಥೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡೂ ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. $3.5 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 18, 1985ರಂದು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌ ಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವೇ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ABC ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಂಪೆನಿಯ 25 ಪ್ರತಿಶತ ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿನಿಮಯದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>ಕ್ಲೇನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, N.R. "ABCಯು $3.5 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ; 1ನೇ ವೃತ್ತಿಜಾಲದ ಮಾರಾಟ." ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' , ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 1985.</ref> ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌‌/ABC (ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಪ್‌ಸಿಟೀಸ್‌/ABC) ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಕಂಪೆನಿಯು FCC ಮಾಲೀಕತ್ವದ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಿಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡೂ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಅದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅನೇಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಪಡೆದವು.<ref>"ಕ್ಯಾಪ್‌ಸಿಟೀಸ್‌/ABC ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ FCCಯ ಅಂಗೀಕಾರದ ಸಾಧ್ಯತೆ." ''[[ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌‌]]'' , ಮಾರ್ಚ್‌ 25, 1985.</ref> 1987ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಲೊಮನ್‌ Inc. ಸಂಸ್ಥೆಯ 12% ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುದಾರನೆನಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನಾಗಿಸಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್‌ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌]]ರನ್ನು (ಸಾಲೊಮನ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಜಿ CEO) ಒಳಗೊಂಡ ಹಗರಣವು ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು. [[ಪಾಲ್‌ ಮೋಜರ್‌]] ಎಂಬ ಓರ್ವ ವಂಚಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು, ಖಜಾನೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ವಂಚಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html |title=''ಇನ್‌ಆಕ್ಷನ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಆಸ್‌ ಡೇಂಜರಸ್‌ ಆಸ್‌ ಬ್ಯಾಡ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌'' , ಅಲೈ ಗೊನೆನ್ನೆ, 2004ರ ವರ್ಗ, ಡ್ಯೂಕ್‌ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌ |access-date=2010-02-04 |archive-date=2010-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618163023/http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಾಲೊಮನ್‌ನ CEO ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4 1991ರಂದು, ಶಾಸನಸಭೆಯ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.c-spanarchives.org/library/index.php?main_page=product_video_info&products_id=21029-1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308182509/http://www.c-spanarchives.org/library/index.php?main_page=product_video_info&products_id=21029-1 |url-status=dead }}</ref> 1988ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯ 7 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು $1.02 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡರು. ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. 2002ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಚಲಾವಣಾ ಮಾನಕ/ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೀಡುವ $11 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ [[ಮುಂಗಡ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪಡೆದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಲಾಭವು $2 ಶತಕೋಟಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. 1998ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಜನರಲ್‌ ರೇ]], (ಅಪರೂಪದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 2002ರಲ್ಲಿ, [[AIG]]ಯ [[ಮಾರಿಸ್‌ R. ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, [[ಮರುವಿಮೆ]]ಯನ್ನು ಜನರಲ್‌ ರೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 15, 2005ರಂದು, AIGಯ ಮಂಡಳಿಯು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌ [[ಎಲಿಯಟ್‌ ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್‌]]ರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ CEO ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌ರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2006ರಂದು, AIG ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್‌ ಕಛೇರಿಗಳು, AIG ಸಂಸ್ಥೆಯು $1.6 ಶತಕೋಟಿಗಳ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.sec.gov/news/press/2006-19.htm |title=AIG to Pay $800 Million to Settle Securities Fraud Charges by SEC; Over $1.6 Billion to be Paid to Resolve Federal and New York State Actions |date=2006-02-09 |publisher=[[Securities and Exchange Commission]] }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸ್ವಿಸ್‌ ರೇ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ $2.6 ಶತಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite journal| url=http://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html| title=Buffett Sinks Billions Into Swiss Re| work=Forbes Magazine| author=Lionel Laurent| date=02.05.09| archiveurl=https://archive.today/20120731040409/http://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html| archivedate=2012-07-31| access-date=2010-02-04| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal| url=https://www.nytimes.com/2009/02/06/business/worldbusiness/06swiss.html?ref=business| title=Swiss Re Gets $2.6 Billion From Berkshire Hathaway | work=The New York Times| author=DAVID JOLLY| date=February 5, 2009 }}</ref> ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 3% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 20%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal| url=http://www.ft.com/cms/s/0/8099d660-f354-11dd-9c4b-0000779fd2ac.html| title=Swiss Re turns to Buffett for new funding| work=The Financial Times| date=February 5, 2009| author=Haig Simonian, Francesco Guerrera }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಾಂಟಾ ಫೆ Corp.]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು $34 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ನಗದು ಹಾಗೂ ಷೇರುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ನೋಬಾಲ್‌ ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕಿಯಾದ ಅಲೈಸ್‌ ಷ್ರೋಡರ್‌ರು ಹೇಳುವಂತೆ ‌ಈ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.[http://www.gurufocus.com/news.php?id=76366 ] === 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ === ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ]] ಅಂಗವಾದ [[2007–2008ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತುಂಬ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೂಡಿ ಅಲ್ಪಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರೆಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರು<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.cnbc.com/id/27400058|title= WSJ to Warren Buffett: "Time to Get a New Crystal Ball"|publisher=[[CNBC]]|author=Crippen, Alex}}</ref>. “ಅಮೇರಿಕನ್‌ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಿ. ನಾನೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವೆ.” ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ತುಣುಕು.<ref>{{cite web |url= http://stock-broker-security.com/warren-buffet-way/ |title= Warren Buffet and the Recession |accessdate= 2009-06-18 |date= 2009-06-18 |work= Warren Buffet and the Recession |archive-date= 2009-06-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090628143114/http://stock-broker-security.com/warren-buffet-way/ |url-status= dead }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ 2007ರಿಂದ—ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನು "[[ಕವಿಸಮಯದ ನ್ಯಾಯ]]" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20| url=http://www.reuters.com/article/businessNews/idUSN0631767220080207| title=Buffett: Bank woes are "poetic justice"| publisher=Reuters|date=2008-02-07|author=Dabrowski, Wojtek}}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಕಂಪೆನಿಯು 2008ರ Q3ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 77% ಇಳಿಕೆ ಅನುಭವಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಆತನ ಅನೇಕ ಇತ್ತೀಚಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ]] ಬೃಹತ್‌ ನಷ್ಟಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-11-14|url=http://www.insurancejournal.com/news/national/2008/11/10/95403.htm|title= Even Buffett Can't Escape Markets, Storms; Berkshire Profit Falls 77%|publisher=Insurance Journal}}</ref> ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಸ್ಯಾಷ್‌]]<ref>{{cite web|accessdate=2008-11-14|url=http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|title=Berkshire Hathaway to Invest $5 Billion in Goldman Sachs|publisher=[[Goldman Sachs]]|author=Press Release|archive-date=2008-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220053032/http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|url-status=dead}}</ref> ನ 10% ಸತತ ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಫೆಟ್‌‌ರು ಬರೆದ (ಮಾರಿದ) ಕೆಲ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಪುಟ್‌ ಆಯ್ಕೆಗಳು (ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ) $6.73 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="reuters.com">{{cite web|accessdate=2008-11-27|url=http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE4AN8BQ20081124|title= Buffett to disclose more on derivatives|publisher=Reuters|author=Jonathan Stempel}}</ref> ಸಂಭಾವ್ಯ ನಷ್ಟದ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು SECಯನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಮಾನಕಗಳ "ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು" ನೀಡುವಂತೆ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="reuters.com"/> [[ಡೌ ಕೆಮಿಕಲ್‌]]ಗೆ ತಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ [[ರಾಹ್ಮ್‌ &amp; ಹಾಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ಮೊತ್ತವಾದ $18.8 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಸಮೂಹದ $3 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಏಕೈಕ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಷೇರುದಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಸಾಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Fontanella |first=James |url=http://ftalphaville.ft.com/blog/2008/07/11/14430/buffett-helps-dow-pay-19bn-for-rh/ |title=ftalphaville.ft.com, Buffett helps Dow pay $19bn for R&H |publisher=Ftalphaville.ft.com |date=2008-07-11 |accessdate=2009-02-23}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, [[ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌]] (GE)ನ ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದವು.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2008/oct/01/warrenbuffett.generalelectric ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಟು ಬೈ $3bn ಆಫ್‌ ಜನರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‌ ಪ್ರಿಫೆರಡ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌], [[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]] (1 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008)</ref> ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಧಿಕ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು: ಅವರು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 3 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ GE ಷೇರುಗಳನ್ನು $22.25ರ ದರದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ (ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ) 10% ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್‌ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ Co, ಹಾಗೂ ಜಾನ್‌ಸನ್‌ & ಜಾನ್‌ಸನ್‌ ಷೇರುಗಳ ಕೆಲ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾರಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-&-johnson-procter-&-gamble/425035/ |title=Berkshire Hathaway unloads J&J and P&G |publisher=Financial Express |date=2009-02-17 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015073021/http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-%26-johnson-procter-%26-gamble/425035 |url-status=dead }}</ref> ಅವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡದಿರುವ ಸಲಹೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 1998ರಲ್ಲಿ $86ರಷ್ಟು ಶೃಂಗಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿಯ (NYSE:KO) ಷೇರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಕೆಲ ಪ್ರಮುಖ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚತುರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಎದ್ದಿದ್ದವು. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮಾರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯ 2004ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು : "ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುವ ಹಿಮ್ಮುಖ ನೋಟ ನೀಡುವ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕವಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗಾಳಿರೋಧಕ ಗಾಜಿನ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>ಷ್ರೋಡರ್‌, ಅಲೈಸ್‌ ''ದ ಸ್ನೋಬಾಲ್‌: ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌'' ISBN 0-553-80509-6 ಬಂಟಮ್‌ Sept 2008</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ಕೇಬಲ್‌ ವಾಹಿನಿಯೊಂದರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು "‌‌ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗತಿಯು ಮಂದವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಾನು ಇದುವರೆಗೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ." ಎಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆದ ಯಾತನಾದಾಯಕ ಉಬ್ಬರಮಂದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ 1970ರ ಸಾಲಿನ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜೋಶ್‌ ಫಂಕ್‌, [https://web.archive.org/web/20090316073425/http://news.yahoo.com/s/ap/20090309/ap_on_bi_ge/buffett_economy "ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸೇಸ್‌ ನೇಷನ್‌ ವಿಲ್‌ ಫೇಸ್‌ ಹೈಯರ್‌ ಅನ್‌ಎಂಪ್ಲಾಯ್‌ಮೆಂಟ್‌"], [[MSNBC]]ಯಲ್ಲಿ [[AP]], ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009, Yahoo ನ್ಯೂಸ್‌ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ (ಪಡೆದದ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009).</ref><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/29593426/ "ಬಫೆಟ್‌‌: ದ ಇಕಾನಮಿ ಹ್ಯಾಸ್‌‌ ‘ಫಾಲನ್ ಆಫ್‌ ಎ ಕ್ಲಿಫ್‌’"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924101047/http://www.msnbc.msn.com/id/29593426/ |date=2010-09-24 }}, MSN.com, ಮಾರ್ಚ್‌ 9, 2009 (ಪಡೆದದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 3, 2009).</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತಮ್ಮ ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟದಾಯಕವಾದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು, ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ "ನಾನು ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ನ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತೈಲ ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ಬೆಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದ್ದಾಗ ಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಾನು ಕಳೆದ ಅರ್ಧ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿಯ ನಾಟಕೀಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಈಗಲೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಲೆಯಾದ $40-$50ಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತೈಲವು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಇದುವರೆಗಿನ ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಬೆಲೆಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಕೂಡಾ, ನಾನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಅಪರಿಪಕ್ವ ಸಮಯದಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="BuffettCOPBlunder">[http://www.gurufocus.com/news.php?id=50143 ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌’ಸ್‌ ಮಲ್ಟಿ-ಬಿಲಿಯನ್‌ ಮಿಸ್ಟೇಕ್‌ ವಿತ್‌ ಕೊನೊಕೊಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ (COP)]</ref> 2009ರ ಸಾಲಿನ - ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಾಂಟಾ ಫೆ ರೈಲ್ವೆ ([[BNSF]])ಯ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಲೀನವು, BNSFನ 1Q2010ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಷೇರುದಾರರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 34 ಶತಕೋಟಿ US ಡಾಲರಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಹಿಂದಿನ 22%ರಷ್ಟಿದ್ದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿದೆ. 2009ರ ವೆರಿಸ್ಕ್‌ ಷೇರುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ - ವೆರಿಸ್ಕ್‌ (ISO [ಇನ್‌ಷ್ಯೂರೆನ್ಸ್‌ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ಆಫೀಸ್‌]) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5%ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಸ್ಕ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೆರಿಸ್ಕ್‌ನ ಇನ್ನೂ 6% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕೊಂಡರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಸೂಸನ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]]ರನ್ನು 1952ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರಿಗೆ, [[ಸೂಸಿ]], [[ಹಾವರ್ಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್‌]] ಎಂಬ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ದಂಪತಿಗಳು ಜುಲೈ 2004ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಮರಣಿಸುವವರೆಗೂ ವಿವಾಹಿತರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಗಳು, ಸೂಸಿ, ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ''ಸೂಸನ್‌ A. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ'' ದ ಮೂಲಕ ಪರೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ [[ಗರ್ಲ್ಸ್‌, Inc]]ನ ಮಂಡಳಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಎಪ್ಪತ್ತಾರನೇ ಹುಟ್ಟಿದಹಬ್ಬ/ದಿನದಂದು, ವಾರೆನ್‌ ಅದುವರೆಗೆ ಅವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಆಗ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ-ಜೊತೆಗಾತಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್‌ ಮೆಂಕ್ಸ್‌ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆಕೆಯು 1977ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಪತ್ನಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಆತನ ಜೊತೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/31/business/main1954089.shtml CBS News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081027134342/http://www.cbsnews.com/stories/2006/08/31/business/main1954089.shtml |date=2008-10-27 }} ಲೇಖನ ''ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಬೆಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 2006</ref> ತನ್ನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆಂದು ಒಮಾಹಾದಿಂದ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಸೂಸನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರೇ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಮೂವರೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಜಾದಿನಗಳ ಕಾರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ "ವಾರೆನ್‌‌, ಸೂಸಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್‌" ಎಂದು ಮೂವರ ಸಹಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="lowenstein">{{cite book | last=Lowenstein | first=Roger | title=Buffett: The Making of an American Capitalist | isbn= 0812979273 | publisher=Random House | year=}}</ref> ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ಕೆಲಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯಷ್ಟೇ ನಡೆದಿದ್ದ [[ಚಾರ್ಲೀ ರೋಸ್‌ ಷೋ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದ ಸೂಸನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಬಫೆಟ್‌‌ ಖಾಸಗೀ ಜೀವನದ ಅಪರೂಪದ ಒಳನೋಟ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.bookwormomaha.com/store/pc-34-9-susan-buffett-in-her-own-words-conversations-with-charlie-rose.aspx|title=Susan Buffett in Her Own Words: Conversations with Charlie Rose|publisher=Bookworm Omaha|archive-date=2007-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223012430/http://www.bookwormomaha.com/store/pc-34-9-susan-buffett-in-her-own-words-conversations-with-charlie-rose.aspx|url-status=dead}}</ref> ಅವರ 2006ರ ವಾರ್ಷಿಕ [[ವೇತನವು]] ಸುಮಾರು $100,000ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಹಿರಿಯ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ಸಂಭಾವನೆ]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು.<ref name="fool1">{{cite news |url=http://www.fool.com/investing/small-cap/2005/06/29/stupid-ceo-tricks.aspx |title=Stupid CEO Tricks |author= Smith, Rich |publisher=[[Motley Fool]] |date=2005-06-29 |accessdate=2008-05-20}}</ref> 2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೂಲ ವೇತನವಾದ ಕೇವಲ $100,000 ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ $175,000ರಷ್ಟು ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.equilar.com/CEO_Compensation/BERKSHIRE_HATHAWAY_INC_Warren_E._Buffett.php 2007 CEO ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224154608/http://www.equilar.com/CEO_Compensation/BERKSHIRE_HATHAWAY_INC_Warren_E._Buffett.php |date=2009-02-24 }}, [[ಈಕ್ವಿಲಾರ್‌]]</ref><ref>[http://www.equilar.com/CEO_Compensation/Berkshire_Hathaway_Warren_E._Buffett.php 2008 CEO ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414092753/http://www.equilar.com/CEO_Compensation/Berkshire_Hathaway_Warren_E._Buffett.php |date=2009-04-14 }}, [[ಈಕ್ವಿಲಾರ್‌]]</ref> (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಗುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ $4 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ) ಒಮಾಹಾನ ಸಮೀಪದ [[ಡುಂಡೀ]] ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿನ 1958ರಲ್ಲಿ $31,500ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈಗಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಈಗಿನ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು $700,000ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2005/03/10/cx_bill05_homeslide_2.html?thisSpeed=6000000000|title=Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]}}</ref> 1989ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಹಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |last=Canzano |first=John |url=http://www.omaha.com/index.php?u_page=3939&u_sid=10057503 |title=CWS |publisher=Omaha.com |date=2007-06-22 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2007-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715211720/http://www.omaha.com/index.php?u_page=3939&u_sid=10057503 |url-status=dead }}</ref> ವ್ಯಯಿಸಿ [[ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನ]]ವನ್ನು, ಕೊಂಡ ನಂತರ ಬಫೆಟ್‌ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ "''ದ ಇನ್‌ಡೆಫೆನ್ಸೆಬಲ್‌'' ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು." ಈ ನಡೆಯು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಇತರ CEOಗಳ ದುಂದುವೆಚ್ಚದ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಖಂಡನೆಗಳ ಹಾಗೂ ಆತನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/1989.html|title=Chairman's Letter 1989|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}</ref> ಅವರು ಈಗಲೂ [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಡ್‌ ಆಟದ ಅತ್ಯಾಸಕ್ತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅವರು [[ಶರೋನ್‌ ಓಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ರಿಂದ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, [[ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಟವನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.usatoday.com/news/education/2005-12-19-bridge-schools_x.htm</ref> ಅವರು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/02/16/sunday/main3840748.shtml|title=Bringing Back Bridge|publisher=[[CBS News]]|date=2008-02-17|author=Blackstone, John|archive-date=2008-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080526022755/http://www.cbsnews.com/stories/2008/02/16/sunday/main3840748.shtml|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಕಪ್‌]] ಎಂಬ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಆಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು. [[ಗಾಲ್ಫ್‌]]ನ [[ರೈಡರ್‌ ಕಪ್‌]]ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುನ್ನವೇ ಅದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಆಟಗಾರರ ತಂಡವು ಹನ್ನೆರಡು [[ಐರೋಪ್ಯ]] ಆಟಗಾರರನ್ನು ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರು. ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌ರ‌‌ವರು, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ವೆಬ್ಬರ್‌‌ ಹಾಗೂ [[DiC ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಆಂಡಿ ಹೇವರ್ಡ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ನಂತರ [[A ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ಡ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಮಂಗರ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಉತ್ತಮ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book| url=http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&newsId=20090724005103&newsLang=en| title=Warren Buffett, Martha Stewart, Gisele Bündchen, and Kosmos Featuring Carl Sagan Headline New Slate of Purpose-Driven Entertainment for Children| work=Business Wire| July 24, 2009 }}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.cnbc.com/id/32123530| title=CNBC TRANSCRIPT: Warren Buffett's 'Secret Millionaire's Club' Live Interview on Squawk Box| work=CNBC}}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೀರಿಯನ್‌ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರಾದರೂ, ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು [[ನಾಸ್ತಿಕ]]ರೆಂದು <ref>[https://www.wired.com/wired/archive/14.11/faces3.html ''ತಾರಿನ'' ] ಲೇಖನ ''ಫೇಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ನ್ಯೂ ಆಥೆಯಿಸಂ: ದ ಸ್ಕ್ರೈಬ್‌'' ಪ್ರಕಟಣೆ ನವೆಂಬರ್‌ 2006, ಪಡೆದದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌ 10, 2009</ref> ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಗಣಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ [[ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್‌ DTS]] ವಾಹನವನ್ನು <ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.rediff.com/money/2006/dec/26buffet.htm|title=How Warren Buffett made his billions|publisher=[[Rediff.com]]|date=2006-12-26}}</ref> ತಾವೇ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/05/29/8378053/index.htm|title=Buffett backs GM—and buys a Caddy|publisher=CNN|date=2006-06-04|author=Taylor III, Alex|archive-date=2008-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929081715/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/05/29/8378053/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು [[ಟ್ರಾಂಡ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದರ್ಜಿಯಿಂದ-ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮುಂಚೆ ಅವರು [[ಎರ್‌ಮೆನೆಗಿಲ್ಡೋ ಜೆಗ್ನಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2009/09/23/news/companies/warren_buffett_dayang_suits.fortune/index.htm?postversion=2009092513 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-04 |archive-date=2010-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100203161209/http://money.cnn.com/2009/09/23/news/companies/warren_buffett_dayang_suits.fortune/index.htm?postversion=2009092513 |url-status=dead }}</ref> === ವಂಶ/ಮನೆತನ === ಬಫೆಟ್‌‌ರ DNA ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ತಂದೆಯ ಕಡೆಯ ಪೂರ್ವಜರು ಉತ್ತರ [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಪೂರ್ವಜರು [[ಐಬೀರಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/06/11/100060549/index.htm|title=The Buffett mystery|publisher=CNN|date=2007-05-28|author=Boyle, Matthew|archive-date=2009-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208081540/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/06/11/100060549/index.htm|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಅವರು ಹಾಡುಗಾರ [[ಹ್ಯಾರಿ ಚಾಪಿನ್‌]]<ref>{{cite web|accessdate=2009-11-04|url=http://wc.rootsweb.ancestry.com/cgi-bin/igm.cgi?op=PED&db=geolarson2&id=I092445 |title=Warren Buffett ancestry|publisher=ancestry.com|date=2009-11-04|author=Larson, George}}</ref> ರ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಲಹೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟ ವಾಡಿಕೆಯ ಸ್ನೇಹದ ಹೊರತಾಗಿ, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಾರ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಬಫೆಟ್‌‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. === ರಾಜಕೀಯ === ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ]] ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಓರ್ವ ಬಹಳ ದೂರದ ಪೂರ್ವಜರ ಮೂಲಕ ಏಳನೆಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಜುಲೈ 2, 2008ರಂದು, ಒಬಾಮರ ಪ್ರಚಾರವೆಚ್ಚ ನಿಧಿ ಪಡೆಯಲು ಒಬಾಮರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, [[ಪೆನ್ನಿ ಪ್ರಿಟ್ಜ್‌ಕರ್‌]] ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಪತಿ, ಜೊತೆಗೆ ಒಬಾಮರ ಸಲಹಾಕಾರ [[ವಾಲೆರೀ ಜಾರೆಟ್ಟ್‌]] ಷಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ತಟ್ಟೆ ಊಟಕ್ಕೆ $28,500 ಬೆಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2008/07/03/us/politics/03donate.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/U/United%20States%20Politics%20and%20Government |type = |title = Obama Picks Up Fund-Raising Pace |work = Washington Post |author = Michael Luo and Christopher Drew |date = 3 July 2008 |accessdate = 2008-09-24 }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಒಬಾಮರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ನಿಲುವುಗಳು [[ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌]]ರ ನಿಲುವುಗಳಿಗಿಂತ ತೀವ್ರ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌ರು ತಮಗೆ "[[ಮಾನಸಿಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]"ಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/24469771/site/14081545/page/3/|title="Squawk Box" Transcript: Becky Quick Sits Down with Billionaire Investor Warren Buffett|accessdate=2008-09-12|publisher=[[CNBC]]|archive-date=2011-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610235708/http://www.cnbc.com/id/24469771/site/14081545/page/3/|url-status=dead}}</ref> ಎರಡನೇ [[2008 U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾದ ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್‌ ಮತ್ತು ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮರನ್ನು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ [[ಟಾಮ್‌ ಬ್ರೋಕಾ]]ರು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಇಬ್ಬರೂ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ [[ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url = http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/07/presidential.debate.transcript/ |type = |title = Transcript of second McCain, Obama debate |work = CNN |author = |date = 10 October 2008 |accessdate = 2008-10-10 }}</ref> ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚರ್ಚಾಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಒಬಾಮರು ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.moneyweb.co.za/mw/view/mw/en/page95?oid=234774&sn=Detail| title=Obama appoints Buffett as economic adviser| date=07 November 2008 |publisher=Reuters}}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ 2003ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌ ಷ್ವಾರ್‌ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌]]ರ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.usatoday.com/news/politicselections/2003-08-13-buffett-calif_x.htm USA ಟುಡೇ: ಷ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌ ಟ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಆಸ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ ಅಡ್‌ವೈಸರ್‌] 14 Aug 2003</ref> === ಬರಹಗಳು(ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು) === ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಹಣದುಬ್ಬರದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು: {{cquote|The arithmetic makes it plain that inflation is a far more devastating tax than anything that has been enacted by our legislatures. The inflation tax has a fantastic ability to simply consume capital. It makes no difference to a widow with her savings in a 5 percent passbook account whether she pays 100 percent income tax on her interest income during a period of zero inflation, or pays no income taxes during years of 5 percent inflation.<ref>''How Inflation Swindles the Equity Investor'', Warren Buffett, FORTUNE, May 1977</ref>}} ತಮ್ಮ ಲೇಖನ ''[[ದ ಸೂಪರ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌-ಅಂಡ್‌-ಡೊಡ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾದ [[ದಕ್ಷ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಲ್ಪನೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಂಡಿಸಿ, ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಡ್ಡ್‌‌ರ ವಿಷಮ ಮೌಲ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ಆಲೋಚನಾ ಶೈಲಿಯ ಅಸಂಖ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ [[S&amp;P 500]]ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು "ಶುದ್ಧ ಅದೃಷ್ಟ ಮಾತ್ರ" ಎಂದಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ವಾಲ್ಟರ್‌ J. ಷ್ಲಾಸ್‌]], ಟಾಮ್‌ ನ್ಯಾಪ್‌, ಎಡ್‌ ಆಂಡರ್‌‌ಸನ್‌ (ಟ್ವೀಡಿ, ಬ್ರೌನ್‌ Inc.), ಬಿಲ್‌ ರಾನೆ (ಸೆಕ್ವೋಯಾ ಫಂಡ್‌‌, Inc.), [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮಂಗರ್‌]] (ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮದ ಭಾಗೀದಾರ), ರಿಕ್‌ ಗುಯೆರಿನ್‌‌ (ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌, Ltd.), ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾನ್‌ ಪರ್ಲ್‌ಮೀಟರ್‌ (ಪರ್ಲ್‌ಮೀಟರ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌‌)ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://dealbook.blogs.nytimes.com/2008/08/12/official-buffett-biography-to-hit-shelves/ | work=New York Times | title=Official Buffett Biography to Hit Shelves | date=2008-08-12 | accessdate=2008-08-15}}</ref> ತಮ್ಮ ನವೆಂಬರ್‌, 1999ರ ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌'' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಾಸ್ತವಿಕ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು: {{cquote|Let me summarize what I've been saying about the stock market: I think it's very hard to come up with a persuasive case that equities will over the next 17 years perform anything like--anything like--they've performed in the past 17. If I had to pick the most probable return, from appreciation and dividends combined, that investors in aggregate--repeat, aggregate--would earn in a world of constant interest rates, 2% inflation, and those ever hurtful frictional costs, it would be 6%.<ref>{{cite journal|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269071/index.htm|title=Mr. Buffett on the Stock Market|date=November 22, 1999|work=Fortune Magazine|author=Warren Buffett; Carol Loomis|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821213746/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269071/index.htm|url-status=dead}}</ref>}} === ಲೋಕೋಪಕಾರ === 1988ರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಕಂಡ ಹೇಳಿಕೆಯು, ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಲುವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮರು-ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲು ಏಕೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: {{cquote|I don't have a problem with guilt about money. The way I see it is that my money represents an enormous number of claim checks on society. It's like I have these little pieces of paper that I can turn into consumption. If I wanted to, I could hire 10,000 people to do nothing but paint my picture every day for the rest of my life. And the GDP would go up. But the utility of the product would be zilch, and I would be keeping those 10,000 people from doing AIDS research, or teaching, or nursing. I don't do that though. I don't use very many of those claim checks. There's nothing material I want very much. And I'm going to give virtually all of those claim checks to charity when my wife and I die. (Lowe 1997:165–166)}} ''NY ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ : ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮಂದಿಯನ್ನು ಅವರು "ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ ವೀರ್ಯವಂತರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು"<ref>NY ಟೈಮ್ಸ್‌ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು</ref> ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು "ನನಗೆ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ" ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: {{cquote|A market economy creates some lopsided payoffs to participants. The right endowment of vocal chords, anatomical structure, physical strength, or mental powers can produce enormous piles of claim checks (stocks, bonds, and other forms of capital) on future national output. Proper selection of ancestors similarly can result in lifetime supplies of such tickets upon birth. If zero real investment returns diverted a bit greater portion of the national output from such stockholders to equally worthy and hardworking citizens lacking jackpot-producing talents, it would seem unlikely to pose such an insult to an equitable world as to risk Divine Intervention.<ref>"How Inflation Swindles the Equity Investor", Warren E. Buffett, ''Fortune'' May 1977 #</ref>}} ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಆತನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಉತ್ತಮ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇವೆ.<ref>"[http://www.economist.com/books/displaystory.cfm?story_id=12414924 ಎ ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌]" (''[[ದ ಸ್ನೋಬಾಲ್‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶೆ), ''[[ದ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌‌]]'' , 16 Oct. 2008.</ref> ಒಮ್ಮೆ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನಾನು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಮಾಡಬಲ್ಲೆವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕೊಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆಯೇ ಹೊರತು, ಏನೂ ಮಾಡದೆಯೇ ಇರಬಹುದಾದಷ್ಟು ಕೊಡಲಿಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ".<ref>{{cite video|accessdate=2008-05-20|title=An Exclusive Hour with Warren Buffett and Bill and Melinda Gates|publisher=[[Charlie Rose (talk show)|Charlie Rose]]}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ 2001ರ ಲಿಂಕನ್‌ ಟೌನ್‌ ಕಾರ್‌ಅನ್ನು <ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|title=Warren Buffett|publisher=[[Forbes]]|author=Chapnick, Nate|archive-date=2008-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604052500/http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|url-status=dead}}</ref> [[eBay]]ನಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿಗಿಟ್ಟು [[ಗರ್ಲ್ಸ್‌, Inc.]]ಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://members.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewUserPage&userid=girls-inc|title=girls-inc|publisher=[[eBay]]}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹರಾಜಿಗಿಟ್ಟು $650,100ಗಳನ್ನು ದತ್ತಿನಿಧಿಗೆಂದು ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್‌ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |author=Lindsay Goldwert |url=http://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml |title=Lunch With Warren Buffett? $650,100, Charity Auction Winner Bids Big Money For Steak Lunch With Billionaire Buffett |publisher=CBS News |date=2007-07-01 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627111254/http://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆಯೆಂದು ಅದರ 83% ಭಾಗವು [[ಬಿಲ್‌ &amp; ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಲಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/|title=Warren Buffett gives away his fortune|publisher=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=2006-06-25|author=Loomis, Carol J.|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703231327/http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸರಿಸುಮಾರು 10 ದಶಲಕ್ಷ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]] B ವರ್ಗದ ಷೇರುಗಳನ್ನು [[ಬಿಲ್‌ &amp; ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] (23 ಜೂನ್‌ 2006ರ ಹಾಗೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವು US$30.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು)<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13541144/|title=Gates: Buffett gift may help cure worst diseases|publisher=[[MSNBC]]|date=2006-06-26|archive-date=2010-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203174935/http://www.msnbc.msn.com/id/13541144/|url-status=dead}}</ref> ನೀಡಿದರು. ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದತ್ತಿಯ ದೇಣಿಗೆಯೆನಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರನ್ನು [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದ]] ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=5517656 |title=The birth of philanthrocapitalism |publisher=Economist.com |date=2006-02-23 |accessdate=2009-02-23}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಒಟ್ಟು ದೇಣಿಗೆಯ 5%ರಷ್ಟನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿದೆ. ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಗೇಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವರಾದರೂ, ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಹೂಡುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2006/06/26/business/26buffett.html| title=Buffett to Give Bulk of His Fortune to Gates Charity | work=The New York Times| authors=TIMOTHY L. O'BRIEN and STEPHANIE SAUL| date=June 26, 2006 }}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/25/AR2006062500801_2.html| title=Gates Foundation to Get Bulk of Buffett's Fortune| author=Yuki Noguchi| work=The Washington Post | date=June 26, 2006| page=A01}}</ref>{{Fact|date=September 2008}} ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ತಮ್ಮ [[ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬಹುಪಾಲು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಈ ನಡೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|url=http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity2.fortune/index.htm|title=A conversation with Warren Buffett|author=Carol J. Loomis|work=Fortune Magazine|date=June 25 2006|access-date=2010-02-04|archive-date=2010-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302052527/http://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity2.fortune/index.htm|url-status=dead}}</ref> $2.6 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಆಕೆ, 2004ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದಾಗ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|title=Most of Susan Buffett Estate to Go to Foundation|publisher=The Foundation Center|date=2004-08-11|archive-date=2010-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100830082620/http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|url-status=dead}}</ref> ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಾವು 2002ರಿಂದ ಸಲಹಾಕಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಭೀತಿ ನಿವಾರಣಾ ಉಪಕ್ರಮ]]ಕ್ಕೆ, $50-ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://philanthropy.com/stats/donors/detail.php?ID_Gift=1906 ''ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರ ದೇಣಿಗೆದಾರರು, ಶ್ರೇಯಾಂಕ: 1 ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌'' , ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಲಾಂತ್ರೋಪಿ]</ref> 27 ಜೂನ್‌ 2008ರಂದು, ಝಾವೋ ಡ್ಯಾನ್ಯಾಂಗ್‌ ಎಂಬ ಪ್ಯೂರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಚೈನಾ ಗ್ರೋತ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫಂಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ವಾಹಕರು 2008ರ 5-ದಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ "ಪವರ್‌ ಲಂಚ್‌ ವಿತ್‌‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌" ದತ್ತಿ [[ಹರಾಜನ್ನು]] $2,110,100 ಮೊತ್ತದ ಬಿಡ್‌ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದರು. ಹರಾಜಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಳು [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]]ದ [[ಗ್ಲೈಡ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628 |title=uk.reuters.com, Warren Buffett lunch sells for record $2.11 mln |publisher=Uk.reuters.com |date=2008-06-28 |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090112020143/http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/25421046 |title=cnbc.com, Warren Buffett Charity Lunch Auction Ends with High Bid of $2,110,100 |publisher=Cnbc.com |date= |accessdate=2009-02-23}}</ref> ===೨೦೧೯ ಜೂನ್ ೧ಕ್ಕೆ ದಾನದ ಮೊತ್ತ === *ಬಫೆಟ್ ತನ್ನ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಷೇರುಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು 2006 ರಿಂದ ದಾನಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧-೬-೨೦೧೯ ಸೋಮವಾರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫೆಟ್‌ನ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಒಟ್ಟು 34 ಬಿಲಿಯನ್ (billion)ಆಗಿದೆ. 2006 ರಿಂದ ಬಫೆಟ್ ದಾನ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ೧-೬-೨೦೧೯ ಸೋಮವಾರ, ಮೌಲ್ಯ ಟಿ ಟಿ ಬಫೆಟ್ರ ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಗೆ ತಮ್ಮ ಬರ್ಕ್ಷೈರ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ದಾನ $ 34 ಬಿಲಿಯನ್ (2,72000,00,00,000= 2,72,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ/ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಎಪ್ಪತೆರಡು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ.) ಆಗಿತ್ತು.<ref>https://edition.cnn.com/2019/07/01/investing/warren-buffett-berkshire-hathaway-donation/index.html Warren Buffett is donating $3.6 billion more to charity; Paul Lamonica-Profile-Image</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು == ಬಫೆಟ್‌ರ ಭಾಷಣಗಳು ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿದ ಸಂವಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಒಮಾಹಾ]]ದ [[ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಷೇರುದಾರರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 20,000ದಷ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರು ಇದರತ್ತ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ "ವುಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲಿಸಂ" ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.berkshirehathaway.com/letters |title= Warren Buffett's Letters to Shareholders |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070322071600/http://www.berkshirehathaway.com/letters |archivedate=2007-03-22|accessdate=2008-05-20|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}</ref> ಬಫೆಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಪತ್ರಗಳನ್ನು, ವಿತ್ತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಬಫೆಟ್‌ರ ಬರಹಗಳು [[ಬೈಬಲ್‌]]ನಿಂದ [[ಮೇ ವೆಸ್ಟ್]] ತನಕ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ,<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/1993.html|title=Chairman's Letter — 1993|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}</ref> ಮಧ್ಯಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಸಲಹೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ ಹಾಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಬಫೆಟ್‌ರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇನ್ನಿತರೆ ತಾಣಗಳು ಬಫೆಟ್‌ರ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅವರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತವೆ. === ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು === 1987ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[RJR ನಬಿಸ್ಕೊ]] Inc.ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್ ಜಾನ್‌ ಗಟ್‌ಫ್ರಾಂಡ್‌ರಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:{{cquote|I’ll tell you why I like the cigarette business. It costs a penny to make. Sell it for a dollar. It’s addictive. And there’s fantastic brand loyalty.<ref>{{cite book | author=Burrough, Bryan; Helyar, John | title=[[Barbarians at the Gate: The Fall of RJR Nabisco]] | publisher=[[Harper & Row]] | location=New York | year=1990 | isbn=0-060-16172-8}}</ref>}} 1994ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ Inc.ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ತಂಬಾಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದೆಂದರೆ:{{cquote|fraught with questions that relate to societal attitudes and those of the present administration. I would not like to have a significant percentage of my net worth invested in tobacco businesses. The economy of the business may be fine, but that doesn't mean it has a bright future.<ref>[http://legacy.library.ucsf.edu/tid/whg85e00/pdf ''Warren Buffett Cools on His Attraction to Tobacco Business'', Jenell Wallace, Bloomberg news, Apr/25/94, Legacy Tobacco Documents Library, University of California San Diego Library]</ref>}} === ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಕಲಿದ್ದಲು === 2007ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌ರ [[ಮಿಡ್‌ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ [[ಪೆಸಿಫಿಕಾರ್ಪ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು‌, ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಆರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅವಲಂಬಿತ ಶಕ್ತಿಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಟಾಹ್‌ನ [[ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯೋಜನೆ]]ಯ 3ನೇ ಘಟಕ, ಜಿಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜರ್‌ನ 5ನೇ ಘಟಕ, ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕಾರ್ಪ್‌ನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ದಲ್ಲಾಳಿಯಾದ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್ ಲಾಫ್ಟ್‌ರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಫೆಟ್‌ರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ರದ್ದತಿಗಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ 1,600 ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಬಫೆಟ್‌ರಿಗೆ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು " ನಾಗರೀಕರ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಉದ್ಯಮದ ಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕರು, ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿಪರರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು, ಹಾಗೂ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು... ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಉಟಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರಾದ ನಾವು, " ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಉಟಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾದರೆ "ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ನಮ್ಮ ಜಲ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ನಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತವೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿ " ನಾವು ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮ ನಗರದ ಕೀರ್ತಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ, ಹಾಗೂ ನಾವು ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ."<ref>[http://gristmill.grist.org/story/2008/4/14/01432/7381 "ದ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌: ವೈ ಡಿಡ್‌ ದ ಗುರು ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್‌ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಕೋಲ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್‌?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209201127/http://gristmill.grist.org/story/2008/4/14/01432/7381 |date=2009-02-09 }} ಟೆಡ್‌ ನೇಸ್‌, ಗ್ರಿಸ್ಟ್‌ಮಿಲ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 15, 2008</ref> === ಕ್ಲಮಾಥ್ ನದಿ === ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಹಾಗೂ ಸಾಲ್ಮನ್ ಮೀನುಹಿಡಿಯುವವರು ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್‌ರಿಂದ ಬೆಂಬಲಗಳಿಸಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕ್ಲಮಾಥ್‌ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಡೇವಿಡ್ ಸೊಕೊಲ್‌ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ [[FERC]] ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|url=http://www.usatoday.com/money/topstories/2008-05-03-3055404993_x.htm|title=Buffett again rebuffs advocates who want Klamath dams out| author=Josh Funk|date=5/3/2008|work=USA Today}}</ref><ref>[http://www.indybay.org/newsitems/2009/05/01/18592169.php Indybay.org]</ref> === ಉದ್ಯಮದ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌'ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ಉದ್ಯಮದ ಕೊರತೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವು U.S. ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ U.S.ನ ಸೊತ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಂತಹಾ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಎಂದು ಬಫೆಟ್ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ U.S.ನ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ U.S. ಡಾಲರ್ ತನ್ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್ ಇನ್ನು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನವರ ಒಡೆತನವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು $11 ಸಹಸ್ರಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು 2005ನೇ ಇಸವಿಯ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು. “ಅಮೇರಿಕಾದವರು… ತಮಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವವರು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಒಡೆಯರಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ‘[[ಒಡೆತನ ಸಮಾಜ]]’ವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಬದಲು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ—'[[ಷೇರು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಸಮಾಜ]]’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ.” [[ಆನ್ ಪೆಟ್ಟಿಫರ್]] ಎಂಬ ಲೇಖಕಿ: "ಅವರು ಹೇಳುವುದು ನಿಜ. ಹಾಗೂ ನಾವುಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕುಸಿದುಬೀಳುವುದರ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 'ಷೇರು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರ ಸಮಾಜವು ತಾವು ಕುಸಿದುಬೀಳುವಾಗ ತೋರುವ ಕ್ರೋಧದ ರೀತಿ'ಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ".<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/08/06/AR2005080600862.html |title=A Sharecropper's Society? |publisher=Washingtonpost.com |date=2005-08-07 |accessdate=2009-02-23}}</ref> === ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನ === ಬಫೆಟ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2002ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ನಗದು ಮಾನಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಹಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು 2005ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಬಫೆಟ್‌ರು ಡಾಲರ್ [[ಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ]] ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರಮಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಫೆಟ್‌‌‌ USDಗೆ [[ಸ್ವರ್ಣ ಮಾನಕ]] ಬಳಸುವುದರ ಅನುತ್ಪಾದಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಿಷದವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು: {{cquote|It gets dug out of the ground in Africa, or someplace. Then we melt it down, dig another hole, bury it again and pay people to stand around guarding it. It has no utility. Anyone watching from Mars would be scratching their head.}} 1977ರಲ್ಲಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಷೇರುಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಹೊಲಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣದುಬ್ಬರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: {{cquote|stocks are probably still the best of all the poor alternatives in an era of inflation—at least they are if you buy in at appropriate prices.<ref>{{Citation | last=Buffett | first=Warren | title=How Inflation Swindles the Equity Investor | journal=Fortune | date=1977–05}}</ref>}} === ತೆರಿಗೆಗಳು === ಬಫೆಟ್‌‌‌ ತನ್ನ ಆದಾಯದ ಕೇವಲ 19%ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ 2006ರಲ್ಲಿ ($48.1 ದಶಲಕ್ಷ) ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೆ, (ಅವು ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳದ ಲಾಭಗಳಾದುದರಿಂದ), ಆತನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ 33%ರಷ್ಟನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|journal=[[Forbes]]|date=2007-11-26|pages=24, 42–3|title=Warren Buffet}}</ref> ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯು $7.5 ಶತಕೋಟಿಗಳ ಆದಾಯಕ್ಕೆ $1.9 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಕೇವಲ ಒಕ್ಕೂಟದ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲೇ 26%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ) ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.hoovers.com/company/Berkshire_Hathaway_Inc/rftfji-1-1njea5.html ] (ಪಡೆದದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌ 30, 2009)</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು [[ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ತೆರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ "[[2000ದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌‌]]ನ ಚಿನ್ನದ-ಪದಕ ವಿಜೇತರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ 2020ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಹಾಗೆ" ಎಂದು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|accessdate=2008-05-20| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/1170874.stm| title=Rich Americans back inheritance tax|publisher=BBC|date=2001-02-14}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸೆನೆಟ್‌ನ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ [[ಧನಿಕರ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಲು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal | url=http://thehill.com/business--lobby/buffett-tells-senate-finance-panel-dynastic-wealth-on-the-rise-in-u.s.-2007-11-15.html | title=Buffett tells Senate Finance panel ‘dynastic’ wealth on the rise in U.S. | author=Jim Snyder | date=2007-11-15 | work=The Hill | access-date=2010-02-04 | archive-date=2007-11-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071120013350/http://thehill.com/business--lobby/buffett-tells-senate-finance-panel-dynastic-wealth-on-the-rise-in-u.s.-2007-11-15.html | url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯು ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದಾರರನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಅದರ ಲಾಭ ಪಡೆದಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು (ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ ಮೂಲಕ) ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal| url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_16_56/ai_n13684021/?tag=content;col1=| title=Buffetted. The Sage of Omaha loves the estate tax — as well he might| author=Berlau, John| date=2004-08-24| work=National Review}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಸರ್ಕಾರವು ಜೂಜನ್ನು ಜನರ ಮೌಢ್ಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವ ತೆರಿಗೆಯೆಂದು ಕರೆದು ಆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಹಾಗೂ ಜೂಜುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಾರದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.forbes.com/2004/10/11/cx_da_1011topnews_print.html|title=America, The Casino Nation|publisher=[[Forbes]]|date=2004-10-11|author=Ackman, Dan|archive-date=2008-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080413013010/http://www.forbes.com/2004/10/11/cx_da_1011topnews_print.html|url-status=dead}}</ref> === ಷೇರುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳು === ಅವರು ಆದಾಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಷೇರು ಅವಕಾಶ/ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚ]] ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರು. 2004ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ-ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಷೇರು ಆಯ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ವೆಚ್ಚವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಮುಂದಿದ್ದ ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ [[ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಮ್ಮೆ [[Pi]]ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು 3.14159ರಿಂದ 3.2ಕ್ಕೆ 'ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ' ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A29807-2004Jul5.html ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌, ''ಫಜ್ಜಿ ಮ್ಯಾಥ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಆಪ್ಷನ್ಸ್‌ '' , ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌, ಜುಲೈ 6, 2004, ಪುಟ A19]</ref> <blockquote>ಯಾವುದೇ ಕಂಪೆನಿಯು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಏನನ್ನೇ ಆಗಲಿ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವೇತನ ವೆಚ್ಚವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳು ಆದಾಯ ದಾಖಲೆಯ ಭಾಗವಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದರ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕು?<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B01EFD81538F937A15754C0A9649C8B63&amp;scp=1&amp;sq=buffett%20cooks%20books&amp;st=cse ವಾರೆನ್‌ E. ಬಫೆಟ್‌‌, ''ಹೂ ರಿಯಲೀ ಕುಕ್ಸ್‌ ದ ಬುಕ್ಸ್‌‌?'' , ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜುಲೈ 24, 2002]</ref></blockquote> === ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ === ಬಫೆಟ್‌‌‌ [[ಪೆಟ್ರೋಚೀನಾ]] ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡಿದರಲ್ಲದೇ, ಅಪರೂಪದ ನಡೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌]] 2005ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಸೂಡಾನಿನ ನರಮೇಧದೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ ಕೂಡ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತ ಮಾಡದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-20|url=http://www.berkshirehathaway.com/sudan.pdf|format=PDF|title=Shareholder Proposal Regarding Berkshire’s Investment In PetroChina|publisher=[[Berkshire Hathaway]]}}</ref> ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು, ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾರಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 2008ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡ ತೈಲ ಬೆಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ನಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌, [[BYD ಆಟೋ]] ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದಕ ಉಪಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[BYD ಕಂಪೆನಿ]]([[SEHK]]: 1211)ಯ 10% ಷೇರುಗಳಿಗೆ $230 ದಶಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ನವೀನ ಚೈತನ್ಯದ ವಾಹನೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಈ ಹೂಡಿಕೆಯು ಅವರಿಗೆ 500%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಮರಳಿಸಿತು<ref>{{cite web|accessdate=2009-09-16|url=http://www.chinastakes.com/2009/9/warren-buffets-500-return-from-byd-the-show-just-begun.html|format=html|title=Warren Buffet's 500% Return from BYD: The Show Just Begun?|publisher=[[ChinaStakes]]|archive-date=2009-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906140143/http://www.chinastakes.com/2009/9/warren-buffets-500-return-from-byd-the-show-just-begun.html|url-status=dead}}</ref>. == ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು == ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಹೆಸರನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕನಿಷ್ಟ 47 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ''[[USA ಟುಡೇ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. [[ಬಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ CEO, ಜಾರ್ಜ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌ರು, ಕೇವಲ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರು ಹಾಗೂ, [[ದಲಾಯಿ ಲಾಮಾ]]ರು ಮಾತ್ರವೇ ಇಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರೆ ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದುದಾಗಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="name game">ಡೆಲ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌, [http://www.usatoday.com/money/books/2008-10-22-buffett-books_N.htm "ಬುಕ್‌ ಟೈಟಲ್ಸ್‌ ಲೈಕ್‌ ಟು ಪ್ಲೇ ದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ನೇಮ್‌ ಗೇಮ್‌,"] ''[[USA ಟುಡೇ]]'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 22, 2008.</ref> ಬಫೆಟ್‌‌‌ರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಅವರೇ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ [[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]]ರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ನನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮರುಜೋಡಣೆ" ''ದ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' ,<ref>{{Cite book | author=Buffett, Warren; Cunningham, Lawrence | authorlink= | coauthors= | title=The Essays of Warren Buffett: Lessons for Corporate America, Second Edition | date= | publisher=The Cunningham Group | location= | isbn=978-0-9664461-2-8 | pages=}} </ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರದೇ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಪುಸ್ತಕ.<ref name="name game"/> ಕೆಲ ಉತ್ತಮ-ಮಾರಾಟವಾದ, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಬಫೆಟ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಂದರೆ‌: * ರೋಜರ್‌ ಲೋವೆನ್‌ಸ್ಟೇನ್‌, ''[[ಬಫೆಟ್‌‌, ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್‌]]'' * ರಾಬರ್ಟ್ ಹಾಗ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌, ''[[ದ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ವೇ]]'' .<ref>{{Cite book | author=Hagstrom, Robert G.; Miller, Bill R.; Fisher, Ken | authorlink= | coauthors= | title=The Warren Buffett Way | date=2005 | publisher=John Wiley | location=Hoboken, N.J. | isbn=0-471-74367-4 | pages=}}</ref> (2008ರ ಹಾಗೆ, ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಪುಸ್ತಕ.)<ref name="name game"/> * [[ಅಲೈಸ್‌ ಷ್ರೋಡರ್‌‌]] , ''[[The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life]]'' .<ref>{{Cite book | last=Schroeder | first=Alice | authorlink=Alice Schroeder | coauthors= | title=The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life | date= | publisher=Bantam Dell Pub Group 2008. | location= | isbn=978-0-553-80509-3 | pages=}}</ref> (ಬಫೆಟ್‌‌ರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಬರೆದದ್ದು.)<ref>[[ಜಾನೆಟ್‌ ಮಸ್ಲಿನ್‌]], [https://www.nytimes.com/2008/09/29/books/29masl.html?_r=1 "ಬುಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಟೈಮ್ಸ್‌: ದ ರಿಚೆಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೌ ಹೀ ಗ್ರ್ಯೂ (ಅಂಡ್‌ ಗ್ರ್ಯೂ ಹಿಸ್‌ ಕಂಪೆನಿ ಟೂ),"] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2008.</ref> * [[ಮೇರಿ ಬಫೆಟ್‌‌‌]] ಹಾಗೂ ಡೇಚಿಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ , ''ಬಫೆಟಾಲಜಿ'' <ref>{{Cite book | author=Buffett, Mary | authorlink=Mary Buffett | coauthors=Clark, David| title=Buffettology: The Previously Unexplained Techniques That Have Made Warren Buffett The World's Most Famous Investor | date= | publisher=Scribner | location= | isbn=978-0-684-84821-1 | pages=}}</ref> ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ತರುವಾಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳು. (1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಕಂಡವು.)<ref name="name game"/> * [[ಜಾನೆಟ್‌ ಲೋವೆ]], ''ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌: ವಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಿಸ್‌ಡಂ ಫ್ರಂ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌'' .<ref>{{Cite book | last=Lowe | first=Janet | authorlink=Janet Lowe | coauthors= | title=Warren Buffett Speaks: Wit and Wisdom from the World's Greatest Investor | date= | publisher=Wiley | location= | isbn=978-0-470-15262-1 | pages=}}</ref> * [[ಜಾನ್‌ ಟ್ರೈನ್‌]], ''ದ ಮಿಡಾಸ್‌ ಟಚ್‌‌: ದ ಸ್ಟ್ರಾಟಜೀಸ್‌ ದಟ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಮೇಡ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌ 'ಅಮೇರಿಕಾಸ್‌ ಪ್ರಿಎಮಿನೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌'.'' <ref>{{Cite book | last=Train | first=John | authorlink=John Train | coauthors= | title=The midas touch: the strategies that have made Warren Buffett America's pre-eminent investor | date=1987 | publisher=Harper & Row | location=New York | isbn=978-0-06-015643-5 | pages=}}</ref> * ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಿಲ್ಪಾಟ್ರಿಕ್‌, ''ಆಫ್‌ ಪರ್ಮನೆಂಟ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' .<ref>{{Cite book | last=Kilpatrick | first=Andrew | authorlink= | coauthors= | title=Of Permanent Value: The Story of Warren Buffett/2008 Cosmic Edition/2 volumes | date= | publisher=Andy Kilpatrick Publishing Empire (AKPE) | location= | isbn=978-1-57864-455-1 | pages=}}</ref> (330 ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, 1,874 ಪುಟಗಳು ಹಾಗೂ 1,400 ಚಿತ್ರಗಳು, 10.2 ಪೌಂಡ್‌ಗಳ ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಬಫೆಟ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ದೀರ್ಘವಾದ ಪುಸ್ತಕ.)<ref name="name game"/> * ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌, [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]] (ಸಂಪಾದಕ), ''ದ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌'' .<ref>{{Cite book | last=Buffett | first=Warren | authorlink= | editor= Lawrence Cunningham| title=The Essays of Warren Buffett | date=April 11, 2001 | publisher=The Cunningham Group | location= | isbn=978-0966446111 | pages=256}}</ref> (ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಮರುಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪತ್ರಗಳು.) * ಜಾನೆಟ್‌ M. ತವಕೊಲಿ, ''ಡಿಯರ್‌ Mr. ಬಫೆಟ್‌‌: ವಾಟ್‌ ಆನ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟರ್‌ ಲರ್ನ್ಸ್‌ 1,269 ಮೈಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌'' <ref>{{Cite book | last=Tavakoli | first=Janet | authorlink=http://www.tavakolistructuredfinance.com/biography.html | title=Dear Mr. Buffett: What An Investor Learns 1,269 Miles From Wall Street | date=January 9, 2009| publisher=Wiley | location= | isbn=978-0470406786 | pages=304}}</ref> ಹಲೋ, ನಾನು ಆಡಮ್ಸ್ ಜಾನ್, ಖಾಸಗಿ ಸಾಲ ಸಾಲ ನಾನು ಸಾಲದ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಆ ಸಾಲ ನೀಡಲು, ಮತ್ತು ಬಯಸುವ ಆ ನಾನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳು, ಉದ್ಯಮ ಸಾಲ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಲ, ಕಂಪನಿ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ನೀಡಲು ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು adamsjohnloanfirm@hotmail.com: ಸಾಲ, ಆಸಕ್ತಿ ದರ 2% ಸಂಪರ್ಕ ಇಂದು ನಲ್ಲಿ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiquote}} {{commonscat}} * [http://www.berkshirehathaway.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.warren-buffett-portfolio.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು] * [http://spreadsheets.google.com/pub?key=pq95Pd39mNBhgFVrCIYnEXA ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022073908/https://spreadsheets.google.com/pub?key=pq95Pd39mNBhgFVrCIYnEXA |date=2012-10-22 }} (Google ಫೈನಾನ್ಸ್‌ನ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ) * [http://www.buffettbuys.com/ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇನ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಡವಾಳಪತ್ರಗಳು, ತತ್ಕಾಲೀನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180308064929/http://buffettbuys.com/ |date=2018-03-08 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{start box}} {{s-hon}} {{succession box| before=[[Ingvar Kamprad]]| title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]| years=?—1995| after=[[Bill Gates]]| }} {{succession box| before=[[Bill Gates]]| title=[[List of billionaires|World's Richest Person]]| years=2008–2009| after=[[Bill Gates]]| }} {{end box}} {{WPO-PNS}} {{Berkshire Hathaway}} {{Persondata |NAME=Buffett, Warren Edward |ALTERNATIVE NAMES=Sage of Omaha; Oracle of Omaha |SHORT DESCRIPTION=Businessman; Billionaire |DATE OF BIRTH=August 30, 1930 |PLACE OF BIRTH=Omaha, Nebraska |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Buffett, Warren}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವಿತ್ತ ಪರಿಣತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವಿತ್ತ ನಿರ್ವಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಮನುಕುಲಹಿತೈಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಲ್‌ & ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ‌ದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಒಮಾಹಾ ಮೂಲದ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾ ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉದ್ಯಮಶಾಲೆಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಿನ್ನೆಲ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಷೇರು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾರ್ಟನ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ- ಲಿಂಕನ್‌ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಂಘ]] 4mcoda3sra8cfh8q6quejbe6jg3d5r8 0 22732 1373761 1362319 2026-05-19T11:59:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373761 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = Automobili Lamborghini S.p.A. |company_logo = [[File:Lamborghini - logo wordmark+payoff (Italy, 1963-).svg|180px]]<br />[[File:LamborghiniLogo.png|180px]] |company_type = Wholly-owned subsidiary<ref name=fundinguniverse/> |foundation = October 30, 1963<ref name=fundinguniverse/> |founder = [[Ferruccio Lamborghini]] |location_city = [[Sant'Agata Bolognese]] |location_country = [[Italy]] |area_served = Worldwide |key_people = Stephan Winkelmann,<br /><small>[[CEO]]</small><br />Wolfgang Egger,<br /><small>Head of Design</small> |industry = [[automotive industry|Automotive]] |products = [[Automobiles]] |market cap = |revenue = [[Italian lira|L]] 73 billion <small>(1998 est.)</small><ref name=fundinguniverse/> |operating_income = |net_income = |assets = |equity = |owner = [[Audi|AUDI AG]] |num_employees = 327<ref name=fundinguniverse/> |parent = [[Volkswagen Group]] |divisions = |subsid = |homepage = [http://www.lamborghini.com/ Lamborghini.com] |footnotes = <small>Automobile manufacturing division of Automobili Lamborghini Holding S.p.A., part of the Lamborghini Group, a wholly owned subsidiary of AUDI AG, a 99-percent owned subsidiary of the Volkswagen AG</small> |intl = yes }} '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''',<ref name="SpA" group="Notes">S.p.A. ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯ [[ಇಟಾಲಿಯನ್‌]] ರೂಪಾಂತರವಾದ ಸೋಷಿಯೇಟಾ ಪೆರ‍್ ಅಝಿಯೊನಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ''' ({{IPA-it|lamborˈɡini|pron|De-Lamborghini-pronunciation.ogg}}) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡು. ಇದೊಂದು ಇಟಲಿಯ [[ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀನ್‌]]ನ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೆಸರಾದ [[ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]]ಯಿಂದ ಈ ಕಂಪನಿಯು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್‌]] ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ [[AUDI AG]] ಕಂಪನಿಗೆ (ಸ್ವತಃ ಇದು [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಪ್‌]]ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ) ಇದೊಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="fundinguniverse">{{cite web |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Automobili-Lamborghini-Holding-SpA-Company-History.html |title= Automobili Lamborghini Holding S.p.A. Company History |accessdate=2009-08-13}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061021115715/http://www.vwgroupsupply.com/b2b/vwb2b_folder/supplypublic/en/brands/Lamborghini.frameset_inner.html VW Group Supply.com] Lamborghini brand overview.</ref> ತನ್ನ ನಯಗೊಳಿಸಿದ, ನವನವೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾರುಗಳು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಸರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೀರಿಸಬಲ್ಲ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ [[ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನ]]ವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. [[ಫೆರಾರಿ S.p.]] [[A.]] ಕಂಪನಿಯು ಸದರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಆತ ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳಾದ, 350GT ಹಾಗೂ 400GTನೊಂದಿಗೆ ಈಡೇರಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/wallace-compares.htm |title=Comparing the original 350GT with Ferrari |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707063846/http://www.400gt.com/articles/compare/wallace-compares.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |title=Lamborghini 400GT - One Drive and Everyone had a New Favorite Car |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305004925/http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Widescreen Action">{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/widescreen_action.htm |title=Widescreen Action |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305003739/http://www.400gt.com/articles/compare/widescreen_action.htm |url-status=dead }}</ref> 1966ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ]] [[ಮಿಯುರಾ]] ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಪೇ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ, 1968ರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಪಡಾ]] GT ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ. [[ಎಸ್ಪಡಾ]] GT ಮಾದರಿಯ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು. ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ಮತ್ತು 1974ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]]ನಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಗೋಚರವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಳು ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ, 1970ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳನ್ನು ಎದುರು ನೋಡಬೇಕಾಯಿತು. ದಿವಾಳಿತನವು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಕೈಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದ ನಂತರ [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಎಂಬ ಉದ್ಯಮದ ದೈತ್ಯನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಶ್ರಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಇಟಲಿಯ ಕಾರುತಯಾರಕನನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಜೀವಾಧಾರಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಉತ್ಸಾಹೀ ಕನಸುಗಾರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಕಾರಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೀಡಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ವಿಸ್ತರಣಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬದಲಿಗೆ, ಕಂಪನಿಯು 1990ರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]]ವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಏಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ]] ತತ್ತರಿಸಿ ಹೋದಮೇಲೆ, ಜರ್ಮನ್‌ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ವಲಯದ [[ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾದ [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌]]ನ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರುಗಳ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[AUDI AG]]ಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮಾಲೀಕರು ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು. ನಂತರದ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಜರ್ಮನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಅವಧಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನ ಮೂಲರೂಪದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳ ಜೋಡಾಣಾ ಕಾರ್ಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಏಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ತಯಾರಿಕಾ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಮಾದರಿಗಳ 3,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಈ ತಯಾರಿಕಾ ಸೌಕರ್ಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. V10-ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ]] ಕೂಪೇ ಮತ್ತು ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಮಾದರಿ, ಹಾಗೂ V12-ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಅಧಿಪತ್ಯದ]] [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಕೂಪೇ ಮತ್ತು ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಮಾದರಿಗಳೇ ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. [[ರೆವೆಂಟನ್‌]] ಮತ್ತು ''ಸೂಪರ್‌ಲೆಗೆರಾ'' [[ಟ್ರಿಮ್‌ ಪ್ಯಾಕೇಜು]]ಗಳಂಥ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿಗಳ ಸೀಮಿತ-ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಮೂಲ=== [[ಉತ್ತರ ಇಟಲಿ]]ಯ [[ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೋಮಗ್ನಾ]] ವಲಯದಲ್ಲಿನ [[ಫೆರಾರಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ [[ರೆನಾಝೊ ಡಿ ಸೆಂಟೊ]] ''[[ಕೊಮ್ಯೂನ್‌]]'' ನಿಂದ ಬಂದ [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಗಾರ]]ನ ಮಗುವಾದ [[ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನ ಕಥೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="fundinguniverse" /><ref name="Jolliffe15">ಜೊಲಿಫೆ, 15.</ref> [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿಯ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯಲ್ಲಿ <ref name="Sackey14">ಸ್ಯಾಕೆ, 14.</ref><ref name="obituary">{{cite news |url = http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-ferruccio-lamborghini-1474704.html |title = Obituary: Ferruccio Lamborghini |last = Wood |first = Jonathan |date = 23 February 1993 |accessdate = 12 August 2009}}</ref> ಓರ್ವ ಯಂತ್ರಕರ್ಮಿಯಾಗಿ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್‌) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ ಉಳಿದುಹೋಗಿದ್ದ ಸೇನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿ S.p.A.<ref name="museostorico">{{cite web |url=http://www.samedeutz-fahr.com/museo/uk/marchi-lamborghini.htm |title=Museo Storico Gruppo Same |accessdate=2009-08-17 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729104844/http://www.samedeutz-fahr.com/museo/uk/marchi-lamborghini.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe18">ಜೊಲಿಫೆ, 18.</ref> ಯಶಸ್ವಿಯಾದ [[ಗ್ಯಾಸ್‌ ಹೀಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಆತ ಮಾಲೀಕನೂ ಆಗಿದ್ದ.<ref name="Sackey14" /><ref name="Jolliffe18" /><ref name="T&CC">{{Citation |last= |first= |author-link= |title=Interview with Ferruccio Lamborghini |newspaper=Thoroughbred & Classic Cars |volume= |issue= |pages= |date=January 1991 |url=http://www.400gt.com/articles/compare/interview.htm |access-date=2010-03-03 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402132212/http://www.400gt.com/articles/compare/interview.htm |url-status=dead }}.</ref> ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯು ಕಾರುಗಳ ಕುರಿತು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ]]ಗಳು, [[ಲಾನ್ಸಿಯಾ]]ಗಳು, [[ಮಸೆರಾಟಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌ ಬೆಂಝ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="T&CC" /> ಒಂದು [[250GT]] ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಫೆರಾರಿ]] ಕಾರನ್ನು, 1958ರಲ್ಲಿ ಆತ ಖರೀದಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋದ. ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆತ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಅವು ತುಂಬಾ ಶಬ್ದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತವಾದ [[ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಅವು ಕೊಂಚ ಬಿರುಸಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ್ನು [[ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಹಾದಿಯ ಕಾರುಗಳಾಗಿ]] ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸಿದ.<ref name="T&CC" /> ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಹಸದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="Jolliffe18" /><ref name="RAI">{{cite video |people = Unknown |title = Interview with Ferruccio Lamborghini |medium = TV interview |publisher = RAI |location = Italy |date = Unknown |url = https://www.youtube.com/watch?v=SmUFKgjB6KQ}}</ref> ===1963-1964: ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು=== 1963ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಸೆಂಟೋದಿಂದ...{{Convert|30|km}}ಗೂ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌‌]]ನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 12 ವಿಯಾ ಮೊಡೆನಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ಫಲಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ''"ಕ್ವಿ ಸ್ಟಬಿಲ್‌ಮೆಂಟೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌"'' ({{lang-en|Lamborghini car factory here}}) ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಒಂದು {{Convert|46000|sqm}} ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. 1963ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 30ರಂದು, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು [[ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]], ಮತ್ತು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ''[[ಸೋಷಿಯೇಟಾ ಪೆರ‍್ ಅಝಿಯೊನಿ]]'' ಯು ಜನ್ಮತಳೆಯಿತು.<ref name="Sackey14" /> ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌]] ನಗರದ ನಾಯಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ, ಸದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸದರಿ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಿದಲ್ಲಿ 19%ನಷ್ಟು [[ಬಡ್ಡಿಯ ದರ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ವೃತ್ತಿಸಂಘದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು]]. ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ತಾಣವು ಇಟಲಿಯ ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಉಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಂತ್ರದ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಕೋಚ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರು, ಮತ್ತು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe20">ಜೊಲಿಫೆ, 20.</ref> ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯು ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[ಗಿಯೊಟೋ ಬಿಝರಿನಿ]] ಎಂಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ನ್ನು ಪೂರ್ವನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. "ಐವರ ತಂಡ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಝರಿನಿ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[250 GTO]] ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ 1961ರಲ್ಲಿ ಫೆರಾರಿಯಿಂದ ಆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನದ ಗುಂಪಿನ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಈ ಐವರ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Sackey15">ಸ್ಯಾಕೆ, 15.</ref> ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ವೃತ್ತಿಗನಾಗಿ ಅವನ ಎರವಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು V12 ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಇದು ಫೆರಾರಿಯ 3-ಲೀಟರ್ [[Wiktionary:power plant|ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರ]]ದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಫೆರಾರಿಯ ಡೀಟ್ಯೂನ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್ನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಘಟ್ಟದಿಂದಲೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಿಝರಿನಿಗೆ ಆತನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 4.5 ದಶಲಕ್ಷ [[L]]ನಷ್ಟು ಹಣ ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ಫೆರಾರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಬಲ್ಲ [[ಬ್ರೇಕ್‌ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ]]ಯ ಪ್ರತಿ ಮಾನಕಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Jolliffe25">ಜೊಲಿಫೆ, 25.</ref> 3.5-ಲೀಟರಿನ, 9.5:1 ಸಂಪೀಡನ ಅನುಪಾತದ 360&nbsp;bhp ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಸೃಸ್ಟಿಸಿದ. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಮೂಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ 1963ರ ಮೇ 15ರಂದು ಇದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಜೀವ ತಳೆಯಿತು.<ref name="Jolliffe25" /> [[ಶುಷ್ಕ-ಕುಳಿಯ ತೈಲ ಲೇಪನ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಿಝರಿನಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾರೊಂದರ ಎಂಜಿನ್‌ಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರದ 9800 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಟ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Sackey16">ಸ್ಯಾಕೆ, 16.</ref> ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ, ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ-ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಎಂಜಿನನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಇದರಿಂದ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ನಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಗೆತನವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮತ್ತು ಬಿಝರಿನಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಗೋಜಲನ್ನು ಬಿಡಿಸಿತು; ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಆದೇಶಗಳು ಬರುವವರೆಗೆ, ಬಿಝರಿನಿಯು ತನಗೆ ಸ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Sackey16" /> [[File:Wikilamgtv.jpg|right|thumb|350GT ಮಾದರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರ್ಗದ ಕಾರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆತ ಆದೇಶಿಸಿದ.]] ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಒಂದು ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. 1963ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನರ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇಟಲಿಯ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ (ಚಾಸಿ) ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಆಗಿದ್ದ [[ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ]] ಈ ತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.<ref name="Sackey16" /> ಫೆರಾರಿ ಮತ್ತು ಮಸೆರಾಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಲ್ಲಾರಾನಿಗೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರೊಂದನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮರ್ಥ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಡಲ್ಲಾರಾ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ. ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಆಗಷ್ಟೇ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹಾಯಕ ಪಾವೊಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲದ ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಸೆರಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಜ್ಷಾನವನ್ನು ಆತ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣತಿಗಳೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Sackey16" /><ref name="Jolliffe29">ಜೊಲಿಫೆ, ಪುಟ 29.</ref> [[ವಿಗ್ನಾಲೆ]], [[ಘಿಯಾ]], [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪಿನಿನ್‌ಫ್ಯಾರಿನಾ]]ರಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಗಣನೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಆಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿರದಿದ್ದ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಸ್ಕಾಗ್ಲಿಯೋನ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನಿತ್ತು ಕಾರಿನ ಹೊರಶರೀರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ. 1963ರ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಕಾರನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Jolliffe25" /> [[350GTV]] ಮೂಲಮಾದರಿಯು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Jolliffe25" /> ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಝರಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಹಗೆತನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅನಾವರಣದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗಾಗಿ ಕಾರಿನೊಳಗೆ ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಲೋರ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ {{convert|500|lb|kg|abbr=on}} ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಮುಚ್ಚಳವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸವಾರಿಯ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.<ref name="Sackey16" /> [[File:Lamborghini 350-GT Front-view.JPG|left|thumb|350GTV ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ವರ್ಗದ 350GT ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪುನರ್‌ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು; ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನದ 120 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು.]] ಪೂರಕ ಅಥವಾ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮೂಲಮಾದರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆತ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ-ಮಾಡದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಓರ್ವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ಇದು ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವವರೆಗಿನ ನಂತರದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಕಾರು ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Jolliffe27">ಜೊಲಿಫೆ, 27.</ref> 350 GTVಯನ್ನು ಒಂದು ಆರಂಭದ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಿಲಾನ್‌ನ [[ಕರೋಜೇರಿಯಾ ಟೂರಿಂಗ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಾರಿನ ಹೊರಶರೀರದ ಕಾರ್ಯವು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಝರಿನಿಯ ಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಡೀಟ್ಯೂನ್‌ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[350GT]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಹೊಸ ಕಾರು, 1964ರ [[ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿತು. ಉಬಾಲ್ದೊ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ; ಇದೇ ತೆರನಾದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ತಯಾರಕ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಕಂಪನಿಯಾದ S.p.Aಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ. ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಓಟವನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಗಾರ್ಜಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಬಯಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe28">ಜೊಲಿಫೆ, 28.</ref> 1964ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, 13 ಗ್ರಾಹಕರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಫೆರಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫರ್ಧಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದ ನಷ್ಟದ ಮುಖಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಮಾರಾಟವಾದವು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ 350GTಯು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 120 ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref name="Jolliffe28" /> ===1965-1966: ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಆಗಮನ=== ಬಿಝರಿನಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ V12 ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಸವಾಲನ್ನು ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ. ಪಲ್ಲಟನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 3.9-ಲೀಟರುಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 6,500 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 320&nbsp;bhpಗೆ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ.<ref name="Jolliffe28" /> 350GT ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನನ್ನು ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಕಾರನ್ನು "ಇಂಟರಿಮ್‌ 400GT" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಮಾದರಿಯ 23 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1966ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ, 350GTಯ [[2+2]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜಿನಿವಾ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ [[400GT]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಫೆರಾರಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ <ref name="Widescreen Action" /><ref>[http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ 400GT - ಒನ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎವೆರಿಒನ್‌ ಹ್ಯಾಡ್‌ ಎ ನ್ಯೂ ಫೇವರಿಟ್‌ ಕಾರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004925/http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |date=2016-03-05 }}.</ref>{{Citation needed|How many more sources needed for this claim? Now it refers to two magazines|date=November 2009}} ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾರು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 250 ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು. ಇದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 170ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು.<ref name="Jolliffe28" /> 400GTಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಝಗಾಟೊ]] ಕೋಚ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೊರಗಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನೌಕರರನ್ನು ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವೆಡೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ.<ref name="Jolliffe29" /> ಕಾರಿನ ಮಾಲೀಕರುಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆಒದಗಿಸುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[File:Lamborghini 350 GT and Miura.jpg|thumb|right|400GT (ಮುನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಒಂದು 2+2 ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಕಾರಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು.ಮಿಯುರಾ (ಹಿನ್ನಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಕಾರಿನ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿತು; ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೂರು ಉನ್ನತ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಈ ಕಾರು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು]] 1965ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಲ್ಲಾರಾ, ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಈ ಮೂವರೂ P400 ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಕಾರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸ್ವಂತ ಸಮಯವನ್ನೂ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದರು. ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ತಳಿಶೈಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಈ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಉತ್ಸಾಹಿ ಚಾಲಕರಿಂದಾಗಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಂದಿನ ರಸ್ತೆಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಲ್ಲ ಕಾರೊಂದು ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe29" /> ಇಂಥದೊಂದು ವಾಹನವು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಗಮನವು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಈ ಮೂವರೂ ಕಾರಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ. ಹೆಚ್ಚೇನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, P400 ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವನು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾಗಿ-ಜೋಡಣೆಮಾಡಲಾದ ಮಧ್ಯದ-ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಈ ಕಾರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರು ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಳುದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿದಂತಾಗಿತ್ತು; V12 ಮಾದರಿಯೂ ಸಹ ಎಂದಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಿಗಿಯಾಗಿ-ಸಂಘಟ್ಟಿಸಲಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಅವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು; ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದವರು ಇದರಿಂದ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡರೆಂದರೆ, ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿರಬೇಕಾದ ಕಾರಿನ ಶರೀರವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಕಾರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೂಲಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆರ್ಟೋನ್‌ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. 1966ರ ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸದರಿ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ತನ್ನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅಕಡವಾಗುವುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲೂ ಸಹ ಈ ಮೂವರು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಾರನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಕುಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಭಾರದ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿಸಲು, ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಾದ್ಯಂತ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 350GTV ಮಾದರಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೂರುವರ್ಷಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe31">ಜೊಲಿಫೆ, 31.</ref> P400ನ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದ ಮೋಟರಿಂಗ್‌ ಪತ್ರಿಕಾವಲಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸವಂತೆ ಮಾರಾಟದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸದರಿ ಕಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ತಾರೆಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನಾದ [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]]ಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಓರ್ವ ತಾರೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪೂರಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು [[ಮಿಯುರಾ]] ಎಂಬ ಬೇರೆಯದೇ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ P400 ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇಳಿಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈಗ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮುಂದೆ ಎರಡು-ಕವಲಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳಿದ್ದವು; ಅನನುಭವಿ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನನ್ನು ಸೂಪರ್‌ಕಾರುಗಳ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಬಯಸಿದ್ದಂತೆ 400GT ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಇತರ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಜೀವನವು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು. 1966ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ನೌಕರವರ್ಗದ ಸಂಖ್ಯೆಯು 300ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1967ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದ ಮಿಯುರಾ ಖರೀದಿದಾರರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮಿಯುರಾವನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಓಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ತಂಡದೊಡನೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ಮುಂದುವರಿದೇ ಇತ್ತು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಡಿಸೆಂಬರ‍್ ವೇಳೆಗೆ 108 ಕಾರುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe36">ಜೊಲಿಫೆ, 36.</ref> ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಎರಡು-ಆಸನದ ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಿಯುರಾ ಕಾರು ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ನೆಲೆಕಂಡಿತು.<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Top_Gear_episodes#Series_Three ಟಾಪ್‌ ಗೇರ್‌ ಎಪಿಸೋಡ್‌ 4, ಸ್ಪೋಕನ್‌ ಬೈ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಮಾಂಡ್‌].</ref> ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಮಾದರಿಯಾದ 350 GTS ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, 400GT ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ವಾಹನದ ಅದೇ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 400GT ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಯೊಂದರ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಲು ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[400 GT ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ II]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದೊಂದು ಕಳಪೆ-ಕುಸುರಿಗಾರಿಕೆಯ, ನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ ವಾಹನವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೊದೆನಾ]]ದಲ್ಲಿನ ತಯಾರಕನಾದ, ನೇರಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಬೊನಾಸಿನಿ ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಾರ್ಜಿಯೋ ನೇರಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನೊ ಬೊನಾಸಿನಿ ಎಂಬಿಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು [[400GT ಮೋಂಝಾ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಾರುಗಳನ್ನೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Jolliffe37">ಜೊಲಿಫೆ, 37.</ref> ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ===1967-1968: ಮಾರಾಟಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆರಂಭ=== [[File:Lamborghini Islero S.jpg|thumb|left|ಮಾರಾಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲೆರೊ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತಾದರೂ, ಒಂದು ವಿಶ್ವಸಾರ್ಹವಾದ ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ನಾದರಿಗೆ ಇದು ನಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು]] 400GT ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಬದಲಿ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಈ ಹಿಂದೆ ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯೋ ಮರಾಝಿ ಎಂಬ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದ. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃವು [[ಮರ್ಝಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ನಾಲ್ಕು-ಆಸನಗಳ ವಾಹನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದರ ಅಡಿಗಟ್ಟು ಮಿಯುರಾ ಮಾದರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ, ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ V12 ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದೂವರೆಯಷ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಆರು-ಸಿಲಿಂಡರಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಇತ್ತು.<ref name="Jolliffe38">ಜೊಲಿಫೆ, 38.</ref> ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ನವನೀವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಸದರಿ ಕಾರನ್ನು 400GT ಮಾದರಿಯ ಬದಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ. ಸ್ವತಃ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ತೀರ್ಮಾನದ ಅನುಸಾರ, ಮರಾಝಿ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ತಗ್ಗಿಸಿದ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ [[ಇಸ್ಲೆರೊ 400GT]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮರುವರ್ಣದ ಹೊರಮೈನ 400GT ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತೇ ವಿನಃ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಬಯಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು-ಆಸನದ ಮಾದರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆತ ಈ ಕಾರನ್ನು ಕಂಡು ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ವಿಶ್ವಾಸಸಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಚಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಗ್ರಾನ್‌ ಟರ್ಸಿಮೋ'' ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe39" /> ಇಸ್ಲೆರೊ ಮಾದರಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಥಾ ಮಹಾನ್‌ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇನೂ ಬೀರಲಿಲ್ಲ; 1968 ಮತ್ತು 1969ರ ನಡುವೆ ಕೇವಲ 125 ಕಾರುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://lamborghiniregistry.com/Islero/Islero/index.html|title=Lamborghini Islero 400GT|publisher=Lamborghiniregistry.com|date=|accessdate=2010-01-21|archive-date=2007-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071021045450/http://lamborghiniregistry.com/Islero/Islero/index.html|url-status=bot: unknown}}</ref> {{ external media | width = 210px | align = right | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=0vKbLD6_C8k Amateur video of the Sant'Agata factory, followed by a drive in an Islero] }} 1968ರಲ್ಲಿ ಮಿಯುರಾದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿದವು; ಮಿಯುರಾ P400 S (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಯುರಾ S ಎಂದೇ ಇವು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು) ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದು ಸೆಟೆದುಕೊಂಡ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, V12ಯು 7000 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 370 bhpಯಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1968ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನು ಕೂಪೇಯ ಒಂದು ತೆರೆದ-ಛಾವಣಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಮಿಯುರಾ P400 [[ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಮಿಯುರಾ ಸ್ಪೈಡರ‍್ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ, ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ಅಂತರ್ಗತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದ ಗಾಳಿಯ ತೊನೆದಾಟದ ಮತ್ತು ಶಬ್ದದ ನಿರೋಧನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅವನ ಗಮನವಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe40">ಜೊಲಿಫೆ, 40.</ref> ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭವನೀಯ ಖರೀದಿದಾರರೂ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ರಮದ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹಾಗೂ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಒಂದು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ಲೋಹದ ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಸರಬರಾಜುದಾರನಿಗೆ ಮಿಯುರಾ ಸ್ಪೈಡರ್‌ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ಆತ ಒಂದು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಶಿಸಿದ್ದ. ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1968ರ ವರ್ಷವು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಮಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ, ಆ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 353 ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="Jolliffe40" /> [[File:Lamborghini-Espada.jpg|thumb|right|ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1,200 ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು]] ಒಂದು ಹೊಚ್ಚ-ಹೊಸ ನಾಲ್ಕು-ಆಸನದ ಕಾರನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ತಮಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆಕಾರವನ್ನು [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ರೂಪಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾರಿನ ಶರೀರದ ಒಂದು ಕವಚವನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯು ಸೇರಿಸಿದ್ದ, ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗಿನ]] ಮಾದರಿಯಿಂದ ಈ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥನಿಗೆ ಅಂಥಾ ಸಂತೋಷವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಕಾರು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಆತ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ.<ref name="Jolliffe38" /> ಸಹಯೋಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಾರು [[ಎಸ್ಪಡಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 1969ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. 3.9-ಲೀಟರ್‌ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಿಕೆ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ V12ವಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ-ಜೋಡಿಸಲಾದ ಹೊರಗಾಣುವಿಕೆ, 325 bhpಯಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವು ಈ ಮಾದರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 1,217 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref name="Jolliffe39">ಜೊಲಿಫೆ, 39.</ref> [[File:1969 British Grand Prix P Courage Brabham BT26.jpg|thumb|left|ಡಿ ಟಮಾಸೊ ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿನ F1 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಡಲ್ಲಾರಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಎರವಲು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು 1970ರಲ್ಲಿನ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಕಾರುಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು]] ===1968-1969: ಜಯಿಸಲಾದ ತೊಡಕುಗಳು=== ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ]]ನನ್ನು 1968ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ [[ಡಿ ಟಮಾಸೊ]]ದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ವತಿಯಿಂದ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೋಟಾರು ಪಂದ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಗುರಿಯ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಲ್ಲದ GT ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಸುವುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆಯೇ ಹೊರತು ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಬ್‌ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಲ್ಲ. ನಾನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆದರೆ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕಾರು ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="Jolliffe41">ಜೊಲಿಫೆ, 41.</ref> ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗಾಣಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ತಾನೂ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಅವನ ಗುರಿಯು ಇಸ್ಲೆರೊ ಮತ್ತು ಎಸ್ಪಡಾದಂಥ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೌಲೋ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ ಎಂಬ ಡಲ್ಲಾರಾನ ಸಹಾಯಕನು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಯಜಮಾನನ ಪಾತ್ರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಡಲ್ಲಾರಾನಿಗೆ ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಂತೆ, ಡಿ ಟಮಾಸೊ F1 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಧನಸಹಾಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಆ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ.<ref name="Jolliffe42" /> 1969ರಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಪೈಕಿ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುವವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು-ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಗೆ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರು. ಲೋಹಕೆಲಸಗಾರರ ವೃತ್ತಿಸಂಘ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ-ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe42">ಜೊಲಿಫೆ, 42.</ref> ಅನೇಕವೇಳೆ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮಡಚಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಒಳಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ, ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. [[File:Wikilamjar01.jpg|thumb|right|ಜರಮಾ ಮಾದರಿಯು ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ, ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು]] ಆ ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ, ಇಸ್ಲೆರೊ, ಎಸ್ಪಡಾ, ಮತ್ತು ಮಿಯುರಾ S ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಮಿಯುರಾ ಕಾರು ಒಂದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇಸ್ಲೆರೊ ಕಾರನ್ನು "S" ಟ್ರಿಮ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಆರಾಮದಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಉನ್ನತೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ.....{{convert|100|mph|km/h|abbr=on}}ವರೆಗಿನ ವೇಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿದ ಆದರೂ ಉನ್ನತ-ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[ಜರಮಾ 400GT]] ಮಾದರಿಯಿಂದ ಇಸ್ಲೆರೊ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. 3.9-ಲೀಟರಿನ V12 ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ [[ಸಂಪೀಡನ ಅನುಪಾತ]]ವನ್ನು 10.5:1ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Jolliffe43">ಜೊಲಿಫೆ, 43.</ref> [[File:Lambo Uracco UK.JPG|thumb|left|ಉರಾಕೊ ಮಾದರಿಯು 350GTVಯು ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಇದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಶುದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು]] 1970ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜರಮಾ ಮಾದರಿಯು ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊಸತೊಂದು ಶುದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಪೌಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಹಿಂದಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಡೆದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಆಶಯದಿಂದಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಫೆರಾರಿಯು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತು. ತನ್ನ [[ಡಿನೋ 246]] ಮತ್ತು ಪೋರ್ಷ್‌, [[911]] ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ V8-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[2+2]] ಕಾರಾಗಿರುವ [[ಉರಾಕೊ]]ವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಉರಾಕೊ ಕಾರಿನ ಮಾಲೀಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2+2 ಮಾದರಿಯ ಹೊರಕಾಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಒಂದು ವಿನಾಯಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Jolliffe43" /> ಸ್ಟಾಂಝಾನಿಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಕ್ಯಾಮ್‌ [[V8]] ಮಾದರಿಯು 5000 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 220 bhpಯಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಹನದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ತಕ್ಷಣವೇ ಆರಂಭಿಸಿದ; 1970ರ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jolliffe43" /> 1970ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಯುರಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಬದಲಿ ಕಾರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಶುರುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಶಬ್ದದ ಮಟ್ಟಗಳು ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ.<ref name="Jolliffe44">ಜೊಲಿಫೆ, 44.</ref> ಒಂದು ಹೊಸದಾದ, ಉದ್ದವಾದ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದು ಎಂಜಿನನ್ನು ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ, ಚಾಲಕನ ಆಸನದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಚೆಗೆ ನೆಲೆಗಾಣಿಸಿತು. [[LP500]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯ V12ರ ತನ್ನ 4.97-ಲೀಟರ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ‌. ಹೀಗೆ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರು 1971ರ [[ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಯುರಾದ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ P400 ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌'' ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎಸ್ಪಡಾ 2, ಉರಾಕೊ P250, ಮತ್ತು ಜರಮಾ GT ಮಾದರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವು.<ref name="Jolliffe45">ಜೊಲಿಫೆ, 45.</ref> ===1971-1972: ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡಗಳು=== ವಿಶ್ವದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡವು. ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಯು 1971ರಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಆಮದುದಾರನಾಗಿದ್ದ ಸೆಂಟೊ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ [[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]]ದ ಹೊಸ ಸೇನಾ ಸರ್ಕಾರವು, [[ಗೆನೊವಾ]]ದಿಂದ ಸಾಗಣೆಯಾಗಲು ಭಾಗಶಃ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ನೌಕರರಂತೆಯೇ ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯ ನೌಕರರು ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 1972ರಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು [[SAME]] ಎಂಬ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪನಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮಾರಿದ.<ref name="museostorico" /><ref name="Jolliffe48">ಜೊಲಿಫೆ, 48.</ref> ಸಮಗ್ರ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸಮೂಹವು ಈಗ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ತಗ್ಗಿತು; LP500ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೃತ್ತಿಯು 1972ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜರಮಾದ P400 GTS ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಪೌಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿಯು, ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ, 4-ಲೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ LP500ರ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ.<ref name="Jolliffe46">ಜೊಲಿಫೆ, 46.</ref> ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಗಾಗಿರುವ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಓಲೈಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ; ಓರ್ವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ವಿಸ್‌ ವ್ಯವಸಹಾರಸ್ಥ ಹಾಗೂ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಸ್ನೇಹಿತನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಇಸ್ಲೆರೊ ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಸ್ಪಡಾದ ಮಾಲೀಕನಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಧಾನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಆತ ಮುಂದಾದ.<ref name="Jolliffe46" /> 600,000 [[US$]] ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯ 51%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ರೊಸೆಟ್ಟಿಗೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಮಾರಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ತಾನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅವನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ; ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="Jolliffe48" /> ===1973-1974: ವಂದಿಸಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ=== [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ತಯಾರಕರ ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಕಾಡಿಸಿತು; ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದ ತೈಲದ ಬೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಸರಕಾರಗಳು ಹೊಸ [[ಇಂಧನ ಮಿತವ್ಯಯ]]ದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು, ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಗಣನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಹೆಚ್ಚು-ಶಕ್ತಿಯ ಎಂಜಿನುಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು (V12 ಎಂಜಿನ್‌ನ 5.2-ಲೀಟರ್‌ ವಿಕಸನವೊಂದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಸುವ 1986ರ ಕೌಂಟಾಕ್ ಮಾದರಿಯು‌,....{{convert|6|mpgus|L/100 km mpgimp|abbr=on}} ನಗರ ಮತ್ತು....{{convert|10|mpgus|L/100 km mpgimp|abbr=on}} ಹೆದ್ದಾರಿಯ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು)<ref>{{cite web |url=http://www.fueleconomy.gov/FEG/bymake/Lamborghini1986.shtml |title=Gas Mileage of 1986 Vehicles by Lamborghini |publisher=Fueleconomy.gov |date= |accessdate=2009-08-17}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು. 1974ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ತನ್ನ 49%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯ ಓರ್ವ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ರಿನೀ ಲೀಮರ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಮಾರಿದ.<ref name="fundinguniverse" /> ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ತೊರೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತ ಒಂದು [[ತೋಟ]]ಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ವಿರಮಿಸಿದ. [[ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ ಡೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಗೊ]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾನಿಕರೋಲಾದ ''[[ಫ್ರೇಝಿಯೋನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿರುವ [[ಟ್ರಾಸಿಮೆನೊ ಸರೋವರ]] ದಡದಲ್ಲಿ ಈ ತೋಟವಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ ಡೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಗೊ ಪಟ್ಟಣವು ಇಟಲಿಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ [[ಅಂಬ್ರಿಯಾ]] ವಲಯದಲ್ಲಿನ [[ಪೆರುಗಿಯಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದ.<ref name="obituary" /> [[File:Lamborghini Countach LP500S.jpg|thumb|left|ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವೀ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1974ರಿಂದ 1988ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು]] ===1974-1977: ರೊಸೆಟ್ಟಿ-ಲೀಮರ್‌ ಯುಗ=== 1974ರಲ್ಲಿ, [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]] ಮಾದರಿಯಾಗಿ LP500 ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಒಂದು ಪುಟ್ಟದಾದ, 4.0-ಲೀಟರ್‌ V12ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. 1976ರಲ್ಲಿ, ಉರಾಕೊ P300 ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಸಿಲೂಯೆಟ್‌]] ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು [[ಟಾರ್ಗಾ]] ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು 3-ಲೀಟರ್‌ V8ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, "[[ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]"ಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು U.S.ನೊಳಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವೂ ಸಹ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕೇವಲ 54 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಾದವು.<ref name="LawrenceSilhouette">ಲಾರೆನ್ಸ್‌, "ಸಿಲೂಯೆಟ್".</ref> 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ LP500 ಆವೃತ್ತಿಯು ಬರುವರೆಗೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯು ಕೂಡಾ ಅಡಚಣೆಗೀಡಾಯಿತು. ===1978-1987: ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಮಿಮ್ರಾನ್‌=== ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನೂ ಸಂಕಟಕಾರಕವಾಯಿತು; 1978ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು [[ದಿವಾಳಿತನ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮೊದಲು ಡಾ. ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಆರ್ಟೆಸಸ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ರೇಮಾಂಡ್‌ ನೊಯ್ಮಾ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಜರ್ಮನ್‌ ಆಮದುದಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಹಬರ್ಟ್‌ ಹಾನೆ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ferraris-online.com/pages/article.php?reqart=SCM_200906_SS ದಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ ಡೀಲರ್‌, ದಿ $12m ಸ್ವಿಂಡಲ್‌, ದಿ ಸ್ಲಾಮರ].</ref> 1980ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಹಾರೋದ್ಯಮಿಗಳಾದ<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1992/09/07/76826/index.htm THE BILLIONAIRES - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 7, 1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314084907/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1992/09/07/76826/index.htm |date=2010-03-14 }}.</ref> [[ಸ್ವಿಸ್‌]]ನ ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು (ಜೀನ್‌-ಕ್ಲಾಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌]]),<ref>[http://www.evo.co.uk/features/features/239554/birth_of_an_icon_1986_lamborghini_lm002.html ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ LM002 | ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್ ಆನ್‌ ಐಕಾನ್‌ | ಇವೊ].</ref> ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳೆಡೆಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯ [[ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಆಡಳಿಥಾತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು, ವಿಫಲಗೊಂಡ ಸಿಲೂಯೆಟ್ ಮಾದರಿಯ ಕುರಿತು ಮರುಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು [[ಜಾಲ್ಪಾ]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಒಂದು 3.5-ಲೀಟರ್‌ V8ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮಸೆರಾಟಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಗಿಯುಲಿಯೊ ಆಲ್ಫೇರಿ ಎಂಬಾತ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ್ದ. ಸಿಲೂಯೆಟ್ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಜಾಲ್ಪಾ ಮಾದರಿಯು, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ, ಬಳಸಬಹುದಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref name="Lawrencejalpa">ಲಾರೆನ್ಸ್‌, "ಜಾಲ್ಪಾ".</ref> [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]] ಮಾದರಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ LP500 ಮಾದರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಲು ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.<ref name="Lawrencelp400">ಲಾರೆನ್ಸ್‌, "ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP500/LP500 ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವೋಲ್‌".</ref> 1984ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಂಪನಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗೆ ಬೃಹತ್‌ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೊಡಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು ಹೊಸ ರೂಪಕೊಡುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಪುನಃ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪೀ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> [[File:Lamborghini LM-002.JPG|thumb|left|LM002 ಕ್ರೀಡಾ-ಬಳಕೆಯ ವಾಹನವು ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]] ಹೂಡಿಕೆಯ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ 455 bhpಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ''"ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವ್‌"'' ಒಂದನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಚೀತಾ ಯೋಜನೆ]]ಯು [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ LM002]] ಎಂಬ [[ಕ್ರೀಡಾಬಳಕೆಯ ವಾಹನ]]ವು 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಾಲದು ಎನಿಸಿತು. ಓರ್ವ ಬೃಹತ್‌, ಸ್ಥಿರ ಹಣಕಾಸು ಪಾಲುದಾರನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸೋದರರು, [[ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ "ಮೂರು ದೊಡ್ಡ" ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು.<ref name="fundinguniverse" /> 1987ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲೀ ಲಕೋಕಾ]]ನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರಿಗೆ 33 ದಶಲಕ್ಷ [[$]]<ref name="chryslerpurchaseprice" group="Notes">ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಜೊಲಿಫೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಹೋರಾಡುವ ಗೂಳಿಯ $25.2m ಸ್ವಾಧೀನವು..." $25 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಂಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಸಹಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.</ref> ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="jolliffe82" /> ಜೊಲಿಫೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಎಂದಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ತಾವು ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಡಾಲರ್‌ ಮೊತ್ತದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಹಣಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="jolliffe82">ಜೊಲಿಫೆ, 82.</ref> ===1987-1994: ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನಿಂದಾದ ಸ್ವಾಧೀನ=== ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಒಂದು ಪವಾಡಸದೃಶವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಲಕೋಕಾ, ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲುಗಳು ಬರದಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ. ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಜನರನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮಂಡಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಊಳಿದುಕೊಂಡರು. ಆಲ್ಫೇರಿ, ಮರ್ಮಿರೋಲಿ, ವೆಂಟುರೆಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಕಾರನಿ ಆ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಉಬಾಲ್ದೊ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಮಾರಾಟದ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ.<ref name="jolliffe86">ಜೊಲಿಫೆ, 86.</ref> ಕಂಪನಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕಯ ಹೊಸ ಮಾಲೀಕನು "ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊಬಲಗು" ಹಣ ದೊರೆಯುವ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 5,000 ಕಾರುಗಳಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1991ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ,<ref name="jolliffe86" /> ಫೆರಾರಿ 328 ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಗುರಿಯಿರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇಟಲಿಯನ್ನರು ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಾಹನಕ್ರೀಡಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ S.p.A. ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌]] ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ ಎಂಜಿನುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವು [[ಮೊದೆನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ 5 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="jolliffe88">ಜೊಲಿಫೆ, 88.</ref> ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಔಡೆಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರೆ, ಎಮಿಲಿ ನೊವಾರೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ; ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮೊದಲು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮೌರೊ ಫಾರ್ಗೀರಿ ಎಂಬಾತನನ್ನು. ಈತ ವಾಹನಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾರಾಗಿರಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದೆ ಫೆರಾರಿಯ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ತಂಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ. 3.5-ಲೀಟರ್‌ V12 ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಫಾರ್ಗೀರಿ ಏರ್ಪಾಡುಮಾಡಿದ. ಇದು ರಸ್ತೆಯ-ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="jolliffe90">ಜೊಲಿಫೆ, 90.</ref> [[File:Lambo V12 F1.JPG|thumb|right|ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ಸಾಹಸಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು V12 ಎಂಜಿನನ್ನು ಫಾರ್ಗೀರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ]] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ತರುವಾಯದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾದ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]] ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಿನ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ರಚಿಸಿದ್ದ. ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌]]ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಿಯುರಾ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಚಹರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪರಿಣಿತ ಈತನೇ ಆಗಿದ್ದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು, ಕಾರಿನ ಹೊರರೂಪದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮರುವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರು-ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಂತದ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಚೂಪಾದ ಅಂಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಯಗೊಳಿಸಿ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಇಟಲಿಯ ಮೂಲದ ವಿನ್ಯಾಸಕನು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗದೆಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="lambocarsdia">{{Cite web |url=http://www.lambocars.com/pdf/diablo.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-03 |archive-date=2011-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526101919/http://www.lambocars.com/pdf/diablo.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.classicandperformancecar.com/features/octane_features/234875/lamborghini_diablo_60vt.html |title=Lamborghini Diablo 6.0VT |publisher=Classicandperformancecar.com |date=2009-03-30 |accessdate=2009-08-16 |archive-date=2011-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127094110/http://www.classicandperformancecar.com/features/octane_features/234875/lamborghini_diablo_60vt.html |url-status=dead }}</ref> 1988ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ 25ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಕ್ಷ್ಯವು ತಪ್ಪಲಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಯು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="jolliffe92">ಜೊಲಿಫೆ, 92.</ref> ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರಿನ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="jolliffe94">ಜೊಲಿಫೆ, 94.</ref> 1987ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಎಮಿಲಿ ನೊವಾರೊ ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದ ಮರಳಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆತ ಬಳಸಿದ. ಹೋರಾಟದ ಹೋರಿಯ ತೀವ್ರಯಾತನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪ್ಪುಸುರಿಯುವಂತೆ, [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಂದು ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. 'ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಪಡೆದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌' ಎಂಬ ಸೂಚಕವನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಪೋರ್ಟೊಫಿನೊ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಾಹನವಲಯದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ನೌಕರರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ,<ref name="jolliffe95">ಜೊಲಿಫೆ, 95.</ref> [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಇಂಟ್ರೆಪಿಡ್‌]] ಸೆಡಾನ್‌ ಕಾರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಅದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಮಿನಿವ್ಯಾನ್‌]] ಒಂದನ್ನು ಹೋಲುವ [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಜೆನೆಸಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ''ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವೋಲ್‌'' V12-ಶಕ್ತಿಪಡೆದ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ-ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಪಡೆದ ವಾಹನವು ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ವಾಹನದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಈ ಎರಡರ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದದ ಒಂದು ಕಾರು ಎಂದು ಇದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="jolliffe95" /> ಜಾಲ್ಪಾವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಹೊಸದಾದ "ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ" ಮಾದರಿಯ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ಡಯಾಬ್ಲೊನ ಕೆಳಗೆ ಆಗ ಇದ್ದ ಖಾಲಿಜಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ 25 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="jolliffe95" /> [[File:DiabloSE 30.jpg|left|thumb|ಡಯಾಬ್ಲೊ ಕಾರು 1990ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಅದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಕಾರಾಗಿತ್ತು]] 1990ರ ಜನವರಿ 21ರಂದು [[ಮಾಂಟೆ ಕಾರ್ಲೋ]]ನಲ್ಲಿನ [[ಹೊಟೇಲ್‌ ಡಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾದ ಕಾರಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವು ಎಷ್ಟೊಂದು ಬಿರುಸಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಲಾಭಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. U.S.ನಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಖಾಸಗಿ ವಿತರಣೆಗಾರ ಜಾಲವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಯಂತ್ರದೋಣಿ]]ಯ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ V12 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೂಡಾ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ 1 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಗುರುತನ್ನು ದಾಟಿ 1991ರಲ್ಲಿ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಯುಗವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> ===1994-1997: ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವ=== [[File:VectorW8.jpg|thumb|right|ಸೂಪರ್‌ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ ವೆಕ್ಟರ್‌ (ಒಂದು ವೆಕ್ಟರ್‌ W8ನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕಂಪನಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹಾಗೂ ವೆಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ]] ಅದೃಷ್ಟದಲ್ಲಿನ ಮೇಲೇರಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಯದಾಗಿತ್ತು; 239,000 $ನಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಂದು ಸಾಬೀತಾದಾಗ 1992ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವು ಕುಸಿಯಿತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೈನಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆಬರುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು [[ಮೆಗಾಟೆಕ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಕಂಪನಿಯು [[ಬರ್ಮುಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] SEDTCO ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು [[ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಸುಹಾರ್ತೋ]]ರವರ ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ [[ಟೋಮಿ ಸುಹಾರ್ತೋ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ವಹಿಸಿದ್ದರು. 1994ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 40 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವು ಕೈಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಇಟಲಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿ, ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಅದರ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿತರಕರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ USAಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> ಅಮೆರಿಕಾದ [[ವೆಕ್ಟರ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೂಪರ್‌ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲೂ 35%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿ, ವೆಕ್ಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದ. ಹಿಂದೆ [[ಜಾಗ್ವಾರ್‌]]ನ [[ಲೋಟಸ್‌]] ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಜನರಲ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ ಮೈಕೇಲ್‌ J. ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ನಂತರ ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬದಲು ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಕಂಪನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಎಟುಕುವ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಅವನ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕುಶಲತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಒಂದು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಆತ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ. 1995ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉನ್ನತ-ವರ್ಗದ ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌'' ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆದರೆ 1995ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸರೂಪ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಟೋಮಿ ಸುಹಾರ್ತೋನ V'ಪವರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ 60%ನಷ್ಟು ಪಾಲು, ಜೆಫ್‌ ಯಾಪ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕಾಮ್‌ Bhd ಎಂಬ ಮಲೇಷಿಯಾದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಗೆ ಉಳಿದ 40%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ದಕ್ಕಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> [[File:Goodwood Breakfast Club - Lamborghini Diablo GT.jpg|thumb|left|90ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದ್ಯಂತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು]] ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ [[ಅಪಾಯದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು]] ಕಡೆಗಣಿಸದೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಟೋರಿಯೋ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 40 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಾಹನೋದ್ಯಮದ ದೈತ್ಯಕಂಪನಿಯಾದ [[ಫಿಯಟ್‌ S.p.]][[A.]]ಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಈ ಪರಿಣಿತನು ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲಾಭದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಭಋವಸೆಯೇ ಅವನ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ, ಕಂಪನಿಯ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಾರರು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಾತ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೂರ್ಣಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ. 1997ರಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಲಾಭ-ನಷ್ಟವಿರದ ಹಂತವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಿ, ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾರುಗಳಿಗಿಂತ ಹದಿಮೂರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ, 209 ಡಯಾಬ್ಲೊ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು. ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುರುತನ್ನೂ ಸಹ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡ. "ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ" ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣದ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತು.<ref name="fundinguniverse" /> ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ ಪೋರ್ಷ್‌‌]]ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ AG]]ಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ ಪೀಚ್‌]], 1998ರಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಸುಮಾರು 110 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವೂ ಈ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರು ವಿಭಾಗವಾದ [[AUDI AG]]ಯ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಖರೀದಿಯಾಯಿತು. ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ತಾರನಾದ ಜುಯೆರ್ಗನ್‌ ಡಿ ಗ್ರೀವೇಯು ''[[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಬಳಪಡಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಿತಿಯಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="fundinguniverse" /> ===1999ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಆಡಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣ=== ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಈಗ ಜರ್ಮನ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಮರುಸಂಘಟನೆಗೊಂಡು, ಮರುರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ S.p.A. ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫ್ರಾಂಜ್‌-ಜೋಸೆಫ್‌ ಪೀಫ್‌ಜೆನ್‌]] ಇದರ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.A. ಕಂಪನಿಯು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾರುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಲು ಇದಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗರದ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡವು. ವಿಟೋರಿಯೋ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಮೂಲತಃ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡನಾದರೂ 1999ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ. ಅವನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಗಿಯುಸೆಪ್ಪಿ ಗ್ರೆಕೊನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈತ ಫಿಯಟ್‌, ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ, ಮತ್ತು ಫೆರಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಉದ್ಯಮದ ಮತ್ತೋರ್ವ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದ. ಡಯಾಬ್ಲೊದ ಅಂತಿಮ ವಿಕಸಿತ ಮಾದರಿಯಾದ GTಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು U.S.ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಲು ಇದನ್ನು ಲಾಭಕರವಲ್ಲದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಡಯಾಬ್ಲೋದ ಬದಲಿ ಮಾದರಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್‌ ಮೂಲಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ’ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ L140’ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ, ಮೊದಲ ಹೊಸ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ತಕ್ಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಿಯುರಾ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ಇದು ನಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಮಿಯುರಾ ಶ್ರೇಣಿಯು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತ್ತು: [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಹೊಸ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಬೆಲ್ಜಿಯಾದ [[ಲ್ಯುಕ್‌ ಡಂಕರ್‌ವೋಕ್‌]] ಎಂಬಾತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ. [[File:Lamborghini Gallardo silver.jpg|thumb|left|200px|1997ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ "ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ" ಮಾದರಿಯು, ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]] ಜರ್ಮನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಾನು ಕಾಣದಿದ್ದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ, ಪುಟ್ಟದಾದ, V10-ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ]]ನೊಂದಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಡಿ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ [[ವೊಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ಎಗ್ಗರ್‌]] ಎಂಬಾತ ನೇಮಕಗೊಂಡು, [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾ]]ನನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ. ತನ್ನ ನೇಮಕಾತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಓಂದು ಕಾರಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಜವಾವ್ದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಇದು 2006ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಮಿಯುರಾ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರು ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ, [[ಸ್ಟೆಲ್ತ್‌ ಫೈಟರ್‌]]-ಪ್ರೇರಿತ [[ರೆವೆಂಟನ್‌]] ಕಾರುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2008 ಕಂಡಿತು. ರೆವೆಂಟನ್ ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಅತೀವವಾದ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ [[ಸೂಪರ್‌ಕಾರು]] ಆಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೆಂದೂ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರು ಆಗಿರುವುದರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ 2009ರ [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ LP 670-4 SV]], ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹ್ಯಾಲೋ ಸೂಪರ್‌ ಕಾರಿನ ಒಂದು ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌'' ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾಗೂ 2009ರ [[ರೆವೆಂಟನ್‌ ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮಾದರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ 2,580 ಕಾರುಗಳಷ್ಟರ ಒಂದು ಎತ್ತರದಿಂದ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ; [[ವಿಶ್ವದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಪ್ರಭಾವಗಳೇ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು 2011ರಾದ್ಯಂತ ಸೂಪರ್‌ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬರಲಿದೆ ಎಂದು CEO ಸ್ಟೀಫನ್‌ ವಿಂಕಲ್‌ಮನ್‌ ಮುನ್ನುಡಿಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5591XB20090610|title=Lamborghini sees no recovery until 2011|last= Winterbottom|first=Jo |date=June 10, 2009 |work=Reuters}}</ref>{{-}} ==ವಾಹನಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿ=== 2009ರವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ವಾಹನದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಎರಡು-ಆಸನಗಳ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಇಡೀ ಶ್ರೇಣಿಯಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: V12-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ LP640]], [[LP640 ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[LP670-4 SV]], ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ, V10-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ LP560-4]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೈಡರ‍್]]. ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರುಗಳ ಸೀಮಿತ-ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕೂಡಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ===ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾದರಿಗಳು=== [[File:Lamborghini Concept s.jpg|thumb|left|ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ S, ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ]] [[File:Lamborghini Estoque 2.JPG|thumb|right|ಎಸ್ಟೋಕ್‌, 2008ರ ಸೇಡನ್‌ನ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ]] ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ, [[ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರುಗಳ]] ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ರೂಪಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದೆ. [[350GTV]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮೂಲಮಾದರಿಯು 1963ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: 1967ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನ [[ಮರ್ಝಾಲ್‌]], 1974ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಬ್ರೇವೋ]], ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಅಥಾನ್‌]], 1987ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನ [[ಪೋರ್ಟೊಫಿನೊ]], 1995ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಇಟಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ]]-ಶೈಲಿಯ [[ಕ್ಯಾಲಾ]], ಮತ್ತು 1996ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಝಗ್ಯಾಟೊ]]-ನಿರ್ಮಿತ [[ರಾಪ್ಟರ್‌]]. ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ವಾಲ್ಟೇರ‍್ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾನ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹಿಂದಣ-ಶೈಲಿಯ ಒಂದು [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮಿಯುರಾ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರು]], 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಸ್ಟೀಫನ್‌ ವಿಂಕಲ್‌ಮನ್‌ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ, ಮಿಯುರಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು "ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಣ ವಿನ್ಯಾಸವು ನಮ್ಮ ಈಗಿರುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು [ಹೊಸ] ಮಿಯುರಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.autoweek.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061019/FREE/61017003/1024/TOC01ARCHIVE |title=ಲ್ಯಾಂಬೊ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ - ಆಟೋವೀಕ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929143517/http://www.autoweek.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061019/FREE/61017003/1024/TOC01ARCHIVE |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಂದು [[ಸೆಡಾನ್‌]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾದ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]]ನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಎಸ್ಟೋಕ್‌ ಮಾದರಿಯ ತರುವಾಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕುರಿತು <ref>{{Cite web |url=http://www.topgear.com/uk/car-news/lambo-paris |title=ಟಾಪ್‌ ಗೇರ್‌ - ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಬೊ ರಿವೀಲ್ಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110162445/http://www.topgear.com/uk/car-news/lambo-paris |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=132648 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - ದಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸೆಡಾನ್‌ ಫ್ರಂ‌ ದಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಆಟೊ ಷೋ]</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಊಹನಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾಗಿ ಆಚೆಗೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮೊದಲ ಕಾರಿನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.edmunds.com/insideline/do/News/articleId=144726 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - IL ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್‌: ನೋ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೈಟ್‌ - ಯೆಟ್‌ - ಫಾರ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಸ್ಟೋಕ್‌]</ref>{{-}} ==ವಾಹನಕ್ರೀಡೆ== [[File:Lamborghini miura svj spider 4808.jpg|thumb|right|ಒಂದು ರಹಸ್ಯದ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವಾಹನದ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಓಟದ ಒಂದ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು]] ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ-ಬೆಂಬಲಿತ ಪಂದ್ಯಾಟವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದ. ವಾಹನಕ್ರೀಡೆಯು ತೀರಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬರಿದಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2007}} ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಕಾರು ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳ ವೇಗ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಳನ್ನು ವಾಹನಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತನ್ನ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಾಹನದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲವಾಗಷ್ಟೇ ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ. ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಆತನ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಹಿಂದೆ ಫೆರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ದಲಾರಾ, ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಈ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು, ಮಿಯುರಾ ಎಂದು ತರಯವಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗುವ P400 ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಗುಣದೊಂದಿಗೆ ಇದೊಂದು ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು ಆಗಿರುವಂತೆ, ಓಟದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಂದ ಚಾಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Jolliffe29" /> ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಆತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಪಂದ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಇದನ್ನು ಕಂಪನಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಉಪಕರಣವಾಗಿಯೂ ಅವನು ನೋಡಿದ್ದ. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಮಿಯುರಾ SV-ಆಧರಿಸಿದ "ಜೋಟಾ" ಹಾಗೂ ಜರಮಾ S-ಆಧರಿತ "ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ವಿಶೇಷ"ದಂಥ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಚಾಲನೆಯ ಚಾಲಕ ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[BMW]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಪ್ಪಂದದ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. BMW ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಾರನ್ನು ತರುವಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[BMW M1]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ, ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.is-it-a-lemon.com/used-car-history/bmw-m1.htm ಆಟೊ ಲೆಮನ್‌ - ಯೂಸ್ಡ್‌ ಕಾರ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚೆಕ್‌: BMW M1]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/bmm1p1.php |title=BMW M1 ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111440/http://www.qv500.com/bmm1p1.php |url-status=dead }}</ref> [[File:Lotus 102B.jpg|thumb|left|1991ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲೋಟಸ್‌ 102B ಮಾದರಿಯು, ಮೂಲ 102ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ V12ರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೂಡ್‌ V8ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು]] 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, 1986ರ [[ಗ್ರೂಪ್‌ C]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅವಧಿಗಾಗಿ QVX ಮಾದರಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಒಂದು ಕಾರನ್ನೇನೋ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. [[ಟಿಫ್‌ ನೀಡೆಲ್‌]]ನಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ QVX ಮಾದರಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಓಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಇದು [[ಕ್ಯಾಲಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಯದ್ದಲ್ಲದ 1986ರ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್ಸ್‌ 500 ಕಿಮೀ ಓಟದ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಾನು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರು ಅಂತಿಮಘಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಎದ್ದುಕಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸದರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghiniqvxp1.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ QVX ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624160506/http://www.qv500.com/lamborghiniqvxp1.php |url-status=dead }}</ref> [[1989]] ಮತ್ತು [[1993ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಸೀಸನ್‌]]ಗಳ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಓರ್ವ ಎಂಜಿನ್‌ ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಗಿತ್ತು. [[ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆ]] (1989-1990,1992-1993), [[ಲೋಟಸ್‌]] (1990), [[ಲಿಗಿಯೆರ್‌]] (1991), [[ಮಿನಾರ್ಡಿ]] (1992), ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿನ [[ಮೊದೆನಾ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಇದು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜುಮಾಡಿತು. ಮೊದೆನಾ ತಂಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಒಂದು ತಂಡ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಓರ್ವ ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತೇ ಹೊರತು, ಓರ್ವ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿ ಅಲ್ಲ. 1992ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆ–ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ತನ್ನ ನಿರ್ವಾತಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೈಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ತನ್ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆಯನ್ನು ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಅನುಸರಿಸಿಕೋಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರುಗಳು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತ-ಕಂದುಬಣ್ಣದವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=July 2008}} 1991ರ ಆಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಮೋಟಾರು ಒಂದನ್ನು [[ಕೊನಾರ್ಡ್‌ KM-011]] [[‌ಗ್ರೂಪ್‌ C]] ಕ್ರೀಡಾಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಯೋಜನೆಯು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವೇ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಕಾರು ಬಾಳಿಕೆಬಂತು. ಆಗಿನ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಿಂದ ಒಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಆಗಿ ಮರು-ಸೂಚಿತಗೊಂಡ ಅದೇ ಎಂಜಿನ್ನು, 1993ರ ಪಂದ್ಯದ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಮೆಕ್‌ಲ್ಯಾರೆನ್‌]]ನಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[1994ರ ಪಂದ್ಯದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಎಂಜಿನ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಚಾಲಕ [[ಐರ್ಟನ್‌ ಸೆನ್ನಾ]] ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಮೆಕ್‌ಲ್ಯಾರೆನ್‌ ಹೀಂದೆಸರಿದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು [[ಪಿಯುಗಿಯೊ]] ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. [[File:Reiter Lambo.jpg|thumb|right|2006ರಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮರ್ಸಿಕ್ಯಾಗೊ R-GT ಮಾದರಿ]] ಡಯಾಬ್ಲೊನ ಎರಡು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಡಯಾಬ್ಲೊ ಸೂಪರ್‌ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದು 1996ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಏಕ-ಮಾದರಿಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮಾದರಿಯು ಡಯಾಬ್ಲೊ SVR ಆಗಿದ್ದರೆ, ಡಯಾಬ್ಲೊ 6.0 GTR ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinidiablop11.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ SVR |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023504/http://www.qv500.com/lamborghinidiablop11.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinidiablop13.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ 6.0 GTR ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023215/http://www.qv500.com/lamborghinidiablop13.php |url-status=dead }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸರಣಿ]], [[ಸೂಪರ್‌ GT]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಮತ್ತು [[FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನಂತೆ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GTಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. [[ವೆಲೆನ್ಸಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತು, ಆ ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಾರಿನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕಲ್ಪಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ [[ರೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಾರು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದನೇ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop3.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023246/http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop3.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop4.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT 2004 ಸೀಸನ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423110619/http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop4.php |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಝುಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೂಪರ್‌ GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮಾಲೀಕರ ಕೂಟದಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾರು ಮೊದಲ ವಿಜಯವನ್ನು (ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಸಂಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಒಂದು R-GTಯಿಂದ ಕೈಗೂಡಿತು. ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊದ ಒಂದು [[GT3]] ಆವೃತ್ತಿಯು [[ರೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinigallardop5.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ GT3 ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610061606/http://www.qv500.com/lamborghinigallardop5.php |url-status=dead }}</ref> All-Inkl.com ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಒಂದು ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT, [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ಬೌಷಟ್‌]] ಹಾಗೂ ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಮ್ಯೂಕೆಯಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು [[ಝುಹಾಯಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ [[FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು, ತನ್ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.fiagt.com/results.php |title=FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 2007 ಸುತ್ತು 1 - ಝುಹಾಯಿ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103182715/http://fiagt.com/results.php |url-status=dead }}</ref> ==ಗುರುತು== [[File:Lamborghini logotype.jpg|thumb|left|ತನ್ನ ಕಾರುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಪದಗುರುತು]] [[ಗೂಳಿಕಾಳಗ]]ದ ಪ್ರಪಂಚವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>ಕಾಕರ್‌ಹ್ಯಾಂ, ಪಾಲ್‌ W. ''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ: ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬುಲ್‌'' ಟೈಗರ‍್ ಬುಕ್ಸ್‌, 1997</ref><ref>ಸ್ಕ್ಲೀಫರ್‌, ಜೇ. ''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ: ಇಟಲೀಸ್‌ ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್‌'' ಕ್ರೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌ ಹೌಸ್‌, 1993</ref><ref>{{cite web|url=http://jalopnik.com/298911/the-baddest-bull-lamborghini-miura-vs-countach-vs-murcielago-lp640|title=The Baddest Bull: Lamborghini Miura Vs Countach Vs Murcielago LP640|last=Lieberman|first=Jonny|date=September 12, 2007}}</ref> [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಕಾಳಗದ ಗೂಳಿಗಳ]] ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಸೃಷ್ಟಿಗಾರನಾದ [[ಡಾನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡೊ ಮಿಯುರಾ]]ನ ಸೆವಿಲ್‌ ಕಿತ್ತಳೆಯ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದ. ಸ್ವತಃ ಓರ್ವ [[ವೃಷಭ ರಾಶಿ]]ಯವನಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಘನಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ, ತಾನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ [[ಲಾಂಛನ]]ವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆರಳಿದ [[ಗೂಳಿ]]ಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref name="Sackey15" /> ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ ಅಂಕಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರೇರಣೆಗಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗೂಳಿಯ ತಳಿಗಾರನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೂಳಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ಕಾರಿಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟು ಡಾನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡೊಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಯಿತು; ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಿಯುರಾವನ್ನು ಸೆವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sackey15" /><ref name="Jolliffe31" /> ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಗೂಳಿಕಾಳಗವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಖ್ಯಾತ [[ಗೂಳಿಹೋರಾಟಗಾರ]]ನಾದ [[ಮನೋಲೀಟ್‌]]ನನ್ನು 1947ರಲ್ಲಿ ಕೊಂದ ಮಿಯುರಾ ಗೂಳಿಯ ಹೆಸರನ್ನು [[ಇಸ್ಲೆರೊ]]ಗೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ''ಎಸ್ಪಡಾ'' ಎಂಬುದು [[ಕತ್ತಿ]]ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌]] ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವತಃ ಗೂಳಿಹೋರಾಟಗಾರನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರಮಾದ ಹೆಸರು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೂಳಿಕಾಳಗ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಜರಮಾ ಮೋಟಾರು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪಥ]]ದೊಂದಿಗೂ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="Jolliffe43" /> [[File:Lamborghini Diablo SV and Countach.jpg|thumb|right|ಡಯಾಬ್ಲೊ (ಹಿನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ (ಮುನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಗೂಳಿಕಾಳಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು]] 1974ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಳಿಯ ತಳಿಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ [[ಉರಾಕೊ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಗೂಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ''ಕೌಂಟಾಕ್‌!'' ಗೋಸ್ಕರವೇ ಹೆಸರಿಡುವ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿದ. ({{pronounced|kunˈtɑtʃ|Ipa-countach.ogg}}), ಓರ್ವ ಸುಂದರ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಕಟ್ಟಚ್ಚರಿಯ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಸೂಚಕವಾಗಿ [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟೀಸ್‌]] ಪುರುಷರಿಂದ ಇದು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="lamboregLP500">[http://www.lamborghiniregistry.com/Countach/CountachLP500/ ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP500]</ref> [[ನ್ಯೂಸಿಯೊ ಬೆರ್ಟೋನ್‌]] ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನು ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾದ "ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ 112"ರ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುನೆಟ್ಟಾಗ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಎಂಬುದೊಂದು ದಂತಕಥೆಯೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="autogenerated1">ಲಾರೆನ್ಸ್‌, "ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP400/LP400S"</ref> LM002 ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಯ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಸಿಲೂಯೆಟ್ ವಾಹನಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿದ್ದವು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಜಾಲ್ಪಾವನ್ನು ಒಂದು ಗೂಳಿ ತಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು; ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು [[ವೆರಾಗ್ವಾದ ಡ್ಯೂಕ್‌‌]]ನ ಉಗ್ರ ಗೂಳಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ಇದು 1869ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ "ಎಲ್‌ ಚಿಕೊರೋ" ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಮಹಾಕದನದ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ಗೂಳಿಯಾಗಿತ್ತು;<ref name="jolliffe90" /><ref name="lambocarsdia" /> [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಎಂಬುದು 1879ರಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ "ಎಲ್‌ ಲಗಾರ್ಟಿಜೊ"ನಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಗೂಳಿಯಾಗಿತ್ತು; ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊವನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಹೋರಾಟದ ಗೂಳಿತಳಿಯ ಐದು ಪೂರ್ವಜ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು;<ref>{{cite web |url=http://lamborghiniregistry.com/Gallardo/Name.html |title=Gallardo - The Name |publisher=Lamborghiniregistry.com |date=2003-11-22 |accessdate=2010-01-21 |archive-date=2008-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080314194057/http://lamborghiniregistry.com/Gallardo/Name.html |url-status=bot: unknown }}</ref> ಮತ್ತು ಯುವ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ''ಟೊರೆರೊ'' ಆದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ ಗಝ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು 1943ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ರೆವೆಂಟನ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2008ರ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು, ಗೂಳಿಕಾಳಗಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಮೆಟಡೋರ್ಸ್‌'' ಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕತ್ತಿಯಾದ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]]ಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="EdmundsFirstLook">[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=132648 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಸ್ಟೋಕ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಲುಕ್‌].</ref> ==ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಬಂಧಗಳು== '''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಗ್ರೂಪ್‌‌''' ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ S.p.''' '''A.''' ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಕ; '''ಮೊಟಾರಿ ಮಾರಿನಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಸಾಗರ ಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ತಯಾರಕ; ಮತ್ತು '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆರ್ಟಿಮಾರ್ಕಾ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಪರವಾನಗಿಯ ಮತ್ತು ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="fundinguniverse" /> ಯಂತ್ರದೋಣಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸರಣಿ]]ಯ ವರ್ಗ 1ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ V12 ಸಾಗರಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ್ನು ಮೊಟಾರಿ ಮಾರಿನಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು....{{convert|940|hp|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸರಿಸುಮಾರು....{{convert|8171|cc|0|abbr=on}}ನಷ್ಟನ್ನು ಈ ಎಂಜಿನ್‌ ಪಲ್ಲಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.class1uk.co.uk/engine.php |title=Introducing the Class 1 Championship&nbsp;— The Engines}}</ref> ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆರ್ಟಿಮಾರ್ಕಾವು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು ವಸ್ತುಗಳು, ಹಲವಾರು [[ಮಾದರಿ ಕಾರು]] ಸರಣಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ASUS]] ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ VX ಸರಣಿಯ [[ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ===ಮಾರಾಟದ ಇತಿಹಾಸ=== {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- ! rowspan="2"| ವರ್ಷ ! colspan="50"| ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- style="font-size:65%;text-align:right;" | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px" colspan="2"| 500 | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px" colspan="2"| 1,000 | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px" colspan="2"| 1,500 | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px" colspan="2"| 2,000 | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px;" colspan="2"| | style="width:20px" colspan="2"| 2,500 |- ! colspan="51"|ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ (1963–1972) |- !1968<ref name="Jolliffe40" /> | colspan="6" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''353''' | colspan="44" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- ! colspan="51"|ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ರಿನೀ ಲೀಮರ್‌ (1972-1977) |- ! colspan="51"|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವ (1977-1984) |- ! colspan="51"|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮಿಮ್ರಾನ್‌ (1984-1987) |- ! colspan="51"|ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ (1987-1994) |- !1991<ref name="fundinguniverse" /> | colspan="12" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''673''' | colspan="38" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !1992<ref name="fundinguniverse" /> | colspan="2" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''166''' | colspan="49" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !1993<ref name="fundinguniverse" /> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''215''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- ! colspan="51"|ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ (1994-1995) |- ! colspan="51"|V'ಪವರ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕಾಮ್‌ ಸೆಡ್ಕೊ (1995-1998) |- !1996<ref name="carpages">{{Citation |title=Lamborghini Reports Record Figures (sold) |url=http://www.carpages.co.uk/lamborghini/lamborghini_reports_record_figures_21_02_04.asp |date=21 February 2004 |access-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2010 |archive-date=2 ಮಾರ್ಚ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302230756/http://www.carpages.co.uk/lamborghini/lamborghini_reports_record_figures_21_02_04.asp |url-status=dead }}</ref> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''211''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !1997<ref name="fundinguniverse" /> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''209''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- ! colspan="51"|AUDI AG (1998ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) |- !1999<ref name="wvag1999">{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 1999|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2000/03/Annual_Report_1999.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_AR_1999_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231127/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2000/03/Annual_Report_1999.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_AR_1999_e.pdf|url-status=dead}}ಪುಟ 21, "ಸೇಲ್ಸ್‌ ಟು ದಿ ಡೀಲರ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಬೈ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ ಲೈನ್‌"</ref> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''264''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2000<ref name="wvag2000">{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2000|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2001/03/Annual_Report_2000.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_GB_2000_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111084829/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2001/03/Annual_Report_2000.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_GB_2000_e.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''291''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2001<ref name="wvag2001">{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2001|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2002/03/annual_report_2001.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20020312_GB_2001_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231251/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2002/03/annual_report_2001.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20020312_GB_2001_e.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="4" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''280''' | colspan="46" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2002<ref name="wvag2002">{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2002|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2003/03/annual_report_2002.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/vw_gb_2002_en.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231330/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2003/03/annual_report_2002.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/vw_gb_2002_en.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="8" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''442''' | colspan="42" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2003<ref name="audiag20042003">{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2004|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0008.File.pdf/pdf_par_0066_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dEC2fGn?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0008.File.pdf/pdf_par_0066_file.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="26" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''1,357''' | colspan="24" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2004<ref name="audiag20042003" /> | colspan="32" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''1,678''' | colspan="18" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2005<ref name="audiag2005">{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2005|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0007.File.pdf/pdf_par_0202_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dExRDz9?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0007.File.pdf/pdf_par_0202_file.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="28" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''1,436''' | colspan="22" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2006<ref name="audiag2006">{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2006|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0006.File.pdf/pdf_par_0322_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dFIHgAd?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0006.File.pdf/pdf_par_0322_file.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="40" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''2,095''' | colspan="10" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2007<ref name="audiag2007">{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2007|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0005.File.pdf/pdf_0803_par_0012.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dFYpWqA?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0005.File.pdf/pdf_0803_par_0012.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="50" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''2,580''' |- !2008<ref name="audiag2008">{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2008|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0010.File.pdf/audi_fuz_2008_en.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dGC6mEq?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0010.File.pdf/audi_fuz_2008_en.pdf|url-status=dead}}</ref> | colspan="48" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''2,424''' | colspan="2" style="background:whitesmoke"|&nbsp; |- !2009 <small>(ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗ)</small><ref name="edmunds09">{{cite web|url=http://www.edmunds.com/insideline/do/News/articleId=153909|title=Not a Bull Market: Lamborghini Sales and Profits Plunge|last=Lienert|first=Paul|date=2009-07-31|accessdate=2009-08-19}}</ref> | colspan="16" style="background:cornsilk;text-align:right"|'''825''' | colspan="34" style="background:gray"|&nbsp; |} ===ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ === '''ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ S.A.''' ({{lang-en|Lamborghini Automobiles of Latin America S.A.}}) ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಪರವಾನಗಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯು ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಕಂಪನಿಯಾದ ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಕಿಂಬರ್ಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, 1995ರಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ]]"ದ ಸೀಮೆಯೊಳಗಿನ ತನ್ನದೇ "ಸ್ವಂತ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ"ಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾದ ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯಾದ ವಾಹನಗಳ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಉತ್ತೇಜನ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು" ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಖಂಡವವನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl4.htm |title=Lamborghini |publisher=E-lamborghini.com |date= |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925172221/http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl4.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl2.htm |title=Lamborghini |publisher=E-lamborghini.com |date= |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2006-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525002139/http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl2.htm |url-status=dead }}</ref> ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಎರೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಕೋಟ್ಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]] ಎರಡು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೋರ್ಜ್‌ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಫರ್ನಾಂಡೆಝ್‌ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="lambocarscoatl">{{cite web |url=http://www.lambocars.com/archive/diablo/special.htm |title=Lamborghini Diablo Coatl Special |publisher=Lambocars.com |date=2003-05-04 |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2009-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203055429/http://www.lambocars.com/archive/diablo/special.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|2}} ==ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== <references group="Notes"></references> ==ಆಕರಗಳು== ===ಪುಸ್ತಕಗಳು=== *{{cite book | last1 = Jolliffe | first1 = David | last2 = Willard | first2 = Tony | title = Lamborghini: Forty Years | publisher = MotorBooks/MBI Publishing Company | year = 2004 | doi = 10.1007/b62130 | isbn = 0760319456 |url = https://books.google.com/books?id=d8GxQqUQqrsC&dq=Lamborghini+bullfighting&source=gbs_navlinks_s}} *{{cite book | last = Sackey | first = Joe | title = The Lamborghini Miura Bible | publisher = Veloce Publishing Ltd | year = 2008 | isbn = 1845841964 | edition = Illustrated | url = https://books.google.com/books?id=B1dadHSJMBYC&dq=ferruccio+lamborghini&hl=es&source=gbs_navlinks_s }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite book | last = Lawrence | first = Mike | title = A-Z of sports cars, 1945-1990 (A-Z Series) | publisher = MotorBooks/MBI Publishing Company | year = 1996 | isbn = 1870979818 | edition = Illustrated |url = https://books.google.com/books?id=glKW-Kh-lmcC&dq=lamborghini+countach&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Lamborghini}} *[http://www.lamborghini.com/ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.][http://www.lamborghini.com/ A.] *[http://www.e-lamborghini.com/ ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ S.A.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216134518/http://www.e-lamborghini.com/ |date=2009-12-16 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಡಿ]] [[ವರ್ಗ:ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರು ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಬ್ರಾಂಡುಗಳು]] qee73f0geua77cfyzrmq7op6ehq8spw 0 23316 1373803 1291595 2026-05-20T01:33:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373803 wikitext text/x-wiki ಸಮರಕಲೆ '''ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, [[ಕದನ ಕಲೆ]]''' ಅಥವಾ '''ಕಾದಾಟದ ಕಲೆಗಳು ''' [[ಕಾದಾಟ]]ದ ತರಬೇತಿಯ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಸದ್ದೃಢರನ್ನಾಗಿಸುವುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಹಿಂದೂಯಿಸಂ]], [[ಬುದ್ಧಿಸಂ]], [[ದಾವೋಯಿಸಂ]], [[ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯನಿಸಂ]], ಅಥವಾ [[ಶಿಂಟೋ]] ನಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ; ಹಾಗೇ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಆನರ್]]ಅನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದು [[ಕಲೆ]]ಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾದಾಟದ ಆಟ]]ಗಳಾಗಿ; ಆದರೆ, ಅವು [[ನೃತ್ಯ]]ದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ''ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಸುತ್ತದೆ (ರೋಮನ್ ಯುದ್ಧ ದೇವತೆ [[ಮಾರ್ಸ್]]ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾದುದು)ಮತ್ತು ಈಗ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]]ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೂರೋಪೀಯ ಪದದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಸಮರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸಮರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಂಭವಾಗುತ್ತದೆ,ಹಿಂದುಗಳ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿರುವ ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಭಾರತ ಸಮರಕಲೆಗಳ ತವರೂರು. ಭಾರತದಲ್ಲೆ ಮೂಲ ಹುಡುಕಿದರೆ ನಮ್ಮಕಣ್ಣಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಶ್ರೀ ಯಲ್ಲಮ್ಮತಾಯಿಯ ಪುತ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು. ಭೋಧಿಧರ್ಮರಿಂದ ಚೀನಾ,ಜಪಾನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸಿತು. ಕರುನಾಡು ಮೂಲ ಎಂಬ ಮಾತು ನಮಗೆ ಪರುಶುರಾಮರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ತಿಳಿಯುವುದು. ಈ ನಾಡಿನಕಲೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೂಪವನ್ನು [[ಮಂಜುನಾಥ ಬೆಳ್ಳಿಕುಪ್ಪಿ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ [[ಕೀಪುಮಾ ಸಮರಕಲೆ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಲೆ ಕರುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನು ''ಸಮರ ಕಲಾವಿದ'' [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ''ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ '' ಎಂಬ ಪದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಏಷಿಯನ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್]] ಗೇ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅದೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಂಥ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಜ್ಞಾಕೃತ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗೆ, ಅದರ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. [[ಯೂರೋಪ್]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಹಲವು ವಿಸ್ತೃತ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ತವರೂರಾಗಿದೆ - ಜೀವಂತ ಸಂಪ್ರದಯಗಳಿಗೂ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಜೋಗೋ ದೊ ಪೌ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಕೋಲು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಹಡಗಿನವರು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕಾದಾಟಗಾರರು ಬೆಳೆಸಿದ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ಕಿಕ್]]ಂಗ್ ಶೈಲಿಯಾದ [[ಸವಾಟೆ]]) ಹಾಗೂ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]]ಗಳ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ). ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, [[ನೇಟೀವ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]][[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ತೆರೆದ ಕೈಗಳ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿಯನ್ಸ್]] ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೀಲು ಮಾನಿಪುಲೇಷನ್ ಗಳನ್ನು ತೋರುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಫ್ರಿಕನ್]] ಗುಲಾಮರು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ತಾವು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ [[ಕಾಪೊಯೈರ]] ದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಚಾಲನಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಸ್ಥಾನಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೈಲಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮಗಳಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಇತರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕಾದಾಟದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸಿಸ್ಟಮೈಸೇಷನ್. ತರಬೇತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಪಾರಿಂಗ್]](ಸಿಮುಲೇಟೆಡ್ ಕಾಂಬಾಟ್)ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ''[[ಕಟ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೌಶಲಗಳ ಫಾರ್ಮಲ್ ಸೆಟ್ಟುಗಳು ಅಥವಾ ರುಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ವರೂಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಏಷಿಯನ್ ಸಂಜಾತ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://martialarts.about.com/od/formsandkatas/Forms_Katas_Extended_Martial_Arts_Sets.htm |title=ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾರಗಳ ತುಣುಕುಗಳು |access-date=2010-05-13 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020024514/http://martialarts.about.com/od/formsandkatas/Forms_Katas_Extended_Martial_Arts_Sets.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ಕದನ ಕಲೆಕಲಾವಿದರು == • [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]] * [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌]] • [[ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] • [[ಟೈಗರ್ ಶ್ರಾಫ್]] • [[ಈಶಾ ಕೊಪಿಕ್ಕರ]] • [[ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ]] • [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]] • [[ಸ್ಯಾಮೊ ಹಂಗ]] • [[ದಾರಾ ಸಿಂಗ್]] • [[ಮೋಹ್ಮದ್ ಅಲಿ]] • [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಚೊವ್]] • [[ಸುಮನ|ಸುಮನ್ (ತೆಲಗು ನಟ)]] • [[ಸಂಧ್ಯಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] • [[ಟೊನಿ ಜಾ]] • [[ನಿಹಾರಿಕಾ ರೈಜಾದಾ]] • [[ಡೊನಿ ಯೆನ್|ಡೊನಿ ಯೆನ್ (ನಟ)]] • [[ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್]] • [[ಬಿಯಾಓ ಯುಎನ್]] • [[ಚಕ್‌ ನಾರ್ರಿಸ್‌]] • [[ಮಂಜುನಾಥ್ ಬೆಳ್ಳಿಕೊಪ್ಪ]] •[[ಶಶ್ವದ್ ಬಾಬಳಗಾಂವ]] • [[ಮೈಕ್‌ ಟೈಸನ್‌]] • [[ಶಿಫು ಕನಿಷ್ಕ ಶರ್ಮಾ]] • [[ಶಿಹಾನ್ ಹುಸೇನ್]] • [[ಮಿಚ್ಛೆಲೆ ಯ್ಹೊ]] • [[ಯುಎನ್ ಸಿಯು ಟೀನ್|Yuen Siu Tien (ನಟ)]] • [[ರಾಬಿನ್ ಶೌ]] • [[ವಲೆನಾ ವಲೆಂಟೈನ್|Valena Valentine]] • [[ತುಳಿಕಾ ಮಾನ್|Tulika Maan (ತುಳಿಕಾ ಮಾನ್)]] • [[ದಿವ್ಯಾ ತೆವರ್]] • [[ನಜೀಬ್ ಅಗಾ]] • [[ಹಿಲಿಯೊ ಗ್ರೆಸೀ|Helio Gracie]] • [[ರೊಯ್ಸಿ ಗ್ರೆಸೀ|Royce Gracie]] • [[ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್]] • [[ಅಜಯ್ ದೇವ್ ಗನ್]] • [[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] • [[Asia Wong]] • [[ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] • [[ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಗುರುಕ್ಕುಳ]] • [[ಯೋಗೇಶ್ವರ್ ದತ್]] • [[ಬಜರಂಗ್ ಪುನಿಯಾ]] * [[ನೀರಜ್ ಗೋಯತ್]] ಮುಂತಾದವರು. == ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ == [[File:800px-MacTakumiKOS.JPG|250px|thumb|ಕೆಲವು ಕಲೆಗಳು ತುಂಬಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದಿಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು, ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಂಥವು, ಹೆಚ್ಚು.ವಿವಿದೋದ್ಧೇಶಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.|link=Special:FilePath/800px-MacTakumiKOS.JPG]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕಾಂಬಿನೇಷನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಸ್]], [[ಗ್ರಾಪ್ಲಿಂಗ್]], ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂಥವುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿದೆ; ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕವರ್ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯೇನಲ್ಲ, ಹಾಗೇ ಇವು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಲೆಯು ಕವರ್ ಮಾಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ - ಆದರೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಂಥ ಅಂಗ: '''[[ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್ (ಹೊಡೆಯುವುದು)]]''' * [[ಪಂಚಿಂಗ್]] (ಗುದ್ದುವುದು): [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ (ವೆಸ್ಟರ್ನ್),]][[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]] * [[ಕಿಕ್]] ಇಂಗ್(ಒದೆಯುವುದು): [[ಕಾಪೊಯೈರಾ]], [[ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], [[ಸವಟೆ]], [[ಟಯೇಕ್ವೋಂಡೋ]] * ಇತರ ಹೊಡೆತಗಳು: **[[ಮೊಣಕೈಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಂಡಿಗಳು]]: [[ಮುಅಯೇ ಥಾಯಿ]] **[[ಓಪನ್-ಹ್ಯಾಂಡ್ (ತೆರೆದ ಕೈ)]]: [[ಕರಾಟೆ]], [[ಶಾಓಲಿನ್ ಕುಂಗ್ ಫು]] '''[[ಗ್ರ್ಯಾಪ್ಲಿಂಗ್ (ಪಟ್ಟು)]]''' * [[ಎಸೆಯುವುದು: ಗ್ಲೈಮ, ಜೂಡೋ, ಜೂಜುತ್ಸು, ಸಾಂಬೋ|ಎಸೆಯುವುದು: [[ಗ್ಲೈಮ]], [[ಜೂಡೋ]], [[ಜೂಜುತ್ಸು]], [[ಸಾಂಬೋ]]]] * [[ಕೀಲು ಬಂಧನ/ಸಮರ್ಪಣಾ ಹಿಡಿತಗಳು: ಐಕಿಡೋ, ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು-ಜಿತ್ಸು, ಹಪ್ಕೀಡೋ|ಕೀಲು ಬಂಧನ/[[ಸಮರ್ಪಣಾ ಹಿಡಿತಗಳು]]: [[ಐಕಿಡೋ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು-ಜಿತ್ಸು]], [[ಹಪ್ಕೀಡೋ]]]] * [[ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳು]]: [[ಜೂಡೋ]], [[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] '''ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ''' * [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ]]: [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]], [[ಗಟ್ಕಾ]], [[ಕೆಂಡೋ]], [[ಕ್ಯೂಡೋ]], [[ಎಸ್ತ್ರಿಮ]] ಮತ್ತು [[ಕಲಾರಿಪಯಟ್ಟು]] * ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ: [[ಜುಕೆಂಡೊ]], [[ಶಾಓಲಿನ್ ಕಂಗ್ ಫು]], [[ವುಶು]] ಹಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಏಷಿಯಾ]]ದಿಂದ ಬಂದವು, ಔಷಧೀಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಕುರಿತಾದ ಸೈಡ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನ್ಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಡವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೂಳೆ ಕೂರಿಸುವುದು]], [[ಖಿಗೊಂಗ್]], [[ಆಕ್ಯುಪಂಕ್ಚರ್]], [[ಆಕ್ಯುಪ್ರೆಷರ್]], [[ಟುಯಿ ನಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.chiflow.com/html/gas_kungfu.htm ಆಂತರಿಕ ಕುಂಗ್ ಫು]</ref>. ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಧರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ]] ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ [[ಗಟ್ಕ]]; ಏಕೆಂದರೆ, ಸಿಖ್ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿಂಗ್ ಚುಂಗ್ ಫು ಅನ್ನು ಚೀನಾದಾದ್ಯಂತ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧ್ವಿಗಳು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಪಾನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಐಕಿಡೊ]] ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಹರಿವಿನ ಬಲವಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of martial arts}} {{See|Martial arts timeline}} ಕುಸ್ತಿಯಾಟದ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಕಾದಾಟವೆರಡರ ಸಚಿತ್ರ ದಾಖಲೆಗಳೂ [[ಬ್ರಾಂಜ್ ಏಜ್]][[ಪುರಾತನ ನಿಯರ್ ಈಸ್ಟ್]]ನಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬೆನಿ ಹಸ್ಸನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮೆನೆಮ್ಹೆಟ್]] ನ ಗೋರಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮ್ಯೂರಲ್, ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಪೂ.26ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಉರ್]]. [[File:Shaolin-wushu.jpg|thumb|200px|ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಾವೊಲಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಪುರಾತನ ಕೆತ್ತನೆ.]] === ಆಫ್ರಿಕಾ === ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಾಕುಗಳನ್ನು ಆಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ "ಎಫ್" ಗುಂಪು ಮತ್ತು "ದುಂಡನೆಯ" ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಬಾರಿ ಅವುಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಎಸೆಯುವ ಚಾಕುಗಳಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite book | last = Spring | first = Christopher | authorlink = | coauthors = | title = Swords and Hilt Weapons | publisher = Weidenfeld and Nicolson |year=1989 | location = London | pages = 204–217 | url = | doi = | id = | isbn = ???? }}</ref> 0}ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಕುಸ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟುಗಳ ಕೌಶಲಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. "ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ"ವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಜುಲು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬೊಟ್ಸ್ವಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕಾದಾಟದ ರೂಪವಾದ [[ಒಬ್ನು ಬಿಲಟೆ]]ಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ(ಕಾಳಗ)ವು ಕೂಡ ಪುರಾತನ ಇಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಈಗಲೂ ಸಹ ಮೇಲಿನ ಇಜಿಪ್ಟ್ [[(ತಹತಿಬ್)]]<ref>{{cite book | last=Brewer | first=Douglas J. | title=Egypt and the Egyptians | edition=2nd ed. | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | year=2007 | isbn=0521851505}}ಪುಟ 120</ref><ref>{{cite book | last=Shaw | first=Ian | title=Egyptian Warfare and Weapons | publisher=Shire Publications | location=Oxford | year=1999 | isbn=0747801428}}, ಅಧ್ಯಾಯ, 5</ref> ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಫ್ ಅಂಡ್ ಟಂಬಲ್(ರಾಟ್) ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಹ ಜುಲು ಮತ್ತು ಸೋತೋ ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === ಅಮೆರಿಕ === [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]]ದ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು]] ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗುವಂಥ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಮರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೆಲವು [[ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಗಂಡಸತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿರಳವಾಗಿ ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೇ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುತೇಕ ಗುಂಪುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹದಿಹರೆಯದ ಆಗಮನದಲ್ಲೇ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಚಾಕುಗಳು, ಊದುಕೊಳವೆಗಳು, ಭರ್ಜಿ, ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕದ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕೊಲ್ಲವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಕತ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರ ಶಸ್ತ್ರವಾಗಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=February 2007}} ಜೀವನಪರ್ಯಂತದ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಪುಣಗೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕಾಪೊಯೈರಾ]], ಅಧಿಕ ಅಂಶದ ನಮನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಆಪ್ಫ್ರೋ-ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಆಫ್ರೋ ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಸಮರ ಕಲೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಒದೆತ, ಮೊಣಕೈ ಹೊಡೆತ, ಕೈ ಹೊಡೆತ, ತಲೆಯಿಂದ ಗುದ್ದುವುದು, ಕಾರ್ಟ್ ವೀಲ್ ಮತ್ತು ಬೀಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಜೀತ್ ಕುಣೆ ದೊ]], ಸಮರ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ನಟ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ೊಂದು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೆನ್ಸಿಂಗ್, [[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]] ನಲ್ಲಿವೆ. [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು ಜಿಟ್ಸು]] [[ಕಾರ್ಲೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹೀಲಿಯೋ]] [[ಗ್ರೇಸಿ]] ಸೋದರರಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಜೂಡೋವಿನ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನೆಲಸ್ತರದ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, [[ಯುಎಫ್ ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೈಡ್]] ನಂತಹ [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref name="UNCstyles">[http://www.ufc.com/index.cfm?fa=LearnUFC.Styles ಯುಎಫ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕಾದಾಟ ಕಲೆ]</ref> === ಏಷ್ಯಾ === ====ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ==== {{Main|Asian martial arts (origins)}} [[ಏಷಿಯನ್ ಸಮರ ಕಲೆ]]ಗಳ ಅಡಿಪಾಯವು ಬಹುವಾಗಿ ಪೂರ್ವ [[ಚೀನೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಶುರುವಾಗಿ, ವಿಸ್ತೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ವವಹಾರವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಜದೂತರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತರು [[ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು..''[[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಸನ್ ಟ್ಸು]] ವರ್ಣಿಸಿರುವಂತೆ, ಸಮರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಣನೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸ]]ದ [[ವಾರಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.480 -221) ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೊಮ್ಮಿಬಂತು.(ಸಿ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.350).<ref>http://www.sonshi.com/why.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಮುಂಚಿನ ಪುರಾಣವೊಂದು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೫೫೦ ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ [[ಬೋಧಿಧರ್ಮ]] (ದರುಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಧುವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಒಬ್ಬ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] [[ಪಲ್ಲವ]] ರಾಜಕುಮಾರನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಸಮರ ಗುಣಗಳಾದ ಶಿಸ್ತು, ವಿಧೇಯತೆ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಈ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೀಡ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಚರ್, ಮೈಕೆಲ್. ''ದ ವೇ ಆಫ್ ದ ವಾರಿಯರ್ - ದ ಪಾರಡಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್" ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. '' ''Overlook Press: 1983.ಓವರ್ ಲುಕ್ ಪ್ರೆಸ್: 1983''</ref> ದರುಮನನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಜೆನ್]] [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನೈತಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ ಅಭ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.cs.virginia.edu/~alb/zen/bodhidharma.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-13 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818075850/http://www.cs.virginia.edu/~alb/zen/bodhidharma.html |url-status=dead }}</ref> ಚೀನಾದ ([[ಮಾಂಡರಿನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಬಟುವೋ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ)[[ಬುದ್ಧಭದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ೊಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]][[ಧ್ಯಾನ]] ಗುರುವು [[ಶಾವೋಲಿನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಮೊದಲ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref>ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ಶಾವೊಲಿನ್ ಚಾ'ನ್ (2004, 2006). ದ ಶಾವೊಲಿನ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್: ಹಿಸ್ಟರಿ, ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್ ಗುಂಗ್ ಫು ಆಫ್ ಶಾವೊಲಿನ್ ಚಾ'ನ್'''' ''ಒರೆಗಾನ್''</ref> [[ಶಾವೊಲಿನ್ ಮಠ]]ವು [[ಉತ್ತರದ ವೈ ವಂಶದ]][[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗ್ಸಿಯಾವೊವೆನ್]]ನಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 477 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಏಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧನೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ವೃತ್ತಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಜ್ಙ ತರಬೇತುದಾರನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ:[[ಕ್ಯಾಂಟೊನೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಸಿಫು]]'' ಅಥವಾ [[ಮಂಡರಿನ್]] ವಲ್ಲಿ ''ಶಿಫು'' ; [[ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''[[ಸೆನ್ಸೈ]]'' ;[[ಕೊರಿಯ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಸಬೆಯೊಮ್-ನಿಮ್'' ; [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಗುರು]]'' ;[[ಖೆಮರ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ರೂ]]'' ; [[ತಗಲೊಗ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಗುರೋ]]'' ; [[ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಕಲರಿ ಗುರುಕ್ಕಲ್]]'' ; ಅಥವಾ ''ಕಲರಿ ಆಸಾನ್'' ; ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಸಾನ್]]'' ; [[ಥಾಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''[[ಆಚನ್]]'' ಅಥವಾ ''[[ಖ್ರೂ]]'' ; ಮತ್ತು [[ಮೈ]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಸಾಯಾ]]''. ಈ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ತಜ್ಙ, ಶಿಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಮೆಂಟರ್ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಬಹುದು.<ref>http://www.thefreedictionary.com/Asia</ref> ==== ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ==== {{See|Modern history of East Asian martial arts}} ಯುರೋಪಿನ [[ಏಷಿಯಾ]] ದೇಶಗಳ ಕಾಲೋನೀಕರಣ ಕೂಡ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮದ್ದುಗುಂಡು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯದೊಂದಿರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ತಂದಿತು. ಈ ಅಂಶವನ್ನು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ರಾಜ್ಯ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್)]]ನ ಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="Zarilli 98">[[ಜರ್ರಿಲ್ಲಿ, ಫಿಲಿಪ್ ಬಿ.]]1998). ವೆನ್ ದ ಬಾಡಿ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಆಲ್ ಐಸ್: ಪಾರಡಿಗ್ಮ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕೋರ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ಆಫ್ ಪವರ್ ಇನ್ ಕಲರಿಪ್ಪಯಟ್ಟು, ಎ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್. ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಭಾರತ. ISBN 0486200701</ref> ಪೋಲೀಸು, ಸೈನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಯುರೋಪೀಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಳಕೆಗಳು ಜಾತಿ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾದಾಟ ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Zarilli 98" /> ಹಾಗೂ 1804 ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ]] ಸರಕಾರವು ಕ್ರಂತಿಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಕಲರಿಪಯಟ್]] ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref>{{cite book |last=Luijendijk |first=D.H. |title=Kalarippayat: India's Ancient Martial Art |url=http://www.martialartssupermarket.com/index.cfm?action=showProd&subid=1083 |year=2005 |publisher=Paladin Press |location=Boulder |isbn=1581604807 |access-date=2010-05-13 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818031453/http://www.martialartssupermarket.com/index.cfm?action=showProd&subid=1083 |url-status=dead }}</ref> [[ಕಲರಿಪಯಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಟೆಲ್ಲಿಚೆರ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದವು.<ref name="Zarilli 98" /> [[ಮಲೇಷಿಯ]], [[ಇಂಟೋನೇಷಿಯ]], [[ವಿಯಟ್ನಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ನಂತಹ [[ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದ]] ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ತೆರನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು. ಇತರ [[ಭಾರತೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳೂ]] ಕೂಡ, [[ತಂಗ್-ಟ]] ದಂತೆ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡವು.<ref>http://sports.indiapress.org/thang_ta.php</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]] ಗಳ ನಡುವಣ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, [[ಏಷಿಯಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಇವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. 1894 -97ರ ನಡುವೆ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ [[ಜುಜುಟ್ಸು]] ವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಓರ್ವ ರೈಲ್ವೇ ಇಂಜಿನಿಯರ್, [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಬಾರ್ಟನ್-ವ್ರೈಟ್]]ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ [[ಜುಜುಟ್ಸು]], [[ಜೂಡೋ]], [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], [[ಸವಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಡ್ಡಿ ಕಾಳಗ]]ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ [[ಬಾರ್ಟಿಟ್ಸು]] ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಒಂದು ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಸಮರ ಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಇವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರು]] ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದರು. [[ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೂಡ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಶ್ರೇಯವು ಬಹಳವಾಗಿ ದಿವಂಗತ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]] ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಮರ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು[[ಹಾಲಿವುಡ್]] ನಟ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ, ೧೯೬೦ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕಗಳು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡವು. ಏಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್ ನ [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ]] ಭಾಗಶಃ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸಂದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ [[ಜಾಕಿ ಚಾ]]ನ್ ಮತ್ತು [[ಜೆಟ್ ಲೀ]] ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === {{Main|Historical European martial arts}} [[File:Young_boxers_fresco,_Akrotiri,_Greece.jpg|thumb|left|200px|ಪುರಾತನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ(ಅಭಿಜಾತ)]] ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಜೀವನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ [[ಗ್ರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], ''ಪೈಗ್ಮೆ'', ''ಪಿಕ್ಸ್'', ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ''ಪಾಲೆ '' ಮತ್ತು [[ಪಾನ್ ಕ್ರಷನ್]](''ಪಾನ್'' ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಂದು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಷೋಸ್ '' ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ - ಇದರಿಂದ) ಗಳು [[ಪುರಾತನ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. [[ರೋಮನ್ನರು]][[ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರಲ್ ಕಾಳಗ]]ವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾರಿ ಹೊಮ್ಮಿಸಿದರು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ[[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದು,ಹಳೆಯ ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಹಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ.1400 -1900 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾದಾಟದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ "ಒತ್ತಡ ಪರೀಕ್ಷೆ"ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ]], [[ಎರಡು-ಕೈಗಳ ಕತ್ತಿ ಕಾದಾಟ]], [[ಹಾಲ್ಬರ್ಡ್]] ಕಾದಾಟ, ತಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಗಳ ಕೈಜಗಳದ ಶಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಕಾದಾಟಗಳಂತಹ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಆಧುನಿಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೊಹಾನ್ನೆಸ್ [[ಲಿಚ್ಚೆನ್ಯುರ್]] ನ ''ಫೆಚ್ ಬುಚ್ '' (ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಪುಸ್ತಕ)ಬಹು ಖ್ಯಾತವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಲಿಚ್ಚೆನ್ಯುರ್ ನ ಉದ್ಗ್ರಂಥವು [[ಕತ್ತಿವರಸೆಯ ಜರ್ಮನ್ ಶಾಲೆ]]ಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ]] ಉತ್ಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಬಂದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳುಳ್ಳ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಸತ್ತುಹೋದವು ಇಲ್ಲವೇ [[ಕ್ರೀಡೆಗಳಾ]]ಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಕತ್ತಿವರಸೆಯು [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಆಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. [[ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಾಯೊನೆಟ್|ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು[[ಬಹುತೇಕ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು [[ಬಾಯೊನೆಟ್]]]]]] ಕಾದಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮನ್ ಶಿಪ್ ನಂತಹ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಯುರೋಪೀಯ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಕೂಡ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ [[ಖ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ಟಾಫ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ [[ಬಟಾಯಿರೆಚ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನ [[ಜೋಗೋ ದೊ ಪೌ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನರಿ ದ್ವೀಪಗಳ]][[ಜುಯೆಗೊ ದೆಲ್ ಪಾಲೊ]] ಶೈಲಿಗಳಂತಹ ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇತರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಈಗೇನು ಕಾದಾಟಕಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದವು. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಪುರುಷರ [[ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಪೊಮ್ಮೆಲ್ ಹಾರ್ಸ್]] ಪ್ರಸಂಗ. ಇದು [[ಈಖ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ವಾಲ್ಟಿಂಗ್]] ನ ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಒಂದು ವ್ಯಾಯಾಮ. [[ಅಶ್ವದಳ]] ಸವಾರರು ತಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಗನೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಬಿದ್ದ ಸಹಚರರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಕುದುರೆಯ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾದಾಡಲು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ನೆಗೆತಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಪೀಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವುದು ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನ ಪೊಮ್ಮೆಲ್ ಹಾರ್ಸ್ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. ಗುಂಡು ಮತ್ತು ಭರ್ಜಿಗಳು ರೋಮನ್ನರಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಗುಂಡು ಎಸೆತ]] ಮತ್ತು [[ಭರ್ಜಿ ಎಸೆತ]]ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾತನ ಮೂಲಗಳಿವೆ. === ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ === ಕುಸ್ತಿ, [[ಭಲ್ಲೆ]], [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]](1896ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್), [[ಬಿಲ್ಲಗಾರಿಕೆ]], [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] (1904 ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಈಚೆಗೆ [[ಜೂಡೊ]] (1964 ) ಮತ್ತು [[ಟಾಯಿ ಕ್ವೋನ್ ದೊ]] (2000 ) ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಿಗೆ [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಂಗಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ಬಂಧನದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇನೆಯ ಮತ್ತು [[ಪೋಲೀಸು ಪಡೆ]]ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೂಡ,ಬೆಳೆದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ನ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ''[[ಯೂನಿಫೈಟ್]]'', ''[[ಕಪಪ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ರವ್ ಮಗ]]'' ; ಚೀನಾದ ''[[ಸಾನ್ ಶೌ]]'' ; [[ರಷ್ಯಾದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಿ]]ಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಸಿಸ್ಟೆಮಾ]]'' ಮತ್ತು ''ರಫ್ ಅಂಡ್ ಟಂಬಲ್ (ರಾಟ್): '' ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ರೆಕನ್ಠಾಯ್ಸೆನ್ಸ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್]] ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು (ಈಗ ನಾಗರೀಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.) ಹತ್ತಿರದ ಕಾದಾಟದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಯುಕ್ತಿಯುತ ಕಲೆಗಳು ಅಂದರೆ [[ಸೇನಾ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಯುಎಸಿ]](ಬ್ರಿಟಿಷ್) [[ಲೈನ್]] (ಯುಎಸ್ಎ). ಆಧುನಿಕ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇತರ ಕಾದಾಟದ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಬೋಜೆವೊಜೆ (ಕಾದಾಟ)[[ಸಾಂಬೋ]] ಸೇರಿದೆ. ಪಾರ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ (ಟರ್ಕಿಯ ಸಂರಕ್ಷಕ ಸದಸ್ಯರ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ಪದ್ಧತಿ) ಅಂತರ್ಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು 1993 ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲನೇ[[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಮಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ನೊಂದಿಗೆ. ಅಲ್ಲಿಂ ಇದು [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. == ಆಧುನಿಕ ರಣಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ == {{Main|Hand to hand combat}} [[File:ArmyMilCombativesChokehold.jpg|thumb|200px|ಅಮೇರಿಕದ ಸೇನಾ ಕಾಂಬಾಟೀವ್ಸ್ ನ ತರಬೇತುದಾರ ಮಾಟ್ ಲಾರ್ಸೆನ್ ಬಿಗಿಪಟ್ಟೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ಸೇನಾ]] ತರಬೇತಿಯ ಒಳಗೇ ಹೊಸ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಇದರ ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮದ್ದುಗುಂಡಿನ ಅಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ನೆನಪಿನ]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಶೂಟಿಂಗ್]]; ಬಹಳವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ [[ಐಡೊ]] ಕಾ ಚಲನೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹತೋಟಿ ಸಾಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಶಾಂಘೈ]] ಆರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಏಷಿಯಾದ ಕಾದಾಟದ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಬ್ಬ ಮುಂದಾಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಜ್ಞ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಈ. ಫೇರ್ಬೈರ್ನ್]] [[ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ]](ಎಸ್.ಒ.ಈ.)ಯಿಂದ [[ಯು.ಕೆ.,]][[ಯು.ಎಸ್.]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ಜುಜುಟ್ಸುವನ್ನು ಹೇಳಿಕಪಡಲು ನಿಯುಕ್ತನಾದನು. ಕರ್ನಲ್ [[ರೆಕ್ಸ್ ಆಪಲ್ಗೇಟ್]] ಬರೆದಿರುವ ''ಕಿಲ್ ಆರ್ ಗೆಟ್ ಕಿಲ್ಡ್ '' ಪುಸ್ತಕವು ಕೈಯಿಂದ ಕೈ ಕಾದಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸೇನಾ ಮೀಮಾಂಸೆಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾದಾಟದ ವಿಧಾನವು [[ಡಿಫೆಂಡು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಕೈ-ಕೈಜಗಳ, ಚಾಕು ಮತ್ತು ಭರ್ಜಿಯ ತಂತ್ರಗಳು ಇಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಣವುದನ್ನು ಮುಂದುವರರೆಸಿವೆ. ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ [[ಯೂನಿಫೈಟ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಲಾರ್ಸನ್]] ಬೆಳೆಸಿದ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯದ]][[ಕಾಂಬಾಟೀವ್ಸ್]] ಪದ್ಧತಿ, [[ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸೇನೆ]] ತನ್ನ ಸಿಪಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಕಪಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರವ್ ಮಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ನೌಕಾ ದಳವು]]''[[ಮರೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]'' (ಎಂಸಿಎಂಎಪಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫಿಯೋರೆ ಡೈ ಲಿಬೆರಿ]]ಯ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂಥುದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಬಾಕು ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೋದೆಕ್ಸ್ ವಾಲ್ಲೆರ್ಸ್ಟೈನ್]] ಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆಯ [[ತರಬೇತಿ ಕೈಪಿಡಿ]]ಗೆ 1942<ref>{{cite book | last = Vail | first = Jason | authorlink = | coauthors = | title = Medieval and Renaissance Dagger Combat | publisher = Paladin Press |year=2006 | location = | pages = 91–95 | url = | doi = | id = | isbn = }}</ref> ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಕ್ರಿಮಾ]]ದಂತಹ ಇತರ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿನ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಇವೆ. [[ಭರ್ಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೈಫಲ್-ಏರಿಸಿದ [[ಬಯೊನೆಟ್]], [[ಆಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ]]. [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಮುದ್ರ ದಳ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೀಷ ಸೇನೆ]]ಗಳಿಂದ [[ಇರಾಖ್ ಯುದ್ಧ]]ದಷ್ಟು ಈಚೆಗೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2004/06/13/wirq113.xml|title= British battalion 'attacked every day for six weeks'|accessdate= 11 December 2008|author= Sean Rayment|date= 12/06/2004|work= [[The Daily Telegraph]]|publisher= [[Telegraph Media Group Limited]]|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080103232432/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2004%2F06%2F13%2Fwirq113.xml|archivedate= 3 ಜನವರಿ 2008|url-status= dead}}</ref> == ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ == ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ತಮ್ಮ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯದ ಸ್ವಂತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅರಿಯಬಯಸುವ ಹಲವು ಶಾಖೆಗಳ ಸಮರ ಕಲಾ ಅಔ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮರ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಹಳ ಬಾರಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ [[ಬೆಲ್ಟ್]], ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಬಿರುದುಗಳಂತಹ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನನಿರ್ಧರಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಿನ್ನೊಂದು ಪದ್ಧತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನಣತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆ. [[File:Steven Ho Martial Arts Kick.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಜಂಪ್ ಸ್ಪಿನ್ ಹುಕ್ ಕಿಕ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟೀವನ್ ಹೋ]] ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಮರ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂತನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರೆದುರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ನಿಯಮಗಳು ಒಂದು ಕಲೆಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅವನ್ನು ಎದುರಾಳಯ ಮೇಲೆ ಬಳಸಬೇಕಾದಂತಹ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಲಘು-ಸಂಪರ್ಕ'',''ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ'' ಮತ್ತು ''ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ '' ಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. === ಲಘು- ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ === ಈ ವಿಧಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ಎದುರಾಳಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಳಸಬಹುದಾದಂಥ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಲಘು ಸ್ಪಾರಿಂಗ ನಲ್ಲಿ ಇದು 'ಸ್ಪರ್ಶ' ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಗುದ್ದನ್ನು 'ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆಯಬೇಕು'. ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ (ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಧ-ಸಂಪರ್ಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು), ಗುದ್ದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಧಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಗುರಿಯು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು [[ನಾಕ್ ಔಟ್]] ಮಾಡುವುದಲ್ಲ; ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಕಿಗಳ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಫೌಲ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು (ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಧವಾ ತೊಡೆಸಂದುಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆತಗಳಂತಹವು), ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಕಾದಾಟ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ತಲೆ, ಕೈಗಳಿಗೆ, ಎದೆ, ತೊಡೆಸಂದು, ಗಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪಾದಕ್ಕೆ [[ಸಂರಕ್ಷಕ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಪಟ್ಟುಗಳ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಐಕಿಡೊ, ಲಘು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಇದೇ ವಿಧಾನದ ಶಿಸ್ತಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟಯೇಕ್ವೋಡೋ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳಂಥವು), ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದಂತೆ ಒಂದೇ ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅಂಕವನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಅಂಕಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ವಿಧಾನದ ತರಬೇತಿಯು ಕಾದಾಟದ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಘು-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾರೀ ಸಂಪರ್ಕವು ಸೂಕ್ತವಾಗದಂತಹ ಅನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಆರಂಭಿಕರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ) ಬಳಸಬಹುದು, ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕದ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ === ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಕಾದಾಟವನ್ನು ನೈಜತನವುಳ್ಳ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಕಾದಾಟದ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶವೆಂದು ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="SB">{{cite web|url= http://www.straightblastgym.com/aliveness101.html|title= Aliveness 101|accessdate= 2008-11-03|publisher= Straight Blast gym|archive-date= 2009-01-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20090107052738/http://www.straightblastgym.com./aliveness101.html|url-status= dead}} - ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ</ref> ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯದೆ, ಪೂರ್ಣ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಎಸೆಯಲಾಗುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹಳ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯದ ಗುರಿಯು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಗೆಗಳ ಸಮ್ಮತವಾದ ಹಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು. ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಜೇತನ್ಯಾರು ಎಂದು ಅನ್ಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತಹ ಉಪವಿಧಿ; ಈಗ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬಗೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ್ಯೂ, [[ಉಎಫ್ ಸಿ ೧]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕದಾಖಲೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="UFC1">{{cite web |url= https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=AuvUi2TrSN_ILBVsuNLmsjk9Eo14?slug=dm-earlyufc111207&prov=yhoo&type=lgns |title= First UFC forever altered combat sports |accessdate= 2008-11-03 |publisher= Yahoo! Sports |date= November 12, 2007 |author= Dave Meltzer, |archive-date= 2011-06-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110604072236/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-earlyufc111207 |url-status= dead }}</ref> ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಸಂರಕ್ಷಕ ಕೈಗವಸುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಹಿಂಬದಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವಂತಹ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು. [[ಯುಎಫ್ ಸಿ]],[[ಪಾನ್ಕ್ರೇಸ್]], [[ಶೂಟೋ]]ಗಳಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು, ಹಾಗೇ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೆ-1]], ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಕ್ಯೋಕುಶಿನ್]] [[ಕರಾಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕರಾಟೆ ''ಗಿ'' ಮತ್ತು ಗ್ರಾಯಿನ್ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೊಟ್ಟು, ಬೆರಳುಗಳ ಗಣಿಕೆಗೆ ಏನೂ ತೊಡದೆ (ಬರಿಗೈನಲ್ಲಿ), ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಗುದ್ದು ನೀಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಒದೆತಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಿಯಿಂದ ಹೊಡೆತಗಳು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಜಿಯು-ಜಿಟ್ಸು ಮತ್ತು ಜೂಡೊ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೊಡೆತವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಹಾಕುವಾಗ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬಲವನ್ನು ಹಾಕುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅವು ಪೂರ್ಣ ಸಂಪರ್ಕವೇ. === ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಚರ್ಚೆಗಳು === ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈ-ಕೈ ಕಾದಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಉತ್ತಮ ಅಳತೆಗೋಲಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ - ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ನಿಜಜೀವನದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ವಿಧಗಳ ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ಸಮರ ಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅತಿಕಡಿಚೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ವಾಲೆ ಟೂಡೋ]]ನಂತಹದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ) ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದಿರಬಹುದು. ಬದಲಿಗೆ, ಕಾದಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ [[ನೈತಿಕ]] ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಕಾನೂನಿ]]ಗೆ (ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಗಳು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ಅಪಾಂಗಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು) ಯಾವುದೇ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮತ್ತಿತರರು - ನಿರ್ಣಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಪಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನಂತಹ ಸೂಕ್ತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಕಾದಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ, ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಓರ್ವ ಎದುರಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುವುದು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಸನ್ನವೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. === ಸಮರ ಕ್ರೀಡೆ === {{Main|Combat sport}} [[File:050907-M-7747B-002-Judo.jpg|thumb|160px|ಜೂಡೋ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ]] [[ಸ್ಪಾರಿಂಗ್]] ನ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕಗೊಂಡಾಗ - ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಾಗಿರುವಂತೆ, ತನ್ನದೇ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕಾದಾಟದ ಮೂಲದಿಂದ ನಂಟುಕಡೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದಾಗ - ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕ್ರೀಡೆಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. [[ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಜೂಡೊ, ಟಯೆಕ್ವೋಡೊ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ಜಾವೆಲಿನ್, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಗಳು ಆಟದ ವಿಭಾಗಳಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಹಾಗೇ [[ಚೀನಾದ ವುಶು]], ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೋತಿತಾದರೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಜಿಯು-ಜಿಟ್ಸುದಂತಹ ಕೆಲವು ಕಲೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಬಹು ಬಾರಿ ಕ್ರೀಡಾಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ [[ಐಕೀಡೊ]]ಮತ್ತು [[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]]ನಂತಹ ಇತರ ಕಲೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ತೆರನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಂದು ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ನಿಯಮಗಳಡಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಾದಾಟದ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ನೀಡುವ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. "ಯಾವುದು ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಸಮರ ಕಲೆ"ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮೂಲ [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]], ಎಲ್ಲ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಕಂತಿನಿಂದ ನಿಯಮಿತಗೊಳ್ಳದಿರಲೆಂದು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಡಿ ಹೋರಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಈಗ [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]](ಎಂಎಂಎ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾದಾಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. 0}ಪಾನ್ಕ್ರೇಸ್, [[ಡ್ರೀಮ್]] ಮತ್ತು [[ಶೂಟೋ]] ನಂತಹ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಕೂಡ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲಾವಿದರು [[ಬ್ರೇಕಿಂಗ್]] ನಂತಹ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಪೂಮ್ಸೆ]], [[ಕಟ]] ಅಥವಾ [[ಅಕ]] ದಂತಹ ತಂತ್ರಗಳ ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಿತ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಟ್ರಿಕ್ಕಿಂಗ್]] ನಂತಹ ನೃತ್ಯಪ್ರಭಾವಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಸೇರುವ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮರ ಪರಂಪರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತೆ ಆಗಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿವೆ; ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರೀಡೆ, [[ವುಶು]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾದ]] ಪ್ರಯತ್ನದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ - ಅವರು [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]] ಬಲವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಕಂಡ ಸಮರ ತರಬೇತಿಯ ಕೆಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಡಿ, ಸದೆಬಡಿಯುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Mastering Yang Style Taijiquan">{{cite book |last=Fu |first=Zhongwen |translator=Louis Swaine |title=Mastering Yang Style Taijiquan |year=1996, 2006 |publisher=Blue Snake Books |location=Berkeley, California |isbn= (trade paper)}}</ref> == ನೃತ್ಯ == {{Main|war dance}} ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಹತ್ತಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶೈಲೀಕೃತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ - ನೃತ್ಯದಂತಹ ಸಚ್ಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆ ರೀತಿಯ ಎಷ್ಟೋ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯಗಳ ರಾಗಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ರೀತಿಯ '''ಯುದ್ಧ ನೃತ್ಯಗಳ''' ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[File:Capoeira-three-berimbau-one-pandeiro.jpg|thumb|ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಕಾಪೊಯೈರಾ ವು ನೃತ್ಯದ ರೀತಿಯ ಕಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಮರ ಕಲೆ.]] : :* ಆರ್ದಾ - [[ಕುವೈತ್]] ನಲ್ಲಿ :* [[ತಹ್ತೀಬ್]] [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ :* ಬೂಜಾ - [[ರಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ :* ಪ್ಯಾಂಥರ್ ನೃತ್ಯ - ಬರ್ಮೀಯ [[ಬ್ಯಾಂಡೊ]] ಕತ್ತಿಗಳ [[ಧ]] ದೊಂದಿಗೆ :* [[ಜಿಮ್ನೋಪಾಯಿಡಿಯಾಯಿ]] - ಪುರಾತನ ಕಾಲದ [[ಸ್ಪಾರ್ಟ]] :* ಯುರೋಪೀಯ [[ಕತ್ತಿ ನೃತ್ಯ]] ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ [[ಆಯುಧ ನೃತ್ಯ]] :* [[ಹಕ]] - [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] :* [[ಸಬ್ರೆ ನೃತ್ಯ]] -[[ಖಚಾತೂರಿಯನ್]] ನ ಬ್ಯಾಲೆ ''[[ಗಯನೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದುದು :* [[ಮಾಸಾಯಿ]] ಮೊರಾನ್ (ಯೋಧನ [[ವಯಸ್ಸು-ಜೋಡಿ]]) ನೃತ್ಯಗಳು :* ಅಡುಕ್-ಅಡುಕ್ - [[ಬ್ರೂನೈ]] :* ಆ'ರ್ದಾ - [[ಖತಾರ್]] :* [[ಖಟ್ಟಕ್ ನೃತ್ಯ]] - [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] :* ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ [[ಕಾಪೊಯೈರ]] ಹಾಗೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೋಲುವ [[ಆಫ್ರೊ-ಕರಿಬ್ಬಿಯನ್]] ಕಲೆಗಳು :* [[ದನ್ನ್ಸ ಬಯೊದಗ್]]- [[ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕತ್ತಿ ನೃತ್ಯಗಳು]] :* [[ಹುಲ]] ಮತ್ತು [[ಲುವ]]- ಹವಾಯಿಯ ಸ್ವದೇಶೀ ಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ :* [[ಕಾಂಬಾಟ್ ಹೊಪಕ್]] - [[ಯುಕ್ರೈನ್]] ನಿಂದ :* ಮಚೆತೆರೊ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯಾ]]. :* ಯೋಲಾಹ್ - [[ಓಮನ್]]/ [[ಯುಎಇ]]ಯಿಂದ :* ತಮುನನ್ಗ್ಯು - [[ವೆನೆಜುಯೆಲಾ]]ದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೊಡೆದಾಟದ ಶೈಲಿ [[ಎಲ್ ಜ್ಯೂಗೊದೆಲ್ ಗರ್ರೋಟೆ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ, [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ನಾನಿಷ್ ವಸಾಹತತೀಕರಣ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪೀಯ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದುದು == ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳು== ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ಆತ್ಮ-ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು, ಈ ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿವೆ ಆದರೆ, ಈಗ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದರಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ತರಬೇತಿಯು ತರಬೇತಿಹೊಂದುವವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಫಲಗಳನ್ನು - ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ - ನೀಡುತ್ತದೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಾರೀರಿಕ ಆರೋಗ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ (ಶಕ್ತಿ,ಕಸುವು,ಚಟುಲತೆ, ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಳೈಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ), ಏಕೆಂದರೆ ಇಡೀ ದೇಹವು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಮಾಂಸ ಖಂಡವನ್ನೇ ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜದ ಮತ್ತು ಜಡ ಜೀವನದ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗ. ಆತ್ಮ-ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಗಳು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದುವವನ ಗುಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈತ ಯಾವಾಗಲೂ ದಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅಗತ್ಯವೊಡ್ಡಿದಾಗ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ,ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಆತ್ಮ-ನಿಯಂತ್ರಣವು ಗಂಭೀರ ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಕಲಿತುಕೊಳಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಭಾವನೆಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು [[ಕಲೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಎಂದೂ ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == : ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳ ಕಾಲರೇಖೆಗಾಗಿ'', [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಾಲರೇಖೆ]]''ಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' :: ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ,'' [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]''ಯನ್ನು ನೋಡಿ'' === ಶೈಲಿಗಳು === ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗುರಿಗಳೆಡೆಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಆಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹುಗುಣಗೊಂಡಿವೆ. * ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ:'' ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ'' '' * ''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ'' [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Martial arts}} * {{dmoz|/Sports/Martial_Arts|Martial arts}} ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} {{Martial arts}} {{manav by country}} [[be-x-old:Адзінаборства]] [[bat-smg:Kuovas menā]] [[zh-yue:功夫]] {{DEFAULTSORT:Martial Arts}} [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲೆಗಳು]] [[an:Arte marcial]] [[ar:فنون قتالية]] [[ast:Artes marciales]] [[az:Şərq döyüş növləri]] [[be:Адзінаборства]] [[bg:Бойно изкуство]] [[bn:মার্শাল আর্ট]] [[bs:Borilačke vještine]] [[ca:Art marcial]] [[cbk-zam:Arte Martial]] [[co:Arti marziali]] [[cs:Bojové umění]] [[da:Kampsport]] [[de:Kampfkunst]] [[el:Πολεμικές τέχνες]] [[en:Martial arts]] [[eo:Luktoarto]] [[es:Arte marcial]] [[fa:هنر‌های رزمی]] [[fi:Itsepuolustuslaji]] [[fr:Art martial]] [[fy:Fjochtsport]] [[ga:Ealaín oscartha]] [[gl:Arte marcial]] [[he:אמנות לחימה]] [[hr:Borilačke vještine]] [[hu:Harcművészet]] [[ia:Arte martial]] [[id:Seni bela diri]] [[io:Milital arti]] [[is:Bardagaíþrótt]] [[it:Arte marziale]] [[ja:格闘技]] [[ko:무예]] [[la:Artes martiales]] [[lt:Kovos menai]] [[ms:Seni bela diri]] [[mt:Arti marzjali]] [[nap:Arte marziale]] [[new:मार्सल आर्ट]] [[nl:Vechtsport]] [[nn:Kampsport]] [[no:Kampsport]] [[nov:Martial artes]] [[oc:Art marcial]] [[pl:Sztuki walki]] [[pt:Artes marciais]] [[ro:Artă marţială]] [[ru:Единоборства]] [[scn:Arti marziali]] [[sh:Borilačke vještine]] [[simple:Martial arts]] [[sk:Bojové umenie]] [[sl:Borilne veščine]] [[sq:Arti luftarak]] [[sr:Борилачка вештина]] [[sv:Kampsport]] [[ta:போர்க் கலை]] [[th:ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัว]] [[tl:Sining panlaban]] [[tr:Savaş sanatları]] [[uk:Бойові мистецтва]] [[vi:Võ thuật]] [[war:Arte marsyal]] [[zh:武術]] cv124xbz4l5gty35hr15b9o54wq0mnt 0 23509 1373791 1370406 2026-05-19T19:41:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373791 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG system |title=Wii<!-- -It is just "Wii", not "Nintendo Wii"- --> |logo=[[Image:Wii.svg|100px|center|Wii logo]] |image=[[Image:Wii Wiimotea.png|260px|Wii with Wii Remote]] |manufacturer=[[Nintendo]] |type=[[Video game console]] |generation=[[History of video game consoles (seventh generation)|Seventh generation]] |lifespan=November 19, 2006 <small>([[Wii launch#Release dates and pricing|details]])</small> |CPU=<!-- 729&nbsp;MHz (speed unconfirmed) this is still speculation at the moment --> [[IBM]] [[PowerPC]]-based<ref name="Wii: The Total Story" /> [[Broadway (microprocessor)|"Broadway"]] |GPU=<!-- http://www.popsci.com/popsci/whatsnew/2526081bfbcfe010vgnvcm1000004eecbccdrcrd/14.html // --> [[ATI Technologies|ATI]] [[Hollywood (graphics chip)|"Hollywood"]] |media=12 cm [[Nintendo optical disc|Wii Optical Disc]]<br />8 cm [[Nintendo optical disc|Nintendo GameCube Game Disc]] |storage=512&nbsp;[[Megabyte|MB]] Internal [[flash memory]]<br />[[Secure Digital card|SD card]], [[Secure Digital card#SDHC|SDHC card]]<br />[[Nintendo GameCube#Memory and storage|Nintendo GameCube Memory Card]] |controllers=[[Wii Remote]], [[Wii Balance Board]], [[Nintendo GameCube controller]], [[Nintendo DS]]<ref name="connectivity returns"/><!-- SEE DISCUSSION ON CLASSIC CONTROLLER --> |connectivity=[[Wi-Fi]]<br />[[ಬ್ಲ್ಯೂಟೂತ್|Bluetooth]]<br />2 × [[Universal Serial Bus|USB 2.0]]<ref name=1upspec>{{cite web|url=http://www.1up.com/do/feature?cId=3154939|title=Wii Get It Now: Technical Specs from 1UP.com|publisher=1up.com|accessdate=2008-05-02|last=McDonough|first=Amy|archive-date=2016-05-22|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160522225319/http://www.1up.com/do/feature?cId=3154939|url-status=dead}}</ref><br />[[Local area network|LAN]] Adapter (via USB) |online service=[[Nintendo Wi-Fi Connection]], [[WiiConnect24]], [[Wii Shop Channel]]<!-- As quoted by Iwata, "Using a design called WiiConnect24, the console automatically enters standby mode without the fan running, but still operating key functions." This does not at all say that the online service itself is WiiConnect24. --> |top game=''[[Wii Sports]]'' <small>([[Pack-in game|pack-in]], except in Japan and South Korea)</small> 60.69 million <small>(as of December 31, 2009)</small><ref name=Q409>{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2010/100129e.pdf#page=6|title=Financial Results Briefing for the Six-Month Period ended December 2009|publisher=[[Nintendo]]|date=2009-10-31|format=PDF|accessdate= 2010-01-29|page=11}}</ref><br /> ''[[Wii Play]]'', 26.71 million <small>(as of December 31, 2009)</small><ref name=Q409/> |compatibility=[[Nintendo GameCube]]<!-- HARDWARE compatibility only. Do not list Virtual Console games as "compatible". Actual compatibility is with physical media, not emulated software. --> |predecessor=Nintendo GameCube<!-- STOP LINKING THIS. It is already linked above. See [[WP:MOS]] for more info. --> |successor=[[Wii U]] |unitssold= |unitsshipped =<!-- SEE DISCUSSION PAGE -->Worldwide: 70.93 million <small>(as of March 31, 2010)</small><ref name="Nintendo fiscal year report">{{cite web|title=Consolidated Financial Highlights|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2010/100506e.pdf#page=23|publisher=Nintendo|format=PDF|page=23|date=2010-03-31|accessdate=2010-05-07}}</ref><!-- SEE DISCUSSION PAGE ON SALES NUMBER --> <small>([[Wii#System sales|details]])</small> }} {{nihongo|'''Wii'''|ウィー||{{pron-en|ˈwiː}}, like the pronoun ''[[we]]''}}ವೈ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ]] ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್ 19, 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮನೆಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಆಡಬಹುದಾದ [[ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್]] ಆಗಿದೆ. [[ಏಳನೆ ಪೀಳಿಗೆ]]ಯ ಕನ್ಸೊಲ್‌ ಆಗಿ, ವೈ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್]]ನ [[Xbox 360]] ಮತ್ತು [[ಸೋನಿ]]ಯ [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 3]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಂಟೆಂಡೊ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಅದರ ಕನ್ಸೊಲ್ ಇತರೆ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="USA Today" /> {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}ರಂತೆ, ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೇಡೆಯ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ವೈ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ ಮತ್ತು Xbox 360 ಮೀರಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮುಂದಾಳಾಗಿದೆ,<ref name="earnings release Q3 2009">{{cite web |title=Consolidated Financial Highlights |url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2009/091029e.pdf#page=9 |publisher=Nintendo |format=PDF |page=9 |date=2009-10-29 |accessdate=2009-10-29}}</ref> ಮತ್ತು 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಕನ್ಸೊಲ್‌‌ಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref name="NPD: Wii, DS Sales Topped Seven Million In December">{{cite web|title= Wii and DS thrash competition in US News |url=http://www.eurogamer.net/articles/wii-and-ds-thrash-competition-in-us|publisher=[[Eurogamer]]|date=2010-01-14|accessdate=2010-01-14}}</ref> ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದರ [[ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌]] [[ನಿಯಂತ್ರಕ]], [[ವೈ ರಿಮೊಟ್<!-- "ವೈಮೊಟ್" ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆ ನೋಡಿ-->]], ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ [[ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಧನ]]ದ ಹಾಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು [[ಮೂರು ಆಯಾಮ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[ಚಲನೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ]]. ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ [[ವೈಕನೆಕ್ಟ್24]], ಇದು [[ಸ್ಟಾಂಡ್‌ಬೈ ರೀತಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಂತರ ಜಾಲದಿಂದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅಪ್‌‍ಡೇಟ್‌‍ಗೊಳ್ಳಲು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Iwata Speech 06">[http://www.nintendo.co.jp/n10/e3_2006/speech/english.html ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060604061842/http://www.nintendo.co.jp/n10/e3_2006/speech/english.html |date=2006-06-04 }} - ನಿಂಟೆಂಡೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸತಾರು ಇವಾಟಾ, ಚಿಕ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಹೇಳಿಕೆ E3 2006</ref> ವೈ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕಂಪೆನಿಯ ಐದನೇ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ. [[ನಿಂಟೆಂಡೋ ಗೆಮ್ ಕ್ಯೂಬ್]]‌ಗೆ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌ನ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕಂಪೆನಿಯವರು 2004ರ [[E3]] [[ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಂತರ [[2005 E3]]ರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿದನು. ನಿಂಟೆಂಡೊನ CEO [[ಸಟೊರು ಇವಟಾ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005ರ [[ಟೊಕಿಯೋ ಗೇಮ್ ಶೋ]]ನಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.<ref name="TGSspeech">{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6133389.html|title=TGS 2005: Iwata speaks|accessdate= 2006-09-24|last=Sinclair|first=Brendan| coauthors=Torres, Ricardo|date= 2005-09-16|publisher=GameSpot}}</ref> [[E3 2006]]ರಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸೊಲ್ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="E3 Awards" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2006ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅದು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭ]]ವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತತು. ==ಇತಿಹಾಸ== {{See also|History of video game consoles (seventh generation)}} 2001ರಲ್ಲಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು, [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್]] ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿತು. ನಿಂಟೆಂಡೊ‌ನ ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ [[ಷಿಗೆರು ಮಿಯಮೊಟೊ‌]] ಜೊತೆಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟಗಾರರ ನಡುವೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಈ ಆಟದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. "ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಒಂದು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಅದು ಸರ್ವವೂ ಅಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಯುತವಾದ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ [[ಡೈನೊಸರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಏಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಜಗಳವಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತತಿಯೇ ನಾಶವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ."<ref name="Miyamoto Speaks">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/technology/content/nov2006/tc20061116_750580.htm|title=The Big Ideas Behind Nintendo's Wii|accessdate=2007-02-02|publisher=BusinessWeek| first=Kenji|last=Hall}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು [[ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ]]ರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರ ವೇಳೆಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು ರೂಪ ತಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ವರ್ಷದ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ]]ದಲ್ಲಿನ (E3) ಒಂದು ಸಾರ್ವರ್ಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಕುರಿತು ಮಿಯಾಮೊಟೊ "ನಿಯಂತ್ರಕದಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆವು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ನಾವು ಕನ್ಸೊಲ್‌ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆವು."<ref name="Miyamoto Speaks" /> ನಿಂಟೆಂಡೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಟೊರು ಇವಾಟ]] ನಂತರ ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ವೈ ರಿಮೊಟ್]]‌ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟೋಕಿಯೊ ಗೇಮ್‌‍ ಶೋ]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="TGSspeech" /> [[ನಿಂಟೆಂಡೊ DS]] ವೈ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಕೆನ್ಇಚಿರೊ ಅಶಿದಾ ಅವರು " ನಾವು ವೈ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ DS ಕುರಿತಾದ ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತು. ನಾವು DSನ ಟಚ್-ಪ್ಯಾನಲ್‌ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನಕಲಿಸಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಿದ್ದೆವು." ಎರಡು ಆಟ ಆಡುವ ವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೇ ಬಗೆಯದು ಆಗಿದ್ದರೆ ಸರಿಯಿರಲಾರದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಯಮೊಟೊ ಸಹ ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. " DS ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾವು ವೈಯನ್ನು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡಿಗೆ ಪುನಃ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು."<ref name="Miyamoto Speaks" /> ===ಹೆಸರು=== [[E3]]ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2006ರ ವರೆಗೆ ಕನ್ಸೊಲ್ "'''ರೆವುಲ್ಯೂಶನ್‌''' " ಎಂಬ [[ಕೋಡ್‌ ಹೆಸರಿ]]ನ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="revolution renamed to wii">{{cite web|url=http://www.consolewatcher.com/2006/05/nintedo-revolution-renamed-to-nintendo-wii/|publisher=Console Watcher|work=Console Watcher|title=Nintendo Revolution Renamed To Nintendo Wii|accessdate=2006-11-03|archive-date=2006-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105041140/http://www.consolewatcher.com/2006/05/nintedo-revolution-renamed-to-nintendo-wii/|url-status=dead}}</ref> ನಿಂಟೆಂಡೊ ಶೈಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ "ಸರಳವಾಗಿ ವೈ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ವೈ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಅದರ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿ ಹೆಸರು ತೋರಿಸದೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ಮೊದಲ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ "ವೈಸ್‌‍" ಎಂದು ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ [[ಬಹುವಚನ]]ಸೂಚಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ವೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು" ಅಥವಾ "ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳು" ಅಧಿಕೃತ ಬಹುವಚನದ ರೂಪ ಎಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.<ref name="The plural of Wii">{{cite news|publisher=Nintendo|url= http://gonintendo.com/?p=7288|archiveurl= https://web.archive.org/web/20071223020344/http://gonintendo.com/?p=7288|archivedate=2007-12-23|title=The Plural of Wii|accessdate=2006-11-27}}</ref> 'Wii' ಶಬ್ಧದಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಸಣ್ಣ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ 'i' ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಟಗಾರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಟ ಆಡಬಹುದಾದುದನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವೈ ರಿಮೊಟ್ ಮತ್ತು ನನ್‌ಚುಕ್‌ ಅನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="introducing_wii">{{cite web|url =http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=9075|publisher=CMP|work=Gamasutra| title=Breaking: Nintendo Announces New Revolution Name - 'Wii'|accessdate=2006-09-16}}</ref> ಘೋಷಣೆಯ ತರುವಾಯ ಕಂಪೆನಿಯು ಈ ಹೆಸರಿನ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದು:{{cquote|Wii sounds like 'we', which emphasizes that the console is for everyone. Wii can easily be remembered by people around the world, no matter what language they speak. No confusion. No need to abbreviate. Just Wii.<ref name="introducing_wii"/>}} ಹೆಸರಿಗೆ ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವು [[ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್ ತಯಾರಕ]]ರು ಮತ್ತು ಹಲವು ವರದಿಗಾರರು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಅವರು "ವೈ"<ref name="gamasutra_dev_interviews">{{cite news|title=Wii Reactions: Developers Comment|first=Brandon|last=Sheffield|url=http://gamasutra.com/features/20060501/sheffield_01.shtml|publisher=[[Gamasutra]]|date=2006-05-01|accessdate=2008-06-15|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725090114/http://gamasutra.com/features/20060501/sheffield_01.shtml|url-status=dead}}</ref> ಬದಲು "ರೆವಲ್ಯೂಶನ್‌"ನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು "ಈ ಹೆಸರು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ’ಮೃದು ಭಾವನೆಯ’ {{sic}} ಒಂದು ಮುಂದುವರಿದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಭಯವನ್ನು [[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]] ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref name="forbes_criticism">{{cite news|title=Iwata's Nintendo Lampooned For 'Wii'|first=Parmy|last=Olson|url=http://www.forbes.com/2006/04/28/nintendo-wii-console-cx_po_0428autofacescan08.html|publisher=[[Forbes]]|date=2006-04-28|accessdate=2008-06-15|archiveurl=https://archive.today/20120529135648/http://www.forbes.com/2006/04/28/nintendo-wii-console-cx_po_0428autofacescan08.html|archivedate=2012-05-29|url-status=live}}</ref> "ಹೆಸರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆಯ ಜೋಕ್‌ಗಳ ಒಂದು ಉದ್ದ ಪಟ್ಟಿ," ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮರು ದಿನ [[BBC]] ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref name="BBC article">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4953650.stm|publisher=BBC|accessdate=2007-03-14|title=Nintendo name swap sparks satire | date=2006-04-28}}</ref> ನಿಂಟೆಂಡೊದ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೆಗ್ಗ್ ಫಿಲ್ಸ್-ಐಮ್]] ಆರಂಭದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಜವೆಂದು - ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು: {{cquote|Revolution as a name is not ideal; it's long, and in some cultures, it's hard to pronounce. So we wanted something that was short, to the point, easy to pronounce, and distinctive. That's how 'Wii,' as a console name, was created.<ref>Michael Donahoe, Shane Bettenhausen {{cite news|title=War of the Words|page=25|publisher=Electronic Gaming Monthly|date=July 2006|url=<!-- add web archive if available -->|accessdate=2006-11-18}}</ref>}} ನಿಂಟೆಂಡೊದ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಂದಿನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಪೆರ್ರಿನ್ ಕಪ್ಲಾನ್ "ರೆವಲ್ಯೂಶನ್‌" ಬದಲಾಗಿ "ವೈ"ನ ಅದರ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಅದರ ಜೊತೆ ಬದುಕಿ, ಅದರ ಜೊತೆ ಮಲಗಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಿ, ಅದರ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ಅವುಗಳು ಅದೇ ಜಾಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ", ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿನ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.<ref name="IGN Kaplan Interview">{{cite news|url=http://wii.ign.com/articles/703/703593p1.html|accessdate=2007-03-14|publisher=IGN|title=Nintendo Talks to IGN about Wii|archive-date=2007-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321164248/http://wii.ign.com/articles/703/703593p1.html|url-status=dead}}</ref> ===ಆರಂಭ=== {{Main|Wii launch}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2006ರಂದು, ನಿಂಟೆಂಡೊ [[ಜಪಾನ್]], [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಸಿಯಾ]] (ಒಶಿನಿಯಾ), [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ , ದಿನಾಂಕಗಳು, ಬೆಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಘಟಕ ವಿತರಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. 2006ರ ಹಡಗು ಸರಕುಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 33 ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು 2006ರ ಆರಂಭ ವಿಂಡೊದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[14] ^ [12]\ ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ[13]</ref> ವೈಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 19, 2006ರಂದು $249.99ಗೆ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|first1=Kathleen|last1=Sanders|first2=Matt|last2=Casamassina|url=http://wii.ign.com/articles/732/732669p1.html|title=US Wii Price, Launch Date Revealed|publisher=IGN|date=2006-09-13|accessdate=2009-04-09|archive-date=2010-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420072155/http://wii.ign.com/articles/732/732669p1.html|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2006ರಂದು £179 ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|first1=Rhys|last1=Blakely|first2=Dan|last2=Sabbagh|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article640270.ece|title=Nintendo announces Wii launch date in UK|publisher=Times Online|date=2006-09-15|accessdate=2009-04-13|location=London}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> UK ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕನ್ಸೊಲ್ ಘಟಕಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಹಲವು ದೊಡ್ದ-ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಅನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೊರ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮುಂಚಿತ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದವು.<ref name="UKWii Shortage">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/6161717.stm| title=Wii shortages frustrating gamers|date=2006-12-08| accessdate=2006-12-08|publisher=BBC}}</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2008ರಂದು [[ತೈವಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 12, 2008ರಂದು ವೈಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamesindustry.biz/articles/wii-to-release-in-taiwan-july-12|title=Wii to Release in Taiwan, July 12|publisher=[[Eurogamer|GamesIndustry.biz]]|last=Martin|first=Matt|date=2008-06-26|accessdate= 2008-06-26}}</ref><ref>{{cite web|url =http://www.gamespot.com/downloads/6163607|archiveurl= https://web.archive.org/web/20070930223622/http://www.gamespot.com/events/wiilaunch/story.html?sid=6163607|archivedate=2007-09-30|title=DS, Wii heading to Korea|first=Emma|last=Boyes|publisher=[[GameSpot]]|date=2006-12-29|accessdate=2008-09-25}}</ref> ===ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟ=== {{See also|Wii launch#Sales|l1=Sales at launch}} {| class="wikitable" style="float:right;text-align:right" |+ ಇಲ್ಲಿಯವೆರೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಸಂಖ್ಯೆ <td>[[ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳು]], ಮಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ</td> |- ! ದಿನಾಂಕ ! ಜಪಾನ್‌ ! ಅಮೆರಿಕ ! ಇತರೆ ! ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ |- !2006-12-31<ref name="earnings release Q4 2006">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2007/070125e.pdf#page=6|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2007-01-25|format=PDF|publisher=Nintendo|page=8}}</ref> | 1.14 | 1.25 | 0.80 ! 3.19 |- !2007-03-31<ref name="earnings release Q1 2007">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2007/070426e.pdf#page=21|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2007-04-26|format=PDF|publisher=Nintendo|page=8}}</ref> | 2.00 | 2.37 | 1.47 ! 5.84 |- !2007-06-30<ref name="earnings release Q2 2007">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2007/070725e.pdf#page=8|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2007-07-25|format=PDF|publisher=Nintendo|page=8}}</ref> | 2.95 | 3.81 | 2.51 ! 9.27 |- !2007-09-30<ref name="earnings release Q3 2007">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2007/071025e.pdf#page=22|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2007-10-25|format=PDF|publisher=Nintendo|page=22}}</ref> | 3.67 | 5.46 | 4.04 ! 13.17 |- !2007-12-31<ref name="earnings release Q4 2007">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2008/080124e.pdf#page=8|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2007-01-24|format=PDF|publisher=Nintendo|page=8}}</ref> | 4.99 | 8.85 | 6.30 ! 20.13 |- !2008-03-31<ref name="earnings release Q1 2008">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2008/080424e.pdf#page=22|format= PDF|accessdate=2009-10-29|date=2008-04-24|title=Consolidated Financial Statements|publisher=Nintendo|page=22}}</ref> | 5.90 | 10.61 | 7.94 ! 24.45 |- !2008-06-30<ref name="earnings release Q2 2008">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2008/080730e.pdf#page=11|title= Consolidated Financial Highlights|accessdate=2009-10-29|date=2008-07-30|format=PDF|publisher=Nintendo|page=11}}</ref> | 6.43 | 13.11 | 10.08 ! 29.62 |- ! 2008-09-30<ref name="earnings release Q3 2008">{{cite web |url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2008/081030e.pdf#page=11 |title=Consolidated Financial Highlights |accessdate=2009-10-29 |date=2008-10-30 |format=PDF |publisher=Nintendo|page=11}}</ref> | 6.91 | 15.19 | 12.45 ! 34.55 |- ! 2008-12-31<ref name="earnings release Q4 2008">{{cite web |url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2009/090129e.pdf#page=11 |title=Consolidated Financial Highlights |accessdate=2009-10-29 |date=2008-12-31 |format=PDF |publisher=Nintendo |page=11}}</ref> | 7.80 | 20.40 | 16.76 ! 44.96 |- ! 2009-03-31<ref name="earnings release Q1 2009">{{cite web |url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2009/090507e.pdf#page=23 |title=Consolidated Financial Highlights |accessdate=2009-10-29 |date=2009-04-31 |format=PDF |publisher=Nintendo |page=22}}</ref> | 7.96 | 23.54 | 18.89 ! 50.39 |- !2009-06-30<ref name="earnings release Q2 2009">{{cite web|title=Consolidated Financial Highlights|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2009/090730e.pdf#page=9|publisher=Nintendo|format=PDF|page=9|date=2009-07-30|accessdate=2009-10-29}}</ref> | 8.17 | 24.42 | 20.03 ! 52.62 |- ! 2009-09-30<ref name="earnings release Q3 2009" /> | 8.68 | 25.99 | 21.48 ! 56.14 |- ! 2009-12-31<ref name="wii sells 67 million">{{cite web |title=DS sells 125 million worldwide, Wii up to 67 million |url=http://www.joystiq.com/2010/01/28/ds-sells-125-million-worldwide-wii-up-to-67-million/ |publisher=Joystiq |date=2010-01-28 |accessdate=2010-01-28}}</ref> | 9.72 | 32.02 | 25.71 ! 67.45 |- ! 2010-03-31<ref name="Nintendo fiscal year report" /> | 10.34 | 33.40 | 27.19 ! 70.93 |} ಇದರ ಆರಂಭದ ತರುವಾಯದಿಂದ, ಕನ್ಸೊಲ್‌‌ನ ತಿಂಗಳ ಮಾರಾಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೇಡೆಯ ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. [[NPD ಗ್ರೂಪ್‌]] ಪ್ರಕಾರ, 2007ರ ಮೊದಲ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ Xbox 360 ಮತ್ತು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಶನ್ 3]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="wiisalesUSA">{{cite web|url=https://arstechnica.com/gaming/news/2007/07/first-half-of-console-sales-for-2007-nintendo-the-big-winner-ps3-dead-last.ars|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915005040/https://arstechnica.com/news.ars/post/20070724-first-half-of-console-sales-for-2007-nintendo-the-big-winner-ps3-dead-last.html|archivedate=2007-09-15|date= 2007-07-24|first=Ben|last=Kuchera|title=Nintendo the big winner, PS3 dead last for the first half of 2007|publisher=Ars Technica| accessdate= 2007-07-31}}</ref> ಜಪಾನ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆರಂಭದಿಂದ ನವೆಂಬರ್‌ 2007ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿ ವಾರ 2:1<ref>{{cite web|url=http://www.edge-online.com/news/xbox-360-trumps-ps3-japan|title=Xbox 360 Trumps PS3 in Japan|publisher=''Edge'' online|date=2007-11-09|accessdate= 2007-11-27}}</ref> ರಿಂದ 6:1<ref name="wiisalesJapan">{{cite web|url=http://wii.qj.net/Media-Create-sales-stats-July-9-15-Nintendo-continues-domination/pg/49/aid/98118|date=2007-07-21|author=Nicolo S.|title=Media Create sales stats (July 9–15): Nintendo continues domination|publisher=qj.net|accessdate=2007-08-01|archive-date=2009-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211065100/http://wii.qj.net/Media-Create-sales-stats-July-9-15-Nintendo-continues-domination/pg/49/aid/98118|url-status=dead}}</ref> ಅಂಶಗಳವರೆಗೆ ಎರಡು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=176131| title=PS3 tops Wii in Japan... AGAIN|publisher=[[ComputerAndVideoGames.com]]|first=Mike|last=Jackson|date=2007-11-22|accessdate= 2008-09-25}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ವೈ [[Xbox 360]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿತು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಆಟದ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2007ರಂದು, ಎಂದು ''[[ಫೈನ್ಯಾಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ವೈ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Xbox 360 ಅನ್ನು ಮೀರಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್]], NPD ಗ್ರೂಪ್, ಮತ್ತು [[GfK]]ಯಿಂದ ಮಾರಾಟಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮುಂದಾಳಾಗಿದೆ.<ref name="wiileads">{{cite web|last=Sanchanta|first=Mariko|title=Nintendo’s Wii takes console lead|publisher=[[Financial Times]]|date=2007-09-12|url=http://www.ft.com/cms/s/0/51df0c84-6154-11dc-bf25-0000779fd2ac.html|accessdate=2008-01-20|archive-date=2009-03-23|archive-url=https://www.webcitation.org/5fV2Od1Rb?url=http://media.ft.com/j/browser.js|url-status=dead}}</ref> [[ಸೂಪರ್ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] ತರುವಾಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮುಂದಾಳಾಗಿದೆ.<ref name="wiileads" /> ಜುಲೈ 11, 2007ರಂದು, ಆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ವೈಯ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://money.cnn.com/2007/07/11/news/companies/wii/index.htm|publisher=CNN|date=2007-07-11|title=Christmas morn without a Wii?|accessdate=2008-10-23|archive-date=2008-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20081015203916/http://money.cnn.com/2007/07/11/news/companies/wii/index.htm|url-status=dead}}</ref> ನಿಂಟೆಂಡೊ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಅಂದಾಜು 1.8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು [[Reggie ಫಿಲ್ಸ್-Aimé]] ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.abcnews.go.com/Technology/GadgetGuide/story?id=4001054&page=1|date=2007-12-18|title=Can't Find a Wii? Take a Rain Check|first=Ashley|last=Phililps|publisher=ABC News|accessdate=2008-10-23}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2007ರ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು UK ಅಂಗಡಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವು,<ref name="UKWii Shortage March">{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/770/770565p1.html|title=UK Wiis "Like Gold Dust"|date=2007-03-06|accessdate=2007-04-18|publisher=IGN|first=Rob|last=Burman|archive-date=2012-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210080634/http://wii.ign.com/articles/770/770565p1.html|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 2007ರಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಸರಬರಾಜಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು<ref name="USWii Shortage June">{{cite web|url=http://www.komonews.com/news/tech/8252247.html|title=Demand for Wii still outpaces supply|date=2007-06-29|accessdate=2007-07-01|publisher=komo-tv|archive-date=2012-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120507114232/http://www.komonews.com/news/tech/8252247.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಂತೆ "ರಿಟೇಲ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು."<ref name="CanadaNPD" /><ref name="CanadaNPD2" /> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರ ನಡುವೆ ವೈ ಅದರ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು 2007ರ ಮಟ್ಟಗಳಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nintendo.ca/cgi-bin/usersite/display_info.cgi?lang=en&pageNum=9&id=1955846|title=Nintendo's holiday 2008: Wii Speak Channel, Club Nintendo, more surprises|publisher=Nintendo|date=2008-10-02|accessdate=2008-10-23|archive-date=2008-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081112130457/http://www.nintendo.ca/cgi-bin/usersite/display_info.cgi?lang=en|url-status=dead}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 1.6 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಈ ಸಂಧರ್ಬದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆಡೆ 2.4 ಮಿಲಿಯನ್ ವೈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[2007ರಲ್ಲಿ]], USನಲ್ಲಿ ವೈಯು ಎರಡನೆಯ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಆಟದ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ (ನಿಂಟೆಂಡೊ DS ಹಿಂದೆ) ಮತ್ತು NPD ಗ್ರೂಪ್‌ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಪ್ರಕಾರ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 6.29&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು 3,629,361 ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=17006|title=NPD: 2007 U.S. Game Industry Growth Up 43% To $17.9 Billion|first=Brandon|last=Boyer|publisher=[[Gamasutra]]|accessdate=2008-05-24|date=2008-01-18}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.nintendo.com/whatsnew/detail/UQkQDsY6UcUbiHdjvIEXMrbwcYk2sbpx|title=Independent Data Reveals Nintendo Sales for 2007|publisher=Nintendo|accessdate=2008-05-25|date=2008-01-17|archive-date=2008-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080421182408/http://www.nintendo.com/whatsnew/detail/UQkQDsY6UcUbiHdjvIEXMrbwcYk2sbpx|url-status=dead}}</ref><ref name="Japan2007" /><ref>{{cite web|url= http://www.mcvuk.com/news/29249/SPECIAL-REPORT-Japans-2007-market-stats-in-full |title=Special report: Japan’s 2007 market stats in full|accessdate=2008-05-25|first=Neil|last=Long|date=2008-01-07|work=[[Market for Home Computing and Video Games]]|publisher= Intent Media}}</ref><ref name="Japan2007-2008" /> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಶನ್3ಕ್ಕಿಂತ 3:1 ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಾರಟವಾಯಿತು, ಹಾಗೆ ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಪ್ರಕಾರ Xbox 360 ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷ 257,841 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/companyNews/idUSTFA00293420080107?sp=true|title=Nintendo Wii outsells PS3 3-to-1 in Japan|accessdate=2008-05-25|author= Kiyoshi Takenaka and Hugh Lawson|date=2008-01-07|publisher=Reuters}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16852|title=Enterbrain: Wii Lead Over PS3 Rises To 3:1|accessdate=2008-02-02|author=David Jenkins|date=2008-01-07|work=[[Gamasutra]]|publisher=[[United Business Media|CMP Media]]|archive-date=2008-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113134848/http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16852|url-status=dead}}</ref> [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]]ನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ವೈ 0.7 ಘಟಕಗಳನ್ನು [[2006ರಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ 4.8 ಮಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url= http://media.corporate-ir.net/media_files/IROL/88/88189/Q3FY08SupSeg.pdf#page=4|title=Supplemental Segment Information|accessdate= 2008-02-09|author=[[Electronic Arts]]|date=2008-01-31|work=[[Thomson Financial]]|publisher=|page=4|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=17206|title=EA Reveals European Hardware Estimates|accessdate= 2008-02-09|author=David Jenkins|date=2008-02-01|work=[[Gamasutra]]|publisher=[[United Business Media|CMP Media]]}}</ref> ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಪ್ರಕಾರ [[2008ರಲ್ಲಿ]], 2,908,342 ಘಟಕಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="Japan2007-2008">{{cite web|url=http://www.mcvuk.com/news/32880/JAPAN-Market-shrinks-by-15-per-cent-in-2008| title=Japanese 2008 Market Report|publisher=[[Market for Home Computing and Video Games]]|date=2009-01-09|accessdate=2009-01-15}}</ref><ref name="Japan2008">{{cite web|url=http://www.famitsu.com/game/news/1221045_1124.html|title=2008年国内ゲーム市場規模は約5826億1000万円（エンターブレイン調べ）|work=[[Famitsu]]|publisher=[[Enterbrain]]|language=Japanese|date=2009-01-05|accessdate=2009-01-15}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=21763|title=Japanese Games Market Shrinks 15.3 Percent In 2008|author=David Jenkins|publisher=[[Gamasutra]]|date=2009-01-07|accessdate=2009-01-15}}</ref> NPD ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಡಾಟದ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ 2008ರ NPD ಗ್ರೂಪ್‌ನ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೊದಲು, USನಲ್ಲಿ ವೈ ಮತ್ತು PS3ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಂಗಳು ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ Xbox 360 ಮತ್ತು PS3ಗಿಂತ ಮುಂದೆ ವೈ ಇತ್ತು.<ref name="seattlepi">{{cite web|url=http://www.seattlepi.com/business/351201_tbrfs14.html|title=Supply shortages hurt Xbox sales last month|accessdate=2008-02-15|date=2008-02-14|work=[[Seattle Post-Intelligencer]]|publisher=[[Hearst Corporation]]}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಜುಲೈ 1, 2008ರ ವೇಳೆಗೆ ವೈಯ 10.9&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳ ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ವೈಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, NPD ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ವೈಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Xbox 360ನನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6194691.html|title=NPD: PS3 sales spike on MGS4|first=Tom|last=Magrino|date=2008-07-17|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=2008-11-22}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.edge-online.com/news/npd-wii-overtakes-360-us|title=NPD: Wii Overtakes 360 in US|first=Joe|last=Keiser|publisher= ''[[Edge (magazine)|Edge]]''|date=2008-07-17|accessdate=2008-11-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/techchron/detail?blogid=19&entry_id=28286|title=E3: Nintendo Wii pulls ahead of Xbox 360 in console sales|first=Ryan|last=Kim|publisher=San Francisco Chronicle|date=2008-07-17|accessdate=2008-11-22|archive-date=2009-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090918070154/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/techchron/detail?blogid=19&entry_id=28286|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 1, 2008ರ ಪ್ರಕಾರ, USನಲ್ಲಿ ವೈಯ 13.4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಗಿದೆ, NPD ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರಕಾರ Xbox 360ಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌ 3 ಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಘಟಕಗಳ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamedaily.com/articles/news/wii-us-installed-base-now-leads-xbox-360-by-almost-2-million|title=Wii U.S. Installed Base Now Leads Xbox 360 by Almost 2 Million|first=James|last=Brightman|work=[[GameDaily]]|publisher=[[ಎಒಎಲ್|AOL]]|date=2008-11-14|accessdate=2008-11-22|archive-date=2008-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229150210/http://www.gamedaily.com/articles/news/wii-us-installed-base-now-leads-xbox-360-by-almost-2-million|url-status=dead}}</ref> ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 2008ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೇಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಘಟಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ವೈ ಮೀರಿತ್ತು; ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಪ್ರಕಾರ ವೈ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2008ರಲ್ಲಿ 7,526,821 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತ್ತು.|ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೇಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್[[ಘಟಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ವೈ ಮೀರಿತ್ತು;<ref name="Japan2007">{{cite web|url= http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16914|title=Wii Sports Named Best Selling Game Of 2007 In Japan|last=Jenkins| first=David|date=2008-01-11|publisher=[[Gamasutra]]|accessdate=2008-02-02}}</ref> ಎಂಟರ್‌ಬ್ರೈನ್ ಪ್ರಕಾರ ವೈ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2008ರಲ್ಲಿ 7,526,821 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="Japan2008" /><ref>{{cite web|url=http://kotaku.com/5123288/last-year-japanese-game-market-experienced-shrinkage|title=Last Year, Japanese Game Market Experienced Shrinkage|first=Brian|last=Ashcraft|publisher=Kotaku|date= 2009-01-05|accessdate=2009-01-15}}</ref>]]]] NPD ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ವೈ Xbox 360ನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2008ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 813,000 ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ವೈಯು "ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ"ಯ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಮನೆ ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್ ಕನ್ಸೊಲ್‌ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ 13 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ 7 ತಿಂಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="CanadaNPD">{{cite press release|url=http://www.newswire.ca/en/releases/archive/April2008/17/c6749.html|title=Wii surpasses all other next generation consoles in lifetime sales|accessdate=2008-04-24|date=2008-04-17|publisher=[[Nintendo]]|archive-date=2008-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420172921/http://www.newswire.ca/en/releases/archive/April2008/17/c6749.html|url-status=dead}}</ref><ref name="CanadaNPD2">{{cite news|url= http://evergeek.thestar.com/news/2996.aspx|title= NPD reports Nintendo Wii tops Canadian sales charts|date= 2008-04-22|work= Evergeek Media|publisher= [[Toronto Star]]|accessdate= 2008-08-02|archive-date= 2010-07-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20100726233928/http://evergeek.thestar.com/news/2996.aspx|url-status= dead}}</ref> 2008ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ವೈಯ 318,000 ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ, ಅದರ ತೀರ ನಿಕಟ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಶನ್‌3ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ, ಸುಮಾರು 2:1.<ref>{{cite web|url=http://ca.news.yahoo.com/s/capress/080730/business/games_wii_what_a_year|title= Wii nears one million consoles in Canada, drives Nintendo profits|first=Neil|last= Davidson|date=2008-07-30|work=[[The Canadian Press]]|publisher=[[Yahoo!]]|accessdate=2008-08-02}}{{Dead link|date=April 2009}}</ref> NPD ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2008ರಂತೆ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ವೈಯ 1,060,000 ಘಟಕಗಳ ಒಂದು ಮೊತ್ತ ಮರಾಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ವೈಯನ್ನು ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿತು, 2008ರ ಮೊದಲ ಏಳು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 376,000 ಘಟಕಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ವೈ PS3 ಮತ್ತು Xbox 360 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ca.news.yahoo.com/indepth/gaming/s/capress/080826/technology/technology_games_wii_million_2|title=Nintendo Wii surpasses mark of one million consoles sold in Canada |first=Neil|last=Davidson| date=2008-08-26|work=[[The Canadian Press]]|publisher=[[Yahoo!]]|accessdate=2008-09-08}}{{Dead link|date=April 2009}}</ref> GfK [[ಚಾರ್ಟ್-ಟ್ರಾಕ್]] ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 3,2008ರಂತೆ ವೈನ 4.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಳಾತ್ವ ವಹಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gamesindustry.biz/articles/console-installed-base-reaches-22m-in-uk|title= Console installed base reaches 22m in UK|first=Matt|last=Martin|work=[[Eurogamer|GamesIndustry.biz]]|publisher=[[Eurogamer]]|date=2009-01-13| accessdate=2009-01-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mcvuk.com/news/31902/Nintendo-rules-official-UK-hardware-figures|title= Nintendo rules official UK hardware figures|first=Tim|last=Ingham|date=2008-09-30|publisher=[[Market for Home Computing and Video Games]]|accessdate= 2008-10-02}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 25, 2009ರಂದು, [[ಆಟದ ಅಭಿವರ್ಧಕರ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದೇಲ್ಲೆಡೆಯ ವೈನ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಗಳು 50 ಮಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು [[ಸಟೋರು ಇವಟಾ]] ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6206693.html?tag=recent_news;title;1|title=Nintendo's GDC conference|date=2009-03-25|accessdate=2009-03-25|first=Tor|last= Thorsen|publisher=[[GameSpot]]}}</ref> ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಧೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಭರವಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೋನಿ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವೈ ಘಟಕದ ಮಾರಾಟದ ಜೊತೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಲಾಭದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ತಯಾರಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿಂಟೆಂಡೊ ವರದಿಯಾಗುವಂತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="wiisalesprofit">{{cite web|url= http://seekingalpha.com/article/34357-game-console-wars-ii-nintendo-shaves-off-profits-leaving-competition-scruffy|date=2007-05-03|author=Roger Ehrenberg|title=Game Console Wars II: Nintendo Shaves Off Profits, Leaving Competition Scruffy|publisher=seekingalpha.com| accessdate=2007-06-10}}</ref> ಮಾರಾಟವಾದ ಪ್ರತಿ ವೈನ ಈ ನೇರ ಲಾಭವು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ $13ನಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ $49ಗೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ $79ಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2007ರಂದು, ಫೈನ್ಯಾಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="wiiunitsprofit">{{cite web|url=http://www.gamedaily.com/articles/features/report-nintendo-makes-about-49-per-wii-sold-in-us/70921/?biz=1|date=2007-09-17|first=James|last=Brightman|title=Report: Nintendo Makes About $49 Per Wii Sold in U.S.|publisher=gamingdaily.BIZ|accessdate=2007-09-18|archive-date=2010-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100815075610/http://www.gamedaily.com/articles/features/report-nintendo-makes-about-49-per-wii-sold-in-us/70921/?biz=1|url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2, 2008ರಂದು, [[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]] ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ ವೈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಒಂದು $6 ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6201833.html|title=Report: Nintendo banks $6 on each Wii sold|first=Tom|last=Magrino|publisher=[[GameSpot]]|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-07}}</ref> ಅದರ ಅರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ (ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2008—ಮಾರ್ಚ್ 31, 2009) ಅಪ್‌ರೇಟಿಂಗ್ ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಳಿಕೆಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೇ 7, 2009ರಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ವರದಿಮಾಡಿತು. ''[[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್‌]]'' ನ ಕೆಂಜಿ ಹಾಲ್, ವೈ ಮತ್ತು ಡಿಎಸ್‌ಐ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಂಪೆನಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ "ಜಪಾನ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಉಜ್ವಲ ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="peaked" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸ್ಟೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೊ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂಬ ಸಂದೇಹವನ್ನು ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಅರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2010ರವರೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 2008—2009ರ ನಿಂಟೆಂಡೊದ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮುಂದಾಳತ್ವದ ದಿಕ್ಕುಸೂಚಿಯ ಹಾಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಹವಣಿಸುವ, ಜಪಾನಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ವೈ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ 47% ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡಿತು. 2009ರಲ್ಲಿ ಆಟದ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮಾರಾಟಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು, ಈ ನಡುವೆ Xbox 360ನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಲನ-ಸಂವೇದಕ ತಂತಿರಹಿತ ನಿಯಂತ್ರಕದ ಸೋನಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವಂದತಿಗಳು "ನಿಂಟೆಂಡೊನ ದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ಹಾಲ್ ವಾದ ಮಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2009ರಂದು, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, $50ಗಳಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ $199.99ರ ಒಂದು ಹೊಸ MSRP ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2009ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು.<ref>{{cite press release | title = Wii at $199.99 Beginning Sept. 27 | publisher = Nintendo | date = 2009-09-23 | url = http://www.nintendo.com/whatsnew/detail/XCq1UmMT9VWxmYOyGW0SSdf0y4LwDdri | accessdate = 2009-09-23 | archive-date = 2009-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090927052743/http://www.nintendo.com/whatsnew/detail/XCq1UmMT9VWxmYOyGW0SSdf0y4LwDdri | url-status = dead }}</ref> ಜಪಾನ್‌ಗೆ, ಬೆಲೆಯನ್ನು ¥25,000ರಿಂದ ¥20,000ಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆಕ್ಟೊಬರ್‌ 1, 2009ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.nintendo.co.jp/corporate/release/2009/090924.html ニュースリリース：2009年9月24日]</ref> ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ), ಒಂದು ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಬೆಲೆ €199ರಿಂದ €249ಗೆ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>http://www.gamesindustry.biz/articles/europe-gets-eur-50-wii-price-cut.</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೊ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು, ಆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದಾಖಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ''[[ನ್ಯೂ ಸೂಪರ್ ಮಾರಿಯೋ Bros. ವೈ]]'' ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಮಾರಾಟಗಳ 9 ತಿಂಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web| author= Pavel Alpeyev| date= 2010-01-05| title= Nintendo Shares Rise After Record Wii Sales in U.S.| publisher=[[BusinessWeek]]|url= http://www.businessweek.com/news/2010-01-05/nintendo-shares-rise-after-record-wii-sales-in-u-s-update2-.html|accessdate =2010-01-05}}</ref><ref>{{cite web| author= Kiyoshi Takenaka| date= 2010-01-05| title= Nintendo Shares Rise After Record Wii Sales in U.S.| publisher=Reuters|url= http://www.reuters.com/article/idUSTOE6040A420100105|accessdate =2010-02-27}}</ref> ಆ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 67 ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ವೈಯು ನಿಂಟೆಂಡೊ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ಮನೆ ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಯಿತು, ಮೂಲ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಮೀರಿಸಿತು.<ref name="wii sells 67 million" /> ಮಾರ್ಚ್ 31ರಂತೆ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಪ್ರಕಾರ, ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 70.93 ವೈ ಘಟಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ,<ref name="Nintendo fiscal year report">{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6261400.html?tag=recent_news;title;1 |title=Nintendo Fiscal year report |date=2010-03-31 |accessdate=2010-05-06 |publisher=[[Gamespot]] |pages=1}}</ref> 2009-2010ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 20.53 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ. ===ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ=== ನಿಂಟೆಂಡೊ ಅದರ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ [[ಏಳನೆ ಪೀಳಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವುಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು [[ಗುರಿ]]ಯಾಗಿಸುವ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="USA Today" /> ಆಗಿನ ಮುಂದೆಬರುವ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ DS]] ಆಟಗಾಗಿ''[[Dragon Quest IX: Sentinels of the Starry Skies]]'' ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು, [[ಸಾಟೊರು ಇವಟಾ]] "ನಾವು [[ಸೋನಿ]] ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಟ ಆಡಲು ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯ ಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು. ನಾವು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಗಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿನದು, ಆದರೆ ನಾವು ಆಟವಾಡಲು ಹೊಸ ಜನಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ."<ref name="IwataSony">{{cite web|title=Dragon Quest IX Q&A|date=2006-12-12|publisher=IGN|accessdate=2006-12-16|url=http://ds.ign.com/articles/750/750610p1.html|archive-date=2006-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214071530/http://ds.ign.com/articles/750/750610p1.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ನಿಂಟೆಂಡೊ‌ದ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ [[ಆಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಗಾಘನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ಟಿವಿ (ದೂರದರ್ಶನ) ಜಾಹೀರಾತುಗಳು|ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು]]ಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗು ಅಂತರ‌ಜಾಲ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು. ಜಾಹೀರಾತಿನ ಘೋಷಣೆಗಳಾಗಿ ''"Wii would like to play" '' ಮತ್ತು ''"Experience a new way to play."'' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನವೆಂಬರ್‌ 15, 2006ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವರ್ಷವಿಡೀ [[US$200]] ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕದ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ.<ref>joystiq.com [http://www.joystiq.com/2006/11/12/nintendo-wii-marketing-to-exceed-200-million/ "ನಿಂಟೆಂಡೊ ವೈ ಮಾರ್ಕೆಟೀಂಗ್ ಟು ಎಕ್ಸೀಡ್ 200 ಮಿಲಿಯನ್ "] (ನವೆಂಬರ್ 12, 2006)</ref> ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ನಿಂಟೆಂಡೊದ ಮೊದಲ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವೈ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತ ಖುಷಿ ಪಡುವ ಜನರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯವುಳ್ಳ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ [[ವಿಡಿಯೊ ತುಣುಕ]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್-ವಾಸಿಗಳು, ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನವರು ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರು ಮತ್ತು ಹೆತ್ತವರು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ವೈ ಜೊತೆ ಖುಷಿಯಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿಯ ಸಂಗೀತವು [[ಯೊಷಿದ ಸಹೋದರರ]] "ಕೊಡೊ (Inside the Sun Remix)" ಹಾಡಿನದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="jap_commercial">{{cite web|title=Wii For All&nbsp;— Wii Would Like To Play|date=2006-12-10|publisher=The Inspiration Room Daily|accessdate=2007-01-16|url=http://theinspirationroom.com/daily/2006/wii-for-all|archive-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914132545/http://theinspirationroom.com/daily/2006/wii-for-all/|url-status=dead}}</ref> ಮಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು: 103 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಪಿಂಚಣಿದಾರ]]ರೂ ಕೂಡ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ವೈ ಅನ್ನು ಆಟವಾಡಿದ ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ''[[ದಿ ಪೀಪಲ್]]'' ಸಹ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.. ==ಯಂತ್ರಾಂಶ== [[File:NintendoStackTransparent.png|thumb|ವೈ(ಮೇಲೆ) ಜಿಸಿಎನ್,ಎನ್64 ,ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಇ‌ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಇ‌ಎಸ್‌ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ]] ಇಂದಿನವರೆಗೆ ವೈ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಅತಿ ಸಣ್ಣದಾದ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಗಿದೆ; ಅದರ ಲಂಬರೇಖೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅದು 44&nbsp;[[mm]] (1.73&nbsp;[[in]]) ಅಗಲ, 157&nbsp;mm (6.18&nbsp;in) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 215.4&nbsp;mm (8.48&nbsp;in) ಆಳ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ , ಮೂರು [[DVD ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ]]ನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿ 55.4&nbsp;mm (2.18&nbsp;in) ಅಗಲ, 44&nbsp;mm (1.73&nbsp;in) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 225.6&nbsp;mm (8.88&nbsp;in) ಆಳವಾಗಿದೆ. ಯಂತ್ರವು 1.2&nbsp;[[kg]] (2.7&nbsp;[[lb]]) ಭಾರವಿದೆ,<ref name="WiiWeight">{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/127859/a_closer_look_at_the_nintendo_wii.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205074335/http://www.pcworld.com/article/id,127859-page,1/article.html|archivedate=2008-02-05|title=A Closer Look at the Nintendo Wii|first=Danny|last=Allen|publisher=PC World|date=2006-11-17|accessdate=2007-03-08}}</ref> ಈ ತೂಕವು ಇದನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ [[ಏಳನೇ ಪೀಳಿಗೆ]] ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳ ಅತಿ ಹಗುರ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಅಡ್ದಲಾಗಿ ಅಥವಾ ಲಂಬವಾಗಿ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಉಪಕರಣದ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು "RVL-" ಎಂಬುದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇದರ ನಂತರ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಎಂಬ [[ಗುಪ್ತ ನಾಮ]] ಇರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title=Wii controller world tour|page=8|publisher=[[NGamer]]|date=2007-07-13| url=<!-- add web archive if available -->|accessdate=2007-01-01}}</ref> ಕನ್ಸೊಲ್ ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತಕ ಮಾದರಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಹ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ: ಸ್ವಂತ ಕನ್ಸೊಲ್‌ [[SD ಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಆಗಿದೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಾಬರಾಜು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲೆಗಳ ಒಂದು ಸೀಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಮುಂಭಾಗ ಅಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಮಿಡಿಯಾ ಡ್ರೈವ್‌ ಅನ್ನು ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸ್ಲಾಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ಎರಡೂ 12&nbsp;cm [[ವೈ ಅಪ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಗೆಮ್ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸ್ಲಾಟ್‌ನ ನೀಲಿ ದೀಪವು ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ವೈಕನೆಕ್ಟ್24]] ಮೂಲಕ ಡಾಟವು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ‌ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ನವೀಕರಣದ ನಂತರ ಅದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆನ್ಯು 3.0ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸ್ಲಾಟ್ ದೀಪ ವೈ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸ್ಲಾಟ್ ದೀಪ ಕ್ರಿಯಾ ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈ ಕನೆಕ್ಟ್ 24 ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಾಗ, ದೀಪವು ಅಫ್‌ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೇಮ್‌ಪ್ಲೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಲಾಟ್ ದೀಪವು ಅಫ್‌ ಅಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಎರಡು [[USB]] ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕವರ್‌/ಹೊದಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು SD ಕಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಲಾಟ್‌ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್, ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ಟಾಂಡ್‌, ಮುಖ್ಯ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ವೃತ್ತಕಾರದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸ್ಥಿರಕಾರಿ (ಸ್ಟೆಬ್‌ಲೆಜರ್), ಒಂದು [[ವೈ ರಿಮೊಟ್‌]], ಒಂದು [[ನನ್‌‍ಚುಕ್‌]] ಆಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಒಂದು [[ಸಂವೇದಕ ಪಟ್ಟಿ]], ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಒಂದು ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ [[ಪವರ್‌ ಅಡ್ಪಟರ್‌]], ಎರಡು [[AA ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು]], ಒಂದು [[ಸಂಯುಕ್ತ AV ಕೇಬಲ್]] ಜೊತೆಗೆ [[RCA ಕನೆಕ್ಟರ್‌]]ಗಳು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[SCART]] ಆಡಪ್ಟರ್ ([[ಕಪೋನೆಂಟ್ ವಿಡಿಯೋ]] ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ಇತರೆ ವಿಧಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯ), ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನ, ಮತ್ತು ಜಪನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ''[[ವೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]]'' ‌ನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು [[ವೈ ಆರಂಭ]] ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ವೈನ ಡಿಸ್ಕ್‌ ರೀಡರ್‌ [[DVD-ವಿಡಿಯೋ]] ಅಥವಾ [[DVD-ಅಡಿಯೋ]] ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓದುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="No DVD-Wii 2007">{{cite web|url=http://www.reghardware.co.uk/2007/11/09/wii_dvd_playback_delayed/|title=Nintendo confirms Wii DVD support coming|accessdate=2007-11-28|last=Sherwood|first=James|date=2007-11-09|work=[[The Register]] Hardware|publisher=Situation Publishing|archive-date=2009-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20091228071448/http://www.reghardware.co.uk/2007/11/09/wii_dvd_playback_delayed/|url-status=dead}}</ref> DVD-ವಿಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೈನ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ 2007ರಲ್ಲಿ<ref name="No DVD-Wii 2007"/> ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು 2006ರ ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು; ಆದರೆ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೂಲ ಕನ್ಸೊಲ್‌‌ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂದ್ರಿಕರಿಸವುದನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು. ನಿಂಟೆಂಡೊದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೀಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ನೆರವೇರಿಸಲು ಇದು "ಒಂದು ಫೈರ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಗುಣತೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವೈ ಮಾದರಿಗೆ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದ್ದಿಲ್ಲ.<ref name="DVD-Wii 2007">{{cite web|url=http://www.gamedaily.com/articles/features/confirmed-nintendo-to-release-dvd-enabled-wii-in-2007/69689/?biz=1|publisher=GameDaily BIZ|title=Confirmed: Nintendo to Release DVD-Enabled Wii in 2007|first=James|last=Brightman|accessdate=2006-11-14|date=2006-11-13|archive-date=2010-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100901065337/http://www.gamedaily.com/articles/features/confirmed-nintendo-to-release-dvd-enabled-wii-in-2007/69689/?biz=1|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಮೂಲ ಮಾರ್ಪಡಿಸದ ವೈ ಘಟಕಗಳಿಗೆ DVD ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಸೇರಿಸಲು ಮೂರನೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು [[ವೈ ಹೋಂಬ್ರೆವ್]]‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="homebrewdvd">{{cite web|url= http://hackmii.com/2008/08/libdi-and-the-dvdx-installer/|title=libdi and the DVDX installer.|publisher=HackMii|date=2008-08-12| accessdate=2008-10-05}}</ref> ನಿಂಟೆಂಡೊ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಇತರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌‌ನನ್ನು ಬಳಸಲು ಒಬ್ಬ ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು ವೈಯನ್ನು [[ಹ್ಯಾಕ್‌]] ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.maxconsole.net/?mode=news&newsid=21266|title=The 'unhackable' Wii gets hacked, '30 wire' D2C mod on its way|publisher=MaxConsole|date=2007-09-28|accessdate=2007-11-08|archive-date=2007-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071027032050/http://www.maxconsole.net/?mode=news&newsid=21266|url-status=dead}}</ref> ವೈಗೆ [[ಮಾಡ್‌ಚಿಪ್‌]]ಗಳ [[ಹಲವು ಬ್ರಾಂಡ್‌‌ಗಳು]] ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ.ಆದರೂ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ನನ್ನು ಬಿಳಿ, ಬೆಳ್ಳಿ, ನಿಂಬೆ ಹಸಿರು, ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತ್ತು,<ref name="Rev colors console">{{cite web|url=http://media.revolutionreport.com/image/revofficial%204.jpg|publisher=Revolution Report|title=Wii Colors|accessdate=2006-07-15|archive-date=2006-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20060216203927/http://media.revolutionreport.com/image/revofficial%204.jpg|url-status=dead}}</ref><ref name="Rev colors control">{{cite web|url=http://news.cnet.com/i/ne/p/2005/0916nintendopic4_500x375.jpg|title=Wii Remote Colors|publisher=news.com|accessdate=2006-07-15|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528104908/http://news.cnet.com/i/ne/p/2005/0916nintendopic4_500x375.jpg|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೊದಲ ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷ ಕೇವಲ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{cite web|title=Nintendo Selling Black Wii in Japan This Summer|url=http://kotaku.com/5278279/nintendo-selling-black-wii-in-japan-this-summer}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/wii/console/index.html|language=japanese|title=Wii| publisher=Nintendo|date=2009-08-01|accessdate=2009-08-10}}</ref> ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.co.uk/NOE/en_GB/news/2009/limited_edition_black_wii_bundle_announced_for_europe_including_wii_sports_resort_and_wii_motionplus_14833.html|title=Limited Edition Black Wii bundle announced for Europe, including Wii Sports Resort and Wii MotionPlus|publisher=Nintendo|date=2009-10-20| accessdate=2009-10-20}}</ref> ಕಪ್ಪು ವೈ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ವೇ 9, 2010ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="NewWiiBundle">{{Cite press release | title =Nintendo to Include Wii Sports Resort, Wii MotionPlus with All New Wii Systems | publisher = Nintendo Of America| date =2010-05-03 | url =http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&newsId=20100503005799&newsLang=en | accessdate =2010-05-03 }}</ref> ಜುಲೈ 11, 2007ರಂದು, ನಿಂಟೆಂಡೊ [[ವೈ ಸಮತೋಲನ ಬೋರ್ಡ್‌‌]]ನನ್ನು [[E3 2007]]ರಲ್ಲಿ ''[[ವೈ ಫಿಟ್‌]]'' ಜೊತೆ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.consolewatcher.com/2007/07/stay-fit-with-nintendo-wii-balance-board/|title=Stay fit with Wii Balance Board|date=2007-11-12|publisher=Console Watcher|access-date=2010-05-31|archive-date=2008-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080321044858/http://www.consolewatcher.com/2007/07/stay-fit-with-nintendo-wii-balance-board/|url-status=dead}}</ref> ಅದು ವೈಗೆ ಒಂದು ತಂತಿರಹಿತ [[ಸಮತೋಲನ ಬೋರ್ಡ್‌]] ಪರಿಕರವಾಗಿದೆ, ಅದು ಬಳಕೆದಾರನ [[ಸಮೋತಲನದ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅನೇಕ ಒತ್ತಡ ಸವೇಂದಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ನಮ್ಕೊ ಬಂದೈ]]ಒಂದು ಮ್ಯಾಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಸಮೋತಲನ ಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಕಡಿಮೆ ಕೃತಕವಾಗಿಸಿದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ, ಅದು ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ===ವೈ ರಿಮೊಟ್=== {{Main|Wii Remote}} [[File:Wiimote-lite2.JPG|thumb|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ:ನಿಂಟೆಂಡೊ ಡಿಎಸ್ ಲೈಟ್,ನಂಚಕ್,ವೈ ರಿಮೋಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಪ್,]] ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ನಿಯಂತ್ರಕ]]ವಾಗಿದೆ. [[3D]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು [[ಸಂವೇದಕ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಒಳಗೆ [[LED]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಇದು ಹುದುಗಿದ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ ಮಾಪಕ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುಚುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೈಹಿಕ ಸನ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಬಟನ್ ಒತ್ತುವುದನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಕವು [[ಬ್ಲೂಟೂಥ್]] ಬಳಸಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಅದರುವ ಸದ್ದು]] ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಂತರಿಕ ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ ವಿಸ್ತರಣ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕದ ತಳದಲ್ಲಿನ ಒಂದು [[ಒಡೆತನದ]] ಪೊರ್ಟ್‌ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕರಣವು ವೈ ರಿಟೇಲ್‌ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಜೊತೆ ಬರುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು [[ನನ್‌ಚುಕ್]]‌ ಯುನಿಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅಕ್ಸೆಲೊಮೀಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎರಡು ಬಟನ್‌ಗಳಿರುವ [[ಅನಾಲಾಗ್‌ ಸ್ಟಿಕ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.‌ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಆಟಗಾರರು ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಲ್ಲದೆ ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ನನ್ನು ಬಿಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒಂದು ಸೇರಿಸಬಲ್ಲ [[ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು [[ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ ಜಾಕೆ]]ಟ್‌ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ವೈ ಮೊಶನ್‌ಪ್ಲಸ್]] ಅನ್ನು , ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಲಬ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದ ಅಂತರ ಇರಲಾರದು. ನಿಂಟೆಂಡೊ [[ವೈ ಸತ್ವ ಸಂವೇದಕ]]ವನ್ನು ಸಹ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಅದು ವೈ ರಿಮೊಟ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಬೆರಳ ತುದಿಯ [[ಪ್ಲಸ್ ಅಕ್ಸಿಮೀಟರ್]] ಸಂವೇದಕ. ===ಮೆಮೊರಿ ಶೇಖರಣೆ=== ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್ ಅಂತರಿಕ [[ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ]]ಯ 512 [[ಮೆಗಬೈಟ್‌‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾಹ್ಯ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು SD ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಾಟ್‌ ಅನ್ನು ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. SD ಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೆಯೇ [[ಉಳಿಸಿದ ಆಟ]]ದ ಡಾಟ ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ [[ವರ್ಚುವಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್]] ಮತ್ತು [[ವೈಮೆರ್]] ಆಟಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲು ಬಳಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯ. ಆಟದ ಉಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು SD ಸ್ಲಾಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು, ಒಂದು [[ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌]] ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ವೈ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೆನ್ಯುಯಿಂದ ಅಥವಾ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಗೆಮ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ್ನು ಒಳಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲು ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲದ ಘಟಕದ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್ ಡಾಟವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆಗುವುದ್ದಿಲ್ಲ.<ref name="Nintendo Forums: SD CARD ISSUE (from one system to another)">{{cite web|url= http://www.nintendo.com/consumer/systems/wii/en_na/data.jsp#SDcopy|title=Nintendo Customer Service: Copy Data to an SD Card| publisher=Nintendo |accessdate=2008-05-14}}</ref> ಶೇಖರಿಸಿದ [[MP3]] ಫೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಆಟದಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಒಂದು SD ಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯ, ''[[ಎಕ್ಸೈಟ್ ಟ್ರಕ್‌]]'' , ಹಾಗೆಯೇ [[ಫೋಟೊ ಚಾನೆಲ್‌]]ನ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಗುಣಲಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿದ ಹಾಗೆ. ಫೋಟೊ ಚಾನೆಲ್‌ನ 1.1 ಆವೃತ್ತಿಯು [[AAC]] ಬೆಂಬಲದ ಪರವಾಗಿ MP3 ಪ್ಲೇಬಾಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದೆ. ವೈ ಮಾಲೀಕರು ವೈವೇರ್ ಮತ್ತು ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್‌ ಅಂಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು SD ಕಾರ್ಡ್‌ ಮೇಲೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದುಆಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಫಾಲ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, ಸಟೊರು ಇವಟಾ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಆಯ್ಕೆಯು "ಕನ್ಸೊಲ್‌ನ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಮೆಮೊರಿ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಸಂಭೋಧಿಸಲು" ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್ 2009ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಘೋಷಣೆಯು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web|url =http://kotaku.com/5057877/save-wii-games-direct-to-sd-card-starting-spring-2009|title=2008 Nintendo Fall Press Conference: Save Wii Games Direct To SD Card (Starting Spring 2009)|publisher=Kotaku|accessdate=2008-10-06}}</ref> ನಿನ್ಟೇನ್ಡೊ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 25, 2009ರಂದು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲು ಘೋಷಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾನುಗುಣತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ , ಇದು ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್ ಮತ್ತು ವೈವೇರ್ ಆಟಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ SD ಕಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಆಟಗಾರ ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಪ್‌ಡೇಟ್ [[SDHC]] ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, SD ಕಾರ್ಡ್‌ ಗಾತ್ರವನ್ನು 2&nbsp;GBಯಿಂದ 32&nbsp;GBವರೆಗೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.<ref>{{cite news|last=Thorsen|first=Tor|url=http://gdc.gamespot.com/story/6206693/?tag=topslot;img;3|title=New DS Zelda announced, Wii ships 50 million|work=GDC 2009|publisher=GameSpot|date=2009-03-25|accessdate= 2009-04-05}}{{dead link|date=March 2010}}</ref> ===ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು=== ನೆನ್ಟೆನ್ಡೊ ವೈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೋರಿಹೋಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಧೃಡಪಡಸಿಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಕನ್ಸೊಲ್ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ವರದಿಯಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ ವೈಯು ಸುಮಾರು 1.5 ರಿಂದ 2ರಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅದರ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಂತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Wii: The Total Story">{{cite web|url=http://wii.ign.com/launchguide/hardware1.html|title=Wii: The Total Story|accessdate=2006-11-20|publisher=IGN|archive-date=2006-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20061218073811/http://wii.ign.com/launchguide/hardware1.html|url-status=dead}}</ref><ref name="IGN Wii FAQs">{{cite web|last=Casamassina|first=Matt|url=http://wii.ign.com/articles/733/733464p7.html|title=IGN's Nintendo Wii FAQ|publisher=IGN|date=2006-09-19|accessdate=2006-11-11|archive-date=2012-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210075838/http://wii.ign.com/articles/733/733464p7.html|url-status=dead}}</ref> ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ವೈಯು ಅದರ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮನೆ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳ ಕನಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ. {{col-begin}} {{col-2}} '''ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು:''' *[[CPU]]: [["ಬ್ರಾಡ್‌ ವೇ"]] ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಆಧಾರಿತ- [[ಪವರ್‌PC]], ಒಂದು [[90&nbsp;nm]] [[SOI]] [[ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್|CMOS]] ಪ್ರೊಸೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ವರದಿಯಾದಂತೆ^† ಸುಮಾರು 729 [[MHz]]ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="IGNTech">{{cite web|title=IGN: Revolution's Horsepower|date=2006-03-29|publisher=IGN|accessdate=2006-12-23|url=http://wii.ign.com/articles/699/699118p1.html|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522074334/http://wii.ign.com/articles/699/699118p1.html|url-status=dead}}</ref> *[[GPU]]: [[ATI]] [["ಹಾಲಿವುಡ್" GPU]] ಒಂದು 90&nbsp;nm CMOS ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,<ref name="hard_japan">{{ja icon}}{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/n10/e3_2006/wii/index.html|title=Wiiの概要 (Wii本体)|work=E3 2006|publisher=Nintendo|accessdate=2006-05-22|archive-date=2006-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20060615131048/http://www.nintendo.co.jp/n10/e3_2006/wii/index.html|url-status=dead}}</ref> ಲಭ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ^† 243 [[MHz]]ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="IGNTech" /> '''ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ:''' *88 [[MB]] [[ಮುಖ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಕೋಶ]] (24&nbsp;MB "ಅಂತರಿಕ" [[1T-SRAM]] ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಜೊತೆ ಲಭ್ಯ, 64&nbsp;MB "ಬಾಹ್ಯ" [[GDDR3]] SDRAM)<ref name="TechOnWii">{{cite web|title=PS3 VS Wii, Comparisons of Core LSI Chip Areas|date= 2006-11-27| publisher=TechOn!|accessdate=2006-12-15|url=http://techon.nikkeibp.co.jp/english/NEWS_EN/20061127/124495/}}</ref> *3&nbsp;MB ಹುದುಗಿದ GPU [[ವಿನ್ಯಾಸ ಮೆಮೊರಿ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಮ್‌ಬಫರ್]]. '''ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ರಧಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು:''' * 16 ವೈ ರಿಮೊಟ್ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳ ವರೆಗೆ (ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 10, ಒಂದು ಟೈಮ್ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 6 ,<ref>ನಿಂಟೆಂಡೊ ವೈ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುವಲ್ -ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸೆಟ್‌ಅಪ್, ಪುಟ 28.</ref> [[ಬ್ಲೂಟುತ್]] ಮೂಲಕ ತಂತಿ ರಹಿತವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.) *ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳು (4) *ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳು (2) *[[SD]] ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಾಟ್‌ ( ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆನು 4.0ರಂತೆ [[SDHC]] ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ) *[[USB]] 2.0 ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳು (2) *ಸಂವೇದಕ ಪಟ್ಟಿ ಪವರ್ ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳು * ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಬಿಡಿಭಾಗ/ಪರಿಕರದ ಪೊರ್ಟ್ * ಮೆಸೆಜ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐಚ್ಚಿಕ USB ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್, ವೈ ಶಾಪ್‌ ಚಾನೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಚಾನೆಲ್‌‍ (‌3.0 ಮತ್ತು 3.1 ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌‍)<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.com/wii/what/faq#section8_sub7|title=Wii&nbsp;— Frequently Asked Questions|accessdate=2008-03-31|publisher=Nintendo|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502011006/http://www.nintendo.com/wii/what/faq#section8_sub7|url-status=dead}}</ref> * [[ಮಿಟ್ಸುಮಿ]] DWM-W004 WiFi 802.11b/g ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ ಮೊಡ್ಯೂಲ್‌ <ref name="IGN Wii FAQ">{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/733/733464p8.html|title=IGN's Nintendo Wii FAQ|accessdate=2007-01-25|last=Casamassina|first=Matt|authorlink=Matt Casamassina|date=2006-09-20|publisher=IGN|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502055212/http://wii.ign.com/articles/733/733464p8.html|url-status=dead}}</ref> * ಐಚ್ಚಿಕ [[USB]] 2.0 ಮತ್ತು ಎಥರ್‌ನೆಟ್‌ [[LAN]] ಅಡಾಪ್ಟರ್‌‍ * 'AV ಮಲ್ಟಿ ಔಟ್‌‍' ಪೋರ್ಟ್‌‍ (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ) '''ಹುದುಗಿದ ಅಂಶ ಅರ್ಹತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು:''' *[[BBFC]], [[CERO]], [[ESRB]], [[OFLC]], [[OFLC (NZ)]], [[PEGI]], [[USK]] {{col-2}} '''ಶೇಖರಣೆ''' *512&nbsp;MB ಹುದುಗಿದ NAND [[ಫ್ಲಾಷ್ ಮೆಮೊರಿ]] *[[SD]] ಮತ್ತು [[SDHC]] ಕಾರ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಶೇಖರಣೆ (32&nbsp;GBವರೆಗೆ) *ನಿನ್ಟೇನ್ಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ (ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಆಟ ಉಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯ) [[File:broadwaycpu.JPG|thumb|ಐಬಿಎಮ್‌ನ ವೈ "ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ" ಸಿಪಿಯು]] [[File:Hollywood gpu.png|thumb|ಎಟಿಐನ ವೈ "ಹಾಲಿವುಡ್" ಜಿಪಿಯು]] * ಡಿಸ್ಕ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಜಾಗವು 8 ಸೆಂ.ಮಿ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೇಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌ ಗೇಮ್‌ಡಿಸ್ಕ್‌ ಮತ್ತು 12ಸೆಂ.ಮಿ ವೈ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಮ್ಯಾಕ್ರೊನಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ<ref name="Macronix">{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/719/719299p1.html|title=Macronix Supplies Wii|accessdate=2006-07-18|last=Casamassina|first=Matt|authorlink=Matt Casamassina|date=2006-07-17|publisher=IGN|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522075927/http://wii.ign.com/articles/719/719299p1.html|url-status=dead}}</ref> [[ಮಾಸ್ಕ್ ROM]] '''ವಿಡಿಯೋ''' * ಸಾಮಾನ್ಯ ಎವಿ ಮಲ್ಟಿ ಔಟ್‌ ಪುಟ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ [[ಕಂಪೊಸಿಟ್‌ ವಿಡಿಯೋ]], [[ಕಂಪೊನೆಂಟ್‌ ವಿಡಿಯೋ]], ಎಸ್‌-ವಿಡಿಯೊ, ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ([[NTSC]] ಮಾತ್ರ), RGB [[SCART]]<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.co.uk/NOE/en_GB/systems/accessories_1243.html|title=Nintendo UK: Wii Accessories|accessdate=2010-02-26|publisher=Nintendo}}</ref> ([[PAL]] ಮಾತ್ರ) ಮತ್ತು [[VGA]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಥರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕೊಡರ್‌ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.com/consumer/systems/wii/en_na/setupComponents.jsp|title=Nintendo Support: About Component Video|accessdate=2010-02-28|publisher=Nintendo}}</ref> * [[480p]] ([[PAL]]/[[NTSC]]), [[480i]] (NTSC) or [[576i]] (PAL/[[SECAM]]), ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ 4:3 ಮತ್ತು [[16:9]] [[ಅನಾಮಾರ್ಫಿಕ್‌ ವೈಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.1up.com/do/feature?cId=3154939|title=Wii Get It Now: Technical Specs|publisher=[[1UP.com]]|first=Amy|last=McDonough|date=2006-11-06|accessdate=2008-09-25|archive-date=2016-05-22|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160522225319/http://www.1up.com/do/feature?cId=3154939|url-status=dead}}</ref> '''ಆಡಿಯೋ''' *ಮುಖ್ಯವಾದುದು: ಸ್ಟಿರಿಯೊ&nbsp;– [[ಡಾಲ್ಬಿ ಪ್ರೊ ಲಾಜಿಕ್‌ II]]-capable<ref name="[[ಡಾಲ್ಬಿ ಪ್ರೊ ಲಾಜಿಕ್‌]] II">{{cite press release|title=Dolby Technology to Power the Sound of the Wii Console|publisher=Dolby Laboratories|date=2006-09-21|url=http://investor.dolby.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=211978|accessdate=2006-09-23|archive-date=2006-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020135248/http://investor.dolby.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=211978|url-status=dead}}</ref> *ನಿಯಂತ್ರಕ: ಹುದುಗಿದ ಸ್ಪೀಕರ್ '''ವಿದ್ಯುತ್ತ್‌ ಖರ್ಚು:''' *ಸ್ವಿಚ್ ಹಾಕಿದಾಗ 18 ವ್ಯಾಟ್‌‌ಗಳು <ref name="Consume">{{cite web|url=http://www.hardcoreware.net/reviews/review-356-2.htm|title=Xbox 360 vs PS3 (and Wii) - Power Consumption Report|accessdate=2007-11-17|publisher=Hardcoreware.net|first=Carl|last=Nelson|date=2007-02-21|archive-date=2007-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071127022736/http://www.hardcoreware.net/reviews/review-356-2.htm|url-status=dead}}</ref> *ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಬೈ‌ ಜೊತೆಗೆ [[ವೈಕನೆಕ್ಟ್24]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಬೈ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ 9.6 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳು<ref name="Consume" /> *ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಬೈನಲ್ಲಿ 1.3 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳು <ref name="Consume" /> {{col-end}} †ಯಾವ [[ಸಮಯದ ಬೆಲೆ]]ಯೂ ಕೂಡಾ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ]]ವಿನಿಂದ ಅಥವಾ [[ಐಬಿಎಮ್]]‌ ಅಥವಾ [[ಎಟಿಐ]]ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ===ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು=== ಮೈಕನೆಕ್ಟ್24 ಮೂಲಕ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ [[ವೈ ವಿಧಾನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ ಘಟಕಗಳ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವು [[ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ]]ವಾದವು. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಳಿಸುವ ಹಾಗೆ (ಅವರ ಉಳಿಸಿದ ಡಾಟ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಬಯಸಿದರೆ) ಅಥವಾ ಉಚಿತ ಬದಲಿ ಘಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Wii Firmware down">{{cite web|url= http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=149572|title=Wii Connect 24 Kills Wiis|publisher=[[ComputerAndVideoGames.com]]| date=2006-11-21|first=Mike|last=Jackson|accessdate=2008-09-25}}</ref> ಎರಡು ಪದರದ ವೈ ಅಪ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು ಕೆಲವು ವೈ ತಂತ್ರಗಳು ಒಂದು ರೋಗಾಣು ಹೊಂದಿದ ಲೇಸರ್‌ ಮಸೂರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಓದಲು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಉಚಿತ ರೀಪೇರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.com/consumer/repair/repair_form_us_ssbb.jsp|title=Repair Form for U.S. Residents|accessdate =2008-03-11|publisher=[[Nintendo]]}}</ref><ref name="BRAWLERROS">{{cite web|url= http://gonintendo.com/?p=40081|title=Brawl disc read errors return, but this time it’s Mario Kart|publisher=GoNintendo|date= 2008-04-11|accessdate=2008-09-25}}</ref> ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಡನ್ನು ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಮೇಳೈಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ/ಹೊದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ, ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ನೆನ್ಟೆನ್ಡೊನ ಬೆಂಬಲಿತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://support.nintendo.com/|title=Nintendo support website|publisher=Nintendo}}</ref> ===ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಗಳು=== [[ಇಂಟರ್‌ಲಿಂಕ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ನಿಂಟೆಂಡೊ ವಿರುದ್ಧ ವೈ ರಿಮೊಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯಗುಣತೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಿ ಒಂದು ಪೆಟೆಂಟ್ -ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು, ನಿಂಟೆಂಡೊದ "ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಗೌರವಧನಗಳ ನಷ್ಟ, ಮಾರಾಟಗಳ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಲಾಭಗಳ ನಷ್ಟ" ಎಂದು ಕೇಳಿತು.<ref>{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/750/750001p1.html|title=Nintendo Sued for Patent Infringement|first=Micah|last=Seff|publisher=IGN|date=2006-12-08|accessdate=2006-12-08|archive-date=2006-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20061213042423/http://wii.ign.com/articles/750/750001p1.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2006_Dec_16/ai_n16911839/|title=Nintendo Recalls Defective Wii Wrist Straps After Class Action Filed by Green Welling LLP|accessdate=2007-03-23|publisher=Business Wire|date=2006-12-16|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113180723/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2006_Dec_16/ai_n16911839|url-status=dead}}</ref> ಲಾ ಫರ್ಮ್ ಗ್ರೀನ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ LLP ನಿಂಟೆಂಡೊ ವಿರುದ್ಧ ಅದರ " ದೋಷವಿರುವ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳಿ"ಗಾಗಿ ಒಂದು [[ಕ್ಲಾಸ್ ಆಕ್ಶನ್]] ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಲೋನ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಇನ್‌ವೆನ್ಶನ್ಸ್ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿ ಸಹ ನೆನ್ಟೆನ್ಡೊ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಹೂಡಿತು, ಕಂಪೆನಿಯು ಲೋನ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[ಕ್ಯಾಪಸಿಟರ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದೆ ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.engadget.com/2007/06/18/lonestar-sues-nintendo-over-wii-capacitor-design/|title=Lonestar sues Nintendo over Wii capacitor design|accessdate=2007-06-19|publisher=Engadget/Wall Street Journal|first=Conrad|last=Quilty-Harper|date=2006-06-18}}</ref> Anascape Ltd, ಒಂದು [[ಟೆಕ್ಸಸ್]]-ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿ, ಕೂಡ ನಿಂಟೆಂಡೊ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂಟೆಂಡೊನ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಪೆಟೆಂಟ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/933/1027933/microsoft-nintendo-sued-over-games-controller|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090315054000/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/933/1027933/microsoft-nintendo-sued-over-games-controller|archivedate=2009-03-15|title=Microsoft, Nintendo sued over games controller|author=INQUIRER staff|publisher=The Inquirer|date=2006-08-03|accessdate=2006-12-08|url-status=dead}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಕ]] ನೆನ್ಟೆನ್ಡೊದಿಂದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಒಂದು ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಮತ ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. [[U.S. ಕೋಟ್‌ ಅಫ್ ಅಪಿಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌/0}ಗೆ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮನಮಿ ಬಾಕಿಯಿರುವುದರಿಂದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.|U.S. ಕೋಟ್‌ ಅಫ್ ಅಪಿಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌/0}ಗೆ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮನಮಿ ಬಾಕಿಯಿರುವುದರಿಂದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO_ucYxT3eNw |title=Nintendo Faces Ban on Some Wii, GameCube Controllers (Update2)|publisher=Bloomberg.com|first= Susan|last=Decker|date= 2008-07-22|accessdate=2008-09-25}}</ref>]] ಗುರುವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2010ರಂದು, ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕುಟ್ ನಿಂಟೆಂಡೊ Anascapeನ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ತಿರ್ಮಾನವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.courthousenews.com/2010/04/22/26649.htm | title=Nintendo Wins Patent Dispute Over Controllers | access-date=2010-05-31 | archive-date=2010-08-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100823191844/http://www.courthousenews.com/2010/04/22/26649.htm | url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2008ರಂದು ಹಿಲ್‌ಕ್ರೆಸ್ಟ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಸ್‌ ಇಂಕ್‌‍. ನಿಂಟೆಂಡೊ ಜೊತೆ [[U.S ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್]] ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ವೈ ರಿಮೊಟ್ ಅದರ ಪೆಟೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೂರನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೂರು ಅರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೂರದರ್ಶನದ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನದ ನಾಲ್ಕನೆ ಹಿಲ್‌ಕ್ರೆಸ್ಟ್‌‍ ಪೆಟೆಂಟ್ ಸಹ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಪಾದಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ U.S.ಗೆ ಅಮದು ಮಾಡಿದ ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಲ್‌ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಂದು ನಿಷೇಧಾಙ್ಞೆಯನ್ನು ಬಯಸಿತು,<ref>{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB121925111060757011.html?mod=googlenews_wsj|title=Start-Up Says Nintendo Violated Patents|publisher=online.wsj.com|first=Nick| last=Wingfield|date=2008-08-21|accessdate=2008-09-25}}</ref> ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2009ರಂದು, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮತ್ತು ಹಿಲ್‌ಕ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡವು, ಆದರೆ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title=Nintendo settles US trade fight over Wii|url= http://www.theage.com.au/world/nintendo-settles-us-trade-fight-over-wii-20090825-ewno.html|date=2009-08-24|work=www.theage.com.au| publisher=[[The Age]]|accessdate=2009-08-24}}</ref> "ವೈ ರಿಮೊಟ್‌"ಗಾಗಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೆಟೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಫೀಸ್‌]] ಒಂದು ಆರಂಭದ ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ''ರಿಮೋಟ್'' ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು USPTO ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. USPTO ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ''’ರಿಮೋಟ್‌’'' ಶಬ್ಧಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿದರೆ ಕೊಡಲು ತಯಾರಿದೆ.<ref>{{cite web|first=Christopher|last=Pioli|url=http://www.gamesarefun.com/news.php?newsid=9172|title=Nintendo has a hard time trademarking Wii Remote|publisher=Games Are Fun|date=2008-12-04|accessdate=2009-01-07|archive-date=2011-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110821185915/http://www.gamesarefun.com/news.php?newsid=9172|url-status=dead}}</ref> ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಕನ್ಸೊಲ್ ಅದರ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಬಲ್ಲ ಹಲವು ಅಂತರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಫೈರ್‌ವೇರ್]] ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿಸ್ತರಿತ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಣೀಯತೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಫೈರ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು [[ವೈಕನೆಕ್ಟ್‌24]] ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ===ವೈ ಮೆನ್ಯು=== [[File:Wii in GameCube modus.JPG|thumb|ವೈ ಯುನಿಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ನೆಂಟೆಂಡೊ ಗೇಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್]] {{Main|Wii Menu}} ವೈ ಮೆನ್ಯು ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು [[ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌]]ಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ರೇಖಾಚಿತ್ರದಂತೆ ಒಂದು ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು [[ವೈ ರಿಮೊಟ್‌]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು A ಮತ್ತು B ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಿವೆ: ಡಿಸ್ಕ್ ಚಾನೆಲ್, ಮೈ ಚಾನೆಲ್, ಫೋಟೊ ಚಾನೆಲ್, ವೈ ಶಾಪ್ ಚಾನೆಲ್, ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಚಾನೆಲ್, ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾ ಚಾನೆಲ್. ಮೊದಲಿಗೆ ನಂತರದ ಎರಡು ಆರಂಭದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾ ಮುಖವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. [[ವೈವೇರ್]] ಮೂಲಕ [[ವೈ ಶಾಪ್‌ ಚಾನೆಲ್]]‌ನಿಂದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ [[ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್]] ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ‌ ಜೊತೆ ಸಹ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು [[ಎವರಿಡೇ ವೋಟ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್]], [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಚಾನೆಲ್]], [[ಚೆಕ್ ಮೈ ಔಟ್ ಚಾನೆಲ್]], ಮತ್ತು [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಚಾನೆಲ್]] ಸೇರಿವೆ. ===ಹಿಂದುಳಿದ ಸಹವರ್ತನತೆ=== ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯುಬ್]] ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್, ಹಾಗೂ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯುಬ್ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕಗಳ ಜೊತೆ ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಹವರ್ತನ. [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಆಟದ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳು]] ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸ್ಲಾಟ್‌ ಲೋಡಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೊತೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತನತೆಯನ್ನು ನೇರವೇರಿಸಬಹುದು. [[List of GameCube games with 480p and 16:9 support|480p-ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಗೆಮ್‌ಕೂಬ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಕನ್ಸೊಲ್ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಫ್ಲಿಪ್-ಓಪನ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ಹುದುಗಿದ ಎರಡು ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪ್ರಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="Wii: The Total Story" /> ಕನ್ಸೊಲ್ ಆದ್ದರಿಂದ [[ಗೆಮ್ ಬಾಯ್ ಅಡ್ವನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[e-ರೀಡರ್]] ಜೊತೆ [[ಗೆಮ್ ಬಾಯ್ ಅಡ್ವನ್ಸ್ ಕೇಬಲ್]] ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌ನ ಜೊತೆ ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ ಆಯ್ದ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ವೈ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಹಿಂದುವುಳಿದ ಸಹವರ್ತನತೆಯನ್ನು ಕೊರತೆಯ ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.co.kr/wii/news/0,39051458,39400693-39098642p,00.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618070527/http://www.gamespot.co.kr/wii/news/0,39051458,39400693-39098642p,00.htm|archivedate=2008-06-18|title=한국판 Wii, 타 국가게임 '사용불가'|author=김민규 기자|publisher=[[GameSpot]]|language=Korean| date=2008-04-14|accessdate=2008-09-25}}</ref> ಒಂದು ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ್ನು ನೆಡೆಸುವ ಒಂದು ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್ಅನ್ನು ಗೆಮ್‌‌ಕ್ಯೂಬ್ ಕಾರ್ಯಗುಣತೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವೈ ರಿಮೊಟ್]]ಅಥವಾ [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಕ]] ಈ ಆರ್ಹತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದ್ದಿಲ್ಲ ವಾದುದ್ದರಿಂದ, ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಗತ್ಯ. ವೈ ಅಂತರಿಕ ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಆಟಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಆಟದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಒಂದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್ ಸಹ ಅವಶ್ಯಕ. ಹಿಂದುಳಿದ ಸಹವರ್ತನತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಡಪ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮೊಡಮ್ ಅಡಪ್ಟರ್‌]]ಗೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಸರಣಿ ಪೊರ್ಟ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ವೈನಲ್ಲಿ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು LAN-ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿಡಿಯೋ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ಗೆ ಕನ್ಸೊಲ್ ಒಂದು ಒಡೆತನದ ಪೊರ್ಟ್ ಅನ್ನು ‌ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಅಡಿಯೋ/ವಿಡಿಯೋ ಕೇಬಲ್‌ಗಳ ([[ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಡಿಯೋ]], [[S-ವಿಡಿಯೋ]], [[ಕಪೊನೆಂಟ್ ವಿಡಿಯೋ]] ಮತ್ತು RGB [[SCART]]) ಜೊತೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ಸೊಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮತ್ತು [[ಗೆಮ್ ಬಾಯ್ ಪ್ಲೇಯರ್]] ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ಪೊರ್ಟ್‌‌ನ ಕೊರೆತೆ ಇದೆ. ===ನಿಂಟೆಂಡೊ DS ಸಂಪರ್ಕತೆ=== ವೈ ತಂತ್ರವು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಕಕಗಳಿಲ್ಲದೆ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ DS]] ಜೊತೆಗೆ ತಂತಿರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪರ್ಕತೆಯು ವೈ ಆಟಗಳಿಗೆ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಆಗಿ ನಿಂಟೆಂಡೊ DS ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್ ಮತ್ತು [[ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿಂಟೆಂಡೊ DS-ವೈ ಸಂಪರ್ಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಆಟದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ''[[ಪೊಕ್‌ಮೊನ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ರೆವುಲ್ಯೂಶನ್]]'' . [[ಪೊಕ್‌ಮೊನ್ ಡೈಮೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಪರ್ಲ್‌|''ಪೊಕ್‌ಮೊನ್ ಡೈಮೆಂಡ್'' ಅಥವಾ ''ಪರ್ಲ್‌'']] ಆಟಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಆಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಾರರು ನಿಂಟೆಂಡೊ DSಯನ್ನು ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯುದ್ಧಗಳ ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="connectivity returns">{{cite web|last=Gantayat|first=Anoop|date=2006-06-07|url=http://wii.ign.com/articles/711/711657p1.html|title=Connectivity Returns|publisher=IGN|accessdate=2006-06-07|archive-date=2012-08-04|archive-url=https://www.webcitation.org/69fwCYFLF?url=http://wii.ign.com/articles/711/711657p1.html|url-status=dead}}</ref> ''[[Final Fantasy Crystal Chronicles: Echoes of Time]]'' . ನಿಂಟೆಂಡೊ ಡಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ವೈ ಎರಡೂ ಕೂರ‍ ಪರಸ್ಪರ‍ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಎರಡೂ ಆಟಗಲೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್!ಜಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಹುದಾದಂತವುಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಂಟೆಂಡೊ ನಂತರ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಚಾನೆಲ್‌]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು [[DS ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಕೇಂದ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಸದೃಶ್ಯವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವೈ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ [[ಆಟದ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಅವರ ನಿನ್ಟೇನ್ಡೊ DSಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡಾಟವನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Iwata Tech-On 3">{{cite web|first=Naoki|last=Asami|coauthors=Hiroki Yomogita|date=2006-05-25|url=http://techon.nikkeibp.co.jp/english/NEWS_EN/20060525/117498/?P=3|title=Regaining what we have lost: Nintendo CEO Iwata's Ambitions for the "Wii"|work=Tech-On!|page=3|publisher=Nikkei Business Publications|accessdate=2006-06-09}}</ref> ಕನ್ಸೊಲ್ ನಿಂಟೆಂಡೊ DS ಆಟಗಳನ್ನು ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="connectivity returns" /> ===ಅನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪರ್ಕ=== {{Main|Nintendo Wi-Fi Connection|WiiConnect24|Internet Channel|List of Wii Wi-Fi Connection games}} ವೈ ಕನ್ಸೊಲ್ ಅದರ ಹುದುಗಿದ [[802.11b]]/[[g]] Wi-Fi ಅಥವಾ ಒಂದು USB-ಎಥರ್ನೆಟ್‌ ಅಡಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಅಂತರ್‌ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವಿಧಗಳು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ Wi-Fi ಸಂಪರ್ಕ]] ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Wii: The Total Story" /> [[WEP]]ಯಿಂದ [[ತಂತಿರಹಿತ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್‌ಶನ್]], [[WPA]] (TKIP/RC4) ಮತ್ತು [[WPA2]] (CCMP/AES) ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.nintendo.com/consumer/systems/wii/en_na/onlineWirelessRouterChoose.jsp|title=Choosing a Wireless Router|accessdate= 2006-12-13|publisher=Nintendo}}</ref> [[AOSS]] ಬೆಂಅಬಲವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೆನ್ಯು ಆವೃತ್ತಿ 3.0.ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.ign.com/craig-ign/2007/08/08/62734/#comments|title=Overlooked Wii 3.0 Update Function|accessdate=2007-08-08|publisher=IGN|first=Craig|last=Harris|authorlink=Craig Harris (journalist)|date=2007-08-08|archive-date=2009-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427065024/http://blogs.ign.com/craig-ign/2007/08/08/62734#comments|url-status=dead}}</ref> ಕೇವಲ ನಿಂಟೆಂಡೊ DSಗೆ ಮಾತ್ರ, ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಆಟವಾಡಲು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ <ref name="USA Today">{{cite web|url= http://www.usatoday.com/tech/gaming/2006-08-14-nintendo-qa_x.htm|title=Nintendo hopes Wii spells wiinner|accessdate=2006-08-16|date =2006-08-15|publisher=[[USA Today]]}}</ref><ref name="Nintendo Wii Wi-Fi page">{{cite web|first=Stephen|last=Johnson|date=2006-07-18|url=http://www.g4tv.com/thefeed/blog/post/618959/Secret_Wii_Details_Revealed.html|title=Secret Wii Details Revealed|work=The Feed|publisher=G4|accessdate=2006-07-20|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222903/http://www.g4tv.com/thefeed/blog/post/618959/Secret_Wii_Details_Revealed.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು 12 ಅಂಕೆ ಫ್ರೆಂಡ್ ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗೆ ಆಟಗಾರರು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವೈಯು ಸಹ ವೈನ ಆಟದ ಹೊರತಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅದರದೇ ಸ್ವಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ 16 ಅಂಕಿಯ ವೈ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Nintendo Wii Wi-Fi page" /><ref name="Wii Wi-Fi Just Like DS">{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/707/707865p1.html|title=Wii Wi-Fi Just Like DS|last=Casamassina|first=Matt|authorlink=Matt Casamassina|publisher=IGN|date=2006-05-11|accessdate=2006-05-11|archive-date=2008-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080930032333/http://wii.ign.com/articles/707/707865p1.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೈ ಮೆಸೇಜ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಧಾರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ್ನು ಸಹ ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯ.ಸೇವೆಯು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್]], [[ವೈಕನೆಕ್ಟ್‌]], [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಚಾನೆಲ್]], [[ಫೊರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಚಾನೆಲ್]], [[ಎವರಿಬಡಿ ವೋಟ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್]], [[ವಾರ್ತಾ ಚಾನೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್ ಮೈ ಔಟ್ ಚಾನೆಲ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕನ್ಸೊಲ್ ವಿಭಿನ್ನ ದೂರದರ್ಶನದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತಿರಹಿತ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೇಯರ್‌ಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಉತ್ಪಾದಿತ ತಂತಿರಹಿತ [[LAN]] ಮೂಲಕ ಇತರೆ ವೈ ತಂತ್ರ/ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯ. ''[[ಬ್ಯಾಟಲಿಯನ್ ವಾರ್ಸ್ 2]]'' ಈ ಗುಣ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದರ್ಶನಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಜಿಸದ ಪರದೆಯ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೇಯರ್‌ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/727/727651p1.html|title=Battalion Wars 2 Hands On|publisher=IGN|first=Mario|last=Kablau|date=2006-08-23|accessdate=2007-01-25|archive-date=2006-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902202730/http://wii.ign.com/articles/727/727651p1.html|url-status=dead}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2008ರಂದು, [[BBC]]ಯು ಅದರ ಅನ್‌ಲೈನ್ [[BBC iಪ್ಲೇಯರ್]] [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಚಾನೆಲ್]] ಮೂಲಕ ವೈ‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 18, 2009ರಂದು, ವೈನಲ್ಲಿ [[BBC iಪ್ಲೇಯರ್]] ಅನ್ನು ಪುನಃ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8357777.stm|title=BBC iPlayer launches Wii channel|publisher=BBC|accessdate=2009-12-26 | date=2009-11-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/bbcinternet/2009/11/the_new_iplayer_on_the_nintend.html|title=The new iPlayer on the Nintendo Wii|publisher=BBC|accessdate=2009-12-26}}</ref> ಅದು [[ವೈ ಶಾಪ್ ಚಾನೆಲ್‌]]ನಿಂದ ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://iplayerhelp.external.bbc.co.uk/help/playing_programmes/nintendo_Wii|title=Can I access BBC iPlayer on my Nintendo Wii?|publisher=BBC|accessdate=2009-12-26|archive-date=2009-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915193957/http://iplayerhelp.external.bbc.co.uk/help/playing_programmes/nintendo_Wii|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು UKಯಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ. ವೈಗಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಡಿಯೋ ಚಾನೆಲ್‌ನನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2008ರಂದು, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Williams|first=Martyn|url=http://www.itworld.com/personal-tech/59808/nintendos-wii-get-video-channel-2009|title=Nintendo's Wii to get video channel in 2009|publisher=ITworld|date=2008-12-26|accessdate=2009-01-07|archive-date=2013-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030171933/http://www.itworld.com/personal-tech/59808/nintendos-wii-get-video-channel-2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iDAYNeM4idRhaY1Rk_VQvUZb1qOw|title=Nintendo says to offer videos on Wii|location=Tokyo|date=2008-12-25|agency= AFP|accessdate=2009-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226135519/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iDAYNeM4idRhaY1Rk_VQvUZb1qOw|archivedate=2008-12-26}}</ref> ===ಪೆರೆಂಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು=== ಕನ್ಸೊಲ್ [[ಪೆರೆಂಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣ]]ಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಿರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಅಂಶದ ಜೊತೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಬ್ಬರು ಒಂದು ವೈ ಅಥವಾ [[ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್‌]] ಆಟವನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಆಟದ ಡಾಟದಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ಮಾಡಿದ ಅಂಶದ ರೇಂಟಿಂಗ್‌‌ನ್ನು ಓದುತ್ತದೆ; ಆ ರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಯೆಯು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಆಟವು ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಲೋಡ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪೆರೆಂಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಅಂತರ್‌ಜಾಲ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು [[ಅಂತರ್‌ಜಾಲ ಚಾನೆಲ್]] ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ಸೊಲ್ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್]] ಕಾರ್ಯಗುಣತೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಆಟದ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ, ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೈ ಪೆರೆಂಟಲ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಘಟಕಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[PEGI]] ರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ,<ref name="par_pegi">{{cite news|url= http://www.nintendoworldreport.com/newsArt.cfm?artid=10948|title=Revolution To Feature Parental Controls|publisher=[[Nintendo World Report]]|date=2005-11-16 |accessdate=2008-09-25}}</ref> ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಘಟಕಗಳು [[ESRB]] ರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="par_esrb">{{cite press release|url=http://www.nintendo.com/newsarticle?articleid=z5UnNGZpQKWULzG0z8R501PA5IHoNPr2|title=Nintendo Announces Play Control System For Next Hardware|publisher= Nintendo|date=2005-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213012428/http://www.nintendo.com/newsarticle?articleid=z5UnNGZpQKWULzG0z8R501PA5IHoNPr2|archivedate=2007-02-13}}</ref> ವೈ ಘಟಕಗಳು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ,ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಜಾಪನ್‌ನಲ್ಲಿ [[CERO]], ಜರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿ [[USK]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[PEGI]] ಮತ್ತು [[BBFC]] ಎರಡೂ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[OFLC]] ಹೋಂಬ್ರೆವ್ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ವಿರುದ್ಧ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅದನ್ನು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಕಳೆದು ಹೋದ ಪೆರೆಂಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆರೆಂಟಲ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೋಡ್‌/ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ಸರಳ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|author=marcan |url=http://hackmii.com/2008/05/parental-controls/ |title=Parental Controls |publisher=HackmMii.com |date=May 15, 2008 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ==ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== {{See also|List of Wii games|List of video games published by Nintendo|List of WiiWare games|Virtual Console}} [[File:Wii CD thingy.PNG|thumb|ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೈ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಡಿಸ್ಕ್]] ಈ ಗೇಮ್‌ನ ರಿಟೇಲ್‌ ಕಾಪಿಗಳು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, [[DVD]]- ಅಲ್ಲದೆ ವೈ-ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ಸ್‌‌ಗಳು ಬಳಕೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ [[ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಯುರೋಪ್‌ ದೇಶದ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ರಿಟೇಲ್‌ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭುಜವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡವುಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ಲೀವ್‌ ಸ್ಲೈಡ್‌ನ ಪೇಪರ್‌ ಇನ್‌ಸರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ತ್ರಿಭುಜದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಗುರುತಿನಿಂದ ಅದು ಯಾವ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಪುಸ್ತಕವು ಯಾವ ಭಾಷೆಯದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕನ್ಸೋಲ್‌ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಲಾಕ್‌ ಔಟ್‌]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="notregionfree">{{cite web|url= http://www.joystiq.com/2006/09/15/wii-not-even-remotely-region-free/|first=Ludwig|last=Kietzmann|date=2006-09-14|title=Wii not even remotely region-free|publisher=Joystiq|accessdate=2006-12-06}}</ref> ಹೊಸ ಆಟಗಳು ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತೆ ಕಂಡುಬಂದವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಜೆಲ್ಡಾ]]'' , ''[[ಸೂಪರ್‌ ಮಾರಿಯೋ]]'' , ''[[ಪೋಕಮನ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮೆಟ್ರೋಯಿಡ್]]'' ‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಇವು ವೈಗಾಗಿಯೇ ತಯಾರಾದ ಆಟಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮೂರನೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಅವುಗಳು [[ಯುಬಿಸಾಪ್ಟ್]], [[ಸೆಗಾ]], [[ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಇನಿಕ್ಸ್]], [[ಆಕ್ಟಿವಿಶನ್ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್]], [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಪ್‌ಕಾಮ್]], ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ 3 ಅಥವಾ Xbox 360ಗಾಗಿ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವೈಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Wii Has Most Exclusive Games In Pipeline|url=http://www.eontarionow.com/science/2007/07/25/wii-has-most-exclusive-games-in-pipeline/|publisher=EON|date=2007-07-25|accessdate=2007-07-29}}</ref> [[ನ್ಯೂ ಪ್ಲೇ ಕಂಟ್ರೋಲ್!]] ಅನ್ನು ಸಹ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಲೈನ್, ವೈ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ನವೀಕರಿಸಿದ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ಆಟಗಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/915/915529p1.html|title=IGN: First Look: Wii de Asobu Pikmin|publisher=IGN|first=John|last=Tanaka|accessdate=2008-10-28|archive-date=2012-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512065536/http://wii.ign.com/articles/915/915529p1.html|url-status=dead}}</ref> [[ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್]] ಸೇವೆ ಮೂಲತಃವಾಗಿ [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]‌ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು ವೈ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, [[ಸೂಪರ್‌ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್]] ಮತ್ತು [[ನಿಂಟೆಂಡೊ 64]], ಹಾಗೆಯೇ [[ಸೆಗಾ]]ದ [[ಮೆಗ ಡ್ರೈವ್/ಜೆನೆಸಿಸ್]] ಮತ್ತು [[SG-1000 ಮಾರ್ಕ್‌ III/ಸೆಗಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]],<ref>{{cite web|url=http://wii.ign.com/articles/847/847651p1.html|title=Master System Meets Wii|publisher=IGN|date=2008-01-25|first=Anoop|last=Gantayat|accessdate=2008-09-17|archive-date=2008-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080704161246/http://wii.ign.com/articles/847/847651p1.html|url-status=dead}}</ref> [[NEC]]ಯ [[TurboGrafx-16/PC ಇಂಜಿನ್]], [[SNK]]ಯ [[ನಿಯೋ ಜಿಯೋ ಕನ್ಸೊಲ್]], [[ಕಾಮ್ಮೊಡೊರ್ 64]], ಮತ್ತು [[ಅರ್ಕೇಡ್‌ ಆಟ]]ಗಳ ಆಯ್ಕೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nintendo.com/wii/virtualconsole|title=Virtual Console at Nintendo|publisher=[[Nintendo]]|accessdate=2008-09-17|archive-date=2010-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100501105520/http://www.nintendo.com/wii/virtualconsole|url-status=dead}}</ref> ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಟಗಳನ್ನು [[ವೈ ಶಾಪ್ ಚಾನೆಲ್‌]] ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವೈ ಅಂತರಿಕ ಮೆಮೋರಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ [[SD ಕಾರ್ಡ್‌]]ಗೆ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ, ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಕನ್ಸೊಲ್ ಆಟಗಳನ್ನು [[ವೈ ಮೆನ್ಯು]]ಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಾನೆಲ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ SD ಕಾರ್ಡ್ ಮೆನ್ಯು ಮೂಲಕ ಒಂದು SD ಕಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು [[ವೈ ಹೋಮ್‌ಬ್ರೆವ್]] ಸಂಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದೆ, ಅದು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದ್ದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕೃತ ವೈ ಆಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡ [[ಯುನಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://unity3d.com/unity/features/wii-publishing |title=Wii Publishing |date=2008-12-23}}</ref> ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಆದಾಗ್ಯೂ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಾಗಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಆಟಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಲು ಆಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಂಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿಂಟೆಂಡೊ‌ದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಗಳಿಸಬೇಕು. [[54 ಶೀರ್ಷಿಕೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕ ಗುರುತನ್ನು ಮೀರಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂತೆ, 509.66 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈ ಆಟಗಳು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="wii sells 67 million" /> ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆಟ ''[[ವೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]]'' , ಅದು ಹೆಚು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂತೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ದರಂತೆ ವಿಶ್ವದೇಲ್ಲೆಡೆ 60.69 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ,<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.nintendo.co.jp/ir/pdf/2010/100129e.pdf#page=6|title= Financial Results Briefing for the Six-Month Period ended December 2009|publisher=[[Nintendo]]|date=2009-10-31|format=PDF| accessdate=2010-01-29|page=11}}</ref> ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಟ ಎಂದು ''[[ಸೂಪರ್ ಮಾರಿಯೋ ಬ್ರೊಸ್‌.]]'' ‌ನ್ನು ಮೀರಿತು.<ref>{{cite web|first=Tom|last=Ivan|title=Wii Sports The Best Selling Game Ever?|url=http://www.edge-online.com/news/wii-sports-the-best-selling-game-ever|work=Edge Online|publisher=Future US|date=2009-05-08|quote=When approached, however, Nintendo UK said that it couldn’t confirm that sales of Wii Sports had overtaken those of Super Mario Bros.}}</ref> 26.71 ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ''[[ವೈ ಪ್ಲೇ]]'' ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೂಟೆಕಟ್ತದ ಆಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Q409" /> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ತಂತ್ರವನ್ನು [[E3 2006]]ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೊನ ಕನ್ಸೊಲ್ ಶೋನ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಾಗಿ ಆಟದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಯಗಳಿಸಿತು.<ref name="E3 Awards">{{cite web|url=http://www.gamecriticsawards.com/2006winners.html|title=2006 Winners|accessdate=2006-08-13|work=Game Critics Awards}}</ref> ''[[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್‌]]'' ನ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಕನ್ಸೊಲ್‌ ಮನೆ ಮನೋರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿನ್ನರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pop-sci-nov06-80">{{Cite journal|title=Best of What's New 2006 - Home Entertainment|journal=[[Popular Science]]|volume=269|issue=6|year=2006|month= December|pages=&nbsp;80}}</ref> [[ಸ್ಪೈಕ್ TV]]ಯ ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಸಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅವಿಷ್ಕಾರದ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು .<ref name="Spike TV Award">{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6162929.html|title=Oblivion nabs Spike TV top honors|accessdate=2007-03-10|publisher=GameSpot|first=Tim|last=Surette|date=2006-12-09}}</ref> [[ಗೆಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್]] ಅವರ ಬೆಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ವರ್ಸ್ಟ್ 2006ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕನ್ಸೊಲ್‌ನನ್ನು ಬೆಸ್ಟ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Gamespot Award">{{cite web|url=http://www.gamespot.com/special_features/bestof2006/achievement/index.html?page=21|title=GameSpot Best Games and Worst Games of 2006|accessdate=2007-03-10|publisher=GameSpot|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518194053/http://www.gamespot.com/special_features/bestof2006/achievement/index.html?page=21|url-status=dead}}</ref> ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ''[[PC ವರ್ಲ್ಡ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 20 ಮೊಸ್ಟ್ ಇನೋವೆಟಿವ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ಸ್ ಅಫ್ ದಿ ಇಯರ್‌ನ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಸಹ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="PC World Award">{{cite web|url=http://www.pcworld.com/article/128176-2/the_20_most_innovative_products_of_the_year.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118042456/http://www.pcworld.com/article/id,128176-page,2-c,electronics/article.html|archivedate=2008-01-18|title=The 20 Most Innovative Products of the Year| accessdate=2007-03-10|publisher=''[[PC World (magazine)|PC World]]''|date=2006-12-27}}</ref> ಕನ್ಸೊಲ್ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ 2007ನೆ ವರ್ಷದ ಹೋಸಶೊಧಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಗೋಲ್ಡನ್ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mcvuk.com/news/28700/Gears-of-War-swoops-Golden-Joysticks|title=Gears of War scoops Golden Joysticks|first=Ben|last=Parfitt|publisher=mcvuk.com|date=2007-10-26| accessdate=2007-10-31}}</ref> ವಿಡಿಯೋ ಗೆಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ತಂತ್ರಾಂಶದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ನ್ಯಾಷನ್ಲ್ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಎಮ್ಮಿ ಫಾರ್ ಗೆಮ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಇನೋವೆಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.emmyonline.org/mediacenter/tech_2k7_winners.html ವಿನ್ನರ್ಸ್ ಆಫ್ 59th ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ &amp; ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509070210/http://www.emmyonline.org/mediacenter/tech_2k7_winners.html |date=2008-05-09 }}. ಜನವರಿ 18, 2008. 2008-05-14ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ವೈನ ಪ್ರಂಪಚದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕದ ಯಶಸ್ಸು ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಪತ್ತೆಮಾಡಿತು, ಕೆಲವರು ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಆಟಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಕೇಳಲು ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿನ ವಾರ್ತಾ ನಿಯತಾಕಾಲಿಕ ''[[ದರ್‌ ಸ್ಪೈಗಲ್‌‍]]'' ಜೊತೆಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್‌‍]]ನ ವ್ಯೂಸ್‌ ಗಿಲ್ಲೆಮೊಟ್‌‍ ಮತ್ತು ಆಲೈನ್‌‍ ಕೊರ್‌‍ ಅವರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಅತುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಬೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|last=Görig|first=Carsten|publisher=Der Spiegel|title=Spieler verzweifelt gesucht|date=2007-05-30|url= http://www.spiegel.de/netzwelt/spielzeug/0,1518,485385,00.html|language=German|accessdate=2007-06-18}}</ref> [[ಟೇಕ್ ಟು ಇಂಟರ್‌ಅಕ್ಟಿವ್]], [[ನಿಂಟೆಂಡೊ ಗೆಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌]]ಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಟಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ವೈ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಮೇಲೆ ಅವರ ನಿಲವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|last=Seff|first=Micah|publisher=IGN|title=Take-Two Grows Hungry for Wii|date=2007-04-10|url=http://wii.ign.com/articles/779/779642p1.html|accessdate=2007-06-18|archive-date=2007-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070606151413/http://wii.ign.com/articles/779/779642p1.html|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೈ ರಿಮೋಟ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆ‌ ಮತ್ತು ವೈ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ನಿಯಂತ್ರಕದ ಸ್ಪೀಕರ್ ಕಡಿಮೆ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾಜಿ ಗೆಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಗಿಂಟ್‌ಬಾಂಬ್.ಕಾಂ ಸ್ಥಾಪಕ [[ಗೆಫ್ಫ್ ಗೆರ್ಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ನ್]] ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು,<ref name="Tinny Speaker">{{cite web|last= Gerstmann|first=Jeff|date=2006-11-17|url=http://www.gamespot.com/wii/action/thelegendofzelda/review.html|title=The Legend of Zelda: Twilight Princess|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=2007-03-07}}</ref> ಹಾಗೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಆಡಿಯೋ ದರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಒಂದು ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ 5]] ಆಧ್ಯಕ್ಷ ಜುಲಿಯನ್ ಎಗ್ಗರ್‌ಬ್ರೆಚ್ಟ್‌ ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="Rock You">{{cite web|last=Radd|first=David|title=Wii Won't Rock You|date=2006-11-17|publisher=GameDaily.biz|accessdate=2007-01-31|url=http://www.gamedaily.com/articles/features/opinion-wii-wont-rock-you/69717/?biz=1|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211233003/http://www.gamedaily.com/articles/features/opinion-wii-wont-rock-you/69717/?biz=1|url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಏಳನೆ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಓಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರೆತೆಯನ್ನು ವೈ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಹೊಂದಿದೆ, ಎಂದು U.K.-ಮೂಲದ ಅಭಿವರ್ಧಕ [[ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಡಿಸೈನ್]] ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.<ref name="Free Radical">{{cite web|url=http://www.frd.co.uk/faq.php?id=3#faq_3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071214224330/http://www.frd.co.uk/faq.php?id=3#faq_3|archivedate=2007-12-14|title=Free Radical Design FAQ}} frd.co.uk. ಮಾರ್ಚ್ 2, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವೈನ ಅನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪರ್ಕತೆಯು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, [[IGN]]ನ [[ಮ್ಯಾಟ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಸಾಮಸ್ಸಿನಾ]] ಇದನ್ನು [[ನಿಂಟೆಂಡೊ DS]]ಗೆ ಒದಗಿಸಿದ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೇಯೇ ಆದ" ಸೇವೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ.<ref>ಕ್ಯಾಸಮಾಸಿನಾ, ಮ್ಯಾಟ್ (ಜನವರಿ 24, 2007). [http://wii.ign.com/mail/2007-01-24.html ಎನ್-ಕ್ವೇರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303144047/http://wii.ign.com/mail/2007-01-24.html |date=2007-03-03 }}. [[ಐಜಿ‌ಎನ್]].ಜನವರಿ 27, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ .</ref> ಫ್ರಾಂಟ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಪ್ರಕಾಶಕರು ವಿಶೇಷವಾದ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಲು ಕಾರಣ ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Wary Publishers">{{cite web|last= Martin|first=Matt|title=Publishers wary of creating Nintendo titles, says Wii developer|date=2007-01-24|publisher=[[Eurogamer|GamesIndustry.biz]]|accessdate=2007-01-27|url=http://www.gamesindustry.biz/articles/publishers-wary-of-creating-nintendo-titles-says-wii-developer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211030359/http://www.gamesindustry.biz/content_page.php?aid=22368| archivedate=2007-12-11 }}</ref> [[1UP.com]] ಸಂಪಾದಕ ಜೆರೆಮಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಅವರ [[ಬ್ಲಾಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ನಿಂಟೆಂಡೊ ಅವರಿಗೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಿರಾಶೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರನೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೆಂಬಲದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊರತೆ ಮೇಲೆ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ " ವೈ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿವರ್ಣವಾಗಿದೆ ಅದು N64ಗಿಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆ. ಗೇಮ್‌ಕ್ಯೂಬ್‌ಗಿಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿದ್ದು...ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಬಿನ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಶ್‌ನ ಜೊತೆ ಚೌಕಾಶಿಯ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು."<ref name="JeremyParish2007">{{cite web|last=Parish|first=Jeremy|title=-3 in 2007|publisher=[[1UP.com]] blog|url=http://www.1up.com/do/blogEntry?bId=8601568&publicUserId=5379721|date=2008-01-29|accessdate=2008-09-25|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522130049/http://www.1up.com/do/blogEntry?bId=8601568&publicUserId=5379721|url-status=dead}}</ref> ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಸಿಮ್ಸ್]]'' ರಚನಕಾರ [[ವಿಲ್ ವ್ರಿಟ್]] ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ಸೊಲ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಒಳಗೆ ವೈ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು: " ನಾನು ನೋಡಿದ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಜೆನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೈ -PS3 ಮತ್ತು Xbox 360 ಹಿಂದಿನದಿಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾನ ಸದೃಶ್ಯದ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವೈ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಿಗಿತದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ- ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ್ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ."<ref name="wii_next_gen">{{cite news| publisher=Guardian Unlimited|date=2007-10-26|title=Q&A: Will Wright, creator of the Sims|author=Johnson, Bobbie|url= https://www.theguardian.com/technology/2007/oct/26/willwright|accessdate=2008-09-25 | location=London}}</ref> ವೈಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಬೇರೆ ಕನ್ಸೊಲ್‌ಗಳಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/public/article/SB116441076273232312-3nPirhZn20_L2P7m_ROtFUkh6yA_20071124.html|title=A Wii Workout: When Videogames Hurt|first= Jamin|last=Warren|date=2006-11-25|publisher=Wall Street Journal|accessdate=2008-01-16}}</ref> ಲವು ವೈ ಆಟಗಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವೈಟಿಸ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ [[ಮೊಳಕೈ ಉಳುಕಿ]]ನ ಒಂದು ವಿಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url= http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSN0616721120070606|title=If it's not tennis elbow, it may be "Wiiitis"|date= 2007-06-06|publisher=Reuters|accessdate=2008-03-27}}</ref> ವೈ ಆಟಗಾರರು ಅವರು ಕುಳಿತಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆತಗಳನ್ನು ಆಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ''[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್‌ನಲ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ ತೂಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಇದು ನಿಯತ ವ್ಯಾಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಹವಾದ ಬದಲಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7155342.stm|title=Wii players need to exercise too|publisher=[[BBC News Online]]|date=2007-12-21|accessdate= 2008-09-25}}</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಫಿಸಿಕಲ್ ಥೆರಪಿ ಅಸೊಸಿಯೆಷನ್‌ನ ಪತ್ರಿಕೆ ''ಫಿಸಿಕಲ್ ಥೆರಪಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವು [[ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾರ್ಶ್ವ ವಾಯು]]ವಿನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ತರುಣನ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ವೈನ ಬಳಕೆ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಆಟವಾಡುವ ತಂತ್ರದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮಗೊಂಡ ದೈಹಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಆಟ ಆಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://newswise.com/articles/view/544616/ ರಿಸರ್ಚ್ ಶೋಸ್ ರಿಹೆಬಿಲಿಟೇಶನ್ ಬೆನೆಫಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುಸಿಂಗ್ ನಿಂಟೆಂಡೊ ವಿ] ನ್ಯೂಸ್‌ವೈಸ್,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2008ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Wii}} *[http://www.wii.com/ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928040528/http://wii.com/ |date=2006-09-28 }} *{{dmoz|Games/Video_Games/Console_Platforms/Nintendo/Nintendo_Wii|Wii}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] c3zfz4qjt640b4q2we4nf1sidf56z31 0 23649 1373788 1373094 2026-05-19T18:41:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373788 wikitext text/x-wiki [[File:Coal power plant Datteln 2 Crop1.png|thumb|300px|ಜರ್ಮನಿಯ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ.ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇತರ ಇಂಧನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು.]] '''ಕ್ಯಾಪ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ವಿಸರ್ಜನಗಳ ವಹಿವಾಟು''' [[ಆರ್ಥಿಕ]] [[ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ]]ವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ [[ಮಾಲಿನ್ಯಜನಕ]] ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವು(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[ಸರ್ಕಾರಿ]] ವಿಭಾಗವು) ವಿಸರ್ಜಿಸಬಹುದಾದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಅಥವಾ ''ಮುಚ್ಚಳ'' ವನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಲಿನ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದಂತಹ, ಸರಿಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ''ಅನುಮತಿ'' (ಅಥವಾ ''[[ಜಮಾಗಳು]]'' )ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಅನುಮತಿಗಳ ಮತ್ತು ಜಮಾಗಳ ಮೊತ್ತವು ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಮೀರಬಾರದು, ಹೀಗಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೊತ್ತವು ಆ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನಾ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಡಿಮೆ ಮಲಿನತೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಜಮಾವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಈ ಅನುಮತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ, ಕೊಳ್ಳುವವನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೆರುತ್ತಾನೆ, ಮಾರುವವನು ಅವಶ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಯಾರು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲರೋ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಖರ್ಚು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ. "ಪರವಾನಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹತೋಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಥಿಯರಿ 5(ಡಿಸೆಂಬರ್ 1972): 395-418</ref> ಹಲವಾರು [[ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಜನಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. [[ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲಗಳಿಗೆ]] ಬಲು ದೊಡ್ಡದಾದುದೆಂದರೆ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆ]].<ref>[http://www.decc.gov.uk/en/content/cms/what_we_do/change_energy/tackling_clima/emissions/eu_ets/eu_ets.aspx EU ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (EU ETS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214041527/http://www.decc.gov.uk/en/content/cms/what_we_do/change_energy/tackling_clima/emissions/eu_ets/eu_ets.aspx |date=2009-12-14 }}. ಯುಕೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲಾಖೆ. 2008-01-04ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.epa.gov/airmarkets/ | title = USEPA's Clean Air Markets web site |publisher=US EPA |date= |accessdate=2009-11-03}}</ref> ಇತರ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಒಂದು ನಿಯತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ತಗಲುವ ಖರ್ಚನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.<ref name="cap101">[http://www.americanprogress.org/issues/2008/01/capandtrade101.html ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ], [[ಅಮೆರಿಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ]], ಜನವರಿ 16, 2008.</ref> ''ಮುಚ್ಚಳ'' ಎಂಬುದು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಬೇಕಾದ ಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಮಿತಿಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದೇ ಇದರ ಪರಮ ಗುರಿ.<ref name="cap101" /> ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜಮಾದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರಗುಳಿಸಬೇಕು, ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆದಾಗಲೂ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿವ್ವಳ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು, ಹೀಗಾಗಿ [[ಪರಿಸರವಾದಿ ತಂಡ]]ಗಳು ಸಹ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಜಮಾಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು, ತನ್ಮೂಲಕ, [[ಬೇಡಿಕೆಯ ನಿಯಮ]]ದ ರೀತ್ಯಾ, ಮಿಕ್ಕ ಅನುಮತಿ/ಜಮಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಏರಿಸಬಹುದು.<ref>ಸುಲಿವಾನ್, ಆರ್ಥರ್, ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ ಎಂ. ಷೆಫ್ರಿನ್. ''ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್: ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್''. ಅಪ್ಪರ್ ಸ್ಯಾಡಲ್ ನದಿ, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, 2003. ISBN 1586486837</ref> ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗಳು ಸಹ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ಲಾಭರಹಿತವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಆದಾಗ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೆರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿತಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸೂಚಿತವಾದ "ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅಂಕೆ"ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬದಲು "ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಆಧಾರಿತ" ಸಾಧನಗಳಾದ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="stavins98">{{cite journal |title=What Can We Learn from the Grand Policy Experiment? Lessons from SO2 Allowance Trading |first=Robert N |last=Stavins |year=1998 |journal=The Journal of Economic Perspectives |volume=12 |series=3 |pages= 69–88 |url= http://www.jstor.org/stable/2647033 }}</ref> ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅಂಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಬಹಳ ಕಟು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದುದೆಂದು ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಬ್ರೈನರ್, ಗ್ಯಾರಿ ಸಿ. ನೀಲಾಕಾಶ, ಹಸಿರು ರಾಜಕಾರಣ: 1990ರ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾಯಿದೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.: ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ ಇಂಕ್., 1951.</ref> ಆದರೆ, ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮುಚ್ಚಳ ಅವಶ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಮುಚ್ಚಳವೇ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೂತ್ರ. ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ನಿಗದಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಸರ್ಜನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಮತ್ತು ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ವಿಸರ್ಜನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರೆ ತದನಂತರದ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೆರಬೇಕಾದ ದಂಡದಿಂದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗಲು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಪಥವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಗಳು ದೊರೆಯುವುವೋ ಅಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾಲಿನ್ಯಗಳ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ]]ವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, "ಕ್ಯಾಪ್-ಎಂಡ್-ಟ್ರೇಡ್" ಎಂದು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಧಾನದ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೈಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಗಣಕ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್(ಪ್ರತಿಸ್ವರೂಪ) ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ 1967ರಿಂದ 1970ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ([[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎಂವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಏರ್ ಎಂಡ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಗೂ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು)ಗಾಗಿ ಎಲಿಸನ್ ಬರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಯಾಂಜೌರ್ ನೀಡಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಿವಿಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸರ್ಜನ ಮೂಲಗಳ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು.<ref>{{cite journal |last=Burton |first=Ellison |last2=Sanjour |first2= William |year=1967 |title=An Economic Analysis of the Control of Sulphur Oxides Air Pollution |journal=DHEW Program Analysis Report No. 1967-69 |location=Washington, DC |publisher= Ernst and Ernst}}</ref><ref>ಬರ್ಟನ್, ಎಲಿಸನ್, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಯಾಂಜೌರ್. (1968). ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಣುಗಳು ಮತ್ತು SOx ವಿಸರ್ಜನಾ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ''. NTIS: PB-227 121/1. ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆ: PH-86-68-37. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ: ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್.</ref><ref>ಬರ್ಟನ್, ಎಲಿಸನ್, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಯಾಂಜೌರ್. (1969). ''ಗ್ರೇಟರ್ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ''. NTIS: PB-227 116/1. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ: ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್.</ref><ref>ಬರ್ಟನ್, ಎಲಿಸನ್, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಯಾಂಜೌರ್. (1969). ''ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ''. NAPCA ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆ. PH 86-68-37, NTIS: PB227110. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ: ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್.</ref><ref>ಬರ್ಟನ್, ಎಲಿಸನ್, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಯಾಂಜೌರ್. (1970). ''ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ''. DHEW ಗುತ್ತಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆ CPA 22-69-17. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ: ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎರ್ನ್ಸ್ಟ್.</ref> ಪ್ರತಿ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನೂ ಗಣಕದಿಂದ ಯೋಜಿತವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ "ಬಲು ಅಗ್ಗದ ಪರಿಹಾರ" ಕಾರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ತಗ್ಗಿಸುವ ಅತಿ ಅಗ್ಗದ ವಿಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದತ್ತ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |last=Burton |first=Ellison |last2=Sanjour |first2=William |date=1969-03 |title=Multiple Source Analysis of Air Pollution Abatement Strategies |journal=Federal Accountant |volume=XVIII |pages=48–69 |url=http://home.comcast.net/~jurason/anonftp/Multiple%20Source%20Analysis%20of%20Air%20Pollution%20Abatement%20Strategies.pdf |access-date=2010-06-16 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114557/http://home.comcast.net/~jurason/anonftp/Multiple%20Source%20Analysis%20of%20Air%20Pollution%20Abatement%20Strategies.pdf |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಗ್ಗಿಸುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತಲೂ ಈ ಬಲು ಅಗ್ಗದ ಪರಿಹಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |last=Burton |first=Sanjour |last2=William |year=1970 |title=A Simulation Approach to Air Pollution Abatement Program Planning |journal=Socio-Economic Planning Science |volume=4 |pages=147–150 |url=http://home.comcast.net/~jurason/anonftp/A%20Simulation%20Approach%20to%20Air%20Pollution%20Abatement%20Program%20Planning.pdf |access-date=2010-06-16 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501115108/http://home.comcast.net/~jurason/anonftp/A%20Simulation%20Approach%20to%20Air%20Pollution%20Abatement%20Program%20Planning.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ರೀತಿ "ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ" ಯೋಜನೆಯು ದತ್ತ ಇಳಿಕೆಗಾಗಿ "ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಹಾರ"ವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:<ref>{{cite journal |last=Voss |first=Jan-Peter |date=2007-06 |url=http://www.ingentaconnect.com/content/beech/spp/2007/00000034/00000005/art00003 |title=Innovation processes in governance: the development of ''emissions trading'' as a new policy instrument |journal=Science and Public Policy |volume=34 |series=5 |pages=329–343 |doi=10.3152/030234207X228584 |publisher=Ingentaconnect |accessdate=2009-11-03 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114553/http://www.ingentaconnect.com/content/beech/spp/2007/00000034/00000005/art00003 |url-status=dead }}</ref> # ಅಂತರ್ಧಾರಣೆ: ಸಾಧನದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ([[ಕೋಸ್]]<ref>ಕೋಸ್, ರೊನಾಲ್ಡ್ ಹೆಚ್. 1960. ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್. 3:1-44.</ref>, ಕ್ರಾಕರ್<ref>ಕ್ರಾಕರ್, ಟಿ,ಡಿ. (1966). ವಾತಾವರಣ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆ. ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆ. ಹೆಚ್.ವೋಲೋಝಿನ್. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ನಾರ್ಟನ್ &amp; ಕಂ.: 61-86.</ref>, ಡೇಲ್ಸ್<ref>ಡೇಲ್ಸ್, ಜಾನ್ ಹೆಚ್. 1968. [http://www.jstor.org/pss/133706 ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕತ್ವ]. ದ ಕೆನಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್, 1(4):791-804.</ref>, ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ<ref>ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಡೇವಿಡ್. 1972. [http://www.sciencedirect.com/science/article/B6WJ3-4CYGBY2-PD/2/8497b83217afcb9dd9197f22fb18ac5b ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ಷಮ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310115540/http://www.sciencedirect.com/science/article/B6WJ3-4CYGBY2-PD/2/8497b83217afcb9dd9197f22fb18ac5b |date=2011-03-10 }}, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಥಿಯರಿ 5(3):395-418.</ref>, ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು, ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ, ಯುಎಸ್ ಎನ್ವಿರಾಂನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ "ಅಳ್ಳಕವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ"ದೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಿಸುವಿಕೆ # ತತ್ತ್ವದ ಪುರಾವೆ: "ಆಫ್ ಸೆಟ್-ಸೂತ್ರ"ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1977ರ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ಪತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೊದಲು ವೃದ್ಧಿಯಾದದ್ದು. # ಮಾದರಿ: ಯುಎಸ್ ನ "[[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]"ದ ಅಂಗವಾಗಿ, [[1990ರ ಪರಿಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ತಲೆಬರಹ IVರಲ್ಲಿ "ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ" ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, "ಯೋಜನೆ 88" ತಯಾರಿಸಿದಂತಹ ಪರಿಸರ ಸಂಹಿತೆಯ ಮಾದರಿ ವರ್ಗವೆಂದು ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಇದು ಯುಎಸ್ ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಔನ್ನತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಂಪರ್ಕ-ಜಾಲ ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು., # ಆಡಳಿತಕ್ರಮ ರಚನೆ: ಯು ಎಸ್ ಪರಿಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ವಾತಾವರಣ ಸಂಹಿತೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ, ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಂಗಾರ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದುವಿಕೆ ಮತ್ತು "ಅಂಗಾರ ಉದ್ಯಮ"ದ ರಚನೆ. == ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದೊಡನೆ ಅಡಿರೇಖೆ ಮತ್ತು ಜಮಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಪರಿಹಾರಗಳ ಹೋಲಿಕೆ == ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು "ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ" ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊತ್ತದ ಸೀಮಿತತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಗಳು ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿ ಯಾವ ಮೂಲಗಳು ಮೊತ್ತವಾದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆಂದು ಅರಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೇ ಅಡಿರೇಖೆ ಮತ್ತು ಜಮಾ ಯೋಜನೆ.<ref>{{ citation |last=Tietenberg |first= Tom |last2= Johnstone |first2= Nick |year=2004 |contribution-url = http://books.google.co.nz/books?hl=en&lr=&id=I9Q1HHd4UNQC&oi=fnd&pg=PA9&dq=%22Tietenberg%22+%22Ex+post+evaluation+of+tradeable+permits:+methodological+...%22+&ots=DRG5-3jVMr&sig=-KQEL-bOW1YsZy-blPMQlvZ1okY#v=onepage&q=&f=false |contribution= ExPost Evaluation of Tradeable Permits: Methodological Issues and Literature Review |title= Tradeable Permits: Policy Evaluation, Design And Reform |publisher=OECD Publishing |ISBN= 9789264015029}}</ref> ಅಡಿರೇಖೆ ಮತ್ತು ಜಮಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತ ಮುಚ್ಚಳದಡಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರರು ಜಮಾಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಹಾರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವನ್ನು ಒಂದು ಅಡಿರೇಖೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂತಹ ಜಮಾಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರರು ಖರೀದಿಸಬಹುದು.<ref>{{citation |last=Chomitz |first=Kenneth M |year= 1999 |contribution=Evaluating Carbon Offsets from Forestry and Energy Projects: How Do They Compare? |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=630729 |publisher= The World Bank |series=Policy Research Working Paper Series |volume= 2357}}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಆಗುಹೋಗುಗಳು == ಯಾವುದೇ ದೇಶವು [[ಆಜ್ಞೆ-ಅಂಕೆ]]ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು; ನಿಯಂತ್ರಣ, [[ನೇರ]] ಹಾಗೂ [[ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ. ಆ ಕ್ರಮದ ವೆಚ್ಚವು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಾರ್ಜಿನಲ್ ಅಬೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಕರ್ವ್]] (MAC) — ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ unitಅನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ವೆಚ್ಚ - ದೇಶದೇಶಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಟನ್ [[CO2|CO₂]]ವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಚೀನಾಗೆ ಕೇವಲ $2 ಸಾಕಾಗಬಹುದು, ಅದರೆ ಅದೇ ಸ್ವೀಡನ್ ಗಾಗಲೀ, ಯು.ಎಸ್.ಗಾಗಲೀ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ MACಗಳಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ರಚಿಸಲಾದುದು. === ಉದಾಹರಣೆ === ''ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಲಾಭ'' ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸರಳ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮುಚ್ಚಳ ಯೋಜನೆಗಿಂತಲೂ ಕೊಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾದುದು. ಎರಡು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಾದ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]] ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಎರಡೂ ಬೇಕಾದಂತಹ ವಿಸರ್ಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಾವೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಮಾರುವ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. [[File:Emissions.Trading.jpeg|thumb|400px|right|ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ MACಗಳ ಉದಾಹರಣೆ]] ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ CO₂ ವನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿಸುವುದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ, ಉದಾ: MAC_S > MAC_G, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ನ MAC ರೇಖೆಯು ಜರ್ಮನಿಯ ರೇಖೆಗಿಂತಲೂ ಕಡಿದಾಗಿದೆ(ಉನ್ನತ ಇಳಿಜಾರು)ಮತ್ತು R_Req ಒಂದು ದೇಶವು ಇಳಿಸನೇಕಾದ ಒಟ್ಟು ವಿಸರ್ಜನಾ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಫ್ ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ MAC ರೇಖೆಯಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯು ಇಳಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವು R_Req, ಆದರೆ R_Reqನಲ್ಲಿ MAC_G ರೇಖೆಯು CO₂ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನುಮತಿಸಿದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದು ತಲುಪಿಲ್ಲ(ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನುಮತಿ ಬೆಲೆ = P = λ). ಆದ್ದರಿಂದ, CO₂ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಯ ಅನುಮತಿಯು ದತ್ತವಾದಾಗ, ಜರ್ಮನಿಯು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಲಾಭಹೊಂದಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಫ್ ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ನ MAC ರೇಖೆಯಿದೆ. ಸ್ವೀಡನ್ ಇಳಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವು R_Req, ಆದರೆ MAC_S ರೇಖೆಯು R_Req ಅನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ CO₂ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನುಮತಿಸಿದ ಬೆಲೆಯ ರೇಖೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, CO₂ನ ಅನುಮತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದರವನ್ನು ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸ್ವೀಡನ್ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಲವೇ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಕುದನ್ನು ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ತಗ್ಗಿಸಿದಲ್ಲಿ, ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡನ್ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಅದರ MAC_S Pಯೊಡನೆ (R*ನಲ್ಲಿ) ಬೆರೆಯುವವರೆಗೂ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಅವಶ್ಯವಾದ ಒಂದು ಭಾಗಾಂಶದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ''P'' ದರದಲ್ಲಿ (ಯೂನಿಟ್ ಒಂದಕ್ಕೆ) ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಆಂತರಿಕ ವಿಸರ್ಜನ ಇಳಿಮುಖ ವೆಚ್ಚವು, ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಕೊಂಡ ಜಮಾದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದಾಗ, ಬಯಸಿದ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೊತ್ತ (R_Req)ತಲುಪಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಜಮಾ ಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವೀಡನ್ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬಹುದು(Δ d-e-f). "ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಲಾಭ"ವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ತಂತಾನೇ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ತಗಲುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಈ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿದಂತಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಸರ್ಜನ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲಾಭ ಹೊಂದಿತು; ಅದು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅಷ್ಟೂ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ (R_Req)ಈ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಭಾಜನವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ಗೆ ಜಮಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಿತು ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ ಗೆ P ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ, ''P'' ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅದರ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ನಕ್ಷೆಯ (R_Req 1 2 R*)ಪ್ರದೇಶವು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಕ್ಷೆಯ (R_Req 3 2 R*)ಪ್ರದೇಶವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾದ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಸಂದ ಅದರ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವು (Δ 1-2-3) ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಎಂದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಸಂದ ಲಾಭ. (ಎರಡೂ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ) ಎರಡು R*ಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವತಿಯಿಂದ ಆಗುವ ಸಕ್ಷಮ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. * ಜರ್ಮನಿ: ಯೂನಿಟ್ ಗೆ ''P'' ದರದಂತೆ (R* - R_Req) ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ಗೆ ಮಾರಿತು. * ಸ್ವೀಡನ್ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ''P'' ಯೂನಿಟ್ ದರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ''ಆಜ್ಞೆ ಅಂಕೆ'' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ''X'' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಆಗ ಅದೇ ಮೊತ್ತದ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉಂಟಾದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಒಟ್ಟು ತಗಲುವ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವು ''ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ'' ದಲ್ಲಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದರೆ (X&nbsp;— Δ 123 - Δ def). ಮೇಲ್ಕಂಡ ಉದಾಹರಣೆಯು ಬರಿದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ: ಅದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎರಡು ಉಪಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. === ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಳವಡಿಕೆ === ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಯಾವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.CO₂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಗದ ಯಾವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕದ ಸ್ಥಳವು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4083331.stm ಭೂಪಟ: ಮಾಲಿನ್ಯದ ಹಾಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಗಳು], ಬಿಬಿಸಿಯವರ ತೀವ್ರವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ನರಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭೂಪಟ, ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, 2004-12-13. 2009-10-13ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗಳಿಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ನೀತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ SO₂ ಮತ್ತು NO_X, ಹಾಗೂ ಪಾದರಸ) ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಲಾರದು. ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರೆಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ಹಾಟ್ ಸ್ಪಾಟ್'' ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.[[ಲ್ಯಾಗ್ರೇಂಜ್ ಫ್ರೇಂವರ್ಕ್]] ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತಗುಲುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಬೇಕಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಗ್ರೇಂಜ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಝೇಷನ್ ಫ್ರೇಂವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿ ದೇಶಕ್ಕೂ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು (ಆ ದೇಶಗಳ MACಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ) ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, [[ಲ್ಯಾಗ್ರೇಂಜ್ ಗುಣಿತಾಂಕ]]ವು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅನುಮತಿಯ ದರ (P)ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ - ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಿಸರ್ಜನ ಅನುಮತಿ ದರವು ಯೂರೋಪ್<ref>{{Cite web |url=http://www.pointcarbon.com/Home/Carbon%20Market%20Daily/article6521-632.html |title=ಪಾಯಿಂಟ್ ಇಂಗಾಲ: CO₂ನ ದೈನಂದಿನ ದರ |access-date=2010-06-16 |archive-date=2008-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080426010325/http://www.pointcarbon.com/Home/Carbon%20Market%20Daily/article6521-632.html |url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್ ಎಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾದಂತೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.chicagoclimatex.com/ |title=Chicago Climate Exchange prices |publisher=Chicagoclimatex.com |date=2009-08-04 |accessdate=2009-11-03 |archive-date=2009-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091105001705/http://www.chicagoclimatex.com/ |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳೂ ಅಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಸರ್ಜನ ದರವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರುವಂತಹ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯದ [[ಈಕ್ವಿ-ಮಾರ್ಜಿನಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಕವಾದಂತಹ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬೆಲೆ ಎದುರು ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷೆಯ ಕವಾಟ === ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕ್ಷೀಣತೆ ಸಾಧಿಸಲು ''ಬೆಲೆ'' ವಿರುದ್ಧ ''ಪರಿಮಾಣ'' ದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal |last=Weitzman |first=M. L. |url=http://www.jstor.org/pss/2296698 |title=Prices vs. Quantities |journal=The Review of Economic Studies | volume =41 |issue= 4 |date=1974-10)|pages=477–491| accessdate = }}</ref> ವಿಸರ್ಜನಾ ಹಂತ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ''ಪರಿಮಾಣ'' ದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು (ಪರಿಮಾಣ) ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಬದಲಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ (ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಂಚಲತೆ) ಅನಿಶ್ಚಯತೆಯ ವಿಸರ್ಜನಾ ಗೌರವಗಳ ಗೊತ್ತಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಗಳು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಈ ಚಂಚಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತ ಬದಲಾಗುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾರವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬದಲಾಗುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು "ವಿಜಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಜಿತರನ್ನು" ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟತೆಗೆ ಒಂದು ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ, [[ವಿಸರ್ಜನಾ ತರಿ]]ಗೆಯು ಒಂದು ''ದರ'' ದ ಸಾಧನ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವು ಬದಲಾಗುವಂತೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮದ ಭರವಸೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ (ಉದಾ. ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಿತಿ) ವಿಸರ್ಜನಾ ತೆರಿಗೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೋಷವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, ತೆರಿಗೆಯು ಬಹುಶಃ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾ, ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಅನಿಶ್ಚತೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ತೆರಿಗೆ ಮೊತ್ತವು ಲಾಭದ ಜೊತೆ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದಕ್ಷತೆಯ, ಸ್ವತಃ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಿಂತ ಬದಲಾಗುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾರವು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ತೆರಿಗಹಾಕುವ) ಭರಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವೇನೆಂದರೆ, ಏಕರೂಪದ ತೆರಿಗೆ ದರ ಮತ್ತು ಚಂಚಲತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗ, "ಗೆದ್ದವರು ಹಾಗೂ ಸೋತವರನ್ನು" ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಹಾಕುವ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟತೆಗೆ ಸದವಕಾಶವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಚಂಚಲತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಹತೋಟಿಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಸಮನಾಗಿ ದಕ್ಷವಾದುವುಗಳೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾ, ವಿಸರ್ಜನಾ ಹತೋಟಿಯ ಮಟ್ಟವು ಬದಲಾದಾಗ ಲಾಭಗಳ ವಿವೇಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, (ಅಂದರೆ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾತಾವರಣದ ನಷ್ಟಗಳು) ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಕ್ಷೀಣತೆಯ ವೆಚ್ಚದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಷ್ಠ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಂಗೀಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯ ಕಾರಣ, ಬೆಲೆಯ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನಿಶ್ಚತೆಯ ಭಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಈ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಃ ತೆರಿಗೆ ಹಾಕುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಾಚೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗದಂತಹ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾದ್ಯತೆಯ ಸಹಿತ ಒಂದು ಪಲಾಯನದ [[ಉಷ್ಣತೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳ ಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಾತಾವರಣದ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕಲ್ಪನೀಯ ಅಪಾಯವಾದರೆ, ಆಗ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಧನವು ಹೆಚ್ಚು ಒಳ್ಳೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಬಲ್ಲದು, ಏಕೆಂದರೆ ಖಚಿತತೆಯ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಅಂಶದೊಡನೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಪಾಯ ಇರುವುದಾದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿರಲಾರದು, ಆದರೆ ನಿಶ್ಚಿತ ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಾರ್ಗ ಅಥವ GHG ಕೇಂದ್ರಿಕರಣದ ಗೊತ್ತಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal |last = Philibert |first = Cédric |authorlink = |coauthors = |title = Certainty versus ambition economic efficiency in mitigating climate change |journal = International Energy Agency Working Paper Series |volume = LTO/2006/03 |issue = |pages = |publisher = International Energy Agency/OECD |location = Paris |date = 2006-10 |url = http://www.iea.org/textbase/papers/2006/certainty_ambition.pdf |issn = |doi = |id = |accessdate = 2010-01-24 |archive-date = 2009-03-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090325053513/http://www.iea.org/textbase/papers/2006/certainty_ambition.pdf |url-status = dead }}</ref> ''ಸುರಕ್ಷಾ ಕವಾಟ'' ವೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಆಯ್ಕೆಯು ದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಪರವಾನಿಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ (ಅಥವ ಕನಿಷ್ಠ) ಅನುಮತಿಯ ದರವು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಸರ್ಜನಕಾರರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಇಲ್ಲವೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸುವ ದರದಲ್ಲಿ (ಇದನ್ನು ಸಮಯಬಂದಾಗ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದು) ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಥವ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕವಾಟವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲ್ಲವೆ ಅಪ್ಪಟ ಬೆಲೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |last=Jacoby |first=D.H. |last2=Ellerman |first2=A.D. |url=http://dspace.mit.edu/handle/1721.1/3561 | title =The safety valve and climate policy |journal=Energy Policy | volume =32 |issue=4 |pages=481–49 |publisher=Sciencedirect.com |date=2004-03 |accessdate=2009-11-03 | doi = 10.1016/S0301-4215(03)00150-2}}</ref> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಸೋರುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿ ಮಾಡಲು ಈ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ: ಇಯು-ಇಟಿಎಸ್ ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಂಚುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ''ಪರಿಮಾಣ'' ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] [[ಇಂಗಾಲ ತೆರಿಗೆಯ]] ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದು ಒಂದು ಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ (ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್, 2010, ಪುಟ 218),<ref name="wdr" /> ಚೀನಾ ತನ್ನ [[ಶುದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯ]]ದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಲು CO₂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ CO₂ ಒಂದು ಟನ್ನಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯ ''ರಕ್ಷಣಾ ಕವಾಟ'' ವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ. ===ಇಂಗಾಲದ ಸೋರುವಿಕೆ=== [[ಇಂಗಾಲದ ಸೋರುವಿಕೆ]]ಯು ಒಂದು ದೇಶ/ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿಸರ್ಜೆನೆಗಳ ಕಾನೂನು ಅದೇ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಇರುವಂತಹ ಇತರೆ ದೇಶಗಳು/ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೋರುವಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ (ಬಾರ್ಕರ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು''., 2007).<ref>{{cite web |year=2007 |title=11.7.2 Carbon leakage. In (book chapter): Mitigation from a cross-sectoral perspective. In (book): Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (B. Metz ''et al''. Eds.) |publisher=Print version: Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. This version: IPCC website |author=Barker, T. ''et al''. |url=http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/ch11s11-7-2.html |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503032254/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/ch11s11-7-2.html |url-status=dead }}</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಇಂಗಾಲ ಸೋರುವಿಕೆಯ ಪರಿಮಾಣದ ಗಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ (ಗೊಲ್ಟಮ್ ಬರ್ಗ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'', 1996, ಪುಟ. 31)<ref>{{cite book |date=1996 |author=Goldemberg, J. ''et al''. |title=Introduction: scope of the assessment. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (J.P. Bruce ''et al''. Eds.) |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A. |isbn=9780521568548 |doi=10.2277/0521568544}}</ref> ಕಯೊಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಅನೆಕ್ಸ್ I ರಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು ಸೋರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅನೆಕ್ಸ್ I ರಲ್ಲಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾರ್ಕರ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು '' (2007) ಸೋರುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಮಾಡಿದರು. ಸ್ವದೇಶದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ವದೇಶದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವ ದೇಶಗಳ ಹೊರಗೆ CO₂ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನೇ ಸೋರುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತದನುಸಾರವಾಗಿ, ಶೇಕಡಾ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೋರುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸೋರುವಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವದೇಶದ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದು ಅರ್ಥ, ಅಂದರೆ, ಸ್ವದೇಶದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕೃತ್ಯಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬೆಲೆಯ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಷ್ಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸೋರುವಿಕೆಯ ದರಗಳ ಕೆಲಸದ ಅಂದಾಜು ಕ್ಯೊಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಶೇಕಡಾ 5 ರಿಂದ 20 ರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಸೋರುವಿಕೆಯ ದರಗಳು ಬಹಳ ಅನಿಶ್ಚಯವೆಂದು ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |year=2007 |title=Executive Summary. In (book chapter): Mitigation from a cross-sectoral perspective. In (book): Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (B. Metz ''et al''. Eds.) |publisher=Print version: Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. This version: IPCC website |author=Barker, T. ''et al''. |url=http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/ch11s11-es.html |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2010-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331200123/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/ch11s11-es.html |url-status=dead }}</ref> ಶಕ್ತಿ-ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಅನೆಕ್ಸ್ I ರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಕರವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಬಹುಶಃ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದೆಂದು ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹಿತಕರವಾದ ಪರಿಣಾಮವು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಆಗಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ತಪ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ EU ETS ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಬೊರ್ಕರ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'' (2007) ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಅನುಭವಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಊಹಿಸಿದರು. ===ವ್ಯಾಪಾರ=== ಸರಿಯಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಹಿತ "ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ" ಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಗಾಲ ತಗ್ಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲೊಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Houser | first = Trevor | authorlink = | coauthors = Rob Bradley, Britt Childs Staley, Jake Werksman, Robert Heilmayr | title = Leveling The Carbon Playing Field: International Competition and U.S. Climate Policy Design | publisher = Peterson Institute for International Economics | year = 2008 | location = | pages = | url = http://www.wri.org/publication/leveling-the-carbon-playing-field | doi = | id = | isbn = | access-date = 2010-06-16 | archive-date = 2010-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100430190515/http://www.wri.org/publication/leveling-the-carbon-playing-field | url-status = dead }}</ref> [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ]]ಒಂದು ಭಾಗವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಡೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಅಮದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾನುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂಗಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲು ಕರೆಗೊಡುತ್ತದೆ. [[ದರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ದೇಶಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಹೊರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯುಗುಣದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚರ್ಚೆಯು ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಚಾರವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಂದ "ಹಸಿರು[[ರಕ್ಷಣೆಯತ್ವ]]" ಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ (ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್, 2010, ಪುಟ 251).<ref name="wdr">{{cite web |year=2010 |author=World Bank |title=World Development Report 2010: Development and Climate Change |publisher=The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank, 1818 H Street NW, Washington DC 20433 |url=http://go.worldbank.org/BKLQ9DSDU0 |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410171605/http://go.worldbank.org/BKLQ9DSDU0 |url-status=dead }}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಟನ್ CO₂ ಗೆ 50 ಡಾಲರುಗಳ ಇಂಗಾಲದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಲೆಯ ಅಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಂಕಗಳು (ವಾಸ್ತವಿಕ ಇಂಗಾಲ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಂಕವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಲ್ಲದೆಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ (2010) ಟೀಕಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳು ಅಸಮವಾದದ್ದೆಂದು ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹವಾಗುಣದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿರುವಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಮದು-ರಫ್ತು ಸುಂಕವು ಒಂದು ಹೊರೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. == ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಧಾನಗಳು == === ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದ === ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದ(ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್) 1997ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು ಅದು 2005ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳು ಆರು ಪ್ರಮುಖ [[ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ]]ಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ವಯ ಬದ್ಧವಾಗುವ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://unfccc.int/kyoto_protocol/items/2830.php |title=Kyoto Protocol |publisher=UNFCCC website |accessdate=2009-09-16}}</ref> ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳು("ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು) ಇಂತಿಷ್ಟೆಂದು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿ 'ಅನೆಕ್ಸ್ 1' ದೇಶವೂ ಒಪ್ಪಿತು; 1990ರಲ್ಲಿನ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ವಿಸರ್ಜನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 5.2%ರಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಡಂಬಡದ [[ಅನೆಕ್ಸ್ 1]]ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೇಶವಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತ ಅಂತರ್ಸರ್ಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ಕ್ಯೋಟೋ ಬದ್ಧ ಅವಧಿಯ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಬದ್ಧರಾಗುವುದರಿಂದ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವು [[GDP]]ಯ 0.1-1.1%ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf |title=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change, Summary for Policymakers from [[IPCC Fourth Assessment Report]] |pages=Item 25, page 33 |publisher=Working Group III, [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]] |date=2007-05-04 |accessdate=2007-05-10 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518152103/http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf|archivedate=2007-05-18}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಹಲವಾರು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ("[[ಜಿಗಟಲ್ಲದ ಸೂತ್ರಗಳು]]")ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಸರ್ಜನ ಕಡಿತದ ಮಟ್ಟ(caps)ವನ್ನು ತಲುಪಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ (IPCC, 2007).<ref>{{cite web |year=2007 |title=Glossary J-P. In (book section): Annex I. In: Climate Change 2007: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (B. Metz ''et al''. Eds.) |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A. |author=IPCC |url=http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/annex1sglossary-j-p.html |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503041746/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/annex1sglossary-j-p.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದದ ಲೇಖ 3.3ರಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ಪಕ್ಷದವರು1990ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅರಣ್ಯಕರಣ (ಕಾಡು ಸಿಂಕ್ ಗಳು) ಮತ್ತು ಪುನರರಣ್ಯಕರಣ(ಮೂಲಗಳು)ದಿಂದ GHG ವಿಸರ್ಜಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು,ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿಸರ್ಜನ ಕಡಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://unfccc.int/methods_and_science/lulucf/items/4129.php |title=LULUCF under the Kyoto Protocol |publisher=unfccc.int |accessdate=2010-04-28 }}</ref> ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ಪಕ್ಷದವರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್(IET) ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, 2008ರಿಂದ 2012<ref>{{cite web |url=http://unfccc.int/kyoto_protocol/background/items/3145.php |title=UNFCCC Countries'' 1990 to 2012 emissions targets |publisher=UNFCCC website |date=2008-05-14 |accessdate=2009-11-03}}</ref> ರವರೆಗಿನ 5 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ [[ದತ್ತ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೂನಿಟ್]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ದೇಶಗಳು ನಿಗದಿತ ಮೊತ್ತದ ಯೂನಿಟ್ ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದತ್ತ ವಿಸರ್ಜನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://unfccc.int/kyoto_protocol/mechanisms/emissions_trading/items/2731.php |title=Emissions Trading |publisher=UNFCCC website |accessdate=2009-09-16}}</ref> ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ [[ಇಂಗಾಲ ಯೋಜನೆ]]ಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾಯೋಜನ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ವ್ಯವಹರಿಸಬಲ್ಲ [[ಇಂಗಾಲದ ಜಮಾ]]ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ದೇಶಗಳು ಮುಚ್ಚಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಯೋಜನೆಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕ್ಯೋಟೋ ಸೂತ್ರಗಳೆಂದರೆ [[ಶುದ್ಧ ವೃದ್ಧಿ ಸೂತ್ರ]] (CDM) ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಅಳವಡಿಕೆ (JI). CDM ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ಹೊರತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೆಕ್ಸ್ 1 ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯೋಜನೆಗಳು JI ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. CDM ಯೋಜನೆಗಳು, ಪ್ರಗತಿಪರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ತಾಳ್ಕೆ ಬರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅರಿಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು "ನೈಜ" ಹಾಗೂ "ಹೆಚ್ಚುವರಿ" ವಿಸರ್ಜನ ಉಳಿತಾಯವನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಏಂದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ CDM ಯೋಜನೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಗುವ ಉಳಿತಾಯಗಳು (ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, 2009, ಪುಟ 14).<ref>{{cite web |year=2009 |month=March |title=Global Carbon Mechanisms: Emerging lessons and implications (CTC748) |author=Carbon Trust |url=http://www.carbontrust.co.uk/Publications/pages/publicationdetail.aspx?id=CTC748&respos=2&q=global+carbon+market&o=Rank&od=asc&pn=0&ps=10 |publisher=Carbon Trust website |accessdate=2010-03-31 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114342/http://www.carbontrust.co.uk/Publications/pages/publicationdetail.aspx?id=CTC748&respos=2&q=global+carbon+market&o=Rank&od=asc&pn=0&ps=10 |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಸರ್ಜನ ಉಳಿತಾಯಗಳು ನಿಜವೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ(ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್, 2010, ಪುಟಗಳು 265–267).<ref name="wdr" /> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ==== ಗಾರ್ನಾಟ್ ಕರಡು ವರದಿ ==== {{Main|Garnaut Climate Change Review|Carbon Pollution Reduction Scheme}} NSW ಹಸಿರುಮನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರಗಳನ್ನು (NGACs) ಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಕೋರುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು NSW ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ತಗ್ಗುವಿಕೆಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://greenhousegas.nsw.gov.au/ |title=The Greenhouse Gas Reduction Scheme |publisher=Greenhouse Gas Reduction Scheme Administrator |location=NSW |date=2010-01-04 |accessdate=2010-01-16 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107022148/http://www.greenhousegas.nsw.gov.au/ |url-status=dead }}</ref> 2003 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ (NSW) ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಏಕಮತದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಜಮೆಯ ಹಣದಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಇತರೆ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯ ಚೊಕ್ಕ ಫ್ಲೊರೊಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ಬಲ್ಬುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅದರ ದಕ್ಷತೆಯ ಕೊರತೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತ್ವ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕ್ಷೀಣತೆಗಳ ಅಧಿಕತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣ UNSW ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ (CEEM) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Citation |first = Rob |last = Passey |first2 = Iain |last2 = MacGill |first3 = Hugh |last3 = Outhred |contribution = The NSW Greenhouse Gas Reduction Scheme: An analysis of the NGAC Registry for the 2003, 2004 and 2005 Compliance Periods |contribution-url = http://www.ceem.unsw.edu.au/content/userDocs/CEEM_DP_070827_000.pdf |series = CEEM discussion paper DP_070822 |year = 2007 |place = Sydney |publisher = The UNSW Centre for Energy and Environmental Markets (CEEM) |accessdate = 2009-11-03 |title = ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |archive-date = 2009-09-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090929115757/http://www.ceem.unsw.edu.au/content/userDocs/CEEM_DP_070827_000.pdf |url-status = dead }}</ref> 2012 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಒಂದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ]]4 ನೇ ಜೂನ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜಾನ್ ಹೋವಾರ್ಡ್]] ಘೋಷಿಸಿದನು, ಆದರೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು "ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ, ತುಂಬಾ ತಡ" ವೆಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{cite news |last=Farr |first=Malcolm | url = http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21844556-5005961,00.html | title = Howard flying blind on climate |newspaper=Herald Sun |date=2007-06-04 |accessdate=2009-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013133557/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,21844556-5005961,00.html|archivedate=2007-10-13}}</ref> 24 ನೇ ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಹೋವಾರ್ಡ್ ನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಧಾನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು [[ಕೆವಿನ್ ರುಡ್]] ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರುಡ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೆದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2010 <ref>{{cite web |url=http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/48946/story.htm |title=Australian Carbon Trade to Boost Affordable Energy |publisher=Planet Ark |date=2008-06-24 |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2009-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091128150017/http://www.planetark.com/dailynewsstory.cfm/newsid/48946/story.htm |url-status=dead }}</ref> ದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು 2011 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Peter |last=Smith |url=http://www.ft.com/cms/s/0/8fe917cc-390c-11de-8cfe-00144feabdc0.html |title=Rudd delays carbon trading |newspaper=The Financial Times |date=2009-05-05 |accessdate=2009-11-03 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703141908/http://www.ft.com/cms/s/0/8fe917cc-390c-11de-8cfe-00144feabdc0.html |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಂಡಲ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸಂಭವನೀಯ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧ್ಯಾಪಕ [[ರಾಸ್ ಗಾರ್ನಾಟ್]] ನನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ, [[ಗಾರ್ನಾಟ್ ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪುನರಾವಲೋಕನ]]ವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಅದರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವರದಿಯನ್ನು 2008 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 21 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/GarnautClimateChangeReviewInterimReport-Feb08/$File/Garnaut%20Climate%20Change%20Review%20Interim%20Report%20-%20Feb%2008.pdf | title = Garnaut Climate Change Review | format = PDF | date = | accessdate = 2009-11-03 | archive-date = 2010-11-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101121184112/http://www.garnautreview.org.au/CA25734E0016A131/WebObj/GarnautClimateChangeReviewInterimReport-Feb08/$File/Garnaut%20Climate%20Change%20Review%20Interim%20Report%20-%20Feb%2008.pdf | url-status = dead }}</ref> ಕೃಷಿಯಲ್ಲದ, ಆದರೆ ಸಾಗಣೆ ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಗೆ, ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಪರವಾನಿಗೆಗಳು ಸ್ಮರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾರಲ್ಪಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲದ ಮಾಲಿನ್ಯಗಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಬಾರದೆಂದು ಅದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಇಂಧನದ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ತುಂಬಿಕೊಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಅದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಕಡಿಮೆಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಮಿತಿಗೆ ಶಿಫಾರಸುಮಾಡಿತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಹಾಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಸಹ ಅದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.garnautreview.org.au/domino/Web_Notes/Garnaut/garnautweb.nsf | title = Garnaut Review | publisher = Garnaut Review | date = | accessdate = 2009-11-03 | archive-date = 2008-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080415120714/http://www.garnautreview.org.au/domino/Web_Notes/Garnaut/garnautweb.nsf | url-status = dead }}</ref> ಗಾರ್ನಾಟ್ ಕರಡು ಪ್ರತಿ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ, [[ರುಡ್]] [[ಕಾರ್ಮಿಕ]] ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 16 ರಂದು ಒಂದು ಹಸಿರು ಪತ್ರದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://www.greenhouse.gov.au/greenpaper/index.html |title=Carbon Pollution Reduction Scheme Green Paper |publisher=Greenhouse.gov.au |date=2009-10-14 |accessdate=2009-11-03 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906093316/http://www.greenhouse.gov.au/greenpaper/index.html |url-status=dead }}</ref> ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು, ಅದು ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. === ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ === {{Main|European Union Emission Trading Scheme}} ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆ(or EU ETS) ಯು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಹು-ದೇಶೀಯ, ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲೋಸುಗ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಯಮವು ಬಳಸುವ ಸಲಕರಣೆಯಾಗಿದೆ(ಜೋನ್ಸ್ ''ಮತ್ತು ಇತರರು''., 2007, ಪುಟ 64).<ref>{{cite web |year=2007 |month=October |author=Jones, B. ''et al''. |title=Appendix 1.2 Climate Change: Economic Impat and Policy Responses. In (book): Chapter 1. Global Prospects and Policy Issues. In: World Economic and Financial Surveys, World Economic Outlook, Globalization and Inequality |publisher=IMF website |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/ |accessdate=2010-04-26}}</ref> ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ [[ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಯುಕೆ]] ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ೧೫(ಈಗ 27ರಲ್ಲಿ 25) ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.opencrs.com/document/RL33581 |title=ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ: ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (EU ETS) |access-date=2010-06-16 |archive-date=2006-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830203554/http://www.opencrs.com/document/RL33581 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 20 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ಶಾಖದ ಸರಬರಾಜು ಇರುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಾರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆ<ref>{{cite news |url=http://www.washtimes.com/business/20060731-011601-7934r.htm |title=Britain, California to join forces on global warming |newspaper=The Washington Times |date=2006-07-31 |accessdate=2009-11-03}}</ref> ಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಬೇಕೆಂಬ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು (46%) ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ವ್ಯಾಗ್ನರ್, ಎಂ.: ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಪರಿಮಿತಿ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಮುದಾಯ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ GHG ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು. ಲ್ಯೂನ್ ಬರ್ಗ್: ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇಯ್ನೆಬಿಲಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ 2004, ಪುಟ 12, [http://www.leuphana.de/csm/content/nama/downloads/download_publikationen/47-4downloadversion.pdf ] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/5qZh5d7Yi?url=http://www.leuphana.de/csm/content/nama/downloads/download_publikationen/47-4downloadversion.pdf |date=2010-06-18 }} CSM ಲ್ಯೂನ್ ಬರ್ಗ್</ref> ಮೊದಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜಗದ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಜಮಾವನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಕ್ಯೋಟೋದ [[ಶುದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂತ್ರ]]ದಂತೆ ನಡೆಯಬಹುದು. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಫತ್ತಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅಮೋಘವಾದ ಲಾಭವರ್ಷವೇ ಸುರಿಯಿತು.(CCC, 2008, ಪುಟ 149).<ref name="ccc">{{cite web |year=2008 |month=December |author=CCC |title=Chapter 4: Carbon markets and carbon prices. In: Building a low-carbon economy – The UK’s contribution to tackling climate change. The First Report of the Committee on Climate Change. December 2008 |url=http://www.theccc.org.uk/reports/building-a-low-carbon-economy |publisher=Print version: [http://www.tsobookshop.co.uk The Stationary Office]. This version: CCC website |accessdate=2010-04-26}}</ref> ಎಲ್ಲೆರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ನರ್ ರವರು(2008)(ಗ್ರಬ್ ''ಮುಂತಾದವರು'' ಸೂಚಿಸಿದಂತಹವರು,. 2009, ಪುಟ 11)[[EU ETS]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ 1ರಿಂದ 2 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಏರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವನತಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |year=2009 |day=3 |month=August |title=Climate Policy and Industrial Competitiveness: Ten Insights from Europe on the EU Emissions Trading System |publisher=Climate Strategies |author=Grubb, M. ''et al''. |accessdate=2010-04-14 |url=http://www.climatestrategies.org/our-reports/category/17/204.html |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206052137/http://www.climatestrategies.org/our-reports/category/17/204.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಬ್ ''ಮುಂತಾದವರು'' (2009, ಪುಟ 11)ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿತದ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ಅಂದಾಜಿನ ಮೊತ್ತವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 50-100 MtCO ₂ ಅಥವಾ 2.5-5 ಪ್ರತಿಶತ ಇದ್ದಿತೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ರಚನಾದೋಷಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿವೆ(ಜೋನ್ಸ್ ''ಮುಂತಾದವರು''., 2007, ಪುಟ 64). 2005-07ರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಳಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಸರ್ಜನಾ ಕಡಿತಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಷ್ಟು ಭದ್ರವಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ(CCC, 2008, ಪುಟ 149). ಕೊಡಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಮತಿಗಳ ಮೊತ್ತವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದ್ದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಗಾರದ ಬೆಲೆಯು 2007ರಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಈ ಅಧಿಕಸರಬರಾಜು ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಹೂಡಬೇಕಾದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಅರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಬಿಗಿ ಮೂಡಿತು, ಆದರೆ JI ಮತ್ತು CDM ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟದ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ(CCC, 2008, ಪುಟಗಳು 145, 149). ಎರಡನೆಯ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಈ ಮುಚ್ಚಳವು 2010ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನಾಕಡಿತವನ್ನು ಮುಚ್ಚಳವಿರದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಟ್ಟ(ಮಾಮೂಲಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರವಿಸರ್ಜನೆಗಳು)ಕ್ಕಿಂತಲೂ 2.4%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಪಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ(ಜೋನ್ಸ್ ''ಮುಂತಾದವರು''., 2007, ಪುಟ 64). ಮೂರನೆಯ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ (2013–20),[[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗ]]ವು ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ: *ಸರ್ವಾಂಗೀಣ EU ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ, ನಂತರ EU ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚುವಿಕೆ; *ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಮಿತಿ; *ಘಟ್ಟ ಎರಡು ಮತ್ತು ಘಟ್ಟ ಮೂರರ ನಡುವಣ ಅನುಮತಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಿತಿ ಹೇರದಿರುವುದು; *ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಗಳಿಂದ ಹರಾಜಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದು. === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === {{See also|New Zealand Emissions Trading Scheme}} {{See also|Climate change in New Zealand}} '''ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆ''' (NZ ETS)ಯು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ನ ಐದನೆಯ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2009ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ನ ಐದನೆಯ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref name="ccra">{{cite web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2002/0040/latest/DLM158584.html?search=ts_act_climate+change_resel&p=1&sr=1 |title=Climate Change Response Act 2002 |publisher=New Zealand Government Parliamentary Counsel Odffice |date=2009-12-08 |accessdate=2010-01-10 }} </ref><ref name="ccret">{{cite web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2008/0085/latest/DLM1130932.html |title=Climate Change Response (Emissions Trading) Amendment Act 2008 No 85 |publisher=Parliamentary Counsel Office |work=www.legislation.govt.nz|date=2008-09-25 |accessdate=2010-01-25 }}</ref> NZ ETS ಎಲ್ಲಾ-ವಿಭಾಗಗಳ ಎಲ್ಲಾ-ಅನಿಲಗಳ ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರಿತ ವಿಸರ್ಜನ ಯೋಜನೆ<ref name="ccra" />. ತೀವ್ರತೆಯಾಧಾರಿತ ETS ಒಂದು ETS ಆಗಿದ್ದು ಇದರಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಿಯೋಜಿಸುವಿಕೆಯು ದಾಖಲಾದ ವಿಸರ್ಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ಪಾದನಾ ದರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು "ಸರ್ವ-ವಿಭಾಗಗಳ" ಎಂದಿದ್ದರೂ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 2013 ಮತ್ತು 2015ರವರೆಗೂ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಜುಲೈ 1, 2010ರಿಂದ ವಿಧೇಯಕಗಳಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ವಿಧೇಯಕಗಳು 2008ರ ಜನವರಿ 1ರಿಂದಲೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಜುಲೈ 2010ರಿಂದ ದೆಸೆಂಬರ್ 31, 2012<ref name="ccra" /> ರವರೆಗೂ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಅವಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ನ ವಿಸರ್ಜನಗಳ ಯೂನಿಟ್ ಗಳ (NZUಗಳ)ದರವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ NZ$25ಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಟನ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಯೂನಿಟ್ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಟನ್ ಗೆ NZ$12.50ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ ಕಾಯಿದೆ 2002(ಕಾಯಿದೆ)ರ ಭಾಗ 3 ಕಾಯಿದೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮಾಮಾಲಾಗಿ ನಡೆಯುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಮ್ಮುವ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಫ್ರೇಂವರ್ಕ್ ಕಂವೆಂಷನ್ ಆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ (UNFCCC) ಮತ್ತು [[ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿರುವ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಆಗಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.<ref name="ccra" /> ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದೆ, ಮಾಮೂಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಲುದಾರಿಕೆದಾರರು<ref name="pce1">{{cite press release |url=http://www.scoop.co.nz/stories/PO0910/S00231.htm |title=New bill ‘weakens ETS’ says Environment Commissioner|publisher=Parliamentary Commissioner for the Environment |date=2009-10-15 |accessdate=2009-10-15.}}</ref> ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'ಮಾಮೂಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ' ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಯಿದೆಯನ್ವಯ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಟ್ಟವು ಏರಬಹುದು. === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ === {{related|[[Acid Rain Program]]}} ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯು 1990ರ ಯು.ಎಸ್.ನ [[ಪರಿಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾಯಿದೆ]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ SO₂ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ರೀತಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ SO₂ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು 1980ರಿಂದ 2007ರೊಳಗೆ 50% ಇಳಿಮುಖವಾದವು.<ref>[http://www.epa.gov/airmarkt/progress/arp07.html ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಯೋಜನೆ 2007ರ ಪ್ರಗತಿ ವರದಿ], [[ಯು.ಎಸ್. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿ]], ಜನವರಿ 2009.</ref> ಮೂಲದಿಂದ- ಮೂಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಮ್ಲಮಳೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಖರ್ಚಿನ 80%,ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ SO₂ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದುದರಿಂದ ಆಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="stavins98" /><ref>ಕಾರ್ಲ್ ಸನ್, ಕರ್ಟಿಸ್, ಡಲ್ಲಾಸ್, ಬರ್ಟ್ರಾ, ಮಾರೀನ್, ಕ್ರಾಪರ್, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೆನ್ ಎಲ್. ಪಾಮರ್. 2000. "ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಗಂದಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ನಿಯಂತ್ರಣ: ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭಗಳೇನು?" ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ'' 108: 1292-1326.</ref> 1997ರಲ್ಲಿ [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯವು ವಿಸರ್ಜನಾ ಕಡಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚಿಕಾಗೋದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು [[ಚುರುಕಾದ ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಾಂಶ]]ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಯತ್ನಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Emissions Reduction Market System What Is ERMS? |year=2007 |url=http://www.epa.state.il.us/air/erms/ |publisher=Illinois EPA |access-date=2010-06-16 |archive-date=2014-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141128104812/http://www.epa.state.il.us/air/erms/ |url-status=dead }}</ref> 2000ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಈಗಿನವರೆಗೂ ಎಂಟು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಗಳಿಂದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಮೂಲಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯ ಜಮಾ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿವೆ. 2003ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ರೀಜನಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್]] (RGGI)ಎಂಬ, ಪವರ್ ಜನರೇಟರ್ ಗಳಿಗೆಂದೇ, ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ]]ದ ವಿಸರ್ಜನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂಬತ್ತು [[ಈಶಾನ್ಯ]] ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು. ಆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೆಂದ್ರದ ಕಾರ್ಬನ್ "ಬಜೆಟ್" ಅನ್ನು 2009ರ ಅನುಮತಿಸಿದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೧೦% ದಷ್ಟು 2018ರ ವೇಳೆಗೆ ಇಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜನವರಿ 1, 2009ರಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.rggi.org/docs/mou_12_20_05.pdf ಮೆಮೊರಾಂಡಮ್ ಆಫ್ ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511191906/http://www.rggi.org/docs/mou_12_20_05.pdf |date=2011-05-11 }} - ಸ್ಥಳೀಯ ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ</ref> 2003ರಲ್ಲಿಯೇ ಯು.ಎಸ್.ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗಳು CO₂ ವಿಸರ್ಜನ ಅನುಮತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು [[ಚಿಕಾಗೋ ವಾತಾವರಣ ವಿನಿಮಯಕೇಂದ್ರ]]ದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಇಚ್ಛೆಯ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿನಿಮಯಕೇಂದ್ರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ [[wikt:offset|ಓಝೋನ್]] ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನ [[wikt:offset|ಪರಿಹಾರಗಳ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸೂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.carbon-financeonline.com/index.cfm?section=features&amp;id=11092&amp;action=view&amp;return=home ಕ್ಯೋಟೋ ಆರರನ್ನು ದಾಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727011403/https://www.carbon-financeonline.com/index.cfm?section=features&id=11092&action=view&return=home |date=2011-07-27 }} ಇಂಗಾಲ ವಿತ್ತ 7 ಮಾರ್ಚ್ 2008</ref> 2007ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸಚಿವಸಂಪುಟ]]ವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್ ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು, [[AB-32]], ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರುಜು ಹಾಕಿ ಕಾನೂನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಷ್ವಾರ್ಝೆನೆಗೆರ್]] ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನಾ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಳ್ಳಕವಾದ ಸೂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಾರ್ಬನ್ ಯೋಜನೆ]]ಯು ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ತತ್ಸಮವಾದ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ: ಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಸುವಿಕೆ, SF₆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಹಳ್ಳ ಮುಚ್ಚುವಾಗಿನ ಅನಿಲದ ಸೆರೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಏಳು ಯು.ಎಸ್. ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್]] (WCI)ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.westernclimateinitiative.org/WCI_Documents.cfm |title=WCI ವಿನ್ಯಾಸದ ಪತ್ರಗಳು |access-date=2010-06-16 |archive-date=2007-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826180538/http://www.westernclimateinitiative.org/WCI_Documents.cfm |url-status=dead }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 17, 2008ರಂದು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಗಾಗಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] [[ಜಗದ ಉಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಯುಎಸ್ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|author=17 novembre 2008 | url = http://it.youtube.com/watch?v=hvG2XptIEJk | title = YouTube&nbsp;— A New Chapter on Climate Change |publisher=It.youtube.com |date= |accessdate=2009-04-03}}</ref> [[2010ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಫೆಡೆರಲ್ ಬಜೆಟ್]] ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ(GHG) ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಹಣದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಯುಎಸ್ $15 ಬಿಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಚಿಂತನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ GHG ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಲಾಗುವುದರಿಂದ FY 2012ಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $78.7 ಬಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವಾಗುವುದು ಮತ್ತು FY 2019ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಸಾಗಿ $83 ಬಿಲಿಯನ್ ಮುಟ್ಟುವುದು.<ref>{{cite web | url = http://www.renewableenergyworld.com/rea/news/article/2009/03/presidents-budget-draws-clean-energy-funds-from-climate-measure?cmpid=WNL-Friday-March6-2009 | title = President's Budget Draws Clean Energy Funds from Climate Measure | publisher = Renewable Energy World | date = | accessdate = 2009-04-03 | archive-date = 2011-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110504073615/http://www.renewableenergyworld.com/rea/news/article/2009/03/presidents-budget-draws-clean-energy-funds-from-climate-measure?cmpid=WNL-Friday-March6-2009 | url-status = dead }}</ref> [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ]] (H.R. 2454), ಎಂಬ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಸೂದೆಯು ಜೂನ್ 26, 2009ರಂದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟಿಟಿವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 219-212 ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಉಗಮ ಹೌಸ್ ಎನರ್ಜಿ ಎಂಡ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರೆಪ್.ಹೆನ್ರಿ ಎ. ವ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮನ್ ಮತ್ತು ರೆಪ್. ಎದ್ವರ್ಡ್ ಜೆ. ಮಾರ್ಕೀಯವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://energycommerce.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=1633&catid=155&Itemid=55 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-01-20 |archive-date=2016-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205215439/http://energycommerce.house.gov/index.php?option=com_content&view=article&id=1633&catid=155&Itemid=55 |url-status=dead }}</ref> {{See also|Climate change in the United States}} ==== ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ==== {{Main|Renewable Energy Certificates}} [[ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು]], ಅಥವಾ "ಹಸಿರು ದಾರಗಳು", ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಗಳೊಳಗಿನ ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ, ವರ್ಗಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳು. ಒಂದು [[ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ]] ದಾಯಕವು ಪ್ರತಿ 1000 [[kWh]] ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒಂದು ಹಸಿರು ದಾರವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ(ಎನರ್ಜಿಯ) ಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುವರು ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐಚ್ಛಿಕವಾದುದು. ಇವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ [[ಸಮುದಾಯಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ]]ಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಬಾರಿ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲಾತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳ ಇಂಧನ ಬಳಸುವ ಸ್ಥಳೀಕ ಒದಗಿಸುವವನಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು,ಆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಜಲಶಕ್ತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು. == ಇಂಗಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ == {{Main|Carbon emission trading}} ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್]] ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕುರಿತಾದದ್ದು.(ಟನ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಗೆ ಸಮನಾದುದು]] ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಆಥವಾ tCO₂e) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಿಂಹಪಾಲು ಅದರದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಮೇರೆಗೆ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ [[ವಿಶ್ವದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಲು]] ಯತ್ನಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತವೆ. {{See also|personal carbon trading|carbon offset}} === ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರೀತಿ === ಇಂಗಾಲ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ನ ಇಂಗಾಲ ಹಣಕಾಸು ಯೂನಿಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, 2005ರಲ್ಲಿ 374 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಸಮಾನಾಂಶ (tCO₂e)ವನ್ನು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದು 2004ರಲ್ಲಿ ಆದ ವಿನಿಮಯ(110 mtCO₂e)<ref name="autogenerated1">{{cite web | url = http://carbonfinance.org/docs/StateoftheCarbonMarket2006.pdf | title = Carbon Finance |publisher=Carbon Finance |date=2009-01-15 |accessdate=2009-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060517190145/http://carbonfinance.org/docs/StateoftheCarbonMarket2006.pdf|archivedate=2006-05-17}}</ref> ಕ್ಕಿಂತಲೂ 240% ಅಧಿಕ ಮತ್ತು ಆ 2004ರದ್ದೇ 2003ರ ವಿನಿಮಯ(78 mtCO₂e)ಕ್ಕಿಂತಲೂ 41% ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://carbonfinance.org/docs/CarbonMarketStudy2005.pdf |title=Microsoft Word&nbsp;— Carbon Market Study 2005 - FINAL&nbsp;— Letter.doc |publisher=Carbonfinance.org |date=2009-01-15 |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529085935/http://carbonfinance.org/docs/CarbonMarketStudy2005.pdf |url-status=dead }}</ref> ದಾಲರ್ ಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಫೆಲಿಪೆ ಡಿ ಜೀಸಸ್ ಗಾರ್ಡುನೋ ವ್ಯಾಝ್ ಕ್ವೆಝ್ ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 11 ಬಿಲಿಯನ್ USD 2005ರಲ್ಲಿ, 30 ಬಿಲಿಯನ್ USD 2006ರಲ್ಲಿ,<ref name="autogenerated1" /> ಮತ್ತು 64 ಬಿಲಿಯನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite web |url=http://carbonfinance.org/docs/State___Trends--formatted_06_May_10pm.pdf |title=Carbon Finance |publisher=Carbon Finance |date=2009-01-15 |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529085932/http://carbonfinance.org/docs/State___Trends--formatted_06_May_10pm.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅನುಮತಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರ್ರಾಕೆಶ್ ಕಟ್ಟಲೆಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯಲು ಬೆಂಬಲಿತವಾಗುವ ಕಡತಗಳ ವಿಧವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಯುಎಸ್ಎಯು ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿ ಆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಡಂಬಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅದರ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಗ ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಜಮಾಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದ್ರವೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು, ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಮಾರ್ಗಾನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>ಸ್ಟಾವಿನ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎನ್., ಮತ್ತು ಜಡ್ಸನ್ ಜಾಫ್ಫೆ (2008). ''ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾತಾವರಣ ಸಂಹಿತೆ ವಿನ್ಯಾಸದಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸತಕ್ಕ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಸೆಯುವಿಕೆ'', ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾತಾವರಣ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಕುರಿತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ನ ಯೋಜನೆ [http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/18580/ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹ ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಯೋಟೋ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ವಿಧದ ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಬೇರೆ ವಿಧದ ಮಾಪನವಿಧಿ, ಎಲ್ಲಾ ಅನುಮತಿಗಳ ದರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಅಥವಾ CDM ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಕೋರುತ್ತವೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ [[ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದದ]] ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಅಭದ್ರತೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದರನಿರ್ಧಾರವು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಷಿಪ್]] (ICAP) ಎಂಬ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.icapcarbonaction.com/ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಷಿಪ್] ICAP ಜಾಲತಾಣ</ref><ref>[http://belfercenter.ksg.harvard.edu/publication/18580/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾತಾವರಣ ಸಂಹಿತೆ ವಿನ್ಯಾಸದಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸತಕ್ಕ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಸೆಯುವಿಕೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಬರ್ಟ್ ಎನ್. ಸ್ಟ್ಯಾವ್ನಿಸ್ ಮತ್ತು ಜಡ್ಸನ್ ಜಫ್ಫೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾತಾವರಣ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆ</ref> === ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದದ ರೀತ್ಯಾ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, ದ [[ಲಂಡನ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪ್ಲೇಸ್]] ತಾನೇ ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $60 ಬಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಬಾಳುವಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.pointcarbon.com | title = Point Carbon news | publisher = Pointcarbon.com | date = | accessdate = 2009-11-03 | archive-date = 2007-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070228150114/http://www.pointcarbon.com/ | url-status = dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಐಚ್ಛಿಕ ಪರಿಹಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2010ರ ವೇಳೆಗೆ $4bn ಮುಟ್ಟಬಹುದೆಂಬ ಆಶಯವಿದೆ.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/2/282b278c-f4db-11db-b748-000b5df10621,dwp_uuid=3c093daa-edc1-11db-8584-000b5df10621.html ''ದ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್'' ] ಫಿಯೋನಾ ಹಾರ್ವೇ, FT ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007</ref> [[G8 ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ದುಂಡುಮೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ 23 [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು]] ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫೋರಂ]] ಎಂಬ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡವು ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[ಫೋರ್ಡ್]], [[ಟೊಯೋಟಾ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ಬಿಪಿ]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿಲಿವರ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಜೂನ್ 9, 2005ರಂದು ಈ ತಂಡವು ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖವೆಂವ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟರು. ಆ ತಂಡವು ಸರ್ಕಾರಗಳು "ಸ್ವಚ್ಛ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಏಕರೀತಿಯ ದರ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು", "ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ" ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿ, ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲ ಉತ್ಪಾದಕರೂ ಸೇರಬೇಕೆಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.weforum.org/pdf/g8_climatechange.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-16 |archive-date=2013-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508123035/http://www.weforum.org/pdf/g8_climatechange.pdf |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ೧೫೦ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉಡಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.<ref>[http://www.epa.gov/climateleaders/partners/ ವಾತಾವರಣ ಮುಖಂಡರ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820195309/http://www.epa.gov/climateleaders/partners/ |date=2010-08-20 }} EPA ಡಿಸೆಂಬರ್ 12</ref> ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಯುಕೆ ವ್ಯವಹಾರವು ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ ಅದು ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಧನವೆನ್ನುತ್ತವೆ.<ref>{{citation |contribution-url=http://www.berr.gov.uk/files/file39578.pdf |title=Meeting the Energy Challenge A White Paper on Energy May 2007 |contribution=Appendix C: UK Position on the EU Emissions Trading Scheme |format=PDF |publisher=UK Department of Trade and Industry |date= |accessdate=2009-11-03 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090609003228/http://www.berr.gov.uk/files/file39578.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳೂ ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಧವನ್ನು ಬಯಸುವುದೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2008ರಂದು, [[ಎಕ್ಕ್ಸಾನ್ ಮೊಬಿಲ್]] ನ ಸಿಇಓ ಆದ [[ರೆಕ್ಸ್ ಟಿಲ್ಲರ್ಸನ್]] [[ಇಂಗಾಲ ತೆರಿಗೆ]]ಯು ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಗಿಂತಲೂ "ಹೆಚ್ಚು ನೇರ, ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನ" ಎಂದುದಲ್ಲದೆ, ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಯು "ಕಡೆಗೆ ಅನಗತ್ಯವಾದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದರು. ಇಂಗಾಲ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಶೂನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯತ್ತ ಸಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆಶೆ ತಮಗಿದೆಯೆಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.canada.com/calgaryherald/news/calgarybusiness/story.html?id=e8aecbbb-16c6-412d-8054-7e64e2b176ef |title=Exxon supports carbon tax |newspaper=Calgary Herald News |date=2009-01-09 |access-date=2010-06-16 |archive-date=2009-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090122051143/http://www.canada.com/calgaryherald/news/calgarybusiness/story.html?id=e8aecbbb-16c6-412d-8054-7e64e2b176ef |url-status=dead }}</ref> [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]], 230 ಸದಸ್ಯ ಏರ್ಲೈನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯುಯಾನದ 93% ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವ್ಯಾಪಾರವು "ಮಾನದಂಡ"ದ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸರಾಸರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು, "ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಾದರಿಂಗ್" ರೀತಿಯಲ್ಲಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಾಸರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅನುಮತಿ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎನ್ನತ್ತದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಾದರಿಂಗ್ "ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲೇ ಕಾರ್ಯಗತವಾದ ಏರ್ಲೈನ್ ಗಳಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾನದಂಡದ ವಿಧಾನವು, ಸರಿಯಾಗಿ ರಚಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುವುದು" ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=What You Need to Know About Emissions Trading |publisher=International Air Transport Association |accessdate=2009-09-26 |url=http://www.iata.org/NR/rdonlyres/95D34D98-7906-4A23-8884-1FA561709037/53257/EmissionsTrading.pdf |archive-date=2007-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070303092647/http://www.iata.org/NR/rdonlyres/95D34D98-7906-4A23-8884-1FA561709037/53257/EmissionsTrading.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಮಾಪನ, ವರದಿಗಾರಿಕೆ, ದೃಢೀಕರಣ (MRV)== {{Refimprovesect|date=September 2009}} ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಪನವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಕನಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಚ್ಚಗೃಹಾನಿಲಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ದೇಶಗಳೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನ ಹಂತಗಳ ವಿಸರ್ಜನಗಳ ಒಂದು ತಪಶೀಲುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲದೆ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡಗಳು [[ದ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ]] ಎಂಬ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ತಪಶೀಲುಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ ಈ ತಪಶೀಲುಪಟ್ಟಿಗಳು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು, ಸರಿಸಮಾನ ಯೂನಿಟ್ ಗಳಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಮಾಪನ ತಂತ್ರಗಳಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹರಿವುಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಚಿಮಣಿ ಮತ್ತು ಹೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಅಥವಾ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಯಿದೆಯನ್ವಯ, ಈ ಮಾಪನಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಯಂತ್ರಕನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಅಥವಾ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯವರ [[ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕ]]ರಿಂದ ದೃಢೀಕರಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಬಹುದು == ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ == {{POV-check-section|date=April 2010}} ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ, ಆದರೂ, ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ [[ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]].<ref>{{cite journal |url=http://www.iisd.ca/journal/ott.html |first=Hermann E. |last=Ott |title=Emissions Trading in the Kyoto Protocol, Finished and Unfinished Business |date=1998-10-26 |journal=Linkages Journal |volume=3 |series=4 |access-date=2010-06-16 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114405/http://www.iisd.ca/journal/ott.html |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ MRV ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅನುಮತಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ತಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, [[ದಂಡ]] ವಿಧಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದವರ ವಿರುದ್ಧ [[ನಿಷೇಧ]] ತರುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ MRVಯ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ನೀಡಿದ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ, ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡದೆ, ಸಾಲದೆ ಬಂದುದನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಅನುಮತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಜಮಾವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಪಾಯ. ಭ್ರಷ್ಟ ವರದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಅಥವಾ ಹಣದ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಂದಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ದರದ ಮೇಲೆ ಸೋಡಿ ಬಿಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ(ಗುಪ್ತ) ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ನಾರ್ಡ್ ಹಾಸ್ ರ ಪ್ರಕಾರ (2007, ಪುಟ 27)EU ETS ಆವೃತವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳು ಕ್ಯೋಟೋ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal |year=2007 |author=Nordhaus, W.D. |title=To Tax of Not to Tax: Alternative Approaches to Slowing Global Warming |journal=Review of Environmental Economics and Policy |volume=1 |issue=1 |url=http://www.oxfordjournals.org/our_journals/reep/press_releases/freepdf/issue1.pdf |accessdate=2010-04-28}}</ref> ಎಲ್ಲೆರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ನರ್ (2007, ಪುಟ 71) EU ETSನಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೇರಿದುದರಲ್ಲಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗದ(EC's) ಪಾತ್ರವನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite journal |year=2007 |author=Ellerman, A.D. and B.K. Buchner |title=The European Union Emissions Trading Scheme: Origins, Allocation, and Early Results |journal=Review of Environmental Economics and Policy |volume=1 |issue=1 |url=http://www.oxfordjournals.org/our_journals/reep/press_releases/freepdf/issue1.pdf |accessdate=2010-04-28}}</ref> ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿರೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ECಯು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಟೀಕೆಗೆ ಆಸ್ಪದವಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕ್ರೂಗರ್ ''ಮತ್ತಿತರರು'' (2007, ಪುಟಗಳು 130–131) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವುದು ಹತ್ತಿರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite journal |year=2007 |author=Kruger, J. ''et al''. |title=Decentralization in the EU Emissions Trading Scheme and Lessons for Global Policy |journal=Review of Environmental Economics and Policy |volume=1 |issue=1 |url=http://www.oxfordjournals.org/our_journals/reep/press_releases/freepdf/issue1.pdf |accessdate=2010-04-28}}</ref> ಬರ್ನಿಯಾಕ್ಸ್ ''ಮತ್ತಿತರರು'' (2008, ಪುಟ 56) ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಭುಗಳ ಆಡಳಿತದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದುದರಿಂದ, ಇಂಗಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮತ-ಮೂಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |year=2009 |month=June |day=6 |title=The Economics of Climate Change Mitigation: How to Build the Necessary Global Action in a Cost-Effective Manner. Economics Department Working Papers No. 701 |author=Burniaux, J-M. ''et al''. |url=http://appli1.oecd.org/olis/2009doc.nsf/linkto/eco-wkp%282009%2942 |publisher=OECD website |accessdate=2010-04-24 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು== [[File:2009-11-30 - Chicago Climate Justice activists in Chicago - Cap'n'Trade protest 011.jpg|thumb|right|ಚಿಕಾಗೋ ವಾತಾವರಣ ನೀತಿ ಚಳುವಳಿಕಾರರು ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಚಿಕಾಗೋ ಲೂಪ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] '''ಟೀಕೆಗಳು''' ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,<ref>ರೇ ಬಾರ್ನೆಲ್, ಅಲನ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್, ನೊಯೆಲ್ ಕ್ಯಾಸೆರ್ಲಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಂವೆರಿ,ಜೀನ್ ಗಾಗ್ಗಿನ್, ಐಡೆ ಕಿಯೆರ್ನಿ, ಸೈಮನ್ ಕಿರ್ಬಿ, ಪೀಟೆ ಲನ್ನ್, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಒಬ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ಲಿಸಾ ರಿಯಾನ್. 2009. ''ಬಜೆಟ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್'', ಟಿಮ್ ಕ್ಯಾಲ್ಲನ್ (ಸಂಪಾದಿತ)</ref> ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2010|reason=please cite a source for this}} ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''[[ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ, ಲೋಹ್ಮನ್ (2006) ಮಾಲಿನ್ಯದ ಅನುಮತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ({{Clarify|date=April 2010|reason=please explain}}ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ ವಿಜ್ಞಾನ{{Clarify|date=April 2010|reason=please explain}}) ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿನಾಶಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Lohmann |first=Larry |url=http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 |title=Carry on polluting (The Corner House) |publisher=The Corner House |date=2006-12-02 |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2010-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207202217/http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 |url-status=dead }}</ref> ಲೋಹ್ಮನ್ (2006b)ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಹಸಿರು ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ ಅವು "ನ್ಯಾಯ-ಬದ್ಧವಾದವೂ" ಮತ್ತು "ಸಮುದಾಯ-ಚಾಲಿತವಾದವೂ" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>{{cite web |last=Lohmann |first=Larry |url=http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 |title=Ways forward (The Corner House) |publisher=The Corner House |year=2006b |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825100823/http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 |url-status=dead }}</ref> ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ(n.d.)ಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಂಗಾರದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ "ವಿಫಲತೆಯ ಸರಮಾಲೆಗಳ ದಾಖಲೆ"ಇದ್ದಿತು. EU ETSನ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು CDM ಯಾವಾಗಲೂ "ಪರಿಸರವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರವಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು" ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.tni.org/carbon-trade-fails |year=2009 |month=November |author=Transnational Institute |title=Transnational Institute | Carbon Trading – How it works and why it fails |publisher=Transnational Institute website |accessdate=2010-04-28}}</ref> '''ಪರಿಹಾರಗಳು''' ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಸರಪರ ತಂಡ [[FERN]]ನ ಅರಣ್ಯ ಚಳುವಳಿಕಾರ ಜತ್ತಾ ಕಿಲ್ (2006) ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪರಿಹಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಿಸರ್ಜನಾ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಮವಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. "(ಇಂಗಾಲ)ಮರಗಳಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದುದು; ಮರಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬೆಂಕಿ, ರೋಗಗಳು, ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆ, ಸಹಜವಾದ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರ ಕೃಷಿಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು" ಎಂದು ಕಿಲ್ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.newint.org/features/2006/07/01/carbon-cycle/ |title=10 things you should know about tree 'offsets' |author=Kill, J. |year=2006 |month=July |publisher=[[New Internationalist]] |accessdate=2010-04-28}}</ref> '''ಪರವಾನಗಿಗಳ ಸರಬರಾಜು''' ನಿಯಂತ್ರಣ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಬಹಳ ವಿಸರ್ಜನ ಜಮಾಗಳನ್ನು ನೀಡಿಬಿಡುವಂತಹ ಅಪಾಯವಿದ್ದು, ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ಪರವಾನಗಿಗಳ ದರವು ಬಹಳ ಅಗ್ಗವಾಗಿಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.(CCC, 2008, ಪುಟ 140).<ref name="ccc" /> ಇದು ಪರವಾನಗಿ-ಅರ್ಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಸರ್ಜನಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಿದರೆ ಪರವಾನಗಿಯ ಬೆಲೆಯು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ(ಹೆಪ್ ಬರ್ನ್, 2006, ಪುಟ 239).<ref name="hepburn">{{cite journal |year=2006 |title=Regulating by prices, quantities or both: an update and an overview |author=Hepburn, C. |journal=Oxford Review of Economic Policy |volume=22 |issue=2 |doi=10.1093/oxrep/grj014 |url=http://www.economics.ox.ac.uk/members/cameron.hepburn/Hepburn%20(2006,%20Oxrep)%20Regulation%20by%20P%20or%20Q.pdf |pages=226–247 |accessdate=August 30, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080923033905/http://www.economics.ox.ac.uk/members/cameron.hepburn/Hepburn%20(2006,%20Oxrep)%20Regulation%20by%20P%20or%20Q.pdf|archivedate=September 23, 2008}}</ref> ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸಾಧನಗಳ ಪರವಾಗಿರುವ ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೆಲೆಯ-ನೆಲವಿದೆ; ಎಂದರೆ, ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಪರವಾನಗಿ ಬೆಲೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಬೆಲೆ-ಛಾವಣಿ; ಎಂದರೆ, ಪರವಾನಗಿಯ ದರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಿತಿಯಿದೆ. ಒಂದು ಬೆಲೆ-ಗರಿಷ್ಠಮಿತಿ(ರಕ್ಷಣಾ ಕವಾಟ)ಯು, ಅದರೆ, ಇಂತಿಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುತ್ತದೆ(ಬಾಷ್ಮಕೋವ್ ''ಮುಂತಾದವರು''., 2001).<ref>{{cite web |year=2001 |title=6.2.2.3 Tradable Permits. In (book chapter): 6. Policies, Measures, and Instruments. In: Climate Change 2001: Mitigation. Contribution of Working Group III to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (B. Metz ''et al''. Eds.) |publisher=Print version: Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A.. This version: [http://www.grida.no/ GRID-Arendal website] |author=Bashmakov, I. ''et al''. |url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg3/237.htm |accessdate=2010-04-26 |archive-date=2009-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805204427/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar///wg3/237.htm |url-status=dead }}</ref> '''ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು''' ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರವು ದುರುಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಬೀರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ, ಮಲಿನಕಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮುಫ್ತಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರೆ("ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಾದರಿಂಗ್"), ಇದೇ ಅವರು ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡದಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ(IMF, 2008, ಪುಟಗಳು 25–26).<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/np/pp/eng/2008/022208.pdf |year=2008 |month=March |author=IMF |title=Fiscal Implications of Climate Change |publisher=International Monetary Fund, Fiscal Affairs Department |accessdate=2010-04-26}}</ref> ಈ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ದಾರಿಯೆಂದರೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕುವುದು, ಎಂದರೆ, ಮಲಿನಕಾರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಅವರಿಗೇ ಅದನ್ನು ಮಾರುವುದು(ಹೆಪ್ ಬರ್ನ್, 2006, ಪುಟಗಳು 236–237).<ref name="hepburn" /> ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೆಂದರೆ, ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ (ಪುಟ&nbsp;237). ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗದ ಅನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಾಗ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪರವಾನಗಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪರವಾದ ಈ ವಾದವನ್ನು EU ETSನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೊಳಗಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ,ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ(4CMR, 2008).<ref>{{cite web |year=2008 |month=June |day=19 |author=4CMR |title=Memorandum by the Cambridge Centre for Climate Change Mitigation Research. European Union – Minutes of Evidence, Wednesday 8 October 2008. European Union Committee, Session 2007-2008, Thirty-third Report: The Revision of the EU's Emissions Trading System |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200708/ldselect/ldeucom/197/8100802.htm |publisher=UK Parliament website |accessdate=2010-04-28}}</ref> '''ಹರಾಜು''' ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾಳ್ಕೆಯಿರುವಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=http://economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=E1_RVJTRQV |title=Climate change; The greening of America |newspaper=The Economist |date=2007-01-25 |accessdate=2009-04-03 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212113705/http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=E1_RVJTRQV |url-status=dead }}</ref> ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು [[ವಿನಾಶಕಾರಕ]] ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಮುಚ್ಚಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.(ಫಿಷರ್ ''ಮುಂತಾದವರು'' }., 1996, ಪುಟ 417).<ref>{{cite book |year=1996 |author=Fisher, B.S. ''et al''. |title=An Economic Assessment of Policy Instruments for Combating Climate Change. In: Climate Change 1995: Economic and Social Dimensions of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Second Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (J.P. Bruce ''et al''. Eds.) |publisher=Cambridge University Press, Cambridge, U.K., and New York, N.Y., U.S.A. |isbn=9780521568548 |doi=10.2277/0521568544}}</ref> '''ವಿತರಣಾ ಪರಿಣಾಮಗಳು''' ಯುಎಸ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಅಮೆರಿಕದ ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು [[ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಬಜೆಟ್ ಕಚೇರಿ]]ಯು(CBO, 2009) ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last=Stone |first=Chad |last2=Shaw |first2=Hannah |title=Senate can strengthen climate legislation by reducing corporate welfare and boosting true consumer relief |url=http://www.cbpp.org/files/7-10-09climate.pdf |publisher=Centre for Budget and Policy Priorities |date=2009-07-10 |accessdate=2010-01-27 |archive-date=2009-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091024212239/http://www.cbpp.org/files/7-10-09climate.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾಯಿದಯು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಬಹಳವೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಕಡಿಮೆ-ಆದಾಯವಿರುವ ಬಳಕೆದಾರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತಾದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾಗಲು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುವಂತಹ ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರ ಒದಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳು ದೊರೆಯುವಂತಾಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{div col|cols=2}} * [[ಆಮ್ಲವರ್ಷ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವಿತ್ತ]] * [[ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಂಡಳಿ]] * [[AP 42 ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಅಂಶಗಳು]] * [[ಜನ್ಮ ಜಮಾ]] * [[ಇಂಗಾಲ ಜಮಾ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ]] * [[ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]] * [[ಬೇಡಿಕೆ ನೀಡುವಿಕೆಗಳ ಚಲ ವಿನಿಮಯ]] * [[ವಿಸರ್ಜನ ಪ್ರಮಾಣ]] * [[ಶಕ್ತಿ ಕಾಯಿದೆ]] * [[ಜಿಗುಟಿಲ್ಲದ ಸೂತ್ರಗಳು]] * [[ಹಸಿರು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]] * [[ಹಸಿರು ಹೂಡಿಕೆಯ ಯೋಜನೆ]] * [[ಹಸಿರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] * [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮ.]] * [[ಕಡಿಮೆ-ಇಂಗಾಲದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ]]/ [[ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ]] * [[ವಿಶ್ವದ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಇಳಿಸುವಿಕೆ]] * [[ಚರ ವಿಸರ್ಜನ ಕಡಿತ ಜಮಾ (MERC)]] * [[ಮುಕ್ತ ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರಪಂಚ]] * [[ಪಿಗೋವಿಯನ್ ತೆರಿಗೆ]] * [[ವಿನಿಮಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲಿ ಧೂಮ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪರವಾನಗಿಗಳು]] {{div col end}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.nature.com/news/2004/041115/pf/432268a_pf.html ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ: ಇಂಗಾಲದಾಟ news@nature.com ನವೆಂಬರ್ 17, 2004] * [http://business.guardian.co.uk/comment/story/0,,1975207,00.html ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯಾಪಾರವು ಒಂದು ಕೆಂಪು ಹೆರಿಂಗ್ ಅಷ್ಟೇ ಮತ್ತು ಅದು ''ನಡೆಯಲಾರದೆಂಬ ಅರಿವಿದೆ, ಲೇಖಕ ಜಾರ್ಜ್ ಮಾನ್ಬಿಯೋಟ್, ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2006'' ] * [http://www.epa.gov/airmarkets/progsregs/arp/index.html ಯುಎಸ್ಇಪಿಎರವರ ಆಮ್ಲ ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514231943/http://www.epa.gov/airmarkets/progsregs/arp/index.html |date=2010-05-14 }} * [http://www.aetf.net.au/ ಆಸ್ಟ್ರೇಲೇಷಿಯನ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಂಡಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302190102/http://www.aetf.net.au/ |date=2021-03-02 }} * [http://www.epa.state.il.us/air/erms/ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ''ವಿಸರ್ಜೆನಗಳ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141128104812/http://www.epa.state.il.us/air/erms/ |date=2014-11-28 }} * [http://www.tceq.state.tx.us/permitting/air/nav/air_banking.html ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ''ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613163714/http://www.tceq.state.tx.us/permitting/air/nav/air_banking.html |date=2007-06-13 }} * "[http://www.strategy-business.com/press/article/08201?pg=0 ದ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಮಾರ್ಕೆಟ್-ಮೈಂಡೆಡ್ ಎನ್ವಿರಾಂಮೆಂಟಲಿಸ್ಟ್]" ಲೇಖನ ಬರೆದವರು [[ಫ್ರೆಡ್ ಕ್ರುಪ್]], ''[[ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿ+ಬಿಸಿನೆಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ (ನೋಂದಣಿ ಬೇಕಾಗಿ''ದೆ)ಇದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಿಂದಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ'' * [http://www.ieta.org/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು] * [http://www.hm-treasury.gov.uk/independent_reviews/stern_review_economics_climate_change/sternreview_index.cfm ದ ಸ್ಟರ್ನ್ ರಿವ್ಯೂ ಆನ್ ದ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್] - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೪ ಮತ್ತು 15ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳಿವೆ. * [http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 ಕ್ಯಾರಿ ಆನ್ ಪಲ್ಯೂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100207202217/http://www.thecornerhouse.org.uk/item.shtml?x=546606 |date=2010-02-07 }} - ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಲೇಖನ ಲೇಖಕ ಲ್ಯಾರಿ ಲೋಹ್ಮನ್, ಪ್ರಕಟಣೆ [[ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2, 2006ರಂದು. * [http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 ವೇಸ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825100823/http://www.thecornerhouse.org.uk/summary.shtml?x=544238 |date=2009-08-25 }} - ಪುಸ್ತಕದ ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ, "ಇಂಗಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ: ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ, ಖಾಸಗೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮಾತುಕತೆ", ಪ್ರಕಟಣೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬, ಪ್ರಕಾಶಕರು [[ಡ್ಯಾಗ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಸ್ಕ್ ಜೋಲ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಷನ್]], ಡರ್ಬನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮತ್ತು [[ದ ಕಾರ್ನರ್ ಹೌಸ್]]. * [http://www.carbontradewatch.org/carbon-trading-how-it-works-and-why-it-fails.html ಇಂಗಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ - ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಪ್ರಕಟಣೆ ನವೆಂಬರ್ 2009, ಪ್ರಕಾಶಕರು: [[ಡ್ಯಾಗ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಸ್ಕ್ ಜೋಲ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಷನ್]]:ಎ ಬುಕ್ ಲೆಟ್ ಆನ್ ವೇರಿಯಸ್ ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಮ್ಸ್(CDM, REDD, ETS) ವಿತ್ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಫ್ರಂ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ಬ್ರೆಝಿಲ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂಡ್ ಇಂಡಿಯಾ. * [http://environment.guardian.co.uk/climatechange/story/0,,2048918,00.html ಇಂಗಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು EU ತೋರಿಸುತ್ತದೆ] * [http://www.cfr.org/publication/14203/ ಷಾಂಡ್ಲರ್: ಮೋರ್ ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ನೀಡೆಡ್ ಫಾರ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮುಚ್ಚಳ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಗತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201190138/http://www.cfr.org/publication/14203/ |date=2010-02-01 }} ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ಕೌಂಸಿಲ್ * [http://www.mayerbrown.com/publications/article.asp?id=4090&amp;nid=6 ಹಸಿರು ರಚನೆಯುಳ್ಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಪಸರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723201605/http://www.mayerbrown.com/publications/article.asp?id=4090&nid=6 |date=2011-07-23 }} ಲೇಖನ ಬರೆದವರು ಎಡ್ಮಂಡ್ ಪಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲೆ ಪ್ಯೂರಿನ್, ಮೇಯರ್ ಬ್ರೌನ್, ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡದ್ದು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2007ರಂದು. * [http://www.earthscan.co.uk/?tabid=57004 ಆರ್ನಾಡ್ ಬ್ರೋಹೆ: ಇಂಗಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಅರ್ಥ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್] {{Global warming}} {{Sustainability}} {{DEFAULTSORT:Emissions Trading}} [[ವರ್ಗ:ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹಸಿರು ತೊಳೆಯುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ca:Comerç de drets d'emissió]] [[de:Emissionsrechtehandel]] [[en:Emissions trading]] [[es:Comercio de derechos de emisión]] [[fi:Päästökauppa]] [[fr:Bourse du carbone]] [[hu:Kibocsátáskereskedelem]] [[id:Perdagangan karbon]] [[it:Mercato delle emissioni]] [[ja:国内排出権取引]] [[ko:배출권거래제]] [[nl:Emissiehandel]] [[pl:Handel emisjami zanieczyszczeń]] [[pt:Comércio internacional de emissões]] [[ru:Торговля эмиссионными квотами]] [[si:විමෝචිතයන් වෙළඳාම]] [[sv:Utsläppshandel]] [[th:การค้าขายแลกเปลี่ยนก๊าซเรือนกระจก]] [[uk:Торгівля викидами]] [[wa:Mecanisse di Diswalpaedje sins Mannixhance]] [[zh:排污交易]] 5nah8w866tz0mxm99t0yru6l0wlbgy1 0 23685 1373808 1371594 2026-05-20T02:58:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373808 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = SarahPalinElon.jpg | imagesize = 300px | caption = | name = Sarah Palin | order1 = 11th | office1 = Governor of Alaska | term_start1 = December 4, 2006 | term_end1 = July 26, 2009 | lieutenant1 = [[Sean Parnell]] | predecessor1 = [[Frank Murkowski]] | successor1 = [[Sean Parnell]] | order2 = | office2 = Chairperson of the [[Alaska Oil and Gas Conservation Commission]] | term_start2 = 2003 | term_end2 = 2004 | predecessor2 = Camille Oechsli Taylor<ref name="AOGCC who"/> | successor2 = John K. Norman<ref name="AOGCC who"/> | office3 = Mayor of [[Wasilla, Alaska]] | term_start3 = 1996 | term_end3 = 2002 | predecessor3 = [[John Stein (mayor)|John Stein]] | successor3 = [[Dianne M. Keller]] | office4 = Member of the<br />[[Wasilla, Alaska]] City Council | term_start4 = 1992 | term_end4 = 1996 | predecessor4 = Dorothy Smith | successor4 = Colleen Cottle | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1964|02|11}}<ref name="nga">{{cite web|accessdate=May 19, 2010|url=http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=864bb9006da3f010VgnVCM1000001a01010aRCRD|publisher=[[National Governors Association]]|work=Governor's Information|title=Alaska Governor Sarah Palin|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 14, 2008|archive-url=https://www.webcitation.org/5cJoxdls2?url=http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=864bb9006da3f010VgnVCM1000001a01010aRCRD|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Sandpoint, Idaho]], U.S. |ethnicity=English, Irish and German<ref name="stock"/> |citizenship={{flagcountry|USA}} | residence = [[Wasilla, Alaska]] | party = [[Republican Party (United States)|Republican]] | occupation = Local news [[sportscasting]]<br />[[Commercial fishing]]<br />[[Politician]] <br /> [[Author]] <br /> [[Speaker (politics)]]<br />[[Political commentator]]<ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/politics/2010/01/11/palin-join-fox-news-contributor/ |title=Palin to Join Fox News as Contributor |publisher=FOXNews.com |date=January 11, 2010|accessdate=May 19, 2010}}</ref> | profession = | alma_mater = [[University of Hawaii at Hilo]]<br />[[Hawaii Pacific University|Hawaii Pacific College]]<ref name="noticed">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/us/politics/24palin.html?pagewanted=2|title=Little-Noticed College Student to Star Politician |last= Davey|first=Monica|date=October 23, 2008|accessdate=May 25,2010}}</ref><br />[[North Idaho College]]<br />[[Matanuska-Susitna College]]<ref name="USNewsCollegeCareer" /><br />[[University of Idaho]]<small> - ([[Bachelor of Science|B.S.]], 1987)</small><ref name="stateBio">{{cite web |url=http://gov.state.ak.us/bio.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080417165654/http://gov.state.ak.us/bio.php|archivedate=2008-04-17|title=About the Governor|work=Office of Alaska Governor|accessdate=October 19, 2009}}</ref> | spouse = [[Todd Palin]]<small> (m. 1988)</small> | children = Track <small>(b. 1989)</small><br /> [[Bristol Palin|Bristol]]<small> (b. 1990)</small><br /> Willow <small>(b. 1994)</small><br /> Piper <small>(b. 2001)</small><br /> Trig<small> (b. 2008)</small><ref name="nytimes bio">{{cite news | url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/p/sarah_palin/index.html?scp=1-spot&sq=sarah%20palin%20&st=cse |author=New York Times staff| title=Times Topics, People, Sarah Palin | work=Biography | accessdate=May 30, 2010}}</ref> | religion = [[Non-denominational Christianity|Non-denominational Christian]]<ref name="NewtonTIME" /><ref name="energized"/> | signature = Sarah palin signature.svg | website = [http://www.facebook.com/sarahpalin Official Facebook], [http://www.sarahpac.com/ SarahPAC] | footnotes = | box_width = 300px }} {{SarahPalinSegmentsUnderInfoBox}} '''ಸಾರಾ ಲೊಯಿಸೆ ಪಾಲಿನ್ ''' ({{IPA-en|ˈpeɪlɨn|pron|Sarah-Louise-Palin-en-US-pronunciation.ogg}}; [[ನೀ]] '''ಹೆತ್''' ; ಪೆಬ್ರವರಿ 11, 1964 ರಂದು ಜನನ) ಅವರು ಒಬ್ಬ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕಾರಿಣಿ, ಲೇಖಕಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಾರ್ತಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಅಲಸ್ಕಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಇವರು. 2006ರಿಂದ [[2009ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡುವವರೆಗು]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ಧರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ]]ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಜಾನ್ ಎಮ್ಸಿಕೈನ್]] ಇವರಿಂದ ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು,<ref name="abcnews 08-29-09">{{cite news|url=http://abcnews.go.com/Politics/Vote2008/story?id=5684098&page=1|title= McCain Taps Alaska Governor Palin as Vice Presidential Running Mate|last= Stephanopoulos|first=George|coauthors=O'Keefe, Ed|date=August 29, 2008|publisher=ABC News}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಅಲಸ್ಕಾನಿಯರು ಇವರಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗು [[ಉಪ ಅದ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ]] ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯು ಇವರೆ. ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಮರುಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅವಧಿ ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಜುಲೈ 26, 2009ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು, ಜುಲೈ 3, 2009, ರಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಎಮ್ಸಿಕೈನ್‌ರ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದ ನೀತಿತತ್ವದ ದೂರುಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದು ಅವರು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿದರು, ಹಾಗು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಪಲಿತಾಂಶಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಾಡಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="transcript 07-03-09">{{cite news|url=http://community.adn.com/adn/node/142176|title=Transcript of Palin's Speech|date=July 3, 2009|publisher=[[Anchorage Daily News]]|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 12, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100712103313/http://community.adn.com/adn/node/142176|url-status=dead}}</ref><ref name="video 07-03-09">{{cite news|url=http://community.adn.com/adn/node/142175|title=Gov. Palin's resignation announcement|format=Video|date=July 3, 2009|publisher=Anchorage Daily News|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 7, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707001336/http://community.adn.com/adn/node/142175|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Palin announcement an early start to weekend fireworks|date=July 3, 2009|url=http://www.ktuu.com/Global/story.asp?S=10641495|first=Andrew|last=Hinkelman|coauthors=Lori Tipton, Jason Lamb and Ted Land|publisher=[[KTUU-TV]]|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704202819/http://www.ktuu.com/Global/story.asp?S=10641495|url-status=dead}}</ref><ref name="press release 07-03-09">{{cite news|url=http://media.adn.com/smedia/2009/07/03/12/Palinpressrelease.20427.source.prod_affiliate.7.pdf|title=Governor Palin Announces No Second Term, No Lame Duck Session Either|author=Press Release, Office of the Governor|publisher=Anchorage Daily News|date=July 3, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090711015847/http://media.adn.com/smedia/2009/07/03/12/Palinpressrelease.20427.source.prod_affiliate.7.pdf|archivedate=July 11, 2009}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿನ ಎಮ್ಸಿಕೈನ್-ಪಾಲಿನ್ ಟಿಕೆಟ್‌ನ ಪರಾಜಯದ ಮೊದಲೇ 2012ರಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಸಾರಾರವರಾಗುವರೆಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref name="fn 01-13-09">{{cite news|url=http://www.foxnews.com/politics/2009/01/13/palin-fascination-scorn-shows-sign-receding/ |title=Palin Fascination, Scorn Shows No Sign of Receding|last=Rosen|first=James|work=Political News|publisher=Fox News|date=January 13, 2009|accessdate=October 24, 2009}}</ref><ref name="wapo 07-03-09">{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/thefix/governors/palin-will-not-run-for-reelect.html|title=Palin To Resign, Focus on Presidential Run|first=Paul|last=Volpe|date=July 3, 2009|accessdate=July 3, 2009|publisher=Washington Post|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428213259/http://voices.washingtonpost.com/thefix/governors/palin-will-not-run-for-reelect.html|url-status=dead}}</ref> 2010 ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಾವು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.<ref name="NYT 2010-02-07"/><ref name="guardian 2010-02-07"/> ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು, 1992ರಿಂದ 1996ರವರೆಗೆ ಅವರು [[ವಸಿಲ್ಲ, ಅಲಸ್ಕ]]ದ [[ನಗರ ಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1996ರಿಂದ 2002ರವರೆಗೆ ನಗರದ [[ಮೇಯರ್]] ಆಗಿದ್ದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಅಲಸ್ಕಾದ [[ಉಪ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾಗುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದಾಗ ಅವರು 2003ರಿಂದ [[ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಘಟಕದ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ]] 2004ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡುವವರೆಗು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆ''[[Going Rogue: An American Life]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="CBSNews2010-05-11">{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20004729-503544.html|title=Sarah Palin's New Book: 'America by Heart'|last=Montopoli|first=Brian|work=Political Hotsheet|date=May 11, 2010|accessdate=May 20, 2010|archiveurl=https://archive.today/20121208132041/http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20004729-503544.html|archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2012|url-status=live}}</ref> ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್ ರವರು ಬಹು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಪೊಕ್ಸ್ ವಾರ್ತಾ ಚಾನೆಲ್‌ಗೆ]] ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="fn 01-11-10">{{cite news|author=Fox News staff|title=Palin to Join Fox News as Contributor |date=January 11, 2010|publisher=[[Fox News]]|url=http://www.foxnews.com/politics/2010/01/11/palin-join-fox-news-contributor/ | accessdate =January 11, 2010}}</ref> 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''[[Sarah Palin's Alaska]]'' ಅನ್ನುವ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಮನರಂಜಿಸುವರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ''[[America By Heart: Reflections on Family, Faith and Flag|America By Heart]]'' ಅನ್ನುವ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ನವೆಂಬರ್ 23, 2010ಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="CBSNews2010-05-11"/> {{TOC limit|3}} == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕು == ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಸಾಂಡ್‌ಪೊಯಿಂಟ್]], [[ಇಡಹೊ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾಕ್]] ಕೋಚ್ ಆಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲೆಸ್ "ಚುಕ್" ಹೇತ್, ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಸಾರಾ "ಸಲ್ಲಿ" ಹೇತ್ (ನೀ ಶೀರನ್), ದಂಪತಿಗಳ ನಾಲ್ಕುಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಇರಿಷ್ ಮತ್ತು ಜೆರ್ಮನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,<ref name="stock">{{cite news| accessdate =April 25, 2009| url =http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/republicans/2646949/Sarah-Palin-profile-Former-beauty-queen-was-an-unlikely-choice.html| title =Sarah Palin profile: Former beauty queen was an unlikely choice| date =August 29, 2008| work =[[The Daily Telegraph]]| location =London| first =Toby| last =Harnden| archive-date =ಮೇ 30, 2010| archive-url =https://web.archive.org/web/20100530080909/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/republicans/2646949/Sarah-Palin-profile-Former-beauty-queen-was-an-unlikely-choice.html| url-status =dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲಾಸ್ಕಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="more">{{cite news|url=http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/09/06/palin_more_and_less_than_she_seems/|title=Palin: More and less than she seems|first=Martha|last= Mendoza|date=September 6, 2008|publisher=Boston.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910062616/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/09/06/palin_more_and_less_than_she_seems/|archivedate=September 10, 2008}}</ref> ಅವರು ಜುನಿಯರ್ ಹೈ ಬೇಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರ [[ವಸಿಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಶಾಲೆಗೆ]] ಹಾಜರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಅತ್ಲೆಟಿಸ್‌ ಸದಸ್ಯತ್ವದ]] ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು,<ref name="energized">{{cite news|url=http://www.usatoday.com/news/politics/2008-08-30-1495391136_x.htm|title=Evangelicals energized by McCain-Palin ticket|last=Gorski|first=Eric|date=August 30, 2008|publisher=USA Today|accessdate= February 7, 2010}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾ]]ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯರ ತಂಡ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ರನ್ನಿಂಗ್]] ತಂಡಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="more"/> ಅವರ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಲಾಸ್ಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ಪನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದ [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಉಪನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಅನಿಯಮಿತವಾದ ಪೈಪೋಟಿಗೆ "ಸಾರಾ ಬರಾಕುಡ" ಅನ್ನುವ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Johnson"/><ref>{{cite news|url=http://nbcsports.msnbc.com/id/27091580/|title=Palin was no pushover on basketball court|agency=Associated Press|date=October 8, 2008|publisher=MSNBC.com|accessdate=November 5, 2008|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009204624/http://nbcsports.msnbc.com/id/27091580/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1837523_1837531_1837532,00.html|title=A Jock and a Beauty Queen|last=Suddath|first=Claire|date=August 29, 2008|publisher=Time|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124030241/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1837523_1837531_1837532,00.html|url-status=dead}}</ref> 1984ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಸ್ಸ್ ವಸಿಲ್ಲ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite news| url =http://www.marketwatch.com/news/story/mccain-surprises-palin-pick/story.aspx?guid={BA5FEDF2-42BA-496B-A3ED-511268BD02A1}| title = McCain surprises with Palin pick| accessdate =August 29, 2008| date = August 29, 2008| work = [[MarketWatch]]| publisher = Wall Street Journal}}</ref><ref name="StLouisPD_20080830">{{cite news| author = Peterson, Deb| title = Palin was a high school star, says schoolmate| work = St. Louis Post-Dispatch| date = August 30, 2008| url = http://www.stltoday.com/stltoday/news/columnists.nsf/debpeterson/story/23D7A0CF8A2E3A61862574B50011DB30?OpenDocument| archiveurl = https://www.webcitation.org/5aWTqJxmb?url=http://www.stltoday.com/stltoday/news/columnists.nsf/debpeterson/story/23D7A0CF8A2E3A61862574B50011DB30?OpenDocument| archivedate = 2008-09-02| access-date = 2010-06-18| url-status = live}}</ref> ಅವರು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರಿಂದ,<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/10/01/sarah-palins-beauty-pagea_n_130901.html|title= Sarah Palin On Flute: Watch Her Beauty Pageant Talent|format= VIDEO|date=October 1, 2008|publisher=Huffington Post|accessdate=February 9, 2010}}</ref> [[ಮಿಸ್ಸ್ ಅಲಸ್ಕಾ]] ಕೊಳಲು ವಾಧನ ಪ್ರತಿಭಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="WaPo">{{cite news| last = Argetsinger| first = Amy| authorlink = Amy Argetsinger| last2 = Roberts| first2 = Roxanne M.| authorlink2 = Roxanne Roberts| title = Miss Alaska '84 Recalls Rival's Winning Ways| work = [[Washington Post]]| page = C1| date = September 8, 2008| url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/08/AR2008090800094.html| accessdate =April 4, 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/24/us/politics/24palin.html|title=Little-Noticed College Student to Star Politician|last=Davey|first=Monica|date=October 24, 2008|publisher=New York Times}}</ref> ಮೂರನೇಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Johnson"/> ಅವರು 1982ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಹವೈ ಪಸಿಪಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 1983ರ ವಸಂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ತ್ ಇಡಹೊ ಮಹಾವಿಧ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು.<ref name="AP College"/> (ಜುನ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ತ್ ಇಡಹೊ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಲುಮ್ನಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಪಡೆದ ಅಲುಮ್ನಿ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡನ್ನು ಸಾರಾರವರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ).<ref>{{cite web|url=http://www.nic.edu/websites/index.asp?dpt=5&pageID=497|title=Alumni Awards|publisher=North Idaho College|accessdate=February 14, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 18, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718224929/http://www.nic.edu/websites/index.asp?dpt=5&pageID=497|url-status=dead}}</ref> ಅವರು 1984ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1985ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಇಡಹೊ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು, ಮತ್ತು 1985ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಮಟನುಸ್ಕ-ಸುಸಿಟ್ನ ಮಹಾವಿಧ್ಯಾಲ]]ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು. 1986ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಡಹೊ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 1987ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ವಿತ್ ಯನ್ ಎಂಪಸಿಸ್ ಇನ್ ಜರ್ನಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="USNewsCollegeCareer">{{cite web|url=http://www.usnews.com/blogs/paper-trail/2008/09/05/sarah-palins-extensive-college-career.html |title=Sarah Palin's Extensive College Career |publisher=USNews.com |date=September 5, 2008 |accessdate=October 24, 2009}}</ref><ref name="AP College">{{cite news | url = http://www.suntimes.com/news/elections/rnc/1145855,college090408.article | title = Palin switched colleges 6 times in 6 years | agency = Associated Press | publisher = Chicago Sun-Times | date = September 4, 2008 | accessdate = November 11, 2009 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100415001747/http://www.suntimes.com/news/elections/rnc/1145855,college090408.article | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Noah |first=Timothy |url=http://www.slate.com/id/2201332/ |title=Sarah Palin's college daze |publisher=Slate.com |date=October 1, 2008 |accessdate=October 24, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aYY9hiQdr5E4&refer=home |title=Palin, 'Average' Student at 5 Schools, Prayed, Planned for TV |publisher=Bloomberg.com |date=September 7, 2008 |accessdate=October 24, 2009}}</ref> ಪದವೀದರರಾದನಂತರ, ಅವರು [[ಕ್ರೀಡಾವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಾರರಾಗಿ]] [[KTUU-TV]]ಗೆ ಮತ್ತು [[KTVA-TV]]ಗೆ [[ಜೀವನಾಧಾರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು,<ref name="biographycom">{{cite web| accessdate =July 19, 2009| url =http://www.biography.com/articles/Sarah-Palin-360398?print| title =Sarah Palin Biography| work =[[The Biography Channel]]| archive-date =ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2010| archive-url =https://web.archive.org/web/20100817012715/http://www.biography.com/articles/Sarah-Palin-360398?print| url-status =dead}}</ref><ref name="Sportsannouncer 08-30-08">{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/08/30/sarah-palin-from-tv-sport_n_122676.html|title=Sarah Palin: From TV Sports Anchor To Vice Presidential Candidate|format=VIDEO|date=August 30, 2008|publisher=Huffington Post|accessdate=February 9, 2010}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ರೀಡಾ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ]] ''[[Mat-Su Valley Frontiersman]]'' ರೊಂದಿಗೆ,<ref name="point">{{cite news| url = http://www.itemonline.com/opinion/local_story_196113857.html| title = Palin: Point guard for the GOP| first = Naomi| last = Lede| publisher = [[The Huntsville Item]]| date = July 15, 2009| accessdate = July 19, 2009| archive-date = ಜನವರಿ 3, 2013| archive-url = https://archive.is/20130103103438/http://www.itemonline.com/opinion/local_story_196113857.html| url-status = dead}}</ref><ref name="Frontiersman20080906">{{cite news| url = http://frontiersman.com/articles/2008/09/06/opinion/editorials/doc48ba20a98c56e204165664.txt| title = We know Sarah Palin|work=Opinion| publisher = [[Mat-Su Valley Frontiersman]]| date = August 30, 2008| accessdate =November 9, 2008}}</ref> ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="early">{{cite news| url =http://www.esquire.com/features/what-ive-learned/sarah-palin-interview-0309| title = Sarah Palin: What I've Learned| publisher = Esquire|first=Ryan|last=D'Agostino|date = November 16, 2009| accessdate =February 12, 2010}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1988ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು "ಬಿಗ್ ವೈಟ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ನ"<ref name="nyt09-01-08">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/09/02/us/politics/02palin.html?pagewanted=2&_r=1|title=Interrupts G.O.P. Convention Script|last=Davey|first=Monica |date=September 1, 2008|newspaper=The New York Times|accessdate=May 19, 2010}}</ref><ref name="nytoutsider0829"/><ref name="White wedding">{{cite news|accessdate =September 1, 2008|url =http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1050881/Why-John-McCains-beauty-queen-running-mate-grizzly-bear-office-wall.html|title= Why John McCain's beauty queen running mate has a grizzly bear on her office wall|last = Graham|first = Caroline|date = August 31, 2008|work = Daily Mail|location=UK}}</ref><ref name="SlateFAQ">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2199362/pagenum/all|title= The Sarah Palin FAQ: Everything you ever wanted to know about the Republican vice presidential nominee|date=September 4, 2008|publisher=Slate|first=Derek|last=Thompson|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ವೆಚ್ಚದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಲು,ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರೇಮಿ [[ಟೊಡ್ ಪಾಲಿನ್‌]]ರವರೊಂದಿಗೆ [[ಓಡಿಹೋದರು]]. ಮದುವೆಯನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನಿನ]] ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="NatlJournal">{{cite news| accessdate =September 3, 2008| title = Gov. Sarah Palin (R)| work = Almanac of American Politics 2008| publisher = [[National Journal]]}}</ref> == ಆರಂಭದ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕು == {{Main|Early political career of Sarah Palin|Electoral history of Sarah Palin}} ನಗರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಉಳಿದ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದರು, ಅವರು 1982ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2008/09/members-of-frin.html|title=Members of 'Fringe' Alaskan Independence Party Incorrectly Say Palin Was a Member in 90s; McCain Camp and Alaska Division of Elections Deny Charge|first=Jake|last=Tapper|date=September 1, 2008|work=Political Punch|publisher=ABC News}}</ref> === ವಸಿಲ್ಲ ನಗರ ಸಭೆ === 310ಕ್ಕೆ 530 ಮತಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರಮೂಲಕ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ವಸಿಲ್ಲ ನಗರ ಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="bostonglobe 09-03-2008">{{cite news| url =http://www.boston.com/news/nation/articles/2008/09/03/palins_alaskan_town_proud_wary/| title = Palin's Alaskan town proud, wary|first=Michael |last=Levenson| publisher = Boston Globe| date = September 3, 2008| accessdate =June 21, 2009}}</ref><ref name="WasillaVote">{{cite web| accessdate = September 12, 2008| url = http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=451| title = 1992 Vote Results| publisher = City of Wasilla| archive-date = ಜನವರಿ 6, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090106135322/http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=451| url-status = dead}}</ref> ಅವರು 1995ರಲ್ಲಿ ಮರುಚುನಾವಣೆಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 185ಕ್ಕೆ 413 ಮತಗಳಿಂದ ಜಯಶೀಲರಾದರು.<ref>{{cite web| accessdate = September 12, 2008| url = http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=452| title = 1995 Vote Results| publisher = City of Wasilla| archive-date = ಜನವರಿ 6, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090106135747/http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=452| url-status = dead}}</ref> === ವಸಿಲ್ಲಾದ ಮೇಯರ್ === ಹೊಸಾ ವಸಿಲ್ಲಾದ [[ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿವಾದವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು,<ref name="nytoutsider0829">{{cite news| last = Yardley| first = William| title = Sarah Heath Palin, an Outsider Who Charms| publisher = New York Times| date = August 29, 2008| url = https://www.nytimes.com/2008/08/30/us/politics/30palin.html?pagewanted=3| accessdate =August 30, 2008}}</ref> 1996ರಲ್ಲಿ,ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವಸಿಲ್ಲಾದ ಮೇಯರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಜಾಹ್ನ್ ಸ್ಟೈನ್‌ರನ್ನು<ref name="ADN_Kizzia_20061023">{{cite news | first = Tom | last = Kizzia | url = http://www.adn.com/sarah-palin/background/story/510447.html | title = Part 1: 'Fresh face' launched Palin: Wasilla mayor was groomed from an early political age | publisher = Anchorage Daily News | date = October 23, 2006 | accessdate = February 14, 2010 | archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2011 | archive-url = https://www.webcitation.org/60oWlVgHw?url=http://www.adn.com/2006/10/23/510447/part-1-fresh-face-launched-carries.html | url-status = dead }}</ref> 651 ರಲ್ಲಿ 440 ಮತಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ವಸಿಲ್ಲಾದ ಮೇಯರ್‌ರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=1817|title=1996 Regular election|publisher=City of Wasilla|accessdate=February 8, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 31, 2013|archive-url=https://archive.is/20130731055424/http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=1817|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದವರು ಅವರ ಚುನಾವಣ ಅಭಿಯಾನವು ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು;<ref name="Johnson"/> ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸ್ಟೈನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಗರ್ಭಪಾತ]], [[ಬಂದೂಕು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು]], [[ಮತ್ತು ಕಾಲಾನುಮಿತಿಗಳನ್ನು]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="nytimes090208">{{cite news| first = William| last = Yardley| url=https://www.nytimes.com/2008/09/03/us/politics/03wasilla.html?pagewanted=all| title = Palin's Start in Alaska: Not Politics as Usual| work = The New York Times| date = September 2, 2008| accessdate =September 2, 2008}}</ref> ಚುನಾವಣೆಯು ನಿಸ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕವು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಕುರಿತ ಜಾಹೀರಾತು ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದವು.<ref name="nytimes090208"/> ಪಾಲಿ‌ರವರು 1999ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೈನ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಮರುಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು 909 ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web| url = http://cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=41| title = October 5, 1999 Regular Election; Official Results| accessdate = September 1, 2008| publisher = City of Wasilla| date = October 11, 2005| format = PDF| archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20081223080516/http://cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=41| url-status = dead}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಎರಡನೇಯ ಮೂರುವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ]] ನಗರಾಡಳಿತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು ಅವರು ನಗರದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="WasMuniCode">{{cite web| title = Wasilla Municipal Code| url = http://www.codepublishing.com/AK/Wasilla/Wasilla02/Wasilla0216.html| publisher = City of Wasilla| accessdate = December 24, 2008| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080901235453/http://www.codepublishing.com/AK/Wasilla/Wasilla02/Wasilla0216.html| url-status = dead}}</ref> 1999ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲಸ್ಕಾದ ಮೇಯರುಗಳ<ref>{{cite web|url=http://www.akml.org/affiliates/acom.asp#|title=Alaska Conference of Mayors, About Us|access-date=2010-06-18|archive-date=2010-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100520192045/http://www.akml.org/affiliates/acom.asp|url-status=dead}}</ref> ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="ref1">{{cite web| url = http://www.adn.com/politics/v-printer/story/510153.html| title = From Wasilla's basketball court to the national stage: Sarah Palin timeline| accessdate = February 14, 2010| publisher = Anchorage Daily News| date = August 29, 2008| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080902071541/http://www.adn.com/politics/v-printer/story/510153.html| url-status = dead}}</ref> ==== ಮೊದಲ ಅವಧಿ ==== ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮೊದಲನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವಸಿಲ್ಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಜಾಡಿಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಕರೆ ಮಾಡಿ; "ನಗರ ಹೇಗಿದೆ?"<ref name="turb">{{cite news|author = Armstrong, Ken and Bernton, Hal | url=http://seattletimes.nwsource.com/html/politics/2008163431_palin070.html|title = Sarah Palin had turbulent first year as mayor of Alaska town|work = [[Seattle Times]]|date = September 7, 2008|accessdate=June 21, 2009}}</ref> ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992ರಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=582|format=PDF|page=A1|work=1992 to 2002 Budgets|title=Fiscal Year Budget 1993 part 1|publisher=City of Wasilla|date=Fiscal year ending June 30, 1994|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 31, 2013|archive-url=https://archive.is/20130731055940/http://www.cityofwasilla.com/Modules/ShowDocument.aspx?documentid=582|url-status=dead}}</ref> ವಸಿಲ್ಲ ಮತದಾರರಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡ 2% ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡ ಆದಾಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳನ್ನು 75% ರಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕು ಸಾಮಾನುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref name="ADN_Kizzia_20061023"/><ref name="wapo 09-16-09">{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/13/AR2008091302596.html|title = As Mayor of Wasilla, Palin Cut Own Duties, Left Trail of Bad Blood|first=Alec|last= MacGillis|publisher=Washington Post|date=September 14, 2008| accessdate =September 16, 2009}}</ref> [[ಪೌರಸಭೆಯ ಬಾಂಡು]]ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಅವರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಗಲಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆಗೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="nytimes090208"/> ಅವರು ಹೊಸಾ ಬೈಕ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಜಲ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಟೊರ್ಮ್-ವಾಟೆರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="ADN_Kizzia_20061023"/> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಪಟ್ಟಣದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="ADN_Kizzia_20061023"/> ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1996ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನಂತರ ಕೂಡಲೆ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ<ref name="pressure">{{cite news|url = http://www.adn.com/sarah-palin/story/515512.html|title = Palin pressured Wasilla librarian|last = White|first = Rindi|date = September 4, 2008|work = Anchorage Daily News|page = 1B|accessdate = September 5, 2008|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080905040240/http://www.adn.com/sarah-palin/story/515512.html|url-status = dead}}</ref> ಪದವಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸ್ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ಮತ್ತು ಗಂಥಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು "ನಗರದ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಯಾರುಯಾರು ಸ್ಟೈನ್‌ಗೆ ನಿಸ್ಟಾವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೊ,"<ref>{{cite news |last=Thornburgh |first=Nathan |url=http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1837918,00.html |title=Mayor Palin: A Rough Record |publisher=Time |date=September 2, 2008 |accessdate=October 24, 2009 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826061404/http://www.time.com/time/politics/article/0,8599,1837918,00.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಎಲ್ಲಾಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಪರಿಚಯದ ಸಾರಾಂಶಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.<ref name="newmayor">{{cite news|title = New Wasilla mayor asks city's managers to resign in loyalty test|first=S.J.|last= Komarnitsky|format=Archives, fee required|page=D4|date = October 26, 1996| work = Alaska Daily News}}</ref> ಈ ವಿಜ್ಞಾಪನೆಯು ಅವರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರಾ ಇಲ್ಲವಾ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಎಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="newmayor"/> ಎಲ್ಲಾ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ನೀತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಸುದ್ದಿಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿ ಪಡಿಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="newmayor"/> ಅವರು ನಗರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪದವಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು,<ref name="nytimes090208"/> ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ $68,000ಗಳ ಸಂಬಳವನ್ನು 10%ರಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರು, ಅದಾಗ್ಯೂ 1998ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ನಗರ ಸಭೆಯಿಂದ ಕಾಯ್ದಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="Palin wins 10-02-96">{{cite news | title = Palin wins Wasilla mayor's job | date =October 2, 1996| last = Komarnitsky| first = S.J.|format=Archives fee required|page= B1| publisher=Anchorage Daily News}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇರಿ ಎಲ್ಲೆನ್ ಎಮ್ಮೊನ್ಸ್‌ರಲ್ಲಿ, ಜನರು ಹಿಂಪಡೆದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗ್ರಂತಾಲಯಕ್ಕೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಿರೋಧವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.<ref name="library">{{cite news|url=http://www.frontiersman.com/articles/2008/09/06/breaking_news/doc48c1c8a60d6d9379155484.txt |title=Palin: Library censorship inquiries 'Rhetorical'|last=Stuart|first=Paul|date=December 18, 1996|work=Mat-Su Valley Frontiersman|accessdate=September 6, 2008}}</ref> ಎಮ್ಮೊನ್ಸ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಅವರು ಮಾತ್ರ ವಿರೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ: "ಮತ್ತು ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ ಇದು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್ ಯುನಿಯನ್ (ACLU) ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಯಾಗಬಹುದು."<ref name="library"/> ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪುಸ್ತಕ ತೆಗೆಯುವ ವಿಜ್ಞಾಪನೆಗೆ ಒಂದು ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು, ಅದೇನೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿರುವ ಎರಡನ್ನೊಳಗೊಂಡು" ಅನೇಕ ಸಮಾಚಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="library"/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಮೇಯರ್‌ಯಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/news/politics/election2008/2008-09-09-Palin-book-ban_N.htm?loc=interstitialskip|title=Palin did not ban books in Wasilla as mayor|date=September 9, 2008|newspaper=USA Today|accessdate=December 5, 2008 | first=John | last=Fritze}}</ref> ಪೋಲಿಸ್ ಮುಖಂಡರಾದ Irl ಸ್ಟಾಂಬಾಗ್‌ರವರು, ನಗರ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರನೀಡಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಾವು ಅವರನ್ನು ದಂಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="firings">{{cite news|url = http://www.adn.com/sarahpalin/story/510219.html|title = Wasilla keeps librarian, but police chief is out|last = Komarnitsky|first = S.J.|date = February 1, 1997|work = Anchorage Daily News|pages = 1B|accessdate = August 31, 2008|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080902060348/http://www.adn.com/sarahpalin/story/510219.html|url-status = dead}}</ref> ಸ್ಟಾಂಬಾಗ್‌ರವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ತಪ್ಪಾದ ಅಮಾನತು ನಿರ್ಣಯದ]] ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ಧಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="seatimes 09-27-08">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2008151136_palin01m0.html|title=Palin's swift rise wins both admirers, enemies|last=Bernton|first=Hal|date=September 1, 2008|publisher=Seattle Times|accessdate=March 27, 2010}}</ref> ಪೋಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮೇಯರ್‌ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಯೆಂದು ಕಾಣಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಮಾನತು ಮಾಡಬಹುದು, ಇದು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ್ದಾಗಿರಲೂಬಹುದು,<ref name="newsweek 09-13-08">{{cite news|url=http://www.newsweek.com/id/158738|title=A Police Chief, A Lawsuit And A Small-Town Mayor|last=Isikoff |first=Michael|coauthors=Mark Hosenball|date=September 13, 2008|work=Campaign 2008|publisher=Newsweek|accessdate=March 26, 2010}}</ref><ref name="lawsuit">{{cite web|last = Komarnitsky|first = S.J.|date = March 1, 2000|url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AS&p_theme=as&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F793D42B8AA7008&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title = Judge Backs Chief's Firing|work = Anchorage Daily News|format = archive, fee required|accessdate = September 1, 2008|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20121013112526/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AS&p_theme=as&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F793D42B8AA7008&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status = dead}}ADN ನಿರ್ಣಯದ ಸಾರಾಂಶ</ref> ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾಂಬಾಗ್‌ರ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾದೀಶರು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾದೀಶರು ಸ್ಟಾಂಬಾಗ್‌ರವರಿಗೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref name="newsweek 09-13-08"/> {{Double image stack|right|Wasilla City Hall.jpg|AKMap-doton-Wasilla.PNG|250|[[Wasilla, Alaska|Wasilla]] City Hall|Location of [[Wasilla, Alaska]]}} ==== ಎರಡನೇ ಅವಧಿ ==== ಮೇಯರಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಅವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು 0.5%<ref name="nytimes090208"/> ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು $14.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾಂಡ್ ಇಷ್ಯು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪೌರಸಭೆಯ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref name="wsjhockeyrink">{{cite web| last = Phillips| first = Michael M.| title = Palin's Hockey Rink Leads To Legal Trouble in Town She Led| work = [[Wall Street Journal]]| date = September 6, 2008| url = http://online.wsj.com/article/SB122065537792905483.html| accessdate = September 8, 2008| archive-date = ನವೆಂಬರ್ 18, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101118062326/http://online.wsj.com/article/SB122065537792905483.html| url-status = dead}}</ref> ಮತದಾರರು 20 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ವಸಿಲ್ಲ ಮಲ್ಟಿ ಯುಸ್ ಸ್ಪೊರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಏನೇಯಾಗಲಿ, ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಸ್ಪಸ್ಟ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ದೊರಕಿಸುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಭೂಸ್ವತ್ತಿನ]] ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು $1.3ನಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿತು.<ref name="wsjhockeyrink"/> ಕ್ರೀಡಾ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗೆ $15 ಮಿಲಿಯನ್, ರಸ್ತೆ ಯೊಜನೆಗಳಿಗೆ $5.5 ಮಿಲಿಯನ್, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸುದಾರಣೆಯ ಯೊಜನೆಗಳಿಗೆ $3ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನಗರದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಲವು $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ರಿಂದ $25 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಯೋಜನೆಯನ್ನು "ಆರ್ಥಿಕ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="wsjhockeyrink"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="fiscal">{{cite web|url=http://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/705/|title=Palin "inherited a city with zero debt, but left it with indebtedness of over $22-million : Numbers right, context missing|author=Truth-O-Meter|work= Politifact.com|publisher=St. Petersburg Times|date=August 31, 2008}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಕೂಡ ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ರಾಬೆರ್ಟ್ಸೊನ್‌, ಮೊನಗಲ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟಗ್‌ರವರಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಲಂಗರು ಹಾಕುವ ಸ್ಥಳದ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೆಡರಲ್ ಪಂಡ್ಸ್‌‌ರವರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದರು. ಯುವಜನ ತಾಣಗಳಿಗೆ $500,000, ಸಾರಿಗೆ ನಾಭಿಗೆ $1.9 ಮಿಲಿಯನ್, ಮತ್ತು ಚರಂಡಿಗಳ ರಿಪೇರಿಗೆ $900,000ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಸಿಲ್ಲ ನಗರದ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿಡಲು,<ref name="ABCNews20080910">{{cite web| url = http://abcnews.go.com/Blotter/Story?id=5765926&page=1| last = Schwartz| first = Emma| title = Palin's Record on Pork: Less Sizzle than Reported| date=September 10, 2008|publisher = [[ABC News]]| accessdate =September 24, 2008}}</ref> ಹತ್ತಿರತ್ತಿರ $8 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.<ref name="wpearmarks090208">{{cite news|last = Kane|first = Paul|title = Palin's Small Alaska Town Secured Big Federal Funds|newspaper= Washington Post| page = A1| date = September 2, 2008| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/01/AR2008090103148.html?hpid=topnews| accessdate =April 3, 2009}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ವಸಿಲ್ಲದ ಮೇಯರ್ ಪಾಲಿನ್‌ರ 75% ಆಸ್ತಿತೆರಿಗೆಯ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು [["ದೊಡ್ಡ-ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಗಡಿ]]ಗಳು" ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 50,000 ಖರೀದಿಮಾಡುವವರನ್ನು ವಸಿಲ್ಲಗೆ ತಂದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="bostonglobe 09-03-2008 "/> ಸ್ಥಳೀಯ ಬಂದೂಕು ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲಿಕರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು "ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು... ಇದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆಂದಿಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮನಸಲ್ಲಿ ಮೂಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="bostonglobe 09-03-2008"/> 2002ರಲ್ಲಿ ಮೇಯರಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಸುಮಾರು 6,300 ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="popest2">{{cite web| date = June 21, 2006| url = http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2007-04-02.csv| title = Table 4: Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Alaska, Listed Alphabetically: April 1, 2000 to July 1, 2007| format = [[Comma-separated values]]| work = 2007 Population Estimates| publisher = U.S. Census Bureau, Population Division| accessdate =September 5, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912000504/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2007-04-02.csv|archivedate=September 12, 2008}}</ref>{{Clarify|date=April 2010}} === ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ === 2002ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರ]] ಪಧವಿಗೆ ರಿಪಾಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು,ಪೈವ್-ವೇ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ [[ಲೊರೆನ್ ಲೆಮನ್]]ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url =http://www.elections.alaska.gov/02prim/data/results.htm| title =State of Alaska Primary Election - August 27, 2002 Official Results| accessdate =September 3, 2008| publisher =Alaska Division of Elections| archive-date =ಮಾರ್ಚ್ 4, 2010| archive-url =https://web.archive.org/web/20100304124104/http://www.elections.alaska.gov/02prim/data/results.htm| url-status =dead}}</ref> ಅವರ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಅವರು [[ಪ್ರಾಂಕ್ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ]] ಮತ್ತು ಲೊರೆನ್ ಲೆಮನ್‌ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ-ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಟಿಕೀಟಿಗೋಸ್ಕರ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಆಂದೋಲನ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="ADN_Kizzia_20061024"/> ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಲೆಮನ್ ಜಯಶೀಲರಾದರು, ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಹೊಂದಿದ್ದ [[U.S. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ]] ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆಮಾಡಿದರು. ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯವರ U.S.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಲಘು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು, ಏನೇಯಾದರು, ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು [[ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ]] [[ಲಿಸ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ]]ಯವರನ್ನು ಅವರ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.salonmag.com/news/feature/2010/01/18/palin_murkowski|title=Sarah Palin unites her enemies|first=Shushannah|last=Walshe|date=January 18, 2010|publisher=Salon}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯವರು ಅನೇಕ ಇತರ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದರು, ಮತ್ತು ಪೆಬ್ರವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಲಸ್ಕದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋದಿಕೊಳ್ಳುವಂತ, [[ಅಲಸ್ಕಾದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಘಟಕದ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ನೆಮಕಾತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="ADN_Kizzia_20061024"/> ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತೈಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಬಗ್ಗೆ ತಾವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನೀತಿತತ್ವದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೊಂಡರು.<ref name="AOGCC who">{{cite web|url=http://doa.alaska.gov/ogc/WhoWeAre/terms.html|title=Commissioners - Terms in Office|publisher=Alaska Department of Administration|work=Alaska Oil & Gas Conservation Commission|accessdate=February 8, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/60oVljLyn?url=http://doa.alaska.gov/ogc/WhoWeAre/terms.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ADN_Kizzia_20061024"/><ref name="explains"/> ನವೆಂಬರ್ 2003ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರಕವಾದ ನೀತಿತತ್ವದ ದೂರುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯಸ್ತರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಹಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯರಾದ, ರಾಂಡಿ ರುಡ್ರಿಚ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಿಸಿದರು, ರಾಂಡಿ ರುಡ್ರಿಚ್‌ರವರು ಮಾಜಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಜಿನೀರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ADN_Kizzia_20061024"/> ರುಡ್ರಿಚ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯದ ಸಮಯದಮೇಲೆ ಪಕ್ಷದ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಗುಟ್ಟಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೈಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಒಳಗಿನವರಿಗೆ ಕದ್ದು ರವಾನಿಸುವುದನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ನವಂಬರ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ADN_Kizzia_20061024"/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಣದಲ್ಲಿ "ನೀತಿತತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿರುವ"<ref name="Johnson">{{cite book|title=Sarah: How a Hockey Mom Turned Alaska's Political Establishment Upside Down|last=Johnson|first=Kaylene|date=April 1, 2008|publisher=Epicenter Press|page=80|isbn=978-0979047084}}</ref><ref name="ADN_Kizzia_20061024">{{cite news| last = Kizzia| first = Tom| date = October 24, 2006| url = http://www.adn.com/sarah-palin/background/story/217384.html| title = Part 2: Rebel status has fueled front-runner's success| publisher = Anchorage Daily News| accessdate = September 1, 2008| archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110807071454/http://www.adn.com/2006/10/24/217384/part-2-rebel-status-has-fueled.html| url-status = dead}}</ref> ರುಡ್ರಿಚ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ,<ref>{{cite web| url = http://alaskareport.com/news31/z49193_randy_ruedrich.htm| title = Randy Ruedrich defiant, still employed| last = Zaki| first = Taufen| last2 = Dennis| first2 = Stephen| date = March 14, 2008| publisher = Alaska Report| accessdate =September 3, 2008}}</ref> ರುಡ್ರಿಚ್‌ರ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಆಗ ರುಡ್ರಿಚ್‌ರವರಿಗೆ $12,000ಗಳಷ್ಟು ದಂಡ ವಿದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಾಸಕರಾದ [[ಎರಿಕ್ ಕ್ರೊಪ್ಟ್]]<ref name="weeklystandard">{{cite news| url = http://weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/013/851orcjq.asp?pg=1| title = The Most Popular Governor| last = Barnes| first = Fred| date = July 16, 2007| publisher = The Weekly Standard| accessdate = October 7, 2008| archive-date = ನವೆಂಬರ್ 12, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101112132710/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/013/851orcjq.asp?pg=1| url-status = dead}}</ref> ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಲಸ್ಕಾದ ಮಾಜಿ [[ಕಾನೂನು ಮುಖಂಡರಾದ]], ಗ್ರೆಗ್ಗ್ ರೆಂಕೆಸ್‌ರವರು,<ref>{{cite web| url = http://www.sitnews.us/0205news/020605/020605_resignation.html| title = Attorney General Gregg Renkes Resigns| date = February 6, 2005| work = Stories in the News| publisher = SitNews.US| accessdate = September 3, 2008| archive-date = ಜುಲೈ 17, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110717040055/http://www.sitnews.us/0205news/020605/020605_resignation.html| url-status = dead}}</ref> ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ರಪ್ತುಮಾಡುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು, ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರಿದರು.<ref name="JuneauDailyNews2005">{{cite news| url = http://www.kinyradio.com/juneaunews/archives/week_of_03-07-05/juneau_news_03-08-05.html| title = Personnel board drops complaint against Renkes| agency = Associated Press| publisher = Juneau Daily News| date = March 8, 2005| accessdate = February 14, 2010| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080912045153/http://www.kinyradio.com/juneaunews/archives/week_of_03-07-05/juneau_news_03-08-05.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| title = Renkes Mixed Personal, State Business| author = Dobbyn, Paula| url = http://www.adn.com/news/government/renkes/story/42104.html| date = December 5, 2004| accessdate = September 9, 2008| publisher = Anchorage Daily News| archive-date = ಜನವರಿ 6, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090106125951/http://www.adn.com/news/government/renkes/story/42104.html| url-status = dead}}</ref> ರೆಂಕೆಸ್‌ರವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Johnson"/><ref name="explains">{{cite news|url=http://www.adn.com/sarah-palin/story/510276.html|title=Palin explains her actions in Ruedrich case|first=Richard|last=Mauer|date=August 29, 2008|accessdate=August 30, 2008|publisher=Anchorage Daily News|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917064445/http://www.adn.com/sarah-palin/story/510276.html|url-status=dead}}</ref> 2003ರಿಂದ ಜುನ್ 2005ರವರೆಗೆ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು "ಟೆಡ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್‌‌ನ," ಮೂವರು ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅಲಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ರಚನೆಮಾಡಿದ [[527 ಗುಂಪನ್ನೂ]] ಒಳಗೊಂಡು.<ref name="palin-stevens-527">{{cite news| last = Mosk| first = Matthew| title = Palin Was a Director of Embattled Sen. Stevens's 527 Group| publisher = Washington Post| date = September 1, 2008| url = http://voices.washingtonpost.com/the-trail/2008/09/01/palin_was_a_director_of_embatt.html| work = The Trail| accessdate = September 1, 2008| archive-date = ಮೇ 19, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110519105101/http://voices.washingtonpost.com/the-trail/2008/09/01/palin_was_a_director_of_embatt.html| url-status = dead}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ''[[Anchorage Daily News]]'' ಗೆ ತಾವು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ U.S.ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ [[ಲಿಸ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ]]ಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋಗದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು, ಕಾರಣ ಅವರ ಫ್ರೌಡವಯಸ್ಸಿನ ಮಗ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, "ನಾನು U.S.ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯಯಾದರೆ ನಾನೇಗೆ ಟೀಮ್ ಮಾಮ್‌ಆಗಿರುವೆ?"<ref>{{cite news| first = Robin| last = Abcarian| url =http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-motherhood4-2008sep04,0,1284515.story| title = Insiders see 'new feminism' Outside the GOP convention, however, questions are raised about Palin's family responsibilities| work =Article collections, Republican National Convention|publisher = Los Angeles Times| date = September 4, 2008|accessdate=February 14, 2010}}</ref> ಎಂದರು. == ಅಲಾಸ್ಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು == {{Main|Governorship of Sarah Palin}} [[ಚಿತ್ರ:Sarah Palin Kuwait Crop2.jpg|right|thumb|ಅಲಸ್ಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಕತಂಡದ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಭೆಟ್ಟಿ,ಜುಲೈ 24, 2007.]] 2006ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಚ್ಚಾ ಸರಕಾರ ಆಡಳಿತದಿಂದ, ಸಹಾಯಕ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪ್ರಾಂಕ್ ಮುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯವರನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಗುಬೆರ್ನಾಟೊರಿಯಲ್ [[ಪ್ರೈಮರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtontimes.com/news/2008/aug/30/palins-rise-shows-willingness-buck-establishment/|title= Palin's rise a model for maverick politicians|first=David R.|last=Sands| publisher=[[Washington Times]]|date=August 30, 2008|accessdate=September 3, 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/08/23/washington/24alaskacnd.html|title=Alaska Governor Concedes Defeat in Primary|first=William|last=Yardley|accessdate=September 3, 2008|date=August 23, 2006|publisher=New York Times}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಸೆನೇಟಿನ ಸದಸ್ಯರಾದ [[ಸೆಯನ್ ಪರ್ನೆಲ್]] ಇವರ ಸಂಗಡಿಗರಾಗಿದ್ದರು. [[ನವೆಂಬರ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]], ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಣಿದರು, ಆದರೆ ಮಾಜಿ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರು [[ಟೊನಿ ಕ್ನೊವ್ಲೆಸ್‌ರನ್ನು]] 48.3% ರಿಂದ 40.9% ಮತಗಳ ಅಂತರಿಂದ ಸೋಲಿಸುವುದರಮೂಲಕ ಜಯಶೀಲರಾದರು.<ref name="Johnson"/> ಅವರು ತಮ್ಮ 42ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೊದಲ [[ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾದರು, ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇವರಾಗಿದ್ದರು, ಅಲಾಸ್ಕ U.S. [[ರಾಷ್ಟ್ರತ್ವ]]ವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನಂತರದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇವರೇ ಆಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಜುನೆಯುನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭೋತ್ಸವಮಾಡುವುದು ಬೇಡವೆಂದರು (ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಪೈರ್‌ಬಾಂಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು). ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2006ರಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು, ಮತ್ತು ಅಲಸ್ಕಾದ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಇವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತದಾನಗಳು 93% ಮತ್ತು 89% ಎಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮತದಾರರಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು,<ref name="adn-popularity">{{cite news| last = Ayres| first = Sabra| title = Alaska's governor tops the approval rating charts| url = http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-164232650/alaska-governor-tops-approval.html| format = Archives, fee required| publisher = Anchorage Daily News| date = May 30, 2007| accessdate = September 16, 2008| archiveurl = https://archive.today/20130101182705/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=Alaska's%20governor%20tops%20the%20approval%20rating%20charts.| archivedate = ಜನವರಿ 1, 2013| url-status = live}}</ref> ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಾದ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೆಂದು" ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದವು.<ref name="weeklystandard"/><ref name="adn-popularity"/> ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಟಿಕೆಟಿಗೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರ ತರುವಾಯಿ ನಡೆದ ಮತಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು 68%ರಷ್ಟಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref>{{cite news| title = Palin approval rating takes huge dive|author=From an Ivan Moore press release| publisher = Alaska Report| date = September 24, 2008| url = http://alaskareport.com/news98/x61643_approval_rating.htm| accessdate =June 21, 2009}}</ref> ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತಎಣಿಕೆಯು, ಅಲಾಸ್ಕಾನಿಯರಲ್ಲಿನ ಪಾಲಿನ್‌ರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು 54% ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು 41.6% ವಿರೋಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news| url =http://www.miamiherald.com/515/story/1035915.html| title = New poll shows slump in Palin's popularity among Alaskans| last = Cockerham| first = Sean| date = May 6, 2009| publisher = Anchorage Daily News| accessdate =May 7, 2009}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, ಮೂಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಭಿಯಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ತಿದ್ದುಪಡಿಮಾಡಿದ ವೀರಾಗ್ರೇಸರ ನಿತಿತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನಂತರ ಎರಡುಪಂಗಡದ ನೀತಿತತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಶಾಸನವನ್ನು ಅವರು ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಹಿಮಾಡಿದರು, ಅದನ್ನು "ಮೊದಲ ಹಂತ"ವೆಂದು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ತಾವು ಅಲಾಸ್ಕ ರಾಜಕೀಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಖಚಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | last = Halpin | first = James | title = Palin signs ethics reforms | publisher = Anchorage Daily News | date = July 10, 2007 | url = http://www.adn.com/324/story/150137.html | accessdate = September 12, 2008 | archive-date = ಜುಲೈ 18, 2012 | archive-url = https://archive.today/20120718061523/http://www.adn.com/324/story/150137.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sarah Palin Kuwait 14.jpg|thumb|left|ಪ್ರತಿಭಾ ತರಬೇತಿಗಾರರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು.ಜುಲೈ 24,2007.]] ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಸ್ಟೇಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://alaskadispatch.com/blogs/palin-watch/74-how-palin-turned-on-her-own-party-and-became-governor|title=How Palin turned on her own party and became governor|publisher=Alaska Dispatch|date=August 29, 2006|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100824050207/http://alaskadispatch.com/blogs/palin-watch/74-how-palin-turned-on-her-own-party-and-became-governor|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nysun.com/national/mccain-picks-alaska-governor-sarah-palin-as/84934/|title=McCain Picks Alaska Governor Sarah Palin as Running Mate|first=Russell|last=Berman|date=August 29, 2008|publisher=The New York Sunl|accessdate=October 24, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727194154/http://www.nysun.com/national/mccain-picks-alaska-governor-sarah-palin-as/84934/|url-status=dead}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರು ಸೆನ್ ಪಾರ್ನೆಲ್‌ರು ರಾಜ್ಯದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ U.S.ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಡಾನ್ ಯಂಗ್‌ರನ್ನು]] ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು,<ref name="WSJ">{{cite news| last = Carlton| first = Jim| title = Alaska's Palin Faces Probe| work = Wall Street Journal| page = A4| date = 2008-07-31| url = http://online.wsj.com/article/SB121746477267499109.html| accessdate = September 4, 2008| archive-date = 2010-11-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20101116140258/http://online.wsj.com/article/SB121746477267499109.html| url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸೆನೆಟರ್ [[ಟೆಡ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್]]ರವರಿಗೆ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೆಡರಲ್ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರು. ಜುಲೈ 2008ರ ಅವರಮೇಲಿನ ದೋಷಾರೋಪಣೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್‌ರವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ಧಿಘೋಸ್ಟಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, "ಅವರು ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್‌ರವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದೂರಮಾಡಿಲ್ಲವೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು" ವಿವರಿಸಿತು.<ref name="palin-stevens-527 "/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಲಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮೂಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು, [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಪ್ ರೆಪುಜ್]](ANWR)ನಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು . ANWRನಲ್ಲಿ ತೈಲ ಗೋಸ್ಕರ ಕೊರಿಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಯ]]ವಿಷಯವಾಯಿತು.<ref name="ANWR">{{cite news| url = http://www.stateline.org/live/details/speech?contentId=172665| title = Alaska State of the State Address 2007| date = January 17, 2007| accessdate = February 14, 2010| archive-date = ನವೆಂಬರ್ 28, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101128033240/http://www.stateline.org/live/details/speech?contentId=172665| url-status = dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ರಹದಾರಿಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು]]<ref>{{cite news | first = Bryan | last = Bender |coauthors=Issenberg, Sasha | title = Palin not well traveled outside US | url =http://www.boston.com/news/nation/articles/2008/09/03/palin_not_well_traveled_outside_us/ | publisher = Boston Globe | date = September 3, 2008 | accessdate =September 3, 2008}}</ref> ಪಡೆದರು ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೊರಗೆ [[ಕುವೈಟ್‌ನ]] ಪ್ರವಾಸದಮೇರೆಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಖಬಾರಿ ಅಲವಾಜೆಮ್‍ನ್ನು ಕುವೈಟ್–[[ಇರಾಕ್]] ಸರಿಹದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಧಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಲಸ್ಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾದರು.<ref name="visit">{{cite news | first = Bryan | last = Bender |coauthors= | title = Palin camp clarifies extent of Iraq trip: Says she never ventured beyond Kuwait border| url =http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/09/13/palin_camp_clarifies_extent_of_iraq_trip/ | publisher = Boston Globe | date = September 13, 2008 | accessdate =September 13, 2008}}</ref> ಅವರ U.S.ಗಿನ ತಿರುಗು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೆರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="interview">{{cite news | title = Excerpts: Charlie Gibson Interviews Sarah Palin | publisher = ABC News | date =September 11, 2008 | accessdate =October 26, 2008|url = http://abcnews.go.com/print?id=5782924}}</ref> === ಬಜೆಟ್, ವ್ಯಯ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಿಧಿ === [[ಚಿತ್ರ:Sarah Palin Germany 3 Cropped Lightened.JPG|right|thumb|upright|ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜೆರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜುಲೈ 2007]] ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್ $6.6 ಬಿಲಿಯನ್ ದಾಖಲೆ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆ ಬಜೆಟ್‌ನ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Shinohara">{{cite news| accessdate =December 27, 2007| last = Shinohara| first = Rosemary| title = No vetoes here| publisher = Anchorage Daily News| date = July 16, 2007}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ವೀಟೊ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. $237 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಡಿತವು 300 ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು $1.6 ಬಿಲಿಯನ್‌‍ನಷ್ಟು ಇಳಿಯಿತು.<ref name="alaskajournal1">{{cite news| url = http://www.alaskajournal.com/stories/070807/hom_20070708005.shtml| accessdate = September 1, 2008| title = Lawmakers cringe over governor's deep budget cuts| last = Bradner| first = Tim| date = July 8, 2007| work = Alaska Journal of Commerce| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080901185306/http://www.alaskajournal.com/stories/070807/hom_20070708005.shtml| url-status = dead}}</ref> 2008 ರಲ್ಲಿ, FY09 ಬಂಡವಾಳ ಬಜೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿಧಿಯನ್ನು 350 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಪಾಲಿನ್ $286 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ವೀಟೊ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು.<ref>{{cite news| url = http://www.adn.com/legislature/story/415749.html| accessdate = September 15, 2008| title = Palin's veto ax lops $268 million from budget| last = Cockerham| first = Sean| date = May 24, 2008| publisher = Anchorage Daily News| archive-date = ಮೇ 27, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20080527181734/http://www.adn.com/legislature/story/415749.html| url-status = dead}}</ref> ಪಾಲಿನ್, 2005 ರಲ್ಲಿ ಮುರ್ಕೌಸ್ಕಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ $2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದ್ದ [[ವೆಸ್ಟ್ ವಿಂಡ್ II]] ಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮಾರುವ [[ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ಆಶ್ವಾಸನೆ]]ಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದಳು.<ref>{{cite news| url =https://www.nytimes.com/2007/08/25/us/25jet.html| title = "Jet that Helped Defeat an Alaska Governor is Sold."| author = Yardley, William| publisher = The New York Times| date =August 25, 2007| accessdate =September 18, 2008}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಆ ಜೆಟ್ [[eBay]]ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾರಾಟ ಬಿದ್ದು ಹೋಯಿತು ನಂತರ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು $2.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| last = Kornblut| first = Anne Elise| authorlink = Anne Kornblut| title = Governor's Plane Wasn't Sold on Ebay| work = Washington Post|page=A7| date = September 6, 2008| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/05/AR2008090503722.html| accessdate =April 4, 2009}}</ref> ==== ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ==== ಪಾಲಿನ್ ಶಾಸಕ ಅಧಿವೇಶನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜುನೆವುನಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಾಸಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಆಂಖೊರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಂಖೊರೇಜ್‌ನಿಂದ ಜುನೆವುದ ಕಚೇರಿ ಬಹಳ ದೂರವಿದ್ದುದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಕೆಗೆ ''[[ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಗೆ]]'' $58 ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು, ಆಕೆಯು (ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ $16,951) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು, ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ 50&nbsp;ಮೈಲುಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಕೆಯ ವಸಿಲ್ಲಾದ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಹೋಗಿಬರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="wash-post-nights">{{cite news| last = Grimaldi| first = James V.| authorlink = James V. Grimaldi|last2=Vick|first2=Karl|authorlink2=| title = Palin Billed State for Nights Spent at Home - Taxpayers Also Funded Family's Travel| work = Washington Post|page=A1| date =September 9, 2008| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/08/AR2008090803088.html| accessdate = April 4, 2009}}</ref> ಆಕೆ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್‌ ಅವರ ಅಡುಗೆಯವನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref>''The Anchorage Daily News'' , ಜನವರಿ 20, 2008: ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಖಾಸಗಿ ಅಡುಗೆಯವರ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಗೆ ಆರಾಮವಾಗಿರಲು ವರ್ಗಾವಣೆಮಾಡಿದರು.</ref> ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷದವರು ಆಕೆ ''ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ'' ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವೆಚ್ಚ $43,490ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="Luo"/><ref>{{cite web|first=Joan|last=Walsh|url=http://www.salon.com/opinion/walsh/politics/2009/07/09/palin_lying/|title=Why is Palin lying about state ethics probes?|publisher=Salon.com|date=July 9, 2009|accessdate=October 24, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 12, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090712002409/http://www.salon.com/opinion/walsh/politics/2009/07/09/palin_lying/|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಗವರ್ನರರ ನೌಕರವರ್ಗದವರು ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಮದ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಇವರು ಕೂಡಾ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆಕೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮೊದಲಿದ್ದ ಗವರ್ನರ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮುರ್ಕೊವ್‌ಸ್ಕಿಯವರ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಿಂತ 80% ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂದರು,<ref name="Luo">{{cite news | first = Michael | last = Luo | authorlink = |coauthors=Wayne, Leslie | title = Palin Aides Defend Billing State for Time at Home | url = https://www.nytimes.com/2008/09/10/us/politics/10billing.html | work = The New York Times | publisher = | date = September 9, 2008 | accessdate=}}</ref> ಮತ್ತು "ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕರೆತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆ ನೂರಾರು ಕೋರಿಕೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿದರು.<ref name="wash-post-nights" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ಅಲಾಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯವು, [[W-2]] ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು.<ref>{{cite news | title = Palin Now Owes Taxes on Payments for Nights at Home, State Rules | first = James V. | last = Grimaldi | work = The Washington Post | date = February 19, 2009 |page=A04 | url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803177.html?nav=hcmoduletmv | accessdate = June 21, 2009}}</ref> ಪಾಲಿನ್ ಸ್ವತಃ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮವನ್ನು ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | first = Lisa | last = Demer | title = Palin owes tax on per diem, state says | url = http://www.adn.com/palin/story/693695.html | work = Anchorage Daily News | date = February 17, 2008 | accessdate = February 19, 2009 | quote = 'At the Governor's request, we reviewed the situation to determine whether we were in full compliance with the pertinent Internal Revenue Service regulations,' Kreitzer wrote. | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090219152928/http://www.adn.com//palin//story//693695.html | url-status = dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಅಲಾಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯ ಆಯೋಗವು ಗವರ್ನರರ ವಾಷಿಕ ವೇತನವನ್ನು $125,000 ರಿಂದ $150,000ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ವೇತನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{cite news | first = Kyle | last = Hopkins | title = Palin won't accept raise | url = http://www.adn.com/palin/story/626781.html | publisher = Anchorage Daily News | date = December 17, 2008 | quote = But if the commission pushes ahead with a pay raise, Palin won't accept the money, said spokesman Bill McAllister. | accessdate = January 12, 2009 | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090201194921/http://www.adn.com/palin/story/626781.html | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಯೋಗವು ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | title = State commission nixes Palin pay increase | url = http://www.adn.com/news/government/legislature/story/650524.html | author = Associated Press staff | publisher = Anchorage Daily News | date = January 11, 2009 | accessdate = January 12, 2009 | archive-date = ಜನವರಿ 19, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090119043053/http://www.adn.com/news/government/legislature/story/650524.html | url-status = dead }}</ref> ==== ಫೆಡರಲ್ ಹೂಡಿಕೆ ==== ಜನವರಿ 17, 2008ರಂದು [[ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಹೇಳಿಕೆ]] ನೀಡಿದ ಅವರು, ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಜನರು "ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ [ಹೂಡಿಕೆ]ದ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಡಬಾರದು." ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url =http://www.cagw.org/site/News2?page=NewsArticle&id=11244 | title =Alaska Begins to Grow Up | work =Wastewatcher, January 2008 | publisher =Citizens Against Government Waste | first =Leslie K. | last =Paige | date =January 29, 2008 | accessdate =September 15, 2008 | archive-date =ಜನವರಿ 13, 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090113165553/http://www.cagw.org/site/News2?page=NewsArticle&id=11244 | url-status =dead }}</ref> ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಫೆಡರಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು [[ಪೋರ್ಕ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿನ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿಕೆ ಮುಂದಿಟ್ಟರು; ಇದಾದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $750 ಮಿಲಿಯನ್ ವಿಶೇಷ ಫೆಡರಲ್ ಹೂಡಿಕೆ ಹಣವನ್ನು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ [[ಸ್ವಾಮ್ಯ ಚಿಹ್ನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಾಸ್ಕಾವು ದೊಡ್ಡ ಪರ್-ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ಗ್ರಾಹಕನೆಂದು ನಮೂದಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/26611103/ | title = McCain, Palin criticize Obama on earmarks | author = Associated Press staff | work = Decision '08 archive- John McCain News | publisher = MSNBC.com | date = September 8, 2008 | accessdate = September 16, 2008 | archive-date = ಜೂನ್ 2, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110602093736/http://www.msnbc.msn.com/id/26611103/ | url-status = dead }}</ref> ಆಗ ಅಲಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯವು 2008ರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ $10 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಾಯಿತು. 2009ರ ಬಡ್ಜೆಟ್‌ಗಾಗಿ, ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಒಟ್ಟು $197 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ 31 ಯೋಜಿತ ಫೆಡರಲ್ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಸೆನೆಟರ್ [[ಟೆಡ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌]]ಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| publisher = Seattle Times| title = Palin's earmark requests: more per person than any other state| url = http://seattletimes.nwsource.com/html/nationworld/2008154532_webpalin02m.html|first=Hal |last=Bernton |coauthors=Heath, David|date=September 2, 2008| accessdate = June 21, 2009}}</ref><ref>{{cite web| publisher = Associated Press| last = Taylor| first = Andrew| url = http://www.newsvine.com/_news/2008/09/02/1817859-palins-pork-requests-confound-reformer-image| title = Palin's pork requests confound reformer image| date=September 2, 2008|accessdate =October 23, 2008}}</ref> ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಫೆಡರಲ್ ಫಂಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಆಕೆಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಡೆಲಿಗೇಷನ್‌ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಘರ್ಷಣೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; ಆಕೆಗೂ ಮೊದಲಿದ್ದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮುರ್ಕೊವ್‌ಸ್ಕಿಯವರು ಅವರ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಫೆಡರಲ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ಕೋರಿಕೆಗಿಂತ ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಡಿಮೆ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite news|url=http://www.adn.com/politics/story/516743.html|title=Palin's Take On Earmarks Evolving|last=Bolstad|first=Erika|publisher=Anchorage Daily News|date=September 8, 2008|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081020074550/http://www.adn.com/politics/story/516743.html|url-status=dead}}</ref> ==== ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟು ನೋವೇರ್ ==== {{Main|Gravina Island Bridge}} 2005ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗುವ ಮೊದಲು, [[ಓಮ್ನಿಬಸ್ ಸ್ಪೆಂಡಿಗ್ ಬಿಲ್‌]]ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಎರಡು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ $442-ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ [[ಸ್ವಾಮ್ಯ ಚಿಹ್ನೆ]]ಯಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಗ್ರಾವಿನಾ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೋರ್ಕ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಖರ್ಚಿನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು, ವಾರ್ತಾ ವರದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿದರೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚವು ಫೆಡರಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ $233ನಷ್ಟಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರೇವಿನಾ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಕೆಟ್ಚಿಕನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರದೇಶವು 50 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೇತುವೆಯು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ "ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟು ನೋವೇರ್" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು [[US ಸೆನೇಟ್]] ಸದಸ್ಯರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇತುವೆ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ಪೆಂಡಿಂಗ್ ಬಿಲ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು ಆದರೆ ಹಣವನ್ನು ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಧಿಗಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2007/09/23/us/23bridge.html| date = September 23, 2007| publisher = New York Times| title = Alaska Seeks Alternative to Bridge Plan| author = Associated Press staff| accessdate = April 3, 2009}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:palin nowhere.jpg|thumb|left|2006ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗುಬೆರ್ನಟೊರಿಯಲ್ ಅಭಿಯಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಿಟ್ಚಿಕನ್‌ಗೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದಾಗ,ಪಾಲಿನ್‌ರವರು t-ಷರ್ಟನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು "ನೊವ್‌ಹಿಯರ್ ಅಲಸ್ಕ 99901" ಎಂದು ಓದುತ್ತಿರುವುದು; ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ 99901.]] 2006ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಗವರ್ನರ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ "ಬಿಲ್ಡ್-ದಿ-ಬ್ರಿಡ್ಜ್" ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟರು,<ref name="ADN_Kizzia_20080831">{{cite news |title=Palin touts stance on 'Bridge to Nowhere,' doesn't note flip-flop | work=Anchorage Daily News | first=Tom | last = Kizzia|format=Archives, fee required| date=August 31, 2008}}</ref> "ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ತಿರುಚುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ... ಇದು ತುಂಬಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Palin backed">{{cite news | url=http://www.usatoday.com/news/politics/election2008/2008-08-31-palin-bridge_N.htm | title=Palin backed ‘bridge to nowhere’ in 2006 | publisher=USA Today | author=Dilanian, Ken | date=August 31, 2008| quote = 'We need to come to the defense of Southeast Alaska when proposals are on the table like the bridge, and not allow the spinmeisters to turn this project or any other into something that’s so negative,' Palin said in August 2006, according to the Ketchikan (Alaska) Daily News.|accessdate=February 14, 2010}}</ref> ಪಾಲಿನ್ "ನೋವೇರ್" ಪದವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ ಅದು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಂತೆ ಎಂದರು<ref name="ADN_Kizzia_20080831"/><ref name="ADN_20080829_wheretheystand">{{cite news|author=Staff | title = Where they stand|page=A12|publisher =Anchorage Daily News |date =October 22, 2006|format=Archives, fee required | quote = 5. Would you continue state funding for the proposed Knik Arm and Gravina Island bridges? Yes. I would like to see Alaska's infrastructure projects built sooner rather than later. The window is now - while our congressional delegation is in a strong position to assist.| accessdate = June 21, 2009}}</ref> ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿರಚನೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದಾದರು "ನಮ್ಮ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ನಿಯೋಜನೆಯು ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ" ಎಂದರು.<ref name="ADN_20080829_wheretheystand"/> ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಗ್ರೇವಿನಾ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದರು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ವ್ಯಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು ಅದನ್ನು ಅವರು "ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಿಯಲ್ಲದ ವರ್ಣನೆಗಳು" ಎಂದರು.<ref name="release">{{cite press release| url =http://www.dot.state.ak.us/comm/pressbox/arch_2007/PR_0921_GravinaAccessProjRed.pdf| title = Gravina Access Project Redirected| date = September 21, 2007| author = Governor's Office| publisher = Governor's Office–State of Alaska|work=Press release 0921| quote = Governor Sarah Palin today directed the Department of Transportation and Public Facilities to look for the most fiscally responsible alternative for access to the Ketchikan airport and Gravina Island instead of proceeding any further with the proposed $398-million bridge.| accessdate =February 9, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429205108/http://www.dot.state.ak.us/comm/pressbox/arch_2007/PR_0921_GravinaAccessProjRed.pdf|archivedate=April 29, 2009}}</ref> ಅಲಸ್ಕಾವು $442 ಮಿಲಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="Reuters_Rosen_20080901">{{cite news| last = Rosen| first = Yereth| title = Palin 'bridge to nowhere' line angers many Alaskans| publisher = Reuters| date = September 1, 2008| url =http://www.reuters.com/article/vcCandidateFeed7/idUSN3125537020080901| accessdate = September 1, 2008| quote = In the city Ketchikan, the planned site of the so-called 'Bridge to Nowhere,' political leaders of both parties said the claim was false and a betrayal of their community....}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಉಪ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಪಾಲಿನ್ ಆಕೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟು ನೋವೇರ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ "ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ಬಟ್ ನೋ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ಎಂದು ಹೇಳಿದರು." ಇದು ಕೆಟ್ಚಿಕನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲ ಅಲಸ್ಕನ್ನರಿಗೆ ಕೋಪ ತರಿಸಿತು, ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Reuters_Rosen_20080901"/> ಕೆಲ ವಿಮರ್ಶಾಕಾರರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯುವಂತಹದ್ದು ಎಂದರು, ಆಕೆ ಮೊದಲು ಯೋಜನೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ನಂತರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿಯೂ ಸಹ ಫೆಡರಲ್ ಹಣವನ್ನು ಹಾಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡುದುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news | url =http://politicalticker.blogs.cnn.com/2008/09/18/fact-check-did-palin-say-no-thanks-to-the-bridge-to-nowhere/ | title =Fact Check: Did Palin say 'no thanks' to the Bridge to Nowhere? | work =CNN Politics, Political Ticker | date =September 18, 2008 | publisher =CNN | quote =The Facts: Palin voiced support for the plan while running for governor...She rejected the bridge after she was elected and the project became a famous symbol of government waste. When she rejected the project as governor, Palin said objections to the project were "based on inaccurate portrayals," [[CNN]] has reported. Alaska kept the federal money intended for the project, using it on other transportation projects. Verdict: MISLEADING" | accessdate =June 21, 2009 | archive-date =ನವೆಂಬರ್ 19, 2010 | archive-url =https://web.archive.org/web/20101119094110/http://politicalticker.blogs.cnn.com/2008/09/18/fact-check-did-palin-say-no-thanks-to-the-bridge-to-nowhere/ | url-status =dead }}</ref> ಮೂಲ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ನಿಧಿಯಿಂದ $25 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣದಿಂದ 3 -ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಆಕೆ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಇಲಾಖೆಯ ವಕ್ತಾರನೊಬ್ಬ ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಪಾಲಿನ್ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವು ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite news| last=Kizzia| first=Tom| url=http://www.adn.com/sarahpalin/story/511471.html| title=Palin touts stance on 'Bridge to Nowhere,' doesn't note flip-flop| publisher=Anchorage Daily News| date=August 31, 2008| access-date=ಜೂನ್ 18, 2010| archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080910092459/http://www.adn.com/sarahpalin/story/511471.html| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news| title = Alaska town opens 'road to nowhere'| first = Steve| last = Quinn| url =http://www.usatoday.com/news/topstories/2008-09-20-2839100226_x.htm| agency = Associated Press| publisher =USA Today| date = September 20, 2008| accessdate = April 28, 2009| quote = "Roger Wetherell, speaking for the state Transportation Department, said the road opened several days ago might someday get people to and from Gravina Island after all, if cheaper designs for a bridge become a reality. Meantime, it opens access to land development, he said."}}</ref> === ಅನಿಲದ ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗ === {{See also|Alaska Gas Pipeline}} ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಕೆಮಾಡಬಲ್ಲಂತಹ ಏಕೈಕ ಕಂಪನಿಯೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೆನಡ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿಗೆ]] [[ನಾರ್ತ್ ಸ್ಲೋಪಿ]]ನಿಂದ ಕೆನಡದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಲಸ್ಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref name="canada1">{{cite news | first = Yereth | last = Rosen | title = Alaska governor signs natgas pipeline license bill | publisher = [[Calgary Herald]] | date = August 27, 2008 | accessdate = September 5, 2008 | url = http://www.canada.com/calgaryherald/news/story.html?id=2e84b1e8-9a4a-4558-ad05-21b517c50fae | archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100826035442/http://www.canada.com/calgaryherald/news/story.html?id=2e84b1e8-9a4a-4558-ad05-21b517c50fae | url-status = dead }}</ref> ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಹ ಸ್ಪೀಡ್ ಮನಿಯ ಮುಖಾಂತರ $500 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="AGIA-unveil">{{cite web| date = March 2, 2007| url = http://gov.state.ak.us/print_news.php?id=170| title = Governor Palin Unveils the AGIA| work = News & Announcements| publisher = State of Alaska| accessdate = May 27, 2010| archive-date = ಜುಲೈ 26, 2009| archive-url = https://wayback.archive-it.org/1200/20090726180436/http://gov.state.ak.us/print_news.php?id=170| url-status = bot: unknown}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಗೆ $500 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="canada1"/> ಯೋಜನೆಯನ್ನು "ಅಲಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದಾಗಿನ ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಯೆಂದು" ''[[Newsweek]]'' ವರ್ಣಿಸಿದೆ.<ref name="Newsweek-pipeline-to-nowhere">{{cite news| title = Periscope: Palin's Pipeline to Nowhere| first = Mark| last = Hosenball| publisher = Newsweek| date = September 20, 2008| format = From the magazine issue dated September 29, 2008| url =http://www.newsweek.com/id/160088| accessdate = September 23, 2008}}</ref> ಅನಿಲದ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗವು ಕೆನಡಿಯನ್ [[ಪಸ್ಟ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Newsweek-pipeline-to-nowhere"/> === ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತೋಟಿ === {{See also|Governorship of Sarah Palin#Environment}} 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇಟೆಗಾರರಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಕಡವೆಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ಹಿಮಸಾರಂಗಗಳ]] ಸಂಖ್ಯಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಹೊಂದಿದ್ದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತೋಟಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ [[ತೋಳಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು]] ಅನುಮತಿಸುವ 2003ರ [[ಪಿಷ್ ಆಂಡ್ ಗೇಮ್‌ನ ಅಲಸ್ಕ ವಿಭಾಗದ ನೀತಿಯನ್ನು]] ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref name="AP_wolf">{{cite news| url = http://www.juneauempire.com/stories/032207/sta_20070322019.shtml| title = State puts bounty on wolves to boost predator control| work = Juneau Empire Story Archive| author = Associated Press staff| date = March 22, 2007| accessdate = February 14, 2010| archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20111016221458/http://juneauempire.com/stories/032207/sta_20070322019.shtml| url-status = dead}}</ref><ref name="ADFG_pressrelease_20070511">{{cite press release| url = http://www.adfg.state.ak.us/news/2007/5-11-07_nr.php| title = Governor Palin Introduces Bill to Streamline Predator Management Laws| date = May 11, 2007| publisher = Alaska Department of Game and Fish| accessdate =June 21, 2009}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಅಲಸ್ಕಾದ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದನದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರವು ಒಂದು ತೋಳಕ್ಕೆ $150 [[ಉದಾರತೆ|ಔದಾರ್ಯ]]ವನ್ನು 180 ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂದೂಕುಗಾರರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರುI. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರುನೂರ ಏಳು ತೋಳಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಏಪ್ರಿಲ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತೋಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ 382 ರಿಂದ 664 ತೋಳಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕಾಡುಜೀವನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಾರರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆಹೂಡಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾದೀಶರು ಅವರು ಒಡ್ಡಿದ ಔದಾರ್ಯವು ನ್ಯಾಯಬದ್ದವಾದುದಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಔದಾರ್ಯ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾದುದು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಗೇಮ್‌ನಿಂದ ಹೊರತು ಪಿಷ್ ಆಂಡ್ ಗೇಮ್‌ನ ವಿಭಾಗದಿಂದಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="AP_wolf"/><ref name="ADN_deMarban_20070331">{{cite news| author = deMarban, Alex| url = http://www.adn.com/news/alaska/wildlife/wolves/story/204937.html| title = Judge orders state to stop wolf bounties: Option: The ruling says Game Board has authority to offer cash incentives| publisher = Anchorage Daily News| date = March 31, 2007| accessdate = February 14, 2010| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20100211102141/http://www.adn.com/news/alaska/wildlife/wolves/story/204937.html| url-status = dead}}</ref> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾಧಿಕಾರಿಯ ಅಮಾನತು === {{Main|Alaska Public Safety Commissioner dismissal}} ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ವಾಲ್ಟ್ ಮೊನೆಗಾನ್‌]]ರವರನ್ನು ಜುಲೈ 11, 2008ರಂದು, ಅವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಾದ, "ಬಜೆಟಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರನೀಡದೇಯಿರುವುದು",<ref name="Staff pushed"/> ಮತ್ತು "ಅವರ ಅಲೌಕಿಕ ದುರ್ಮಾರ್ಗಿ ಪ್ರವರ್ತನೆಗಳನ್ನು" ಕಾರಣವಾಗಿತೋರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಮಾನತು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news| first=Dan| last=Fagan| date=September 16, 2008| title=No one is above the truth, even Palin| work=Opinion| publisher=Anchorage Daily News| url=http://www.adn.com/opinion/story/528420.html| access-date=ಜೂನ್ 18, 2010| archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20091204082423/http://www.adn.com/opinion/story/528420.html| url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ತೋಮಸ್ ವಾನ್ ಪ್ಲೆಯನ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇನ್ನೂ ಅನಿಮೋಧಿಸದ ಮುಲ್ಟಿಮಿಲಿಯನ್-ಡೋಲರ್ ಸೆಕ್ಸುಯಲ್ ಅಸ್ಸಲ್ಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌ಗೆ ಬಂಡವಾಳಹೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮೊದಲೇ ಸಜ್ಜುಮಾಡಿದಂತೆ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.ಯವರನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗಿದ್ದೇ ಮೊನೆಗಾನ್ಸ್‌ರವರ ಕೊನೆಯ ಅಲಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news| first=Wesley| last=Loy| date=September 16, 2008| title=Palin accuses Monegan of insubordination, Troopergate: Governor's lawyer attempts to clear her of misconduct in the firing| publisher=Anchorage Daily News| url=http://www.adn.com/troopergate/story/527346.html| access-date=ಜೂನ್ 18, 2010| archive-date=ಜುಲೈ 24, 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090724095247/http://www.adn.com/troopergate/story/527346.html| url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯವರಾದ [[ಟಲಿಸ್ ಕೊಲ್ಬೆರ್ಗ್]]ರವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ, ಅವರ ಪತಿಯವರಿಂದ, ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ ವರ್ಗದವರಿಂದ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಮಾಜಿ ಬಾವ, 0}ಅಲಸ್ಕ ರಾಜ್ಯದ ಸೇನಾಧಿಕರಿಯಾದ ಮೈಕ್ ವೂಟೆನ್‌ರವರನ್ನು ದಂಡಿಸುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಛಲದ ಒತ್ತಡವೇರಿದರೆಂದು ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು; ವೋಟೆನ್‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ತಂದೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಆಪಾದಿಸಿದ [[ಸಾವಿನ ಬೆದರಿಕೆ]]ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಪಾಲಿನ್‌ರ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಹಿ ವಿಚ್ಚೇದನದನಂತರ ಶಿಶು ಬಂದನದ ಸಮರವನ್ನೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="Demer">{{cite news| last = Demer| first = Lisa| url = http://www.adn.com/sarahpalin/story/510080.html| title = 'Troopergate' inquiry hangs over campaign: 'Troopergate' inquiry hangs over campaign| publisher = Anchorage Daily News| date = August 30, 2008| quote = For the record, no one ever said fire Wooten. Not the governor. Not Todd. Not any of the other staff. What they said directly was more along the lines of 'This isn't a person that we would want to be representing our state troopers.'| accessdate = 2008-09-05| archive-date = 2008-09-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20080905015703/http://www.adn.com/sarahpalin/story/510080.html| url-status = dead}}</ref><ref name="monegan1a">{{cite news | first = Megan | last = Holland | title = Monegan says he was pressured to fire cop | date = July 19, 2008 | format=Archives, fee required |publisher = Anchorage Daily News|page=A1 }}</ref> ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಟೊಡ್ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವೂಟೆನ್‌ರವರನ್ನು ಶಿಸ್ತುಪಾಲನೆಗೆ ತರಲು ಒಬ್ಬ ಖಾಸಗಿ ತನಿಖೆಗಾರನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು.<ref name="IsWootenGood"/> ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಆದರೆ ಎರಡು ಆರೋಪಗಳು ನಿಜವಾದವಲ್ಲವೆಂದು, ಮತ್ತು ವೂಟೆನ್‌ರವರ ವಿದುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಡವೆಗಳನ್ನು]] ಕೊಂದದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 11ವರ್ಷದ ಕಡವೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರಿಗಿಸಿದರೆಂದು ಮೊನೆಗಾನ್‌ ಹೇಳಿದರು.<ref name="monegan1a"/> ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಂದ ಏನನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.<ref name="grimaldi"/> ಪತ್ರಿಕೆಯವರು ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರನ್ನು ಇದರಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮಮೇಲಿದ್ದ ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು ಆದರೆ ತಮ್ಮನ್ನು ದಂಡಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದವೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು;<ref name="monegan1a"/> ನಂತರ ಅವರೇ ವೂಟೆನ್‌ಮೇಲಿನ ವಿವಾದಗಳೇ ತಮ್ಮ ಈ ದಂಡನೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Demer1">{{cite news| last = Demer| first = Lisa| url = http://www.adn.com/sarahpalin/story/510080.html| title = 'Troopergate' inquiry hangs over campaign| publisher = Anchorage Daily News| date = August 30, 2008| accessdate = 2008-09-05| quote = Monegan said he believes his firing was directly related to the fact Wooten stayed on the job.| archive-date = 2008-09-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20080905015703/http://www.adn.com/sarahpalin/story/510080.html| url-status = dead}}</ref> ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸಲು ಮೊನೆಗಾನ್‍ರವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡಹೇರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ಅವರು ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸದೇಯಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಅಮಾನತುಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜುಲೈ 17ರಂದು ಹೇಳಿಕೆಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Staff pushed">{{cite news | first = Sean | last = Cockerham | title = Palin staff pushed to have trooper fired | url = http://www.adn.com/monegan/story/492964.html | work = Anchorage Daily News | date = August 14, 2008 | accessdate = 2008-09-01 | archive-date = 2008-08-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080826101457/http://www.adn.com/monegan/story/492964.html | url-status = dead }}</ref><ref name="grimaldi">{{cite news| title = Long-Standing Feud in Alaska Embroils Palin| publisher = The Washington Post| first = James V.| coauthor=Kindy, Kimberly | date = August 31, 2008| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/30/AR2008083002366.html?hpid=topnews| accessdate = 2008-08-31}}</ref> ವೂಟೆನ್‌ರವರ ವಿಷಯ ಬಂದದ್ದೇ, ಪೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಜುನೆಯುನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಅದಿವೇಶನದ ಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊನೆಗಾನರು ಅವರ ಕಸಿನ್‌, ರಾಜ್ಯದ ಸೆನೆಟರಾದ ಲೈಮನ್ ಹೊಪ್‌ಮನ್‌ರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ ಎಂದು ಮೊನೆಗಾನ್ ಹೇಳಿದರು. "ನಾವು ರಾಜಧಾನಿ ಕಟ್ಟಡದ ಪಾವಟಿಗೆಯ ಕೆಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಬಾವನಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಹತ್ತಿರ ಮಾತನಾಡಲು ಬಯಸಿದರು," ಎಂದು ಮೊನೆಗಾನ್ ಹೇಳಿದರು. "ನಾನು ಹೇಳಿದೆ, 'ಮೇಮ್, ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇದರಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕಿದೆಯಾ. ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಡೀಲ್ ಮಾಡೊಕೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ."<ref name="ArmsLength">{{cite news | url=http://voices.washingtonpost.com/washingtonpostinvestigations/2008/08/monegan_to_palin_maam_i_need_t.html | author=The Editors | date=August 30, 2008 | title=Monegan to Palin: 'Ma'am, I Need to Keep You at Arm's Length' | work=Washington Post Investigations | publisher=Washington Post | accessdate=2008-09-05 | archive-date=2010-11-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101120173813/http://voices.washingtonpost.com/washingtonpostinvestigations/2008/08/monegan_to_palin_maam_i_need_t.html | url-status=dead }}</ref> "ಅವರು ಹೇಳಿದರು, 'ಓಕೆ, ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉಪಾಯ.'"<ref name="monegan1a"/><ref name="monegan1a"/> "ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರಮೇಲೆ ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ಯಾವತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾರನ್ನೇ ಆಗಲಿ ನೇಮಿಸುವ ಅಥವಾ ದಂಡಿಸುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಲೇಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ನನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾವತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಆ ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳಲು, ಇನ್ನೂ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಭಿಡೆಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೆರವಾಗಿ ಹಾಗು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಯಾರನ್ನೂ ದಂಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಯಾರಮೇಲೂ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ." "ಅವರಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಹೇರಲಿಲ್ಲ," ಟೋಡ್ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| first=Matthew| last=Simon| date=November 7, 2008| url=http://www.ktva.com/ci_9929780| title=Monegan says Palin administration and first gentleman used governor's office to pressure firing first family's former brother-in-law| publisher=KTVA, CBS News 11| access-date=ಜೂನ್ 18, 2010| archive-date=ಜೂನ್ 25, 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090625223109/http://www.ktva.com/ci_9929780| url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 13ರಂದು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅರ್ದ ಡಜೆನ್ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡು ಡಜೆನುಗಳಿಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. "ನಾನು ಅಲಾಸ್ಕಾದವರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆರೀತಿಯ ಒತ್ತಡವು ಈಗ ಇರುವವರಿಗೂ ಬಂದಿರಬಹುದು, ಅದರಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಈಗಸ್ಟೆ ಅರಿವಾಗಿದ್ದರು," ಎಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="grimaldi"/><ref name="ArmsLength"/><ref name="emails">{{cite news | title = Palin E-Mails Show Intense Interest in Trooper's Penalty | last = Grimaldi | first = James V. |coauthors=Vick, Karl | work = Washington Post| date = September 4, 2008 | url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/03/AR2008090303210_pf.html | accessdate= 2008-09-03}}</ref> "ಅನೇಕ ಈ ರೀತಿಯ ತನಿಖೆಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆಂದು, ಅದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸರಣಿಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಬಹುಶಃ ನನ್ನ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ" ಎಂದು ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಹೇಳಿದರು<ref name="Staff pushed"/><ref name="contacts">{{cite web | url = http://www.mcclatchydc.com/homepage/story/48172.html | title = Alaska's governor admits her staff tried to have trooper fired | author = Sean Cockerham | work = Anchorage Daily News | publisher = McClatchy | date = August 14, 2008 | accessdate = 2008-08-29 | archive-date = 2008-09-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080901001514/http://www.mcclatchydc.com/homepage/story/48172.html | url-status = dead }}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಂದ ಮೊನೆಗಾನ್‌ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚುಕ್ ಕೊಪ್‌ರವರು, ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲವಷ್ಟೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ರಾಜೀನಾಮೆಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅಗಲುವಿಕೆಯ ಧನವಾಗಿ $10,000ಗಳಷ್ಟು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕೊಪ್, ಮಾಜಿ ಕೆನೈ ಪೋಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, 2005ರ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕಳದ ದೂರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ದಂಡನೆಮಾಡಿದ ಪತ್ರ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ನಂತರ ಜುಲೈ 25ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಅಗಲುವಿಕೆಯ ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Staff pushed"/> ==== ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ತನಿಖೆ ==== ಆಗಸ್ಟ್1, 2008 ರಂದು [[ಅಲಸ್ಕ ಶಾಸನಸಭೆಯು]] ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಬ್ರಾಂಚ್‌ಪ್ಲವೆರ್‌ರವರನ್ನು ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರ ಅಮಾನತನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಲು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ದ ಅಧಿಕಾರ ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಇದೆಯೆಂದು ಶಾಸನಕಾರರು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ವೋಟೆನ್‌ರವರನ್ನು ದಂಡಿಸದೇಯಿದ್ದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಕೋಪವೇ ಅವರ ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="Lawmakers">{{cite news|last = Quinn| first = Steve | title = Lawmakers formally call for investigation into Palin's Public Safety firing| publisher = [[Fairbanks Daily News-Miner]]| date = July 28, 2008| url = http://beta.newsminer.com/news/2008/jul/28/lawmakers-formally-call-investigation-palins-publi/| agency=Associated Press| accessdate = 2010-02-09}}</ref><ref name="narrative">{{cite news| last = Espo| first = David | title = Palin probe has parallels to 2000 recount fight| work = Boston Globe| date = September 19, 2008| url =http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/09/19/palin_probe_has_parallels_to_2000_recount_fight/| accessdate = 2009-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090104173021/http://www.boston.com/news/politics/2008/articles/2008/09/19/palin_probe_has_parallels_to_2000_recount_fight/|archivedate=2009-01-04}}</ref> ಸನ್ನಿವೇಶದ ವಾತಾವರಣವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಹಕರಿಸುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Lawmakers"/><ref name="narrative"/><ref name="HiredHelp">{{cite news | url = http://www.adn.com/monegan/story/478090.html | title = Hired help will probe Monegan dismissal | author = Loy, Wesley | publisher = Anchorage Daily News | date = July 29, 2008 | accessdate = 2008-08-29 | archive-date = 2008-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080831213521/http://www.adn.com/monegan/story/478090.html | url-status = dead }}</ref> ವೂಟೆನ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯದ ಸೈನಿಕವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.<ref name="IsWootenGood">{{cite news| format=Archives, fee required | title = Is Wooten a good trooper? | author = Demer, Lisa| publisher=Anchorage Daily News\page=A1 | date = July 27, 2008 }}</ref> ಅವರು ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಅನುಚಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಧೃಡಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಬಳ ಸಹಿತ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕನನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಟ್ರೂಪರ್‌ರವರಿಗೆ ವೂಟನ್‌‌ರವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದೂರು ನೀಡಲು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref name="Bailey">{{cite news| url=http://community.adn.com/adn/node/128981| last=Hulen| first=David| title="Namely, specifically, most disturbing, is a telephone recording apparently made and preserved by the troopers..."| publisher=Anchorage Daily News| date=August 13, 2008| accessdate=2009-06-21| archive-date=2009-07-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20090726101413/http://community.adn.com/adn/node/128981| url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಯಾದ [[ಟ್ರೂಪೆರ್ಗೇಟ್]] ಪ್ರಕಾರ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌ ರವರ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="narrative"/> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜಾಹ್ನ್ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಸಹ ಅಧ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಆಗ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ನೀತಿತತ್ವದ ವಿವಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಪರ್ಸ್ನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ತನ್ನ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಶಾಸನಸಭೆಯನ್ನು ಅದರ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿದರು.<ref name="ADN_Demer_20080903">{{cite news| first = Lisa| last = Demer| date = September 3, 2008| title = Palin seeks review of Monegan firing case: Board: Governor makes ethics complaint against herself to force action| url = http://www.adn.com/monegan/story/514163.html| publisher = Anchorage Daily News| accessdate = 2008-09-05| archive-date = 2008-09-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20080905080059/http://www.adn.com/monegan/story/514163.html| url-status = dead}}</ref> ಪರ್ಸ್ನಲ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರು ಪಾಲಿನ್‌ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದ್ದವರಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಮರುನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು.<ref name="cnn1">{{cite news| url = http://www.cnn.com/2008/POLITICS/09/03/palin.investigation/| title = Palin wants quick state board ruling in trooper probe| work=ElectionCenter2008| date = September 3, 2008| publisher = CNN}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19ರಂದು, [[ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಪತಿ]] ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯದ ನೌಕರರು [[ಸಬ್ಪೊಯನಾಸ್‌]]ರವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋದಿಸಿದರು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಂದ ಅಲಸ್ಕಾದ ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ತಲಿಸ್ ಕಾಲ್ಬೆರ್ಗ್‌ರವರು]] ಇದರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.<ref name="ABCNews_Quinn_20080915">{{cite news| author = Associated Press Staff| title = Alaska AG: Palin subpoenas won't be honored and five Alaska lawmakers file suit to end ‘Troopergate’ probe| publisher = MSNBC| date = September 16, 2008| url = http://www.msnbc.msn.com/id/26742379/| accessdate = 2010-02-10| archive-date = 2011-11-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20111105140807/http://www.msnbc.msn.com/id/26742379/| url-status = dead}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಬ್ಪೊಯನಾಸ್‌ರವರಿಗೆ ಕಾಲ್ಬೆರ್ಗ್‌ರವರು ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು,<ref name="ADN_Cockerham_20081002">{{cite news| last = Cockerham| first = Sean| title = Judge refuses to halt Troopergate probe| publisher = Anchorage Daily News| date = October 2, 2008| url = http://www.adn.com/palin/story/543892.html| accessdate = 2009-06-21| archive-date = 2009-07-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20090713082945/http://www.adn.com/palin/story/543892.html| url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ಟೊಡ್ಡ್ ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಳು ಜನ ಸಾಕ್ಷಿಗಾರರು, ಸಾಕ್ಷಿಹೇಳಿದರು.<ref name="AP_Apuzzo_20081005">{{cite news| title = 7 Palin aides to testify in abuse-of-power probe| agency = Associated Press| date = October 5, 2008| last = Apuzzo| first = Matt| publisher = USA Today| url = http://www.usatoday.com/news/politics/2008-10-05-1503106214_x.htm| accessdate = 2008-11-16}}</ref> ==== ಬ್ರಾಂಚ್‌ಪ್ಲವೆರ್‌ರ ವರದಿ ==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2008ರಂದು, [[ಅಲಸ್ಕ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರದ ಮಂಡಲಿಯು]] ಬ್ರಾಂಚ್‌ಪ್ಲವೆರ್‌ರ ವರದಿಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸದೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು, ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ,<ref name="PeninsulaClarion_Spence_20081012">{{cite news | last = Spence | first = Hal | title = Branchflower report draws mixed reactions | work = Peninsula Clarion | location = Kenai, Alaska | date = October 12, 2008 | url = http://www.peninsulaclarion.com/stories/101208/new_295453733.shtml | quote = The council voted unanimously to make the report public, but did not vote to endorse its findings. | accessdate = 2009-06-21 | archive-date = 2009-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090106134559/http://www.peninsulaclarion.com/stories/101208/new_295453733.shtml | url-status = dead }}</ref> ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತನಿಖೆದಾರರಾದ ಸ್ಟೆಪೆನ್ ಬ್ರಾಂಚ್‌ಪ್ಲವೆರ್‌ರವರು ಮೊನೆಗಾನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸಿದ್ದು, "ಅವರ ಸಂವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ದವಾಗಿದೆ," ಆದರೆ ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸುವಂತೆ ಮೊನೆಗಾನ್‌ರವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ,ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯ ವಿಭಾಗದ ನೀತಿತತ್ವಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದರೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Branchflower report">{{cite web | url=http://download2.legis.state.ak.us/DOWNLOAD.pdf | format=PDF | title=Report to the Legislative Council, Public Report | author=Branchflower, Stephen | publisher=State of Alaska Legislature | date=October 10, 2008 | accessdate=2008-10-10 | archive-date=2008-10-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081011024655/http://download2.legis.state.ak.us/DOWNLOAD.pdf | url-status=dead }} 268 ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವರದಿ, ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗಾಗಿ 8ನೇಯ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ.</ref> ವರದಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಸುದಾರಿಸಲು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗದಂತಹ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನೇಕ ಕೆಳಗಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಮೇಲೇರುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದೇ ಅವಕಾಶನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಉದಾ: ಟ್ರೋಪೆರ್ ಮಿಚಯಲ್ ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು."<ref name="branchflower66">{{harvnb|Branchflower|2008|p=66}}</ref> "ಟೋಡ್ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ[...] ರಾಜ್ಯದ ಕೆಳವರ್ಗದ ನೌಕರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಟ್ರೋಪೆರ್ ವೂಟೆನ್‌ರನ್ನು ದಂಡಿಸುವ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅನುಮತಿಯನ್ನು" ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ನೀಡಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಸಹ ವರದಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="branchflower66"/><ref name="Rood1010">{{cite news | url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=6004368&page=1| title= Troopergate Report: Palin Abused Power: Palin Says She Did 'Nothing Unlawful or Unethical' in Firing of Safety Commissioner| author=Rood, Justin |coauthors=Rutherford, Jessica and Delawala, Imtiyaz| publisher=ABC News | date =October 10, 2008| accessdate= 2008-10-10}} ಮುಂದಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಲ್ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.</ref> ಅಕ್ಟೊಬರ್ 11ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಬ್ರಾಂಚ್‌ಪ್ಲವೆರ್‌ರ ವರದಿಯನ್ನು "ತಪ್ಪುದಾರಿಹಿಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ದವಾಗಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ್ದು," ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದರು.<ref name="Palin response">{{cite news | url=http://media.adn.com/smedia/2008/10/10/19/349-Response_to_Branchflower_Report_10-10-08.source.prod_affiliate.7.pdf | format=PDF | title=The Governor's Attorney Condemns the Branchflower Report as Misleading and Wrong on the Law" | author=Clapp, Peterson, Van Flein, Tiemessen, Thorsness LLC | date=October 11, 2008 | accessdate=2008-10-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ, ತೋಮಸ್ ವಾನ್ ಪ್ಲೆಯಿನ್‌ರವರು ಇದೊಂದು "ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ವ್ಯಂಗೋಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಳೆಯುವ" ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Dobbs">{{cite news| last=Dobbs| first=Michael| url=http://voices.washingtonpost.com/fact-checker/2008/10/four_pinocchios_for_palin.html| title=Four Pinocchios for Palin| work=The Fact Checker, Candidate Watch| publisher=Washington Post| date=October 13, 2008| access-date=ಜೂನ್ 18, 2010| archive-date=ನವೆಂಬರ್ 28, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111128073458/http://voices.washingtonpost.com/fact-checker/2008/10/four_pinocchios_for_palin.html| url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್ ಅವರು ಅಲಸ್ಕನ್ ವರದಿಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ವೆಲ್, ಕಾನೂನಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ನಾನು ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ... ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆದ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವಿರಲಿ. ಯಾವುದಾದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದಳು<ref>{{cite web| last=Demer| first=Lisa| url=http://community.adn.com/adn/node/132625| title=Palin: 'Very much appreciating being cleared of any legal wrongdoing or unethical activity at all' (Updated with audio)| work=Alaska Politics Blog| publisher=Anchorage Daily News| date=October 11, 2008| accessdate=2009-10-24| archive-date=2009-10-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20091003201458/http://community.adn.com/adn/node/132625| url-status=dead}}</ref> ==== ರಾಜ್ಯದ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಮಿತಿಯ ತನಿಖೆ ==== ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಮಿತಿಯು (SPB) ವಿಷಯವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.<ref name="ADN0902">{{cite news | first = Lisa | last = Demer | title = Attorney challenges Monegan firing inquiry | date = September 2, 2008 | work = Anchorage Daily News | url = http://www.adn.com/monegan/story/513137.html | accessdate = 2008-09-02 | archive-date = 2008-09-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080903025551/http://www.adn.com/monegan/story/513137.html | url-status = dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು, ಪ್ರಾಣಾಧಾರದ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ಲಾಪ್, ಪೆಟೆರ್ಸೊನ್, ವಾನ್ ಪ್ಲೆಯಿನ್, ಟೈಮೆಸ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ತೋರ್ಸ್ನೆಸ್ಸ್‌ರವರು , ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪರವಾಗಿ “ಸಂಬವಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಯಾವುದೂಯಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು SPB ಯೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="VanFlein_20080915">{{cite web| accessdate=| last = Van Flein, Thomas| format = PDF| pages=54 | url =http://sayanythingblog.s3.amazonaws.com/09-08/palin-response.pdf | title = Before The State Of Alaska Personnel Board, In The Matter of Sarah Palin, Governor, Motion For Determination Of No Probable Cause| date = September 15, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081002001438/http://sayanythingblog.s3.amazonaws.com/09-08/palin-response.pdf|archivedate=October 2, 2008}}</ref><ref name="insubordination">{{cite news| last = Loy| first = Wesley| title = 'Rogue' Monegan accused of insubordination|publisher = Anchorage Daily News| date = September 16, 2008|format=Archives, fee required|page A1}}</ref> SPBಯು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಕೀಲರಾದ ಟಿಮೊತಿ ಪೆತುಮೆನಸ್‌ರವರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸೆಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮಿಸ್ಸೊರಿಯಲ್ಲಿ ಬೋರ್ದ್‌ನವರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲದ ವಾಙ್ಮೂಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು..<ref name="CNN_deposition_20081025">{{cite news|title = Palin gives deposition in trooper case| author=CNN staff| work=ElectionCenter200| publisher = CNN | date = October 25, 2008| url =http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/24/palin.deposition| accessdate = 2008-10-26}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ನೀತಿತತ್ವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಾನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಪೆತುಮೆನಸ್‌ರವರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು..<ref>{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/the-trail/2008/11/03/2nd_alaska_probe_finds_palin_d.html?hpid=topnews|title=2nd Alaska Probe Finds Palin Did Not Violate Ethics Rules|first=James V.|last=Grimaldi|publisher=Washington Post|work=The Trail|date=November 3, 2008|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127173142/http://voices.washingtonpost.com/the-trail/2008/11/03/2nd_alaska_probe_finds_palin_d.html?hpid=topnews|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/11/03/2nd-probe-clears-palin-in-trooper-case/|title=2nd probe clears Palin in trooper case|publisher=CNN|work=The CNN Wire|date=October 3, 2008|accessdate=2009-10-24|archive-date=2011-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114094044/http://cnnwire.blogs.cnn.com/2008/11/03/2nd-probe-clears-palin-in-trooper-case/|url-status=dead}}</ref><ref name="nytimesb1"> {{cite news| url = https://www.nytimes.com/2008/11/04/us/politics/04palin.html| title = Report Backs Palin in Firing of Commissioner| first = William | last = Yardley |coauthors=Serge F. Kovaleski| publisher = New York Times| date = November 3, 2008}}</ref><ref name="Breitbart_DOro_20081103">{{cite news| title = Report clears Palin in Troopergate probe| first = Rachel | last = D'Oro| date = November 3, 2008| agency =[Associated Press| publisher =Seattle Times| url =http://seattletimes.nwsource.com/html/politics/2008346215_appalintroopergate.html| accessdate = 2008-11-04}}</ref> === ಸಮ್ಮತಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳು === ಅಲಸ್ಕಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರ ಸಮ್ಮತಿಯ ಸ್ಥಾನದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಜುನ್ 2007ರಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ 93% ರಿಂದ ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿನ 54% ವರೆಗಿದೆ. {| class="wikitable" |- ! ದಿನಾಂಕ ! ಸಮ್ಮತಿ ! ಅಸಮ್ಮತಿ |- | ಮೇ 30, 2007<ref>{{cite web| url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-30905072_ITM| title=Alaska's governor tops the approval rating charts| publisher=Anchorage Daily News| work=Archived at AccessMyLibrary| date=May 30, 2007| accessdate=2009-10-24| archiveurl=https://archive.today/20120718141521/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=Alaska's%20governor%20tops%20the%20approval%20rating%20charts.| archivedate=2012-07-18| url-status=live}}</ref> | 89% | ? |- | ಜೂನ್ 21, 2007<ref>{{cite news|last=Cauchon |first=Dennis |url=http://www.usatoday.com/news/politics/2007-06-21-state-bipartisanship_N.htm |title=At state level, GOP, Dems learn to get along| publisher=USA Today| date=June 21, 2007| accessdate=2009-10-24}}</ref> | 93% | ? |- | ನವೆಂಬರ್ 4, 2007<ref>{{cite web|url=http://www.alaskajournal.com/stories/110407/hom_20071104035.shtml|title=Palin ranks among nation's most popular governors|first=Carly|last=Horton|publisher=The Alaska Journal of Commerce|date=November 4, 2007|accessdate=2010-02-13|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225192026/http://www.alaskajournal.com/stories/110407/hom_20071104035.shtml|url-status=dead}}</ref> | 83% | 11% |- | ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2008<ref>{{cite web |url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/alaska_mccain_48_obama_43 |title=Alaska: McCain 48% Obama 43% |publisher=Rasmussen Reports |date=April 10, 2008 |accessdate=2009-10-24 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704191905/http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/alaska_mccain_48_obama_43 |url-status=dead }}</ref> | 73% | [7]. |- | ಮೇ17, 2008<ref name="rasmussenreports1">{{cite web|url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/alaska_mccain_50_obama_41|title=Alaska: McCain 50% Obama 41%|publisher=Rasmussen Reports|date=May 17, 2008|accessdate=2009-10-24|archive-date=2008-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201210621/http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/alaska_mccain_50_obama_41|url-status=dead}}</ref> | 69% | 9% |- | ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2008<ref name="rasmussenreports1"/> | 64% | 14% |- | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2008<ref>{{cite web|url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/mccain_leads_by_15_in_alaska|title=McCain Leads By 15 in Alaska|date=October 7, 2008|publisher=Rasmussen Reports|accessdate=2009-10-24|archive-date=2012-09-10|archive-url=https://archive.is/20120910120928/http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/alaska/mccain_leads_by_15_in_alaska|url-status=dead}}</ref> | 63% | 37% |- | ಮಾರ್ಚ್ 24–25, 2009<ref name="MiamiHerald 1035915"/> | 59.8% | 34.9% |- | ಮೇ5, 2009<ref name="MiamiHerald 1035915">{{cite web| title = New poll shows slump in Palin's popularity among Alaskans| publisher = Miami Herald| url = http://www.miamiherald.com/515/story/1035915.html|first=Sean|last= Cockerham| date = May 7, 2009 | accessdate = 2009-07-05 }}</ref> | 54% | 41.6% |- | ಜೂನ್14–18, 2009<ref>{{cite news|last=Cillizza|first=Chris|url=http://voices.washingtonpost.com/thefix/morning-fix/071709morning-fix-winners-and.html#more|title=Morning Fix: Winners and Losers, Sotomayor Day 4|work=The Fix|publisher=Washington Post|date=July 17, 2009|accessdate=2009-10-24|archive-date=2011-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127173224/http://voices.washingtonpost.com/thefix/morning-fix/071709morning-fix-winners-and.html#more|url-status=dead}}</ref> | 56% | 35% |} === ರಾಜೀನಾಮೆ === {{Main|Resignation of Sarah Palin}} [[ಚಿತ್ರ:Palin resignation.jpg|thumb|right|300px|ಪೈರ್ಬಾಂಕ್ಸ್‌ನ ಪಯನೀರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‍‌ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇನ್ ಪಾರ್ನೆಲ್ಲ್‌ರವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಸೇರಿದ ಅಂದಾಜು 5,000 ಜನರು.<ref>[413]</ref> ]] ಜುಲೈ3, 2009ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು 2010ರ ಅಲಸ್ಕಾದ ಗುಬೆರ್ನ್ಯಾಟೋರಿಯಲ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಚುನಾವಣೆಗೆ ಧಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ಮೊದಲೇ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಟನೆಯಲ್ಲಿ,<ref name="reasons"/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ನೀತಿತತ್ವದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನಾನು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಇಬ್ಬರು "ಹುಚ್ಚುಹಿಡಿಯಬಹುದಾತಂತಹ" ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ವುನಿಯೋಗಿಸಿದ್ದೇವೆ,,<ref name="reasons"/><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/07/06/us/06palin.html| title=Legal Bills Swayed Palin, Official Says| author=New York Times staff| publisher=New York Times| date=July 5, 2009}}</ref><ref>{{cite news| last=Carlton| first=Jim| url=http://online.wsj.com/article/SB124691179571701975.html| title=Palin Confidante Says Governor Felt Hampered by Probes| publisher=Wall Street Journal| date=July 7, 2009}}</ref><ref>{{cite news | author = Wall Street Journal Staff | title = Palin to quit as governor; cost of probes is cited | publisher = [[The Wall Street Journal Asia]] | date = July 6, 2009 | page = 12 | format = WSJ roundup | quote = Sarah Palin’s decision to resign as Alaska governor was primarily prompted by her concern over the large sums of money being spent on ethics investigations targeting her, Alaska Lt. Gov. Sean Parnell said Sunday.}}</ref> ಮತ್ತು ಮರುಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೋಗದೆಯಿರುವ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವು ತಮ್ಮನ್ನು [[ಅಶಕ್ತ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="reasons">{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/44/2009/07/03/palins_remarks_in_stepping_dow.html?wprss=44|work=44 The Obama Presidency|format=Transcript and Video|title=Palin's Reasons for Stepping Down|publisher=Washington Post|date=July 3, 2009|access-date=ಜೂನ್ 18, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127173218/http://voices.washingtonpost.com/44/2009/07/03/palins_remarks_in_stepping_dow.html?wprss=44|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಸಹಾಯಕ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಪಾಲಿನ್‌‌ರವರಿಂದ "ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಗತ್ಯವಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವವರು ಸಾರಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವೇತನ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು."<ref>{{Cite news| url=http://online.wsj.com/article/SB124700261179807839.html| title=Why Palin Quit: Death by a Thousand FOIAs|work=Opinion|date= July 7, 2009| authorlink=John Fund| first=John| last=Fund| publisher=Wall Street Journal}}</ref> == 2008ರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪದವಿಯ ಅಭಿಯಾನ == {{Main|John McCain presidential campaign, 2008}} {{See also|Republican Party (United States) vice presidential candidates, 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Palin waving-RNC-20080903 cropped.jpg|thumb|ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್, ಮಿನ್ನೆಸೊಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು 2008ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು]] 2007ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮದ್ಯಮವರ್ಗದ ಮನಸ್ತತ್ವದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಾರರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಬೆಟ್ಟಿಯಾದರು.<ref name="NewYorker_Mayer_20081027">{{cite magazine| last = Mayer| first = Jane| authorlink = Jane Mayer | journal = [[The New Yorker]]| title = The Insiders: How John McCain came to pick Sarah Palin | date = October 27, 2008| url = http://www.newyorker.com/reporting/2008/10/27/081027fa_fact_mayer?currentPage=1| accessdate = 2009-06-21}}</ref> ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು, [[ಬಿಲ್ಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಲ್‌]]ನಂತವರು, ನಂತರ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾದರು, ಮತ್ತು ಟಿಕೀಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಜರಾತಿಯು ರಿಪಾಬ್ಲಿಕಾನ್ ಪಕ್ಷದ ದರ್ಮನಿಷ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಬಲಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು, ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ನಮಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Salon Radio">{{cite interview| subject = Horton, Scott| subjectlink = Scott Horton (lawyer)| interviewer = [[Glenn Greenwald]]| title = Salon Radio: Scott Horton| format = Transcript and link to Audio| url = http://www.salon.com/opinion/greenwald/radio/2008/10/15/horton/index1.html| date = October 15, 2008| accessdate = 2009-06-21| archivedate = 2009-01-13| archiveurl = https://web.archive.org/web/20090113203938/http://www.salon.com/opinion/greenwald/radio/2008/10/15/horton/index1.html| access-date = 2010-06-18| archive-date = 2009-01-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20090113203938/http://www.salon.com/opinion/greenwald/radio/2008/10/15/horton/index1.html| url-status = dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2008ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಣನೀತಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಟೆವ್ ಸ್ಚ್‌ಮಿಡ್ತ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರ ಅಭಿಯಾನದ]] ಕೆಲವು ಇತರ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರು, ಪಾಲಿನ್‌‍ರನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದ ಒಮ್ಮತಗಳಿಂದ ಸಂಭವನೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಪಧವಿಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಮಾರನೆಯದಿನ, ರಣನೀತಿ ವಿಶಾರದವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಅಲಸ್ಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದ್ದ]] ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಕರೆದರು.<ref>{{cite news | last = Draper | first = Robert | authorlink = Robert Draper | title = The Making (and Remaking and Remaking) of McCain | work = The New York Times Magazine | date = October 26, 2008 | pages = 52–59, 74, 112 | url = https://www.nytimes.com/2008/10/26/magazine/26mccain-t.html | accessdate = 2009-09-06}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಸೆನೊಡ ಹತ್ತಿರದ,ಅರಿಜೊನ]]ದ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರ ರಜೆ ಮನೆಗೆ ಬೇಟಿನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಡ್ಡಲಾಯಿತು.<ref name="WashingtonPost_Balz-Barnes_20080831">{{cite news | last = Balz | first = Dan | authorlink = Dan Balz | last2 = Barnes | first2 = Robert | title = Palin Made an Impression From the Start | work=The Making Of A Running Mate | publisher = Washington Post | date = August 31, 2008 | page = A1 | url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/30/AR2008083002377.html | accessdate = 2009-09-06}}</ref> ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರ ವಕ್ತಾರಿಣಿ, ಜಿಲ್ ಹಜೆಲ್ಬಕೆರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೆ ಪೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗವರ್ನೆರ್ಸ್ ಅಸೊಸಿಯೇಷನ್]] ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಬಗ್ಗೆ "ಅಸಾಧಾರಣದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ" ಬಂದರು.<ref name="WSJ_WashingtonWire_20080829">{{cite news | last = Davis | first = Susan | work = Washington Wire | publisher = The Wall Street Journal | title = When John Met Sarah: How McCain Picked Palin | date = August 29, 2008 | url = http://blogs.wsj.com/washwire/2008/08/29/when-john-met-sarah-how-mccain-picked-palin/ | accessdate = 2008-10-21 | archive-date = 2008-09-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080911190245/http://blogs.wsj.com/washwire/2008/08/29/when-john-met-sarah-how-mccain-picked-palin/ | url-status = dead }}</ref> ಆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಚರ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖತ ಸಂದರ್ಶನ ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="NYT">{{cite news | last = Bumiller | first = Elizabeth | authorlink = Elizabeth Bumiller | last2 = Cooper | first2 = Michael | title = Conservative Ire Pushed McCain From Lieberman | publisher = New York Times | date = August 31, 2008 | page = A26 | url = https://www.nytimes.com/2008/08/31/us/politics/31reconstruct.html | accessdate = 2009-09-06}}</ref> ಅದಾಗ್ಯು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಆಯ್ಕೆಯು ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾದ,[[ಮಿನ್ನೆಸೊಟದ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರು [[ಟಿಮ್ ಪಾವ್ಲೆಂಟಿ]], [[ಲೊಯಿಸಿಯನದ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರು [[ಬೊಬ್ಬಿ ಜಿಂದಾಲ್]], [[ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ]] ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು [[ಮಿಟ್ಟ್ ರೊಮ್ನಿ]], [[ಕೊನ್ನೆಕ್ಟಿಕುಟ್‌ನ]] U.S. ಸೆನೆಟರು [[ಜೊಯ್ ಲಿಬೆರ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯದ]] ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು [[ಟೊಮ್ ರಿಡ್ಜ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="cnn-taps"/> ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು, [[ಡಯ್ಟೊನ್,ಒಹಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ]]ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="cnn-taps"/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಅಲಸ್ಕದವರು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cnn-taps">[[1984]]ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪದವಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯು [[ಗೆರಾಲ್ಡೈನ್ ಪೆರ್ರರೊ]], ಅವರು ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು [[ವಾಲ್ಟೆರ್ ಮೊಂಡಲೆ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು.{{cite news| url =http://www.cnn.com/2008/POLITICS/08/29/palin.republican.vp.candidate/index.html| title = McCain taps Alaska Gov. Palin as vice president pick| work=ElectionCenter2008| publisher = CNN| date = August 29, 2008| accessdate = 2008-08-29}}</ref> ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಬಗ್ಗೆ ಅಲಸ್ಕಾದ ಹೊರಗಿನವರಾರಿಗು ಗಿತ್ತಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನ, ಪದವಿಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಶೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಹೊಳಗಾದವು.<ref name="FairbanksDailyNewsMiner"/> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2008ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಅವಳು ಫಾದರ್ [[ಲೆವಿ]]ರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| last = Shear | first = Michael D. | last2 = Vick | first2 = Karl | title = No Surprises From Palin, McCain Team Says | work = The Washington Post | date = September 2, 2008 | page = A17 | url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/01/AR2008090100710.html| accessdate = 2009-09-06}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಮೇಲೆ ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು.<ref name="BostonGlobe_Wangsness_20080905">{{cite news|url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2008/09/05/republicans_point_fingers_at_media_over_palin_coverage/ | title = Republicans point fingers at media over Palin coverage | newspaper = The Boston Globe | author = Wangsness, Lisa | date = September 5, 2008| accessdate=2008-09-08}}</ref> ಅವರ ವಿವಿಧ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಸ್ಟಿಯು ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾಷಣದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಅಂಗೀಕೃತ ಭಾಷಣವು "ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶಂಸೆಗೊಳಗಾಗಿ" ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧವಿಗೆ ಅನರ್ಹರೆಂಬ ಉಹಾಪೋಹಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗಾಣುವುದೆಂದು [[ಸ್ಟೇಟ್ ಮೇಗಜಿನ್]] ಮೊದಲೆ ಊಹಿಸಿತ್ತು.<ref name="Salon 08-03-08">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2199322|title=Sarah Palin Wows Convention! Why success is foreordained for the vice-presidential nominee's convention speech|last=Noah|first=Timothy|date=September 3, 2008|publisher=Slate magazine|accessdate=2010-05-20}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, 2008ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು 40-ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂಗೀಕೃತ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 40 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="AP_Bauder_20080904">{{cite news| title = More than 40 million people see Palin speech| url = http://www.ktuu.com/Global/story.asp?S=8955464| agency = Associated Press| publisher = KTUU News| date = September 4, 2008| accessdate = 2010-02-14}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 51% ಅಮೆರಿಕಾನರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಪಾಲಿನ್‌ರವನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿವೆಯಂದು ನಂಬಿವೆ, ಮತ್ತು 40% ಜನರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧವಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ದರಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು, ಸಭೆಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಮತದಾರರ ಎಣಿಕೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು.<ref name="freshface">{{cite web | url = http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/palin_power_fresh_face_now_more_popular_than_obama_mccain | title = Palin Power: Fresh Face Now More Popular Than Obama, McCain | publisher = Rasmussen Reports | date = September 5, 2008 | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906053604/http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/palin_power_fresh_face_now_more_popular_than_obama_mccain | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:McCainPalin1.jpg|thumb|left|ಪೈರ್ಪಾಕ್ಸ್, ವಿರ್ಜಿನಿಯದಲ್ಲಿನ ಪಾಲಿನ್‍ರವರು ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008.]] ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಲಿನ್‌ರವರ ಗುಬೆರ್ನೇಟೋರಿಯಲ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಯ ಅಧ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಅಪಾದನೆಗಳು ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾದವು. ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ, ''[[ನ್ಯುವ್ಸ್ ವೀಕ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಟೈಂಮ್]]'' ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರ ಮೇಗಜುನ್‌ ಕವರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದರು,<ref>{{cite web | author = Calderone, Michael | title = Sarah Palin has yet to meet the press | publisher = Politico | accessdate = 2010-02-15 | url =http://www.politico.com/news/stories/0908/13208.html }}</ref> ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌ರವರ ಅಭಿಯಾನವು ಕೇವಲ ಮೂರುಜನರನ್ನು ಅದರಲ್ಲು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗಿನ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ದೂರಿದರು.<ref>{{cite web| author = Garofoli, Joe| title = Palin: McCain campaign's end-run around media| date = September 30, 2008| publisher = San Francisco Chronicle| accessdate = 2008-09-30| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/09/30/MNTB1374LU.DTL| archive-date = 2011-06-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20110602024347/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F09%2F30%2FMNTB1374LU.DTL| url-status = dead}} ಮಾದ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪದವಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಾರಣ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.</ref> [[ABC ನ್ಯುವ್ಸ್‌]]ನ [[ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಗಿಬ್ಸೊನ್‌]]ರ ಜೊತೆಗಿನ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಮೊದಲ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಸಂದರ್ಶನವು, ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite news | author = Swaine, Jon | title = Sarah Palin interview: pundits give mixed reviews | publisher = Telegraph (UK) | date = September 12, 2008 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/sarahpalin/2823573/Sarah-Palin-interview-pundits-give-mixed-reviews.html | accessdate = 2008-09-30 | location = London | archive-date = 2008-12-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081220183146/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/sarahpalin/2823573/Sarah-Palin-interview-pundits-give-mixed-reviews.html | url-status = dead }}</ref> ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರದ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಪೊಕ್ಸ್ ನ್ಯುವ್ಸ್‌]]ನ [[ಸೆಯನ್ ಹನ್ನಿಟಿ]]ರವರು ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಗಿಬ್ಸೊನ್‌ರವರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news | last = Stanley | first = Alessandra | authorlink = Alessandra Stanley | title = A Question Reprised, but the Words Come None Too Easily for Palin | publisher = New York Times | date = September 26, 2008 | page = A20 | url = https://www.nytimes.com/2008/09/26/us/politics/26watch.html | accessdate = 2009-09-06}}</ref> [[CBS ನ್ಯೂ‌ಸ್‌]]ನ, ಸಂದರ್ಶನಗಾರ [[ಕಟಿ ಕೊರಿಕ್‌]]ರವರೊಂದಿನ, [[ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಮೂರನೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು; ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಸಂಖೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು, ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನರು ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಧವಿಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name="nytimes1">{{cite news | last = Nagourney | first = Adam | authorlink = Adam Nagourney | title = Concerns About Palin’s Readiness as Big Test Nears | publisher = New York Times | date = September 30, 2008 | page = A16 | url =https://www.nytimes.com/2008/09/30/us/politics/30palin.htm | accessdate = 2009-09-06}}</ref><ref>{{cite news| author = Alberts, Sheldon| title = Palin raising fears among Republican conservatives| agency = Canwest News Service| date = September 29, 2008| publisher = Canada.com| accessdate = 2008-09-30| url = http://www.canada.com/topics/news/world/story.html?id=3d17bbf2-556a-480a-9dce-21b958a89663| archive-date = 2008-10-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20081002022809/http://www.canada.com/topics/news/world/story.html?id=3d17bbf2-556a-480a-9dce-21b958a89663| url-status = dead}}</ref> ಇತರ ಸುದಾರಣವಾದಿಗಳು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತು, ಟೀಕಿಸುವವರನ್ನು [[ವಿರೋಧಿಗಳೆಂದು]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು.<ref name="NYT_Bumiller_20081105">{{cite news | last = Bumiller | first = Elizabeth | authorlink = Elizabeth Bumiller | coauthors=Julie Bosman and Michael Cooper | title = Internal Battles Divided McCain and Palin Camps | publisher = New York Times | date = November 6, 2008 | page = P9 | url =https://www.nytimes.com/2008/11/06/us/politics/06mccain.html | accessdate =May 30, 2010}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಶನದ ನಂತರ, [[ಮಿಟ್ಟ್ ರೊಮ್ನೆಯ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೊಲ್‌]]ರವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಕೆಲವು ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನರು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಟಿಯ ಸಂದರ್ಶನದಿಂದ ದೂರವಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಅಭಿಯಾನದ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.<ref name="CNN_Costello-Anderson_20080929">{{cite news| first = Carol | last = Costello |coauthors=Dana Bash and Scott J. Anderson| title = Conservatives to McCain camp: Let Palin be Palin| date = September 29, 2008 | publisher = CNN|accessdate=May 30, 2010|url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/09/29/conservatives.palin/?iref=hpmostpop}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು [[St. ಲೊಯಿಸ್‌ನ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್]] ಪಕ್ಷದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಜೊಯ್ ಬಿಡೆನ್‌]]ರವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ [[ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಯ ಚರ್ಚೆಗೆ]] ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವರದಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬಹಳ ಆಳವಾದ ತಯರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ರಿಪಾಬ್ಲಿಕಾನರು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚರ್ಚಾ ಸಾಧನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="nytimes1"/><ref>{{cite news|title = Palin prepping for debate in seclusion | author=UPI staff | date = September 30, 2008| publisher = UPI |location=Sedona, AZ| accessdate =May 30, 2010 | url =http://www.upi.com/Top_News/2008/09/30/Palin_prepping_for_debate_in_seclusion/UPI-67411222783104/ }}</ref><ref name="HoustonChronicle_Douglass_20080802">{{cite news| author = Daniel K., Douglass| url =http://www.chron.com/disp/story.mpl/politics/5921063.html| accessdate =May 30, 2010| title = Obama backs away from McCain's debate challenge | publisher = Houston Chronicle | date = August 2, 2008| agency = Associated Press}}</ref> [[CNN]], {0ಪೊಕ್ಸ್{/0} ಮತ್ತು [[CBS]]ನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪಲಿನ್‌ರವರು ಬಹುತೇಕ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಬಿಡೆನ್‌ರವರೇ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರೆಂದು ಬಾವಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/03/debate.poll/?iref=hpmostpop | title = Debate poll says Biden won, Palin beat expectations | date = October 3, 2008 | author=CNN staff|work=ElectionCenter2008|publisher=CNN | accessdate =May 30, 2010}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.foxnews.com/wires/2008Oct03/0,4670,VicePresidentialDebate,00.html | title=Palin says debate went well as polls favor Biden | last=Fouhy | first=Beth | date = October 3, 2008| agency= Associated Press | publisher=Fox News|accessdate=May 30, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081006065809/http://www.foxnews.com/wires/2008Oct03/0,4670,VicePresidentialDebate,00.html|archivedate=October 6, 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Palin In Carson City On 13 September 2008.jpg|right|thumb|upright|ಕಾರ್ಸೊನ್ ನಗರ, NVನಲ್ಲಿನ ಅಭಿಯಾನದ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008]] ಅವರ ಚರ್ಚೆಯ ತಯಾರಿ ನಂತರ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸಾದಮೇಲೆ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಧವಿಗೆ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ, ಸೆನೆಟರ್ [[ಬರಕ್ ಒಬಾಮ]]ರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಬಂಡವಾಳ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, "ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಮಯ ಕೂಡಿಬರಿತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯವೇ ಇದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="gloves">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aJ7Yeq09eR4Q&refer=home|title= Palin Takes `Gloves Off,' Filling Attack-Dog Role (Update 2) | last=Johnston | first=Nicholas | date=October 6, 2008| publisher=Bloomberg|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18ರಂದು ''[[Saturday Night Live]]'' ಅನ್ನುವ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲು, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಅವರ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಿದ [[ಟಿನ ಪೆಯ್‌]]ರವರಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ [[ಅವರ ನಕಲಿ ರೂಪದ ಅಭ್ಯಸ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| title = Palin drops in on 'Saturday Night Live'| date=October 19, 2008|agency=Reuters | publisher= Reuters| author = Michaud, Chris| url = http://www.reuters.com/article/wtMostRead/idUSTRE49G6ZE20081019?sp=true| accessdate = May 30, 2010}}</ref> ಚುನಾವಣಾದಿನ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಯುಟುಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾದರು.<ref name="WashingtonTimes_Chapman_20080918">{{cite news | last = Chapman | first = Glenn | title = Palin parodies flood the Web|agency=AFP |newspaper = The Washington Times | date = September 18, 2008 | url =http://www.washingtontimes.com/news/2008/sep/18/palin-parodies-flood-the-web/ | accessdate = May 30, 2010}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ರಿಪಾಬ್ಲಿಕಾನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿ (RNC)ಯು $150,000ಗಳಷ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರ, ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ವೇಷದ ರೀತಿಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಯಾದ ನಮ್ತರ ವಿವಾದಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು.<ref name="AP azcentral.com">{{cite news|url=http://www.azcentral.com/news/articles/2008/10/22/20081022palinclothes22-on.html|title=GOP spent $150,000 in donations on Palin's look|author=AP staff|agency=Associated Press|publisher=AZCentral.com|date=October 22, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಅಭಿಯಾನದ ವಕ್ತಾರರೊಬ್ಬರು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಧರ್ಮ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆನೀಡಿದರು.<ref name="AP azcentral.com"/> ಪಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಬೇಧಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.thestar.com/news/world/article/523869|title=Palin blames gender bias for clothing controversy|author=AP staff|agency=Associated Press|date=October 23, 2008|publisher=The Toronto Star|accessdate=May 30, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/10/23/campbell-brown-calls-out_n_137106.html|title=Campbell Brown Calls Out Double Standard On Palin Clothes Controversy|author=Huffington Post staff|publisher=Huffington Post|date=October 23, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಅಭಿಯಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು RNCಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/11/10/palin-sorts-clothes-to-se_n_142766.html|title=Palin Sorts Clothes To See What Belongs To The RNC|last=Johnson|first=Gene|date=November 10, 2008|publisher=Huffington Post|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಟೇಂಡರ್ಡ್ ಸಮಯ 11:00 PM ರಂದು ಒಬಮರವರನ್ನು ವಿಜೇತರಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CNN_concession_20081104">{{cite news| url = http://edition.cnn.com/2008/POLITICS/11/04/mccain.transcript/| title = Transcript: McCain concedes presidency| location = Phoenix, Arizona| work = ElectionCenter2008| publisher = CNN| date = November 4, 2008| accessdate = May 30, 2010| archive-date = ನವೆಂಬರ್ 10, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101110133628/http://edition.cnn.com/2008/POLITICS/11/04/mccain.transcript/| url-status = dead}}</ref> ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಬಾಷಣದಲ್ಲಿ "ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ನೋಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಅಭಿಯಾನಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೇಳುವದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಕ ಹೊಸಾ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲತತ್ವಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಮಹತ್ತರ ಸಂಪನ್ನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆಯೆಂದು" ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="CNN_concession_20081104"/> ಸಹಾಯಕರು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಪ್ರೊಂಪ್ಟೆರನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ, ಬುಷ್‌ರವರ ಭಾಷಣಬರಹಗಾರರಾದ [[ಮಾತೆವ್ ಸ್ಕುಲ್ಲಿ]]ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಭಾಷಣ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರುಗಳಾದ [[ಸ್ಟೆವ್ ಸ್ಕುಮಿಡ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕ್ ಸಾಲ್ಟೆರ್]]ರವರು, ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹೇಳಿದ್ದೇ ಸರಿಯೆಂದರು.<ref name="Vanity Fair ICFW">{{cite news | last = Purdum | first = Todd S. | authorlink = Todd Purdum | title = It Came from Wasilla | work = Vanity Fair | issue = 588 | date = August 2009 | pages = 60–65, 107–112 | url = http://www.vanityfair.com/politics/features/2009/08/sarah-palin200908?printable=true&currentPage=all | accessdate =May 30, 2010}}</ref> "ಗೇಮ್ ಚೇಂಜ್",ಅನ್ನುವ 2008ರ ವಿವಿಧ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಅತೀ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವು 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶನಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಏಕರೂಪಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ತೂಗಾಡುತ್ತೆಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ವಕ್ತಾರರಿಂದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಇದೊಂದು ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಗೊಡ್ಡು ಹರಟೆಯೆಂದು ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NYDN 01-11-10">{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/politics/2010/01/11/2010-01-11_new_book_game_change_sarah_palin_believed_.html|title=Book 'Game Change' portrays Sarah Palin as unstable ignoramus who believed Saddam was behind 9/11|last=Kennedy|first=Helen|date=January 11, 2010|newspaper=New York Daily News|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114063648/http://www.nydailynews.com/news/politics/2010/01/11/2010-01-11_new_book_game_change_sarah_palin_believed_.html|url-status=dead}}</ref> == 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ == [[ಚಿತ್ರ:Sarah Palin at Chambliss rally.jpg|thumb|ಸವನ್ನಹ್, ಜಾರ್ಜಿಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಸ್‌ಬಿ ಚಾಂಬ್ಕಿಸ್ಸ್‌ಜೊತೆಸೇರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮೇಳ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008]] ಜನವರಿ 19,2009ರಂದು [[ಪೊಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್]]ನ [[ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಕ್]] ವಿಮರ್ಶಕರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬೋಮ]]ರವರನ್ನು ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಮೊದಲ ಅಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಒಬೋಮ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲನೀಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.boston.com/news/politics/politicalintelligence/2009/01/palin_hopeful_a.html|title=Palin hopeful about Obama presidency|last=Rhee|first=Foon|work=Political Intelligence|publisher=Boston.com|date=January 19, 2009|accessdate=May 30, 2010|archiveurl=https://archive.today/20120722043917/http://www.boston.com/news/politics/politicalintelligence/2009/01/palin_hopeful_a.html|archivedate=ಜುಲೈ 22, 2012|url-status=live}}</ref> 2008ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಯ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ಅವರು 2012ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಧವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವರೆಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಕ್ರಿಯವಾದ "ಡ್ರಾಪ್ಟ್ ಪಾಲಿನ್‌" ಅನ್ನುವ ಚಳುವಳಿಯಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/us_elections_2008/7713358.stm | title=What next for Sarah Palin? | first=Ali |last=Reed | publisher=BBC News| date= November 6, 2008 | accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಕೆಲವು ಆಯ್ದವರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಧೃಡೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಕ್ಷೇತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರು ಧನ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.politico.com/news/stories/1208/16162.html|title=Chambliss: Palin 'allowed us to peak' | first=Andy | last=Barr | publisher=The Politico |date=December 3, 2008 | accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಅವರ ಈ ವಿಜಯವು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು 2012ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಧವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದೆಂಬ ಊಹಾಪೋಹಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/thefix/2008/10/sarah_palin_st_louis_and_2012.html|title=Sarah Palin, St. Louis and 2012|last=Cillizza|first=Chris|date=October 3, 2008|work=The Fix|publisher=Washington Post|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128073552/http://voices.washingtonpost.com/thefix/2008/10/sarah_palin_st_louis_and_2012.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ 27, 2009ರಂದು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಾರಾPAC ಅನ್ನುವ, [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕೃತ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| title = Sarah Palin Launches Political Action Committee| url = http://blogs.wsj.com/washwire/2009/01/27/sarah-palin-launches-political-action-committee/| first = Mary Lu| last = Carnevale| coauthors = Davis, Susan| work = Washington Wire| newspaper = Wall Street Journal| date = January 27, 2009| accessdate = May 30, 2010| archive-date = ಜನವರಿ 31, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090131202950/http://blogs.wsj.com/washwire/2009/01/27/sarah-palin-launches-political-action-committee/| url-status = dead}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು, ತನ್ನನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಾನಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು "ಎನರ್ಜಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್" ವಕೀಲರಾಗಿ,<ref>{{cite web| title = Palin Forms Political Committee That Could Help a 2012 Campaign | url = https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=azCCxotgdG1E&refer=home| first=Jonathan D. | last=Salant | publisher = Bloomberg News | date = January 27, 2009| accessdate =May 30, 2010}}</ref> ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news| title = Sarah Palin Launches Political Action Committee|url=http://www.cbsnews.com/blogs/2009/01/27/politics/politicalhotsheet/entry4758742.shtml | first=Ken |last=Millstone | work= Political Hotsheet |date = January 27, 2009| publisher= CBS News | accessdate =May 30, 2010}}</ref> ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, "ಪಕ್ಷ, ಗುರುತು, ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಇವಾವುದರ ಸಂಬಂದವಿಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಸಂಗತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಹೊಂದಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ", ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸುವ ಉದ್ಧೇಶಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtontimes.com/news/2009/jul/12/palin-stump-conservative-democrats |title=Exclusive: Palin to stump for conservative Democrats, Vows to shun 'partisan stuff' | last=Hallow | first=Ralph |publisher=Washington Times |date=July 12, 2009 |accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಸಾರಾPAC ಸರಿಸುಮಾರು $1,000,000ಗಳಷ್ಟು ಧನ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸಿದೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="sarahpac">{{cite news | last=Bolstad | first=Erika | coauthors=Cockerham, Sean | url=http://www.adn.com/front/story/863368.html | title=SarahPAC collections reach nearly a million: Nearly 11,000 Contributors:: Donations are mostly from Lower 48 | newspaper= Anchorage Daily News | date=July 14, 2009|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಕಾನೂನುಬದ್ದವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಹ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ನೀತಿತತ್ವದ ದೂರುಗಳ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2009ರ ಮದ್ಯದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು $250,000ಗಳಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="sarahpac"/><ref>{{cite news | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/28/politics/main4973428.shtml?tag=topHome;topStories | author=AP staff | agency=Associated Press | title=Palin's Legal Fund Faces Ethics Challenge | date=August 28, 2009 | publisher=CBS News | accessdate=May 30, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:5.3.10SarahPalinByDavidShankbone.jpg|left|thumb|upright|ಮನ್‌ಹತ್ತನ್‌ದಲ್ಲಿನ 100ನೇ ವೈಭವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‍ರವರು, ಮೇ 4, 2010.]] ಪೆಬ್ರವರಿ 6, 2010ರಂದು, ಪೊಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ನೀವು 2012ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಧವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತೀರ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು "ಇದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ನಾನು ನಂಬಿದರೆ, ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲೂ ಬಹುದೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು,"<ref name="guardian 2010-02-07">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/feb/07/sarah-palin-tea-party-speech1|title=Sarah Palin fires up Tea Party faithful and hints at 2012 run|first=Ed|last= Pilkington|date=February 7, 2010|publisher=The Guardian|accessdate=2010-02-07 | location=London}}</ref> ಹಾಗು "ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿ ಬಂದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು".<ref name="NYT 2010-02-07">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/02/08/us/politics/09palin.html|title=Palin Responds to ‘Run, Sarah, Run’|last=Zernike|first=Kate|date=February 7, 2010|publisher=New York Times|access-date=ಜುಲೈ 14, 2021|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100210202559/http://www.nytimes.com/2010/02/08/us/politics/09palin.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2010ರಲ್ಲಿ, ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್‌ರ ಅಲಸ್ಕ", ಅನ್ನುವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/unleashed/2010/04/wildlife-group-urges-discovery-to-drop-sarah-palins-docuseries.html|title=Wildlife Group urges Discovery to Drop Sarah Palin's docu-series|first=Lindsay|last= Barnett|work=L.A. Unleashed |publisher=LA Times|date=April 9, 2010 |accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು T.V.ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಬೆನ್ನೆಟ್‌ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="articles.chicagotribune.com">{{cite web|url=http://articles.chicagotribune.com/2010-03-30/news/ct-talk-sarah-palin-fox-news-0331-20100330_1_levi-johnston-fox-reality|title=Palin's new Fox show debuts this week|first=Matea|last=Gold|newspaper=Chicago Tribune|date=March 30, 2010|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727133125/http://articles.chicagotribune.com/2010-03-30/news/ct-talk-sarah-palin-fox-news-0331-20100330_1_levi-johnston-fox-reality|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಕೂಡ ಈಚೆಗೆ ಪೊಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="articles.chicagotribune.com"/> ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ತೋರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಥಿತಿಗಳು ಯವತ್ತೂ ಇವರನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗಿನಿಂದ, ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. L.L. ಕೂಲ್ J ಮತ್ತು ಟೊಬಿ ಕೆಯಿತ್‌ರವರಿಬ್ಬರು ಬೇರೆಯವರ ಸಂದರ್ಶನದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪೂಟೆಜನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ದೂರಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.montrealgazette.com/entertainment/Guests+Palin+show+dishonest/2755374/story.html|title='Guests' say Palin's TV show dishonest|last=Leonard|first=Tom|newspaper=The Gazette|date=April 2, 2010|accessdate=May 30, 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ''ಗೋಯಿಂಗ್ ರೋಗ್'' ಮತ್ತು ''ಅಮೆರಿಕ ಬೈ ಹಾರ್ಟ್'' === {{Main|Going Rogue: An American Life}} ನವೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ''Going Rogue: An American Life'' ಅನ್ನುವ ಸ್ವಾನುಭವವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾವು ಅಲಸ್ಕದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, Mcಕೈನ್‌ರವರ ಸಿಬ್ಬಂಧಿ ವರ್ಗದವರು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ 'gone rogue' ಅನ್ನುವ ಪದಸಮುಚ್ಚಯದಿಂದ ತಾವು ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2202658/|title=Palin's Campaign vs. McCain's: When Sarah Palin disagrees with John McCain, it means something. Or does it? |last=Dickerson|first=John|date=October 20, 2008|publisher=Slate|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಉಪನಾಮ, "ಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಪ್" ಅನ್ನುವುದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೆಯಗನ್‌]]ರ [[1990ರ ಆತ್ಮಕಥೆಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ew 2009-10-06">{{cite web|url=http://shelf-life.ew.com/2009/10/06/sarah-palin-memoir-going-rogue-american-life/|title=Sarah Palin's new memoir: Gosh that subtitle sounds familiar|last=Geier|first=Thom|date=October 6, 2009|accessdate=May 30, 2010|work=Shelf Life|publisher=Entertainment Weekly|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5mO7OxZ4n?url=http://shelf-life.ew.com/2009/10/06/sarah-palin-memoir-going-rogue-american-life/|url-status=bot: unknown}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕದ ಮಾರಾಟವು, ಮೊದಲನೆಯ ದಿನವೇ 300,000 ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂಕವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು [[ಬಿಲ್ಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]], [[ಹಿಲರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಮತ್ತು ಬರಾಕ್ ಒಬಮರವರ ಆತ್ಮಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="CBS 12-1-09">{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/12/01/print/main5851137.shtml|title=Sarah Palin Book Goes Platinum Former Vice Presidential Candidate's "Going Rogue" Joins the Ranks of Top Selling Political Memoirs by Obama and the Clintons|agency=Associated Press|author=AP staff|date=December 1, 2009|publisher=CBS News|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5mO5i6RUe?url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/12/01/print/main5851137.shtml|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{cite web|title=Sarah Palin Tops New York Times Best Seller List with 'Going Rogue'|url=http://www.hispanicbusiness.com/media/2009/12/9/sarah_palin_tops_new_york_times.htm|publisher=HispanicBusiness.com| first=Rob | last=Kuznia |date=December 9, 2009|accessdate=May 30, 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Sarah Palin's 'Going Rogue' sells 1 million. How does it stack up to Barack and Hillary's books?|url=http://blog.zap2it.com/thedishrag/2009/12/sarah-palins-going-rogue-sells-1-million-how-does-it-stack-up-to-barack-and-billarys-books.html|last=Reither|first=Andrea|work=The Dishrag|publisher=Zap2It Blog|date=December 1, 2009|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114232438/http://blog.zap2it.com/thedishrag/2009/12/sarah-palins-going-rogue-sells-1-million-how-does-it-stack-up-to-barack-and-billarys-books.html|url-status=dead}}</ref> ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರಲು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, 11 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪರ್ಯಟನೆ ಮಾಡಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 16, 2009ರಂದು [[ಒಪ್ರಾ ವಿನ್ಪ್ರೆಯ್‌]]ರವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಅವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/11/19/arts/television/19arts-SARAHPALINGE_BRF.html |title=Sarah Palin Generates High Ratings for ‘Oprah’ |last=Stelter |first=Brian|coauthor=compiled by Dave Itzkoff|work=Arts, Briefly |newspaper=New York Times |date=November 18, 2009 |accessdate= May 30, 2010}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಹಯೋಗಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನು ಶಿರೋನಾಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ''[[America By Heart: Reflections on Family, Faith and Flag]]'' , ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 23, 2010ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="CBSNews2010-05-11"/><ref>{{cite news|last=Italie |first=Hillel |url=http://www.usatoday.com/life/books/news/2010-05-11-sarah-palin_N.htm |title=Sarah Palin's book, 'America By Heart,' out Nov. 23 |publisher=USAToday.Com |date=May 12, 2010|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ ಹರ್‌ಪೆರ್ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಪುಸ್ತಕವು ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾಷಣದಿಂದ, ಧರ್ಮೋಪದೇಶದಿಂದ, ಅವರ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅವರ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದ ಪರ್ಯಟನದಲ್ಲಿ ರೂರಲ್ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬೇಟಿಯಾದ ಕೆಲವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಪಾಲಿನ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕೆಲವರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಂದಿದೆ.<ref name="CBSNews2010-05-11"/> === ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಕೀನೋಟ್ ಸ್ಪೀಚ್ === ಪೆಬ್ರವರಿ 6, 2010ರಂದು, ನಶ್ವಿಲೆ,ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾರಂಭೋತ್ಸವದ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಕೀನೋಟ್ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಚಳುವಳಿಯು]] "ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕಾರಣಗಳ ಭವಿಷ್ಯವೆಂದು" ಹೇಳಿದರು.<ref name="nytimes2">{{cite news |last=Zernike |first=Kate |url=https://www.nytimes.com/2010/02/07/us/politics/08palin.html |title=Palin Assails Obama at Tea Party Meeting |location=Nashville, TN) |newspaper=New York Times |date=Februray 6, 2010 |accessdate=May 30, 2010 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209220722/http://www.nytimes.com/2010/02/07/us/politics/08palin.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರ 40 ನಿಮಿಷಗಳ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜನಸಮೂಹವನ್ನು "ಹೊಪೆಯ್-ಚಂಗೆಯ್ ಸ್ಟುಪ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಹೇಗಿದೆಯೆಂದು" ಕೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7026300.ece|title=Sarah Palin and Scott Brown set the United States frothing|publisher=The Sunday Times|location=London|date=February 14, 2010|accessdate=May 30, 2010|first=Christina|last=Lamb|archive-date=ಜೂನ್ 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606050149/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7026300.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cbsnews.com/video/watch/?id=6182081n |title=In Full: Palin's Tea Party Speech |work=CBS News Video |publisher=CBSNews.com |date=February 6, 2010 |accessdate=May 30, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728164214/http://www.cbsnews.com/video/watch/?id=6182081n |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=123462728|title='How's That Hopey, Changey Stuff?' Palin Asks|first=Don|last=Gonyea|date=February 7, 2010|work=see photograph|accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಒಬಾಮರವರು ಕಡಿಮೆಯಾದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ "ಅಮೆರಿಕಾದಪರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ", ಅವರನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, ಒಬಾಮರನ್ನು ಬಯೋದ್ಪಾದಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ತುಂಬ ದುರ್ಬಲ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮನ್‌ನಂದು ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬು ದಾಳಿಗಾರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಮಾನದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಸಾದ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/01/08/AR2010010801057.html |first=Howard|last= Kurtz|title= Obama Takes the Blame|work=Media Notes |publisher=Washington Post|date=January 8, 2010|accessdate=May 27, 2010}}</ref> "ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು, ನಮಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಕಾನೂನಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕರದ್ದಲ್ಲ," ಎಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="nytimes2"/> ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾದ ಉದ್ಧೇಶವೇನೆಂದರೆ, ವಿವಿಧ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದೆಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಹೇಳಿದರು. ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು "...ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವಿಲೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ರಿಪಾಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="nytimes2"/> Ms. ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಭಾಷಣದ ಶುಲ್ಕವು $100,000 ಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ವರಿದಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆಗ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಚಳುವಳಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಮಧ್ಯಮಮಾರ್ಗಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಟೀಕಿಸಿತು. ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ನೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ, ಜುಡ್‌ಸೊನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ರವರಿಗೆ, ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸೋಸಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್‌ನವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. "ನಾನು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ , ಇದು ಬರೀ ಹಸ್ತಲಾಗವದಿಂದ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆಂದು," ಅವರು ಹೇಳಿದರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಾವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ತಾವು ಅದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸಗಳ ನಿಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="nytimes2"/> ಅವರ ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌‌ರವರು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ "ಎನರ್ಜಿ", "ಟಾಕ್ಸ್ ಕುಟ್ಸ್", ಮತ್ತು "ಲಿಪ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್" ಅನ್ನುವ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಕೈಯನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಂತರ ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ನಂತರ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]], [[ರೊಬೆರ್ಟ್ ಗಿಬ್ಸ್‌]]ರವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಅನೇಕ ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪರಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದರು.<ref name="crib">{{cite web |last=Morgan |first=David S |url=http://www.cbsnews.com/blogs/2010/02/08/politics/politicalhotsheet/entry6185820.shtml |title=Palin Hand Crib Notes Attract Scrutiny |work=Political Hotsheet |publisher=CBS News |date=February 8, 2010 |accessdate=May 30, 2010 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213032754/http://www.cbsnews.com/blogs/2010/02/08/politics/politicalhotsheet/entry6185820.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tmz.com/2010/02/07/sarah-palin-hand-cheat-notes-photo/ |title=Sarah Palin's Hand Gets Job Done|author=TMZ staff |publisher=TMZ.com |date=February 7, 2010 |accessdate=May 30, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usnews.com/blogs/mary-kate-cary/2010/02/08/palin-hand-notes-are-alarming-embarrassing.html |title=Palin Hand Notes Are Alarming, Embarrassing|first= Mary Kate|last=Cary |publisher=USNews.com |work=Opinion|date=February 8, 2010 |accessdate=May 30, 2010}}</ref> ಮುಂದಿನ ದಿನ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]]ರಾದ [[ರಿಕ್ ಪೆರ್ರಿ]]ರವರ ಪರವಾಗಿ ಅಭಿಯಾನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ "ಹಾಯ್ ಮಾಮ್" ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇದು ತಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರಿಂದ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2010/02/robert-gibbs-mocks-sarah-palin-from-white-house-podiumwhen-imitation-isnt-flattery.html |title=Robert Gibbs Mocks Sarah Palin from White House Podium...When Imitation Isn’t Flattery|first=Karen|last=Travers|work=Political Punch |publisher=ABC News|date=February 9, 2010|accessdate=May 30, 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು == [[ಚಿತ್ರ:Palin family retouched.jpg|thumb|left|ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು, ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2008. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಟೊಡ್ಡ್, ಪಿಪೆರ್, ವಿಲ್ಲೊವ್, ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಗ್.]] ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು [[ಹಾಕಿ ತಾಯಿ]]ಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಐದುಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಟ್ರಾಕ್ (ಜ. 1989)<ref name="SlateFAQ"/> ಮತ್ತು ಟ್ರಿಗ್ ಪಕ್ಸೊನ್ ವನ್ (ಜ.2008), ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು [[ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಶೇರನ್ ಮಾರಿ]] <ref>{{cite web |last=Sobieraj Westfall |first=Sandra |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20282000,00.html |title=Bristol Palin 'My Life Comes Second Now' |work=Archive |publisher=People |date=June 1, 2009 |accessdate=May 30, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729210938/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20282000,00.html |url-status=dead }}</ref> (ಜ. 1990), ವಿಲ್ಲೊವ್ (ಜ. 1994), ಮತ್ತು ಪಿಪೆರ್ (ಜ. 2001)<ref name="nytimes bio"/><ref name="quinn">{{cite news | url = http://www.usatoday.com/news/politics/2008-08-29-2867523509_x.htm | title = McCain makes history with choice of running mate| agency = Associated Press | author = Quinn, Steve and Calvin Woodward| date = August 30, 2008 |location=Juneau, Alaska|publisher=USA Today | accessdate =May 29, 2010}}</ref> ಟ್ರಾಕ್‌ರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2007ರಂದು,<ref name="AP-SonEnlists">{{cite news | last = Quinn | first = Steve | url = http://www.adn.com/2007/09/19/220586/palins-son-leaves-brfor-army-boot.html | title = Palin's son leaves for Army boot camp: Track: Governor supports enlistment 'for the right reasons' | newspaper = Anchorage Daily News | date = September 19, 2007 | accessdate = May 29, 2010 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100901114734/http://www.adn.com/2007/09/19/220586/palins-son-leaves-brfor-army-boot.html | url-status = dead }}</ref> [[U.S. ಆರ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರುವಾಯಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ ಕಾಲ್ದಳ|U.S. ಆರ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತರುವಾಯಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ [[ಕಾಲ್ದಳ]]]]ವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ 12 ತಿಂಗಳಕಾಲ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title = Palin's son's job to guard his commanders in Iraq | agency = Associated Press | url = http://www.military.com/news/article/palins-sons-to-guard-his-commanders.html | author = AP Staff | work = Today in the Military | date = September 6, 2008 | publisher = Military.com | accessdate = May 27, 2010 | archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101205042409/http://www.military.com/news/article/palins-sons-to-guard-his-commanders.html | url-status = dead }}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರ ಕಿರಿಯ ಮಗ, ಟ್ರಿಗ್‌ಗೆ ಜನನದ ಪೂರ್ವವೇ [[ಡವ್ನ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್|<ref name="DemberADN">{{cite news| url = http://www.adn.com/2008/04/21/382560/palin-confirms-baby-has-down-syndrome.html| title = Palin confirms baby has Down syndrome| author = Demer, Lisa| date = April 21, 2008| newspaper = Anchorage Daily News| accessdate = May 29, 2010| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20100920195152/http://www.adn.com/2008/04/21/382560/palin-confirms-baby-has-down-syndrome.html| url-status = dead}}</ref> ಡವ್ನ್ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್]]ಅನ್ನುವ (ಸಹಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ) ಕಾಯಿಲೆಯಿದೆಯೆಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="DemberADN"/> ಪಾಲಿನ್‌ರವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಮ್ಮೊಗ ಇದ್ದಾನೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್‌ಗೆ ಜನಿಸಿದ, ಆ ಹುಡುಗನ ಹೆಸರು ಟ್ರಿಪ್ ಈಸ್ಟೊನ್ ಮಿಟ್ಚೆಲ್ ಜೊಹ್ನ್‌ಸ್ಟೊನ್.<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20245389,00.html|title=Bristol Palin Welcomes a Son|first=Lorenzo|last=Benet|publisher=People Magazine|date=December 29, 2008|accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಅವರ ಪತಿ ಟೊಡ್‌ರವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾದ [[BP]]ನಲ್ಲಿ ತೈಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸ್ವಂತ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಹಿಡಿಯುವ]] ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="nytoutsider0829"/><ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2008/sep/07/nation/na-todd7|title=New frontier in campaign spouses: Alaska's 'first dude' Todd Palin is a moose hunter, snowmobile racer, oil worker, union man and hockey dad|last=Miller|first=Marjorie|work=Article Collections, Presidential Elections (2008)|date=September 7, 2008|newspaper=Los Angeles Times|accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ರೊಮನ್ ಕಾಥೊಲಿಕ್]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="NewtonTIME">{{cite news | first = Jay | last = Newton-Small | title = Transcript: Time's interview with Sarah Palin | date = August 29, 2008 | url = http://www.time.com/time/printout/0,8816,1837536,00.html | publisher = [[Time (magazine)|Time]] | accessdate = May 29, 2010 | archive-date = ಜೂನ್ 6, 2012 | archive-url = https://www.webcitation.org/68EC1Pxt5?url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,1837536,00.html | url-status = dead }}</ref> ನಂತರ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ವಸಿಲ್ಲಾದ ದೇವರ ಕೂಟವಾದ]], [[ಪೆಂಟೆಕೊಸ್ಟಲ್]] ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು,<ref>{{cite web| url = http://www.wasillaag.org/index.php?nid=3720&s=au| title = About us| publisher = Wasilla Assembly of God| accessdate = May 29, 2010| archive-date = ಜುಲೈ 28, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110728171552/http://www.wasillaag.org/index.php?nid=3720&s=au| url-status = dead}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 2002ರವರೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ವಸಿಲ್ಲ ಬೈಬಲ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ]] ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದರು ಕಾರಣ, ಅಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಸೇವೆಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="miller">{{cite news| last= Miller|first=Lisa|coauthors=Coyne, Amanda |url=http://www.newsweek.com/2008/09/01/a-visit-to-palin-s-church.html | title= A Visit to Palin’s Church: Scripture and discretion on the program in Wasilla | publisher=Newsweek | date= September 2, 2008 |accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಜುನೆಯುನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಜುನೆಯುನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | title = Statement Concerning Sarah Palin | url = http://www.jccalaska.com/images/10000/3000/582JU/user/palin.htm | publisher = Juneau Christian Center | date = September 3, 2008 | accessdate = May 29, 2010 | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100214021953/http://jccalaska.com/images/10000/3000/582JU/user/palin.htm | url-status = dead }}</ref> ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು "[[ಬೈಬಲ್‌-ಬಿಲಿವಿಂಗ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌]]" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="NewtonTIME"/> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸಭೆಯ ನಂತರ, ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌ ಅಭಿಯಾನದ ವಕ್ತಾರ CNNಗೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಪೆಂಟೆಕೊಸ್ಟಲಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಅವರು "ಮಹತ್ತರವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="pastor">{{cite news| author = Kaye, Randi| url = http://www.cnn.com/2008/POLITICS/09/08/palin.pastor/index.html| title = Pastor: GOP may be downplaying Palin's religious beliefs| publisher = CNN| date = September 12, 2008|accessdate=May 29, 2010}}</ref> == ರಾಜಕೀಯದ ಸ್ಥಾನಗಳು == {{Main|Political positions of Sarah Palin}} * 1982ರಿಂದ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.factcheck.org/elections-2008/sliming_palin.html|title=Sliming Palin: False Internet claims and rumors fly about McCain's running mate|author=FactCheck.org staff|publisher=FactCheck.org|date=September 8, 2008|accessdate=May 29, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110227194045/http://www.factcheck.org/elections-2008/sliming_palin.html|url-status=dead}}</ref> * ಪಾಲಿನ್‌ರವರು 2010ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಮಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋದಿಸಿದರು, ಹಾಗು ಇದು [[ಸಾವಿನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ]] ಕರೆದೊಯ್ಯಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಶಾಸನವು [[ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ರಿಕೊನ್ಸಿಲೇಷನ್ ಕಾಯಿದೆ 2010]]ರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ [[ರೋಗಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮತ್ತು ವದಗಿಸಬಹುದಾತಂಹ ಕಾಳಜಿಯ ಕಾಯಿದೆ]] ಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/note.php?note_id=213042303434 |title=Midnight Votes, Backroom Deals, and a Death Panel|last=Palin|first=Sarah|work=Sarah's Notes|date=December 22, 2009|publisher=Facebook |accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಕಾಯಿದೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವುದನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|last=Condon|first=Stephanie|url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000912-503544.html|title=Palin: Health Care Vote a 'Clarion Call' to Action|work=Political Hotsheet|publisher=CBS News|date=March 22, 2010|accessdate=May 29, 2010|archiveurl=https://archive.today/20130102081444/http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-20000912-503544.html|archivedate=ಜನವರಿ 2, 2013|url-status=live}}</ref> * ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು ಒಬಾಮಾವರು ಮರುಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು ಆದರೆ "ಅವರು ಸಮರದ ಕಾರ್ಡನ್ನು ಆಡಿದ್ದರೆ. ಅಂದರೆ ನಾನು ಅವರು ಏನನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡನೊ ಹಾಗೆ, ಅವರು ಇರಾನ್‌ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿಜವಾಗಿಯು ಅದರಿಂದ ಹೊರ ಬರುವ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಯಲರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರಿಂದಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು."<ref>{{cite news|url=http://www.politicsdaily.com/2010/02/07/sarah-palin-on-fox-news-sunday/|title=Sarah Palin on Fox News Sunday|date=February 7, 2010|publisher=PoliticsDaily.com|author=Transcript|accessdate=May 29, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100207225438/http://www.politicsdaily.com/2010/02/07/sarah-palin-on-fox-news-sunday/|url-status=dead}}</ref> * [[ಸ್ವಲಿಂಗ ಮದುವೆ]],<ref>{{cite web| url=http://www.ontheissues.org/2008/Sarah_Palin_Civil_Rights.htm|title=Sarah Palin on Civil Rights |publisher=OnTheIssues.org | date=updated November 25, 2009|accessdate=May 29, 2010}}</ref> [[ಗರ್ಭಪಾತ]] [[ಬಲಾತ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಆದ ಗರ್ಭಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಮತ್ತು [[ಬಂಧುಜೊತೆಗಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕ]], ಮತ್ತು [[ಭ್ರೂಣ ಲಿಂಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು]]ಗಳನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="gibson p7">{{cite web| last = Gibson | first = Charles | authorlink = Charles Gibson| url = cite web|url=http://abcnews.go.com/Politics/Vote2008/story?id=5795641&page=7 | title =Full Excerpts: Charlie Gibson Interviews GOP Vice Presidential Candidate Sarah Palin | publisher = ABC News | date = September 13, 2008 | accessdate = May 29, 2010}}</ref> [[ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ]],<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/30/johnmccain.palin2 | title=Meet the Barracuda: anti-abortion, pro-death penalty and gun-lover | first=Suzanne | last=Goldenberg |publisher=Guardian (UK) | date=August 30, 2008 | location=London|accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಗರ್ಭಪಾತ ಬಯಸುವ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ [[ಪೋಷಕರು ಅನುಮತಿಕೊಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ]] ಯಿರುವುದು,<ref name="NYT_ElectionGuide2008_VP">{{cite news|url=http://elections.nytimes.com/2008/president/issues/vice-presidents/index.html |title=Running Mates on the Issues |author=New York Times staff|work=Election Guide 2008 |newspaper=New York Times|accessdate=May 29, 2010}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಸೃಷ್ಟಿ ಕೃತಿ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="ADN_Kizzia_20061027">{{cite news | url = http://www.adn.com/sarah-palin/background/story/217111.html | author = Kizzia, Tom | date = October 27, 2006 | title = 'Creation science' enters the race: Governor: Palin is only candidate to suggest it should be discussed in schools | publisher = Anchorage Daily News | accessdate = May 29, 2010 | quote = the discussion of alternative views should be allowed to arise in Alaska classrooms: 'I don't think there should be a prohibition against debate if it comes up in class. It doesn't have to be part of the curriculum. Palin added that, if elected, she would not push the state Board of Education to add such creation-based alternatives to the state's required curriculum. | archive-date = ನವೆಂಬರ್ 26, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091126131449/http://www.adn.com/sarah-palin/background/story/217111.html | url-status = dead }}</ref> * ಗರ್ಭನಿರೋಧಕದ ಜೊತೆಗೆ ಲೈಂಗಿಕತೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಲು ನೆರವಾಗುವ, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಭೋದನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,<ref>{{cite news | url =http://www.latimes.com/news/politics/la-na-sexed6-2008sep06,0,3119305.story| first = Seema | last = Mehta | title = GOP ticket split over condom use: While running for state office, Palin said their use ought to be discussed|work=Article collections |newspaper = Los Angeles Times | date = September 6, 2008 | accessdate =May 29, 2010}}</ref> * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೈಪಲ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] (NRA)ನ ಜೀವಮಾನದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, [[ಕೈ ಪಿಸ್ತೂಲಿನ]] ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಮತ್ತು [[ಅರೆ-ಯಾಂತ್ರಿಕ]] [[ಆಕ್ರಮಣ ಆಯುಧಗಳ]] ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು.<ref name="abcnews1">{{cite web| last = Gibson | first = Charles | authorlink = Charles Gibson| url = http://abcnews.go.com/Politics/Vote2008/story?id=5795641 | title =Full Excerpts: Charlie Gibson Interviews GOP Vice Presidential Candidate Sarah Palin | publisher = ABC News | date = September 13, 2008 | accessdate = May 29, 2010}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಂದೂಕು ಭದ್ರತೆಯ]] ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಯುವಜನರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಎರಡನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Braiker">{{cite news| url = http://www.newsweek.com/id/156276 | title =On the Hunt: Sarah Palin, a moose-hunting, lifetime NRA member guns for D.C| last = Braiker | first = Brian | date = August 29, 2008 | publisher=Newsweek |accessdate=May 29, 2010}}</ref> * [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಪ್ ರೆಪುಜ್‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ದಡದಾಚೆಯ ಕೊರೆತಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="ANWR"/><ref>{{cite news|url=http://www.cnbc.com/id/25394468/Drill_Drill_Drill_My_Interview_with_Alaska_Governor_Sarah_Palin|title=Drill, Drill, Drill: My Interview with Alaska Governor Sarah Palin|last=Kudlow|first=Larry|work=Money & Politics|date=June 26, 2008|publisher=CNBC|8=|accessdate=May 29, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 3, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103101940/http://www.cnbc.com/id/25394468/Drill_Drill_Drill_My_Interview_with_Alaska_Governor_Sarah_Palin|url-status=dead}}</ref> ಗಲ್ಪ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಯಿಲ್ ದಿಸಾಸ್ಟೆರ್‌ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸುವಾಗ, " ನಾನು ಉದ್ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತೇನೆ ’ಡ್ಡ್ರಿಲ್ ಹಿಯರ್, ಡ್ರಿಲ್ ನೊವ್’" ಎಂದು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Weigel">{{cite news|first=David|last=Weigel|date=April 30, 2010|newspaper=The Washington Post|url=http://voices.washingtonpost.com/right-now/2010/04/palin_on_oil_spill_no_human_en.html|title=Palin on oil spill: 'No human endeavor is ever without risk'|work=Right Now|accessdate=May 28, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128073534/http://voices.washingtonpost.com/right-now/2010/04/palin_on_oil_spill_no_human_en.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Weigel"/> "ನಮ್ಮ ದೇಶವು ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭರಸೆಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆಂದು", ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.kansascity.com/2010/05/01/1916939/key-to-us-prosperity-is-energy.html|title=Key to U.S. prosperity is energy security, Palin says during speech in Independence|last=Kraske|4=|first=Steve|date=May 1, 2010|newspaper=The Kansas City Star|accessdate=May 28, 2010|archive-date=ಮೇ 4, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100504144058/http://www.kansascity.com/2010/05/01/1916939/key-to-us-prosperity-is-energy.html|url-status=dead}}</ref> * ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಗ್ಲೊಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ನ]] ಪರಿಣಾಮಗಳಬಗ್ಗೆ ಸಂದಿಗ್ದತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು,<ref name="anthroGW">{{cite news| accessdate = 2008-08-29 | url = http://www.newsmax.com/Headline/sarah-palin-vp/2008/08/29/id/325086 | last = Coppock | first = Mike | title = Palin Speaks to Newsmax About McCain, Abortion, Climate Change | publisher = Newsmax | date = August 29, 2008|accessdate=May 28, 2010}}</ref> ಆದರೆ "ಮಾನವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯಗೆ ದಾರಿಮಾಡುತ್ತವೆ" ಮತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲೇಬೇಕೆಂದು ಒಪ್ಪಿದರು.<ref name="Palin Goldman">{{cite news| url =http://abcnews.go.com/print?id=5778018|title = Palin Takes Hard Line on National Security, Softens Stance on Global Warming publisher = ABC News | author = Goldman, Russell | date = September 11, 2008 |accessdate=May 28, 2010}}</ref> ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಲ್ಲ್ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿರುವ, [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಆಂಡ್ ಸೆಕುರಿಟಿ ಯಾಕ್ಟ್‌]]ನಂತಹ [[ಕ್ಯಾಪ್-ಆಂಡ್-ಟ್ರೇಡ್]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/07/13/AR2009071302852.html |title= The 'Cap And Tax' Dead End | last=Palin | first=Sarah | work=Opinion |publisher=Washington Post | date=July 13, 2009 |accessdate=May 28, 2010}}</ref> * [[ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[ಇರಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಬುಷ್‌ರವರ ಆಡಳಿತದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ವಿದೇಶಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದೆಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು.<ref name="Sullivan">{{cite news| last = Sullivan| first = Andrew| authorlink = Andrew Sullivan| title = Palin on Iraq| publisher =[[The Atlantic]] | work=The Daily Dish | date =August 29, 2008 | url =http://andrewsullivan.theatlantic.com/the_daily_dish/2008/08/palin-on-iraq.html | |accessdate=May 28, 2010}}</ref><ref>{{cite news| url = http://www.newyorker.com/talk/2008/09/08/080908ta_talk_gourevitch| title = Palin on Obama| work = Butting Heads| last = Gourevitch| first = Philip| date = September 8, 2008| publisher = [[The New Yorker]]| accessdate = May 28, 2010| archiveurl = https://archive.today/20120910045343/http://www.newyorker.com/talk/2008/09/08/080908ta_talk_gourevitch| archivedate = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2012| url-status = live}}</ref> ಅಪಾಯ ಸನ್ನಿಹಿಸುವಂತಹ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿಯವರು ಮೊದಲೇ ಕಾರ್ಯಕೃತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿನ U.S.ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪಾಲಿನ್‌ರವರು [[Ukರೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್‌ಜಿಯ]]ರವರ [[NATO]] ಸದಸ್ಯ್ತ್ವವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು,<ref name="url">{{cite news|url = https://www.nytimes.com/2008/09/12/us/politics/12palin.html | last = Rutenberg | first = Jim | date = September 11, 2008 | title = In First Big Interview, Palin Says, ‘I’m Ready’ | publisher = The New York Times|accessdate=May 28, 2010}}</ref> ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಒಬ್ಬ NATO ಸದಸ್ಯರಮೇಲೆ ದಾಳಿನಡೆಸಿದರೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ [[ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://voices.washingtonpost.com/44/2008/09/11/war_with_russia_palin_talks_fo.html|title=War with Russia? Palin Talks Foreign Policy with ABC|last=Kessler|first=Glenn|date=September 11, 2008|work=TheTrail: A Daily Diary of Campaign 2008|publisher=The Washington Post|accessdate=May 21, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127173205/http://voices.washingtonpost.com/44/2008/09/11/war_with_russia_palin_talks_fo.html|url-status=dead}}</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ == {{Main|Public image of Sarah Palin}} [[ಚಿತ್ರ:SarahPalinRaleigh.jpg|left|thumb|ರಾಲೆಘ್, NCದಲ್ಲಿನ, ಅಭಿಯಾನದ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು, ನವೆಂಬರ್, 2008]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟಕದ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಸಭೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, [[ಗಲ್ಲುಪ್ ಪೊಲ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುತೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಅವರ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 39% ಜನರು ಅಗತ್ಯಬಂದರೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, 33% ಜನರು ಅವರಿಂದ ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳೀದರು, ಮತ್ತು 29% ಜನರು ಯಾವುದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. "1988ರಲ್ಲಿ [[ಹಿರಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಬುಶ್]]ರವರು ಭಾರತೀಯ ಸೆನೆಟರ್‌ [[ಡಾನ್ ಕ್ವಾಯಲ್]]ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಇದು ಸಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಯ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ ವಾಗಿತ್ತು."<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/politics/election2008/2008-08-30-palin-poll_N.htm | first=Susan|last=Page| title=Poll: Voters uncertain on Palin|date=August 30, 2008|work=2008 Election Coverage|newspaper=USA Today|accessdate=May 28, 2010}}</ref> ಸಭೆಯ ಅನಂತರ, ಅವರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref name="FairbanksDailyNewsMiner">{{cite news | url = http://2-fdnm.newsminer.com/news/2008/sep/03/alaska-delegates-see-more-republican-convention-at/ | title = Alaska delegates see more Republican convention attention | publisher = Fairbanks Daily News-Miner | author = Delbridge, Rena | date = September 3, 2008 | accessdate = 2010-02-15 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news| url =http://www.boston.com/news/nation/articles/2008/09/05/mccain_takes_stage_turns_down_heat/ | title = McCain takes stage, turns down heat| author = Weiss, Joanna|work=Television |newspaper=The Boston Globe | accessdate =May 28, 2010|September 5, 2008}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನರದ ಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿ, ಸಾಮಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕವಾದ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಉಪಾದ್ಯಕ್ಷರ ಪದವಿಗೆ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ಅನಂತರ ಅವರ [[ವಿದೇಶಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವದೇಶಿ]] ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುಭವಗಳು [[ಸಂಪ್ರದಾಯಪಾಲಕರ]] ಹಾಗು [[ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವರ]] ಒಳಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದವು.<ref name="Frerking">{{cite news| first=John F. | last=Harris |coauthors=Frerking, Beth | url=http://www.politico.com/news/stories/0908/13129.html |title=Clinton aides: Palin treatment sexist | publisher=Politico | date=September 3, 2008|accessdate=May 27, 2010 }}</ref><ref name="David Frum">{{cite web| url =http://frum.nationalreview.com/post/?q=M2VhOWE0N2VkOWI3MDdlODRlZWE4ODljMDc2NjliZDk= | title = Palin | last = Frum| first = David | authorlink = David Frum | date = August 29, 2008 | publisher = National Review Online |accessdate=May 27, 2010}}</ref><ref name="WP_Will">{{cite news | first=George | last=Will | title=Impulse, Meet Experience | date=November 3, 2008 | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/02/AR2008090202441.html | work=Opinions | newspaper=Washington Post | accessdate=May 27, 2010}}</ref><ref name="guardian1">{{cite news | author = Collins, Britt| url =https://www.theguardian.com/environment/2008/sep/17/poles.wildlife | title = Sarah Palin: The ice queen; Sarah Palin, the Republican party's vice-president nominee, governs an oil-rich area that has seen some of the most dramatic effects of climate change. So what's her record on environmental concerns?| work = Environment, Polar regions |newspaper= The Guardian (UK) | date = September 17, 2008 | accessdate=May 27, 2010| location=London}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನರಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಜಾಹ್ನ್ ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡರು.<ref name="freshface"/> ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌‌ರವರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಹಸ್ಪರ್ಧಿಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಜೊಯ್ ಬಿಡೆನ್‌ರ ಗಿಂತಲು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಾಗಿಯು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿಯು ಎರಡನ್ನು ಮತದಾರರ ಒಳಗೆ ಕಂಡರು.<ref name="Rasmussen 09-24-08">{{cite web|url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/elections2/election_20082/2008_presidential_election/palin_still_viewed_more_favorably_and_unfavorably_than_biden| title=Palin Still Viewed More Favorably – And Unfavorably – Than Biden | date=September 24, 2008 |publisher=Rasmussen Reports}}{{dead link|date=May 2010}}</ref> ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ದೂರದರ್ಶನದ ವೀಕ್ಷಕರು [[2008ರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಿಡೆನ್‌ರವರ ಸಾಧನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref name="Rasmussen 09-24-08"/><ref>{{cite news | title=45% Say Biden Won Debate, 37% Say Palin | date=2008-10-04 | url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/45_say_biden_won_debate_37_say_palin | publisher=Rasmussen Reports | accessdate=2008-12-25 | archive-date=2008-12-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081201201824/http://www.rasmussenreports.com/public_content/politics/election_20082/2008_presidential_election/45_say_biden_won_debate_37_say_palin | url-status=dead }}</ref> ಇತರ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವಿಗಳೊಂದಿನ ಅವರ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ, ಹಾಗು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಕೇಳಬೇಕಾದ ದೂಷಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅಲಸ್ಕದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ 11 ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರು "[[ಬಿಗ್ ಆಯಿಲ್‌ನ ಪರ]] ನಿಂತರು", ಎಂಬ ಪಾಲಿನ್‌ರವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾದ್ಯಮಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಚಾರಮಾಡಿದವು.<ref name="politifact1">{{cite web | url=http://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/679/ | work=Politifact Truth-O-Meter | title=Palin sought more taxes and more development from oil companies| publisher=St Petersburg Times | date= August 29, 2008|accessdate=May 27, 2010}}</ref><ref name="reuters1">{{cite news| url = http://www.reuters.com/article/reutersEdge/idUSN1150293420080912 | first = Ed | last = Stoddard |coauthors=Yereth Rosen | title = Is Palin foe of big oil or a new Cheney? | publisher = Reuters| date = September 12, 2008|accessdate=May 27, 2010}}</ref> ಇದರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಪ್ ರೆಪುಜ್‌]]ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಪೊಲಾರ್ ಕರಡಿ]]ಗಳನ್ನು [[ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸದಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ತೈಲ ಶೋಧಿಸುವಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮರ್ಥನೆಯಿಂದ ಇತರರು ಪಾಲಿನ್‌ರವರನ್ನು ಬಿಗ್ "ಆಯಿಲ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ"ಯೆಂದು ಕರೆದರು.<ref name="politifact1"/><ref name="reuters1"/> [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್ ಫರ್ ವುಮೆನ್]] ಅನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೆಕ್‌‌ಕೈನ್‌/ಪಾಲಿನ್‌ ಯಾರನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="Frerking"/><ref name="thenation1">{{cite web| first = Jon | last = Nichols | url = http://www.thenation.com/blog/clinton-praises-palin-pick| title = Clinton Praises Palin Pick | work=Blogs, The Beat | publisher = The Nation | date = August 30, 2008 | accessdate = accessdate=May 27, 2010}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 4,2008ರಂದು [[ಬರ್ಬರ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್]] [[ABC]]ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಮೆರಿಕಾದ 2008ರ "ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆಕರ್ಷಕ ಮೊದಲ 10ಜನರಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="dimond1">{{cite web| title = Barbara Walters Gets Up Close with 2008's Most Fascinating People| url = http://www.tvguide.com/News/Barbara-Walters-Special-1000398.aspx| first = Anna| last = Dimond| publisher = [[TV Guide]]| date = December 1, 2008| accessdate = May 27, 2010| archive-date = ಮೇ 26, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090526090629/http://www.tvguide.com/News/Barbara-Walters-Special-1000398.aspx| url-status = dead}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಲ್ಲಿ, ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್‌ರವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅತೀಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಬಲ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ 100 ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ TIME ಮೇಗಜಿನ್‌ನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="tm 04-2010">{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984864_1984871,00.html/|last=Nugent|first=Ted|work=The 2010 TIME 100|title=Leaders: Sarah Palin|publisher=Time Magazine|date=April 29, 2010|accessdate=May 27, 2010|archiveurl=https://archive.today/20130105054454/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1984685_1984864_1984871,00.html/|archivedate=ಜನವರಿ 5, 2013|url-status=dead}}</ref> == ಆಕರಗಳು == {{clear}} {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Portal box|Alaska|Biography}} {{sisterlinks}} {{Wiktionary|Palinista}} * [http://www.sarahpac.com/ Sarah PAC (Sarah Palin Political Action Committee)] * [http://www.facebook.com/sarahpalin Facebook.com/sarahpalin (official Facebook)] * [http://twitter.com/SarahPalinUSA SarahPalinUSA (official Twitter)] * [https://www.youtube.com/user/SarahPalinAK SarahPalinAK (official YouTube)] * {{GovLinks | natgov = 864bb9006da3f010VgnVCM1000001a01010aRCRD | followmoney = | votesmart = 27200 | ontheissues = Sarah_Palin.htm | nyt = p/sarah_palin/index.html|findagrave =}} * ''Follow the Money'' - ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್: [http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=98269 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109173349/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=98269 |date=2011-11-09 }}[http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=89776 2006a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109174344/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=89776 |date=2011-11-09 }}[http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=94263 2006b] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109175734/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=94263 |date=2011-11-09 }}[http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=17335 2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109180927/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?c=17335 |date=2011-11-09 }} campaign contributions * [http://www.adn.com/sarah-palin/ Ongoing news and commentary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026071023/http://www.adn.com/sarah-palin/ |date=2008-10-26 }} from ''[[The Anchorage Daily News]]'' * [http://www.snopes.com/politics/palin/palin.asp Sarah Palin]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} rumor control from [[Snopes]] * [http://www.factcheck.org/elections-2008/gop_convention_spin_part_ii.html Republican Convention Spin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917055322/http://www.factcheck.org/elections-2008/gop_convention_spin_part_ii.html |date=2008-09-17 }} ಆಂಡ್ [http://www.factcheck.org/elections-2008/sliming_palin.html Sliming Palin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227194045/http://www.factcheck.org/elections-2008/sliming_palin.html |date=2011-02-27 }} ರುಮರ್ ಕಂಟ್ರೊಲ್ ಪ್ರಮ್[[FactCheck.org]] * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Alaska/Government/Executive_Branch/Governor_Sarah_Palin/}} * [http://www.pbs.org/now/shows/434/video-webex.html NOW: Meet Sarah Palin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612183145/http://www.pbs.org/now/shows/434/video-webex.html |date=2010-06-12 }} ''[[PBS]]'' ನಿಂದ ವೀಡಿಯೋಗಳು * [http://abcnews.go.com/Politics/Vote2008/story?id=5795641 Full Excerpts: Charlie Gibson Interviews GOP Vice Presidential Candidate Sarah Palin] from ''[[ABC News]]'' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 * [http://www.cbsnews.com/stories/2008/09/24/eveningnews/main4476173.shtml One-On-One with Sarah Palin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101022193529/http://www.cbsnews.com/stories/2008/09/24/eveningnews/main4476173.shtml |date=2010-10-22 }},''[[CBS News]]'' ನಿಂದ ಕೇಟಿ ಕೊರಿಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 * {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/05/24/us/24wasilla.html|title=For Roaming Palin, Home Base Is Still In Alaska|work=Waslla Journal|last=Yardley|first=William|date=May 23, 2010|newspaper=The New York Times|accessdate=May 25, 2010}} * {{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/topic/politics/government/sarah-palin-PEPLT0007504.topic |title=Sarah Palin : Sarah Palin News and Photos|work=Search |publisher=ChicagoTribune.com ||accessdate=May 30, 2010}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before = [[John Stein (mayor)|John Stein]]}} {{s-ttl| title = [[List of mayors of Wasilla, Alaska|Mayor of Wasilla, Alaska]]|years=1996&nbsp;– 2002}} {{s-aft|after=[[Dianne M. Keller]]}} |- {{s-bef|before = [[Frank Murkowski]]}} {{s-ttl| title = [[List of Governors of Alaska|Governor of Alaska]]|years=2006&nbsp;– 2009}} {{s-aft|after=[[Sean Parnell]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before= [[Dick Cheney]]}} {{s-ttl| title = [[List of United States Republican Party presidential tickets|Republican Party vice presidential candidate]]|years=2008}} {{s-aft|after=N/A: Most Recent}} {{s-bus}} {{s-bef|before = Camille Oechsli Taylor}} {{s-ttl| title = Chairperson, [[Alaska Oil and Gas Conservation Commission]]|years=2003&nbsp;– 2004}} {{s-aft|after = John K. Norman}} {{end box}} {{Sarah Palin|state=expanded}} {{Governors of Alaska}} {{USRepVicePresNominees}} {{United States presidential election, 2008}} {{Persondata |NAME = Palin, Sarah Heath |ALTERNATIVE NAMES = Heath, Sarah Louise; Palin, Sarah Louise |SHORT DESCRIPTION = Governor of Alaska |DATE OF BIRTH = February 11, 1964 |PLACE OF BIRTH = [[Sandpoint, Idaho]] }} {{DEFAULTSORT:Palin, Sarah}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾರಾ ಪಾಲಿನ್]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಸ್ಕಾ ನಗರದ ಆಲೋಚನಾಚಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಸ್ಕಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರದ ವಾರ್ತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೀನುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಶ್ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಿತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ದೂರದರ್ಶನದ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಜ್ಞಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಿಳಾ ಮೇಯರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌಧರ್ಯವಾದ ವೈಭವ ಉತ್ಸವದ ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆ(ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿಸಂ)]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಉಪ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ರೋಮನ್ ಕಾಥೊಲಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಸ್ಕಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಸಿಲ್ಲ, ಅಲಸ್ಕಾದ ಮೇಯರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2008ರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೊನ್ನೆರ್ ದೇಶ, ಇಡಾಹೊದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನ್ ಪಕ್ಷದ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ) ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.]] [[ವರ್ಗ:ಇಡಾಹೊ ಅಲುಮ್ನಿದ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಸ್ಕಾದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಸ್ಕಾದ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಡಾಹೊದ ಲೇಖಕರು]] pqn4d7vysbargbcsg5tikdlz96r4w7k 0 24031 1373763 1362732 2026-05-19T13:26:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373763 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airline |airline = Lufthansa |logo = Lufthansa Logo 2018.svg |logo_size = 250px |IATA = LH |ICAO = DLH |callsign = LUFTHANSA |parent = |founded = 1926 (as Deutsche Luft Hansa Aktiengesellschaft), refounded 1954 |picture = [[Datei:Lufthansa B747-400 D-ABTD FRA.jpg|250px|Boeing 747-400 D-ABTD "Hamburg" der Lufthansa]] |headquarters = Lufthansa Aviation Center Airportring, [[Frankfurt am Main]], North Rhine-Westphalia, Germany<ref>{{Cite web| title=Airline Membership| work=IATA| url=http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true| access-date=2010-07-22| archive-date=2015-07-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071646/http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true| url-status=dead}}</ref> |key_people = Jürgen Weber (Head of Supervisory Board and former CEO), [[Wolfgang Mayrhuber]]([[CEO]]), Stefan Lauer (Aviation Services and Human Resources), Stephan Gemkow ([[CFO]]) |destinations = 202 |number_of_employees = 108.123 |revenue = €24.9 billion (US$33.9 billion) |total_assets = €22.408 billion |passengers<small>2009</small> = 76,5 million |company_slogan = "There's no better way to fly" |website = [http://www.lufthansa.com www.lufthansa.com] |hubs = <div> Lufthansa: *[[Frankfurt Airport|Frankfurt]] *[[Munich Airport|Munich]] *[[Düsseldorf Airport|Düsseldorf]] <ref>{{cite web |url=http://www.lufthansa.com/online/portal/lh/il/info_and_services/at_the_airport?nodeid=1771230&l=en&cid=1000266 |title=Our hubs in Frankfurt, Munich, Dusseldorf and Zurich |publisher=Lufthansa |date=2007-02-16 |accessdate=2010-06-06 |archive-date=2009-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091206120434/http://www.lufthansa.com/online/portal/lh/il/info_and_services/at_the_airport?nodeid=1771230&l=en&cid=1000266 |url-status=dead }}</ref> Company: *[[Vienna Airport|Vienna]]<small> for Austrian</small> *[[Zurich Airport|Zurich]]<small> for Swiss</small> *[[Brussels Airport|Brussels]]<small> for Brussels Airlines</small> </div> |focus_cities = <div> *[[Berlin-Tegel Airport|Berlin]] *[[Hamburg Airport|Hamburg]] *[[Stuttgart Airport|Stuttgart]] </div> |frequent_flyer = [[Miles & More]] |lounge = HON / Senator Lounge |alliance = [[Star Alliance]] |subsidiaries = <div> Airlines: *[[Air Dolomiti]] *[[Austrian Airlines]] *[[Austrian Arrows]] *[[BMI (airline)|British Midland Airways Limited]] (defunct) *[[BMIbaby]] *[[BMI Regional]] *[[Brussels Airlines]] *[[Edelweiss Air]] *[[Eurowings]] *[[Germanwings]] *[[Korongo]] *[[Lauda Air]] (defunct) *[[Lufthansa Cargo]] *[[Lufthansa CityLine]] *[[Lufthansa Italia]] (defunct) *[[Lufthansa Regional]] *[[Swiss International Air Lines]] *[[Swiss European Air Lines]] Shares: *[[AeroLogic]] *[[Jade Cargo International]] *[[JetBlue Airways]] *[[Luxair]] *[[Sun Express]] Other: *[[LSG Sky Chefs]] *[[Lufthansa Technik]] </div> |fleet_size = 274 (+ 73 orders) <small>excl.subsidiaries</small> 746 (+ 156 orders) <small>inc.subsidiaries excl.shares</small> }} '''ಡ್ಯೂಷೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ [[AG]]''' ({{FWB|LHA}}) ({{IPA-de|ˈdɔʏt͡ʃə ˈlʊfthanza}}) ಎಂಬುದು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಅತಿದೊಡ್ಡ]] [[ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವಿಮಾನವಾಹಕ]]ವಾಗಿದೆ. ''ಲುಫ್ತ್‌‌'' ("ಗಾಳಿ" ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಜರ್ಮನ್‌ ಪದ), ಮತ್ತು ''ಹಾನ್ಸಾ'' ([[ಹಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಎಂಬ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರಬಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಮೂಹದ ಹೆಸರು) ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವದ [[ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, 18 ಸ್ವದೇಶಿ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳು]], [[ಏಷ್ಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ಯುರೋಪ್‌]] ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತದ 183 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರರ]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸುಮಾರು 410 ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 107 | date= 2007-04-03}}</ref> ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು 722ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು<ref>"[http://investor-relations.lufthansa.com/en/fakten-zum-unternehmen/flotte.html ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ]"</ref> ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ [[ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಕಲೋನ್‌‌‌‌‌]]ನ [[ಡ್ಯೂಟ್ಜ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ [[ನೋಂದಾಯಿತ ಕಚೇರಿ]] ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನೆಲೆ (ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ [LAC]) ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಚಾರಿ ಕೇಂದ್ರವು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ಆಮ್‌ ಮೇನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಎರಡನೇ ಕೇಂದ್ರವು [[ಮ್ಯುನಿಕ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="FI"/><ref>"[http://investor-relations.lufthansa.com/fileadmin/downloads/en/annual%20meeting/LH-AGM-2004-agenda.pdf ವೀ ಹಿಯರ್‌ಬೈ ಇನ್‌ವೈಟ್‌ ಅವರ್‌ ಷೇರ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್‌ ಟು ಅಟೆಂಡ್‌ ದಿ 51ಸ್ಟ್‌ ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ಜನರಲ್‌ ಮೀಟಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424051752/http://investor-relations.lufthansa.com/fileadmin/downloads/en/annual%20meeting/LH-AGM-2004-agenda.pdf |date=2012-04-24 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php ಹೌ ಟು ಗೆಟ್ ದೇರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101215325/http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php |date=2006-11-01 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ. 2009ರ ಜುಲೈ 30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>"[https://archive.is/20120720060301/www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-16006545_ITM ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಓಪನ್ಸ್‌ ನ್ಯೂ ಆಫೀಸ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ (ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಎರೊಫ್‌ನೆಟ್‌ ನ್ಯೂ ಕೊನ್‌ಜೆರ್‌ಜೆನ್‌ಟ್ರೇಲ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌).]" ಯುರೋಪ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ವೈರ್‌‌. 200ರ ಜುಲೈ 19. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಬಹುಪಾಲು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು, ನೆಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹಾಗೂ ವಿಮಾನದ ಪರಿಚಾರಕರು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>"[http://www.dw-world.de/dw/article/0,1564,1537350,00.html ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಫ್ಲೈಸ್‌ ಟು 50-ಇಯರ್‌ ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್‌]." ''[[ಡ್ಯೂಷೆ ವೆಲ್ಲೆ]]''. 2005ರ ಜನವರಿ 4. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾದ [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌‌‌]]ನ ಓರ್ವ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ. [[ಥಾಯ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]], [[ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿಕೊಂಡು 1997ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಗ್ರೂಪ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 146 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ (2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31ರವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ) ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ 105,261 ಜನರನ್ನು ಇದು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ 70.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪಯಣಿಸಿದರು (ಇದರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ವಿಂಗ್ಸ್‌‌, BMI, AUA, ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿದವರ ವಿವರ ಸೇರಿಲ್ಲ). == ಇತಿಹಾಸ == {{Refimprove|section|date=August 2009}} === 1920ರ ದಶಕದಿಂದ 1930ರ ದಶಕದವರೆಗೆ: ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು === "ಡ್ಯೂಷೆ ಏರೋ ಲಾಯ್ಡ್‌" (DAL) ಹಾಗೂ "[[ಜಂಕರ್ಸ್‌]] ಲುಫ್ತ್‌‌ವೆರ್ಕರ್‌" ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿಲೀನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, 1926ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="lh_chronicle">{{Cite web |url=http://konzern.lufthansa.com/en/html/ueber_uns/geschichte/chronik/index.html |title=ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌‌ |access-date=2010-07-22 |archive-date=2009-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010130610/http://konzern.lufthansa.com/en/html/ueber_uns/geschichte/chronik/index.html |url-status=dead }}</ref> '''ಡ್ಯೂಷೆ ಲುಫ್ತ್‌‌ ಹಾನ್ಸಾ ಆಕ್ಟೀಂಜೆಸೆಲ್‌ಷಾಫ್ಟ್‌''' ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಪದವಾಗಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1933ರಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. 1927ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 9ರಂದು, ಜರ್ಮನ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಡ್ಯೂಷೆ ಲುಫ್ತ್‌‌ ಹಾನ್ಸಾ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು; ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ತಿರುಳಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಇಬೆರಿಯಾ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 101I-168-0893-11, Balkan, Flugzeug Junkers Ju 52 "Otto Falke".jpg|thumb|left|ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇಡ್‌-ಡೊಂಜೊ ಪೋಲ್ಜೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಜೂ 52 "ಒಟ್ಟೊ ಫ್ಲೇಕ್‌".1941]] [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು [[ಡಾರ್ನಿಯರ್‌]], [[ಜಂಕರ್ಸ್‌]], [[ಹೆಂಕೆಲ್‌]], [[ಫಾಕೆ-ವುಲ್ಫ್‌]] ವಿಮಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನ್‌-ವಿನ್ಯಾಸದ ಇತರ ವಿಮಾನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]] ಆದ್ಯಂತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, [[ಕಾಂಡಾರ್‌ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌]] ಎಂಬ ತನ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1939ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಏಕಾಏಕಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ನಂತರ, [[ತಟಸ್ಥ ದೇಶಗಳಿಗೆ]] ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ಖಂಡಾಂತರದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (''ಲಿನೀ ಏರೀ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟಾಲಿ ಇಟಾಲಿಯಾನೆ'', ಅಥವಾ LATI) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | quotes = | last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = January 27, 1941 | year = | month = | title = Sedta Cuts Rates | journal = Time Magazine | volume = | issue = | pages = | issn = | doi = | id = | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,801249,00.html | language = | accessdate = 2007-09-14 | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | archive-date = 2007-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012164042/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,801249,00.html | url-status = dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1945ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯು ಸೋಲುಂಡಿದ್ದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. === 1950ರ ದಶಕ: ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸುಧಾರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Convair 340-61 D-ACAD Lufthansa LAP 03.09.55 edited-2.jpg|thumb|right|ಈ ಕಾನ್ವೇರ್‌ 340 ಮಾದರಿಯು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, 1954ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] 1953ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು '''ಆಕ್ಟೀಂಜೆಸೆಲ್‌ಷಾಫ್ಟ್‌ ಫೂರ್‌ ಲುಫ್ತ್‌‌ವೆರ್ಕರ್ಸ್‌ಬೆಡಾರ್ಫ್‌''' (ಲುಫ್ತಾಗ್‌) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1954ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರಂದು ಇದಕ್ಕೆ '''ಡ್ಯೂಷೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಆಕ್ಟೀಂಜೆಸೆಲ್‌ಷಾಫ್ಟ್‌''' ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ "ಹೊಸ" ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ, 1926ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ತರುವಾಯದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. 1955ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಂದು, [[ಕಾನ್ವೇರ್‌ 340]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿಯೊಳಗಿನ ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, 1955ರ ಮೇ 15ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು; ಇದಾದ ನಂತರ [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌]] [[ಸೂಪರ್‌ ಕಾನ್ಸ್ಟಲೇಷನ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜೂನ್‌ 8ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1956ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]] ಮಾರ್ಗಗಳು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು; ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ವಿವಾದದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ [[ಇಂಟರ್‌ಫ್ಲಗ್‌]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು, ಇದು 1991ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. [[GDR]] ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವವರೆಗೂ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌‌]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa B737-330 (D-ABXS) approaching London Heathrow Airport.jpg|thumb|left|ಬೋಯಿಂಗ್‌ 737ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು 737-300 ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅದು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.]] === 1960ರ ದಶಕ: ಜೆಟ್‌ಲೈನರ್‌‌ ಪರಿಚಯ === 1958ರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707]] ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು; 1960ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಜೆಟ್‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 707 ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲೆಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 720]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು. 1961ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, [[ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಮಾರ್ಗಗಳು [[ಬ್ಯಾಂಗ್‌ಕಾಕ್‌]], [[ಥೈಲೆಂಡ್‌]] ಆಚೆಗೆ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೋವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ಲಾಗೋಸ್‌]], [[ನೈಜೀರಿಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ನಗರಗಳನ್ನು 1962ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1964ರಲ್ಲಿ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 727]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಸೇವೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ನಿಂದ ಟೋಕಿಯೋವರೆಗಿನ [[ಧ್ರುವೀಯ ಮಾರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ಅವು ಹಾರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1965ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 737]] ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು; ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಲಾಯಿತು. ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಂಪನಿಯು ಬೋಯಿಂಗ್‌ 737 ವಿಮಾನದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೊಸ 737-100 ವಿಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಖರೀದಿದಾರರ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಪಡೆಯಿತು ([[ನಾಸಾ]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ-ಸಿಂಗಾಪುರ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಏವಿಯಾಂಕಾ]] ಇವು ಉಳಿದ ಮೂರು ಖರೀದಿದಾರರಾಗಿದ್ದವು; ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, NASA ವಿಮಾನದ ಶರೀರವನ್ನು ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸಗೆ ವಿತರಿಸಲು ಮೂಲತಃ ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಒಂದು ಬೋಯಿಂಗ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ವಿದೇಶಿ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಹಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. === 1970-1980ರ ದಶಕ: ಅಗಲ-ಶರೀರದ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:lufthansa.a300b4-600r.d-aiay.arp.jpg|thumb|right|1976ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ಏರ್‌ಬಸ್‌ A300-600 ಮಾದರಿಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.]] 1970ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ರಂದು ನಡೆದ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747]] ವಿಮಾನದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಹಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ, ಲುಫ್ಥಾನ್ಸಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಅಗಲ-ಶರೀರದ]] ವಿಮಾನದ ಯುಗವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತಾಯಿತು. 1971ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಶುರುಮಾಡಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A310]] ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್‌ಏರ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳು ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡವು. ಹದಿನೈದು [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A320]] ವಿಮಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಏಳು [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A300-600]] ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, 1990ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಂಪನಿಯ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ ಆಧುನೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 1985ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಹತ್ತು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 737]]-300 ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 1987 ಮತ್ತು 1992ರ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳೂ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A321]], [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A340]] ಹಾಗೂ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-400]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಖರೀದಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಕೋಣೆಗಳು, ನಗರ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} === 1990ರ ದಶಕ-2000ರ ದಶಕ: ಮುಂದಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ === [[ಪುನರೇಕೀಕರಣ]]ದ 25 ದಿನಗಳ ನಂತರ 1990ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28ರಂದು, ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಒಂದು ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. 1997ರ ಮೇ 18ರಂದು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ, [[ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ]], [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]], [[ಥಾಯ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ [[ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾದ [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌‌‌]]ನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa headquarter Cologne.jpg|thumb|left|ಜರ್ಮನಿಯ ಕಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ.]] 2000ದಲ್ಲಿ [[ಏರ್‌ ಒನ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಪಾಲುದಾರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಏರ್‌ ಒನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳೂ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೇತ-ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇತಿಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರದ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ವಿರಳಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 2003ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು [[ಮ್ಯುನಿಕ್‌‌‌‌‌]]ನ [[ಫ್ರಾನ್ಜ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಸ್ಟ್ರೌಬ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ 2ನೇ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಭಾಗಶಃ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ [[ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ]] ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2004ರ ಮೇ 17ರಂದು, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಂಯೋಜಕತೆ ಸೇವೆಗೆ [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ]] ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 22ರಂದು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ [[SWISS]] ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ವಿಲೀನದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದುವೇಳೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಷೇರು ಬೆಲೆಯು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸೂಚಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದರೆ, ಹೆಚ್ಚುಪಾಲು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ (ಅಂದರೆ [[ಸ್ವಿಸ್‌ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು ಬೃಹತ್‌‌ ಸ್ವಿಸ್‌ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ) ಪಾವತಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಈ ವಿಲೀನವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡುಹೋಗುವಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:LH MUC.jpg|thumb|right|ಮ್ಯುನಿಕ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹಾಗೂ ಪಾಲುದಾರ ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ ವಿಮಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa A380-841 (D-AIMA) departing Düsseldorf Airport.jpg|thumb|left|1ನೇ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ A380]] 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 6ರಂದು, ಬೋಯಿಂಗ್‌ [[747-8]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 20 ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣ-ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಈ ಬಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ([[ಏರ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ನಂತರ) [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380]] ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಎರಡನೇ ಐರೋಪ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಅವರ ಮೊದಲ A380 ವಿಮಾನವನ್ನು 2010ರ ಮೇ 19ರಂದು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.airbus‌.com/en/myairbus/myairbus‌-single/?tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=3796&amp;tx_ttnews&#91;backPid&#93;=1918&amp;cHash=84a4fe8a15 ಅನದರ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ ಎಂಟರ್ಸ್‌ ದಿ “A380 ಎರಾ” ಆಸ್‌ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ರಿಸೀವ್ಸ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಇನಿಷಿಯಲ್‌ 21ಸ್ಟ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫ್ಲಾಗ್‌ಶಿಪ್‌ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ==== ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು (88.52%), MGL ಜೆಸೆಲ್‌ಷಾಫ್ಟ್‌ ಫೂರ್‌ ಲುಫ್ತ್‌‌ವೆರ್ಕರ್‌ಸ್ವೆರ್ಟೆ (10.05%), ಡ್ಯೂಷೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌ (1.03%) ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಕಂಪನಿಯು 37,042 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="FI"/> ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ]] ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕುರಿತು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 14ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು; [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ]]ನಲ್ಲಿನ 19%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಖರೀದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. ಇದು [[EU–U.S. ಓಪನ್‌ ಸ್ಕೈಸ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ವು 2008ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಡೆತನ ಹೂಡಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa Airbus A340-313X (D-AIGO) Narita International Airport.jpg|thumb|left|ಏರ್‌ಬಸ್‌ A340-300ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮೊದಲ ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು.]] 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ರಷ್ಯಾದಿಂದ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಗೋ ಕೇಂದ್ರದ ವಿವಾದ]]ವು ಶುರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ತನ್ನ ಸರಕು ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕಜಖ್‌ಸ್ತಾನ್‌ನಿಂದ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]] ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವುದರ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 28ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |url=http://konzern.lufthansa.com/en/html/presse/pressemeldungen/index.html?c=nachrichten%2Fapp%2Fshow%2Fen%2F2008%2F08%2F852%2FHOM&s=0 |title=Lufthansa.com |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108180344/http://konzern.lufthansa.com/en/html/presse/pressemeldungen/index.html?c=nachrichten%2Fapp%2Fshow%2Fen%2F2008%2F08%2F852%2FHOM&s=0 |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15ರಂದು ಎರಡೂ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರ, [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ 45%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೆಂದೂ, ಉಳಿದಿರುವ 55%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು 2011ರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌]] ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://konzern.lufthansa.com/en/html/presse/pressemeldungen/index.html?c=nachrichten%2Fapp%2Fshow%2Fen%2F2008%2F09%2F857%2FHOM&s=0 |title=ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918225933/http://konzern.lufthansa.com/en/html/presse/pressemeldungen/index.html?c=nachrichten%2Fapp%2Fshow%2Fen%2F2008%2F09%2F857%2FHOM&s=0 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://company.brusselsairlines.com/en/news/detail.aspx?uri=tcm:141-19030 ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ]</ref><ref>[http://www.staralliance.com/en/about/airlines/brussels-airlines/ staralliance.com]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa - Avro RJ85 (D-AVRB).jpg|thumb|right|ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ BAe 146 RJ85.]] [[BMI]]ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು 60%ನಷ್ಟು (ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹೊಂದಿದ್ದ 20%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ) ಷೇರನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28ರಂದು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಚಲಾಯಿಸಿತು; ಇದು ಹಿಂದಿನ ಮಾಲೀಕನಾದ ಸರ್‌ ಮೈಕೇಲ್‌ ಬಿಷಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದವೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2009ರ ಜೂನ್‌ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಸ್ಥರು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದರಿಂದ, 2009ರ ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>[http://www.dowjones.de/site/2009/06/lufthansa-reaches-deal-to-raise-stake-in-bmi-to-80.html http://www.dowjones.de/site/2009/06/lufthansa-reaches-deal-to-raise-stake-in-bmi-to-80.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727024846/http://www.dowjones.de/site/2009/06/lufthansa-reaches-deal-to-raise-stake-in-bmi-to-80.html |date=2011-07-27 }}, ಡೌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಡ್ಯೂಷ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಜುಲೈ 22, 2009</ref> ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಉಳಿದಿರುವ 20%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 1ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ BMI ಮೇಲೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.centreforaviation.com/news/share-market/2009/10/02/lufthansa-to-gain-full-control-of-bmi-from-sas-while-ba-confirms-interest-in-the-uk-carrier/page1 ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಟು ಗೇನ್‌ ಫುಲ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಎಂಐ ಫ್ರಂ SAS, ವೈಲ್‌ BA ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ದಿ UK ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707213412/https://centreforaviation.com/news/share-market/2009/10/02/lufthansa-to-gain-full-control-of-bmi-from-sas-while-ba-confirms-interest-in-the-uk-carrier/page1 |date=2017-07-07 }}, ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2009</ref> ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌‌ ಕಂಪನಿಗಳು ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಇದರನ್ವಯ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಂಪನಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಟಾಕನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರವು 2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಎರಡು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿಲೀನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ 2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಘೋಷಿಸಿತು; ಅದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇರುವ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು SASಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು "ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಹ-ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ"ಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಸ್ವಾಧೀನವೆಂಬುದು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ 2009ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.impactpub.com.au/aircargo/index.php?option=com_content&task=view&id=3723&Itemid=60 |title=ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ |access-date=2026-01-26 |archive-date=2024-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226081727/https://www.impactpub.com.au/aircargo/index.php?option=com_content&task=view&id=3723&Itemid=60 |url-status=dead }}</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ವೇಳೆ [[ಇಬೆರಿಯಾ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ]] ಜೊತೆಗೆ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]] ತನ್ನ ವಿಲೀನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸ್ವತಃ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೇ ತಾನೇ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಶುರುಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/2adcd214-44ac-11de-82d6-00144feabdc0.html?nclick_check=1 FT.com UK]</ref> == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತು == === ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ === [[ಚಿತ್ರ:LH-HQ, Köln-Deutz, Front 3.jpg|thumb|ಕಲೋನ್‌ನ ಡ್ಯೂಟ್ಜ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ]] ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು [[ಕಲೋನ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref>"[http://konzern.lufthansa.com/en/html/service/impressum/ ಇಂಪ್ರಿಂಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091105225941/http://konzern.lufthansa.com/en/html/service/impressum/ |date=2009-11-05 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1971ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ನ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಫೆಲೋಸ್‌ ಎಂಬಾತ, ಕಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಅಂದಿನ-ಹೊಸದಾದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು "ಮಿನುಗುತ್ತಿರುವ" ಕಟ್ಟಡ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ.<ref>ಫೆಲೋಸ್‌, ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌. "[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F50E1FFC395C1A7493C0A8178CD85F458785F9 ಜರ್ಮನ್ಸ್‌ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಓನ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಅವರ್ಸ್‌; ಸಮ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ವರ್ಕರ್ಸ್‌ ಸೆಟ್‌ ದೆರ್‌ ಓನ್‌ ಅವರ್ಸ್‌ -ವಿಥಿನ್‌ ರೀಸನ್‌]." ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]''. ಸೋಮವಾರ ಜುಲೈ 12, 1971. ಪುಟ 1. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. "ಅಟ್‌ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ'ಸ್‌ ಗ್ಲೀಮಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂ ಆಫೀಸ್‌ ಹಿಯರ್‌, ಅಂಡ್‌ ಅಟ್‌ ಮೆನಿ ಅದರ್‌ ಆಫೀಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರೀಸ್‌ ಅರೌಂಡ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಜರ್ಮನಿ, ಮೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ವುಮೆನ್‌ ನೌ ಗೋ ಟು ವರ್ಕ್‌ ವೆನ್‌ ದೆ ವಾಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೇ ಆಸ್‌ ಲಾಂಗ್‌ ಆಸ್‌ ದೆ ವಾಂಟ್‌ -- ವಿಥಿನ್‌ ರೀಸನ್‌."</ref> 1986ರಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>"[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58071336.html?dids=58071336:58071336&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+28%2C+1986&amp;author=&amp;pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&amp;desc=Terrorists+Shoot+Berlin+Official%2C+Bomb+Airline&amp;pqatl=google ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಷೂಟ್‌ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅಫಿಷಿಯಲ್‌, ಬಾಂಬ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120725054009/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58071336.html?dids=58071336:58071336&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+28%2C+1986&author=&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Terrorists+Shoot+Berlin+Official%2C+Bomb+Airline&pqatl=google |date=2012-07-25 }}." ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]''. 1986ರರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28. ವಿಭಾಗ 1, ಲೇಟ್‌ ಫೈನಲ್‌ ಡೆಸ್ಕ್‌. ಪ್ರಾರಂಭದ ಪುಟ 2. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. "ವೆಸ್ಟ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಟುಡೆ ಷಾಟ್‌ ಎ ವೆಸ್ಟ್‌ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಲೆಗ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಾಂಬ್‌ಡ್‌ ದಿ ಕಲೋನ್‌ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್‌-ಓನ್ಡ್‌ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏರ್‌ಲೈನ್‌."</ref> ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಗಾಯಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>"[https://www.nytimes.com/1986/10/29/world/around-the-world-bomb-rips-offices-of-lufthansa-in-cologne.html AROUND THE WORLD; ಬಾಂಬ್‌ ರಿಪ್ಸ್‌ ಆಫೀಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಇನ್‌ ಕಲೋನ್‌]." ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿನ ''[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌]]''. 1986ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 29. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, [[ಕಲೋನ್‌ನ ಡ್ಯೂಟ್ಜ್‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರು ಮೊದಲ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟರು. 2007ರ ಅಂತ್ಯ ವೇಳೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸು ವಿಭಾಗವೂ ಸೇರಿದಂತೆ 800 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಯೋಜಿಸಿತು.<ref>"[http://www.kfz.net/autonews/grundsteinlegung-fuer-lufthansa-hauptverwaltung-in-koeln/ Grundsteinlegung für Lufthansa Hauptverwaltung in Köln]." KFZ.net. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. "Die Lufthansa hat mit einer Grundsteinlegung in Köln-Deutz den Beginn der Arbeiten für ihre neue Kölner Konzernzentrale gefeiert. Ende 2007 werden rund 800 Kölner Lufthanseaten, vor allem aus dem Konzernressort Finanzen, das Hochhaus am Rhein verlassen und in den nur wenige hundert Meter entfernten Neubau umziehen, erklärte das Unternehmen."</ref> ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏವಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂವಹನಗಳು,<ref>"[http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance ಸರ್ವೀಸ್‌ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಪರ್ಸನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320135550/http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance |date=2012-03-20 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸ. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು,<ref>"[http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್‌ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714002535/http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=2011-07-14 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸ. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಭಾಗಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>"[http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html ಮೀಡಿಯಾ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620072953/http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=2011-06-20 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸ. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:<br /> '''ವಿಮಾನಯಾನದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು:''' * [[ಏರ್‌ ಡೊಲೊಮಿಟಿ]]: ಇದೊಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಟಲಿಯ [[ರೊಂಚಿ ಡೆಯ್‌ ಲೆಗಿಯೊನಾರಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]: ಇದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ [[ಷ್ವೆಚಾಟ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[BMI]]: ಇದು UKಯ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]]: ಈ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ '''45%''' ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು 2009ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಉಳಿದಿರುವ 55%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು 2011ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಎಡೆಲ್ವಿಸ್‌ ಏರ್]]: ಇದು ಸ್ವಿಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ನ ಬಾಡಿಗೆ ಹಾರಾಟದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. * [[ಯುರೋವಿಂಗ್ಸ್‌‌]]: ಇದೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ '''49%''' ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://www.wer-zu-wem.de/firma/Eurowings‌‌.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ಜರ್ಮನ್‌ವಿಂಗ್ಸ್‌‌]]: ಇದು ಯುರೋವಿಂಗ್ಸ್‌‌ನ ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಜೇಡ್‌ ಕಾರ್ಗೋ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್]]: ಇದನ್ನು 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಗೋ 25%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಹ-ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು [[ಶೆನ್‌ಝೆನ್‌ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪಾಲು 51%ನಷ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ, ಜರ್ಮನ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[KfW]] ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ [[DEG – ಡ್ಯೂಷೆ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಷನ್ಸ್‌‌- ಅಂಡ್‌ ಎಂಟ್ವಿಕ್‌‌ಲಂಗ್ಸ್‌ಜೆಸೆಲ್‌ಷಾಫ್ಟ್‌‌ mbH]] 24%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದೊಳಗಿನ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು 2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಒಡೆತನದೊಂದಿಗಿನ ಮೊದಲ ಸರಕು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.jadecxargo.com ]{{Dead link|date=September 2009}}</ref> * [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]: ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರ '''19%''' ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/primenewswire/133023.htm CNN.com]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಗೋ]]: ಇದೊಂದು ಹಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸಿಟಿಲೈನ್‌]]: ಇದೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಇಟಾಲಿಯಾ]]: ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಮಿಲನ್‌ ಮಾಲ್ಪೆನ್ಸಾ]]ದ ಆಚೆಗೆ ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎಂಟು [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A319]] ವಿಮಾನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯು ಇದರ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಭದಾಯಕತೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ತನ್ನ ಆಶಯದ ಅನುಸಾರ [[ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ]]ವು ಪ್ರಮುಖ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, [[ಮಿಲನ್‌‌]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಹೊಸ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಶಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/rbssIndustryMaterialsUtilitiesNews/idUSLQ55199320081126 Reuters.com]</ref> * [[ಲಕ್ಸ್‌‌ಏರ್‌‌]]: ಇದರಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ 13%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಸನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]: ಇದು ಟರ್ಕಿಯ ಆಂಟಾಲ್ಯ ಮೂಲದ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ 50%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಬಳಿಯಿದೆ (50%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಟರ್ಕಿಷ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ ಬಳಿಯಿದೆ). * [[ಸ್ವಿಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]: ಇದೊಂದು [[ಬಸೆಲ್‌]] ಮೂಲದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. '''ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು:''' * ಡೆಲ್ವಾಗ್‌‌: ಇದು ಒಂದು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಲೋಡ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌: ಇದು ದೂರದ ತೂಕಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ತಕ್ಕಡಿ ಸೇವೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿದೆ. * [[LSG ಸ್ಕೈ ಚೆಫ್ಸ್‌‌]]: ಇದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ [[ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಊಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. * ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌: ಇದರಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ 19%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವಾ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು LCH ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ. * ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಟ್ರೇನಿಂಗ್‌: ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯದೇ ಆದ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತಿ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ರೀಜನಲ್]]: ಇದು [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸಿಟಿಲೈನ್‌‌‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿದೆ. * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌‌]]: ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಯುಯಾನ ಸಂಬಂಧಿ IT ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಗಿದೆ. * [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಟೆಕ್ನಿಕ್‌]]: ವಿಮಾನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಇತಿಹಾಸ === ಹಾರುತ್ತಿರುವ [[ಕೊಕ್ಕರೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ವೃತ್ತವೊಂದು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ [[ಲಾಂಛನ]]ವನ್ನು 1918ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 1919ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 5ರಂದು ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಡ್ಯೂಷೆ ಲುಫ್ತ್‌ರೀಡೆರೀ]] GmbH (DLR) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೊಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಒಟ್ಟೊ ಫರ್ಲೆ ಎಂಬಾತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. 1923ರಲ್ಲಿ DLRನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಏರೋ ಲಾಯ್ಡ್‌ AGಯಿಂದ ಈ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ 1926ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. F.A. ಫಿಶರ್‌ ವಾನ್‌ ಪುಟುರ್‌ಝಿನ್ ಎಂಬಾತ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. 1925ರಲ್ಲಿ ಆತ "ಲುಫ್ತ್‌‌-ಹಾನ್ಸಾ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ; ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ವಾಯುಯಾನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿತು. ಲುಫ್ತ್‌‌ ಹಾನ್ಸಾ ಎಂಬುದು, ಜಂಕರ್ಸ್‌ ಲುಫ್ತ್‌‌ವೆರ್ಕರ್‌ AG ಹಾಗೂ ಡ್ಯೂಷೆರ್‌ ಏರೋ ಲಾಯ್ಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಲೀನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref name="lh_chronicle"/> == ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು == {{See|Lufthansa destinations}} == ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ == [[ಚಿತ್ರ:lufthansa a319-100 d-ailu manchester arp.jpg|thumb|ಭೂಸ್ಪರ್ಶದ ನಂತರ ತನ್ನ ಯಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಏರ್‌ಬಸ್‌ A319-100]] [[ಚಿತ್ರ:lufthansa.a320-200.d-aipa.arp.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ಬಸ್‌ A320]] [[ಚಿತ್ರ:lufthansa a321-200 d-aisj arp.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ಬಸ್‌ A321]] [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa B737-530 (D-ABJF) landing at London Heathrow Airport.jpg|thumb|right|ಬೋಯಿಂಗ್ 737-500]] [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa A340-600 D-AIHF.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ಬಸ್ A340-600]] [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa B747-400 D-ABTD FRA.jpg|thumb|right|ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400]] [[ಚಿತ್ರ:D-ABFI-Boeing727-1981.jpg|thumb|1981ರಲ್ಲಿನ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 727-200]] {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; margin: 1em auto;" |+ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ<ref>{{Cite web |url=http://investor-relations.lufthansa.com/en/fakten-zum-unternehmen/fleet.html |title=ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ-ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ |access-date=2010-07-22 |archive-date=2012-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120519161849/http://investor-relations.lufthansa.com/en/fakten-zum-unternehmen/fleet.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&amp;airline=LH&amp;al_op=1 Lufthansa fleet list at ch-aviation.ch. ][http://www.ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&amp;airline=LH&amp;al_op=1 2010-05-08ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lufthansa.com/mediapool/pdf/18/media_732518.pdf |title=ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಆಸನ ನಕ್ಷೆ |access-date=2010-07-22 |archive-date=2010-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331000141/http://www.lufthansa.com/mediapool/pdf/18/media_732518.pdf |url-status=dead }}</ref> |- !style="color:yellow;background:darkblue;"| ವಿಮಾನ !style="color:yellow;background:darkblue;"| ಒಟ್ಟು !style="color:yellow;background:darkblue;"| ಬೇಡಿಕೆಗಳು !style="color:yellow;background:darkblue;"| ಪ್ರಯಾಣಿಕರು<br /><small>(ಮೊದಲ/ವ್ಯವಹಾರ/ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ)</small> |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A319-100]] | style="text-align:center"|28 | style="text-align:center"|9 | 126 (0/24/102) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200]] | style="text-align:center"|44 | style="text-align:center"|8 | 146 (0/32/114) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A321-100]] | style="text-align:center"|20 | style="text-align:center"|0 | 186 (0/31/155) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A321-200]] | style="text-align:center"|23 | style="text-align:center"|22 | 186 (0/31/155) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-300]] | style="text-align:center"|15 | style="text-align:center"|0 | 221 (8/48/165) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-300]] | style="text-align:center"|26 | style="text-align:center"|0 | 241 (8/36/197)<br />221 (8/48/165)<br />266 (0/44/222) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-600]] | style="text-align:center"|24 | style="text-align:center"|0 | 306 (8/60/238)<br />345 (0/66/279) |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A380-800]] | style="text-align:center"|1 | style="text-align:center"|14 | 526 (8/98/420) |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-300]] | style="text-align:center"|33 | style="text-align:center"|0 | 124 (0/18/106) |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-500]] | style="text-align:center"|30 | style="text-align:center"|0 | 108 (0/18/90) |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400]] | style="text-align:center"|30 | style="text-align:center"|0 | 330 (16/80/234) <br />352 (16/66/270) <br /> 378 (16/52/310) |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747-8I]] | style="text-align:center"|0 | style="text-align:center"|20 | TBA |- !ಒಟ್ಟು !274 !73 | |} === ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಯ ಇತಿಹಾಸ === ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ವಿಮಾನ ಬಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು:<ref>[http://www.airfleets.net/flottecie/Lufthansa.htm Lufthansa historic fleet at airfleets.ner. ][http://www.airfleets.net/flottecie/Lufthansa.htm 2009-11-20ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.]</ref><ref>[[:de:Geschichte der Lufthansa|ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಟ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ.]][[:de:Geschichte der Lufthansa|2009-11-30ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿಯಿತು.]]</ref> {{inc-transport|date=September 2009}} {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse; margin: 1em auto;" |+ 1955ರ ನಂತರದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮೇನ್‌ಲೈನ್‌‌ ಗತ ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ |- !style="color:yellow;background:darkblue;"| ವಿಮಾನ !style="color:yellow;background:darkblue;"| ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು !style="color:yellow;background:darkblue;"| ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು !style="color:yellow;background:darkblue;"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A300]] | 1976 <br /> 1987 | 1984 <br /> 2009 | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A310]] | 1984 | 2005 | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A319]] | 1996 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A320]] | 1989 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A321]] | 1994 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200]] | 2002 | 2006 | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-300]] | 2004 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-200]] | 1993 | 2006 | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-300]] | 1999 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-600]] | 2003 | | |- | [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380]] | 2010 | | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707]] | 1960 | 1984 | ಸರಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 720]] | 1961 | ? | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 727]] | 1964 | 1992 | ಸರಕು ವಿಮಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಬಹುದು |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-100]] | 1967 | 1983 | ಉಪಕ್ರಮದ ಗ್ರಾಹಕ, ''ಸಿಟಿ ಜೆಟ್‌'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನ |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-200]] | 1969 | 2000 | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-300]] | 1986 | | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-400]] | 1992 | 1998 | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-500]] | 1990 | | |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747-100]] | 1970 | 1979 | ಸರಕು ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747-200]] | 1971 | 2005 | ಸರಕು ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ |- | [[ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400]] | 1989 | | |- | [[ಕಾನ್ವೇರ್‌‌ CV-340/440]] | 1955 | 1969 | ಸರಕು ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ |- | [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ ಸೂಪರ್‌ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲ್ಲೇಷನ್‌/ಸ್ಟಾರ್‌ಲೈನರ್‌‌]] | 1955 | 1967 | |- | [[ಡೊಗ್ಲಾಸ್‌ DC-4]] | 1957 | ? | ಸರಕು ವಿಮಾನ |- | [[ಮೆಕ್‌ಡೊನೆಲ್‌ ಡೊಗ್ಲಾಸ್‌ DC-10]] | 1974 | 1996 | |- | [[ಮೆಕ್‌ಡೊನೆಲ್‌ ಡೊಗ್ಲಾಸ್‌ MD-11]] | 1998 | | ಸರಕು ವಿಮಾನ |- | [[ವಿಕರ್ಸ್‌ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್‌]] | 1957 | 1971 | ಸರಕು ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ |} === ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380 === [[ಚಿತ್ರ:2010-05-27 A380 LH D-AIMA 06.jpg|thumb|right|ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ನಂತರ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380ನ್ನು ವಿಮಾನಖಾನೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು; 2010ರ ಜೂನ್‌ 6ರಂದು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಡೆಗಿನ ಇದರ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು<ref>[50]</ref>]] 2001ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 6ರಂದು, 10 ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗಿನ 15 [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380]] ಸೂಪರ್‌‌ಜಂಬೋ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 2001ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 20ರಂದು ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ನಿಂದ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ A380 ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2010ರ ಮೇ 19ರಂದು ಆಗಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ "ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ಆಮ್‌ ಮೇನ್‌" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದೊಂದಿಗಿನ ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380ರ ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗವು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಟೋಕಿಯೋಗೆ ಇದ್ದು, ಇದರ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವು 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.lufthansa.com/au/en/Lufthansa-A380-the-new-fascination-of-flight?blt_p=AU&blt_l=en&blt_t=Info_and_Services&blt_e=Info%20Service%20Sitemap&blt_n=Flight%20information&blt_z=Lufthansa%20A380&blt_c=AU%7Cen%7CInfo_and_Services%7CInfo%20Service%20Sitemap%7CFlight%20information%7CLufthansa%20A380#top |title=A380 |publisher=Lufthansa |date=2007-02-16 |accessdate=2010-06-06}}</ref> ಎರಡನೇ ವಿಮಾನವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದ್ದು, ಮೂರನೇ ವಿಮಾನವು 2010ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐದನೆಯದು 2011ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡಲಿವೆ.<ref>{{cite web |last=Gigacz |first=Oliver |url=http://a380production.com/2010/05/dd11/ |title=A380 Production Update: May 2010 (#8) « Airbus A380 Production |publisher=A380production.com |date=2010-05-15 |accessdate=2010-06-06 |archive-date=2010-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100619153045/http://a380production.com/2010/05/dd11/ |url-status=dead }}</ref> ಆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಹಾಗೂ 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ A380ರ ಹಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ. ಕುತೂಹಲಕರವೆಂಬಂತೆ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳೂ ಐರೋಪ್ಯ A380 ನಿರ್ವಾಹಕನಾದ [[ಏರ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]ನಿಂದಲೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ (ಅಥವಾ ಪಡೆಯಲಿವೆ). 2010-2011ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಗೆ ಸೂಪರ್‌‌ಜಂಬೋ ವಿಮಾನದ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕೂಡಾ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://in.news.yahoo.com/43/20100519/836/tbs-lufthansa-plans-to-fly-airbus-a380-t_1.html |title=Lufthansa plans to fly Airbus A380 to India in winter - Yahoo! India News |publisher=In.news.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-06}}</ref> === ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದ ನವೀಕರಣ === ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಂಗವಾದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಟೆಕ್ನಿಕ್‌, 1936ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು [[ಜಂಕರ್ಸ್‌]] [[JU-52]] ವಿಮಾನವನ್ನು [[ವಾಯುಯಾನ ಯೋಗ್ಯತೆ]]ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಿತು; ಈ ವಿಮಾನವು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸಾಗುವ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ರೋಮ್‌ವರೆಗಿನ 10 ಗಂಟೆಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಲಾದ ಇಂಥ ಮೂರು ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು [[ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌]] [[ಸೂಪರ್‌ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲ್ಲೇಷನ್‌]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಈಗ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ. ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಸೂಪರ್‌ ಕಾನ್ಸ್ಟಲೇಷನ್‌ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು L1649 "ಸ್ಟಾರ್‌ಲೈನರ್‌‌ ವಿಮಾನಗಳು" [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌]]-[[ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌]]-[[ಡಾಕಾರ್‌‌]]-[[ಕ್ಯಾರಕಾಸ್‌]]-[[ಸ್ಯಾಂಟಿಗೋ]]ದಂಥ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು. ತರಬೇತಾದ ಕೆಲಸಗಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ'ಸ್‌ ಲೇಬರ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌: ರೆಸ್ಟೋರಿಂಗ್‌ ಸಮ್‌ ರಿಯಲಿ ಓಲ್ಡ್‌ ಜಂಕರ್ಸ್‌, [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌]], ಜೂನ್‌ 16, 2008</ref><ref>ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವೆಟರನ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎ ವೈಟಲ್‌ ರೋಲ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ಲೇನ್‌'ಸ್‌ ರೀಬರ್ತ್‌</ref> ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ವಾಯುಯಾನ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ಅವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. (ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ವಾಯುಯಾನಯೋಗ್ಯ ಜು 52 ವಿಮಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]) == ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನ ಕೋಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa 747 Business Class.jpg|thumb|ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-400 ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ]] === ಖಂಡಾಂತರದ ವಿಮಾನ === '''ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ:''' ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380, ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747, ಏರ್‌ಬಸ್‌ A330 ಮತ್ತು A340 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಸನವೂ ಎರಡು ಮೀಟರುಗಳ ಒಂದು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಬಿಂದುಗಳು, ಮನರಂಜನೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಬಹುಪಾಲು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಕೌಂಟರುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ಹಾಗೂ ಮ್ಯುನಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನೂ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಗಮನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಏರ್‌ಬಸ್‌ A380 ವಿಮಾನದ ಒಳಗೆ ಹೊಸ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ತನ್ನ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅದು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. http://a380.lufthansa.com/VIRTUALTOUR/#/DE/EN/EXPERIENCE/FIRSTCLASS '''ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ:''' ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಸನವೂ ಎರಡು ಮೀಟರ್‌ ಸಮತಲವಾಗಿ-ಹರಡಿರುವ ಒಂದು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಕೌಂಟರುಗಳನ್ನು, ಬಹುಪಾಲು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಇತರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಮನದ ನಂತರದ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lufthansa A340-600 Economy.JPG|thumb|ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಏರ್‌ಬಸ್‌ A340-600 ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆ]] '''ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆ:''' ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಉಚಿತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಡಿಯೋ-ವಿಡಿಯೋ-ಆನ್‌-ಡಿಮಾಂಡ್‌ ([[AVOD]]) ಪರದೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಶುರುಮಾಡಿತು. ಎಲ್ಲಾ A330-300, A340-300 ಮತ್ತು A340-600 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪುನಸ್ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ವದೇಶಿ ವಿಮಾನ === '''ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ:''' ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ A319, A320, A321 ಮತ್ತು B737 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆಯ ದಾಖಲಾತಿ ಕೌಂಟರುಗಳು, ಮತ್ತು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯ್ದ ಮಧ್ಯಮ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಮನರಂಜನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. '''ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆ:''' ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಕನಿಷ್ಠ ತರಗತಿ ದರ್ಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ A319, A320, A321 ಮತ್ತು B737 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಪಾನೀಯಗಳು, ಮತ್ತು ಉಪಾಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ಊಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಅಲ್ಪ-ಪ್ರಯಾಣ ದೂರದ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಮನರಂಜನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. == ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳು == {| class="wikitable" |- ! ಕಾಯುವ ಕೋಣೆ ! ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ - ದರ್ಜೆ ! ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ - ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ! ಜಾಲದ ಮೇಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆ |- | ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣ | ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ | HON ವಲಯ | FRA ಮಾತ್ರ | 1 |- | ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆ | ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ | HON ವಲಯ | FRA ಮತ್ತು MUC ಮಾತ್ರ | 3 |- | ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯರ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆ | ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ | ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದು) <br /> ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌‌ | | 30 |- | ವ್ಯವಹಾರ ವರ್ಗದ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆ | ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದು) | ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಪಯಣಿಸುವವ (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದು) | | 26 |- | ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆ | ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದು) | ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಪಯಣಿಸುವವ (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದು) | FRA ಮಾತ್ರ <br /> ಖಂಡಾಂತರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಾತ್ರ <br /> ಯಾವುದೇ ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌‌ ಇಲ್ಲ | 1 |} ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ, ಸೆನೆಟರ್‌, ವ್ಯವಹಾರ ದರ್ಜೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆಗಳು. ನಿರ್ಗಮನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯೂ ಪ್ರಯಾಣ ದರ್ಜೆ, ಅಥವಾ ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌‌ / ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯವಿದೆ; ಆಗಮಿಸುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಗಣ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ವಾಗತ ಕೋಣೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. === ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ತೆರನಾದ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ, ಹಾಗೂ HON ವಲಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇದರ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗವು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸರಿಸುಮಾರು 300 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಸುಮಾರು 200 ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸೇವೆಯ ಭೋಜನಾ ಮಂದಿರ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾನಗೃಹ, ಸಿಗಾರ್‌‌ ಸೇದುವ ಕೋಣೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೋಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸ್ನಾನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಈ ತಾಣವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌-ಬೆಂಜ್‌‌ S-ದರ್ಜೆ]], ಅಥವಾ [[ಪೋರ್ಷೆ ಕಾಯೆನ್ನೆ]] ಮೂಲಕ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನದ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌‌ == ಲುಫ್ಥಾನ್ಸದ [[ವಾಡಿಕೆಯ ಹಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]]ಯನ್ನು [[ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಐರೋಪ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]], [[LOT ಪೋಲಿಷ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]], [[ಸ್ವಿಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]], [[ಲಕ್ಸ್‌‌ಏರ್‌‌]], [[ಕ್ರೊವೇಷಿಯಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]], [[ಏಡ್ರಿಯಾ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]]. ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌‌ ಸದಸ್ಯರು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌ ಪಾಲುದಾರ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಖರೀದಿಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಅವರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಲುದಾರ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌‌ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಹಾರಾಟದ ಮೈಲುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕ (ಯಾವುದೇ ಕನಿಷ್ಟತಮ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ), ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಪಯಣಿಸುವವ (ರಜತ, 35,000 ಮೈಲು ಮಿತಿ), ಸೆನೆಟರ್‌ (ಸುವರ್ಣ, 100,000 ಮೈಲು ಮಿತಿ, ಜರ್ಮನ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ 130,000 ಮೈಲು), ಮತ್ತು HON ವಲಯ (ಕಪ್ಪು, 600,000 ಮೈಲು ಮಿತಿ, ಎರಡು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌‌ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ). ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಟ್ಟದ್ದಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ಮೈಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೋರ್‌‌ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಮಟ್ಟಗಳು ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಬೋನಸ್‌ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ; ಉನ್ನತವಾದ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಂಕೇತ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು == ಈ ಕೆಳಕಂಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ([[2010ರ ಜೂನ್‌]] ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ) [[ಸಂಕೇತ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ವಾಡಿಕೆಯ ಹಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೊಂದಿದೆ: {{col-begin}} {{col-break}} * ‌‌[[ಏಡ್ರಿಯಾ ಏರ್‌ವೇಸ್]]* * ‌‌[[ಏಜಿಯಾನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]]* * [[ಏರ್‌ ಆಸ್ತಾನಾ]] * [[ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ]] * * [[ಏರ್‌ ಚೈನಾ]]* * [[ಏರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] * [[ಏರ್‌ ಮಾಲ್ಟಾ]] * [[ಏರ್‌ ಮಾಲ್ಡೋವಾ]] * ‌[[ಏರ್‌ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]* * [[ಆಲ್‌ ನಿಪ್ಪಾನ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]* * [[ಏಷಿಯಾನಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* {{col-break}} * [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* * [[ಅಜೆರ್‌ಬೈಜಾನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]<ref>{{cite web|author=20100525 |url=http://airlineroute.net/2010/05/25/j2lh-j2os-codeshare/#more-20978 |title=Azerbaijan Airlines codeshare with Lufthansa/Austrian « AIRLINE ROUTE |publisher=Airlineroute.net |date= |accessdate=2010-06-06}}</ref> * [[ಬ್ಲೂಯೆಲ್‌]]* * [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]]* * [[ಕ್ಲೈಂಬರ್‌ ಏರ್‌‌]] * [[ಸಿರ್ರಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] * [[ಕಾಂಡೋರ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] * [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] * [[ಕ್ರೊವೇಷಿಯಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]]* * [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಏರ್‌‌]]* {{col-break}} * [[ಎಥಿಯೋಪಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] * [[ಜಾಟ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]] * [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]<ref>{{Cite web |url=http://investor.jetblue.com/phoenix.zhtml?c=131045&p=irol-newsArticle&ID=1326006&highlight= |title=ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2013-07-09 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HyZKcY38?url=http://investor.jetblue.com/phoenix.zhtml?c=131045 |url-status=dead }}</ref> * [[ಜೆಟ್‌ ಏರ್‌‌ವೇಸ್‌‌]] * [[LOT ಪೋಲಿಷ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* * [[ಲಕ್ಸ್‌‌ಏರ್‌‌]] * [[ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಾ]] * [[ಕತಾರ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]] * [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]* * [[ಷಾಂಘೈ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* * [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] {{col-break}} * ‌‌[[ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್]]* * [[ಸ್ಪಾನ್‌ಏರ್‌‌]]* * [[ಸ್ವಿಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* * [[TAAG ಆಂಗೊಲಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]<ref>[http://airlineroute.net/2009/10/23/dtlh-codeshare/ TAAG TO START LUFTHANSA CODESHARING]</ref> * [[TACA]] * [[TAM ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]]* * [[TAP ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌‌]]* * [[ಥಾಯ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌‌]]* * [[ಟರ್ಕಿಷ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] {{col-end}} <nowiki>*</nowiki>[[ಸ್ಟಾರ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌]] ಸದಸ್ಯ == ಅಫಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು == {{Expand list|date=August 2008}} *[[ದೇಹಭಾಗ-ನಷ್ಟದ ಅಪಘಾತಗಳು]]: 1955ರಿಂದ ಆಗಿರುವ ಒಟ್ಟು 182 ಅಪಮೃತ್ಯುಗಳೊಂದಿಗಿನ 7 ಅಪಘಾತಗಳು (ಹೊಸ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಮಾತ್ರ) ** 1959ರ ಜನವರಿ 11– [[ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಹೊರಟ ಒಂದು ಲಾಕ್‌ಹೀಡ್‌ L-1049G [[ಸೂಪರ್‌ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲ್ಲೇಷನ್‌]] ವಿಮಾನವು ಪಯಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಯೋ ಡಿ ಜನೈರೋ]]ದಲ್ಲಿ ಧಾರಾಕಾರವಾದ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಬೀಚಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ 36 ಜನರು ಸತ್ತರು, 3 ಮಂದಿ ಬದುಕುಳಿದರು. ** 1966ರ ಜನವರಿ 28– ಒಂದು [[ಕಾನ್ವೇರ್‌‌ CV 440]] ಮಾದರಿಯ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನ 005]], [[ಜರ್ಮನಿಯ ಬ್ರೆಮೆನ್‌‌]]ಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ಗೋಚರತ್ವದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಇಳಿದಾಣ ಸಮೀಪಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಭೂಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ 46 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೂ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರು ಅಸುನೀಗಿದರು. ** 1974ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 20 – ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747-130]] ಮಾದರಿಯ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನ 540]], [[ನೈರೋಬಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಡ್ಡಯನಗೊಂಡ ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ 157 ಮಂದಿಯ ಪೈಕಿ 59 ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 747]] ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೊದಲ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ** 1979ರ ಜುಲೈ 26 – ಒಂದು ಬೋಯಿಂಗ್‌ 707-330C ಮಾದರಿಯಾದ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಗೋ ವಿಮಾನ 527]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಯೋ ಡಿ ಜನೈರೋ]]ನಲ್ಲಿ ಉಡ್ಡಯನದ ನಂತರ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ, 3 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ** 1993ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14 – ಒಂದು [[ಏರ್‌ಬಸ್‌ A320]] ಮಾದರಿಯಾದ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನ 2904]], ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ [[ವಾರ್ಸಾ]]ಕ್ಕೆ 70 ಜನರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದು, ಓಡುದಾರಿ 11ರಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿ ಓಡಿ, ಓಡುದಾರಿಯ ಅಂತ್ಯದ 90 ಮೀ ಆಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ನೆಲದ ಒಡ್ಡಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. [[ಸಹ-ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ]] ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಇದರಿಂದ ಸತ್ತರು. ‌[http://www.rvs.uni-bielefeld.de/publications/Incidents/DOCS/ComAndRep/Warsaw/warsaw-report.html ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ಯಾಟ್‌ ಬಿಯೆಲೆಫೆಲ್ಡ್] {{de icon}} * ಅಪಹರಣಗಳು ** 1977ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13 – ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್‌ 737]] ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನ 181]] ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ; ಆದರೆ [[ಸೊಮಾಲಿಯಾ]]ದ [[ಮೊಗಾದಿಶು]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಒಂದು [[ಜರ್ಮನ್‌ ಪ್ರತಿ-ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಪಡೆ]]ಯು (GSG 9) ಲಗ್ಗೆಹಾಕಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಇತರೆಲ್ಲಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಇತರೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. [[ಓರ್ವ]] ಅಪಹರಣಕಾರ ಬದುಕುಳಿದ. ** 1993ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 11 – 94 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೂ 10 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌‌‌]]ನಿಂದ [[ಕೈರೋ]]ಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ವಿಮಾನ 592]], 20-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ನೆಬಿಯು ಝೆವೊಲ್ಡೆ ಡೆಮೆಕ್‌ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; [[ಆಶ್ರಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು]] ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಈತ ವಿಮಾನವನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ]] ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಎಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಮರಳಿ [[ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ]] ಡೆಮೆಕ್‌, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಜಾನ್‌ F. ಕೆನಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಲೀ ಗಾಯಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|Germany|Companies|Aviation}} *[[ಅಮಾಡಿಯಸ್‌ IT ಗ್ರೂಪ್‌]] *[[ಏರ್‌ ಬರ್ಲಿನ್‌]] *[[ಏರ್‌ ಡೊಲೊಮಿಟಿ]] *[[ಆಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] *[[ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌]] *[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌]] *[[ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಏರ್‌]] *[[ಕ್ರಾಸ್‌ಏರ್‌‌]] *[[ಯುರೋವಿಂಗ್ಸ್‌‌]] *[[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಕಾರ್ಗೋ]] *[[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಸಿಟಿಲೈನ್‌]] *[[ಇಂಟರ್‌ಫ್ಲಗ್‌]] *[[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲೂ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] *[[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಹೀಸ್ಟ್‌]] *[[SWISS]] *[[ಸ್ವಿಸ್‌ಏರ್]] *[[ಸನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]] *[[ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ ಟೆಕ್ನಿಕ್‌]]. == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Lufthansa}} *[http://www.lufthansa.com/ ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821103750/http://www.lufthansa.com/ |date=2008-08-21 }} *[http://www.lufthansa.com/us/en/Homepage ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ USAಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628101208/http://www.lufthansa.com/us/en/homepage |date=2011-06-28 }} *[http://www.lufthansa.com/uk/en/Homepage ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ UKಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628102945/http://www.lufthansa.com/uk/en/homepage |date=2011-06-28 }} *[http://www.be-lufthansa.com/#/en/home/ ಬಿ-ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707103741/http://www.be-lufthansa.com/#/en/home/ |date=2009-07-07 }} - ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳು *[http://online.wsj.com/article/SB121357457537975947.html?mod=hps_us_inside_today ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ'ಸ್‌ ಲೇಬರ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌: ರೆಸ್ಟೋರಿಂಗ್‌ ಸಮ್‌ ರಿಯಲಿ ಓಲ್ಡ್‌ ಜಂಕರ್ಸ್‌, ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌, ಜೂನ್‌ 16, 2008] *[http://online.wsj.com/article/SB121319460970364371.html?mod=A-hed ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವೆಟರನ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಎ ವೈಟಲ್‌ ರೋಲ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ಲೇನ್‌'ಸ್‌ ರೀಬರ್ತ್‌, ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌, ಜೂನ್‌ 16, 2008] {{Template group |list = {{Star Alliance}} {{Navbox Airlines of Germany}} {{IATA members|europe}} {{Association of European Airlines}} {{DAX companies}} }} {{Coord|50|56|15|N|6|58|11|E|display=title|region:DE_type:landmark_source:dewiki}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IATA ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರೋಪ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ಕಲೋನ್‌ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲುಫ್ಥಾನ್ಸ]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] qwwmgywfqu9rovl8jg4ogwlsagtto69 0 24082 1373799 1365685 2026-05-19T23:50:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373799 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = City of Charlotte |settlement_type = [[City]] |nickname = The Queen City, The QC, Crown Town, The Hornet's Nest, The Home of [[NASCAR]], The CLT, Bank Town, Char-Town, City of Trees, The City of Churches |website = [http://www.charmeck.org/charlotte www.charmeck.org/charlotte] |image_skyline = TE-Collage Charlotte.png |imagesize = 267px |image_caption = From top Charlotte Skyline, left&nbsp;– [[Bank of America Corporate Center]], middle right&nbsp;– Charlotte Main Library, bottom right&nbsp;– Harvey B. Gant Center |image_flag = Flag of Charlotte, North Carolina.svg |image_seal = |image_map = Charlotte_Mecklenburg.png |mapsize = 250x300px |map_caption = Charlotte's location in [[Mecklenburg County, North Carolina|Mecklenburg County]] in the state of [[North Carolina]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = US-NC |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_type2 = [[List of counties in North Carolina|County]] |subdivision_name = {{USA}} |subdivision_name1 = {{flag|North Carolina}} |subdivision_name2 = [[ಚಿತ್ರ:Mecklenburg County, North Carolina seal.png|22px]] [[Mecklenburg County, North Carolina|Mecklenburg County]] |government_type = [[Council-manager]] |leader_title = [[Mayor]] |leader_name = [[Anthony Foxx]], ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title = Mayor |leader_name = [[Anthony Foxx]], ([[Democratic Party (United States)|D]]) |area_magnitude = 1 E8 |established_title = Settled |established_date = 1755 |established_title2 = Incorporated |established_date2 = 1768 (as a town, later a city) |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = 629.0 |area_total_sq_mi = 299.0 |area_land_km2 = 627.5 |area_land_sq_mi = 242.3 |area_water_km2 = 1.6 |area_water_sq_mi = 0.6 |population_as_of = 2009–2010 |population_total = 756,912 ([[List of United States cities by population|18th]]) |population_metro = 1,745,524<!-- Metropolitan area, not Combined Statistical Area --> |population_csa = 2,389,763<!-- Combined Statistical Area --> |population_footnotes = <ref name="autogenerated1" /><ref name="uscensusbureau1"/> |population_density_km2 = 971.3 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Charlottean |timezone = [[Eastern Standard Time Zone|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |postal_code_type = ZIP code |postal_code = 28201-28237, 28240-28247, 28250, 28253-28256, 28258, 28260-28262, 28265-28266, 28269-28275, 28277-28278, 28280-28290, 28296-28297, 28299 |area_code = [[Area code 704|704]], [[Area code 980|980]] |latd = 35 |latm = 13 |lats = 37 |latNS = N |longd = 80 |longm = 50 |longs = 36 |longEW = W |elevation_m = 229 |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 37-12000{{GR|2}} |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 1019610{{GR|3}} |footnotes = |elevation_ft = }} '''ಷಾರ್ಲೆಟ್''' ({{pron-en|ˈʃɑrlət}}) [[ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ]]ದ [[ಯು.ಎಸ್.ರಾಜ್ಯ]] ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ]]ದ ಒಂದು [[ಪೀಠ]]ವಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ಯ 2010ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಾರ 756,912 ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.charlottechamber.com/eco-dev/demographics-economic-profile/|publisher=Charlotte Chamber|accessdate=2010-06-20|title=Demographics & Economic Profile|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007222228/http://charlottechamber.com/eco-dev/demographics-economic-profile/|url-status=dead}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ [[18ನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು]] ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ]] 2009ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,745,524 ಇತ್ತು.<ref name="uscensusbureau1">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/tables/2008/CBSA-EST2008-01.csv|title=Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2009-09-29}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹದಿಮೂರನೆಯ-ಪ್ರಾಂತ ಲೇಬರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ [[ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ 2009ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,389,763 ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="usacensuscsa">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/tables/2008/CBSA-EST2008-02.csv|title=Table 2. Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008|publisher=US Census Bureau|accessdate=2008-12-18}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ "[[ಷಾರ್ಲೆಟಿಯನ್ಸ್]]" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಅವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದಿಂದ ''ಕ್ವೀನ್‌ ಸಿಟಿ '' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ]]ಯು, ಆ ನಗರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]]ನ [[ರಾಣಿ]]ಯಾದರು. 18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ರೆವಲ್ಯುಷನರಿ ಯುದ್ಧ]] ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮುಖಂಡ [[ಜನರಲ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲೀಸ್]] ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅನಂತರ ಹಗೆತನ ಸಾಧಿಸುವವರು ಅವನನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕಿದರು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ "ಬಂಡಾಯಕೋರರ ಒಂದು [[ಹಾರ್ನೆಟ್‌]] ಗೂಡು," ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ನಗರದ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ''ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್'' ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ಹವಾಮಾನವಿದೆ. [[ಅಪ್ಪಲಾಚೈನ್ ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಾಹಾ ಸಾಗರ]] ಎರಡರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ನಡುವೆ ಇದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ಕಟವ್ಬಾ ನದಿಯ]] ಹತ್ತಿರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾದ [[ನಾರ್ಮನ್ ಸರೋವರ]]ದ ಬಳಿ ಇದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದೆಂದು [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಹೆಸರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/11/13/undervalued-markets-housing-forbeslife-cx_mw_1113value.html |title=America's Undervalued Real Estate Markets |publisher=Forbes.com |date=2007-11-13 |accessdate=2010-07-02}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, "ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳ" ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಎಂದು relocate-America.comನಿಂದ ನೌಕರಿ ಅವಕಾಶಗಳಲು, ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣ ವಸತಿ ಲಭ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://quote.yahoo.com/real-estate/article/105075/Charlotte-Named-Best-Place-to-Live |title=Charlotte-Named-Best-Place-to-Live: Personal Finance News from Yahoo! Finance |publisher=Quote.yahoo.com |date=2008-05-16 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100213094516/http://quote.yahoo.com/real-estate/article/105075/Charlotte-Named-Best-Place-to-Live |url-status=dead }}</ref> [[CNNMoney.com]] ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರಗಳು" ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ 100ರಲ್ಲಿ 8ನೆಯನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://money.cnn.com/galleries/2008/fsb/0803/gallery.best_places_to_launch.fsb/8.html |title=100 best places to live and launch&nbsp;– 8: Charlotte, N.C (8)&nbsp;– FORTUNE Small Business |publisher=Money.cnn.com |date=2008-07-02 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2009-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303181500/http://money.cnn.com/galleries/2008/fsb/0803/gallery.best_places_to_launch.fsb/8.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ದೇಶದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ "ವಾಕಿಂಗ್ ನಗರ" ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರ,<ref>{{cite web |url=http://www.prevention.com/cda/article/the-best-walking-cities-of-2007/6cd08169c1903110VgnVCM20000012281eac |title=/fitness/walking/walking.goals/walking.and.your.health/0/1 |publisher=Prevention.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923004859/http://www.prevention.com/cda/article/the-best-walking-cities-of-2007/6cd08169c1903110VgnVCM20000012281eac |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ '' [[ಸೆಲ್ಪ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌]] '' "ದೊಡ್ಡ ಹೊರಾಂಗಣಗಳಿರುವ ಐದು ನಗರ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ವಾಕಿಂಗ್ ಟೂರ್, [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಮ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಪ್ಟ್ + ವಿನ್ಯಾಸ]]ದಂತಹ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು, ತಿರುಗಾಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ [[ಯು.ಎಸ್.ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಟ್ವಾಟರ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:John Oliver Cabin, Cades Cove.jpg|thumb|225px|left|ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ, ಷಾರ್ಲೊಟ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆ. ಪೋಕ್ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] === ಅಮೇರಿಕದ ಬದಲಾವಣೆಗಿಂತ ಮೊದಲು === ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರಾಂತದ ಈಗಿನ ಭೂಭಾಗ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮತ್ತು ಕಥಾಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ 1696 ರಿಂದ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಖಚಿತವಾದ ಆರಂಭದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯು, ಇಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ರಾಯಲ್ಟಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ನ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ (1696-1729) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವರೆಗು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತವು ಹೊಸ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ (1729-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಅದು ಬ್ಲೇಡನ್ ಪ್ರಾಂತ (1734-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಆನ್ಸನ್ ಪ್ರಾಂತ (1750-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ)ವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಹೊಂಡಿದೆ. ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ (1762-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ)ನಿಂದ ಕಬಾರ್ರಸ್ ಪ್ರಾಂತ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿದೆ (1792-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಹಾಗೂ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತವು ಸಹ(1842-ವರ್ತಮಾನಕಾಲ) ಈಗಿನ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ, ಒಮ್ಮೆ ಬಾತ್‌ನ, ಹೊಸ ಹ್ಯಾನೋವರ್, ಬ್ಲೇಡನ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಸನ್ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, 1842ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಇದರ ಅಂತಿಮ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೀಚ್, ಅಕ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಿಯರ್ಡ್ ಎಂಬ ದರೋಡೆಕೋರ 1680ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಬಹು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದರೋಡೆಕೋರ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಮುನ್ನ, ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೆಸ್ಟನ್ ಎಸ್‌ಸಿ ಹಾರ್ಬರ್ ‌ರನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ 1718ರಲ್ಲಿ ಹೈದ್ ಪ್ರಾಂತದ ಎನ್‌ಸಿನ ಓಕ್ರಾಕೊಕೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ ನಿವಾಸಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಟೀಚ್ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವರ ಹಡಗಿನ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಆರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಲ್ಯುಟೆನೆಂಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆನಾರ್ಡ್‌ರವರಿಂದ ಇವರ ನೌಕಾ ಸಾಹಸವು ಮುಳಿಗಿಹೋಯಿತು. ಈಗಿನ ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಅದರ ಸಮಾನ ನಾಮಧಾರಿಯು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಿಯರ್ಡ್‌ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲ ಬಾತ್ ಪ್ರಾಂತದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ, ಅವರ ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಅದೇ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿವೆ ಆದರೆ ಇದು ಯಾವತ್ತು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಮನೆತನದವರಾದ ಥಾಮಸ್ ಪೋಲ್ಕ್ ([[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ]] [[ಜೇಮ್ಸ್.ಕೆ.ಪೋಲ್ಕ್]]ರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ) ರವರಿಂದ 1755ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೆಲೆಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಥಾಮಸ್ ಸ್ಪ್ರಾತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಯಾಡ್ಕಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಟವ್ಬಾ]] ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ]]ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಚೇದನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ವಾಸಿಸಲು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Story1">{{cite web |url = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=21 |title = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Founding a New City |work = cmstory.org Web Site |publisher = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County |accessdate = 2008-10-25 |archive-date = 2013-08-17 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130817165341/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=21 |url-status = dead }}</ref> ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರೋಡ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಈತ್ತೀಚಿನ ಮಾಡ್ರನ್-ಡೇ ಟ್ರೇಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. 18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರಸ್ತೆಯು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌-ಐರಿಶ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೆರ್ಮನ್‌]]ನ ವಸತಿದಾರರನ್ನು [[ಪೆನ್ನ್‌ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯ]]ದಿಂದ [[ಜೆರ್ಮನ್]] ಡಿಸೆಂಟ್ [[ಕೆರೋಲಿನಾ ಪಾದಬೆಟ್ಟಗಳ]] ವರೆಗೂ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಹೋಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೋಕ್ಸ್ ನೆಲೆಸಿದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಶಕ ಮುಗಿಯುವುದರ ಒಳಗೆ, ಪ್ರದೇಶವು "ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರ"ದ ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬೆಳೆಯಿತು, ಇದನ್ನು 1768ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಸಂಘಟಿತವಾದ]] ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="gene">{{cite web|url=http://www.rootsweb.com/~ncmeckle/ |title=Mecklenburg County, North Carolina USGenWeb Project |publisher=Rootsweb.com |date= |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಕಿರುವ ಅಡ್ಡ ಕಂಬಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ]] ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಭೂದೃಶ್ಯವು, ಆಧುನಿಕ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ]] ಹೃದಯ ವಾಗಿದೆ. 1770ರಲ್ಲಿ, ಸಮೀಕ್ಷಕರು ಹೊಸಾ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು [[ಸರಳಿನ ಮಾದರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ಗುರುತು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಉದ್ದಿಮೆಯ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜ ಮನೆತನದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಟ್ರಯಾನ್‌]]ರ ಗೌರವಾರ್ತ, ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಗನ್ ರಸ್ತೆ ಟ್ರಯಾನ್ ಬೀದಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref name="Story2">{{cite web | url = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=35 | title = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Designing a New City | work = cmstory.org Web Site | publisher = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate = 2008-10-25 | archive-date = 2008-02-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080221220838/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=35 | url-status = dead }}</ref> [[ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಟ್ರಯಾನ್‌ನ ಛೇಧನ]]ವನ್ನು "ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಯಾನ್‌" ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ "ಚೌಕ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Story1"/> ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://101independencecenter.com/ |title=101 Independence Center |accessdate=2008-10-15 |date= }}</ref> 1970ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕನೂನು ಬಾಹಿರ ಬೀದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ, ಇದು ವ್ಯಭಿಚಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಯಾನ್ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಶಬ್ದ-ಆಟವು, "ನೀವು ಟ್ರಯಾನ್ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ". ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಧ್ಯನಗರದ ಸರಳಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದಿಂದ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ದವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಮೈಲಿನಸ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿಯಷ್ಟು ಒರಟಾಗಿದೆ. ಸರಳಿಯು ಅಂದಾಜು 45 ಡಿಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಗಡಿಯಾರದ ಹಾಗೆ ತಿರುಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ, "ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ" ಬೀದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈಶಾನ್ಯ-ನೈಋತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು "ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ" ಬೀದಿಗಳೊಂದಿಗೆ "ವಾಯುವ್ಯ-ಆಗ್ನೇಯ" ದ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಸರಳಿಯಯ ಹೊರಗೆ, ಟ್ರಯಾನ್ ಬೀದಿಯು ಎನ್‌ಎನ್‌ಇ-ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯುಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರ್ವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. === ಅಮೇರಿಕಾದ ಬದಲಾವಣೆ === ಎರಡೂ ಪಟ್ಟಣ (ಈಗಿನ ನಗರ) ಮತ್ತು [[ಅದರ ಪ್ರಾಂತ]]ಗಳಿಗೆ [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್-ಸ್ಟ್ರೆರ್ಲಿಟ್ಜ್‌ನ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌]]ರ ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಅವರು [[ಜರ್ಮನ್]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ IIIನ]] ಹೆಂಡತಿ. ಕಿರೀಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ,<ref name="Story4">{{cite web |url = http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=34 |title = The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Charlotte Incorporated |work = cmstory.org Web Site |publisher = Public Library of Charlotte and Mecklenburg County |accessdate = 2008-10-25 |archive-date = 2008-02-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080221220833/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=3&ev=34 |url-status = dead }}</ref> ಆದರೆ ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಜನತೆಯ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ಅಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದರಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]] ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಮಾನಸಿಕ ಉದ್ವೇಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref name="Story5">{{cite web |url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=38 |title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: King's Power |work=cmstory.org Web Site |publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County |accessdate=2008-10-25 |archive-date=2008-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142430/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=38 |url-status=dead }}</ref> 1775ರ, ಮೇ 20ರಂದು, ಪಟ್ಟಣದಮನುಷ್ಯರು ಜಾಹೀರುನಾಮೆಯನ್ನು ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಸಹಿಮಾಡಿದ್ದರು ನಂತರ ಅದನ್ನು [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸದಿದ್ದರು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Story7">{{cite web |url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=46 |title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Mecklenburg Declaration |publisher=Cmstory.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2014-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220131946/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=46 |url-status=dead }}</ref> [[ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ ರಾಜ್ಯದ ಭಾವುಟ]]ದ ಮೇಲೆ ಘೋಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕವು ಕಂಡುಬಂರುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು]], ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಗರದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಅದೇ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref name="Story12">{{cite web | url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=47 | title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Mecklenburg Resolves | work=cmstory.org Web Site | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142441/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=4&ev=47 | url-status=dead }}</ref> ==== ಹಾರ್ನೆಟ್‌ನ ಗೂಡು ==== [[ರೆವೊಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಶಿಬಿರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೋಧರ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಜನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸರಣಿ ಕಾದಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮವು "ಹಾರ್ನೆಟ್‌ನ ಗೂಡು" (ಹಾರ್ನೆಟ್‌ಸ್ ನೆಸ್ಟ್) ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೊಳಗಾದ [[ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ಲಿಸ್]] ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Story10">{{cite web | url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=5&ev=0 | title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Revolutionary War | work=cmstory.org Web Site | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025849/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=5&ev=0 | url-status=dead }}</ref> ರೆವೊಲ್ಯೂಷನಲ್ ವಾರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಸಿಧ್ಧಾಂತಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಈ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತವು ಇಂದಿಗೂ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳೆಂದು ನಾಮಕರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್]], [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, [[ಫ್ರೀಡಮ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಫ್ರೀಡಮ್ ಡ್ರೈವ್, ಮಾಜಿ [[ಎನ್‌ಬಿಎ]] ತಂಡವಾದ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್]], ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್,<ref>ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್: http://www.charmeck.org/Departments/Park+and+Rec/Parks/Parks+By+Region/North+Park+Region/Hornets.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722023134/http://www.charmeck.org/Departments/Park+and+Rec/Parks/Parks+By+Region/North+Park+Region/Hornets.htm |date=2010-07-22 }}</ref> ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ,<ref>ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ: http://pages.cms.k12.nc.us/hornetsnest/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100806220054/http://pages.cms.k12.nc.us/hornetsnest/ |date=2010-08-06 }}</ref> ಗರ್ಲ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಹಾರ್ನೆಟ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್,<ref>{{cite web|url=http://www.hngirlscouts.org/ |title=Welcome to the Girl Scouts, Hornets' Nest Council |publisher=Hngirlscouts.org |date=2010-04-15 |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಮತ್ತು ಹಾರ್ನೆಟ್‌ರ ಗೂಡಿನ-ಆಕಾರದ ಲಾಂಛನವನ್ನು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲೀಸ್ ಡೆಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]]‌ನವರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಅಮೇರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ === 1800 ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಬೈಟೇರಿಯನ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚರ್ಚುಗಳು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಎಪಿಸ್ಕೊಪೇಲಿಯನ್ ಗಳು, ಲುಥರನ್ ಗಳು, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಗಳು ಆಕೃತಿಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು, ಇದರಿಂದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ’ದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್’ ಎನ್ನುವ ಉಪನಾಮ ಬಂದಿತು.<ref name="Story40">{{cite web |url= http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=6&ev=90&evArrayNum=18 |title= The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: The City of Churches |work= cmstory.org Web Site |publisher= Public Library of Charlotte and Mecklenburg County |accessdate= 2008-10-25 |archive-date= 2008-12-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081220142450/http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=6&ev=90&evArrayNum=18 |url-status= dead }}</ref> 1799 ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಕ್ಯಾಬರಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ (ಕೌಂಟಿ), 12 ವರ್ಷದ [[ಕೋನ್ರಾಡ್ ರೀಡ್]] ಎಂಬುವವರು ಲಿಟ್ಲ್ ಮೀಡೊ ಕ್ರೀಕ್ ನಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ತಂದರು, ಅದು ಸುಮಾರು 17 ಪೌಂಡ್ ತೂಕವಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬಾಗಿಲ ತಡೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 3 ವರ್ಷದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಆಭರಣಕಾರನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಗಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಯಃಕಶ್ಚಿತ್ 3.5 ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದನು. ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿನ್ನದ ಶೋಧ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು, ಹದಿ ದರೆಯದ ರೀಡ್ ನ ಅನ್ವೇಶಣೆ ದೇಶದ ಮೊದಲ [[ಚಿನ್ನದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು]] ಶುರುವಾಗಲು ಮೂಲವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿನ್ನದ ಅಭಿದಮನಿಗಳು 1800 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೊದಲರ್ಧ ಭಾಗದ 1900 ರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದವು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ 1837 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಛಾಪಿಸಲು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಿಂಟ್]] ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ರಾಜ್ಯವು "1848 ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯದ ಚಿನ್ನದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ, ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತು",<ref>{{cite web |url=http://www.blanchardonline.com/AmericanRarities/archive-08/char.html |title=The Charlotte Branch Mint |publisher=Blanchardonline.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425091933/http://www.blanchardonline.com/AmericanRarities/archive-08/char.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನ ಒಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಪರಿಮಾಣ ಅನಂತರದ ನೂಕು ನುಗ್ಗಲಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Old Court House Charlotte North Carolina 1888.jpg|thumb|right|220px|1888ರ ಷಾರ್ಲೊಟ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ದೃಶ್ಯ]] [[1880 ರ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 7,084 ಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="Story">{{cite web | url=http://www.cmstory.org/ | title=The Charlotte-Mecklenburg Story | work=cmstory.org Web Site | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-10-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081014180721/http://www.cmstory.org/ | url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಈಗಲೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಚಿನ್ನದ ಶೋಧನೆ]] ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. [[ರೀಡ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೈನ್]] 1912 ರ ತನಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಿಂಟ್]] 1861 ರ ವರೆಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗಿದ್ದಿತು, [[ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧ]] ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ಕಾನ್ಫೆಡೆರೇಟ್]] ಶಕ್ತಿಗಳು ಮಿಂಟ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಯುಧ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಿಂಟ್ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆ ಕಟ್ಟಡವು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ, ಈಗ [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಗೆ ಬೀಡಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧದ ನಂತರ ಹತ್ತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಜಾಲಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಗರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಈಗಿನ ಉತ್ತರದ ವಿಸ್‌ಕಾ‌ನ್‌ಸಿನ್ ರಹದರಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಠಾಪಿಸಿತೋ ಆಗ ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧ I ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಂತರ್ಯುಧ್ಧದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಾಡಿದರು, ಅವರು [[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ವೃತ್ತ ಪರಿಧಿ]]ಯ ಸುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭಿಸಿ ಅಭಿವೃಧ್ದಿಗೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಮೊದಲೇ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.<ref name="Story9">{{cite web | url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=7&ev=0 | title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: Antebellum Days | work=cmstory.org Web Site | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025903/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=7&ev=0 | url-status=dead }}</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಬಂಡವಾಳಗಾರ]]ರಾದ [[ಹ್ಯೂ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 1970 ಹಾಗೂ 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಸರಣಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ರವರು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಟಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ನೇಷನ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಅಮೇರಿಕ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ವಾಖೊವಿಯ]] ಸಹ ಸಮಾನವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ಕೊ]] ಮೂಲದ ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಸ್ತಿ ಹತೋಟಿಯ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ನಂತರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಎರಡನೆ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Story13">{{cite web | url=http://cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=19&ev=0 | title=The Charlotte-Mecklenburg Story: History Timeline: 80s Charlotte | work=cmstory.org Web Site | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208025824/http://www.cmstory.org/history/timeline/default.asp?tp=19&ev=0 | url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 22, 1989ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು [[ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲನೆ ಪ್ರವರ್ಗದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹೊಯ್ಗಾಳಿಯು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಘಂಟೆಗೆ 160 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ನಂತೆ ಓಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹ್ಯೂಗೊ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಶೇಕಡ 98 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬಹು ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಶುಚಿ ಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಬಹು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಗರವು ಕೇವಲ 200 ಮೀಟರ್ ಮೇಲೆ ಒಳಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಲವುಬಾರಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ದೂರದ ಒಳಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ನಗರವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಧ್ಧತೆ ನಡೆಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ (ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ) ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಳೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು (ಕೆಲವರು "ಹ್ಯೂಗೊ ಆನ್ ಐಸ್" ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು) ಹಾಗೂ ಅದು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]] ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ ವಕ್ತಾರರ ಪ್ರಕಾರ: "ಈ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಆದ ಹಾನಿಯು ೧೮೯೮ರ ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತ್ತು, ಹ್ಯೂಗೊ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ 696,000 ಮಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವಾಗಿತ್ತು." ಅಸಹಜವಾದ ತಣ್ಣನೆಯ ಡಿಸಂಬರ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರು. [[ಬ್ರಾಡ್‌ಫರ್ಡ್ ಪೇರಳೆ]] ಮರಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ 4ರ ವರೆಗೂ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಭಾರದಿಂದ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಅತಿಯಾದ ಹಾನಿಯು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. == ಭೂಗೋಳ == [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರವು ಒಟ್ಟು 242.9 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳಿಷ್ಟಿದೆ (629 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ವಿಸ್ತೀರಣ ಹೋದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 242.3 ಚದರ ಮೀಟರ್‌‌ (627.5 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಗಳಷ್ಟು ನೆಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು 0.6 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ (1.6 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್)ಗಳು ಜಲಾವೃತವಾಗಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 870 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ (ಷಾರ್ಲೆಟ್/ಡಗ್ಲಸ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ). ಕ್ಯಾರೋಲಿನ [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಬಹು ಭಾಗ [[ಮೆಕ್‌ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದೆ. [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವು]] ಉದ್ದದ ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ, ಶುಗರ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಇರ್ವಿನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ತೊರೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೂತಿದೆ, ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಹಾಗೂ ರೂಡಿಸಿಲ್ ಎನ್ನುವ [[ಚಿನ್ನ]]ದ [[ಗಣಿ]]ಗಳ [[ಗೋಣಿದಾರದ]] ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಟಾಬ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆರೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮೈಲಿಗಳವರೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನೀರಿನ ಒಡಲುಗಳಾಹಲೀ ಅಥವ ಭೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಯು ನಿರ್ಭಂದಿತವಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಗಳು ಅಥವ ಬಂದರುಗಳು ಬೇರೆ ಸಮಾನ ಅಳತೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಉಪಯುಕ್ತವೂ ಅಗಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ. ಸಿ. ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂಬ ಸತ್ಯಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ಗಾಳಿ ಮಾರ್ಗದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. === ವಾಯುಗುಣ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ === {{Main|Climate of Charlotte, NC}} ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ]]ದ [[ತೇವವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣ]]ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನಗರವು ಮೆದುವಾದ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ, ತೇವವಾದ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ {{convert|41.7|F|0}}, ಕನಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|32|F|0}} ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|51|F|0}}, ತಾಪಮಾನವು 18-19 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೂ ಸಹ, ಆದರೆ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಅಥವ {{convert|70|F|0}} ರ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಕಾಲವು ಬಹು ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಬಹಳ ಒಣ ಬಿಸಿಲಿನ ತಿಂಗಳು. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿಯು {{convert|80.4|F|1}}, ಬಹಳ ಉಷ್ಣದ ದಿನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲು ದರ್ಜೆಯ 80 ರಿಂದ ಹಿಡಿದು 90 ಫಾರನ್‌ಹೈಟ್‌ವರೆಗೆ (31-34 ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್) ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ರಾತ್ರಿಗಳು ಥರ್ಮೋಮೀಟರ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ {{convert|95|F|0}} ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕವಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|104|F|0}} ದಾಖಲಾಗಿರುವ ದಿನಗಳೆಂದರೆ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 6, 1954; ಆಗಸ್ಟ್ 9-10, 2007 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ಸೌತ್‌ಈಸ್‌ಟರ್ನ್ ಬಿಸಿ ಅಲೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು {{convert|-5|F|0}}, ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1880; ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 1899; ಮತ್ತು ಜನವರಿ 21, 1985.<ref>{{cite web|url=http://home.windstream.net/ronaldpatterson/cltweatherrec2.htm|title=Charlotte, N.C. Weather Records (Daily)|accessdate=2010-07-08|archive-date=2011-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005162447/http://home.windstream.net/ronaldpatterson/cltweatherrec2.htm|url-status=dead}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್‌‍ನ ನೆಲೆಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಇಂದ ಬರುವ ತೇವದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರವು ಹೇರಳವಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಮಳೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬಹು ದಿನಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತಿ ಭರಿತವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸಕರವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ {{convert|43.5|in|mm|sigfig=3}} ನಷ್ಟು ಮಳೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ತುಂಬ ಮಳೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳು), [[ಮಂಜು]] ಸುರಿತದ {{convert|5.2|in|cm|1}} ರಷ್ಟನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು. {{Charlotte weatherbox}} 2007 [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್]] ವರದಿಯ<ref name="American Lung Association">[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]], [http://www.citymayors.com/environment/polluted_uscities.html ವಾರ್ಷಿಕ ಏರ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್] (2007)</ref> ಪ್ರಕಾರ ಯು.ಎಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಧೂಮ ಕವಿದ ಮಂಜು]] (ಸ್ಮಾಗ್) ಹೊಂದಿರುವ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ೧೬ನೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ; ಆದರೆ ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳು<ref>{{cite web|url=http://www.johnlocke.org/site-docs/traffic/03Charlotte.pdf|format=PDF|page=2|publisher=2007 John Locke Foundation|accessdate=2007-10-18|title=Charlotte: Regional Trends|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210920/http://www.johnlocke.org/site-docs/traffic/03Charlotte.pdf|url-status=dead}}</ref> ವೃಧ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. == ನಗರದ ನೋಟ == {{See also|Charlotte neighborhoods|List of tallest buildings in Charlotte}} ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು 199 ನೆರೆಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳು [[ಅಪ್‌ಟೌನ್]]‌ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ ರೋಮಾಂಚಕವಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವು ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ, ಜಾನ್ಸನ್ ಸಿ. ಸ್ಮಿತ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆವರಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅವೆನ್ಯು ಮಾರ್ಗವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಈಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್, ಗ್ರೀಕ್ಸ್, ಮಿಡಲ್-ಈಸ್ಟನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾರ್ತ್ ಟ್ರಯನ್ ಮತ್ತು ಶುಗರ್ ಕ್ರೀಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅನೇಕ ಬೆರೆತ ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳೆಂದರೆ ನೊಡ (ನಾರ್ತ್ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್) ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಡಿಲ್ವರ್ತ್ ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಮೈಯರ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ಡಿಲ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್‌ಒವರ್‌ಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಗಳ ಸಾಲಿನ ರಸ್ತೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಮಹಲುಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾಕೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು [[ಫ್ರೀಡಮ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳು. ಪಾರ್ಕ್ ರೋಡ್ ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸರಣಿ ಖರೀದಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೋಜನ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಫಾರ್ ಸೌತ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕರು [[ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರ ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಮುದಾಯದ ನೆರೆಹೊರೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ಲಾಜ-ಮಿಡ್‌ವುಡ್ ಮತ್ತು ಡಿಲ್ವರ್ತ್ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಆವರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿಲಾಸಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಬೃಹತ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸಮುದಾಯ ಭವನ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಈಗ ಸ್ಥಳದ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗ ಬಯಸುವವರು ಯೂನಿಯನ್ ಕೌಂಟಿ ನಗರಗಳಾದ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಸಾಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಅವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಭಾಗವಲ್ಲ. ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಬ್ಯಾಲನ್‌ಟೈನ್ ನೆರೆಹೊರೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ 485 ಪೆರಿಮೀಟರ್ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೊದಲ ಭಾಗದ 2000 ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ವಿಷೇಶವಾಗಿ 1980ರಿಂದ [[ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]] ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], [[ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ]], [[ಹರ್ಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]], ಅನೇಕ [[ಗಗನ ಚುಂಬಿ]] ಭೊಜನಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾಂಡೊಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರ, ಕೆನಿಲ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಟೌನ್ ಅವೆನ್ಯೂಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಿಶ್ರ-ಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು, ಇದು ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಹಳೆಯ ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮಾಲ್‌ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Charlotte Pano.jpg|thumb|center|800px]] == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{Historical populations|type=USA | 1850|1065 | 1860|2265 | 1870|4473 | 1880|7094 | 1890|11557 | 1900|18091 | 1910|34014 | 1920|46338 | 1930|82675 | 1940|100899 | 1950|134042 | 1960|201564 | 1970|241420 | 1980|315474 | 1990|395934 | 2000|540828 | 2008|687456 |footnote=<ref>{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-01.csv |title=Annual Estimates of the Population for Incorporated Places Over 100,000 |publisher=U.S. Census Bureau |accessdate=2009-09-02}}</ref> }} 2008ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 687,456 ಮಂದಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 935,304 ಮಂದಿ ಮೆಕ್‌ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ದಿ ಕಂಬೈಂಡ್ ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯ]]ದ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಗಾಸ್ಟೋನಿಯ-ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್, ಎನ್‌ಸಿ-ಎಸ್‌ಸಿ 2,338,289 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="usacensuscsa"/> ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ 861.9/ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2,232.4/ಚದರ ಮೀಟರ್) ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ 2000ದ ಜಣಗಣತಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ 230,434 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆ 951.2/ಚದರ ಮೀಟರ್ (367.2/ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್).<ref name="titleMecklenburg County MapStats from FedStats">{{cite web |url=http://www.fedstats.gov/qf/states/37/37119.html |title=Mecklenburg County MapStats from FedStats |accessdate=2008-04-10 |author= |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=US Census Bureau |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080422222701/http://www.fedstats.gov/qf/states/37/37119.html |archivedate=2008-04-22 |quote=Population of Census records circa 2006 |url-status=dead }}</ref><ref name="titleCharlotte city, North Carolina — ACS Demographic and Housing Estimates: 2006">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US3712000&-qr_name=ACS_2006_EST_G00_DP5&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=306&-_lang=en&-redoLog=false&-format= |title=Charlotte city, North Carolina&nbsp;– ACS Demographic and Housing Estimates: 2006 |accessdate=2008-04-10 |author= |authorlink= |coauthors= |date= |work= |publisher=US Census Bureau |pages= |language= |archiveurl=https://archive.today/20200211183251/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US3712000&-qr_name=ACS_2006_EST_G00_DP5&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=306&-_lang=en&-redoLog=false&-format= |archivedate=2020-02-11 |quote=Charlotte Demographics and Population circa 2006 |url-status=dead }}</ref> ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: * ಬಿಳಿಯರು: 38.4% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 36.5%) * ಕಪ್ಪುಜನರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು: 3.0% * ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು: 0.2% * ಏಷಿಯನ್ನರು: 4.9% * ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: <0.1% * ಅನ್ಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆ: 2.6% * ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.0% * ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋ (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ): 9.2% ಮೂಲ:[62] ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $47,464 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $59,711 ಆಗಿತ್ತು. ಪುರುಷರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $38,767 ಆಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $29,218 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ಆದಾಯವು $22,643ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 10.6%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 7.8% ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆ]]ಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 13.8%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು, 9.7%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ 65 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಮುದುಕರು ಹಾಗೂ ಅವರು ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೇವಾದೇವಿ ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಂತರ). ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವನ್ನು ಮನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಜಿ ಸಂಸ್ಥೆ ವಾಖೊವಿಯ, 2008ರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊಗೆ ಖರೀದಿಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವೇ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು; ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ವಾಖೊವಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು 2011ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕದ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲೇವಾದೇವಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:BofATowerPanthersGame.jpg|thumb|right|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ರೌನ್]] ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಅದೃಷ್ಟದ (ಫಾರ್ಚೂನ್) 500]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಕಾರ: [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]], ಮೂರ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ನ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿನ [[ಲೋವ್ಸ್]], [[ನ್ಯುಕಾರ್]] (ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದಕರು), [[ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ]], [[ಸೊನಿಕ್ ಆಟೊಮೊಟಿವ್]], [[ಫಾಮಿಲಿ ಡಾಲರ್]], [[ಗೂಡ್‌ರಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಪಿ‌ಎಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನ). ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿವಾಸವಾಗಿರುವು ಅಥವ ಮೆಟ್ರೊ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್]] (ಮುಂಚಿನ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500ರ [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್]] ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕ), [[ಸ್ಪೀಡ್ ಚಾನಲ್]], [[ಇಎಸ್‌ಪಿ‌ಎನ್‌ಯು]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಟೈರ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕ]] (ಮುಂಚಿನ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್/ಜನರಲ್ ಟೈರ್), [[ಮುಜ಼ಕ್]], [[ಬೆಲ್ಕ್]], [[ಹ್ಯಾರಿ ಟೀಟರ್]], [[ಮೇನೆಕಿ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಲಾನ್ಸ್ ಇಂಕ್]], ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಫೂಡ್ಸ್ ಇಂಕ್, [[ಬೊಜಾಂಗಲ್ಸ್]], [[ಕಾರ್ಲೀಸಲ್ಸ್ ಕಂಪನೀಸ್]], [[ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ಟ್ರೀ]], [[ಕಂಪಾಸ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಯುಎಸ್‌ಎ, [[ಫೂಡ್ ಲಯನ್]], ಕೊಕೊ-ಕೊಲ ಬೊಟ್ಲಿಂಗ್ ಕನ್ಸೋಲಿಡೇಟೆಡ್ ಕಂಪನಿ (ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಕೊ-ಕೊಲ ಸೀಸೆ ಮಾಡುವವರು), ಮತ್ತು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ]] ಉಪನಗರದಲ್ಲಿನ [[ದಿ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಬೆವರೇಜ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ([[ಚೀರ್‌ವೈನ್]]‌, ಸನ್ ಡ್ರಾಪ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ತಯಾರಕರು).{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾಹಕರಾದ [[ಸಿಸಿಏರ್]] ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>"ವಿಶ್ವ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ." ''ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್''. ಮಾರ್ಚ್ 22–28, 1995. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1995/1995%20-%200747.html 82]. ಜುಲೈ 25, 2006 ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>"ವಿಶ್ವ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ." ''ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್''. ಮಾರ್ಚ್ 23, 1997 [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1999/1999%20-%200520.html 68]. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2006 ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳಾದ [[ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಲ್]], [[ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್]] ಮತ್ತು ಅತಿ ಬೃಹತ್ [[ನಾರ್ತ್‌ಲೇಕ್ ಮಾಲ್]] ಎಲ್ಲವೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಚಿತ್ರ:NASCARCharlotte.jpg|thumb|left|NASCAR ಪ್ಲಾಜಾ]] ಅಲ್ಲದೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಪ್ರದಾನವಾದ ಯುಎಸ್‌ನ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಉದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, [[ನಾಸ್‍ಕಾರ್]] (ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಸಿಎಆರ್)ನ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಾಲಗಳು ಷಾರ್ಲೆಟ್‍ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಇವೆ. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಾಸ್‍ಕಾರ್‌ ಉದ್ಯಮದ ಶೇಕಡ 75ರಷ್ಟು ನೌಕರರು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಚಾಲಕರು ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಒಳಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; [[ನಾಸ್‌ಕಾರ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ಕೂಡ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎ]] ಪ್ರಧಾನ ಎಳೆಯುವ ಪಟ್ಟಿ (ಡ್ರಾಗ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಜೆಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಡ್ರಾಗ್‌ವೇ ಜೊತೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಓಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ತರದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ಎಳೆಯುವ ಓಟಗಾರರನ್ನು]] ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಇಂದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಜಾರುಮೆಟ್ಟಿನ (ಸ್ಕೇಟ್) ಪಾರ್ಕ್, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಭೋಜನಾಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಲಾಸದ ಬಿಡದಿ, ಇವುಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮನೋರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ ಸನ್‌ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಮೆಟ್ರೊಲಿನ ಫೇರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಓಟದ ಪಥವು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಓಟದ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಕರೆತರುವ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೈಟ್‌ವಾಟರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ವಾಸಸ್ಥಳ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಪಿಡ್‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.usnwc.org/ |title=U.S. National Whitewater Center :: Whitewater Rafting, Biking, Climbing, Kayaking, Ziplines, Food, and Fun.&nbsp;– Come Play! |publisher=Usnwc.org |date= |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಆಧಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು "ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಯುಎಸ್‌ಎ - ದಿ ನ್ಯೂ ಎನರ್ಜಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 180ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳು, ಒಟ್ಟು 13,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 2007ರಿಂದ 3,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ: ಡ್ಯೂಕ್ ಎನರ್ಜಿ, ಎಆರ್‌ಇವಿಎ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಫ್ಲುಓರ್, ಮೆಟ್ಸೊ ಪವರ್, ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್, ಸೀಮೆನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ, ಷಾ ಗ್ರೂಪ್, ತೊಶೀಬ, ಯುಆರ್‌ಎಸ್/ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್. ಬಾಬ್‌ಕಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಕಾಕ್ಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ನವೀಕರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಗೊಳ್ಳಿತ್ತಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ವಿದ್ಯುತ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ "ಎನರ್ಜಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಫ್ರಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸೆಂಟರ್" ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಡೆಶಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗ/ಉಪ್‌ಟೌನ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅನೇಕ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಉಪ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುವೂ ಇವೆ, ಅಥವ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಅನೇಕ ಹೊಸ ಭೋಜನಾಲಯಗಳು, ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು [[ಅಪ್‌ಟೌನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್/[[ಎಲಿಜಬೆತ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.metmidtown.com/ |title=Metropolitan Charlotte North Carolina &#124; MetTerrace Townhomes &#124; MetLoft Condos &#124; MetClub Resort &#124; Residential Urban Living North Carolina |publisher=Metmidtown.com |date= |accessdate=2010-07-02}}</ref> == ಕಾನೂನು, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == {{See also|List of mayors of Charlotte, North Carolina|Charlotte mayoral election, 2007|List of city council members in Charlotte}} ಷಾರ್ಲೆಟ್ [[ಪರಿಷತ್ತು-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ]] ರೂಪದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು]] ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ [[ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮಿತಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.]] ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ''ಎಕ್ಸ್ ಅಫಿಸಿಯೊ'' ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಮತ್ತು ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಪರಿಷತ್ತು-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪಧ್ಧತಿಯ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಂತಲ್ಲದೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದ [[ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ]]ಯನ್ನು [[ನಿರಾಕರಿಸಬಲ್ಲ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೂರನೆ-ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತವು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು, ಪರಿಷತ್ತು [[ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಬೇರೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗಿನ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ [[ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ಆಂಥೊನಿ ಫಾಕ್ಸ್]] ಎಂದು, ಇವರು [[ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ಒಲವಿಗೆ ಒರಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಮತದಾರರು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಮದ್ಯಗಾಮಿಗಳು. ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ನಗರದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯದ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ನಗರ ಸಮಿತಿಯು 11 ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ (ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ 7 ಮತ್ತು [[ಸಂಚಾರಿ]] 4). ಈಗ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ 8-ರಿಂದ-3 ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಷಪಾತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.wfae.org/wfae/1_87_316.cfm?action=display&id=5577 |title=WFAE 90.7 FM |publisher=Wfae.org |date=2009-11-04 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718150143/http://www.wfae.org/wfae/1_87_316.cfm?action=display&id=5577 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಪುರಸಭೆಯು [[ಗೃಹಾಡಳಿತ ನಿಯಮ]]ಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಕೂಡ ತನ್ನ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 1960ರಿಂದಲೂ, ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಕಾರ 3 [[ಮಹಾಸಭೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ - 8ನೆಯದು, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನ [[ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಸ್ಸೆಲ್]]‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, 9 ನೆಯದು, ರೆಪಬ್ಲಿಕನ್ ಆದ [[ಸ್ಯೂ ಮೈರಿಕ್]]‌ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು [[12ನೆಯ]]ದು, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ನ [[ಮೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್]]‌ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == ಮೆಡಿಕ್ == ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ [http://medic911.com/index.php ಮೆಡಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529061418/http://medic911.com/index.php |date=2009-05-29 }}, ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅವರಿಂದ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ 93,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯದ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಮೆಡಿಕ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿತು, 71000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.medic911.com/about_medic/historical_data |title=Historical Data |publisher=Medic 911 |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206131211/http://medic911.com/about_medic/historical_data |url-status=dead }}</ref> ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಸುಮಾರು 350 ವೈದ್ಯಸಹಾಯಕರನ್ನು, ಇಎಮ್‌ಟಿಗಳನ್ನು, ಇಎಮ್‌ಡಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೆಡಿಕ್‌ನ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಕೌಂಟಿಯ ಬೆಂಕಿ ಅಪಘಾತದ ಕರೆಗಳನ್ನೂ ರವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.medic911.com/about_medic/about_medic |title=About Medic |publisher=Medic 911 |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100427020449/http://www.medic911.com/about_medic/about_medic |url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 20ರಿಂದ 40 ಸಂಚಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಾಹನಗಳು ಕೌಂಟಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಡಿಕ್ ತಂತ್ರಯುಕ್ತ ಸ್ವಾಟ್ (ಎಸ್‌ಡಬಲ್‌ಯುಎ‌ಟಿ) ವೈದ್ಯಸಹಾಯಕರನ್ನು, ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಪಡೆಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ದುರ್ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುಸಲು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಾಹನಗಳನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ. === ಕಾನೂನಿನ ಕಡ್ಡಾಯತನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ === '''[[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್]]''' ಸಿಎಮ್‌ಪಿಡಿ ಒಂದು ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಲಯ. ಸಿಎಮ್‌ಪಿಡಿ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಗೆ ಸೇರಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,700 ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, 550 ನಾಗರೀಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.charmeck.org/Departments/CMPD/Inside+CMPD/Home.htm |title=Home |publisher=Charmeck.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2008-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605082645/http://www.charmeck.org/Departments/CMPD/Inside%2BCMPD/Home.htm |url-status=dead }}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪೋಲೀಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ನಗರವನ್ನು 13 ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಎಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಅಪರಾಧಿ ಸೂಚಕವು ಹೀಗಿದೆ, 2008 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಲಾ 589.2 ಅಪರಾಧಗಳು 100,000 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು 2005ರಿಂದ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ.<ref name="city-data.com"/> ದೇಶದ ಸರಾಸರಿಯು ತಲಾ 320.9 ಅಪರಾಧಗಳು 100,000 ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="city-data.com">{{cite web|url=http://www.city-data.com/city/Charlotte-North-Carolina.html |title=Charlotte, North Carolina (NC) profile: population, maps, real estate, averages, homes, statistics, relocation, travel, jobs, hospitals, schools, crime, moving, houses, sex offenders, news, sex offenders |publisher=City-data.com |date= |accessdate=2010-07-02}}</ref> ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಕಾರ; "2008ರ ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್: ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಅಮೇರಿಕ ಪ್ರದೇಶವು 75,000 ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಬಹು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ನಗರವಾಗಿ 62ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ".<ref>{{cite web |url=http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |title=CQ Press: City Crime Rankings 2008 |publisher=Os.cqpress.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಡೀ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಗ್ಯಾಸ್ಟೋನಿಯ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಸ್ಟಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯವು 338 ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಅಪಾಯಕರ ನಗರವಾಗಿ 27ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://os.cqpress.com/citycrime/MetroCrime2008_Rank_Rev.pdf |title=AMSAFM2.WK4 |format=PDF |date= |accessdate=2010-07-02}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು == === ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿ === ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿಯಾದ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು]], ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯರೋಲಿನದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲೇ 20ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. 2009ರಲ್ಲಿ ಇದು ಎನ್‌ಎ‌ಈಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನಗರದ ಪಾಠಶಾಲ ಪಧ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ನೇಶನ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 8ನೇ ವರ್ಗದ ಗಣಿತಕ್ಕೆ 18 ನಗರದ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಅಗ್ರ ಘನತೆ, 8ನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ.<ref>{{cite web |url=http://www.charlottecommunitiesonline.com/charlotte-big-wins/ |title=Charlotte Homes&#124; Charlotte Real Estate&#124;Relocation Info » Charlotte NC- Three Big Wins for the City |publisher=Charlottecommunitiesonline.com |date=2009-12-10 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806194845/http://www.charlottecommunitiesonline.com/charlotte-big-wins/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071025133856/http://media.newsobserver.com/content/news/education/wake/story_graphics/20071012_wschools.jpg http://media.newsobserver.com/content/news/education/wake/story_graphics/20071012_wschools.jpg] ''Media.newsobserver.com''</ref> ಸುಮಾರು 132,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 161 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಧ್ಯಮ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:UNCCNewQuad.jpg|thumb|right|200px|ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ]] [[ಚಿತ್ರ:Main library.jpg|thumb|right|200px|ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Imaginon.jpg|thumb|right|200px|ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === {{See also|List of schools in Charlotte}} ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಗಳಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾನ್ಸನ್ &amp; ವೇಲ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]], [[ಜಾನ್ಸನ್ ಸಿ. ಸ್ಮಿತ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]], ಯಾರ್ಕ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, [[ವಿನ್‌ಥ್ರಾಪ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ]]. [[ಡೇವಿಡ್ಸನ್]] ಉಪನಗದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ [[ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]] [[ಯು.ಎಸ್. ನ್ಯೂಸ್ &amp; ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಉದಾರ ಕಲೆಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಸೌತ್ ಕ್ಯರೋಲಿನದ ರಾಕ್ ಹಿಲ್]] ಉಪನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಿನ್‌ಥ್ರಾಪ್ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ 3,200 ಎಕರೆ (13 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪವನ ಇರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕೂಡ ಇಲ್ಲೇ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. 24,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆ ಏರುತ್ತಿರುವ ಯುಎನ್‌ಸಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಪಧ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು 4ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ನಗರದ ಕಿರಿಯ ಕಾಲೇಜು ಪಧ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಹಾಗೂ ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು]].<ref>{{cite web |url=http://newcomer.com/cities/charlotte/CHLTcolleges.html |title=CHLT&nbsp;– Colleges |publisher=Newcomer.com |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714172250/http://newcomer.com/cities/charlotte/CHLTcolleges.html |url-status=dead }}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣಗಳಿವೆ. [[ಫೈಫರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ಒಂದು ಉಪಭಾಗದ ಆವರಣವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, [[ವೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವು [[ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನದ ವಿನ್ಸ್‌ಟನ್-ಸೇಲಮ್]]‌ದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಬಾಬ್‌ಕಾಕ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಇದರ ಉಪಭಾಗದ ಆವರಣವನ್ನಾಗಿ ಸೌತ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಈಗ ತನ್ನ ಆವರಣವನ್ನು ಉಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mba.wfu.edu/newsDetail.aspx?id=336 |title=Wake Forest University plans for growth and increases commitment in Charlotte |publisher=Wake Forest University |date=2009-05-22 |accessdate=2009-005-22 |archive-date=2009-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090610182638/http://www.mba.wfu.edu/newsDetail.aspx?id=336 |url-status=dead }}</ref> === ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು === [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲ]]ಯವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವಾದ (1.5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿವಿಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ 19 ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಶಾಖೆಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಉಪನಗರಗಳಾದ [[ಮಾಥ್ಯೂಸ್]], [[ಮಿಂಟ್ ಹಿಲ್]], [[ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್]], [[ಕಾರ್ನೇಲಿಯಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡೆವಿಡ್ಸನ್]]‌ನಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳೂ ಉಚಿತ ಅಂತರಜಾಲ-ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ತಂತಿಯಿಲ್ಲದ ಅಂತರಜಾಲ (ವೈಫೈ) ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿ (ಕಾರ್ಡ್)ಯನನ್ನೂ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ 24 ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಮೂಲ ಜನವರಿ 16, 1891ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ''ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಲಿಟೆರರಿ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಆಗಿದ್ದರೂ,<ref>{{cite web | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service | work=cmstory.org Web Site | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/1.htm | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142349/http://cmstory.org/exhibit/plcmc/1.htm | url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯ-ಬಾಡಿಗೆಯಾದ [[ಕಾರ್ನೆಗೀ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಈಗಿನ ಮೇಯ್ನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಇರುವ ನಾರ್ತ್ ಟೈರನ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮೊದಲ ಚಂದಾ ಇಲ್ಲದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಾನವ ಹಿತಾಕಾಂಕ್ಷಿ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ]] ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆಂದು 2500 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು, ಅದೇನೆಂದರೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 2500 ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು<ref>{{cite web | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service | work=cmstory.org Web Site | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/2.htm | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081220142355/http://cmstory.org/exhibit/plcmc/2.htm | url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಬಾಡಿಗೆಯ ದುಡ್ದನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು. ಎಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಪೂರೈಸಿದವು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಲೈಬ್ರರಿ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2, 1903ಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. 1903ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯದ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು 1905ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ''ಬ್ರಿವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಫಾರ್ ನೀಗ್ರೋಸ್'' ಎಂಬ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದುದರಿಂದ.<ref name="cmstory.org">{{cite web | title=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County: A century of service | work=cmstory.org Web Site | url=http://cmstory.org/exhibit/plcmc/3.htm | publisher=Public Library of Charlotte and Mecklenburg County | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2008-12-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081204123449/http://www.cmstory.org/exhibit/plcmc/3.htm | url-status=dead }}</ref> ಇದು ಬ್ರೆವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಮೂಲೆ(ಈಗಿನ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಬುಲೇವಾರ್ಡ್)ಯಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು. ಬ್ರೀವರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಲೈಬ್ರರಿಯು ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಕಪ್ಪು ಜನಗಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಯಿತು,<ref name="cmstory.org"/> ಎಂದು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.charmeck.org/Departments/Planning/Whats+New/History+of+Second+Ward.htm | title=charmeck.org Web Site | accessdate=2008-10-25 | archive-date=2007-10-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071006074601/http://www.charmeck.org/Departments/Planning/Whats%2BNew/History%2Bof%2BSecond%2BWard.htm | url-status=dead }}</ref> ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸೆಕೆಂಡ್ ವಾರ್ಡ್‌ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು 1961ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಪಧ್ಧತಿಗಳ ಶಾಖೆಗಳಾದ ಬೀಟೀಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಬ್ರಾಂಚ್, ವೆಸ್ಟ್ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಶಾಖೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. == ಧರ್ಮ == [[ಚಿತ್ರ:Vsdaer435.jpg|thumb|left|ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಂ ಗಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಮ್]]‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು "ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್" (ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸದರನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೀರಿಯನಿಸಮ್]] ಸ್ಥಳ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಗರದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅನೇಕ ಎಣಿಕೆಯ ಹೊಸ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಂದಿವೆ. [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಮ್‌ ಇವಾಂಜೆಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಸ್ಸೋಸ್ಸಿಯೇಷನ್]], [[ವೈಕ್ಲಿಫ್ ಬೈಬಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟರ್ಸ್]] [[ಜೆ‌ಎ‌ಎಆರ್‌ಎಸ್]] ಸೆಂಟರ್, ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಐಎಮ್]] ಮಿಷನ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 700 ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. [[ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪೀಸ್ ಫೆಲ್ಲೊಷಿಪ್]]‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು [[ರಿಫೊರ್ಮ್ಡ್ ತಿಯೊಲೋಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೊರ್ಡನ್-ಕಾನ್ವೆಲ್ ತಿಯೊಲೋಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]] ಎರಡೂ ಆವರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]]‌ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] ಎಂಬುದು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಡೈಓಸೀಸ್ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್]]‌ನ ಬಿಷಪ್‌ರವರ ಸ್ಥಳ. ಸೆಂಟ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಅವರದೇ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ. [[ಮೌಂಟ್ ಹಾಲಿ]] ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸೆಂಟ್ ಆಂಥೊನಿ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮಾಸ್]] ಅನ್ನು [[ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ ಪಯಸ್ X]] ಅವರು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮಾಸ್ ಅನ್ನು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಟ್ ಆನ್‌ಲ್ಲೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ಚರ್ಚು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಆಫ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ರವರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಎಪಿಸ್ಕೊಪಲ್ ಝಾಯನ್ ಚರ್ಚ್]] (ಎ‌ಎಮ್‌ಈ ಝಾಯನ್‌)ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇತರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳೂ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರದೇಶಲ್ಲಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸ್ಟ್]] ಚರ್ಚಸ್ ಮತ್ತು ಐಡೊಲನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.eidolonfoundation.org/ |title=ಈಡೊಲನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ – ಹೋಮ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726020354/http://www.eidolonfoundation.org/ |url-status=dead }}</ref> ನಾರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌ಗಳ ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗರ್ಲ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾರೋಲಿನದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಯಹೂದಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನದಲ್ಲಿರುವ ಶಲೋಮ್ ಪಾರ್ಕ್ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳ, ಇಲ್ಲಿ [[ಟೆಂಪಲ್ ಇಸ್‌ರೇಲ್ (ಷಾರ್ಲೆಟ್, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ)]] ಮತ್ತು [[ಬೆತ್ ಎಲ್(ಷಾರ್ಲೆಟ್, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ)]] ಎಂಬ ಎರಡು ಯಹೂದಿಗಳ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರ (ಸಿನಗಾಗ್) ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬುದು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮ್ಯೊಶೊ-ಜಿ, ವಂಡರ್‌ಫುಲ್ ವಾಯ್ಸ್ ಬುಧ್ಧಿಸ್ಟ್ ಟೆಂಪಲ್ http://www.myoshoji.org ಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕದ ನಿಶಿರೆನ್ ಆರ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿಶಿರೆನ್ ಶು ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಪ್ರೊಪಗೇಶನ್‌ನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಿಶಿರೆನ್ ಶು ಪಂಗಡದಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳೂ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಮ್ಯೂಸಿಯಂ‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Harvey B. Gantt Center on Opening Day.jpg|thumb|right|200px|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಲೆ + ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ದಿ ಹಾರ್ವೇ ಬಿ. ಗ್ಯಾಂಟ್ ಕೇಂದ್ರ]] {{col-begin}}{{col-break}} * [[ಬೆಚ್ಲರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್]] * [[ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಂ ಲೈಬ್ರರಿ]] * [[ಕರೋಲಿನಾಸ್ ಏವಿಯೇಶನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ{{nb10}} * [[ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನೇಚರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * [[ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೌತ್‌ ಎಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಟ್ರೋಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಪ್ಲೇಸ್]] * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಕಿಡ್ಸ್-ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] (ಕಮಿಂಗ್ ಫಾಲ್ 2010) * ಹಾರ್ವೆ ಬಿ. ಗ್ಯಾಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ + ಕಲ್ಚರ್ {{col-break}} * ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ರೋಸ್‌ಡೇಲ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ * [[ಲೆವೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್]] * ದಿ ಲೈಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ * ಮೆಕ್‌ಕೊಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವಿಸುಯಲ್ ಆರ್ಟ್ * [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] * [[ಮಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ + ವಿನ್ಯಾಸ]] * [[NASCAR ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] * ಸೆಕಂಡ್ ವಾರ್ಡ್ ಅಲುಮಿನಿ ಹೌಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ {{col-end}} === ಮಾಧ್ಯಮ === {{Main|Media in Charlotte, North Carolina}} === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === {{Main|Sports in Charlotte, North Carolina}} {| class="wikitable" cellpadding="0" style="text-align:center;width:100%" |- ! style="width:26%;background:silver"| ಕ್ಲಬ್‌ ! style="width:14%;background:silver"| ಆಟ ! style="width:4%;background:silver"| ಸ್ಥಾಪನೆ ! style="width:30%;background:silver"| ಲೀಗ್‌‌ ! style="width:26%;background:silver"| ಸ್ಥಳ |- | [[ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] | [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್]] | 1995 | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] | [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಬಾಬ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್]] | [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | 2004 | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] | [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್ ಅರೆನಾ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಚೆಕರ್ಸ್]] | [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]] | 2010 | [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ತಂಡ]] | [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್ ಅರೆನಾ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನೈಟ್ಸ್]] | [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] | 1976 | [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌]] | [[ನೈಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಮಿಲ್, ಎಸ್‌ಸಿ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಈಗಲ್ಸ್]] | [[ಸಾಕರ್]] | 1993 | [[ಯುಎಸ್‌ಎಲ್-2]] | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಲೇಡಿ ಈಗಲ್ಸ್]] | [[ಸಾಕರ್]] | 1993 | [[ಡಬ್ಲು-ಲೀಗ್]] | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] |- | [[ಕೆರೊಲಿನಾ ಸ್ಪೀಡ್]] | [[ಒಳಾಂಗಣ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | 2006 | [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡೋರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] | [[ಬೊಜಾಂಗಲ್ಸ್ ಕೊಲಿಸಿಯಂ]] |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್]] | [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌]] | 1989 | [[ರಗ್ಬಿ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]] | ಸ್ಕಿಲ್‌ಬೆಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್ |- | [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರೋಲರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್]] | [[ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ರೋಲರ್ ಡರ್ಬಿ]] | 2006 | [[ಯುಎಸ್‌ಎ ರೋಲರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]] | [[ಗ್ರ್ಯಾಡಿ ಕೋಲ್ ಸೆಂಟರ್]] |- | ಎನ್‌ಡಬ್ಲುಎ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ | [[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ ನಿರತರು]] | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಒಕ್ಕೂಟ]] |} == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Light rail.jpg|thumb|right|ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಲೈಟ್ ರೈಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:LYNX Stonewall Station.jpg|thumb|right|ಸ್ಟೋನ್‌ವಾಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಟ್ರೈನ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಳ]] [[ಚಿತ್ರ:CLTDouglas.jpg|thumb|right|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] {{Main|Transportation in Charlotte, North Carolina}} === ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣ === {{See also|LYNX Rapid Transit Services}} [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಏರಿಯ ಟ್ರಾನ್‌ಸಿಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] (ಸಿಎಟಿಎಸ್) ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಲೆನ್ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರು. ಸಿಎಟಿಎಸ್ ಲಘು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೈಬಂಡಿಗಳು, ವೇಗದ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಮತ್ತು ಬಸ್ ಸೇವೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ವೈಎನೆಕ್ಸ್ ಲಘು ರೈಲು ಮಂಡಲವು ೯.೬ ಮೈಲಿಯ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಬ್ಲೂ ಲೈನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ (1998 ಇಂದ 66%), ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ 170% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ೨೦೩೦ರ ಟ್ರಾನ್‌ಸಿಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ [[ಎಲ್‌ವೈಎನೆಕ್ಸ್]]‌ನ ಭಾಗವಾದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಜೊತೆಗೆ [[ಲಘು ರೈಲು]] ಮತ್ತು [[ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು]] ಮಾರ್ಗ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. === ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಇರುವುದರಿಂದ ವಾಹನ ಸೌಕರ್ಯದ ನಾಭಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಐ-85 ಮತ್ತು ಐ-77 ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಅಡ್ಡ ಹಾಯುತ್ತದೆ. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ವಕಯದ ಐ-485 ಹೆಸರಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರು "485" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು 2013ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref>[http://www.news14charlotte.com/content/top_stories/default.asp?ArID=126265 ನ್ಯೂಸ್ 14 | 24 ಗಂಟೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾರ್ತೆ | ಟಾಪ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, 485ಯ ಒಟ್ಟು ಸುತ್ತಳತೆಯು 67 ಮೈಲಿಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (108 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್). ನಗರದ ಒಳಗೆ, [[ಐ-277]] ಎಂಬ ಸುತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಅಪ್‌ಟೌನ್‌ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ (ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಕ್ ಫ್ರೀವೇ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್‌ಶೈರ್ ಫ್ರೀವೇ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ಐ-277 ಮತ್ತು ಐ-485ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ರೌಟ್ 4]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಯುಎಸ್ 74]]ರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಫ್ರೀವೇ]] ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರಕಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನಗರದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಗಲಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. === ವಾಯುಮಾರ್ಗ/ವಿಮಾನಯಾನ === [[ಷಾರ್ಲೆಟ್/ಡಗ್ಲಸ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಯು.ಎಸ್. ದೇಶದಲ್ಲಿ 8ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ 9ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.<ref>{{cite web |url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-57_666_2__ |title=Airports Council International |publisher=Airports.org |date=2009-07-28 |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206231120/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-57_666_2__ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಏರ್ ಕೆನಡ]] ಮತ್ತು [[ಲುಫ್ತಾಂಜ಼]] ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉಪಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಯು.ಎಸ್. ಏರ್ವೇಸ್]]‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ, ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ]], [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ]], [[ಕ್ಯರಿಬ್ಬಿಯನ್]], [[ಯುರೋಪ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] ಕಡೆಗೂ ತಡೆರಹಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಅಂತರ್ನಗರ ರೈಲು === {{See also|Charlotte (Amtrak station)}} ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರತಿದಿನ 3 [[ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್]] ದಾರಿಗಳಿಂದ ಉಪಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: * ''[[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]]'' ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ]], [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]], [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ]]ಯಿಂದ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ; [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ಸ್‌ವಿಲ್]], ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‌ವಿಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟ]], [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲೀನ್ಸ್]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ. * ''[[ಕ್ಯಾರೊಲಿನಿಯನ್]]'' ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್; ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ; ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್; ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.; [[ರಿಚ್ಮಂಡ್]]; [[ರೇಲಿ]]; [[ಡರ್ಹಮ್]]; ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * ''[[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್]]'' ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ರೇಲಿ, ಡರ್ಹಮ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಬೊರೊ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು ಈಗ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಗೇಟ್‌ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಎಂಬ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಯೋಜನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ಎಲ್‌ವೈಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಪರ್ಪಲ್ ಲೈನ್, ಹೊಸ ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಟೌನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಾಲು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. == ಸೋದರ-ನಗರಗಳು == ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನಗರದ [[ಸೋದರಿ ನಗರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿ, ಅವನ್ನು [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref>{{cite web |url=http://www.charmeck.org/Departments/Mayor/International+Cabinet/SisterCities.htm |title=Charlotte International Cabinet |publisher=Charmeck.org |date= |accessdate=2010-07-02 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613024151/http://charmeck.org/Departments/Mayor/International+Cabinet/SisterCities.htm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} * {{flagicon|Peru}} [[ಅರೆಕ್ವಿಪಾ]], [[ಪೆರು]] (1962) {{nb10}} * {{flagicon|China}} [[ಬವೊಡಿಂಗ್]], [[ಚೈನಾ]] (1987) * {{flagicon|Germany}} [[ಕ್ರೆಫೆಲ್ಡ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] (1985) * {{flagicon|Ghana}} [[ಕುಮಸಿ]], [[ಘನಾ]] (1996) * {{flagicon|France}} [[ಲಿಮೊಗ್ಸ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] (1992) {{col-break}} * {{flagicon|Russia}} [[ವೊರೊನೆಝ್]], [[ರಷಿಯಾ]] (1991) * {{flagicon|Poland}} [[ರೊಕ್ಲಾ]], [[ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್]] (1993) * {{flagicon|Brazil}} [[ಮನಾಸ್]], [[ಬ್ರೆಝಿಲ್]] (2009) * {{flagicon|Israel}} [[ಹಡೆರಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] (2010) {{col-end}} == ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು == === ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು === * [[ಗೆಸ್ಟೋನಿಯಾ]], ''ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್'' 69,904 * [[ರಾಕ್ ಹಿಲ್, ಎಸ್‌ಸಿ]], ''ಯಾರ್ಕ್'' 67,339 * [[ಕಾನ್‌ಕರ್ಡ್]], ''ಕ್ಯಬರ್ರಸ್'' 62,587 * [[ಹಿಕೊರಿ]], ''ಕಟವ್ಬಾ'' 50,583 * [[ಸ್ಯಾಲಿಸ್ಬರಿ]], ''ರೋವನ್'' 28,480 === ಚಿಕ್ಕ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು === * [[ಅಲ್ಬೆಮಾರ್ಲೆ]], ''ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ'' 15,390 * [[ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್'' 17,875 * [[ಹಂಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್'' 34,332 * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಟ್ರೈಲ್]], ''ಯೂನಿಯನ್'' 15,610 * [[ಕನ್ನಪೋಲಿಸ್]], ''ಕ್ಯಬರ್ರಸ್ &amp; ರೋವನ್'' 38,547 * [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮೌಂಟೇನ್]], ''ಕ್ಲೆವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ &amp; ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್'' 10,634 * [[ಲಿಂಕನ್‌ಟನ್]], ''ಲಿಂಕನ್'' 10,194 * [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್'' 23,897 * [[ಮಿಂಟ್ ಹಿಲ್]], ''ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ &amp; ಯೂನಿಯನ್'' 17,480 * [[ಮನ್ರೋ]], ''ಯೂನಿಯನ್'' 28,422 * [[ಮೂರೆಸ್ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಐರೆಡೆಲ್'' 20,122 * [[ನ್ಯೂಟನ್]], ''ಕಟವ್ಬಾ'' 13,229 * [[ಶೆಲ್ಬಿ]], ''ಕ್ಲೆವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' 21,275 * [[ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]], ''ಐರೆಡೆಲ್'' 24,489 == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{col-begin}}{{col-break}} * [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಫೈರ್ ವಿಭಾಗ]] * [[ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]] {{nb10}} * [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಹುಗೊ]] * [[I-85 ಕಾರಿಡಾರ್]] {{col-break}} * [[ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೇ 1989 ಟೊರ್ನಾಡೊ ಔಟ್‌ಬ್ರೇಕ್]] * [[ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ]] * [[ಪೈಡ್ಮಂಟ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]] {{col-end}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ === * ಹ್ಯಾಂಚೆಟ್, ಥಾಮಸ್ ಡಬ್ಲೂ. '''ಸಾರ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ಸಿಟಿ: ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗ, ವರ್ಗ, ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, 1875–1975'''. 380 ಪುಟಗಳು. ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 1999 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2 * ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್. '''ಷಾರ್ಲೆಟ್: ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್'''. 293 ಪುಟಗಳು. ಜಾನ್ ಎಫ್. ಬ್ಲೇರ್, ಪ್ರಕಾಶಕ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2009 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2 * ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ಬಾಯರ್. '''ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ಸಿಟಿಯಿಂಡ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, 1905–1950'''. 176 ಪುಟಗಳು. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2004 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2 * ಕ್ರ್ಯಾಟ್, ಮೇರಿ ನಾರ್ಟನ್ '''ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವುಮೆನ್: ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಂಗಸರು, ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ'''. ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿತ್ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಬ್ಲೇರ್, ಪ್ರಕಾಶಕರು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 1999 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-44301-2 == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} * [http://www.charmeck.org/ ಅಧಿಕೃತ ಷಾರ್ಲೆಟ್-ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ ಎನ್‌ಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.charmeck.org/Departments/CATS/Riding+CATS/home.htm ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಏರಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸಿಸ್ಟಂ (CATS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706221911/http://www.charmeck.org/Departments/CATS/Riding+CATS/home.htm |date=2010-07-06 }} * [http://www.charlottesgotalot.com/ ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ&nbsp;– ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯ ಸೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ] * {{wikivoyage|Charlotte}} * [http://vimeo.com/4360666 ಷಾರ್ಲೆಟ್ ''ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಸ್'' ]&nbsp;– ರಾಬ್ ಕಾರ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಸ್ಟಾಪ್ ಮೋಶನ್ ವೀಡಿಯೊ * [http://www.wickedthemusicalticketsonline.com/wicked-charlotte-nc-tickets.html ವಿಕೆಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಅಟ್ ಓವನ್ಸ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಷಾರ್ಲೆಟ್, NC] {{Charlotte, North Carolina}} {{Charlotte/Metrolina}} {{North_Carolina}} {{NC cities and mayors of 100,000 population}} {{USLargestCities}} {{Mecklenburg County, North Carolina}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಷಾರ್ಲೆಟ್, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ]] [[ವರ್ಗ:ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದ ಕೌಂಟಿ ಸೀಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟಿ, ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ]] [[ವರ್ಗ:1840ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಭರಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು]] cmhxd7pwn8gujrwswlcni7ldhbh8aay 0 25084 1373811 1372672 2026-05-20T03:56:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373811 wikitext text/x-wiki {{update|date=July 2010}} {{Distinguish2|[[CIT Group]], another large financial services company}} {{Infobox company |name = Citigroup Inc. |logo = [[ಚಿತ್ರ:Citi.svg|200px]] |type = [[Public company|Public]]<br />{{NYSE|C}}<br />{{Tyo|8710}} |foundation = [[New York City, New York]] (1812) |location = [[New York City, New York]], [[U.S.]] |area_served = Worldwide |key_people = {{nowrap | '''[[Richard D. Parsons]]''' <small>([[Chairman]])</small><br />'''[[Vikram Pandit]]''' <small>([[Chief executive officer|CEO]])</small><br /> '''John Gerspach''' <small>([[Chief financial officer|CFO]])</small>}} |industry = [[Banking]]<br />[[Financial services]] |products = [[Retail banking|Consumer banking]]<br />[[Commercial bank|Corporate banking]]<br />[[Investment banking]]<br />[[Private banking|Global wealth destruction]]<br />[[Financial analysis]]<br />[[Private equity]] |market cap = {{increase}} [[United States Dollar|US$]] 141.00 billion <small>(April 21, 2010)</small><ref>https://finance.yahoo.com/q?s=c</ref> |revenue = {{decrease}} $80.285 billion <small>(2009)</small><ref name=10k>{{cite web |url=https://finance.yahoo.com/q/is?s=C+Income+Statement&annual |title=Form 10-K |accessdate=February 3, 2009}}</ref> |operating_income = {{increase}} $32.463 billion <small>(2009)</small><ref name=10k /> |net_income = {{decrease}} -$1.606 billion <small>(2009)</small><ref name=10k /> |assets = {{decrease}} $1.938 trillion <small>(2Q 2010)</small><ref name=10k /> |equity = {{increase}} $157.330 billion <small>(2Q 2010)</small><ref name=10k /> |assets = {{decrease}} $1.938 trillion <small>(2Q 2010)</small> |num_employees = 259,000 <small>(2Q 2010)</small><ref name=10k /> |homepage = [http://www.citigroup.com/ Citigroup.com] |intl = yes }} [[ಚಿತ್ರ:399park.jpg|thumb|right|ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ, 399 ಪಾರ್ಕ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ.]] [[ಚಿತ್ರ:CitigroupCenter2.jpg|thumb|right|ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಂಟರ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ.]] '''ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಕ್.''' (ಇದನ್ನು '''ಸಿಟಿ''' ಎಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1998ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 7ರಂದು ನಡೆದ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಲೀನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು; ಇದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ದೈತ್ಯ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟವಾದ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.<ref name="IHT">{{cite news|last=Martin|first=Mitchell|url=http://www.iht.com/articles/1998/04/07/citi.t.php|title=Citicorp and Travelers Plan to Merge in Record $140 Billion Deal: A New No. 1: Financial Giants Unite|work=[[International Herald Tribune]]|date=April 7, 1998|accessdate=April 4, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220064016/http://www.iht.com/articles/1998/04/07/citi.t.php|archivedate=February 20, 2008}}</ref> ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಕ್‌‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು 140 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 16,000 ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 260,000 ಸಿಬ್ದಂದಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಕಂಪನಿಯು, 140 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 200 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. US ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯ ಭದ್ರತೆಗಳಿಗೆ<ref>{{cite web|url=http://www.ny.frb.org/markets/pridealers_current.html|title=Primary Dealers List|publisher=Federal Reserve Bank of New York|accessdate=April 27, 2007|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227120158/http://www.ny.frb.org/markets/pridealers_current.html|url-status=dead}}</ref> ಇದೊಂದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದೆ. 2008ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಬೃಹತ್‌‌ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಭಾರೀ ಪಾರುಮಾಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿತು.<ref name="nyt-dash24nov"/> ಇದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಷೇರುದಾರರಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌]] ವಲಯಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ನಿಧಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=anjGWhqi0PSE&amp;refer=home</ref> 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 27ರಂದು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ತುರ್ತು ನೆರವಿನಲ್ಲಿನ 25 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ 36%ನಷ್ಟು ಇಕ್ವಿಟಿ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು; ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ 19 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ, US ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಮಾತ್ರ ಷೇರು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ 21 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಈ ಹೂಡಿಕೆಹಣವನ್ನು 27%ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ''ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ'' ಪೈಕಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ, JP ಮಾರ್ಗಾನ್‌ ಚೇಸ್‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್ಗೋ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಉಳಿದ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="reutersb4">{{cite news|url=http://blogs.reuters.com/rolfe-winkler/2009/09/15/break-up-the-big-banks/|title=Break Up the Big Banks|last=Winkler|first=Rolfe|date=September 15, 2009|publisher=Reuters|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922101218/http://blogs.reuters.com/rolfe-winkler/2009/09/15/break-up-the-big-banks/|url-status=dead}}</ref><ref name="CNNmoneyb4">{{cite news|url=http://money.cnn.com/2009/02/27/news/economy/tully_banks.fortune/index.htm?source=yahoo_quote|title=Will the banks survive?|last=Tully|first=Shawn|date=February 27, 2009|publisher=Fortune Magazine/CNN Money|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119164443/http://money.cnn.com/2009/02/27/news/economy/tully_banks.fortune/index.htm?source=yahoo_quote|url-status=dead}}</ref><ref name="USATodayb4">{{cite news|url=http://www.usatoday.com/money/companies/earnings/2008-10-16-citigroup_N.htm|title=Citigroup posts 4th straight loss; Merrill loss widens|date=October 16, 2008|publisher=The Associated Press|accessdate=December 17, 2009}}</ref><ref name="Forbesb4">{{cite web|url=http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/08/21/afx6803343.html|title=Big banks still hold regulators hostage|last=Winkler|first=Rolfe|date=August 21, 2009|publisher=Reuters, via Forbes.com|accessdate=December 17, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629010020/http://www.forbes.com/feeds/afx/2009/08/21/afx6803343.html|archivedate=June 29, 2011}}</ref><ref name="SFCb4">{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/11/17/BURD146AIA.DTL|title=Bay Area job losses likely in Citigroup layoffs|last=Temple|first=James|coauthors=The Associated Press|date=November 18, 2008|publisher=The San Francisco Chronicle|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091205193226/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F11%2F17%2FBURD146AIA.DTL|url-status=dead}}</ref><ref name="NYTimesb4">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/08/23/business/23discount.html|title=4 Major Banks Tap Fed for Financing|last=Dash|first=Eric|date=August 23, 2007|publisher=The New York Times|accessdate=December 17, 2009}}</ref><ref name="SanFranb4">{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/11/24/BUST14B71M.DTL|title=Citigroup gets a monetary lifeline from feds|last=Pender|first=Kathleen|date=November 25, 2008|publisher=The San Francisco Chronicle|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 26, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726195359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F11%2F24%2FBUST14B71M.DTL|url-status=dead}}</ref> {{TOCLimit|3}} == ಇತಿಹಾಸ == ಪ್ರಪಂಚದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ನಡುವೆ ನಡೆದ 140 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ವಿಲೀನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, 1998ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 8ರಂದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref name="IHT"/> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಆಗಿ, ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಸೇವೆಗಳು, ಗ್ರಾಹಕ ಹಣಕಾಸು, ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ, ಮತ್ತು ವಿಮೆಯಂಥ ವ್ಯವಹಾರ-ಚಟುವಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ಆಗಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕಿದಾಗ, ಅದು ಹಲವಾರು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: 1812ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು); 1870ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೊವಿ; 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ; 1884ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌; 1910ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="citihistory">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citigroup/corporate/history/index.htm|title=About Citi|publisher=Citigroup|accessdate=April 4, 2007}}</ref> === ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ === ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸದರಿ ಇತಿಹಾಸವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; 1812ರ ಜೂನ್‌‌ 16ರಂದು, 2 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲೆಂದು ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿದ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು, ಆ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 14ರಂದು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಓಸ್ಗುಡ್‌ ಎಂಬಾತ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.<ref name="Citibank">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citigroup/corporate/history/citibank.htm|title=About Citi – Citibank, N.A.|publisher=Citigroup|accessdate=May 12, 2007}}</ref> U.S.ನ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ, 1865ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1895ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Citibank"/> 1913ರಲ್ಲಿ ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಮೊದಲ ಕೊಡುಗೆದಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್|ಬ್ಯೂನೋಸ್‌ ಏರ್ಸ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ U.S. ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರ ಮೊದಲ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಇದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಆದರೂ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಕ್ಯೂಬಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮದಂಥ ನೆಡುತೋಪು ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. 1918ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಎಂಬ U.S.ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು 1 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Citibank"/> ಬ್ಯಾಂಕು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹೊಸತನದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಉಳಿತಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಚಕ್ರಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ನೀಡುವ (1921), ಖಾತರಿರಹಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ (1928), ಗ್ರಾಹಕ [[ಚೆಕ್|ತಪಾಸಣೆಯ ಖಾತೆಗಳ]] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (1936) ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ್ಯ ಠೇವಣಿಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ (1961) U.S.ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಸಂಪಾದಿಸಿತು.<ref name="Citibank"/> 1955ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ದಿ ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು; 1962ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ 150ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಹೆಸರು ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Citibank"/> ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಸುಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಕೈಗೊಂಡ USD ಠೇವಣಿಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯವು, ಅದನ್ನು 1888ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿಸಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಎಂದು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ, ತನ್ನ ''ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌'' ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌‌‌ನ್ನು 1967ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕು ಪರಿಚಯಿಸಿತು - ಇದು "ಎವೆರಿಥಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Citibank"/> 1976ರಲ್ಲಿ, CEO ವಾಲ್ಟರ್‌‌‌ B. ರಿಸ್ಟನ್‌‌ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌, N.A. ಮತ್ತು ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಟಿಕಾರ್ಡ್‌ನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಇದು 24-ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ATMಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Citibank"/> ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, 1981ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾರೆ ವಾರೆನ್‌-ಕರೋಲಿನ್‌‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ S. ರೀಡ್‌ ಎಂಬಾತ CEO ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ CHAPS ತೀರುವೆ ಮನೆಗೆ ಸಿಟಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಯಿತು. ಅವನ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ 14 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೀಡಿಕೆದಾರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು ಹಾಗೂ 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="Citibank"/> === ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ === ವಿಲೀನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್ ಹಣಕಾಸು-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು CEO ಸ್ಯಾಂಡಿ ವೆಯಿಲ್‌‌ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಡೇಟಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ನಿಂದ ಇದರ ಮೂಲಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು; 1986ರ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅದೇ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಡೇಟಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೆಯಿಲ್‌‌ನಿಂದ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="IHT"/><ref name="Primerica">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citigroup/corporate/history/primerica.htm |title=About Citi – Primerica Financial Services|publisher=Citigroup|accessdate=April 4, 2008}}</ref> ವೆಯಿಲ್‌ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರೈಮರಿಕಾ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯ ಖರೀದಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ; ಪ್ರೈಮರಿಕಾ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ A L ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಜೀವವಿಮಾ ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಎಂಬ ಸ್ಟಾಕ್‌ ದಲ್ಲಾಳಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರೈಮರಿಕಾ ಹೆಸರನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯು "ಅಡ್ಡ-ಮಾರುವಿಕೆ"ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅಂದರೆ, ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ, ಪರಸ್ಪರರ ವ್ಯವಹಾರ-ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಕಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದರ ಹಣಕಾಸೇತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Primerica"/> [[ಚಿತ್ರ:Travelers logo.png|thumb|ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌‌ನ (1993–1998) ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಲಾಂಛನ.]] ಕಳಪೆ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳ<ref name="IHT"/> ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೊರಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇನ್‌‌‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,158008,00.html|title=Survival Insurance|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|date=June 24, 2001|accessdate=September 17, 2007|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090921030221/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,158008,00.html|url-status=dead}}</ref> ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಗಣನೀಯ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌‌ 1992ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಮರಿಕಾದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು; ಇದರ ಅನುಸಾರ 1993ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏಕಮಾತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಅದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸ್ವಾಧೀನದೊಂದಿಗೆ, ಸಮೂಹವು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು‌. ವ್ಯವಹಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತ ಮತ್ತು ಜೀವವಿಮೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕಾನುದಾನಗಳ ಹೊಣೆಪತ್ರಕ್ಕೆ ರುಜುಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡವು.<ref name="Primerica"/> ಈ ಮಧ್ಯೆ, ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೆಂಪು ಛತ್ರಿಯ ಲಾಂಛನವು, ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಘಟನೆಯೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಷಿಯರ್‌ಸನ್‌‌ ಲೆಹ್‌ಮನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು; ಷಿಯರ್‌ಸನ್‌‌ ಲೆಹ್‌ಮನ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, 1985ರವರೆಗೆ<ref name="IHT"/> ವೆಯಿಲ್‌ ಅದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ.<ref name="Primerica"/> ==== ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ==== ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಾಂಡ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ಜ್‌ ಬ್ರಾಕೆಟ್‌‌ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ (ಏಟ್ನಾ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಷುಯಾಲ್ಟಿ, ಇಂಕ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಲೀನಗೊಂಡಾಗ 1995ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತ್ತು.) 1997ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, 9 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.<ref name="Primerica"/>. ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌/ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿಶ್ಚಿತ-ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗ್ರಾಹಕರೆಡೆಗೆ ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇಕ್ವಿಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಭದ್ರತೆಗಳ ಘಟಕದೊಳಗೆ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆಯನ್ನು ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ಸೇರಿಸಿತು; ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಭದ್ರತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಗರಣಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯ ನಂತರ, 2003ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಲೊಮನ್‌‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ವಿಲೀನ === 1998ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 6ರಂದು, ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ನಡುವಿನ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಸರಿಸುಮಾರು 700 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ 140 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಈ ವಿಲೀನ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="IHT"/> ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಖರೀದಿದಾರರ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಹಕ ನೆಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌‌ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಒಂದು ವಿಲೀನವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಬಹುಪಾಲು ಒಂದು ಸ್ಟಾಕ್‌‌ ವಿನಿಮಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು; 70 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಷೇರಿಗೆ 2.5ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿ ಕಂಪನಿಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಷೇರುದಾರರು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಷೇರನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="IHT"/> ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ನ "ಸಿಟಿ" ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತಾದರೂ, ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ "ಕೆಂಪು ಛತ್ರಿ"ಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಇದು ತನ್ನ ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದು 2007ರವರೆಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ಮೂಲ-ಕಂಪನಿಗಳ ಸಭಾಪತಿಗಳಾದ ಜಾನ್‌‌ ರೀಡ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡಿ ವೆಯಿಲ್‌‌‌ರನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಇಂಕ್‌‌ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯ ಸಹ-ಸಭಾಪತಿ ಹಾಗೂ ಸಹ-CEOಗಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೂ ಎರಡೂ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳ ನಡುವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು, ಇಂಥದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತತ್‌‌ಕ್ಷಣವೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಮಹಾನ್‌ ಕೈಗಾರಿಕಾರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಗ್ಲಾಸ್‌-ಸ್ಟೀಗಲ್‌‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಉಳಿದಿರುವ ಷರತ್ತುಗಳು, ವಿಮೆಯ ಹೊಣೆಗಾರ-ಸಹಿದಾರರೊಂದಿಗೆ (ಅಂಡರ್‌‌ರೈಟರ್‌‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿಲೀನವಾಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಎರಡರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅವು ಹೊಮ್ಮಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಲೀನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೆಯಿಲ್‌‌ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ''"ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶಾಸನವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದೆವು... ಇದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲು ನಾವು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೆವು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದ.'' 1999ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ರಾಮ್‌-ಲೀಚ್‌-ಬ್ಲೈಲೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯು ರೀಡ್‌ ಮತ್ತು ವೆಯಿಲ್‌‌ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌, ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌, ವಿಮೆ ಹೊಣೆಪತ್ರಕ್ಕೆ ರುಜುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ದಳ್ಳಾಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Heakal|first=Reem|url=http://www.investopedia.com/articles/03/071603.asp|title=What Was The Glass-Steagall Act?|publisher=Investopedia|date=July 16, 2003|accessdate=September 13, 2007}}</ref> ವಿಲೀನದ ನಂತರ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ನ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಜೋ ಪ್ಲುಮೆರಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನಾರ್ತ್‌‌ ಅಮೆರಿಕಾದ CEO ಆಗಿ ವೆಯಿಲ್‌‌ ಮತ್ತು ರೀಡ್ ನೇಮಿಸಿದರು‌.<ref name="highbeam1">{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-65799679.html|title=Plumeri next Willis CEO; Former Citigroup executive to succeed Reeve|publisher=Business Insurance|date=October 2, 2000|accessdate=July 15, 2010|archiveurl=https://archive.today/20120910043739/http://www.highbeam.com/doc/1G1-65799679.html|archivedate=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="highbeam3">{{cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-66458878.html |title=Willis Names Plumeri New Chairman/CEO |publisher=National Underwriter Property & Casualty-Risk & Benefits Management |date=October 9, 2000 |accessdate=July 15, 2010 |archiveurl=https://archive.today/20121209111330/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Willis+Names+Plumeri+New+ChairmanCEO.(Brief+Article)&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2012 |url-status=dead }}</ref> ಅದರ 450 ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಖೆಗಳ ಜಾಲದ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಅವನು ನಡೆಸಿದ.<ref name="highbeam3"/><ref name="forbes1">{{cite web |url=http://people.forbes.com/profile/joseph-j-plumeri/86637 |title=Joseph J. Plumeri Profile |publisher=[[Forbes]] |date= |accessdate=July 15, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101031124616/http://people.forbes.com/profile/joseph-j-plumeri/86637 |url-status=dead }}</ref><ref name="highbeam4">{{cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-65508232.html |title=Citi Veteran to Lead U.K. Insurance Broker.(Joseph J. Plumeri moves to Willis Group) |publisher=[[American Banker]] |date=September 27, 2000 |accessdate=July 15, 2010 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104091447/http://www.highbeam.com/doc/1G1-65508232.html |url-status=dead }}</ref> CIBC ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿರುವ J. ಪಾಲ್‌‌‌ ನ್ಯೂಸಮ್ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಅನೇಕ ಜನರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಅತಿರೇಕದ ಚೊಕ್ಕಟತನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯಲ್ಲ. ಅವನು ನಿಷ್ಠುರ ಮಾತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ರವರ್ತಕ ಮಾರುವಿಕೆಯ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಮೂಲಕ ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅರಿತಿದೆ; ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚುವ ಉತ್ಕಟತೆಯನ್ನು ಪ್ಲುಮೆರಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="investmentnews1">{{cite news |last=Nash |first=Jeff |url=http://www.investmentnews.com/article/19990419/SUB/904190722 |title=The Chief Preacher: Joe Plumeri – Citibank Finds Sales Religion |publisher=Investment News |date=April 19, 1999 |accessdate=July 16, 2010 |archive-date=ಮೇ 11, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511082415/http://www.investmentnews.com/article/19990419/SUB/904190722 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ, ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಜಯವನ್ನು ಅವನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೆ, ವೆಯಿಲ್‌‌ ಮತ್ತು ರೀಡ್‌ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದಾಗ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲ ಓರ್ವ ಸಮರ್ಥಕ ಅಥವಾ ಪೈಪೋಟಿಗಾರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅವನು ತುಂಬಬಲ್ಲ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು‌.<ref name="investmentnews1"/> ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಕದ ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು 108 ದಶಲಕ್ಷ $ನಿಂದ 415 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ಲುಮೆರಿ ವರ್ಧಿಸಿದ; ಇದು ಸುಮಾರು 400%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು.<ref name="bizjournals2003">{{cite news|url=http://philadelphia.bizjournals.com/philadelphia/stories/2003/11/17/daily17.html?jst=b_ln_hl |title=Commerce adds Plumeri to Board of Directors |publisher= [[Philadelphia Business Journal]] |date=November 19, 2003 |accessdate=July 16, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.irmi.com/conferences/crc/speakers/plumeri.aspx |title=Joe Plumeri |publisher=International Risk Management Institute |date= |accessdate=July 16, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713060847/http://www.irmi.com/conferences/crc/speakers/plumeri.aspx |url-status=dead }}</ref><ref name="willis2004">[http://www.willis.com/Documents/Media_Room/Press_Releases/2004/4-1-04%20Risk%20Transfer.pdf "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌: ವಿಲ್ಲಿಸ್‌ ರೀ-ಎನರ್ಜೈಸ್ಡ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718053213/http://www.willis.com/Documents/Media_Room/Press_Releases/2004/4-1-04%20Risk%20Transfer.pdf |date=2011-07-18 }}, ''ರಿಸ್ಕ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 1, 2004</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಅವನು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ.<ref name="ecnext1">{{cite news|url=http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-4230519/Joe-Plumeri-playing-in-traffic.html|James Kristie |title=Joe Plumeri, Playing in Traffic: with his quest for adventure and 'just go for it' philosophy, the CEO of insurance broker Willis Group Holdings has got the competitive spirit kicking in again at this 175-year-old company |publisher=Directors & Boards |date= June 22, 2004|accessdate=July 15, 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-58043412.html|author=B. Moyer|title=After Turnover At Citi, More Deals Expected|publisher=[[American Banker]]|date=December 6, 1999|accessdate=July 16, 2010|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 4, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104091721/http://www.highbeam.com/doc/1G1-58043412.html|url-status=dead}}</ref> 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ 1989ರವರೆಗೂ ಗಲ್ಫ್‌‌+ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ (ಈಗ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಮ್ಯೂಸ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌‌ನ ಒಂದು ಭಾಗ) ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಲೂಟಿಕೋರ ಸಾಲನೀಡಿಕೆಯ ಪರಿಪಾಠಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಲೂಟಿಕೋರ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 240 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಿಟಿಯು ಫೆಡರಲ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಕಮಿಷನ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. "ಜುಗುಪ್ಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ" ಅಡಮಾನಗಳು, ಐಚ್ಛಿಕ ಸಾಲ ವಿಮೆಯೊಂದಿಗಿನ "ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ" ಅಡಮಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಲೂಟಿಕೋರ ಪರಿಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಟ್ಲ್ಸ್‌ FTC ಚಾರ್ಜಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌-ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ $215 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್‌ ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್‌ http://www.ftc.gov/opa/2002/09/associates.shtm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604153553/http://www.ftc.gov/opa/2002/09/associates.shtm |date=2010-06-04 }}</ref> === ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಉಪವಿಭಾಗ === [[ಚಿತ್ರ:The Travelers Companies.svg|thumb|ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನೀಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈಗಿನ ಲಾಂಛನ]] 2002ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಷುಯಾಲ್ಟಿ ಎಂಬ, ವಿಮೆಯ ಹೊಣೆಪತ್ರಕ್ಕೆ ರುಜುಹಾಕುವ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸ್ಟಾಕ್‌‌ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಮಾಘಟಕದ ಎಳೆತದಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಉಪವಿಭಾಗವು ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಟ್ರಾವೆಲರ್‌‌ನ ಗಳಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಮೇಲೆ 2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 11ರಂದು ದಾಳಿನಡೆದಾಗ ಇಂಥ ಪರಿಣಾಮವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಬಹುತೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರು ದಲ್ಲಾಳಿಯೋರ್ವನ ಮೂಲಕ ವಿಮೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಹೋಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಬಗೆಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರುವುದೂ ಸಹ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಕ್ಯಾಷುಯಾಲ್ಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ದಿ ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌‌‌ ಕಂಪನೀಸ್‌‌ ಇಂಕ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ದಿ ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌‌‌ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನೀಸ್‌ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಜೀವವಿಮೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕಾನುದಾನಗಳ ಹೊಣೆಪತ್ರಕ್ಕೆ ರುಜುಹಾಕುವ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮೆಟ್‌ಲೈಫ್‌‌‌ಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಈಗಲೂ ಸಹ ವಿಮೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನ-ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ವಿಮೆಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗಿ ರುಜುಹಾಕುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ತಾನು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಸಹ, ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಾದ ಕೆಂಪು ಛತ್ರಿಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ತನ್ನದೇ ಎಂಬಂತೆ 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯವರೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌‌‌ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ಗೆ<ref name="PR">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citigroup/press/2007/070213a.htm|title=Citigroup Announces Unified, Global Brand Identity Under "Citi" Name|date=February 13, 2007|publisher=Citigroup|accessdate=August 7, 2008}}</ref> ಸದರಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಸದರಿ ಸೇಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌‌‌ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಸ್ವತಃ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನೀಸ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಸ್ವತಃ ತನಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕಾರ್ಯತಃ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ "ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಹ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="PR"/> === ಉಪಪ್ರಧಾನ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು === ಮೇಲಾಧಾರ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ (ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್‌ ಡೆಟ್‌ ಆಬ್ಲಿಗೇಷನ್‌-CDO) ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಅಡಮಾನಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿತು; 2008ರಲ್ಲಿ ಉಪಪ್ರಧಾನ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡಮಾನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಅಪಾಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಬಳಸಿತ್ತು; ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಡಮಾನ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ತಂತಮ್ಮ ಅಡಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪವನ್ನು ಎಸಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಇದು ಎಂದಿಗೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಥಾಮಸ್‌ ಮಹೆರಾಸ್‌ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಡೇವಿಡ್‌ ಬುಷ್ನೆಲ್‌‌ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಅಪಾಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಳಗೇ ಹಾಳುಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/01/27/business/yourmoney/27kim.html?pagewanted=print|title=What’s $34 Billion on Wall Street?|date=January 27, 2008|first=Landon Jr.|last=Thomas|newspaper=New York Times|accessdate=September 22, 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/11/23/business/23citi.html?pagewanted=print|title=Citigroup Saw No Red Flags Even as It Made Bolder Bets|date=November 23, 2008|first=Eric|last=Dash|first2=Julie|last2=Creswell|newspaper=New York Times|accessdate=September 22, 2009}}</ref>. ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ ರೂಬಿನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ 1998ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅದು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ರೂಬಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಉಪಪ್ರಧಾನ ಅಡಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ MBS ಮತ್ತು CDOಗಳೆಡೆಗೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅದು ನೆರವಾಯಿತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬಯಲಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ, 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌‌ 11ರಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌, 17,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ತಾನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು; ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಹಾಗೂ ಬಹಳಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ಆಸರೆ ಕೊಡಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಮರುರೂಪಿಸುವ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="jobcuts1"/> 2007ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ ಸ್ಟಿಯರ್ನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಭದ್ರತೆಗಳ ಮತ್ತು ದಳ್ಳಾಳಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ನಂತರವೂ, ತನ್ನ CDOಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೊಂದರೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ತೀರಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ (1%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ 1/100ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌, ಅವನ್ನು ತನ್ನ ಅಪಾಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, 2008ರ ಜನವರಿ 7ರಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ 5 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 10 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿತಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತು ಹಾಗೂ ಕಡಿತದ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 327,000ದಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಲು ತಾನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/businessNews/idUSN0738522020080107|title=Citi mulls cutting work force by 5 to 10 percent: report |last=Plumb |first=Christian |date=January 1, 2008 |publisher=[[Reuters]] |accessdate=August 7, 2008}}</ref> === ಒಕ್ಕೂಟದ ನೆರವು === ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ, ಈಗ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 31, 2009, "ಕೆನ್‌ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಕ್ಯಾರಿ ಇಟ್ಸ್‌ ಓನ್‌ ವೆಯ್ಟ್‌?" https://www.nytimes.com/2009/11/01/business/economy/01citi.html?_r=1&amp;hpw</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೆರಿಗೆ-ಪಾವತಿದಾರರ ನೆರವಿನ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟದ TARP ರಕ್ಷಣೋಪಾಯದ ಹಣದಲ್ಲಿ 25 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ತಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರವೂ 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 17ರಂದು ಸುಮಾರು 52,000ದಷ್ಟಿರುವ ಹೊಸ ಕೆಲಸದ ಕಡಿತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು. 2008ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ 23,000 ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಅದರ ಮೇಲಿನ ಕಡಿತಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಅನುಕ್ರಮಿಕ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ 2010ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲಾಭದಲ್ಲಿರುವುದು ಅಸಂಭವ ಎಂಬ ವರದಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮದ ಭಾಗ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು<ref name="jobcuts2"/>; ಆದರೆ, ಇದರ ಸ್ಟಾಕ್‌‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು 6 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು; ಇದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ 300 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಕೆಳಗಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="stockcollapse"/> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡುವಿಕೆಯು ಆಗದಂತೆ ಮಾಡಲು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು. ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 306 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕರೆನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು; ಸುತ್ತುಬೇಲಿ ಹಾಕುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಕ್ತ-ಸಂಪಾದಕೀಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೈಕೇಲ್‌‌ ಲೆವಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್‌ ಐನ್‌ಹಾರ್ನ್‌ ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, 306 ಶತಕೋಟಿ $ ಖಾತರಿಯು "ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿಡದ ಕೊಡುಗೆ"ಯಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref> {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/01/04/opinion/04lewiseinhornb.html?pagewanted=print|title=How to Repair a Broken Financial World|publisher=The New York Times|date=January 4, 2009|accessdate=January 5, 2009|first=Michael|last=Lewis|first2=David|last2=Einhorn}}</ref> 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 23ರಂದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="nyt-dash24nov"/> ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆ, ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್‌ ಡಿಪಾಸಿಟ್‌ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪ್‌ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆಯು ಈ ರೀತಿ ಘೋಷಿಸಿತು: "ಈ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ U.S. ತೆರಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು U.S. ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು U.S. ಸರ್ಕಾರವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ." 2008ರ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ 20 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಅಡಮಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಭದ್ರತೆಗಳು ಡಾಲರಿನ ಮೇಲೆ 21 ಸೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 41 ಸೆಂಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಗುರುತುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಶತಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಹದಗೆಟ್ಟಲ್ಲಿ, ವಾಹನ, ಅಡಮಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. [ಈ ಪ್ಯಾರಾಕ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ 20 ಶತಕೋಟಿ $ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವು ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಆಚೆಗಿನ SIVಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ CDO ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ತೀವ್ರ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.] 2009ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು, ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಎರಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಮರುಸಂಘಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತನ್ನ ಆಶಯವನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು: ತನ್ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಟಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಇವೇ ಆ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="pr-split">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citi/press/2009/090116b.htm|title=Citi to Reorganize into Two Operating Units to Maximize Value of Core Franchise|publisher=Citigroup|date=January 16, 2009|accessdate=January 16, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 22, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322025752/http://www.citigroup.com/citi/press/2009/090116b.htm|url-status=dead}}</ref> ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಏಕಮಾತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿದೆಯಾದರೂ, "ಮೌಲ್ಯ-ವರ್ಧಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅವಕಾಶಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಅವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದಂತೆ<ref name="pr-split"/> ಪಡೆಯುವ" ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಿಟಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಹೊರಲಿದ್ದಾರೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಲೀನಗಳನ್ನಿನ್ನೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/01/17/business/17citi.html?pagewanted=print|title=Citigroup Reports Big Loss and a Breakup Plan|first=Eric|last=Dash|newspaper=The New York Times|date=January 17, 2009|accessdate=September 22, 2009}}</ref> 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 27ರಂದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತು ನೆರವಿನಲ್ಲಿರುವ 25 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ 36% ಇಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಯು ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಷೇರುಗಳು 40%ನಷ್ಟು ಕುಸಿದವು. ಸರ್ಕಾರದ ಗಣನೀಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, 2009ರ ಜೂನ್‌‌ 8ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಡವ್‌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಆವರೇಜ್‌‌ನಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು 2009ರ ಜೂನ್‌‌ 1ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಸಹವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ ಕಂ ಎಂಬ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಕ್ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TravCiscoCitiGM">{{cite news |first=E.S. |last=Browning |authorlink= |coauthors= |title=Travelers, Cisco Replace Citi, GM in Dow |url=http://online.wsj.com/article/SB124386244318072033.html |work=[[Wall Street Journal]] |publisher=[[Dow Jones & Company]]|date=June 1, 2009 |accessdate=November 1, 2009}}</ref> == ವಿಭಾಗಗಳು == {{update|section|date=July 2010}} ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರ ಸಮೂಹಗಳಾಗಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಕನ್ಷ್ಯೂಮರ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌, ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್‌ ಕ್ಲೈಂಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌.<ref name="C">{{cite web|url=http://www.citigroup.com/citi/business/index.htm|title=How Citi is Organized|publisher=Citigroup|accessdate=January 23, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100810155208/http://www.citigroup.com/citi/business/index.htm|url-status=dead}}</ref> === ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ === ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಈ ವಿಭಾಗವು 2006ರಲ್ಲಿ 30.6 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಹಾಗೂ 4 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು; ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ನಾಲ್ಕು ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ (ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌‌‌ಗಳು), ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ (ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಸಾಲನೀಡಿಕೆ, ವಾಹನ ಸಾಲಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಾಲಗಳು), ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌‌, ಮತ್ತು ರೀಟೇಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌‌‌. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರೆಡೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದಿಂದ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದವರೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡುಕೊಂಡಿರುವ GCGಯು ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಶಾಖೆಗಳ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌, ಸಾಲಗಳು, ವಿಮೆ, ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕಾ ಸೇವೆಗಳೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ನಿಂದ ಕನ್ಷ್ಯೂಮರ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಾಗಿ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರಂದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. "ದಿ ಅಮೆರಿಕಾಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕನ್ಷ್ಯೂಮರ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರವು ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್‌‌ ಮೆಡಿನಾ ಮೋರಾನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈತ ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌ನ CEO ಆಗಿದ್ದ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಯುರೋಪ್‌‌, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌‌ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ವಲಯಗಳು ವ್ಯವಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ/ಹೂಡಿಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅವರು ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹರಾಜಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 2008ರ ನಂತರ ಸಿಟಿಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ತೆಗೆದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನಾಗಿಸಿತು. 4 ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದೆ- ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ವರದಿ (ಮಾರ್ಚ್‌ 16, 2009) ==== ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ ==== GCGಯ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೀಡಿಕೆದಾರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಇದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, 45 ದೇಶಗಳ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ 3,800-ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ATM ಜಾಲವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ಫೈನಾನ್ಸ್‌‌ ವಿಭಾಗವು (ಇದನ್ನು "ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌" ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) GCGಯ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗೆ ಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಮಾಲೀಕನ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.[26] U.S. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ 2,100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖೆಗಳು ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿವೆ.[27] 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜಪಾನ್‌‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ 700,000 ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌ಗೆ ಇದು ಅನುಕೂಲಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.[28] ಸಿಟಿ ಸಮೂಹವು UKಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [3] ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.[29] ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌ನ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಮೇರಿ ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ==== ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ==== ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಸಿಟಿ ಸಮೂಹದ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಖಾ ಜಾಲವನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬ್ಯಾಂಕು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಠೇವಣಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬ್ಯಾಂಕು ಆಗಿದೆ (ಆದರೂ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಪರಿಗಣನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ), ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ; ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬುದು ಆ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. === ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ === ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸ್ವತಃ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಿಟಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌, ಸಿಟಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್ ಎಂಬ ಅಂಗಭಾಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ‌, ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯಕ್ಕೆ 7%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref name="2006AR"/> ಆದಾಯಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಹೂಡಿಕೆ ಆದಾಯದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿವೆಯಾದರೂ, ಇಕ್ವಿಟಿ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ-ಆದಾಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮಟ್ಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="BW"/> ==== ಸಿಟಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ==== ಹೆಚ್ಚು ನಿವ್ವಳ ಯೋಗ್ಯರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಿಟಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಹಾದ್ವಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿಟಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌, ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಓರ್ವ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೂಡಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡುತ್ತದೆ.ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪೊಲಾರಿಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಲ್ಯಾಬ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ಕೈಜೋಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|publisher= Citi Private Bank|title=Citi Private Bank: Welcome|url=http://www.citibank.com/privatebank/welcome.htm|accessdate=September 13, 2007}}</ref> ==== ಸಿಟಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ==== ಸಿಟಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ಎಂಬುದು ಸಿಟಿ ಸಮೂಹದ ಜಾಗತಿಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ, ಹೂಡಿಕಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ 9.6 ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ವದೇಶಿ ಗ್ರಾಹಕ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ, ಗ್ರಾಹಕ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 1.562 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Citi">{{cite web|publisher=Citigroup|title=Citigroup – Our Businesses|url=http://www.citigroup.com/citigroup/business/index.htm|accessdate=September 13, 2007}}</ref> ತನ್ನ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾರ್ಗಾನ್‌‌ ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಹೂಡಿಕಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ 2009ರ ಜನವರಿ 13ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಸಿಟಿ ಸಮೂಹವು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತಾನು 2.7 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತ ಹಾಗೂ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ 49%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನಗದು ಹಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಟಿ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವು ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನೇಕರು ಊಹಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಸಿಟಿ ಸಮೂಹದ "ಹಣಕಾಸಿನ ಸೂಪರ್‌‌ಮಾರುಕಟ್ಟೆ" ವಿಧಾನವು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಂಭವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಸಿಟಿ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ==== ಸಿಟಿ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಎಂಬುದು ಸಿಟಿ ಸಮೂಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, 22 ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ 390 ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. 3,100 ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಟಿ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌, ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಚಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ 90 ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವಲಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬೃಹತ್‌ ಹಾಗೂ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Citi"/> === ಸಿಟಿ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್‌ ಕ್ಲೈಂಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ === ಸಿಟಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ &amp; ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ (CMB) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ (CAI) ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೊಸ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್‌ ಕ್ಲೈಂಟ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 11ರಂದು ಸಿಟಿ ಸಮೂಹವು ಘೋಷಿಸಿತು; ಆಗ 50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದ ವಿಕ್ರಮ್‌‌ ಪಂಡಿತ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಇದರ ಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|title=Citi Forms Institutional Clients Group|publisher=Citigroup|date=October 11, 2007|url=http://www.citigroup.com/citigroup/press/2007/071011b.htm|accessdate=October 11, 2007}}</ref> ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಇಡೀ ಕಂಪನಿಯ CEO ಆಗಿ ವಿಕ್ರಮ್‌‌ ಪಂಡಿತ್‌ ಬಡತಿ ಪಡೆದ.<ref name="CEO"/> ==== ಸಿಟಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ==== ಸಿಟಿ ಸಮೂಹದ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಸಂವೇದನೆಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ "CMB"ಯು ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: "ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌" ಮತ್ತು "ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌" (GTS). ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರ ವಿಭಾಗವು ಹೂಡಿಕೆ- ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ-ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ, ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸೇವೆಗಳು, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ, ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಜನ್ಯವಸ್ತುಗಳು, ಸಾಲಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆ, ಮತ್ತು ಉಪಕರಣ ಹಣಕಾಸು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸದರಿ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಗದು-ನಿರ್ವಹಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು GTS ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="BW">{{cite news|last=Braden|first=Frank|url=http://www.businessweek.com/investor/content/apr2007/pi20070417_581458.htm|title=A Compelling Case for Citigroup|publisher=[[Business Week]]|date=April 17, 2007|accessdate=September 13, 2007}}</ref> ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 32%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ CMBಯು, 2006ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 30 ಶತಕೋಟಿ US $ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿದೆ.<ref name="2006AR">ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ, 2006</ref> ಈಗಾಗಲೇ ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, 2010ರಲ್ಲಿನ ಮಾನಿಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌‌‌‌ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಟಿ ಸಮೂಹವು ABRY ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌‌‌ಗೆ ಸಲಹಾಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Monitronics">{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/idUSN2811250320100728|title=Monitronics on block, could be $1 bln or more-sources|publisher=[[Reuters]]|date=July 28, 2010|accessdate=August 24, 2010}}</ref> ==== ಸಿಟಿ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ==== ಸಿಟಿ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ (CAI) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐದು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಅದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ, ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಗಳು, ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಮ್ಮಾರಿಕೆಯ ಸರಕುಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ. ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ 16 "ನಾಜೂಕಾದ ಹೂಡಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ" ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಹಲವಾರು ನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಲೆಗ್‌‌ ಮ್ಯಾಸನ್‌‌‌ಗೆ ಅದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌‌ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸದರಿ ನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾತೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಒಡೆತನದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮೂರನೇ-ಸಹಭಾಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ-ನಿವ್ವಳ-ಯೋಗ್ಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಬಂದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ CAI ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 2007ರ ಜೂನ್‌‌ 30ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ<ref>{{cite web|url=https://www.citigroupai.com/about_overview_cai.htm|title=Overview of CAI|publisher=Citi Alternative Investments|accessdate=September 13, 2007|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070829142835/https://www.citigroupai.com/about_overview_cai.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 59.2 ಶತಕೋಟಿ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು CAI ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ 2006ರ ಅವಧಿಯ ಆದಾಯಕ್ಕೆ 7%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆನೀಡಿದೆ.<ref name="2006AR"/> 2010ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಘಟಕವನ್ನು ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ಗೆ ಮಾರಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು; PE ಹಬ್ ಅನುಸಾರ, ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌ನಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೊತ್ತವು ಸುಮಾರು 900 ದಶಲಕ್ಷ $ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ಟೆಪ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ. ತನ್ನ ಬೇಡದ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಹೊರೆಯಿಳಿಸಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರಾಟವು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE66645620100707?dbk|title=Citigroup sells private equity unit|publisher=Reuters | date=July 7, 2010}}</ref> == ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು == {{update|section|date=July 2010}} * ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌: ಇದು ಗ್ರಾಹಕ‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. * ಬಾನಾಮೆಕ್ಸ್‌‌: ಇದು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು. * ಬ್ಯಾಂಕೊ ಕಸ್ಕೇಟ್ಲಾನ್‌‌: ಇದು [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್|ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವೆಡಾರ್‌‌‌‌‌]]ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕು. * ಬ್ಯಾಂಕೊ ಯುನೊ: ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕು. * ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೊವಿ ಡಬ್ಲ್ಯು ವಾರ್ಸ್‌ಜಾವಿ: ಇದು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕು. * ‌‌‌ಸಿಟಿಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್: ಇದು ಒಂದು ಅಡಮಾನ ಸಾಲದಾತ. * ‌ಸಿಟಿಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್: ಇದು ಒಂದು ವಿಮಾ ಸೇವಾದಾರನಾಗಿದೆ. * ಸಿಟಿಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌‌: ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. * ಸಿಟಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌: ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಉಪಪ್ರಧಾನ ಸಾಲನೀಡಿಕೆ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. * ‌ಸಿಟಿ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ * ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ: ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವಾ ದಳ್ಳಾಳಿಕೆ, ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೂಡಿಕಾ ಸೇವೆಗಳು. * ''ಸಿಟಿಕಾರ್ಡ್‌'' : ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು. * ''ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಸಿಟಿ'' : [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ವ್ಯವಹಾರ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ಯಾಂಕು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಗ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯನ್ನು ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌‌‌ನಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಎಗ್‌‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ್ನು ಅದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು 7%ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಡು ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಸಾಲನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯತವಾಗಿ ತೀರಿಸಿದ ಕೆಲವರನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; "ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಲದ ಚಿತ್ರಣಗಳ" ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತಾದರೂ, ಸಂಬಂಧಿತ ಹೊಣೆಗಾರ ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭದ ಪಾಲುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/2/hi/business/7733575.stm?ad=1|title=Egg customer anger at credit move|date=November 17, 2008|work=bbcnews.com|publisher=BBC News|accessdate=September 22, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 16, 2012|archive-url=https://archive.today/20120716034739/http://newsvote.bbc.co.uk/mpapps/pagetools/print/news.bbc.co.uk/2/hi/business/7733575.stm?ad=1|url-status=dead}}</ref> == ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:CitigroupCenterChicago.jpg|thumb|right|ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಂಟರ್‌, ಚಿಕಾಗೊ]] [[ಚಿತ್ರ:citigroup.canary.wharf.arp.500pix.jpg|thumb|right|ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ EMEA ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ, ಕೆನರಿ ವಾರ್ಫ್‌, ಲಂಡನ್‌‌]] [[ಚಿತ್ರ:Citigroup Centre.jpg|right|thumb|ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಂಟರ್‌]] ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಎಂಬುದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌‌‌]]ನ ಈಸ್ಟ್‌ ಮಿಡ್‌ಟೌನ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕರ್ಣೀಯ-ಛಾವಣಿಯ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ; ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಂಪನಿಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೀದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ 399 ಪಾರ್ಕ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಎಂಬಲ್ಲಿನ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ-ಕಾಣುವ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಇದು ಸಿಟಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ನ ಮೂಲನೆಲೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ). ಒಂಬತ್ತು ಐಷಾರಾಮೀ ಊಟದ ಕೋಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದರಿ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಬಾಣಸಿಗರ ಒಂದು ತಂಡವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನಕ್ಕೂ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ತಂಡವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ 388 ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರೈಬೆಕಾ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡವೊಂದನ್ನೂ ಸಹ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ನ ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಕಂಪನಿಯ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಬಾರ್ನೆ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ನೆಲದಡಿಯ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ IND ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಬೌಲೆವರ್ಡ್‌ ಲೈನ್‌‌‌‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ {{NYCS Queens 53rd}} ಟ್ರೇನುಗಳ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯ ಮಧ್ಯನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡು ನಿಲುಗಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರವಿಲ್ಲ; ಕಂಪನಿಯ ಮಧ್ಯನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 787 ಸೆವೆಂತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ, 666 ಫಿಫ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ, 399 ಪಾರ್ಕ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ, 485 ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್‌‌, 153 ಪೂರ್ವದ 53ನೇ ಬೀದಿ (ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸೆಂಟರ್‌), ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌‌ನ ಲಾಂಗ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಟ್ಟಡವೂ, {{NYCS Queens 53rd}} ಟ್ರೇನುಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೆಲದಡಿಯ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ನಿಲ್ದಾಣವೊಂದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಾಗೊ ಕೂಡಾ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸಿಟಿಕಾರ್ಪ್‌ ಸೆಂಟರ್ ತನ್ನ ಶಿಖರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ಕಮಾನುದಾರಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ABN AMROದ ABN AMRO ಪ್ಲಾಜಾದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಬೀದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಅಡಕಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಊಟದ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಗಿಲ್ವೀ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೆಟ್ರಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೆಟ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌‌ ತಂಡದ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಮೈದಾನವಾದ ಸಿಟಿ ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ಗೆ ಹೆಸರಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಈ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡವು 2009ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಟೀಕೆ == === ರೌಲ್‌‌ ಸಲಿನಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾದ ಹಣದ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಿಕೆ === ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಸಲಿನಾಸ್‌‌‌ನ ಸೋದರನಾದ ರೌಲ್‌‌ ಸಲಿನಾಸ್‌ ಡೆ ಗೊರ್ತಾರಿ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿಯು 1998ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿತು. "ರೌಲ್‌‌ ಸಲಿನಾಸ್‌, ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಮತ್ತು ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾದ ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ವರದಿಯು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಧಿಗಳ ದಾಖಲೆಯುಕ್ತ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲೆಂದು, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಹಣದ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸುಗಮಗೊಳಿತ್ತು. ರೌಲ್‌‌ ಸಲಿನಾಸ್‌ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸವಿವರವಾದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡದೆಯೇ, ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನಾಗಿ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ವರದಿಯು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/mexico/stories/981204.htm | date=December 4, 1998 | work=The Washington Post}}</ref> === ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳು === 2002ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು 400 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಪಾವತಿಸಿತು; ಈ ಮೊತ್ತವು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಯಿತು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಪೀಡಿತವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದವು ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಫೈಸಲಾತಿಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ದಂಡಗಳು ಪಾವತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಒಟ್ಟು ಫೈಸಲಾತಿಯ ಮೊತ್ತವು 1.4 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಫೈಸಲಾತಿಯ ಅನುಸಾರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೂಡಿಕಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ, ಮತ್ತು IPO ಷೇರುಗಳ ಯಾವುದೇ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬಂತು.<ref>http://www.marketwatch.com/story/wall-street-firms-to-pay-14-billion-in-probe</ref> === ಎನ್ರಾನ್‌, ವರ್ಲ್ಡ್‌ಕಾಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌ ದಿವಾಳಿತನಗಳು === 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ಹಗರಣದ ನಡುವೆ ಕುಸಿದ ಎನ್ರಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತಾನು ವಹಿಸಿದ್ದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 3 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಫೈಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಪಾವತಿಸಿತು. ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯದ ಆಯೋಗ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌‌ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಜುಲ್ಮಾನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ 145 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಪಾವತಿಸಿತು. ಎನ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ‌ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ 2 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/10/AR2005061000532.html | title=Citigroup to Settle With Enron Investors | first=Carrie | last=Johnson | date=June 11, 2005 | work=The Washington Post}}</ref> ದಿವಾಳಿ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಲದಾತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಎನ್ರಾನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ರಪ್ಟ್‌ಸಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ 1.66 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/03/27/business/27enron.html?partner=rssnyt&emc=rss | title=Citigroup Resolves Claims That It Helped Enron Deceive Investors | first=Eric | last=Dash | date=March 27, 2008 | work=The New York Times}}</ref> ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಹಗರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಕಾಮ್‌‌‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟಾಕ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಕಾನೂನುದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ 2004ರಲ್ಲಿ 2.65 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://articles.latimes.com/2004/may/11/business/fi-citi11 | title=Citigroup Settles WorldCom Case | work=Los Angeles Times | date=May 11, 2004}}</ref> ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುದಾವೆಯೊಂದನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ 75 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾಯಿತು === ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಒಡೆತನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಹಗರಣ === MTS ಸಮೂಹದ ವ್ಯವಹಾರ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ 2004ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು 11 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಮಾರುವ ಮೂಲಕ, ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಂಡ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಭಂಗಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.euroweek.com/default.asp?Page=1&SID=436395&ISS=11029|title=Under Pressure, Citigroup Climbs Down on Govie Trade|work=EuroWeek|date=September 7, 2004|accessdate=March 7, 2007|format=fee required}}</ref> === ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕ್ರಮ === ಸ್ಟಾಕ್‌‌ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕನೋರ್ವನಿಗೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಜಪಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧ ಜಪಾನೀ ನಿಯಂತ್ರಕರು 2004ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು. ಒಂದು ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗ್ರಾಹಕ‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಹೇರುವುದು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. 2009ರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನೀ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಜಪಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು; ಈ ಬಾರಿ ಅದು, ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸದೆ ಇದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಮಾರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ರದ್ದುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news| url=http://dealbook.blogs.nytimes.com/2009/06/26/japanese-regulators-suspend-citibank-retail-ads/ | title=Japan Slaps Sanctions on Citibank | first=Chris | last=Nicholson | date=June 26, 2009 | work=The New York Times}}</ref> 2002ರ ಜನವರಿ ಮತ್ತು 2003ರ ಜುಲೈ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ, ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌‌ ನಿಧಿಯ ಮಾರಾಟದ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಕುರಿತಾದ ಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌‌, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಚೇಸ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ NASDಯು 2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 23ರಂದು ಒಟ್ಟು 21.25 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌‌ ನಿಧಿಗಳ B ವರ್ಗ ಮತ್ತು C ವರ್ಗದ ಷೇರುಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.finra.org/PressRoom/NewsReleases/2005NewsReleases/P013648|title=NASD Fines Citigroup Global Markets, American Express and Chase Investment Services More Than $21 Million for Improper Sales of Class B and C Shares of Mutual Funds|last=Condon|first=Nancy|coauthors=Herb Perone|date=March 23, 2005|publisher=NASD|accessdate=August 7, 2008|archive-date=ಜುಲೈ 28, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080728234348/http://www.finra.org/PressRoom/NewsReleases/2005NewsReleases/p013648|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ತರ ಕರೋಲಿನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರೋಲಿನಾಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಲ್‌ಸೌತ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ ನೌಕರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಹೊರಗೆಡಹುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲು, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌ ಇಂಕ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ನಷ್ಟಭರ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ 15 ದಶಲಕ್ಷ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ 2007ರ ಜೂನ್‌‌ 6ರಂದು NASDಯು ಘೋಷಿಸಿತು. ಚಾರ್ಲೋಟ್‌, N.C.ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು NASDಗೆ ಕಂಡುಬಂತು; ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಲ್‌ಸೌತ್‌ ನೌಕರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಮಾರಾಟ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.finra.org/PressRoom/NewsReleases/2007NewsReleases/P019240|title=Citigroup Global Markets to Pay Over $15 Million to Settle Charges Relating to Misleading Documents and Inadequate Disclosure in Retirement Seminars, Meetings for BellSouth Employees|last=Condon|first=Nancy|coauthors=Herb Perone|date=June 6, 2006|publisher=NASD|accessdate=September 19, 2007|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 20, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071120025240/http://www.finra.org/PressRoom/NewsReleases/2007NewsReleases/P019240|url-status=dead}}</ref> === ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ಹಗರಣ === ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಾಂಡ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ಎಂಟು ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ಹಗರಣವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="nyt">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/12/02/world/europe/02norway.html|title=U.S. Credit Crisis Adds to Gloom in Norway|last=Landler|first=Mark|date=December 2, 2007|work=The New York Times|accessdate=December 14, 2007}}</ref> ಪುರಸಭೆಗಳಿಗೆ ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ASAಯಿಂದ ನಿಧಿಗಳು ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು<ref name="kt">{{cite web|url=http://pub.tv2.no/multimedia/na/archive/00527/Kredittilsynet_til__527202a.pdf|format=PDF|title=Forhåndsvarsel om tilbakekall av tillatelse|date=November 27, 2007|publisher=KreditTilsynet|language=Norwegian|accessdate=December 14, 2007|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227102122/http://pub.tv2.no/multimedia/na/archive/00527/Kredittilsynet_til__527202a.pdf|url-status=dead}}</ref>, ನಾರ್ವೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರದ ದಿನವಾದ 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 28ರಂದು, ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ASA ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಇದೇ ಪತ್ರವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಹೀಗಿತ್ತು: "''ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್‌ ASA ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು, ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯಂಥ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.'' " === ಗ್ರಾಹಕ ಖಾತೆಗಳಿಂದಾದ ಕಳ್ಳತನ === ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ ಜನರಲ್‌‌ ಜೆರ್ರಿ ಬ್ರೌನ್‌‌ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ದಂಡಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 18 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿರುವ ಸರಿಸುಮಾರು 53,000 ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 14 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ನಷ್ಟಭರ್ತಿಯನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಪಾವತಿಸಿತು. ಮೂರು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ತನಿಖೆಯೊಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, 1992ರಿಂದ 2003ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಗಣಕೀಕೃತ "ಸ್ವೀಪ್‌‌‌" ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಬಳಸಿತ್ತು; ಕಾರ್ಡು ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಹೇಳದೆಯೇ, ಕಾರ್ಡಿನ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ ಶಿಲ್ಕುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="theft">{{cite journal | last = Stempel | first = Jonathan | title = Citigroup to pay $18 mln over credit card practice | journal = Reuters | date = August 26, 2008 | url = http://www.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUSN2636973720080826 | accessdate = }}</ref> ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ಬ್ರೌನ್‌, "ಸ್ವೀಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಅರಿವಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಬಡ ಜನರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮರಣಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು...ಓರ್ವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವವ ಹಗರಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ, ಅವರು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದರು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref name="theft"/> === 2008ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಾರುಮಾಡುವಿಕೆ === 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 24ರಂದು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ನ ಒಂದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾರುಮಾಡುವ ಕುರಿತು U.S. ಸರ್ಕಾರವು ಘೋಷಿಸಿತು; ಕಂಪನಿಯನ್ನು ದಿವಾಳಿತನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ದೊರಕಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ 25 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ, [[TARP|ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಸ್ವತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]] (ಟ್ರಬಲ್ಡ್‌ ಅಸೆಟ್‌ ರಿಲೀಫ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌-TARP) ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ 20 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯು ಒದಗಿಸಲಿದೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಮೊದಲ 29 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅದರ 335 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲಿನ ನಷ್ಟಗಳ 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆ, ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಠೇವಣಿ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಫೆಡರಲ್‌‌ ಡಿಪಾಸಿಟ್‌ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌-FDIC) ಇವುಗಳು ಭರಿಸಲಿವೆ.<ref>ಮೊದಲ $5 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯು ಹೊಂದಲಿದೆ; ಮುಂದಿನ $10 ಶತಕೋಟಿಗಳನ್ನು FDICಯು ಹೊಂದಲಿದೆ; ನಂತರ ಅಪಾಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. </ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸ್ಟಾಕ್‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಬ್ಯಾಂಕು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ಗೆ 27 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಆದ್ಯತೆಯ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಂಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ‌‌. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌‌‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದೆ. ಇಂಡಿಮ್ಯಾಕ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕುಸಿತದ ನಂತರ FDICಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಮನೆ ಮಾಲೀಕರನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿಸುವ ಗುರಿಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯ ವೇತನಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂಬಂಥ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>ಎರಿಕ್‌ ಡ್ಯಾಶ್‌, "U.S. ಅಪ್ರೂವ್ಸ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌ ಟು ಹೆಲ್ಪ್‌ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವೆದರ್‌ ಲಾಸಸ್‌," [https://www.nytimes.com/2008/11/24/business/24citibank.html?_r=1&amp;hp=&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1227521075-7269NT+ly1OQy1ToM/cLMw ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನವೆಂಬರ್‌‌ 23, 2008] </ref> ಪಾರುಮಾಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಷರತ್ತಾಗಿ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಲಾಭಾಂಶ ಪಾವತಿಯು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 1 ಸೆಂಟ್‌ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉಪಪ್ರಧಾನ ಅಡಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬಹಿರಂಗವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮೇಲಾಧಾರ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ (CDOಗಳು) ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯಕರ ಅಡಮಾನಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಳಪೆ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ಆಸರೆ ನೀಡಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಮರುರೂಪಣಾ ಕ್ರಮದ ಭಾಗ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="jobcuts1"> {{cite news|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,21543387-5003402,00.html|title=Citigroup to slash 17,000 jobs|last=Stempel|first=Jonathan|coauthors=Dan Wilchins|date=April 12, 2007|work=Courier Mail|accessdate=August 7, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081229024629/http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,21543387-5003402,00.html|archivedate=December 29, 2008}} </ref> 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ಗೆ ಭಾರೀ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ವತಿಯಿಂದ ದೊರೆತ TARP ರಕ್ಷಣಾ ಹಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="jobcuts2"> {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7733575.stm|title=Citigroup job cull to hit 75,000|publisher=BBC|accessdate=November 17, 2008 | date=November 17, 2008}}</ref> ಇದರ ಸ್ಟಾಕ್‌‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವು 6 ಶತಕೋಟಿ $ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು; ಇದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯವಾದ 244 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಕುಸಿದ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="stockcollapse"> {{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/11/23/business/23citi.html |title=Citigroup Saw No Red Flags Even as It Made Bolder Bets |last=Dash |first=Eric |last2=Creswell|first2=Julie |date=November 22, 2008 |accessdate=November 23, 2008| work=Business |publisher =[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಲು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದರು.<ref name="nyt-dash24nov">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/11/24/business/24citibank.html?hp |title = U.S. Approves Plan to Help Citigroup Weather Losses | last=Dash | first=Eric |date = November 23, 2008| accessdate=November 23, 2008| work=Business |publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ ಅಲ್‌-ವಲೀದ್‌ ಬಿನ್‌ ತಲಾಲ್‌‌ ಇದರ ಏಕಮಾತ್ರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಷೇರುದಾರನಾಗಿದ್ದು, ಈತ 4.9%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book|title=Alwaleed: Businessman, Billionaire, Prince|publisher=HarperCollins Entertainment|date=October 18, 2005|isbn=0007215134|author=Riz Khan.}}</ref> ವಿಕ್ರಮ್‌‌ ಪಂಡಿತ್‌ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನ ಈಗಿನ CEO ಆಗಿದ್ದರೆ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌ ಈಗಿನ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref name="CEO">{{cite press release|title=Citi Board Names Vikram Pandit Chief Executive Officer and Sir Win Bischoff is the current Chairman|publisher=Citigroup|date=December 11, 2007|url=http://www.citigroup.com/citigroup/press/2007/071211a.htm|accessdate=December 12, 2007}}</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾದ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕ್ಯೂಮೋ ಎಂಬಾತನ ಅನುಸಾರ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌ನಿಂದ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, 2008ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 45 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ತನ್ನ TARP ರಕ್ಷಣಾಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ತನ್ನ 1,038ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೌಕರರಿಗೆ ನೂರಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬೋನಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಿತು. ಇವರ ಪೈಕಿಯ 738 ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ 1 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬೋನಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, 176 ನೌಕರರು ತಲಾ 2 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬೋನಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, 124 ನೌಕರರು ತಲಾ 3 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬೋನಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 143 ನೌಕರರು ತಲಾ 4 ದಶಲಕ್ಷ $ನಿಂದ 10 ದಶಲಕ್ಷ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಬೋನಸ್ಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://blogs.wsj.com/deals/2009/07/30/wall-street-compensation-no-clear-rhyme-or-reason/tab/print/|title=Wall Street Compensation–'No Clear Rhyme or Reason'|newspaper=Wall Street Journal|date=July 30, 2009|accessdate=September 22, 2009|first=Stephen|last=Grocer}}</ref> === ಟೆರ್ರಾ ಫರ್ಮಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಕಾನೂನುದಾವೆ === 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೆರ್ರಾ ಫರ್ಮಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆಹೂಡಿತು; ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ EMIನ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಟೆರ್ರಾ ಫರ್ಮಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ವಂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ದಾವೆಯು ಹೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.variety.com/article/VR1118012681.html?categoryId=1444&amp;cs=1&amp;nid=4758 ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಟೆರ್ರಾ ಫರ್ಮಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಕಾನೂನುದಾವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಡೈಲಿ ವೆರೈಟಿ ಲೇಖನ]</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಬಂಧಗಳು == === ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಗಳು === ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿವ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅನುಸಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದ 16ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆದಾರನಾಗಿದೆ. ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್‌‌ ಬಣದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ವೇಡಮ್ ಎಂಬಾತನ ಅನುಸಾರ, ವಾಮಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಸಹ ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಒಂದು ಭಾರೀ ದೇಣಿಗೆದಾರನಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.spectator.org/archives/2008/11/25/liberalism-never-sleeps/print|title=Liberalism Never Sleeps:|accessdate=November 29, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620171411/http://spectator.org/archives/2008/11/25/liberalism-never-sleeps/print|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು 1989ರಿಂದ 2006ರವರೆಗೆ 23,033,490 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 49%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ, 51%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರಿಗೆ ತಲುಪಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.opensecrets.org/orgs/summary.php?ID=D000000071&Name=Citigroup+Inc|title=Citigroup Inc: Summary|publisher=OpenSecrets|accessdate=August 7, 2008}}</ref> === ವಶೀಲಿಬಾಜಿ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆ === 2009ರಲ್ಲಿ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಶೀಲಿಕಾರನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ F. ಹೋಹ್ಲ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ರಿಚರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌ ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ; ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ವಶೀಲಿಬಾಜಿ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆಂದು ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, U.S. ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೆಂದು ಈ ನೇಮಕವಾಯಿತು. FDICಯು ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಹೋಹ್ಲ್ಟ್‌ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಲಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಜನ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಿದಾಗ, ಸರ್ಕಾರ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೋಹ್ಲ್ಟ್‌ ತಿಳಿಸಿದ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಹೋಹ್ಲ್ಟ್‌ನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲು ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಕರಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಅವಕಾಶವು ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು; 1980ರ ದಶಕದ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ-ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುರಿತು ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಹೋಹ್ಲ್ಟ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಫ್ಯಾನೀ ಮೇ ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌‌]] ರೀತಿಯ, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ತನ್ನ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, ತಾನು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ತನಿಖೆಗೊಳಗಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿಗಳು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತಾನು "ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ" ಮತ್ತೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಅನುಭವವು ತನಗೆ ಕಾರಣ ಒದಗಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/10/11/business/11hohlt.html?pagewanted=1&amp;hpw "ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಹೈರ್ಸ್‌ ಮಿ. ಇನ್‌ಸೈಡ್‌"] -ಗ್ರೆಚೆನ್‌ ಮಾರ್ಗೆನ್‌ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 10, 2009 (ಪುಟ BU1, NY ಆವೃತ್ತಿ. 2009-10-11). 2009-10-11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಬಂಧಗಳು === ಹಿಂದೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ LPಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೈಲರ್‌‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕಂಪನಿಯು 2010ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>[http://www.nydailynews.com/news/2010/03/31/2010-03-31_mikes_deputy_says_so_long_to_city_hall.html "ಮೇಯರ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೈಲರ್‌‌ ಸೇಸ್‌ ಸೋ ಲಾಂಗ್‌ ಟು ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404004928/http://www.nydailynews.com/news/2010/03/31/2010-03-31_mikes_deputy_says_so_long_to_city_hall.html |date=2010-04-04 }}, -ಆಡಮ್‌ ಲಿಸ್ಬರ್ಗ್‌, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌'', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010, 4:00 AM ET. 2010-07-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಸ್ಕೈಲರ್‌‌ನನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅವನು ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಶೋಧವನ್ನು ಶುರುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಸದರಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಂಪನಿಯು ಮೂರು ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿತ್ತು: "ಮಹಾಪೌರ ಮೈಕೇಲ್‌‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌‌‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಗುರು ಹಾಗೂ NY ಉಪ ಮಹಾಪೌರ‌ನಾದ ಕೆವಿನ್‌‌ ಷೀಕೆ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ಮುಂಚೂಣಿ ವಹಿಸಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ... ಆತ ತನ್ನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಚೆಲ್ಲಾಟವನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ನಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ; ಮಹಾಪೌರನ ಕಂಪನಿಯಾದ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ L.P.ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲೆಂದು ಆತ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುವವನಿದ್ದ.... 2001ರ ಮಹಾಪೌರನ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಸಂಭವ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಸ್ಕೈಲರ್‌‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಷೀಕೆ ಈ ಇಬ್ಬರೂ, ಅವನ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ಗೆ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅವರು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಲಹೆಗಾರರ ಸಮಾನಾಸಕ್ತರ ಕೂಟದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ"; ಹಿಲರಿ ರೊಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌‌‌ಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮರು-ಚುನಾವಣಾ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಸಂವಹನಾ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಹೋವರ್ಡ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ಸನ್‌‌, ಈಗ ಟೈಮ್‌ ವಾರ್ನರ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ನ್ಯೂಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ಯಾರಿ ಗಿನ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್ ಈ ಕೂಟದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NYT01">[https://www.nytimes.com/2010/03/31/nyregion/31skyler.html "ಅನದರ್‌ ಎಕ್ಸಿಟ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌’ಸ್‌ ಇನ್ನರ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌"], -ಮೈಕೇಲ್‌‌ ಬಾರ್ಬರೊ, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮಾರ್ಚ್‌ 30, 2010 (ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010 ಪುಟ A19, NY ಆವೃತ್ತಿ). 2010-07-27ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refbegin}} * {{cite book|title=Tearing Down the Walls|first=Monica|last=Langley|authorlink=Monica Langley|isbn=0-7432-4726-4|year=2004|publisher=Free Press|location=New York}} * [https://biz.yahoo.com/ic/58/58365.html ಯಾಹೂ! – ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌ ಇಂಕ್‌‌. ಕಂಪನಿಯ ವಿವರ] ** [https://finance.yahoo.com/q/sa?s=C C: ಸ್ಟಾರ್‌ ಅನಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ CITIGROUP‌‌‌‌ – ಯಾಹೂ! ಫೈನಾನ್ಸ್‌‌] * [http://www.citigroup.com/citigroup/press/2004/040510a.htm ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ರೀಚಸ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಕಾಮ್‌‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌‌ ಲಿಟಿಗೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ $1.64 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಆಫ್ಟರ್‌-ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌] ನೋಡಿ: [http://www.sec.gov/cgi-bin/browse-edgar?action=getcompany&amp;CIK=0000831001&amp;owner=exclude SEC – ಕಂಪನಿ ಮಾಹಿತಿ: CITIGROUP INC‌‌] * ನವೆಂಬರ್‌‌ 4, 2004 – [http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/831001/000104746904033138/0001047469-04-033138-index.htm Q3 2004 10-Q] * ಮಾರ್ಚ್‌ 4, 2004 – [http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/831001/000104746904006087/0001047469-04-006087-index.htm 2003 10-K] ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [http://www.citigroup.com/citigroup/fin/pres.htm ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602041414/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/pres.htm |date=2008-06-02 }}, ಮತ್ತು [https://biz.yahoo.com/cc/C/C.html ಯಾಹೂ!] * ಜನವರಿ 20, 2005 – ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ ಕಾಲ್‌ (Q3 2004) ([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/index.htm ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611091548/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/index.htm |date=2008-06-11 }})([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev4q04.pdf ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625165941/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev4q04.pdf |date=2008-06-25 }}) ([http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=VN&amp;file=42346_43656.asf&amp;stream=w&amp;media=a ಶ್ರವಣಭಾಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305223506/http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=vn&file=42346_43656.asf&media=a&stream=w |date=2016-03-05 }}) * ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 14, 2004 – ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ ಕಾಲ್‌ (Q3 2004) ([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev3q04.pdf ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625165955/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev3q04.pdf |date=2008-06-25 }}) ([http://us.rd.yahoo.com/finance/confcall/streetevents/SIG=13bo5mvs7/*http%3a//web.servicebureau.net/conf/meta?i=1112495229&amp;c=2343&amp;m=was&amp;u=/w_ccbn.xsl&amp;date_ticker=10_14_2004_C ಶ್ರವಣಭಾಗ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * ಜುಲೈ 15, 2004 – ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ ಕಾಲ್‌ (Q2 2004) ([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev2q04.pdf ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704220415/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev2q04.pdf |date=2008-07-04 }}) ([http://us.rd.yahoo.com/finance/confcall/streetevents/SIG=13aqmuo5q/*http%3a//web.servicebureau.net/conf/meta?i=1112470635&amp;c=2343&amp;m=was&amp;u=/w_ccbn.xsl&amp;date_ticker=7_15_2004_C ಶ್ರವಣಭಾಗ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 20, 2003 – ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ ಕಾಲ್‌ (Q3 2003) ([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev3q03.pdf ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304101141/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/rev3q03.pdf |date=2009-03-04 }}) ([http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=VN&amp;file=26483_27342.asf&amp;stream=w&amp;media=a ಶ್ರವಣಭಾಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215171350/http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=VN&file=26483_27342.asf&stream=w&media=a |date=2018-12-15 }}) (*ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಕೊನೆಯ ಕರೆ ಸ್ಯಾಂಡಿ ವೆಯಿಲ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ) * ಜನವರಿ 31, 2005 – ಮೀಲೈಫ್‌‌ ಟು ಅಕ್ವೈರ್‌ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌‌ ಲೈಫ್‌ & ಆನ್ಯುಯಿಟಿ ([http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/p050131.pdf ಪ್ರಸ್ತುತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304101138/http://www.citigroup.com/citigroup/fin/data/p050131.pdf |date=2009-03-04 }}) ([http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=VN&amp;file=44228_45538.asf&amp;stream=w&amp;media=a ಶ್ರವಣಭಾಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215173835/http://video.vdat.com/playfile.asp?brand=VN&file=44228_45538.asf&stream=w&media=a |date=2018-12-15 }}) {{Refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Category:Citigroup}} {{Portal box|New York City|Companies}} * [http://www.citigroup.com ಕಂಪನಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Citigroup}} {{Template group |list = {{Major investment banks}} {{50 largest US banks}} {{2008 economic crisis}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಬೊಲ್ಸಾ ಡೆ ವ್ಯಾಲೋರ್ಸ್‌ ವೈ ಪ್ರಾಡಕ್ಟೋಸ್‌ ಡೆ ಅಸುನ್ಷಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:DJIAನ ಹಿಂದಿನ ಅಂಗಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌‌‌‌‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] p0dnrk2mdbui1e028bemw1k99g705qt 0 25871 1373790 1364278 2026-05-19T19:20:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373790 wikitext text/x-wiki {{Dablink|"Verizon" redirects here. For its subsidiaries, see [[Verizon Business]] and [[Verizon Wireless]]. For other uses, see [[Verizon (disambiguation)]].}} {{Infobox company | name = Verizon Communications Inc. | logo = [[Image:Verizon 2015 logo -vector.svg|200px|Verizon logo]] | type = [[Public company|Public]] ({{NYSE|VZ}}, {{NASDAQ|VZ}})<br />[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]] | slogan = We Never Stop Working For You. <br /> America's Most Reliable (Wireless) Network. <br /> '''It's the Network.''' | foundation = 1983 as Bell Atlantic<br>2000 as Verizon Communications, merger of Bell Atlantic and [[GTE]] | location = '''[[Verizon Building]]'''<br>[[Lower Manhattan]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | key_people = [[Ivan Seidenberg]], Chairman/CEO | num_employees = 222,900 ({{As of|2009|lc=on}}) | industry = [[Telecommunication]]s | services = [[Wireless]]<br />[[Telephone]]<br />[[Internet]]<br />[[Television]] | revenue = {{profit}} $107.808 billion (''2009'')<ref>{{cite web|url=http://investor.verizon.com/sec/sec_frame.aspx?FilingID=7081932|title=Verizon 2009 10-K Annual Report|accessdate=2010-06-02|year=2009|work=Form 10-K|publisher=Verizon Communications, Inc.|archive-date=2010-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607025838/http://investor.verizon.com/sec/sec_frame.aspx?FilingID=7081932|url-status=dead}}</ref> | assets = {{profit}} $227.251 billion (''2009'') | equity = {{profit}} $41.606 billion (''2009'') | net_income = {{profit}} $6.707 billion (''2009'') |homepage = [http://www.verizon.com/ Verizon.com] }} [[File:Verizonbldg-nov2005.jpg|thumb|right|250px|ವೆರಿಝೋನ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖ, 2005ರಲ್ಲಿ]] [[File:Verizon-close.jpg|thumb|ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಅವಶೇಷಗಳು ಬಿದ್ದು ವೆರಿಝೋನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗಿಗೆ ಆಗಿರುವ ಹಾನಿಯ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ]] '''ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಐಎನ್್ಸಿ''' ({{nyse|VZ}}, {{NASDAQ|VZ}}) ಅಮೆರಿಕದ ಒಂದು ಬ್ರಾಡ್್ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ. ಮತ್ತು ಡವ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅವೆರೇಜ್್ನ ಒಂದು ಘಟಕ. ಇದನ್ನು 1983ರಲ್ಲಿ '''ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್''' ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಏಳು ''ಬೇಬಿ ಬೆಲ್'' ್ಗಳಾದವು. ವೆರಿಝೋನ್್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬೆಲ್್ ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬೆಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಂಪನಿ NYNEX ಜೊತೆ 1997ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರ ಹೆಸರು ''ವೆರಿಟಾಸ್'' ಮತ್ತು ''ಹೊರಿಝೋನ್'' ಎರಡರ ಸಂಕರ ಪದ<ref>{{cite web |url=http://investor.verizon.com/profile/history/index.aspx |title=Verizon - Investor Relations - Company Profile - Corporate History |accessdate=2008-09-20 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918082815/http://investor.verizon.com/profile/history/index.aspx |url-status=dead }}</ref>. ಮತ್ತು ಇದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ''ಹೊರಿಝೋನ್'' ನಾದವನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]]ಯ ಲೋವರ್ ಮ್ಯಾನ್್ಹಟ್ಟನ್್ನ ವೆರಿಝೋನ್್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://www22.verizon.com/customerSupport/contactus/contacts/ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸಂಪರ್ಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724091411/http://www22.verizon.com/customerSupport/contactus/contacts/ |date=2013-07-24 }}." ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್. ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ.</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ವೆರಿಝೋನ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್. ಇದನ್ನು '''ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಏಳು ಬೇಬಿ ಬೆಲ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಂದ ಅವಿಶ್ವಾಸ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ತನ್ನ ವಿಭಜನೆ ಬಳಿಕ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಕಂಪನಿ(ನಂತರ ಇದು ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಕಾರ್ಪೋ. ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ)ಯಿಂದ ಏಳು ಬೆಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಇದು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್್ನ ಮೂಲ ಸರದಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: *ದಿ ಬೆಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ *ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಬೆಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ *ದಿ ಡೈಮಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ *ದಿ ಚೆಸಾಪೀಕೆ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೊಟೋಮ್ಯಾಕ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ * ದಿ ಚೆಸಾಪೀಕೆ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೋಟೋಮ್ಯಾಕ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ * ದಿ ಚೆಸಾಪೀಕೆ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೊಟೋಮ್ಯಾಕ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ * ದಿ ಚೆಸಾಪೀಕೆ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೊಟೋಮ್ಯಾಕ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಡೆಲಾವೇರ್, [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ]].ಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬೆಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಟೆಕ್ ಮತ್ತು NYNEX (ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ಎಸ್್ಬಿಸಿ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್) ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಡಿ/ಬಿ/ಎ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಯು.ಎಸ್. ವೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್್ಸೌಥ್ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದವು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು: *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ಡೆಲಾವೇರ್, ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ., ಐಎನ್್ಸಿ. *ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. 1996ರಲ್ಲಿ, ಸಿಇಓ ಮತ್ತು ಚೇರ್ಮನ್ ರೇಮಂಡ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಸ್ಮಿಥ್ NYNEX ಜೊತೆ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್್ನ ವಿಲೀನವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ವಿಲೀನವಾದಕೂಡಲೆ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. 1997ರ ವೇಳೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ NYNEXಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಜಿಟಿಇ ಜೊತೆಗಿನ ಈ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸಚೇಂಜ್್(NYSE)ನಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ "ಬಿಇಎಲ್" ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ===ಜಿಟಿಇ ವಿಲೀನ === ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜಿಟಿಇ ಜೊತೆ 30 ಜೂನ್ 2000ದಂದು ವಿಲೀನವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನು '''ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಐಎನ್್ಸಿ.''' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಲೀನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. 1996ರಲ್ಲಿ NYNEX ಜೊತೆ ವಿಲೀನವಾದ ಬಳಿಕ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಾನೆಕ್ಟಿಕಟ್್ನ ಸ್ಟ್ಯಾಮ್್ಫೋರ್ಡ್್ನಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್್ನ ಇರ್ವಿಂಗ್್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಜಿಟಿಇ ನಡುವೆ 1998ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ನಡೆದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಲೀನ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮ ಇದು. ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್- ಜಿಟಿಇ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ 52 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್್ಗೂ ಅಧಿಕ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಜಿಟಿಇ ಷೇರುದಾರರ ಒಪ್ಪಿಗೆ 27 ಸ್ಟೇಟ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಕಮಿಶನ್್ಗಳ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಮಿಶನ್ನಿನ (ಎಫ್್ಸಿಸಿ) ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಓಜೆ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅನುಮತಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಯಲು ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಹಿಡಿದವು. ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಜಿಟಿಇ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ 30 ಜೂನ್ 2000ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್್ನ ಕಾಮನ್್ ಸ್ಟಾಕ್್ನ 1.22 ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಜಿಟಿಇ ಕಾಮನ್ ಸ್ಟಾಕ್್ನ ಪ್ರತಿ ಷೇರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜಿಟಿಇ ಸ್ಟಾಕ್್ಗಳು ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಷೇರುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 55 ಡಾಲರ್್ನಂತೆ ಮಾರಲಾಯಿತು. ವೆರಿಝೋನ್ NYSEಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾದ "ವಿಝಡ್" ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ 3 ಜುಲೈ 2000ದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ನಡುವೆ, 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999ರಂದು ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮೂಲದ ವೊಡಾಫೋನ್ ಏರ್ ಟಚ್ ಪಿಐಸಿ (ಈಗ ವೊಡಾಫೋನ್ ಗ್ರುಪ್ ಪಿಐಸಿ) ತಾವು ಒಂದು ಹೊಸದಾದ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ಇದು ಒಂದೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್್ನ ಮತ್ತು ವೊಡಾಫೋನ್್ನ ಯು.ಎಸ್. ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಅಸೆಟ್ಸ್ [ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮೊಬೈಲ್ (ಇದನ್ನು ಮೊದಲು 1997ರಲ್ಲಿ ''ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ - NYNEX ಮೊಬೈಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.), ಏರ್ ಟಚ್ ಸೆಲ್ಯುಲರ್, ಪ್ರೈಮ್್ಕೋ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಟಚ್ ಪೇಜಿಂಗ್] ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮ್ಮತಿಯು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಮತ್ತು 4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2000ದಿಂದ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ ಎಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. "ವೆರಿಝೋನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೇಮ್ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. ಜಿಟಿಇದ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ಅನ್ನು ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ ಖರೀದಿಸುವ ವರೆಗೂ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. - ಇದಾದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ - ಜಿಟಿಇ ವಿಲೀನ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಆಗ ವೆರಿಝೋನ್ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ (55%) ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಜೆನುಯಿಟಿ ಯು ಈ ಮೊದಲು ಜಿಟಿಇ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್್ನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು 2000ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |first=Colin C. |last=Haley |url=http://boston.internet.com/news/article.php/1432771 |title=Genuity Jilted by Verizon, Mulls Options |publisher=Internet.com |date=July 25, 2002 |access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418150839/http://boston.internet.com/news/article.php/1432771 |url-status=dead }}</ref> ಲೆವಲ್ ಥ್ರೀ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿದ್ದ ಐಎಸ್್ಪಿಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 137 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್್ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಚೌಕಾಶಿಯ- ತಳ ಬೆಲೆಯು 616 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೊತ್ತವು ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಜಿಟಿಇ ಜೆನಿಯಿಟಿಗೆ (ಆಗ ಬಿಬಿಎನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್) 1997ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದು.<ref>{{cite news |first=Denise |last=Pappalardo |url=http://www.networkworld.com/news/2003/0210level3.html |title=Changes afoot for Genuity customers |publisher=Network World |date=February 10, 2003 |access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613142919/http://www.networkworld.com/news/2003/0210level3.html |url-status=dead }}</ref> ====ವಿಲೀನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು==== ''ಈ ವಿಭಾಗವು ಲ್ಯಾಂಡ್್ಲೈನ್್ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.'' 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಡವ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅವೆರೇಜ್್ನ ಒಂದು ಘಟವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last=Isadore |first=Chris |title=AT&T, Kodak, IP out of Dow |date=April 1, 2004 |publisher=CNN/Money |url=http://money.cnn.com/2004/04/01/markets/dow/ |access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 2010 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 18, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318162511/http://money.cnn.com/2004/04/01/markets/dow/ |url-status=dead }}</ref> ವೆರಿಝೋನ್ ಸದ್ಯ 140.3 ದಶಲಕ್ಷ ಲ್ಯಾಂಡ್್ಲೈನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಂಸಿಐ ಜೊತೆ ವಿಲೀನದಿಂದಾಗಿ ಅದು 2,50,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ವೆರಿಝೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: *ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ *ಕೊನೆಕ್ಟಿಕಟ್ *ಡೆಲಾವೇರ್ *[[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]‡ *[[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] *ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಟ್ಸ್‌* *ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ *[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] *ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ<sup>#~</sup> *ರೋಡೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್* *ಟೆಕ್ಸಾಸ್<sup>^</sup> *[[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]<sup>#†</sup> *[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.]] (#) ಬೆಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದಲೂ ಸೇವೆಪಡೆಯುತ್ತವೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ಬೆಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳು: *ವೆರಿಝೋನ್ ಡೆಲಾವೇರ್, ಐಎನ್್ಸಿ,- ಆಗ್ನೇಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಐಎನ್್ಸಿ. *ವೆರಿಝೋನ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಐಎನ್್ಸಿ,- (*) ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ವೆರಿಝೋನ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೆಲಿಫೋನ್, ಐಎನ್್ಸಿ.- ನೈಋತ್ಯ ಕೊನೆಕ್ಟಿಕಟ್್ನಲ್ಲೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ವೆರಿಝೋನ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. *ವೆರಿಝೋನೋ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., ಐಎನ್್ಸಿ. (ವೆರಿಝೋನದ ಮೂಲ ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವೆರಿಝೋನ್ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವೆರಿಝೋನ್ ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. ಎಂಬ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ವೆರಿಝೋನ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ವೆಸ್ಟ್್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವಯರ್ ಲೈನ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಫ್ರಂಟೀಯರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದು, ಈ ಒಪ್ಪಂದ 2010ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿದೆ. (ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹರಣ ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ) ಹಿಂದಿನ ಜಿಟಿಇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಕಂಪನಿಗಳು: *ಜಿಟಿಇ ಸೌಥ್್ವೆಸ್ಟ್, ಐಎನ್್ಸಿ. ಡಿಬಿಎ ವೆರಿಜೋನ್ ಸೌಥ್್ವೆಸ್ಟ್, ಐಎನ್್ಸಿ. (<sup>^</sup> ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ) *ಜಿಟಿಇ ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. ಡಿಬಿಎ ವೆರಿಝೋನ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಐಎನ್್ಸಿ.. (<sup>‡</sup>ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ) *ವೆರಿಝೋನ್ ಸೌಥ್, ಐಎನ್್ಸಿ. (<sup>†</sup> ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ) *ವೆರಿಝೋನ್ ನಾರ್ಥ್, ಐಎನ್್ಸಿ. (<sup>~</sup> ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ) *ವೆರಿಝೋನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಐಎನ್್ಸಿ. (<sup>&amp;</sup> ಈ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ) ವೆರಿಝೋನ್್ ಕೆಲವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು, ವೊಡಾಫೋನ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಅದು 23.14% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ವೆರಿಝೋನದ ಇತರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ NYNEX ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್್ನಲ್ಲಿ ಶೇ.50 ಪಾಲು. === ಸ್ವಾಮ್ಯಹರಣ=== ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರಣ ಜಿಟಿಇ ಅಲಾಸ್ಕಾವನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವದರ ಬದಲು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಪವರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಲಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಜಿಟಿಇದ ಹಿಂದಿನ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು: [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲಬಾಮ|ಅಲಬಾಮಾ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸೆಂಚುರಿ ಟೆಲ್್ಗೆ ಮಾರಲಾಯಿತು. ಇದು 2009ರಲ್ಲಿ ಎಂಬಾರ್ಕ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಸೆಂಚುರಿಲಿಂಕ್ ಆಯಿತು.. ಕೆಂಟುಕಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಲ್್ಟೆಲ್್ಗೆ ಮಾರಲಾಯಿತು. ಇದು ನಂತರ ತನ್ನ ಲ್ಯಾಂಡ್್ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಂಡ್್ಸ್ಟ್ರೀಮ್್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ, ವೆರಿಝೋನ್, ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿಯ ಜಿಟಿಇದ ಹಿಂದಿನ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ದಿ ಕಾರ್ಲಿಲೆ ಗ್ರುಪ್್ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಈಗ ಹವಾಯಿಯನ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ವೆರಿಝೋನ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನ್ (ಡೊಮೆನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್್ನಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ದಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾರುವುದಕ್ಕೆ, ವೆನೆಜುಯೆಲಾದಲ್ಲಿಯ CANTV ಮತ್ತು ಪ್ಯುರ್ಟೋರಿಕೋದಲ್ಲಿಯ ಪ್ಯುರ್ಟೋರಿಕೋ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿ, ಐಎನ್್ಸಿ. (ಪಿಆರ್್ಟಿ)ಯನ್ನು ಟೆಲ್ಮೆಕ್ಸ್್ಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಮೋವಿಯನ್ನು 3.7 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್್ಗೆ ಮಾರುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20070519115212/http://www.iht.com/articles/2006/04/03/business/verizon.php ವೆರಿಝೋನ್ ಮಾರಲಿರುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಯುನಿಟ್್ಗಳು], iht.com</ref> 16 ಜನವರಿ 2007ರಂದು ಮೈನೆಯಲ್ಲಿಯ ವೆರಿಝೋನ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ವೆರ್ಮೋಂಟ್ ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಬೆಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಫೇರ್್ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಬಂಧದ ಒಪ್ಪಂದವು 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. 13 ಮೇ 2009ರಂದು [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಝೋನಾ]], ಇದಾಹೋ, ಇಲ್ಲಿನೊಯ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾನಾ, ಮಿಚಿಗನ್, ನೆವಡಾ, ನಾರ್ಥ್ ಕಾರೋಲಿನಾ, ಓಹಿಯೋ, [[ಆರೆಗನ್|ಒರೆಗಾನ್]], ಸೌಥ್ ಕೆರೋಲಿನಾ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕೋನ್್ಸಿನ್]]್ದಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ವೆರಿಝೋನ್್ದ ವೈರ್್ಲೈನ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು, ಅದೇ ರೀತಿ ಕೆಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್್ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hRAJjvAqReRAF87F1r-OCfV8T7JAD985C2S01 ವೆರಿಝೋನ್, ಫ್ರಂಟಿಯರ್ $8.6 ಶತಕೋಟಿ ವಯರ್್ಲೆಸ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಗೂಗ್ಲ್.ಕಾಂ</ref> 1 ಜುಲೈ 2010ರಂದು ಫ್ರಂಟಿಯರ್್ಗೆ ಈ ಆಸ್ತಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.newsobserver.com/2010/07/01/560055/frontier-phone-switch-starts.html|title=Frontier phone switch starts|last=Murawski|first=John|work=[[News & Observer]]|date=2010-07-01|accessdate=2010-07-01|archive-date=2010-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704044804/http://www.newsobserver.com/2010/07/01/560055/frontier-phone-switch-starts.html|url-status=dead}}</ref> ===ಎಂಸಿಐ ಸ್ವಾಧೀನ=== [[File:Mci logo.png|thumb|200px|right|ಎಂಸಿಐ ಲೋಗೋ, 2003-2006.]] ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2005ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ಈ ಮೊದಲು ವರ್ಲ್ಡ್್ಕಾಂ ಆಗಿದ್ದ ಎಂಸಿಐಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಎಸ್್ಬಿಸಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಕಾರ್ಪೋ.ವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಇದು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸ್ವಾಧೀನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಚಾರ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಒಮ್ಮೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ವೆರಿಝೋನ್್ಗೆ ಲಾಭವಾಗುವುದು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ನೌಕರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟ ಏರುವುದು, ಎಂಸಿಐ ಸದ್ಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ವಾಣಿಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಅಡಿಪಾಯ ದೊರೆಯುವುದು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. ವೆರಿಝೋನ್್ಗೆ ಆದ ನಿಜವಾದ ಲಾಭವೆಂದರೆ ದೂರಕ್ಕೆ -ಎಳೆದ ಲೈನ್್ಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ. ವೆರಿಝೋನ್್ದ ವಹಿವಾಟಿನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೂರ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕಂಪನಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಫೋನ್್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಲಾಭವನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ದೂರ-ಎಳೆದ ಮಾರ್ಗದ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಕೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ತೆರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹಿಂದಿನ ಎಂಸಿಐ, ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಕರೆಗಳನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ "ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿ"ನ ಆಚೆ ಹೋಗಬೇಕಾದಾಗ, ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ಎಂಸಿಐ ಸ್ವಾಧೀನವು ಈ ಅಗತ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿವಾರಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಜನವರಿ 6ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಂಸಿಐಅನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್್ನಲ್ಲಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಲೀನದಿಂದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಝಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ನ ಮೂಲವಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.ಗೆ, ವೆರಿಝೋನ್ ಸೆಂಟರ್್(ಮೊದಲು ಇದು ಎಂಸಿಐ ಸೆಂಟರ್)ಗೆ ಹೆಸರಿಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಎಂಸಿಐ ಟೋಟಾಲಿಟಿ ಎಂಬ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು. ವೆರಿಝೋನ್ ಎಂಸಿಐ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮಾರಾಟ 75.11 ಶತ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್, ಲಾಭ 7.4 ಶತ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್. ಇದರ ಆಸ್ತಿ 168.13 ಶತ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್.{{As of|2005|alt=After}} ಬೆಲ್್ಸೌಥ್/ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಐಎನ್್ಸಿ ವಿಲೀನ ಮುಗಿದಾಗ ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಐಎನ್್ಸಿ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಾಭದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.forbes.com/lists/2007/18/biz_07forbes2000_The-Global-2000_Rank.html ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಫಾರ್ 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419044928/http://www.forbes.com/lists/2007/18/biz_07forbes2000_The-Global-2000_Rank.html |date=2015-04-19 }}, ಫೋಬೆಸ್.ಕಾಂ</ref> {| ಕ್ಲಾಸ್ ="ವಿಕಿಟೇಬಲ್" |- ===ವಿವಾದಗಳು=== ವೆರಿಝೋನ್ ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ. 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್.ನೆಟ್್ನ ಮೇಲ್ ಸರ್ವರ್್ಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಂತೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಇ-ಮೇಲ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೊಮೇನ್್ಗಳ ಅಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref>''[http://www.theregister.co.uk/2005/01/14/verizon_email_block/ ವೆರಿಝೋನ್ ಪರ್ಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ವಿಥ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಇಮೇಲ್ ಬ್ಲಾಕೇಡ್]'' , ಜಾನ್ ಲೇಡನ್, ದಿ ರಿಜಿಸ್ಟಾರ್, ಜನವರಿ 14, 2005</ref> 2006ರ ಮೇ 11ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಐಎನ್್ಸಿ ಹಾಗೂ ಬೆಲ್್ಸೌಥ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಾಗರಿಕರ ಕರೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೇ'' ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಾಗ ವಿವಾದ ತಲೆದೋರಿತು. ವೆರಿಝೋನ್ ಸಪಾಟಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎಂಸಿಐ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆಯೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ ಮೌನ ವಹಿಸಿತು.<ref>''[http://www.commondreams.org/headlines06/0526-05.htm ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಟ್ ಇನ್ ಫೋನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಲ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624053420/http://www.commondreams.org/headlines06/0526-05.htm |date=2011-06-24 }}'' , ವಿಲಿಯಂ ಫಿಶರ್, ಇಂಟರ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸರ್ವಿಸ್, ಮೇ 26, 2006</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಕಂಪನಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಸದನ ಸಮಿತಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಫ್್ಬಿಐ ಮತ್ತು .ಯು.ಎಸ್.ಸರ್ಕಾರದ ಇತರ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ 2005ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರ ವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 94 ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 720 ಬಾರಿ ಯಾವುದೇ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ವಾರಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>[http://www.consumeraffairs.com/news04/2007/10/verizon_surveillance.html ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳಿಲ್ಲದೆ ವೆರಿಝೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು], ಕನ್ಸುಮರ್ ಅಫೇರ್ಸ್.ಕಾಂ</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್್ನಲ್ಲಿ NARAL ಪ್ರೋ-ಚಾಯ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ನೆಟ್್ವರ್ಕ್ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರೋ-ಚಾಯ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜ್್ಗಳನ್ನು ಜನರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. "ವಿವಾದಿತ ಅಥವಾ ಹಿತಕರವಲ್ಲದ" ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಅಧಿಕಾರ ತನಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿತು. ನಂತರ ಅದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟಿತು: <blockquote> "ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲದ ಆಂತರಿಕ ನೀತಿಯೊಂದರ ತಪ್ಪಾದ ವಿವರಣೆ ಇದು. ಅದು.... ಅನಾಮಧೇಯ ದ್ವೇಷದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು..... &nbsp;ವಿಚಾರಗಳ ಮುಕ್ತ ಹರಿಯುವಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಗೌರವ [ವೆರಿಝೋನ್್ಗೆ ಇದೆ.]"<ref>ಲಿಪ್್ಟಾಕ್, ಆಡಮ್ (2007-09-27). ''ವೆರಿಝೋನ್ ರಿವರ್ಸಸ್ ಇಟ್್ಸೆಲ್ಫ್ ಆನ್ ಅಬೋರ್ಸನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮೆಸೇಜಸ್'' . ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007. https://www.nytimes.com/2007/09/27/business/27cnd-verizon.html. ದಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref></blockquote> 2008ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥನ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್್ನಲ್ಲಿಯ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಫೇರ್್ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್್ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು. ಮಾರಾಟದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಕ್ಷಗಳು ಮೈನೆ, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ವೆರ್್ಮೊಂಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2008}} 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಸೈಟ್ ಇಮೇಜ್ ಬೋರ್ಡ್್ಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು 4ಚಾನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. boards.4chan.org ಡೊಮೇನ್್ಗೆ ಪೋರ್ಟ್ 80ಯಲ್ಲಿಯ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾತ್ರ ತೊಂದರೆಗೆ ಈಡಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 4ಚಾನ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಈ ರೀತಿ ತಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಂಬುವಂತೆ ಆಯಿತು. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ 4chan.orgಅನ್ನು "ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೆ ತಡೆಯಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>ಮೂಟ್ (2010-02-07). ವೆರಿಝೋನ್ ವಯರ್್ಲೆಸ್ ಕನ್ಫರ್ಮ್ಸ್ ಬ್ಲಾಕ್. ಸ್ಟೇಟಸ್.4ಚಾನ್.ಆರ್ಗ್, 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010. http://status.4chan.org/index.html#2310965532000217917 ದಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್್ನಲ್ಲಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನೆಟ್್ವರ್ಕ್್ನ ತಾಟಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು. <ref>/https://www.bloomberg.com/news/2010-08-12/google-verizon-pact-may-herald-end-of-equal-access-internet-as-fcc-stalls.html</ref> == ವೆರಿಝೋನ್ ಸೇವೆಗಳು == [[File:Dodge Ram Van Verizon.jpg|thumb|ವೆರಿಝೋನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ವ್ಯಾನ್]] ===ಧ್ವನಿ ನೀಡಿಕೆ=== ವೆರಿಝೋನ್ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಲ್ಯಾಂಡ್್ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ- ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ POTS (ಪ್ಲೇನ್ ಓಲ್ಡ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸರ್ವಿಸ್) ಸೇವೆ ಮತ್ತು VoIP (ವೈಸ್ ಓವರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್) ಹಾಗೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ವೆರಿಝೋನ್ ದೂರ ಅಂತರದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ "ವೆರಿಝೋನ್ ವೆಬ್ ಕಾಲಿಂಗ್" ಎಂಬ ಸೇವೆಯನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ರೀತಿ VoIP ಸೇವೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಇದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಒಳಗೆ ಬಳಸುವರು. '' Iobi ಕೂಡ ನೋಡಿ.'' ===ವೊಯ್ಸ್ ಮೇಲ್=== ವೆರಿಝೋನ್ ವೊಯ್ಸ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಎಂಬ ವೊಯ್ಸ್್ಮೇಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗೃಹ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ವೆರಿಝೋನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ===ನಿಸ್ತಂತು=== ''ವೆರಿಝೋನ್್ದ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ನೋಡಿ.'' ===ವೆರಿಝೋನ್ ವೊಯ್ಸ್್ವಿಂಗ್=== ವೆರಿಝೋನ್ ವೊಯ್ಸ್್ವಿಂಗ್ ಒಂದು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ಕರೆ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌|ವೊಯ್ಸ್ ಓವರ್ ಐಪಿ]] (VoIP) ಸೇವೆ. ಈ ಕೊಡುಗೆ ಡೆಲ್ಟಾಥ್ರೀದ್ದು. ಇದನ್ನು ವೆರಿಝೋನ್ ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಬ್ರಾಡ್್ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಜೊತೆ ಫೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=http://investor.deltathree.com/phoenix.zhtml?c=72861&p=irol-newsArticle&ID=995165 |title=Deltathree Reports First Quarter 2007 Financial Results |date=May 3, 2007 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಒಂದು ಡಿಎಸ್ಎಲ್, ಕೇಬಲ್ ಅಥವಾ ವೆರಿಝೋನ್ FiOS ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕನೆಕ್ಷನ್, ಒಂದು ನಿಯಮಿತ [[ದೂರವಾಣಿ|ಟೆಲಿಫೋನ್]], ಒಂದು ರೌಟರ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಡಾಪ್ಟರ್ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯ. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರಂದು ವೆರಿಝೋನ್ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಹಕರ ವೈಸ್್ವಿಂಗ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. === ವಿಡಿಯೋ === ವೆರಿಝೋನ್ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್್ನ ಕೆಲ್ಲೆರ್್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ FiOS ವೀಡಿಯೋ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟು ಚಾನಲ್್ಗಳನ್ನು, 180ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಚಾನೆಲ್್ಗಳನ್ನು, 95ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಚಾನೆಲ್್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 10,000 ವೀಡಿಯೋ- ಆನ್- ಡಿಮಾಂಡ್ ಟೈಟಲ್್ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ FiOS TV<ref>{{cite web |title=Verizon FiOS TV: FiOS TV |url=http://www22.verizon.com/FiOSForHome/channels/FiOSTV/FiosTVHome.aspx#/ |accessdate=February 12, 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060211011601/http://www22.verizon.com/FiOSForHome/channels/FiOSTV/FiosTVHome.aspx#/ <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = February 11, 2006}}</ref> ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. ವೆರಿಝೋನ್ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಟಿವಿ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿತು. === ದತ್ತಾಂಶ === ತಾನು ಎಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿ ಬಹು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ DSL ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಡೌನ್್ಲೋಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ವೇಗದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಡಿಎಸ್ಎಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ವೆರಿಝೋನ್ FTTP (ಫೈಬರ್ ಟು ದಿ ಪ್ರಿಮೈಸಸ್ ಅಥವಾ ಫೈಬರ್ ಟು ದಿ ಹೋಮ್) ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ವೆರಿಝೋನೋ ಇದನ್ನು "FiOS" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Verizon FiOS: FiOS for Home |url=http://www.verizon.net/fios/ | accessdate=September 6, 2005 }}</ref> ನಾನ್-ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಸ್ಪಾಮ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಶನ್ ಸ್ಪಾಮ್್ಹೌಸ್ ಪ್ರಕಾರ ವೆರಿಝೋನ್ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ನೆಟ್್ವರ್ಕ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಪಾಮರ್್ಗಳನ್ನು (2007 ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಇದ್ದಂತೆ) ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Spamhaus Statistics: The Top 10 |url=http://www.spamhaus.org/statistics/networks.lasso | accessdate=August 2, 2007 }}</ref> ===ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{Main|SuperMedia}} ವೆರಿಝೋನ್್ದ ಯೆಲ್ಲೋಪೇಜಸ್ ವ್ಯವಹಾರವು [http://www.superpages.com/ ಸುಪರ್ ಪೇಜಸ್] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರಾಟ, ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1,200 ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 41 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 121 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವೆಬ್್ಸೈಟ್್ಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 17 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಆದಾಯವು 3.6 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 7,300 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Verizon may sell $17 billion directory services |publisher=Billings Gazette |date=December 7, 2005 |url=http://www.billingsgazette.com/index.php?display=rednews/2005/12/07/build/business/52-verizon.inc }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅತ್ಯಧಿಕ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸೈಟ್್ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಪರ್ ಪೇಜಸ್್ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್್ಗೆ ಜೊತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ, ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಿಸಿನೆಸ್್ಗಳಿಗೆ ಜಾಹಿರಾತು ಹುಡುಕುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. ಸುಪರ್್ಪೇಜಸ್ ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತುದಾರರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಶರತ್ತುಗಳನ್ವಯ ಬಿಡ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=Verizon online directory in ad deal with Google |publisher=Reuters |date=March 28, 2006 |url=http://today.reuters.com/business/newsArticle.aspx?storyID=nN28384443 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 17 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref>{{cite news |first=David |last=Ranii |title=Donnelley likely to pass on Verizon directories |date=December 6, 2005 |publisher=The News & Observer |url=http://www.newsobserver.com/104/story/374766.html }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೆರಿಝೋನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಮೊದಲ ಬೇಬಿ ಬೆಲ್ ಏನಲ್ಲ. ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಡೆಕ್ಷ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್್ಡೆಕ್ಷ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಬೆಲ್, ಈಗ ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ತನ್ನ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರ್.ಎಚ್. ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿಗೆ 1990ರಲ್ಲಿ ಮಾರಿದೆ. ("ಎಟಿ ಮತ್ತು ಟಿ ಯೆಲ್ಲೋಪೇಜಸ್ ಆರ್.ಎಚ್. ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.") ==ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಡುವ ಹಕ್ಕು == [[File:Verizon Center.jpg|thumb|left|ವೆರಿಝೋನ್ ಸೆಂಟರ್ ಚೀನಾಟೌನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] *ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ.ಯಲ್ಲಿರುವ ದಿ ವೆರಿಝೋನ್ ಸೆಂಟರ್ *ವೆರಿಝೋನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್್ಶಿಪ್ ಟೀಮ್ ಪೆನ್್ಸ್ಕೆ ಜೊತೆ ಐಆರ್್ಎಲ್್ನ ಇಂಡಿ ಕಾರ್ ಸೀರಿಸ್್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು NASCAR ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ PGA ಟೂರ್ ಫೆಡೆಕ್ಸ್ ಕಪ್ ಹಿಲ್ಟನ್ ಹೆಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಸೌಥ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ *ವೆರಿಝೋನ್ IMAX 3ಡಿ ಥಿಯೇಟರ್ ನಾಟಿಕ್್ದಲ್ಲಿಯ ಜೋರ್ಡನ್್ದ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಅಂಗಡಿ ಒಳಗೆ ಎಂಎ ಮತ್ತು ರೀಡಿಂಗ್, ಎಂಎ(ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಮೋಶನ್ ಒಡೆಸ್ಸಿ ಮೂವಿ ಎಂ.ಓ.ಎಂ. ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.) *ಬಾಬ್್ಸ್ಲೀಜ್, ಲೌಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಲೆಟನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್್ದ ಲೇಕ್ ಪ್ಲಾಸಿಡ್್ನಲ್ಲಿಯ ವೆರಿಝೋನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಇರುವುದು. *ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಸೆಂಟರ್್ಗ ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಆ್ಯಂಪಿಥಿಯೇಟರ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಇರ್ವಿನ್ ಸಿಎ, ನೋಬ್ಲೆಸ್್ವಿಲ್ಲೆ ಐಎನ್, ಸೆಂಟ್.ಲೂಯಿಸ್, ಎಂಓ, ಚಾರ್ಲೊಲ್ಲೆ ಎನ್್ಸಿ, ಪೆಲ್ಹಾಮ್, ಎಎಲ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಬೀಚ್ ವಿಎ. * ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಅರೆನಾ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ಎನ್ಎಚ್್ನಲ್ಲಿದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ಅರೆನಾ ನಾರ್ಥ್ ಲಿಟ್ಲ್ ರಾಕ್, ಎಆರ್್ನಲ್ಲಿದೆ. *ವೆರಿಝೋನ್ ವೈರ್್ಲೆಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಮ್ಯಾನ್್ಕಾಟೋ, ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್== ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್್ನ ಸದ್ಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಇಂತಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web |url=http://investor.verizon.com/corp_gov/board_directors.aspx |title=Investor.verizon.com |access-date=2010-10-25 |archive-date=2010-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724051440/http://investor.verizon.com/corp_gov/board_directors.aspx |url-status=dead }}</ref> ರಿಚರ್ಡ್ ಕ್ಯಾರಿಆನ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಲೇನ್, ಸಾಂಡ್ರಾ ಮೂಸ್, ಜೋಸೆಫ್ ನ್ಯೂಬುಅರ್, ಥಾಮಸ್ ಓ ಬ್ರಿಯಾನ್, ಹಗ್ ಪ್ರೈಸ್, ಇವಾನ್ ಸೀಡೆನ್ಬರ್ಗ್/7}, [[ವಾಲ್ಟರ್ ಶಿಪ್ಲೇ]], [[ಜಾನ್ ಆರ್. ಶ್ಟಾಫೋರ್ಡ್]],ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ]].<ref>{{cite web |title=Verizon Corporate Governance |url=http://investor.verizon.com/corp_gov/board_directors.aspx |accessdate=January 2, 2008 |archive-date=ಜುಲೈ 24, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724051440/http://investor.verizon.com/corp_gov/board_directors.aspx |url-status=dead }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal box|New York City|Companies}} *ಏರ್್ಫೋನ್ — ವೆರಿಝೋನ್ ನೀಡಿರುವ ಏರ್-ಗ್ರೌಂಡ್ ರೇಡಿಯೋಟೆಲಿಫೋನ್ ಸರ್ವಿಸ್ *ಏರ್ ಟಚ್ *ಐಡಿಯಾರ್ಕ್ *ಎಂಸಿಐ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ *ಪ್ಲೇಲಿಂಕ್ *ವೆರಿಝೋನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ *ವೆರಿಝೋನ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್ — ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ *ವೆರಿಜೋನ್‌ ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌ {{-}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{Clear}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Verizon}} * {{Official|http://www.verizon.com}} * [http://www.verizonbusiness.com/ ವೆರಿಝೋನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್] * [http://investor.verizon.com/profile/history/index.aspx ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918082815/http://investor.verizon.com/profile/history/index.aspx |date=2008-09-18 }} * [http://moneyning.com/coupons/verizon-promo-code-and-verizon-coupons/ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಪರಿಷ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುವ ವೆರಿಝೋನ್ ಪ್ರೋಮೋ ಕೋಡ್ ಪೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209111645/http://moneyning.com/coupons/verizon-promo-code-and-verizon-coupons/ |date=2010-02-09 }} * [https://web.archive.org/web/19980121031857/http://www.ba.com/ ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್] (ಕಡತ) {{Verizon}} {{AT&T Spinoffs}} {{United States telephone companies}} {{Dow Jones Industrial Average companies}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೆರಿಝೋನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಆವರೇಜ್]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೇಬಲ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೀಡಿಯೋ ಆನ್ ಡಿಮಾಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] t232g9holec6tbi4q4ekde9moe1jqu6 0 25872 1373810 1370542 2026-05-20T03:37:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373810 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airline |airline=Singapore Airlines |logo=Singapore Airlines wordmark.svg |logo_size=250 |fleet_size=106 (+52 orders) |destinations=61 |IATA=SQ |ICAO=SIA |callsign=SINGAPORE |company_slogan=''A Great Way To Fly'' |founded=1947 (as Malayan Airways) |headquarters=[[Singapore]] |parent=[[Temasek Holdings]] (54.5%)<ref name="Reuters profit"/> |key_people=[[Chew Choon Seng]] ([[Chief executive officer|CEO]])<br />Goh Choon Phong (CEO-Designate)<ref>{{cite web|title=SIA gets new CEO|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1078969/1/.html|publisher=[[MediaCorp Channel NewsAsia|Channel NewsAsia]]|accessdate=14 September 2010|archive-date=5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905201020/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1078969/1/.html|url-status=dead}}</ref> |hubs=[[Singapore Changi Airport]] |focus_cities= <div> * [[London Heathrow Airport]] * [[Sydney Airport]] </div> |frequent_flyer= <div> * [[Singapore Airlines#KrisFlyer|KrisFlyer]] * [[Singapore Airlines#The PPS Club|PPS Club]] </div> |lounge=Silver Kris Lounge |alliance=[[Star Alliance]] |subsidiaries=[[SilkAir]] |website=[http://www.singaporeair.com www.singaporeair.com] }} [[ಚಿತ್ರ:SIA Building (crop).jpg|thumb|ದಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] '''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ('''ಎಸ್ಐಎ''' ) ({{Lang-ms|Syarikat Penerbangan Singapura}}; {{zh|c=新加坡航空公司|p=Xīnjiāpō Hángkōng Gōngsī}}, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ {{lang|zh|新航}}; {{Lang-ta|சிங்கப்பூர் வான்வழி}}) ({{sgx|C6L}}) [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ್್]]ದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದೆ.(ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆ) ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಚಾಂಗಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ|ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾ]], ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾ ಮತ್ತು "ಕಾಂಗರೂ ಮಾರ್ಗ"ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯೂ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡು ಅತಿ ದೂರದ ತಡೆ-ರಹಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ನೆವಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲಿಸ್ ಸೇರಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340-500 ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Boeing jetliner tries for record for longest nonstop flight |url= http://www.seattlepi.com/business/247531_recordflight09.html |work= [[Seattle Post Intelligencer]] |publisher= |date= 2005-11-09 |accessdate= 2007-01-01 }}</ref><ref>[http://infopedia.nlb.gov.sg/articles/SIP_413_2005-02-02.html The first non-stop flight between Singapore and Los Angeles, USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070120121157/http://infopedia.nlb.gov.sg/articles/SIP_413_2005-02-02.html |date=2007-01-20 }}, ಸಿಂಗಪುರ್ ಇನ್ಫೋಪೀಡಿಯಾ (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸಿಂಗಾಪುರ), 1 ಜನವರಿ 2007ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು.</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ "ಸುಪರ್್ಜಂಬೋ" ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380ಯ ಆರಂಭದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಗಿತ್ತು. ಏರ್ಲೈನ್್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏರ್್ಕ್ರಾಫ್ಟ್್ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್್ನಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಎಸ್ಐಎ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್. ಎರಡನೆ ದರ್ಜೆಯ ನಗರಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಕಾರ್ಗೋ ಎಸ್ಐಎದ ಸಮರ್ಪಿತ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಸ್ಐಎದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿಯ ಸರಕು-ಒಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಎಸ್ಐಎ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್್ನಲ್ಲಿ ಶೇ.49 ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಟೈಗರ್ ಏರ್್ವೇಸ್್ನಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕಡಿಮೆ- ವೆಚ್ಚದ ಸಾಗಾಟದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದಾಯ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ಕಿಲೋಮೀಟರು<ref>{{cite web |publisher= [[Air Transport World]] |year= 2007 |title= Data/Airline Economics Channel |url= http://www.atwonline.com/channels/dataAirlineEconomics/index.html |access-date= 2010-10-25 |archive-date= 2010-04-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100404182027/http://www.atwonline.com/channels/dataAirlineEconomics/index.html |url-status= dead }}</ref> ಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 15 ಉನ್ನತ ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾಗಾಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 6ನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher= [[International Air Transport Association]] |year= 2005 |title= WATS Scheduled Passengers Carried |url= http://www.iata.org/pressroom/wats/wats_passengers_carried.htm |access-date= 2010-10-25 |archive-date= 2007-09-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070928064050/http://www.iata.org/pressroom/wats/wats_passengers_carried.htm |url-status= dead }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಏರ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್'' ್ದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಕಂಪನಿಗಳ 2010ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ 27ನೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2010/industries/2.html |title=ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಕಂಪನಿಗಳು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110311213219/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2010/industries/2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |publisher= The Business Times |year= 2010 |title= Top global firms better at engaging staff |url= http://www.asiaone.com/Business/News/SME+Central/Story/A1Story20100709-226142.html |access-date= 2010-10-25 |archive-date= 2010-11-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101107074713/http://www.asiaone.com/Business/News/SME+Central/Story/A1Story20100709-226142.html |url-status= dead }}</ref> ಇದು ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರನ್ನು<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Airlines’ Reputations Hinge On the Basics, Study Shows |url= http://www.harrisinteractive.com/services/pubs/The_Wall_Street_Journal_Airlines_Reputations_2000.pdf |format=PDF|work= [[The Wall Street Journal]] |publisher= |date= |accessdate=2007-01-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071025013554/http://www.harrisinteractive.com/services/pubs/The_Wall_Street_Journal_Airlines_Reputations_2000.pdf |archivedate = October 25, 2007}}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಾವೀನ್ಯ, ಸುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಲ್ಲಿ<ref>[http://www.venturerepublic.com/resources/Singapore_Airlines_-_An_Excellent_Asian_Brand.asp ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ — ಆ್ಯನ್ ಎಕ್ಸಲೆಂಟ್ ಏಶಿಯನ್ ಬ್ರಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061225151910/http://www.venturerepublic.com/resources/Singapore_Airlines_-_An_Excellent_Asian_Brand.asp |date=2006-12-25 }}, ವೆಂಚರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2 ಜನವರಿ 2007</ref> ಒಂದು ಮಾರ್ಗಪ್ರವರ್ತಕ.<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Singapore Airlines raises the bar for luxury flying |url= http://www.seattlepi.com/business/300154_boeingsingapore18.html |work= [[Seattle Post Intelligencer]] |publisher= |date=2007-01-18 |accessdate=2007-01-18}}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆ ಅದು ನಿರಂತರ ಲಾಭಗಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು.<ref>[http://www.doi.org/10.1111/j.0955-6419.2004.00298.x ಕಾಸ್ಟ್-ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಎಕ್ಷಲೆನ್ಸ್: ಲೆಸನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್], ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ರೆಟೆಜಿ ರಿವ್ಯೂ, ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2 ಜನವರಿ 2007</ref> ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |title= Our achievements |publisher= Singapore Airlines |url= http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/news/achievements.jsp |accessdate= 2008-02-02 |archive-date= 2005-10-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20051016154149/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/news/achievements.jsp |url-status= dead }}</ref> ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಮಾನ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಉದ್ಯಮದ ಮುಂದಾಳು.<ref>{{cite web |publisher= [[Ottawa Citizen]] |date= |title= Airbus wins $2.7B deal |url= http://www.canada.com/ottawacitizen/news/business/story.html?id=2abbd9ec-4e91-41ad-b093-eac5336e1c0c |access-date= 2010-10-25 |archive-date= 2008-05-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080507010116/http://www.canada.com/ottawacitizen/news/business/story.html?id=2abbd9ec-4e91-41ad-b093-eac5336e1c0c |url-status= dead }}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == ಇತಿಹಾಸ == === ಹುಟ್ಟು === [[ಚಿತ್ರ:24081987.jpg|thumb|ಮಲಯನ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಮಾನದ ಮಾದರಿ- ಏರ್ ಸ್ಪೀಡ್ ಕೊನ್ಸುಲ್ (VR-SCD) ಇದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.]] ಮಲಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ (ಎಂಎಎಲ್)ನ ಒಳಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ 1937ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಲಿವರ್್ಪೂಲ್್ನ ಓಸಿಯನ್ ಸ್ಟೀಮ್್ಶಿಪ್ ಕಂಪನಿ, ಸಿಂಗಪುರದ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್್ಶಿಪ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಏರ್ವೇಸ್. ಈ ಏರ್ಲೈನ್್ದ ಪ್ರಥಮ ಹಾರಾಟವು ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆಯ ಹಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು. [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]]ದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ಲಮೆಂಟ್್ನಿಂದ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪುರ]]ಕ್ಕೆ 1947ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 2ರಂದು ಈ ಹಾರಾಟ ನಡೆಯಿತು. ಅದು ಏರ್್ಸ್ಪೀಡ್ ಕನ್ಸುಲ್ ಅವಳಿ- ಇಂಜಿನ್್ನ ಏರ್್ಪ್ಲೇನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Telekom Malaysia and Malaysia Airlines Synergise Business Relationship |publisher=[[Telekom Malaysia]] Berhad |accessdate=2007-09-03 |url=http://www.tm.com.my/about_TM/newsroom/2004/041123_2.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012132227/http://tm.com.my/about_TM/newsroom/2004/041123_2.htm |archivedate = October 12, 2007}}</ref> ನಿಯಮಿತವಾದ ವಾರದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ಕೌಲಾಲಂಪುರಕ್ಕೆ, ಇಪೋಹ್ ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್್ಗೆ 1947ರ ಮೇ 1ರಿಂದ ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The Creation of Singapore Airlines |publisher=Singapore Airlines |accessdate=2007-07-01 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709113843/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |url-status=dead }}</ref> 1940 ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಏರ್ಲೈನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ (ಬಿಓಎಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಾಸ್ ಎಂಪಾಯರ್ ಏರ್್ವೇಸ್ ರೀತಿ) ಹಾಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಅದೇ ರೀತಿ ಐಎಟಿಎ ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=October 2007}} 1955ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಲಯನ್ ಏರ್್ವೇಸ್' ಪಡೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿಸಿ-3ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯಿತು. 1957ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಏರ್್ಕ್ರಾಫ್ಟ್್ಗಳೆಂದರೆ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿಸಿ-4 ಸ್ಕೈಮಾಸ್ಟರ್, ವಿಕೆರ್ಸ್ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್, ಲಾಕ್್ಹೀಡ್ 1049 ಸುಪರ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲೇಶನ್, ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಯಾ, ಡೆ ಹಾವಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೊಮೆಟ್4 ಮತ್ತು ಫೊಕ್ಕೆರ್ ಎಫ್27. 1963ರಲ್ಲಿ ಮಲಯಾ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]], ಸಬಾಹ್ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್ ಮಲೇಶಿಯಾ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಏರ್ಲೈನ್ ಹೆಸರನ್ನು "ಮಲಯನ್ ಏರ್್ವೇಸ್"್ನಿಂದ "ಮಲೇಶಿಯನ್ ಏರ್್ವೇಸ್"್ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂಎಎಲ್ ಬೋರ್ನಿಯೋ ಏರ್್ವೇಸ್್.ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. 1966ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸಿಂಗಪುರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದುದರಿಂದ ಏರ್ಲೈನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಮಲೇಶಿಯಾ- ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ (ಎಂಎಸ್ಎ) ಎಂದು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮರುವರ್ಷ ಏರ್ಲೈನ್ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ನೋಡಲು ದೊರೆಯಿತು. ಎಂಎಸ್ಎದ ಮೊದಲ ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಮಾನ ಬೋಯಿಂಗ್ 707ದ ಖರೀದಿಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಸಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಬೋಯಿಂಗ್ 737 ಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. === ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines SIA 747-412.jpg|thumb|ಮೆಗಾಟಾಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಡಲಾದ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400 ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ್ ಆಕ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ.2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಏರ್ ಬಸ್ ಎ380 ಪ್ರವೇಶವಾಗುವವರೆಗೂ ಮೆಗಾಟಾಪೇ ಏರ್ಲೈನಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು.]] ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಮಲೇಶಿಯಾಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಮತ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಲೇಶಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು ಎಂಎಸ್್ಎ 1972ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title=Life |publisher=Asiaone |accessdate=2007-02-01 |url=http://ourstory.asia1.com.sg/dream/life/life.html |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222101353/http://ourstory.asia1.com.sg/dream/life/life.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Past, Present & Moving Forward |publisher=Malaysia Airlines |accessdate=2007-02-01 |url=http://hq.malaysiaairlines.com/mh/eng/about_us/corporate_info/past_present_and_moving_forward/evolution.asp |archive-date=2007-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210221147/http://hq.malaysiaairlines.com/mh/eng/about_us/corporate_info/past_present_and_moving_forward/evolution.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=The Creation of Singapore Airlines |publisher=Singapore Airlines |accessdate=2007-02-01 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709113843/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |url-status=dead }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಎಂಎಸ್ಎದ ಎಲ್ಲ 10 [[ಬೋಯಿಂಗ್]] 707 ಮತ್ತು 737 ಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಸಿಂಗಪುರ ಹೊರಗಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ನಗರದಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಇದರ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್ಎದ ಹಿಂದಿನ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜೆ.ವೈ.ಪಿಳ್ಳೆಯವರನ್ನು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಮಾನದ ಮಹಿಳಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ 1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ''ಸರೋಂಗ್ ಕೆಬಯಾ'' ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಜಾಹೀರಾತು]] ಕಂಪನಿ ಬಾತೇ ಆ್ಯಡ್ಸ್್ಗೆ ಏರ್ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೇಬಯಾ ಧರಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕಿಯರು ಏರ್ಲೈನ್್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯಂತಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಿಂಗಪುರ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಎ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಾದ ನಗರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬೋಯಿಂಗ್ 747 ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಸಂಪರ್ಕ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಮಿ. ಯಂಗ್ ನ್ಯೂಕ್ ಲಿನ್ 1973ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3 ಸೋಮವಾರ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಪಾಯಾ ಲೆಬರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಎಸ್ಐಎ- ಬೋಯಿಂಗ್ 747 ಸ್ವಾಗತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: {{cquote|May I emphasise that SIA as an organisation will continue to succeed only so long as the men and women behind it will not relax but continue to work diligently, plan boldly, and strive for excellence in performance.<ref>{{cite web |title=Yong Nyuk Lin's speech |url=http://stars.nhb.gov.sg/data/pdfdoc/PressR19730903.pdf |format=PDF |publisher=National Archive of Singapore |accessdate=2008-09-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060620014041/http://stars.nhb.gov.sg/data/pdfdoc/PressR19730903.pdf |archivedate = June 20, 2006}}</ref>}} 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], [[ಕೆನಡಾ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸೇವೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಎಸ್ಐಎ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿರುವ ಪ್ರಥಮ ನಗರ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಆಯಿತು. ಬೋಯಿಂಗ್ 474-400ಗಳನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಎ ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ''ಮೆಗಾಟಾಪ್ಸ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್ 777ಗಳು, ಏರ್್ಬಸ್ ಎ310ಗಳು ಮತ್ತು ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಜೋಹಾನ್ಸ್್ಬರ್ಗ್್ಗೆ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಫ್ರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ದೇಶಗಳಿಗೆ 1990ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಹಾರಾಟ ಮಾರ್ಗದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕೇಪ್ ಟೌನ್|ಕೇಪ್್ಟೌನ್]] ಮತ್ತು ಡರ್ಬನ್್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. === ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ === 2004ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಎ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಗೆ ತಡೆರಹಿತ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಾರ್ಕ್್ಗೆ ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340-500 ಬಳಸಿ ಈ ಸೇವೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಮಾನಗಳು ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಡೆರಹಿತ ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆ ಎಂದು ದಾಖಲಾಯಿತು. ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ನೆವಾರ್ಕ್ ವಿಮಾನವು ಅತ್ಯಂತ ದೂರಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನವೆಂದು ದಾಖಲಾಯಿತು. ಒಂದೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ 18 ತಾಸುಗಳ ಹಾರಾಟ ಇದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನೆವಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್್ಎಂಜಿಲಸ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲು ತನ್ನ ಐದು ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340-500 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು 64 ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ /117 ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಎಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಎಲ್ಲ 100 ಸ್ಥಾನಗಳೂ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>[http://www.latimes.com/business/la-fi-allbiz4mar04,1,3403241.story LAtimes.com]</ref> 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರಂದು ನಡೆದ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಿಗೆ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಐದನೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="australia">{{cite news |url=http://www.iht.com/articles/2006/02/21/bloomberg/sxsia.php |title=Australia rebuffs bid by Singapore Airlines |first=Vesna |last=Poljak |work=[[International Herald Tribune]] |date=2006-02-21 |accessdate=2008-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081011081035/http://www.iht.com/articles/2006/02/21/bloomberg/sxsia.php|archivedate=2008-10-11}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಮಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಸೀಮಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣ ದರಗಳು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಾದಿಸಿತು.<ref name="australia"/> ಆ ನಡೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಕ್ವಾಂಟಾಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081011081035/http://www.iht.com/articles/2006/02/21/bloomberg/sxsia.php ಅಸ್ಟೇಲಿಯಾ ರಿಬಫ್ಸ್ ಬಿಡ್ ಬೈ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ — ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯುನಲ್]</ref> ಎಸ್ಐಎ ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಇಂಥ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ಏರ್ ಕೆನಡಾ ದೂರು ನೀಡಿದಾಗ ಎಸ್ಐಎ ಟೊರೋಂಟೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಗರುಡ ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾಗ ಅದು ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತಾದಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 474-400ಗಳ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20061126200012/http://www.iht.com/articles/1991/11/23/sing_0.php ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಪೇನ್ಸ್ ಆ್ಯಟ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್: ಕ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್ ಎಕ್ಷ್್ಪಾನ್ಸನ್ ಈಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಇನ್್ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಕಾಂಪಿಟೀಶನ್ - ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]</ref> ==== ಎ380 ==== [[ಚಿತ್ರ:SIA Airbus A380, 9V-SKD, SIN, 092008.jpg|thumb|left|ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಏರ್ ಬಸ್ ಎ380]] 2000ನೆ ಇಸ್ವಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಎಸ್ಐಎ 25 ಏರ್್ಬಸ್ ಖರೀದಿಯ ಆದೇಶದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. (ಎ380 ಎಂದು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.) 8.6 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಈ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ 10 ವಿಮಾನಗಳು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ 15 ಏರ್್ಪ್ರೇಮ್(ಎಂಜಿನ್ ಬಿಟ್ಟು ವಿಮಾನದ ಶರೀರ)ಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.a380.singaporeair.com/news_pr_20000929.html |title=ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಅನೌನ್ಸಸ್ US$8.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಏರ್್ಬಸ್ A3XX* ಆರ್ಡರ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507045512/http://www.a380.singaporeair.com/news_pr_20000929.html |url-status=dead }}</ref> 2001ರ ಜುಲೈ 12ರಂದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಆದೇಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. 2005ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ "ಫಸ್ಟ್ ಟು ಫ್ಲೈ ದಿ ಎ380- ಎಕ್ಷ್್ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ದಿ ಡಿಫರೆನ್ಸ್ ಇನ್ 2006" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಏರ್ಲೈನ್ 2005ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 2006ರ ದ್ವಿತೀಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಬರುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಎ380-800 ವಿಮಾನದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ತಾನಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಿದ್ದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.a380.singaporeair.com/news_pr_20050105.html |title=ಎಸ್ಐಎ ರಿವೀಲ್ಸ್ ದಿ "ಫಸ್ಟ್್ ಟು ಫ್ಲೈ" ಲೋಗೋ ಫಾರ್ ಇಟ್ಸ್ A380 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602222151/http://www.a380.singaporeair.com/news_pr_20050105.html |url-status=dead }}</ref> 2005ರ ಜೂನ್್ನಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭದ ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380 ಪೂರೈಕೆ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ವಿಳಂಬವಾಗಲಿದೆ ಎಂಜು ಏರ್್ಬಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ಆಗಮನವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2006ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4598779.stm ಏರ್್ ಬಸ್ ಕನ್ಫರ್ಮಸ್ ಸುಪರ್-ಜಂಬೋ ಡಿಲೇ] (ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್: ಜೂನ್ 1, 2005)</ref> ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಎಸ್ಐಎದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಚ್ಯೂ ಚೂನ್ ಸೆಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ತರಿಸಿತು. ಅವರು ಏರ್್ಬಸ್ಅನ್ನು ಕೋರ್ಟಿಗೆಳೆಯುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: {{cquote|Airbus took some time to acknowledge the delay in the timetable for the A380's entry into service...I would have expected more sincerity.<ref>{{cite news |publisher=AFP |date=2005-08-07 |title=Singapore Airlines chief furious at A380 delay, threatens to sue Airbus |url=http://sg.biz.yahoo.com/050806/1/3u1d9.html |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216081619/http://sg.biz.yahoo.com/050806/1/3u1d9.html |url-status=dead }}</ref>}} ಮುಂದುವರಿದ ಅವರು, ಎ380ಗೂ ಮೊದಲೇ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್ ಆಗಮನವಾಗಲಿರುವುದರಿಂದ ಎಸ್ಐಎ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಬೋಯಿಂಗ್ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದರಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಳನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಸ್ಐಎ ಸೂಚಿಸಿತು. {{Wikinews|First A380 enters commercial service}} 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎ380 ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಗಪುರಕ್ಕೆ ಹಾರಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಏಶಿಯನ್ ಎರೋಸ್ಪೇಸ್್ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಜೂನ್ 14ರಂದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಮಾನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 787ಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಆದೇಶವು 20 787-9ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎ380 ಸುಪರ್್ಜಂಬೋ ಮತ್ತೂ 6 ತಿಂಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಏರ್್ಬಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಬಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ವಿಳಂಬ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರಂದು. ಪ್ರಥಮ ಎ380 ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಂದು ಪೂರೈಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/06_10_03_a380_delays_company_restructuring_plan.html ಏರ್್ಬಸ್ ಕನ್ಫರ್ಮ್ಸ್ ಫರ್ದರ್ A380 ಡಿಲೇ ಆ್ಯಂಡ್ ಲಾಂಚಸ್ ಕಂಪನಿ ರಿಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061014212600/http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/06_10_03_a380_delays_company_restructuring_plan.html |date=2006-10-14 }} (ಏರ್್ಬಸ್: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 2006)</ref> 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರಂದು ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಎ380 ಆರಂಭವಾಯಿತು. ವಿಮಾನದ ನಂಬರ್ ಎಸ್್ಕ್ಯೂ 380,<ref>{{cite news |title=First A380 Flight on 25–26 October |url=http://www.a380.singaporeair.com/content/news/newsrelease/20070816/index.html |publisher=Singapore Airlines |date=2007-08-16 |accessdate=2007-08-16 |archive-date=2008-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080319141802/http://www.a380.singaporeair.com/content/news/newsrelease/20070816/index.html |url-status=dead }}</ref> 455 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ತೆರಳಿತು. ಸಿಡ್ನಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:24 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆರೆದ ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Superjumbo in Sydney on maiden flight |url=http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=290092 |publisher=ninemsn |date=2007-10-25 |accessdate=2007-10-25 |archiveurl=https://archive.today/20120711144355/http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=290092 |archivedate=2012-07-11 |url-status=live }}</ref> ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮರುದಿನ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಹಾರಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಆದಾಯವನ್ನೂ ಮೂರು ಅನಾಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಏರ್ಲೈನ್ ದಾನ ಮಾಡಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರಿಂದ ಎಸ್ಐಎ ಎ380ದ ನಿಯಮಿತ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಎ380 ಈಗ ನಿತ್ಯವೂ ಸಿಡ್ನಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ)<ref>{{Cite news |last=O'SULLIVAN |first=MATT |title=Big rise in Sydney departures lifts MAp |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24/7/10 |url=http://www.smh.com.au/business/big-rise-in-sydney-departures-lifts-map-20100723-10ory.html |accessdate=6 August 2010}}</ref>, ಟೋಕಿಯೋ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಜುರಿಚ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಡಬ್ಬಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 23 ಮತ್ತು 28ರಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕವೆನ್ನಿಸಿದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪುರ್ ನಡುವೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಎ380 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿಸಿತು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು 2010ರ ಇಜಾಫ್ಜಾಲ್ಲಾಜೋಕುಲ್(ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ) ಉಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಡಿತ === 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು ಏರ್ಲೈನ್ ತಾನು ಏಫ್ರಿಲ್ 2009ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2010ರ ನಡುವೆ 17 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕ್ರಮ ಇದು. ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ಇದರಿಂದ ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈಗಾಗಲೇ ಆದೇಶನೀಡಲಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಏರ್ಲೈನ್ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite news |title=Singapore Airlines to cut 17 percent of fleet |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hjAgD8lLr7vtoAT-Hfdw6TZnS95g |publisher=AFP |date=2009-02-16 |accessdate=2009-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090219145803/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hjAgD8lLr7vtoAT-Hfdw6TZnS95g|archivedate=2009-02-19}}</ref><ref>{{cite news |title=Air France, Singapore Air Adjust Fleets To Recession |url=http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200902161208DOWJONESDJONLINE000293_FORTUNE5.htm |publisher=AFP |date=2009-02-16 |accessdate=2009-02-16 |archive-date=2009-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221080939/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200902161208DOWJONESDJONLINE000293_FORTUNE5.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ == ಈ ಏರ್ಲೈನ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಇರುವ ಕಂಪನಿ. ವೋಟ್ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿರುವ ಶೇ.54.5 ಪಾಲನ್ನು ಟೆಮಾಸೆಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Reuters profit">{{Cite news |title=UPDATE 2-Singapore Air Q1 net profit beats f'cast |publisher=Reuters |date=26/7/10 |url=http://www.reuters.com/article/idUSSGE66P0EH20100726| accessdate=6 August 2010}}</ref><ref>{{cite web |publisher=Singapore Airlines |title=Singapore Airlines Annual Report 2006-07 |accessdate=2007-09-06 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/annual/SIA_AnnReport0607.pdf |page=80 |archive-date=2011-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106021209/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/annual/SIA_AnnReport0607.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಶೇರ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಚಿವರ ಸಲಹೆಗಾರ ಲೀ ಕೌನ್ ಯೀವ್ ಸಿಂಗಪುರ ಚಾಂಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೇಂದ್ರ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಎಸ್ಐಎದ ಹಿತವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟಾದರೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Singapore moves to defend air-hub status as no-frills rivalry heats up |publisher=[[USA Today]] |date=7 April 2005 |url=http://www.usatoday.com/travel/news/2004-04-07-singapore-hub_x.htm |accessdate=2007-09-01}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್್ಗಳ ನಡುವಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |publisher=LittleSpeck.Com |title=A lot more active |date=12 November 2006 |url=http://www.littlespeck.com/content/politics/CTrendsPolitics-061112.htm |access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216091606/http://www.littlespeck.com/content/politics/CTrendsPolitics-061112.htm |url-status=dead }}</ref> ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಏರ್ಲೈನ್್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |publisher=[[The Taipei Times]] |title=SIA could lag as challengers rise |date=2004-01-15 |url=http://www.taipeitimes.com/News/worldbiz/archives/2004/01/15/2003087724 }}</ref> ಮತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿರಿ ಎಂದು ತಾವು ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |publisher=Airline Industry Information |title=Minister says Singapore Airlines should sell off two subsidiaries |date=2005-12-30 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0CWU/is_2005_Dec_30/ai_n15978112 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023241/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0CWU/is_2005_Dec_30/ai_n15978112/ |url-status=dead }}</ref> ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ|ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಆಡಳಿತ]] ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ರೂಢಿಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |publisher=Glass, Lewis & Co., LLC. |title=Proxy Paper — Singapore Airlines Limited |date=2006-07-29 |url=http://www.glasslewis.com/downloads/sampleresearch/proxypaper/singaporeairlines.pdf |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221171407/http://www.glasslewis.com/downloads/sampleresearch/proxypaper/singaporeairlines.pdf|archivedate=2007-02-21}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ]] ಜೊತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮುಕ್ತ ಆಕಾಶ ಒಪ್ಪಂದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಎಸ್ಐಎ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಆಡಿಟ್ ಆಗಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.todayonline.com/articles/216291.asp |title=Open books to open skies |publisher=[[Today (Singapore newspaper)|Today]] |date=2007-10-12 |accessdate=2007-10-12 |first=Wee Keat |last=Leong |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080107025949/http://www.todayonline.com/articles/216291.asp <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-07}}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಸಿಂಗಪುರದ ಚಾಂಗಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಚಾಂಗಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್್ನ ಏರ್ಲೈನ್ ಹೌಸ್್ನಲ್ಲಿದೆ<ref>"[http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/careers/AirlineGroundPositionFAQ.jsp ಏರ್್ಲೈನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಪೋಸಿಸನ್ಸ್] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090708154404/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/careers/AirlineGroundPositionFAQ.jsp |date=2009-07-08 }}." ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ 25 ಜುಲೈ 2009ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು "ಎಸ್ಐಎ ಏರ್ಲೈನ್ ಹೌಸ್ 25 ಏರ್ಲೈನ್ ರೋಡ್, ಎಸ್(819829)"</ref> === ರಚನೆ === {{update}} ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಗ್ರೌಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡಲಿಂಗ್, ಏರ್್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಲೀಸಿಂಗ್, ಏವಿಯೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಏರ್ ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಟೂರ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಗಳೆಂದು.ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಂತದ್ದಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಏರ್ಲೈನ್ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್ 25 ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು, 32 ಸಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಲೀಸಿಂಗ್ ಎಂಟರ್್ಪ್ರೈಸಸ್್ನಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ 35.5% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಎಸ್ಐಎ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾಗೆ 980 ದಶ ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್್ಗಳಿಗೆ 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.saleleasing.com/content_press_release.php?oid=press_release&limit=5 |title=ಬಿಓಸಿ ಏವಿಯೇಶನ್ |access-date=2024-02-29 |archive-date=2012-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209173916/http://www.saleleasing.com/content_press_release.php?oid=press_release&limit=5 |url-status=dead }}</ref> ಎಸ್ಐಎ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್್ಪೋರ್ಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸರ್ವಿಸ್್ಗಳಲ್ಲಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಲಹೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಸಚಿವರ ಸಲಹೆಗಾರ [[ಲೀ ಕ್ವಾನ್ ಯೀವ್]] 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್್ನಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾದ ಏರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್್ಪೋರ್ಟೇಶನ್್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ದನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=On the prowl for independence |url=http://www.todayonline.com/articles/99578.asp |work=[[Today (Singapore newspaper)|Today]] |date=2006-02-07 |accessdate=2007-09-03 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070710110942/http://www.todayonline.com/articles/99578.asp |archivedate = July 10, 2007}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂದೆಗೆತದ ಅವಕಾಶದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ವರೆಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |title=Singapore Airlines Limited Proxy Paper|url=http://www.glasslewis.com/downloads/sampleresearch/proxypaper/singaporeairlines.pdf |format=PDF |publisher=[[Glass Lewis]] and Co. |date=2006-06-29 |accessdate=2009-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221171407/http://www.glasslewis.com/downloads/sampleresearch/proxypaper/singaporeairlines.pdf|archivedate=2007-02-21}}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್್ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು: {| class="wikitable sortable" style="font-size:98%; margin: 1em auto;" |- | ಮಾದರಿ | ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು | ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಸ್ಥೆ | ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಷೇರ್್ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್<br />(31 ಮಾರ್ಚ್ 2007) |- | ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಕಾಂಪೋನೆಂಟ್ ಓವರ್್ಹೌಲ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು | ಏರ್್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 41% |- | ಎಸ್ಐಎ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ | ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 81.9% |- | ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್ (ಸಿಂಗಪುರ್) ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ | ಏರ್ ಲೈನ್ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 100% |- | ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರೋ ಎಂಜಿನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು | ಎಂಜಿನ್ ಕೂಲಂಕಷ ಪರೀಕ್ಷೆ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 41% |- | ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಕಾರ್ಗೋ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ | ಸರಕು ವಾಯುಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 100% |- | ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್್ಪೋರ್ಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ | ಹಿಡುವಳಿ ಸಂಸ್ಥೆ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 81.9% |- | ಸಿಂಗಪುರ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ | ಫ್ಲೈಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ | [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]] | 100% |- | ತಾಜ್ ಎಸ್ ಎಟಿಎಸ್ ಏರ್ ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ | ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳು | ಅಡುಗೆ | [[ಭಾರತ]] | 50% |} === ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:singapore.airlines.b747-400.9v-spa.arp.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನಿನ ಹೀಥ್ರೂ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಗಗನಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೊಯಿಂಗ್ 747-412]] ಈ ಏರ್ಲೈನ್ ಸಿಂಗಪುರ ನೆಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೂ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇತರ ಏರ್ಲೈನ್ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಹಣಕಾಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. 1989ರಲ್ಲಿ ಇದು ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಸ್ ಏರ್ ಜೊತೆ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE7DA1F38F93AA3575AC0A963958260&sec=&spon=&pagewanted=print|title=Delta Seeks to Expand Its Tie With Three Airlines in Europe |work=The New York Times |first=Edwin |last=McDowell |accessdate=23 May 2010}}</ref> ಆದರೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿಯ ಶೇ.5 ಈಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಅವರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಿತು. 2000ನೆ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಲೈನ್ ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನ ಶೇ.25 ಪಾಲು ಖರೀದಿಸಿತು. ಏರ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದಿವಾಳಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರವು ಏರ್ಲೈನ್ ದಿವಾಳಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪಾಲನ್ನು ಶೇ.4.5ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. ಆನಂತರ ಇದನ್ನು ಭಾರೀ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಯಿತು. 2000ನೆ ಇಸ್ವಿ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ಎಸ್ ಐ ಎ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಶೇ.49 ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. 600 ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ನಗದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first=Shu-Ching Jean |last=Chen |authorlink=Chen Shu-Ching Jean |title=Branson May Spread Wings Unbound In Asia |url=http://www.forbes.com/markets/2007/07/11/sia-virgin-branson-markets-equity-cx_jc_0711markets1.html |publisher=[[Forbes]] |date=2007-07-11 |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012182332/http://www.forbes.com/markets/2007/07/11/sia-virgin-branson-markets-equity-cx_jc_0711markets1.html |url-status=dead }}</ref> ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಆಶೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಾಧನೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇಳಿಬಂತು. ಅದರಲ್ಲಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/topNews/idUKL0955460420070709?rpc=44 ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸೇಸ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಮೇ ಸೆಲ್ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಟೇಕ್ | ರೈಟರ್ಸ್]</ref> 2008ರ ಮೇ 14ರಂದು ಕಂಪನಿಯು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್್ದಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಮಾರುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಏರ್ಲೈನ್್ದಲ್ಲಿಯ ಅದರ ಪಾಲು ನಿರೀಕ್ಷಿತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು<ref>[http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/347747/1/.html%7CSIA ಇನ್ವೈಟ್ಸ್ ಆಫರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಇಟ್ಸ್ 49% ಸ್ಟೇಕ್ ಇನ್ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬ್್ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಲೈನ್ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಾರಾಟದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಟೈಗರ್ ಏರ್ ವೇಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅದರದ್ದು ಶೇ.49 ಪಾಲುದಾರಿಕೆ. ಬಿಲ್ ಫ್ರಾಂಕಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್್ಮೆಂಟ್ ಫರ್ಮ್ ಇಂಡಿಗೋ ಪಾರ್ಟನರ್ಸ್ ಎಲ್ಎಲ್್ಸಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರ, ಇದರ ಪಾಲಿ ಶೇ.24. ಟೋನಿ ರಿಯಾನ್್ನ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಐರ್ಲಾಂಡಿಯಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪಾಲು ಶೇ.16 ಮತ್ತು ಟೆಮಾಸೆಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಪಿಟಿಇ ಲಿ. ಪಾಲು ಶೇ.11ರಷ್ಟು. ಟೈಗರ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ SGXನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಎಸ್ಐಎ ಷೇರುಗಳು ಶೇ.34.4ಕ್ಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಕಾರ್ಮಿಕ === 2007 ಮಾರ್ಚ್ 31ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್ ಒಟ್ಟೂ 29,457 ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |publisher=Singapore Airlines |title=Singapore Airlines Annual Report 2006-07 |accessdate=2007-09-06 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/annual/SIA_AnnReport0607.pdf |archive-date=2011-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106021209/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/annual/SIA_AnnReport0607.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲ ಏರ್ಲೈನ್ ತಾನೇ 13,942 (47.3%) ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.ಇವರಲ್ಲಿ 2174 ಪೈಲಟ್್ಗಳು ಮತ್ತು 6914 ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದರು. ಈ ಗುಂಪಿನ ನೌಕರರಿಗೆ ಐದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಅವು ಸಿಂಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಎಸ್ಐಎಎಸ್್ಯಿ), ದಿ ಎಸ್ಐಎ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಎಸಿಇಇಯು), ದಿ ಸಿಂಗಪೂರ್ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಎಸ್ಎಟಿಎಸ್್ಡಬ್ಲ್ಯೂಯು), ದಿ ಏರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್್ಪೋರ್ಟ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ಸ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಯುನಿಯನ್ (ಎಇಎಸ್್ಯು), ಮತ್ತು ದಿ ಏರ್ ವೈನ್ ಪೈಲಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಸಿಂಗಪುರ್ (ಎಎಲ್್ಪಿಎ-ಎಸ್). ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಗುಂಪಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ,ಎಸ್ಎಆರ್್ಎಸ್್ನಂಥ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಾಗ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಬಳ ಕಡಿತ, ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅವಧಿಗೆ ಮೊದಲೇ ನಿವೃತ್ತಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಎಎಲ್್ಪಿಎ-ಎಸ್ ಒಂದೇ ಮೇ 1981ರಲ್ಲಿ ಅದರ ನೋಂದಣಿಯಾದ ದಿನದಿಂದ (ತಾನಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದು ಇದು. ಇದರ ಹಿಂದಿದ್ದ, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪೈಲಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ 15 EXCO ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದ ತಲೆದೋರಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 26ರಂದು ಎಸ್ಐಎಪಿಎದ ನೊಂದಣಿಯನ್ನು ಅಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.) 30 ನವೆಂಬರ 2003ರ ವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ 24ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ. ಆಗ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್್ಪವರ್ (ಸಿಂಗಪುರ್) ಎಎಲ್್ಪಿಎ-ಎಸ್್ನ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯ, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕೆಂಬ ಒಂದು ಐಟಂಅನ್ನು ಅಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲು ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್್ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mom.gov.sg/publish/momportal/en/press_room/press_releases/2003/20031130-PrimeMinistersOfficePressStatementImprovingLabourRelationsInSingaporeAirlines.html |title=ಪ್ರೈಮ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಟ್್ಮೆಂಟ್: ಇಂಪ್ರೂವಿಂಗ್ ಲೇಬರ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ (ಎಸ್ಐಎ) |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506002120/http://www.mom.gov.sg/publish/momportal/en/press_room/press_releases/2003/20031130-PrimeMinistersOfficePressStatementImprovingLabourRelationsInSingaporeAirlines.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380 ಹಾರಿಸುವ ಪೈಲಟ್್ಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಕೊಡಲುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಸಂಬಳ ದರವು ಎಎಲ್್ಪಿಎ-ಎಸ್್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ಏರ್ಲೈನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/272407/1/.html |title=ಎಸ್ಐಎ'ಸ್ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಆಫರ್ ಇನ್ A380-ಪೈಲಟ್ ವೇಜ್ ಡಿಸ್ಪೂಟ್ ರಿಜೆಕ್ಟೆಡ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522040743/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/272407/1/.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಔದ್ಯಮಿಕ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://travel.asiaone.com/Travel/News/Story/A1Story20070609-13263.html |title=ಎಸ್ಐಎ ಪೈಲಟ್ಸ್ ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಲಾಸ್ಟ್-ಡಿಚ್ ಆಫರ್ ಟು ಸೆಲ್ A380 ಪೇ ಡಿಸ್ಪೂಟ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707175300/http://travel.asiaone.com/Travel/News/Story/A1Story20070609-13263.html |url-status=dead }}</ref> ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಎಸ್ಐಎ ಪೈಲಟ್್ಗಳು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಳವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ಹಾರಿಸುವ 935 ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಬಳ ವರ್ಗದ ಮಧ್ಯ-ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ 36 ವೈಸ್್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟರ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ (S$233,270) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳ (S$270,000 ಅಧಿಕ) ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://travel.asiaone.com/Travel/News/Story/A1Story20070609-13259.html |title=ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ಸ್ ಗೆಟ್ ಹೈಯರ್ ಪೇ ದ್ಯಾನ್ ಎಸ್ಐಎ ವೈಸ್-ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೈಯರ್ ಪೇ ದ್ಯಾನ್ ಎಸ್ ಐ ಎ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ತ್ಸ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707175307/http://travel.asiaone.com/Travel/News/Story/A1Story20070609-13259.html |url-status=dead }}</ref> ವಿವಾದಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಬಿಸಿ ಮುಟ್ಟಿಸಿತು. ಅದೆಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಎಎಲ್್ಪಿಎ-ಎಸ್್ನ ಆಂತರಿಕ ವೈರತ್ವವು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಎಲ್ಲ 22 ಸದಸ್ಯರೂ 17 ನವೆಂಬರ್ 2003ರಂದು ಹೊರಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು "ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ತಾತ್ಪರ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಎಸ್ಐಎಪಿಎ ದ ನೊಂದಣಿ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾಜಿ ಪೈಲಟ್್ಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು.<ref>[http://straitstimes.asia1.com.sg/storyprintfriendly/0,1887,221800,00.html? ಎಸ್ ಕ್ಯೂ ಪೈಲಟ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಪ್ರೆಶರ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜನವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಎನ್್ಟಿಯುಸಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಲಿಮ್ ಸ್ವೀ ಸೇ ಎಸ್ಐಎಎಸ್್ಯುದ ಆಂತರಿಕ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.asiaone.com/News/The%2BStraits%2BTimes/Story/A1Story20080130-47296.html ಎಸ್ ಐ ಎ ಯುನಿಯನ್ ಅರ್ಜ್ಡ್ ಟು ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಫ್ಯೂಡ್ ]</ref> ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಪರ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 2 ರಂದು ಏರ್ಲೈನ್ ಗ್ರುಪ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್ ಯೂನಿಯನ್- ಮ್ಯಾನೇಜ್್ಮೆಂಟ್ ಪಾರ್ಟನರ್್ಶಿಪ್ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಬರ್್ ಮೂವ್್ಮೆಂಟ್ 2011(ಎಲ್ಎಂ2011)ಅನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/JointReleaseOnLM2011.jsp |title=ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್ ಯುನಿಯನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಪಾರ್ಟನರ್ ಶಿಪ್ ಆಂಡ್ ಎಲ್ ಎಂ2011 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080620195936/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/JointReleaseOnLM2011.jsp |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್್ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಲೈನ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಲೀ, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಸಚಿವರ ಸಲಹೆಗಾರ ಲೀ ಕ್ಯುಆನ್ ಯೀವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಂದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಭೆಗಳು ವಿನಿಮಯಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ನಡೆಯಲಿವೆ ಎಂದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/342550/1/.html |title=ಎಸ್ ಐ ಎ ಸೇಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಟೈಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಯುನಿಯನ್ಸ್ ಈಸ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604184859/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/342550/1/.html |url-status=dead }}</ref> === ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನೆ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:97%;text-align:right; margin:1em auto;" |+ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಹಣಕಾಸು ಮುಖ್ಶಾಂಶಗಳು<td><ref name="SA_annual_report"/><ref name="SA_annual_report_0708"/></td> |- | ಆದಾಯ<br />(S$m) | ವೆಚ್ಚ<br />(S$m) | ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಲಾಭ<br />(S$m) | ಲಾಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು<br />ತೆರಿಗೆಗಳು (S$m) | ಹೊರಿಸಬಹುದಾದ ಲಾಭ<br />ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೊಂದಿದವರು (S$m) | ಇಪಿಎಸ್ ತೆರಿಗೆ ನಂತರ<br />– ಸಾರಗುಂದಿಸಿದ್ದು(ಸೆಂಟ್ಸ್) |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1999 | 7,795.9 | 6,941.5 | 854.4 | 1,116.8 | 1,033.2 | 80.6 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2000 | 9,018.8 | 7,850.0 | 1,168.8 | 1,463.9 | 1,163.8 | 91.4 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2001 | 9,951.3 | 8,604.6 | 1,346.7 | 1,904.7 | 1,549.3 | 126.5 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2002 | 9,382.8 | 8,458.2 | 924.6 | 925.6 | 631.7 | 51.9 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2003 | 10,515.0 | 9,797.9 | 717.1 | 976.8 | 1,064.8 | 87.4 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2004 | 9,761.9 | 9,081.5 | 680.4 | 820.9 | 849.3 | 69.7 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2005 | 12,012.9 | 10,657.4 | 1,355.5 | 1,829.4 | 1,389.3 | 113.9 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2006 | 13,341.1 | 12,127.8 | 1,213.3 | 1,662.1 | 1,240.7 | 101.3 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2007 | 14,494.4 | 13,180.0 | 1,314.4 | 2,284.6 | 2,128.8 | 170.8 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2008 | 15,972.5 | 13,848.0 | 2,124.5 | 2,547.2 | 2,049.4 | 166.1 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2009 | 15,996.3 | 15,092.7 | 903.6 | 1,198.6 | 1,061.5 | 89.1 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2010<ref>{{cite web | title=Financial Results For Year Ended 31 Mar 2010 | publisher=Singapore Airlines | year=2010 | url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/financial/NewsReleaseFY0910.pdf | accessdate=2010-05-24 | archive-date=2010-06-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100601080149/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/financial/NewsReleaseFY0910.pdf | url-status=dead }}</ref> | 12,707.3 | 12,644.1 | 63.2 | 285.5 | 215.8 | 18.0 |} === ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಧನೆ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:97%;text-align:right; margin:1em auto;" |+ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು (ಪೇರಂಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ ಕಂಪನಿ ಮಾತ್ರ)<td><ref name="SA_annual_report">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/investor/annual_report.jsp |title=Annual Report |accessdate=2008-02-03 |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709051616/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/investor/annual_report.jsp |url-status=dead }}</ref><ref name="SA_annual_report_0708">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/financial/NewsReleaseFY0708.pdf |format=PDF |title=Annual Report 07/08 |accessdate=2008-05-18 |archive-date=2008-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528005230/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/docs/company_info/investor/financial/NewsReleaseFY0708.pdf |url-status=dead }}</ref></td> |- | ಪ್ರಯಾಣಿಕರು<br />(ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ) | ಆರ್್ಪಿಕೆ<br />(ದಶಲಕ್ಷ) | ಎಎಸ್್ಕೆ<br />(ದಶಲಕ್ಷ) | ಲೋಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್<br />(%) | ಇಳುವರಿ<br />(S¢/km) | ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚ<br />(ಸೆಂಟ್ಸ್/ಎಎಸ್್ಕೆ) | ಬ್ರೆಕ್ ಇವನ್ ಲೋಡ್ (ಹೊರಬೇಕಾದ ಹೊರೆ ಪ್ರಮಾಣ)<br />ಘಟಕ (%) |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1993 | 8,640 | 37,860.6 | 53,100.4 | 71.3 | 10.5 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1994 | 9,468 | 42,328.3 | 59,283.3 | 71.4 | 10.1 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1995 | 10,082 | 45,412.2 | 64,053.9 | 70.9 | 9.9 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1996 | 11,057 | 50,045.4 | 68,555.3 | 73.0 | 9.4 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1997 | 12,022 | 54,692.5 | 73,511.4 | 74.4 | 9.0 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1998 | 11,957 | 54,441.2 | 77,221.6 | 70.5 | 9.5 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 1999 | 12,777 | 60,299.9 | 83,191.7 | 72.5 | 8.6 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2000 | 13,782 | 65,718.4 | 87,728.3 | 74.9 | 9.1 | - | - |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2001 | 15,002 | 71,118.4 | 92,648.0 | 76.8 | 9.4 | 7.5 | 70.2 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2002 | 14,765 | 69,994.5 | 94,558.5 | 74.0 | 9.0 | 6.4 | 71.1 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2003 | 15,326 | 74,183.2 | 99,565.9 | 74.5 | 9.1 | 6.7 | 73.6 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2004 | 13,278 | 64,685.2 | 88,252.7 | 73.3 | 9.2 | 6.7 | 72.8 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2005 | 15,944 | 77,593.7 | 104,662.3 | 74.1 | 10.1 | 7.0 | 69.3 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2006 | 16,995 | 82,741.7 | 109,483.7 | 75.6 | 10.6 | 7.5 | 70.8 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2007 | 18,346 | 89,148.8 | 112,543.8 | 79.2 | 10.9 | 7.9 | 72.5 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2008 | 19,120 | 91,485.2 | 113,919.1 | 80.3 | 12.1 | 8.4 | 69.4 |- | 31 ಮಾರ್ಚ್ 2009 | 18,293 | 90,128.1 | 117,788.7 | 76.5 | 12.5 | 9.2 | 73.6 |} == ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ == {{main|Singapore Girl}} [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines flight attendants.jpg|thumb|ಸಿಂಗಪುರ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯರು, ಏರ್ಲೈನ್ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite book |author=Heracleous, Loizos |title=Flying High in a Competitive Industry: Cost-effective Service Excellence at Singapore Airlines |publisher=McGraw-Hill |year=2006 |isbn=0071249648}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇತರ ಬಹುತೇಕ ಏರ್ಲೈನ್್ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯೂ ಆದರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಸಿಂಗಪುರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ದಿವ್ಯತೇಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಏಶಿಯಾದ ಆತಿಥ್ಯದ ಮತ್ತು ಲಾವಣ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಏರ್ಲೈನ್್ದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾರಾಟ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಿಳಿಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1968ರಲ್ಲಿ ಪಿಯೆರ್ರೆ ಬಲ್ಮೈನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಲಯ ''ಸರೋಂಗ್ ಕೆಬಯಾ'' ದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿರುವ ದಿರಿಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಶೋಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಗಪುರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್್ಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಬಹುತೇಕ ಬದಲಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web |title=The Creation of Singapore Airlines |publisher=Singapore Airlines |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |date=2007 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709113843/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |url-status=dead }}</ref> ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಹಿಂದೆ ತಿಳಿ-ನೀಲಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜಾಕೆಟ್್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಟ್ರೌಸರ್್ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 2008ರ ಜೂನ್್ದಿಂದ ಇದನ್ನುಬಲ್ಮೈನ್ ಯುನಿಫಾರ್ಮ್ಸ್್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ಗಲಿಬರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಹೊಸ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸಮವಸ್ತ್ರವು ಏಕ ಎದೆಯ ಕಡು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಟ್ (ಜಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೌಸರ್), ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಶರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಟೈ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಟೈ ಬಣ್ಣವು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಏರ್ಲೈನ್್ದ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಇದ್ದರೂ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅಧೀನವಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಗತಕಾಲದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿಂಗಪುರ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದು ಆಧುನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಹಿಳಾವಾದಿಗಳು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news |title=Singapore Girl faces makeover as airline looks to update image |author=Jan Dahinten |publisher=[[The Scotsman]] |date=2007-01-19 |url=http://thescotsman.scotsman.com/international.cfm?id=97702007}}</ref> ಬೇಟಿ ಆಡ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಹೀರಾತು ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಏರ್ಲೈನ್ 9 ಜನವರಿ 2007ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇಯಾನ್ ಬೇಟಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಆತನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದ ಸಿಂಗಪುರದ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಸಿಂಗಪುರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ನೇಮ್್ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನು, 1972ರಿಂದ ಅದರ ಪಾಲುದಾರ.<ref>{{cite news |title=SIA will tender out coveted ad contract |author=Karamjit Kaur |publisher=[[The Straits Times]] |date=2007-01-09 |url= }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಗರ್ಲ್ ಪ್ರತಿಮೆ ಇನ್ನೂ ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಎಸ್ಐಎ ಈಗ ತನ್ನ ಆಧುನಿಕ ವಿಮಾನ ಪಡೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 2007 ಏಪ್ರಿಲ್ 16ರಂದು ಏರ್ಲೈನ್ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ಮೂಲದ ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆಂಟ್ ಟಿಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎ\ಯನ್ನು ಏರ್ಲೈನ್್ಗೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಜಾಹೀರಾತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೇಮಿಸಿತು. ವಾರ್ಷಿಕ S$50 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಈ ಗುತ್ತಿಗೆ ಇತ್ತು. ತಾವು ಹೊಸದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು "ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಕಾರ್ಯಸಾಧುವಾದ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸುವುದೋ ಆಗ" ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಎಸ್ಐಎದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೈಸ್- ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಫೋರ್್ಶೋ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಎಸ್ಐಎದ ಮಾಧ್ಯಮ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ, ಸದ್ಯ ಅದು ಎಂಇಸಿ<ref>{{cite news |title=SIA's their biggest win |author=Tor Ching Li |publisher=[[Today (Singapore newspaper)|Today]] |date=2007-04-17 |url=http://www.todayonline.com/articles/183594.asp |access-date=2010-10-25 |archive-date=2007-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070421012301/http://www.todayonline.com/articles/183594.asp |url-status=dead }}</ref>. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣವು ಟೇಲ್್ಫಿನ್ ಮೇಲಿನ "ಹಕ್ಕಿ" (ಇದು ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) ಲೋಗೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಆರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಿಲ್ಲ. 1972ರಿಂದ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದ ಲೋಗೋ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. "ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್" ಲೋಗೋ ರೀತಿಯದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಏರ್್ ಬಸ್ ಎ380ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು "ಹಕ್ಕಿ"ಯನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. == ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು == {{main|Singapore Airlines destinations}} [[ಚಿತ್ರ:SIA Destinations.png|thumb|right|360px|ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಐದು ಖಂಡಗಳ 35 ದೇಶಗಳ 61 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.]] ಸಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿಯ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಐದು ಖಂಡಗಳ 35 ದೇಶಗಳ 61 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್ ಮೂಲಕ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಶಿಯಾದ ಏರ್ಲೈನ್್ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಿಂಗಪುರವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗರೂ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ೀ ಏರ್ಲೈನ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಶೇ.11ರಷ್ಟು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಇದು ಸಾಗಿಸಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080724101115/http://www.bitre.gov.au/publications/11/Files/0308_M.pdf ಬಿಟ್ರೆ.ಗವ್]</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಒಪ್ಪಂದದ ಲಾಭವನ್ನು ಎಸ್ಐಎ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಮತ್ತು ದುಬೈನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಅದು [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೋಕಿಯೋ]] ನಡುವೆ ವಾರಕ್ಕೆ ಆರು ಬಾರಿ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಚೀನ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದ ಇವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವನ್ನು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತುಂಬಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಏರ್ಲೈನ್್ ಬಲವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಿದೇಶೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಮಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬದಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |publisher=[[Channel NewsAsia]] |title=Australia rules out opening up Qantas' trans-Pacific route to rivals |date=2007-01-08 |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/251240/1/.html |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604185019/http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/251240/1/.html |url-status=dead }}</ref> ತಾನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್್ಅನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಎಸ್ಐಎ ಹೇಳಿತು. ಆದರೆ, ಕೆನಡಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಅದು ದೂರಿತು.<ref>[http://www.canada.com/vancouversun/news/business/news/business/story.html?id=bc1c8cc1-6ba4-4a55-95a0-0eebe203ab92 ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ’ ದಿ ಸ್ಕೈ ದ್ಯಾಟ್ ಈಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110404055005/http://www.canada.com/vancouversun/news/business/news/business/story.html?id=bc1c8cc1-6ba4-4a55-95a0-0eebe203ab92 |date=2011-04-04 }}, ದಿ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಸನ್, 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines operations at hub.jpg|thumb|left|ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಚಾಂಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.]] ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಏರ್ಲೈನ್ ಏರ್್ಏಶಿಯಾ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ದ್ವಿಮುಖ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. ಸಿಂಗಪುರದ ಸರ್ಕಾರ ಸಿಂಗಪುರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಏರ್್ಏಶಿಯಾದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಂಗಪುರ್-ಕೌಲಾಲಂಪುರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು<ref>[https://web.archive.org/web/20071027061036/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/25/business/AS-FIN-Singapore-Malaysia-Airline-Route.php ಐಎಚ್ ಟಿ.ಕಾಂ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.straitstimes.com/Free/Story/STIStory_171011.html |title=ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216142548/http://www.straitstimes.com/Free/Story/STIStory_171011.html |url-status=dead }}</ref>. ಅದು ಮಲೇಶಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್<ref>[http://www.china.org.cn/english/travel/241889.htm ಚೀನ.ಆರ್ಗ್.ಸಿಎನ್]</ref> ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ<ref>{{Cite web |url=http://www.earthtimes.org/articles/show/181423,budget-airlines-break-into-singapore-kuala-lumpur-route.html |title=ಅರ್ಥ್ ಟೈಮ್ಸ್.ಆರ್ಗ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://archive.ph/20120911040336/http://www.earthtimes.org/articles/show/181423,budget-airlines-break-into-singapore-kuala-lumpur-route.html |url-status=dead }}</ref> ವರೆಗೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ 200ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.85ರಷ್ಟನ್ನು ಇವು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದವು.<ref>[http://www.taipeitimes.com/News/worldbiz/archives/2007/02/12/2003348728 ಥೈಪೀ ಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ]</ref> ಎಲ್್ಸಿಸಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಮಾರ್ಗ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದೂರ ಕಿರಿದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆಯ ಮಾರ್ಗ, ಏಶಿಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ibtimes.com/articles/20080515/malaysian-airasia-seeks-fair-competition.htm |title=ಐಬಿಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724011752/http://www.ibtimes.com/articles/20080515/malaysian-airasia-seeks-fair-competition.htm |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಮುಕ್ತವೆಂದು ಆಯಿತು. ಎಲ್್ಸಿಸಿಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Air shuttle service agreement between MAS, SIA out of Competition Act |publisher=[[The Straits Times]] |date=2007-09-25 |url=http://www.straitstimes.com/Latest+News/Singapore/STIStory_161272.html |accessdate=2008-04-01 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080309013819/http://www.straitstimes.com/Latest+News/Singapore/STIStory_161272.html |archivedate = March 9, 2008}}</ref><ref>{{cite press release |title= AirAsia celebrates "People's Day" with the liberalisation of Kuala Lumpur-Singapore Route |publisher=[[AirAsia]] |date=1 February 2008 |url=http://www.airasia.com/site/sg/en/pressRelease.jsp?id=d2c1e46d-7f000010-1eb7d250-746698c9 |accessdate=2008-04-01}}</ref> ಇದರಿಂದ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಶೇ.46.7ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಮಲೇಶಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 25.3ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಮೂರು ಎಲ್್ಸಿಸಿ ಪಾಲು 17.3ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಉಳಿದವನ್ನು ಇತರ ಮೂರು ಏರ್ಲೈನ್್ಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಇದು 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರ ವರೆಗಿನ ಲೆಕ್ಕ.<ref>{{Cite web |url=http://www.travelbizmonitor.com/singaporekuala-lumpur-route-to-benefit-from-liberalisation-capa-3730 |title=ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬಿಜ್ ಮಾನಿಟರ.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715060101/http://www.travelbizmonitor.com/singaporekuala-lumpur-route-to-benefit-from-liberalisation-capa-3730 |url-status=dead }}</ref><ref name="ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ">{{Cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Singapore/Story/STIStory_284380.html |title=ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504084403/http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Singapore/Story/STIStory_284380.html |url-status=dead }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪಾಲು 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕುಸಿಯುವದು, ಏಕೆಂದರೆ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹೋದರಿ ಏರ್ಲೈನ್ ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್.ಕಾಂ"/> ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧಿಯಾದ<ref>[https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5hVTA3w-tzK0DXeAErwdBYNPfvWXQ ಗೂಗ್ಲ್.ಕಾಂ]</ref>, ಮತ್ತು ಇರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದ ಮಲೇಶಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ ಮಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ಕ್ ಏರ್ ಜೊತೆ ಸಂಕೇತ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.tradingmarkets.com/.site/news/Stock%20News/1916450/ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್.ಕಾಂ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಸಂಕೇತ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:SIA Boeing 747-400, 9V-SPP, SIN 6 for wiki.jpg|thumb|ಸಿಂಗಪುರ್ ಚಾಂಗಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 747-412 ಸ್ಟಾರ್ ಅಲಾಯನ್ಸ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದು. ತನ್ನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಸದಸ್ಯ ಇದು.]] ಸ್ಟಾರ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್ ಸದಸ್ಯ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಈ ಮುಂದಿನ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂ ಸಂಕೇತಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/partners/codeshare.jsp?v=-1033643269& |title=SIA codeshare destinations|publisher=Singapore Airlines |accessdate=2009-04-09}}</ref>: {| |- valign="top" | * [54] ಮಲೇಷಿಯಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ * {{flagicon|Singapore}} ಸಿಲ್ಕ್ಏರ್ * {{flagicon|UK}} ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್ |} == ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿ == {{main|Singapore Airlines fleet}} [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines B773 9V-SWA takeoff.jpg|thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300-ಇಆರ್ (9ವಿ-ಎಸ್್ಡಬ್ಲೂಎ) ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ -300ಇಆರ್ ಭಿನ್ನರೂಪ 2006ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜುರಿಚ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹಾರುತ್ತಿರುವುದು.ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎರಡನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಸ್ಐಎ. ಇದರ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ 77 ಬೋಯಿಂಗ್ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ 13ರನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines Boeing 777-312-ER.jpg|thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300-ಇಆರ್ (9ವಿ-ಎಸ್್ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಿ) ಮಾಸ್ಕೋದ ಡೊಮೊಡಾಡೋವೋ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ)]] [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines livery change.jpg|thumb|2007ರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎ380ರ ಆಗಮನವನ್ನು ಅನುವುಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇವು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಿಂಗಪುರದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮೈಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಟೇಲ್್ಫಿನ್ ಲೋಗೋವನ್ನು 747ದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಬಹುದು.]] ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಐದು ವಿಮಾನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಅಗಲ-ಶರೀರದ ವಿಮಾನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ: ಏರ್್ಬಸ್ ಎ330, ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340, ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380, ಬೋಯಿಂಗ್ 747 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777. ಯುವ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ನೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದರ ವಿಮಾನಗಳ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 2010ರ ಜನವರಿ 24ಕ್ಕೆ 6 ವರ್ಷ 7 ತಿಂಗಳುಗಳು, ಅದು ತನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="SA_annual_report_0708"/> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್್ದ ಬೋಯಿಂಗ್ ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೋಡ್ 7x7-x12. ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಏರ್ಲೈನ್ ತನ್ನ ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿಮಾನಗಳ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು. ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400ಗಳನ್ನು "ಮೆಗಾಟಾಪ್" ಎಂದು, ಬೋಯಿಂಗ್ 777ಗಳನ್ನು "ಜುಬಿಲೀ"ಗಳೆಂದು ಮತ್ತು ಎರ್್ಬಸ್ ಎ340-500ಗಳನ್ನು "ಲೀಡರ್್ಶಿಪ್" ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಏರ್ಲೈನ್ ಹಿಂದೆ ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್ಲೈನರ್್ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳು: 8 ಏರ್್ಬಸ್ ಎ300ಗಳಿಗೆ "ಸುಪರ್್ಬಸ್", 17 ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340-300ಗಳಿಗೆ "ಸೆಲೆಸ್ಟಾರ್", 23 ಬೋಯಿಂಗ್ 747-200ಗಳಿಗೆ "ಸುಪರ್ ಬಿ", 14 ಬೋಯಿಂಗ್ 747-300ಗಳಿಗೆ "ಬಿಗ್ ಟಾಪ್".<ref>{{Cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |title=ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709113843/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/history.jsp |url-status=dead }}</ref> 2000ನೆ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚ್ಯೂ ಚೂನ್ ಸೆಂಗ್ ಸಿಇಓ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೊಸದಾದ ಎ380ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಬಾಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಣವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವತ್ತೂ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದದ್ದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ಮೆಗಾಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಅಲಾಯನ್ಸ್್ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬಣ್ಣಗಳಿದ್ದರೂ ಲಂಬಾಕಾರದ ಸ್ಟಬಿಲೈಜರ್್ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಹಿ ರೂಪದ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಈ ಮುಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="fleet">"[http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/fleet.jsp ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪ್ಲೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518093342/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/siastory/fleet.jsp |date=2011-05-18 }}"</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto;" |+ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿ ! rowspan="2" style="width:120px"| ಏರ್‍್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ! rowspan="2" style="width:60px"| ಒಟ್ಟು ! rowspan="2" style="width:60px"| ಬೇಡಿಕೆಗಳು<br />ಆಯ್ಕೆಗಳು ! colspan="5" class="unsortable"| ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ! rowspan="2" style="width:150px"| ಎಂಜಿನ್್ಗಳು ! rowspan="2" style="width:200px"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- ! style="width:33px"| <ಎಬಿಬಿಆರ್ ಟೈಟಲ್="ಸೂಟ್"> ಆರ್</ಎಬಿಬಿಆರ್> ! style="width:33px"| <ಎಬಿಬಿಆರ್ ಟೈಟಲ್="ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್"> ಪಿ</ಎಬಿಬಿಆರ್> ! style="width:33px"| <ಎಬಿಬಿಆರ್ ಟೈಟಲ್="ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್"> ಜೆ</ಎಬಿಬಿಆರ್> ! style="width:33px"| <ಎಬಿಬಿಆರ್ ಟೈಟಲ್="ಇಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್">ವೈ</ಎಬಿಬಿಆರ್> ! style="width:33px"| ಒಟ್ಟು |- | ಏರ್್ಬಸ್ ಎ330-300 | 17 | 2 | — | — | 30 | 255 | 285 | ರೋಲ್ಸ್-ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 700 | |- | ಏರ್್ಬಸ್ ಎ340-500 | 5 | | — | — | 100 | 0 | 100 | ರೋಲ್ಸ್ ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 553 | |- | ಏರ್್ಬಸ್ ಎ350-900 | | 20 | colspan="5" class="unsortable"|2014-2015 | ಟಿಬಿಎ | |- | ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380-800 | 11 | 8/6 | 12 | — | 60 | 399 | 471 | ರೋಲ್ಸ್ ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 900 | |- | ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400 | 7 | | — | 12 | 50 | 313 | 375 | ಪಿಡ್ಲ್ಯೂ4056 | 9ವಿಎಸ್್ಪಿಪಿ-ಎಸ್್ಪಿಪಿ ಪೇಂಟೆಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಾರ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಲೈವ್ಲಿ |- | ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200ಇಆರ್ | 36 | | —<br />—<br />— | 12<br />0<br />0 | 42<br />30<br />30 | 234<br />255<br />293 | 288<br />285<br />323 | ರೋಲ್ಸ್ ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 892 | 9ವಿ-ಎಸ್ಆರ್್ಇ ಪೇಂಟೆಡ್ ಇನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಲೈವ್ಲಿ. |- | ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 | 12 | | — | 18 | 49 | 265 | 332 | ರೋಲ್ಸ್ ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 892 | |- | ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್ | 19 | 18(ಆಪ್ಶನ್) | — | 8 | 42 | 228 | 278 | ಜಿಇ90-115ಬಿ | |- | ಬೋಯಿಂಗ್ 787-9 | | 20 | colspan="5" class="unsortable"|ಟಿಬಿಎ | ರೋಲ್ಸ್ ರೊಯ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಟ್ 1000 | |- |} == ಸೇವೆಗಳು == ಅದು ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೆಂದರೆ, 2010ರ ವಿಶ್ವ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ''ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸ್ಟಾಫ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite press release|title=Singapore Airlines World's Best Cabin Staff award at the 2010 World Airline Awards|publisher=Skytrax|url=http://www.worldairlineawards.com/Awards-2010/cabinstaff2010.htm|accessdate=10 October 2010|archive-date=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101202185136/http://worldairlineawards.com/Awards-2010/cabinstaff2010.htm|url-status=dead}}</ref> "ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಏರ್ಲೈನ್" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://60years.singaporeair.com/global_icon.asp |title=Global Icon — the Singapore Girl |accessdate=2007-10-08 |work=Singapore Airlines |archive-date=2007-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070721190753/https://60years.singaporeair.com/global_icon.asp |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್್ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಪೋಲ್ಸ್ಚರ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ 29ನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಝಗತ್ ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6412507.stm |title=Zagat eyes global guidance |accessdate=2008-01-10 |author=Matthew Wells |date=2007-03-05 |work= BBC News 24 Business Report |publisher=British Broadcasting Corporation |quote= It is the best selling book in New York every day of the year. The modest maroon cover of the Zagat Survey has now become a familiar sight in 85 of the world's largest cities, incorporating the critical insights of almost 300,000 people.}}</ref> ಎಸ್ಐಎ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಅದರ ವೆಬ್್ಸೈಟ್, ಅದರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ನೆಮ್ಮದಿ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Alice3">{{cite web |url=http://www.zagat.com/downloads/pdf/IntAirline07ALL.pdf |title=International Airlines 2007 |accessdate=2008-01-10 |author=Audrey Farolino |coauthors=Curt Gathje, Karen Hudes |date=2007-11-20 |format=pdf |work=World Independent News |publisher=Zagat Survey LLC |quote="This airline (a Star Alliance member) is rated No.1 once again." |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216052658/http://www.zagat.com/downloads/pdf/IntAirline07ALL.pdf|archivedate=2008-02-16}}</ref> === ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಸೇವೆಗಳು === ==== ಕ್ಯಾಬಿನ್ಸ್ ==== ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಂದು ತನ್ನ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title=Singapore Airlines Unveils The World's Best Flying Experience |publisher=Singapore Airlines |date=17 October 2006 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_5606.jsp |access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-date=24 ಜೂನ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624023734/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_5606.jsp |url-status=dead }}</ref> ಅದರ 8 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕೂಲಂಕಷ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದು. ಏರ್ಲೈನ್ ಗೆ ಇದರಿಂದ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು S$570 ದಶಲಕ್ಷ.<ref>{{cite news |title=SIA promises more luxury with new aircraft |author=[[Karamjit Kaur]] |publisher=[[The Straits Times]] |date=2007-01-01}}</ref> ತನ್ನ ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380-800ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಬಳಿಕ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್. ಆದರೆ ಮೊದಲ ಎ380-೮೦೦ ಪೂರೈಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಅದನ್ನೂ 5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಂದು ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಡುವೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=World's Best Flying Experience Begins Tomorrow |publisher=Singapore Airlines |date=4 December 2006 |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_6506.jsp |access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080612192111/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_6506.jsp |url-status=dead }}</ref> ===== ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್ಸ್ ===== ''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್'' ಗಳು ಎರ್್ಬಸ್ ಎ380ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ವರ್ಗ. ಎ380 ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಲಂಡನ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಸಿಡ್ನಿ, ಟೋಕಿಯೋ ಮತ್ತು ಜೂರಿಚ್್ಗಳಿಗೆ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಐಶಾರಾಮಿ ಹಡಗಿನ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಜೀನ್-ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕೋಸ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪಾರ್ಟ್್ಮೆಂಟುಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಎತ್ತರ 1.5 ಮೀ. ಚರ್ಮದ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರು ಇಟಲಿಯ ಪೋಲ್ಟ್ರೋನಾ ಫ್ರೌ.{{in to cm|num=35|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಅವು ಅಗಲವಾಗಿವೆ. (ಕೈಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆರ್ಮ್ ರೆಸ್ಟ್ ಮೇಲಿದ್ದಾಗ{{in to cm|num=23|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಮತ್ತು ಆರ್ಮ್ ರೆಸ್ಟ್ ಕೆಳಗಿದ್ದಾಗ ಅಗಲವಾಗಿರುವುದು) ಮತ್ತು ಒಂದು{{in to cm|num=23|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|ಎಲ್್ಸಿಡಿ ಟೀವಿ]] ಮುಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ. {{in to cm|num=78|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಬೆಡ್ ಸೀಟಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಡಚಿ ತೆಗೆಯಬಹುದು, ಸೂಟ್ ಒಳಗಿನ ಇತರ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಗಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಕಿಟಕಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಮುಚ್ಚಬಹುದು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ''ಸೂಟ್'' ್ಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಬಲ್ ಬೆಡ್ ರೂಪಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಅವರ ನಡುವಿನ ಖಾಸಗಿ ಮರೆಯು ಛಾವಣಿಯ ವರೆಗೂ ತಲುಪಿರುತ್ತದೆ. ===== ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ===== [[ಚಿತ್ರ:SQ First Class 747 cabin.jpg|thumb|ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಅನ್ ದಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 747-412]] thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ 747-300 ಇಆರ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ಯಾಬಿನ್್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿವೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್ಸ್'' ಕ್ಲಾಸ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದು "ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಆಚೆಯದು"<ref>{{Cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/suite/index.jsp |title=ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್ಸ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518095106/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/suite/index.jsp |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ದರ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ (ಆರ್) ''(ಮೇಲೆ ನೋಡಿ)'' 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿದ "ಹೊಸ" ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಹೊಸ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಇದರಲ್ಲಿ{{in to cm|num=35|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಅಗಲವಾದ ಸೀಟು ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾಗನಿ ಮರ ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಒಂದು{{in to cm|num=23|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಎಲ್್ಸಿಡಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸಪಾಟಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹಾಸುಗೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತು ಅದನ್ನು 1-2-1 ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಹೊಸ" ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮರುಜೋಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಿತ್ತು. 2009ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಕ್ಯಾಬಿನನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಿಂಗಪುರದಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸೀಟುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು 1-2-1ರಂತೆ ಇತ್ತು. ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400 ವಿಮಾನದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ''ಸ್ಕೈಸೂಟ್'' ್ಗಳು ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸೀಟುಗಳು{{in to cm|num=22|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಚಾಚಿ{{convert|6|ft|6|in|m|abbr=on}} ಹಾಸುಗೆಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು {{in to cm|num=17|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}}ಎಲ್್ಸಿಡಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೈ ಸೂಟ್'' , ತಾನಾಗಿಯೇ ಮೇಲೇಳಬಲ್ಲಂಥದ್ದು, ಕೊನ್ನೊಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ್ದು ಮತ್ತು ಒರಟು ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಓರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು. ಆಯ್ದ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಾರಾಟದ ವಿಮಾನಗಳ್ಲಲಿ) ಮಲಗುವ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.{{in to cm|num=21|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಇವನ್ನು 2-2-೨ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 ವಿಮಾನಗಳು ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮರುಜೋಡಣೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ "ಹೊಸ" ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುವುದು. ===== ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ===== ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸನ್ನು 2006ರ ವರೆಗೂ ರಫ್ಲೀಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಎ380, ಎ340-500 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್್ಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಸಪಾಟಾಗುವ ಬೆಡ್ 1-2-1 ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖವಿರುವ ಸೀಟುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. (ಓರೆಯಾಗಿ ಮಲಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ) ಉಳಿದ ಅನೇಕ ಏರ್ಲೈನ್್ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್್ನಲ್ಲಿ ಸಪಾಟಾದ ಬೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧ. 1-2-1 ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅನುವುಗೊಳಿಸಿದ ''ಹೊಸ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' ಸಾಕಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ.{{convert|34|in|cm|0|abbr=on}} ಚರ್ಮದ ಸೀಟುಗಳು {{convert|15.4|in|cm|1|lk=on|abbr=on}} ಕರ್ಣಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸೈಜ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಸೀಟಿನೊಳಗೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು 2 ಯುಎಸ್್ಬಿ ಪೋರ್ಟ್್ಗಳು ಇವೆ.<ref>[http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/businessclass/index.jsp ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ರಿಡಿಸೈನ್ಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518093431/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/businessclass/index.jsp |date=2011-05-18 }}, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2006 ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು</ref> ಒಂದು ''ಹೊಸ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' 19 ಎ330-300ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪರ್ಥ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಅಡಿಲೇಡ್, ನಗೋಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿತು. ಎ330-300ನಲ್ಲಿ 2-2-2 ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಏಳವಡಿಸಿದ್ದು ಐಪೋಡ್ ಸಂಪರ್ಕವು ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಸೀಟುಗಳನ್ನು 8 ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿ ಸಪಾಟಾಗಿ ಮಲಗಬಹುದು. ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಿಸ್್ವರ್ಲ್ಡ್ 15.4 ಅಂಗುಲದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವುದು.<ref>[http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/businessclass/A330-300.jsp?v=-581043063&amp; ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ .ಕಾಂ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮರುಜೋಡಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅದು ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರಲಿದೆ. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300 ವಿಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಮರುಜೋಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು. ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ವಿಮಾನಗಳೂ ಹೊರ ಬರುವವು. ಮರುಜೋಡಣೆಯಾದ ವಿಮಾನದ ಪಾರಾಟವು ಜುಲೈ 22 2009ರಂದು ಸಿಡ್ನಿಗೆ ತೆರಳುವುದು. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ನಲ್ಲಿಯ ಸೀಟುಗಳು 2-2-2 ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವವು. ''ಸ್ಪೇಸ್ ಬೆಡ್'' ಸೀಟುಗಳು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200ಇಆರ್ ನಲ್ಲಿ 2-2-2 ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿ747-400 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ 2-3-2 ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲಿವೆ. ''ಸ್ಪೇಸ್ ಬೆಡ್'' ಸೀಟುಗಳು {{convert|27|in|cm|0|abbr=on}} ಅಗಲವಾಗಿ {{convert|72|in|cm|0|abbr=on}} ಮತ್ತು ಕೋನಾಕಾರದ ಚಪ್ಪಟೆ ಹಾಸುಗೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಳಕ್ಕೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ{{convert|10.4|in|cm|1|abbr=on}} ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟೀವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಅಲ್ಟಿಮೋ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಬೆಡ್್ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇವು ಎಲ್ಲ ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಬೋಯಿಂಗ್ 7-2000ಇಆರ್ ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ 2-3-2 ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ===== ಮಿತವ್ಯಯದ ದರ್ಜೆ ===== [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines A380 interior.jpg|thumb|ಇಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಆನ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಏರ್ ಬಸ್ ಏ380]] ಬೋಯಿಂಗ್ 747 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777ರಲ್ಲಿಯ (ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಎಲ್ಲ ಮಿತವ್ಯಯಿ ದರ್ಜೆಯ ಸೀಟುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟೀವಿಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್್ಗಳು, ಪಾದ ವಿರಾಮಗಳು, ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದಾದ ಶಿರವಿರಾಮಗಳು, ಪಕ್ಕದ-ಅಗಲವಾದ "ಕಿವಿಗಳು"ಸೀಟುಗಳ ಬಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಿಮಾನಕೋಣೆ ಹಲಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ತೊಟ್ಟಿಲು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/cabin/economyclass/index.jsp |title=Economy Class Cabin — Singapore Airlines |accessdate=2007-05-06 |publisher=Singapore Airlines |archive-date=2009-07-09 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090709000755/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/cabin/economyclass/index.jsp |url-status=dead }}</ref> ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್, ಏರ್್ಬಸ್ ಎ380, ಮತ್ತು ಏರ್್ಬಸ್ ಎ330-300 ಗಳಲ್ಲಿಯ ಹೊಸ ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ಲಾಸ್ ಸೀಟುಗಳು {{in to cm|num=19.5|abbr=yes|spell=Commonwealth|precision=2|wiki=no}} ಅಗಲವಾಗಿವೆ, ಸೀಟಿನೊಳಗಿನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್, 10.6 ಅಂಗುಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟೀವಿ ಪರದೆ, ಇದನ್ನು ಒಳಗೆ ತಳ್ಳದ ಓದುವ ದೀಪವನ್ನಾಗಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/economyclass/index.jsp |title=Singapore Airlines Redesigned Economy Class |accessdate=2006-10-17 |format= |publisher=Singapore Airlines |archive-date=2006-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061027075141/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/new/economyclass/index.jsp |url-status=dead }}</ref> ಇವು ಕೂಡ 19 ಹೊಸ ಏರ್್ಬಸ್ ಎ330-300 ವಿಮಾನಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ. ಇವನ್ನು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪರ್ಥ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಅಡಿಲೇಡ್, ನಗೋಯಾ, ಒಸಾಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರ್ಗಗಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸುವುದು. ಎ330-300ರನ್ನು 2-4-2 ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಇವು ಐಪೋಡ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |title=Singapore Airlines to introduce Airbus A330 on Australian routes |publisher=PopSci.Com.Au |date=2009-01-23 |url=http://www.popsci.com.au/military-aviation-amp-space/article/2009-01/singapore-airlines-introduce-airbus-a330-australian-routes |accessdate=2009-01-23 |archive-date=2009-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090122204735/http://popsci.com.au/military-aviation-amp-space/article/2009-01/singapore-airlines-introduce-airbus-a330-australian-routes |url-status=dead }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯವೆಂದರೆ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕಪ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಇರುವುದು. (ಮಡಚಿ ಹೊರಗೆಳೆಯುವ ಟೇಬಲ್್ನಿಂದ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ) ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಬಿ ಪೋರ್ಟ್. ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಮರು ಜೋಡಿಸುವಾಗ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಿದೆ. ಮರು ಜೋಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರಥಮ ಮಾದರಿ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300, ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ 2009ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಸಿಂಗಪುರ್-ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.singaporeair.com/mediacentre/ |title=ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್.ಕಾಂ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518112308/http://www.singaporeair.com/mediacentre/ |url-status=dead }}</ref> ==== ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ==== [[ಚಿತ್ರ:Singapore Airlines inflight meal.jpg|thumb|ಎ ಮೀಲ್ ಇನ್ ಇಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್, ಆನ್ ಎ ಫ್ಲೈಟ್ ಫ್ರಾಂ ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲಸ್ ಟು ಟೋಕಿಯೋ]] ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ''ಜಗತ್ತಿನ ರಸಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಅಡುಗೆ'' ಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಮೂರು ವರ್ಗದವರಿಗೆ ನೀಡುವುದು. ಆಯಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಗಾಗ ಪೂರೈಕೆಮಾಡುವರು. ಜಪಾನ್, ಚೀನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ''ಕ್ಯೋ-ಕೈಸೆಕಿ'' , ''ಶಿ ಕ್ವಾನಿ ಶಿ ಮೀ'' ಮತ್ತು ''ಶಾಹಿ ಥಾಲಿ'' ಗಳ ಊಟವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಸ್ಐಎ ''ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಕ್ಷ್ಯ'' ದ ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚನ್ನು ಆಯ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮತ್ತು ಫಸ್ಟ್್ಕ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು "ಬುಕ್ ದಿ ಕುಕ್" ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಮೆನುವಿನಿಂದ ಮುಂದಾಗಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಯ್ದು ಅದನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಕೇಳಬಹುದು<ref>{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/dining/bookcook.jsp |title=Book the Cook |accessdate= |work=Singapore Airlines |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227033244/http://singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/dining/bookcook.jsp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cheapflights.com/airlines/singapore.html |title=Travel Tips: Singapore Airlines |accessdate= |work=[[Cheap flights]] |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012234747/http://www.cheapflights.com/airlines/singapore.html |url-status=dead }}</ref> ==== ವಿಮಾನದೊಳಗೆ ಮನರಂಜನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ==== [[ಚಿತ್ರ:NewKrisWorldlogo.jpg|thumb|left|ಕ್ರಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲೋಗೋ]] ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಮನರಂಜನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕ್ರಿಸ್್ವರ್ಲ್ಡ್ ಅನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿ747-400 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200ಇಆರ್ ''ವೈಸ್್ಮನ್ 3000'' ಸಿಸ್ಟಮನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು, ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ನಿನ್ಟೆಂಡೋ ಗೇಮ್ಸ್್ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದವರು ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್'' ್ಗಳಲ್ಲಿ, ''ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' ್ನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಆ್ಯಕ್ಟಿವ್ ನೋಯ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಲಿಂಗ್ ಹೆಡ್್ಫೋನ್ ಪಡೆಯುವರು. ಮಾರ್ಚ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಎ ಕನೆಕ್ಷನ್ ಬೈ ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಇಂಟರ್್ನೆಟ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜೂನ್್ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಟೀವಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.boeing.com/news/releases/2004/q4/nr_041201j.html |publisher=Boeing |title=Singapore Airlines and Connexion by Boeing Finalize Plans for High-Speed, In-Flight Connectivity |date=2004-12-02}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಬೋಯಿಂಗ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್್ನಿಂದ ಎಸ್ಐಎಉಚಿತ ಭಾಷಾ ಪಾಠಗಳನ್ನು 22 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite news |publisher=International Herald Tribune |date=2005-10-14 |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-114153082.html |title=Lessons in Flight around the World |author=Daniel Altman |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110914202337/http://www.highbeam.com/doc/1P1-114153082.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ನೇರ ಸುದ್ದಿಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |publisher=Singapore Airlines |date=2005-12-12 |title=Singapore Airlines Presents Live Text News And Expands Inflight Games Selection |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_6905.jsp |access-date=2010-10-25 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507045543/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/company_info/press_release/NE_6905.jsp |url-status=dead }}</ref> ಪೆನಾಸೋನಿಕ್ ಎವಿಯೋನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ತನ್ನ ಹೊಸದಾದ eX2 ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಕ್ರಿಸ್್ವರ್ಲ್ಡ್ ರಚಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಸ್ಐಎ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite press release |title=Singapore Airlines New IFE System From Panasonic |publisher=Singapore Airlines |date=September 23, 2006 |url=http://www.singaporeair.com/saa/zh_TW/content/company_info/press_release/NE_4806.jsp |accessdate= |quote= }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/entertainment/index.jsp ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ರಿಡಿಸೈನ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090708065940/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/exp/entertainment/index.jsp |date=2009-07-08 }}, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ , 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006</ref> ಹೊಸ ಕ್ರಿಸ್್ವರ್ಲ್ಡ್ ಎ380, ಎ330-300, ಎ340-500 ಗಳಲ್ಲಿ (''ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' ್ನಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ಇಆರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * ಅಗಲ ಪರದೆಯ ಎಲ್್ಸಿಡಿ ಟೀವಿ 1280 x 768 ರಿಸೋಲ್ಯೂಶನ್ ಜೊತೆ * ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಟೀವಿ, ಸಂಗೀತ, ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು * ಯುಎಸ್್ಬಿ ಪೋರ್ಟ್ ಜೊತೆ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫೀಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಸ್ಯೂಟ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಆಧಾರದ್ದು * ಇನ್-ಸೀಟ್ ಎಸಿ ಪವರ್ ಪೋರ್ಟ್ === ಗ್ರೌಂಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ === ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಿಮಾನ ಹಾರುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡರಿಂದ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಚೆಕ್-ಇನ್ ಆಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕೌಂಟರ್್ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. (ಫಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ) ಸೆಲ್ಪ್-ಸರ್ವಿಸ್ ಕಿಯೋಸ್ಕಗಳೂ ಸಿಂಗಪುರ್ ಚಾಂಗಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್್.ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕೂಡ ಸಮರ್ಪಿತ ಸಾಲನ್ನು ಚಾಂಗಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಬೆಂಗಾವಲು ಒದಗಿಸುವರು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅವರು ಇನ್ಟರ್ನೆಟ್್ನಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮೂಲಕವೂ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಆಗಬಹುದು. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಮೂಲಕ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಪಾಸ್್ಗಳ ಆನ್್ಲೈನ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಿರುಗಿ ಬರುವಾಗ ಮೂಲ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಇನ್ ಆಗುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ==== ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳು ==== ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳು ''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್ಸ್ಸ್'' ್ಗೆ, ''ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ'' ಯವರಿಗೆ ಮತ್ತು ''ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್'' ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ ಫ್ಲೈಯರ್ ಎಲೈಟ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಂಬರ್್ಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತವಿದೆ. ಈ ಸದಸ್ಯರು ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪಾಲುದಾರರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:<ref>{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/before/lounges/index.jsp |title=Silver Kris Lounges – Worldwide Lounges |accessdate=17 August 2009 |format= |publisher=SingaporeAir.Co |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080730005848/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/before/lounges/index.jsp |archivedate = July 30, 2008}}</ref> <div> * ಅಡಿಲೇಡ್ * ಆ‍ಯ್‌ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ * ಬ್ಯಾಂಗ್‌ಕಾಕ್‌ * ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ * ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ * ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ * ಲಂಡನ್ * ಮನಿಲಾ * ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ * ಪರ್ಥ್ * ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ * ಸಿಂಗಪುರ * ಸಿಡ್ನಿ * ತೈಪೀ </div> == ಪದೇಪದೇ-ಹಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ == ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪದೇಪದೇ ಹಾರಾಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಎರಡು <ref name="KrisFlyerBenefits">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/benefits.jsp |title=Your KrisFlyer Benefits at a Glance |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2010-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315160844/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/benefits.jsp |url-status=dead }}</ref><ref name="PPS">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/index.jsp |title=The PPS Club |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2011-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129020334/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/index.jsp |url-status=dead }}</ref> ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿದೆ: === ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್ === ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಸ್ವಂತ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್್ಪ್ಲೈಯರ್ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಗಳಿಸಬಹುದು. ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್ ಸದಸ್ಯರು, ಸಿಲ್ಕ್ ಏರ್, ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್್ಲೈನ್ಸ್,ಇತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹೊಟೇಲ್ ಸರಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರು-ಬಾಡಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="PPSPrivileges">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/privileges.jsp |title=PPS Club Privileges at a Glance |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205094423/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/privileges.jsp |url-status=dead }}</ref> ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್್ಅನ್ನು ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್, ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್ ಎಲೈಟ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್ ಎಲೈಟ್ ಗೋಲ್ಡ್್ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೈಟ್ ಸಿಲ್ವರ್<ref name="EliteSilver">{{cite web |title= About KrisFlyer Elite Silver – Singapore Airlines |url= http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/elitesilver.jsp |accessdate= 2007-04-22 |archive-date= 2010-04-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100415162051/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/elitesilver.jsp |url-status= dead }}</ref> ಮತ್ತು ಎಲೈಟ್ ಗೋಲ್ಡ್<ref name="EliteGold">{{cite web |title=About KrisFlyer Elite Gold – Singapore Airlines |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/elitegold.jsp |accessdate=2007-04-25 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205100107/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutkf/elitegold.jsp |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 25,000 ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು.{{convert|50000|mi|km}} ನೀವು ಯಾವಾಗ ಕ್ರಿಸ್್ಫ್ಲೈಯರ್ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲಿಂದ 12 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ{{convert|25000|mi|km}}. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ಗೆ ನೀವು 12 ತಿಂಗಳ ಮೊದಲೇ ವ್ಯವಹರಿಸದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ನಿಮಗೆ 12 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ದೊರೆಯದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಫ್ಲೈಟ್್ಗಳ ಬುಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್್ಗಳು ವಿ. ಕ್ಯೂ, ಜಿ, ಎನ್ ಮತ್ತು ಟಿ ( ಗ್ರುಪ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ದರಗಳು) ಮತ್ತು ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್ ಫ್ಲೈಟ್್ಗಳ ಬುಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್್ಗಳು ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="T&C">{{cite web |title=Terms and Conditions |url=https://www.singaporeair.com/saa/Util/showPopup.jspx?method=window&windowUrl=/saa/en_UK/content/krisflyer/customerservice/terms.jsp |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927195213/https://www.singaporeair.com/saa/Util/showPopup.jspx?method=window&windowUrl=%2Fsaa%2Fen_UK%2Fcontent%2Fkrisflyer%2Fcustomerservice%2Fterms.jsp |url-status=dead }}</ref> === ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ === ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ S$ 25,000 ಪಿಪಿಎಸ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ ''ಪ್ರಿಯಾರಿಟಿ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಸರ್ವಿಸ್'' (ಪಿಪಿಎಸ್)<ref>{{cite news |first=Derrick |last=Paulo |title=Priority perks for fewer SIA flyers |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/263620/1/.html |work=[[Channel NewsAsia]] |date=2007-03-13 |accessdate=2008-02-02 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604184945/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/263620/1/.html |url-status=dead }}</ref> ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="PPSPPS">{{cite web |title=PPS Club Membership — Singapore Airlines |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/pps.jsp |accessdate=2007-04-25 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205094452/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/pps.jsp |url-status=dead }}</ref>. ''ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸೂಟ್'' ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ''ಫಸ್ಟ್್ಕ್ಲಾಸ್'' ಅಥವಾ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್್ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್್ನ ''ಬಿಸಿನೆಸ್್ ಕ್ಲಾಸ್'' ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ ಪಿಪಿಎಸ್ ಮೌಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಿಪಿಎಸ್್ಅನ್ನು ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಲೈಫ್್ನಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="PPSSolitaire">{{cite web |url= http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/solitaire_life.jsp |title= Solitaire PPS Club/Solitaire PPS Club Life Membership |accessdate= 2007-04-22 |archive-date= 2010-12-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101205094607/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/aboutpps/solitaire_life.jsp |url-status= dead }}</ref> ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಐದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ S$ 2,25,000 ಪಿಪಿಎಸ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಅವರು ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್್ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="PPSSolitaire"/> ಸೋಲಿಟೇರ್ ಲೈಫ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟೂ{{convert|1875000|mi|km}} ಅಥವಾ 1000 ಪಿಪಿಎಸ್ ಸೆಕ್ಟರುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇರುವ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮರು-ಅರ್ಹತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="PPSSolitaire"/> ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಹೊಸ ಸೊಲಿಟೇರ್ ಲೈಫ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref name="PPSChanges">{{cite web |url=http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/customerservice/faq/changes_pps.jsp? |title=Changes to the PPS Club Programme — Effective 1 September 2007 |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2000-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001110060100/http://www.singaporeair.com/saa/en_UK/content/krisflyer/customerservice/faq/changes_pps.jsp |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲ ಪಿಪಿಎಸ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಆಗುವ ಸಾಮಾನು ಬ್ಯಾಗ್್ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫಸ್ಟ್್ಕ್ಲಾಸ್್ನಲ್ಲಿ ವೇಟ್-ಲಿಸ್ಟ್್ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಲಾಂಜ್್ನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೆಸ್್ ಕ್ಲಾಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದವರಿಗೆ ಎಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಸೀಟುಗಳಂತೂ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೊಲಿಟೇರ್ ಪಿಪಿಎಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪತ್ನಿಯರು ಕೂಡ ಫಸ್ಟ್್ ಕ್ಲಾಸ್ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ರಿಸ್ ಲಾಂಜ್್ನಲ್ಲಿ ಫಸ್ಟ ಕ್ಲಾಸ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. == ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳು == ಇದು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಸಿಲ್ಕ್್ಏರ್್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆ ಲೇಖವನ್ನು ನೋಡಿ. * 26 ಮಾರ್ಚ್ 1991- ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ವಿಮಾನ 117 ವನ್ನು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]]ಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಅಪಹರಿಸಿದರು. ಸಿಂಗಪುರ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪಡೆಯು ಅದರಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿತು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನೂ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. * 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000- ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ 006 ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400ನಿಂದ ಚಾಲನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು, ತೈವಾನದ ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ (ಈಗ ತೈವಾನ್ ತೋಯುಆನ್ ಇಂಟರ್್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್) ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಈಡಾಯಿತು. ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ 83 ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು ಮತ್ತು 71 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ವಿಮಾನವು ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ರನ್್ವೇದಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಯತ್ನಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಕ್ಸಾಂಗ್ಸಾನೆ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಸುರಿದ ಬಾರೀ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಎಸ್್ಕ್ಯೂ006 ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದ ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾದ ಮೊದಲ ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400 ಕೂಡ ಹೌದು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|Singapore|Companies|Aviation}} * ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಂಗಪುರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಂಗಪುರದ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಂಗಪುರದಲ್ಲಿಯ ಸಾರಿಗೆ {{-}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|3}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|wikt=no|b=no|q=no|s=no|v=no|species=no}} * {{Official|http://www.singaporeair.com/ Singapore Airlines}} {{Template group |list = {{Singapore Airlines}} {{Star Alliance}} {{Navbox Airlines of Singapore}} {{IATA members|asia}} {{Association of Asia Pacific Airlines}} {{S&P Asia 50}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಂಗಪುರ್]] [[ವರ್ಗ:IATA ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಮಾಸೆಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಂಗಪುರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಏಶಿಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] 31z50y5rmb6dtt3h6ogugty6z3gin1q 0 26356 1373787 1363996 2026-05-19T18:11:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373787 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization |name = World Economic Forum |image = World Economic Forum logo.svg |formation = 1971 |type = [[Non-profit organization]] |status = Foundation |headquarters = [[Cologny]], [[Switzerland]] |region_served = Worldwide |leader_title = [[CEO]] |leader_name = [[Klaus Martin Schwab]] |website = [http://www.weforum.org/ http://www.weforum.org/]}} '''ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ''' (ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಮ್‌-'''WEF''' ) ಎಂಬುದು [[ಜಿನಿವಾ]]-ಮೂಲದ, ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌‌‌]]ನ ದಾವೋಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ; ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಜರೂರಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು, ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ನಾಯಕರು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು, ಆಯ್ದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಸಭೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ WEF ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಲಯ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತೊಡಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pigman p41-42">ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟಗಳು 41-42</ref> [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ "ಹೊಸ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ"ಯನ್ನೂ (ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌) WEF ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತವೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಭೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ, ರಷ್ಯಾ CEO ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತು, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇವುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಭೆಗಳು, ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದ್ದವು. 2008ರಲ್ಲಿ ಇದು ದುಬೈನಲ್ಲಿ "ಸಮಿಟ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಜೆಂಡಾ" ಎಂಬ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕ್ಲೌಸ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಷ್ವಾಬ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಜರ್ಮನ್‌-ಸಂಜಾತ ವ್ಯವಹಾರ-ವಿಷಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಿಂದ 1971ರಲ್ಲಿ WEF ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈತ ಜಿನಿವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ.<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟಗಳು 6-22</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫೋರಮ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1987ರಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ (ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಮ್‌) ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯೊಂದರ ಒದಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲೆಂದು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅದು ಬಯಸಿತು. 1971ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ದಾವೋಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಕ್ಕೆ (ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸಿಂಪೋಜಿಯಂ) ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 444 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಷ್ವಾಬ್‌ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ; ಐರೋಪ್ಯ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಘಗಳ ಆಶ್ರಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ, US ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಪರಿಪಾಠಗಳಿಗೆ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಷ್ವಾಬ್‌ ಬಯಸಿದ್ದ. ಆಗ ಅವನು WEF ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಜಿನಿವಾ ಮೂಲದ ಒಂದು ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಸೆಳೆದ.<ref>ಕೆಲ್ಲರ್‌ಮನ್‌ ಪುಟ 229</ref> ಎಲ್ಲಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮೇಲೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಆಧರಿಸಿರುವ "ಹೂಡಿಕೆದಾರ" ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಷ್ವಾಬ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ: ಷೇರುದಾರರು, ಗಿರಾಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಧಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಷ್ವಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸ್‌</ref> ಬ್ರೆಟನ್‌ ವುಡ್ಸ್‌‌ನ ನಿಶ್ಚಿತ ವಿನಿಮಯದರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕುಸಿತ ಹಾಗೂ ಅರಬ್‌-ಇಸ್ರೇಲಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯು ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಷಯದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಮತ್ತು 1974ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಾವೋಸ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/0304411c-c5e8-11dc-8378-0000779fd2ac,dwp_uuid=01b19234-b4b2-11dc-990a-0000779fd2ac.html?nclick_check=1 "ಇಂಟರ್‌‌ವ್ಯೂ: ಕ್ಲೌಸ್‌ ಷ್ವಾಬ್‌"], ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' , 22 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> [[File:Frederik de Klerk with Nelson Mandela - World Economic Forum Annual Meeting Davos 1992.jpg|thumb|1992ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಡಿ ಕ್ಲರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ ಪರಸ್ಪರ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಿರುವುದು.]] [[File:Taro Aso in World Economic Forum Annual Meeting in Davos.jpg|thumb|2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಟಾರೋ ಅಸೋ]][[File:Klaus Schwab WEF 2008.jpg|thumb|ಕ್ಲೌಸ್‌ ಷ್ವಾಬ್‌, ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಭಾಪತಿ, ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ.]] ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ದಾವೋಸ್‌ನ್ನು ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಬಳಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಟರ್ಕಿ]] ದೇಶಗಳು 1988ರಲ್ಲಿ ದಾವೋಸ್‌ ಘೋಷಣೆಗೆ (ದಾವೋಸ್‌ ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್‌) ಸಹಿಹಾಕಿದವು; ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, [[ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ]] ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಂಗೊಸುಥು ಬುಥೆಲೆಜಿ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ F. W. ಡಿ ಕ್ಲರ್ಕ್‌ ಭೇಟಿಯಾದ; ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹೊರಗಿನ ಅವರ ಮೊದಲ ಜಂಟಿ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 1994ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಷಿಮೋನ್‌ ಪೆರೆಸ್‌ ಮತ್ತು PLO ಸಭಾಪತಿ [[ಯಾಸಿರ್ ಅರಾಫತ್|ಯಾಸರ್‌‌ ಅರಾಫತ್‌‌]] ಇಬ್ಬರೂ ಗಾಜಾ ಮತ್ತು ಜೆರಿಕೊ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/exclusions/hubpages/davos2008/davoshistory.xml "WEF ಅಂಡ್‌ ದಾವೋಸ್‌: ಎ ಬ್ರೀಫ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080403191551/http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2Fexclusions%2Fhubpages%2Fdavos2008%2Fdavoshistory.xml |date=2008-04-03 }}, ''ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌'' , 16 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮಂಡನಾತ್ಮಕ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿ ಎಂಬುದು ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳನ್ನೂ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಬಡವರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/824dba1e-cadb-11dc-a960-000077b07658.html?nclick_check=1 "ಗೇಟ್ಸ್‌ ಪುಷಸ್‌ ‘ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ’"], ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' , 25 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/news/video?videoId=75032&videoChannel=5 |title='&#39;Gates calls for creative capitalism, Reuters (video)'&#39; |publisher=Reuters.com |date=2009-02-09 |accessdate=2010-03-07}}</ref> ==ಸಂಘಟನೆ== ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನಿವಾದ ಕಲೋನಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ WEF ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ [[ಬೀಜಿಂಗ್|ಬೀಜಿಂಗ್‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಸದಾ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾಗಿರಲು ಹೆಣಗಾಡುವ ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ, ಪಕ್ಷಾವಲಂಬಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. "ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವೆಡೆಗೆ ಸಂಘಟನೆಯು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ"<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟಗಳು 58-59</ref>, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ವೀಕ್ಷಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಘಟನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮಂಡಳಿಯು ಇದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, 22 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಹಿಂದಿನ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]] ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌‌ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್‌‌ನ ರಾಣಿ ರಾನಿಯಾ ಈ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದು-ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 91 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 2,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ದಾವೋಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 75%ನಷ್ಟು (1,170) ಮಂದಿ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದ 1,000 ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರ ವಲಯದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ 219 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಸಹಭಾಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು; ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ 40 ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, 64 ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ 30 ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ 10 ರಾಯಭಾರಿಗಳೂ ಈ ಸಹಭಾಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. 432ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು; ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 32 ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ-ವಲಯದ 225 ನಾಯಕರು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ 149 ನಾಯಕರು, ವಿಭಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ 15 ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ 11 ಒಕ್ಕೂಟ ನಾಯಕರು ಈ ಸಹಭಾಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.weforum.org/en/events/AnnualMeeting2009/ |title=World Economic Forum — Annual Meeting 2009 |publisher=Weforum.org |date=2009-02-01 |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2012-09-17 |archive-url=https://archive.is/20120917144503/http://www.weforum.org/en/events/AnnualMeeting2009/ |url-status=dead }}</ref> ===ಸದಸ್ಯತ್ವ=== WEF ಸಂಘಟನೆಗೆ ಅದರ 1000 ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮವೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಂಪನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಐದು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಆದರೂ ಸಹ, ಇಂಥ ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಯು ತಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಅನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕಾರನೀಡುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2005ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಯೂ CHF 42,500ನಷ್ಟಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಒಂದು ಮೂಲಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹಾಗೂ CHF 18,000ನಷ್ಟಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ; ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಯ CEOನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಶುಲ್ಕವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ CHF 250,000 ಮತ್ತು CHF 500,000ನಷ್ಟು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೇದಿಕೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟಗಳು 23-30</ref><ref>ರೋಥ್‌ಕೋಫ್‌ ಪುಟ 272</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ (ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ US ಡಾಲರುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನದಂಡಗಳು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ತಮ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕಾರನೀಡುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ ವಲಯಗಳಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾಲುದಾರರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಮಾಣ, ವಾಯುಯಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು ಈ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುಪಾಲು ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ===ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ=== [[File:Gordon Brown, Queen Rania - WEF Annual Meeting Davos 2008.jpg|thumb|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗಡಂನ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌, ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್‌ನ ರಾಣಿ ರಾನಿಯಾ]] [[File:World Economic Forum Annual Meeting Davos 2007.jpg|thumb|left|2007ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ 2007ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, 'ರೂಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ, ಇರಾನ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಖಟಾಮಿಯ (1997-2005) ಚಿತ್ರ.]] ದಾವೋಸ್‌ನ<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7201300.stm "ಎ ಬಿಗಿನರ್ಸ್‌' ಗೈಡ್‌ ಟು ದಾವೋಸ್‌"], BBC ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌, 16 ಜನವರಿ 2009, 2009ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸ್ವಿಸ್‌ ಆಲ್ಪೈನ್‌‌ ವಿಹಾರಧಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ಆಹ್ವಾನವಿದ್ದವರಿಗೆ-ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರವೇಶವಿರುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯು WEFನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ 1000 ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ CEOಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಆಯ್ದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು, ವಿದ್ವನ್ಮಂಡಲಗಳು, NGOಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7830834.stm ''Q&amp;A: ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಂ 2009'' ], BBC ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌, 16 ಜನವರಿ 2009, 2009ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಐದು-ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 2200 ಸಹಭಾಗಿಗಳು ಜಮಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 220 ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂಥವು) ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Pigman p41-42" /> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌, ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ, [[ರೇಡಿಯೋ]] ಮತ್ತು TV ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು 500 ಪತ್ರಕರ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಪೈಕಿಯ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.weforum.org/en/events/ArchivedEvents/AnnualMeeting2008/ |title=Forum’s homepage |publisher=Weforum.org |date= |accessdate=2010-03-07 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ವಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಗಳು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯುಟ್ಯೂಬ್‌‌‌]]ನಲ್ಲೂ<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/user/WorldEconomicForum |title=Kanaal van WorldEconomicForum |publisher=YouTube |date=2010-01-31 |accessdate=2010-03-07}}</ref> ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ; ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಫ್ಲಿಕರ್‌‌<ref>{{cite web|url=http://www.flickr.com/photos/worldeconomicforum |title=World Economic Forum's Photostream |publisher=Flickr |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ತಾಣದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಟ್ವಿಟ್ಟರ್‌‌ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://twitter.com/worldeconomicforum |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-22 |archive-date=2021-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230161557/https://twitter.com/worldeconomicforum |url-status=dead }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌|ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌‌]]<ref>{{cite web|author=CH |url=http://www.myspace.com/worldeconomicforum |title=World Economic Forum (Davos World Economic forum) |publisher=MySpace |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌‌]]ನಂಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ WEF ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/group.php?gid=2440681615 |title=World Economic Forum |publisher=Facebook |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> 2009ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿನ <ref>[http://www.techcrunch.com/2008/12/15/youtube-wants-to-bring-you-to-the-world-economic-forum-in-davos/ "ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ವಾಂಟ್ಸ್‌ ಟು ಬ್ರಿಂಗ್‌ ಯು ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಂ ಇನ್‌ ದಾವೋಸ್‌"], ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌, 15 ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 2008, 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 15ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[https://www.youtube.com/user/thedavosquestion/ "ದಿ ದಾವೋಸ್‌ ಡಿಬೇಟ್ಸ್‌"], 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 15ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ದಾವೋಸ್‌ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಓರ್ವ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/user/thedavosquestion |title=Kanaal van thedavosquestion |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ದಾವೋಸ್‌ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸದರಿ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿದಂತಾಯಿತು.<ref>[http://www.techcrunch.com/2008/01/26/the-super-awesome-youtube-room-at-davos/ "ದಿ ಸೂಪರ್‌-ಆವ್‌ಸಮ್‌ ಯುಟ್ಯೂಬ್‌ ರೂಮ್‌ ಅಟ್‌ ದಾವೋಸ್‌"], ಟೆಕ್‌ಕ್ರಂಚ್‌, 26 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿಕ್‌<ref>{{cite web |url=http://qik.com/worldeconomicforum |title=worldeconomicforum on Qik &#124; 30 videos recorded with mobile phones |publisher=Qik.com |date=2008-02-11 |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2009-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218220619/http://qik.com/worldeconomicforum |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಮೊಗಲಸ್‌<ref>{{cite web |url=http://www.mogulus.com/worldeconomicforum |title=World Economic Forum 2010 |publisher=Mogulus.com |date= |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504201600/http://www.mogulus.com/Worldeconomicforum |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನೇರಪ್ರಸಾರವಾದವು ಹಾಗೂ ಭಾಷಣಕಾರರಿಗೆ ಯಾರುಬೇಕಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ, ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಲೈಫ್‌‌ ತಾಣದಲ್ಲಿನ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌‌‌ನ ಶ್ರೋತೃವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಸಹಭಾಗಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://money.cnn.com/2007/01/25/technology/fastforward_davos_secondlife.fortune/ "ಗೆಟಿಂಗ್‌ ಎ ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ದಾವೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090621030648/http://money.cnn.com/2007/01/25/technology/fastforward_davos_secondlife.fortune/ |date=2009-06-21 }}, CNN, 26 ಜನವರಿ 2007, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ====ಸಹಭಾಗಿಗಳು==== [[File:Gloria Macapagal-Arroyo, Davos.jpg|thumb|2009ರಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮ್ಯಾಕಪಾಗಲ್‌-ಅರೊಯೊ]] 2008ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 250 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರುರಾಯಭಾರಿಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು) ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರುಗಳೆಂದರೆ: ಅಬ್ದೌಲಯೆ ವಾಡೆ, ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್‌ ಅಹ್ಮದ್‌ ಬದಾವಿ, ಆಲ್ವರೊ ಉರಿಬೆ ವೇಲೆಜ್‌, ಆಂಡರ್ಸ್‌‌ ಫೋಗ್‌ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌, [[ಬಾನ್ ಕೀ-ಮೂನ್|ಬಾನ್‌ ಕಿ-ಮೂನ್‌]], ಕಾಂಡೊಲೀಜಾ ರೈಸ್‌, ಫೆರೆಂಕ್‌ ಗ್ಯುರ್ಕ್‌ಸ್ಯಾನಿ, ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ ಫಿಲ್ಲಾನ್‌, ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮ್ಯಾಕಪಾಗಲ್‌ ಅರೊಯೊ, ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌, ಹಮಿದ್‌ ಕರ್ಜಾಯಿ, ಇಲ್ಹಾಮ್‌ ಆಲಿಯೆವ್‌, ಜಾನ್‌ ಪೀಟರ್‌ ಬಾಲ್ಕೆನೆಂಡೆ, ಲೀ ಬೋಲಿಂಗರ್‌, ಲೀ ಹ್ಸಿಯೆನ್‌ ಲೂಂಗ್‌, ಪರ್ವೆಜ್‌ ಮುಷರಫ್‌, ಜೋರ್ಡಾನ್‌‌ನ ರಾಣಿ ರಾನಿಯಾ, ರುಥ್‌ ಸಿಮನ್ಸ್‌‌, ಸಲಾಮ್‌ ಫಯ್ಯಾದ್‌, ಸಾಲಿ ಬೆರಿಷಾ, ಸೆರ್ಝ್‌ ಸರ್ಗ್‌ಸ್ಯಾನ್‌, ಷಿಮೋನ್‌ ಪೆರೆಸ್‌, ಟುಕುಫು ಝುಬೆರಿ, ಉಮಾರು ಮೂಸಾ ಯರ್‌‌'ಅದುವಾ, ವಾಲ್ಡಾಸ್‌ ಅದಮ್‌ಕುಸ್‌, ಯಾಸುವೊ ಫುಕುಡಾ, ವಿಕ್ಟರ್‌‌ A. ಯಶ್‌ಚೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಝೆಂಗ್‌ ಪೀಯಾನ್‌.<ref>http://www.weforum.org/pdf/AM_2008/AM08_PublicFiguresList.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029155451/http://www.weforum.org/pdf/AM_2008/AM08_PublicFiguresList.pdf |date=2008-10-29 }} [http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/exclusions/hubpages/davos2008/davosnames.xml "ದಾವೋಸ್‌ 2008 ಗೆಸ್ಟ್‌ ಲಿಸ್ಟ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611122155/http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2Fexclusions%2Fhubpages%2Fdavos2008%2Fdavosnames.xml |date=2008-06-11 }}, ''ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌'' , 19 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ‌‌ಅಲ್‌ ಗೋರ್, [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್|ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]], [[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್|ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]], ಮೈಕೇಲ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌, ಬೊನೊ, ಪಾಲೋ ಕೊಯೆಲ್ಹೊ ಮತ್ತು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರೂ ಸಹ ದಾವೋಸ್‌ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ನಿಯತವಾದ ಹಾಜರಿದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಹಾಜರಿದಾರರಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ಏಂಜೆಲಾ ಮೆರ್ಕೆಲ್‌, [[ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೇವ್|ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್‌ವೆಡೆವ್‌]], ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್‌‌, [[ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ]], ರೇಮಂಡ್‌ ಬ್ಯಾರೆ, ಜೂಲಿಯನ್‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ವೆಬ್ಬರ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಯಾಸಿರ್ ಅರಾಫತ್|ಯಾಸರ್‌‌ ಅರಾಫತ್‌‌]]. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಹಭಾಗಿಗಳನ್ನು "ದಾವೋಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ; ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯರೆಂಬುದಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಮೂಹವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲೆಂದು ಅವನು ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2005/feb/03/globalisation.comment "ದಾವೋಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'ಸ್‌ ಡೆತ್‌ ವಿಶ್‌"], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'' , 3 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1019774-1,00.html "ಇನ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ದಾವೋಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215203936/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1019774-1,00.html |date=2010-02-15 }}, ''ಟೈಮ್‌'' , 23 ಜನವರಿ 2005, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ===ಹೊಸ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ=== 2007ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯನ್ನು (ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ದಾವೋಸ್‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) WEF ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಭೆಯು ಡೇಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಟಿಯಾಂಜಿನ್‌ ನಡುವಣ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ 1,500 ಪ್ರಭಾವಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಈ ಸಭೆಯು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]], [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌‌]]ನಂಥ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಭಾವಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸೇರಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೂ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರು, ವೇಗವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಂಡಲದೆಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಸಭೆಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.china.org.cn/english/business/222969.htm "ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಂ: ದಿ ಇನಾಗರಲ್‌ ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ಮೀಟಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌"], China.org, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://english.peopledaily.com.cn/90001/90778/6228850.html ''ಸಮ್ಮರ್‌ ದಾವೋಸ್‌ ಟು ಪುಟ್‌ ಡೇಲಿಯನ್‌ ಆನ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003065156/http://english.peopledaily.com.cn/90001/90778/6228850.html |date=2012-10-03 }}, ಪೀಪಲ್‌‌'ಸ್‌ ಡೇಲಿ, 1 ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 2007, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪ್ರತಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ವೆನ್‌ ಜಿಯಾಬಾವೊ ಸರ್ವಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ===ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಭೆಗಳು=== ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರದ ನಾಯಕರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು NGOಗಳ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವು ಏರ್ಪಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅತಿಥೇಯ ದೇಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳು ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.weforum.org/en/events/ |title=World Economic Forum — Events |publisher=Weforum.org |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ===ಯುವ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರು=== ನಾಳಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಯುವ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ WEF ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ 40 ವರ್ಷ ವಯೋಮಾನದ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಯಕರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2030ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವು ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕಲ್ಪನಾದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಯೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ 2030ರ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ನಾಯಕರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರ ಪೈಕಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ<ref>[http://www.newsweek.com/id/51750/page/1 "ಮೀಟ್‌ ಸಮ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಂಡರ್‌-40ಸ್‌ ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಟು ಜಾಯಿನ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಟು ಶೇಪ್‌ ಎ ಬೆಟರ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌"], ''ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌'' , 29 ಮೇ 2005, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಷಾಯ್‌ ಅಗಾಸ್ಸಿ, ಅನೌಶೇಷ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ, ಮಾರಿಯಾ ಕನ್ಸ್ಯೂಯೆಲೊ ಅರೌಜೊ, ಲೆರಾ ಔವೆರ್‌ಬಾಕ್‌, ಫತ್ಮಿರ್‌ ಬೆಸಿಮಿ, ಇಯಾನ್‌ ಬ್ರೆಮ್ಮರ್‌‌, [[ಸೆರ್ಗೆ ಬ್ರಿನ್|ಸೆರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್‌]], ಟೈಲರ್‌ ಬ್ರೂಲೆ, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಚಪ್ಪಾಟ್ಟೆ, ಒಲಾಫರ್‌‌ ಎಲಿಯಾಸನ್‌, [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್|ರೋಜರ್‌‌ ಫೆಡೆರರ್‌‌]], ಜೆನ್ಸ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕಿಬ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌, ರಾಹುಲ್‌ ಗಾಂಧಿ, ಕೆನ್ನೆತ್‌ ಗ್ರಿಫಿನ್‌, ಕೆಲ್ಲಿ ಚೆನ್‌, ಸ್ಕಾಟ್‌ J. ಫ್ರೀಡ್‌ಹೀಮ್‌, ನಾರ್ವೆಯ ಯುವರಾಜ ಹಾಕೋನ್‌, ಅಬ್ದುಲ್‌‌ಸಲಾಮ್‌ ಹಯ್‌ಕಾಲ್‌, ಸಿಲ್ವಾನ ಕೊಚ್‌-ಮೆಹ್ರಿನ್‌, ಇರ್ಷಾದ್‌ ಮಂಜಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮಥಿಲ್ಡೆ, ಆದಿತ್ಯ ಮಿತ್ತಲ್‌, ಯುವಿನ್‌ ನಾಯ್ಡು, ಗೇವಿನ್‌ ನ್ಯೂಸಮ್‌, ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್‌, ಲೆವಿಸ್‌ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಪ್ಯೂಗ್‌, [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌‌‌]]ನ ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ ಮಾರ್‌ ರೋಕ್ಸಾಸ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌‌ ಸ್ಕ್ಲಾಫರ್‌‌, ಅನೂಷ್ಕಾ ಶಂಕರ್‌, ಪ್ರೇಮಲ್‌ ಷಾ, ಜೋಷ್‌ ಸ್ಪಿಯರ್‌, ಪೀಟರ್‌ ಥಿಯೆಲ್‌, ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ನಿಕ್ಲಾಸ್‌ ಜೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್‌. ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುವ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರ ವೇದಿಕೆಯು 1111 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.younggloballeaders.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-22 |archive-date=2008-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219174224/http://www.younggloballeaders.org/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sohochina.com/en/news/detail.asp?id=21842&cid=11 |title=SOHO中国 |publisher=SOHO China |date= |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2012-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208105544/http://www.sohochina.com/en/news/detail.asp?id=21842&cid=11 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|date=October 31, 2007 |url=https://www.youtube.com/watch?v=SGrOAyvjMWI |title=David Aikman explains about the Young Global Leaders |publisher=YouTube |date=2007-10-31 |accessdate=2010-03-07}}</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲರು=== ಷ್ವಾಬ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ್‌ಷಿಪ್‌<ref>{{cite web |url=http://www.schwabfound.org/ |title=Schwab Foundation for Social Entrepreneurship — Home |publisher=Schwabfound.org |date= |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2019-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504005120/https://www.schwabfound.org/ |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು WEF ಸಂಘಟನೆಯು 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲರ ಪಾತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು WEF ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4221851.stm "ದಾವೋಸ್‌ ಡೈರಿ: ಮೀಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಂಡ್ಸ್‌"], BBC, 31 ಜನವರಿ 2005, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಮೈಕ್‌ ಮೂರ್‌‌, ಪುಟ 209</ref> ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಯ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವು ಅವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2003ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜೆರೂ ಬಿಲಿಮೋರಿಯಾ ಎಂಬಾಕೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉಪ ಮಹಾ-ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ರಾಬರ್ಟೋ ಬ್ಲೋಸಿಸ್‌‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು; ಈ ಮುಖಾಮುಖಿ ಭೇಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಚೈಲ್ಡ್‌ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಂಬ ಆಕೆಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಪುಟ 272</ref> ===ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳು=== ಒಂದು ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿಯಾಗಿಯೂ WEF ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ, ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿಂತನೆಯಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯ ತಂಡಗಳು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ. [http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/index.htm ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ತಂಡ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201200230/http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/index.htm |date=2010-12-01 }} ವು ವಾರ್ಷಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ (ಅವರಣಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷ): ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವರದಿಯು (1979) ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವರದಿಯು (2001) ಅವುಗಳ IT ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಅಂತರದ ವರದಿಯು (2005) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿಷಮಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯಗಳ ವರದಿಯು (2006) ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವರದಿಯು (2007) ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅನುವುಗೊಳಿಸುವ ವರದಿಯು (2008) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ, ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮಗಳ ಒಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟಗಳು 43, 92-112</ref> ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುವ, 10 ಶತಕೋಟಿ US$ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ, ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ತಾದ ಸಂಕಟವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಬಹು-ಹೂಡಿಕೆದಾರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಯಸುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು [http://www.weforum.org/en/initiatives/globalrisk/index.htm ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201195909/http://www.weforum.org/en/initiatives/globalrisk/index.htm |date=2010-12-01 }} ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="riskreport">[http://www.weforum.org/pdf/globalrisk/2009.pdf 2009ರ ಜಾಗತಿಕ ಅಪಾಯದ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225070901/http://www.weforum.org/pdf/globalrisk/2009.pdf |date=2009-02-25 }}, ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ.</ref> ಓದುಗರ ಊಹೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡಲೆಂದು, ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲೆಂದು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ತಾಜಾ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ-ಉದ್ದೇಶಿತ ವರದಿಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು [http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/index.htm ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತನೆಗಳ ಯೋಜನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729072933/http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/index.htm |date=2009-07-29 }} ತಂಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="scenariopage">{{cite web |url=http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/index.htm |title=World Economic Forum — Scenario Planning |publisher=Weforum.org |date= |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2009-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729072933/http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/index.htm |url-status=dead }}</ref> 2008–2009ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನಿಹದ- ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ [http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/NewFinancialArchitecture/index.htm ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌: ಎ ನಿಯರ್‌-ಟರ್ಮ್‌ ಔಟ್‌ಲುಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಾಂಗ್‌-ಟರ್ಮ್‌ ಸಿನೆರಿಯೋಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090813050747/http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/NewFinancialArchitecture/index.htm |date=2009-08-13 }} ಹಾಗೂ ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಧನಸಹಾಯದ ಮೇಲೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/FinancingDemographicShifts/index.htm "ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್‌ ಡೆಮೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ಷಿಫ್ಟ್ಸ್‌: ಪೆನ್ಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿನೆರಿಯೋಸ್‌ ಟು 2030"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090730055635/http://www.weforum.org/en/initiatives/Scenarios/FinancingDemographicShifts/index.htm |date=2009-07-30 }} ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ===ಉಪಕ್ರಮಗಳು=== ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಉಪಕ್ರಮ (ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಇನಿಷಿಯೆಟಿವ್‌-GHI) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್|ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌]] ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ. HIV/[[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|AIDS]], TB, [[ಮಲೇರಿಯಾ]]ದಂಥ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದ-ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸುವುದು GHIನ ನಿಶ್ಚಿತಗುರಿಯಾಗಿದೆ. [[File:Henry Kissinger, at the World Economic Forums India Economic Summit 2008, New Delhi.jpg|left|upright|thumb|2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ 'ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆ'ಯಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಕಿಸಿಂಜರ್‌‌]] 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉಪಕ್ರಮವು (ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಇನಿಷಿಯೆಟಿವ್‌-GEI) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ IT ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್‌, [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ತರಗತಿಯ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ PC ಯಂತ್ರಾಂಶವು ಬಳಕೆಗೆ ಬರಲು ಹಾಗೂ ಇ-ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಕರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವಂತಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರೋಹಣೀಯ ಮತ್ತು ಊರ್ಜಿತವಾಗಬಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ GEI ಮಾದರಿಯು, [[ರ್ವಾಂಡ|ರ್ವಾಂಡಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೀಲನಕಾಶೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಸರೀಯ ಉಪಕ್ರಮವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನೀಗಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ G8 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಗ್ಲೆನೀಗಲ್ಸ್‌ ಮಾತುಕತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ UK ಸರ್ಕಾರವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. CEOಗಳ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು, ಮುಂದೆ 2008ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಟೋಕಿಯೋ/ಹೊಕಾಯ್ಡೊದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ G8 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ನಾಯಕರ ಮುಂದೆ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7464517.stm "ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಚೀಫ್ಸ್‌ ಅರ್ಜ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಕರ್ಬ್ಸ್‌"], BBC, 20 ಜೂನ್‌ 2008, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 3ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/environmentNews/idUSL1944804220080620?feedType=RSS&amp;feedName=environmentNews "ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಚೀಫ್ಸ್‌ ಕಾಲ್‌ ಫಾರ್‌ G8 ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಲೀಡರ್‌ಷಿಪ್‌"], ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌, 19 ಜೂನ್‌ 2008, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 3ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು,</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲೆಂದು, ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮವು ವಿಭಿನ್ನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ವಿಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಆಲ್ಕಾನ್‌ ಇಂಕ್‌., USAID ಇಂಡಿಯಾ, UNDP ಇಂಡಿಯಾ, ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟ (ಕಾನ್ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ-CII), [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಾಸ್ಥಾನ]]ದ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ NEPAD ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಇವೇ ಆ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರಿಂಗ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಕರಪ್ಷನ್‌ ಇನಿಷಿಯೆಟಿವ್‌ (PACI) ಎಂಬ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ, 2004ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ, [[ಶಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ CEOಗಳು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. PACI ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಮಾನಸ್ಕಂದ ವಿಷಯಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 140 ಕಂಪನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿವೆ.<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟ 115</ref> ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== ====ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ==== ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 30-50 ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಇಂಥ 391 ಕಂಪನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ 2003ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವೆಡೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯು ಹೊಂದಿರುವ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಕುರಿತಾದ ಭವಿಷ್ಯ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ನಿಯಾಮಕವಾಗಿರುವ, ಪರಿವರ್ತನಶೀಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು, NGOಗಳು, ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಹೊಸಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವುದು ವೇದಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಸ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಹನೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.weforum.org/en/Communities/Technology%20Pioneers/ |title=World Economic Forum — Technology Pioneers |publisher=Weforum.org |date= |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091001073520/http://www.weforum.org/en/Communities/Technology%20Pioneers/ |url-status=dead }}</ref> ===ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಓಟ=== UNHCR ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್‌ರೋಡ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ ಮೂಲದ ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹ-ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಓಟವು, 2009ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಅನುಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂಸೆಯ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾದ ಬಲವಂತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಜನರು ಅನುಭವಿಸಿದ, ಬಾರಿಬಾರಿ ಭಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆಕ್ಷಣದ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲೆಂದು WEFನಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಅನುಕರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಜನರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ತಾದಾತ್ಮ್ಯಾನುಭವದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವ ಮತ್ತು ಪೀಡಿತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ UNHCR ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈ ಅನುಕರಣೆಯು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|author=United Nations High Commissioner for Refugees |url=http://www.unhcr.org/4b6309479.html |title=VIPs share refugee experience in Davos; UNHCR co-launches business partnership site |publisher=UNHCR |date=2010-01-29 |accessdate=2010-03-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.publicradio.org/columns/marketplace/davos-2010/2010/01/displaced_person.html |title=Displaced person &#124; Marketplace World Economic Forum &#124; Marketplace from American Public Media |publisher=Publicradio.org |date=2010-01-29 |accessdate=2010-03-07 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306190426/http://www.publicradio.org/columns/marketplace/davos-2010/2010/01/displaced_person.html |url-status=dead }}</ref> ==ಟೀಕೆ== 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, G7, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕು, WTO, ಮತ್ತು IMFಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ WEF ಸಂಘಟನೆಯೂ ಸಹ ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಭಾರೀ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಸಭೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ 200 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ, 1500 ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರು ಈ ಸಭೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090131144221/http://www.iht.com/articles/2000/09/12/protest.2.t_0.php "ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಟಾಕ್ಸ್‌ ಓಪನ್‌ ಮೈನಸ್‌ 200 ಡೆಲಿಗೇಟ್ಸ್‌: ಡೆಮಾನ್ಸ್‌ಟ್ರೇಟರ್ಸ್‌ ಹರಾಸ್‌ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌"], ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌‌'' , 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2000, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬೊನೊ ಎಂಬ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕನು ಸದರಿ ಸಭೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಇದು "ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿದ ಬೆಕ್ಕುಗಳು" ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಸಭೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕುಹಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲೆಂದು, ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ನೋಡಿ: ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ WEF-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಜನವರಿ 2003.<ref>[http://www.forbes.com/facesinthenews/2006/01/26/bono-davos-red-cx_cn_0126autofacescan02.html "ಬೊನೊ ಟೀಮ್ಸ್‌ ಅಪ್‌ ವಿತ್‌ ಅಮೆಕ್ಸ್‌, ಗ್ಯಾಪ್‌ ಫಾರ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ ರೆಡ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908033533/http://www.forbes.com/facesinthenews/2006/01/26/bono-davos-red-cx_cn_0126autofacescan02.html |date=2008-09-08 }}, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌'' , 21 ಜನವರಿ 2006, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ|ನೊವಾಮ್‌ ಚೋಮ್ಸ್‌ಕಿ]] ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅನುಸಾರ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಪಡೆದ ಗಣ್ಯರು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ಸಹಭಾಗಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಚಾರ ಪರಿಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಚೋಮ್ಸ್‌ಕಿಯು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು "ಜಾಗತೀಕರಣ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ತಾವು ಒಲವು ತೋರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಗ್ರೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶಿತ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲೆಂದು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿವೆ; ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಲದಾತರ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿರುವ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಳಕೆಯ ಅನುಸಾರ, ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಗ್ರೀಕರಣದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರುವವರು 'ಜಾಗತಿಕತಾ-ವಿರೋಧಿ' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಮಿಸಾರ್‌‌ಗಳಿಂದ (ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು) ಬಳಸಲ್ಪಡುವ "ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ವಿರೋಧಿ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇದು ಭಿನ್ನಮತೀಯರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲೆಂದು ಇರುವ ಅಸಭ್ಯ ಪ್ರಚಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಸಭ್ಯ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಡ್ಡತನದ ಪರಿಭಾಷೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ "ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ- ಇದು ಅಪರೂಪದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಶಿಕ್ಷಿತ ವರ್ಗಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. WSF ಸಂಘಟನೆಯು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಅಥವಾ ಭೇಟಿಮಾಡುವ ಅತೀವವಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತ ಸ್ವರೂಪದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಪಡೆದ ಗಣ್ಯರ, ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ "ಜಾಗತೀಕರಣದ-ಪರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ, ಓರ್ವರು ಭಾವಿಸಬಹುದಾದ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಜನರ ಒಂದು ಜಮಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಪ್ರಹಸನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಓರ್ವ ವೀಕ್ಷಕನು, ಶಿಕ್ಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ವಿಕಟವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಗುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದೆಯೇ ಕುಸಿದುಬೀಳುತ್ತಾನೆ" ಎಂದು ನುಡಿದ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, 1,000 ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ದಾವೋಸ್‌ನ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌'ಸ್‌‌ ಉಪಾಹಾರ ಮಂದಿರದ ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿದರು.<ref>[https://archive.is/20120604152407/http://www.forbes.com/2008/01/22/davos-background-themes-lead-manage-cx_cw_0122buzz.html "ದಿ ದಾವೋಸ್‌ ಬಜ್‌‌"], ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌'' , 22 ಜನವರಿ 2008, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ದಾವೋಸ್‌ ಸುತ್ತಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಬಿಗಿ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರನ್ನು ಆಲ್ಪೈನ್‌‌ ವಿಹಾರಧಾಮದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಝೂರಿಚ್‌, ಬರ್ನ್‌ ಅಥವಾ ಬೇಸೆಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/28/davos.protests.03/ ''ಪೊಲೀಸ್‌ ಅರೆಸ್ಟ್‌ 100 ದಾವೋಸ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟರ್ಸ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323092729/http://archives.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/28/davos.protests.03/ |date=2008-03-23 }}, CNN, 28 ಜನವರಿ 2001: 8:24AM EST, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಿಸ್‌ ಮಂಡಲದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಸ್ವಿಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.<ref>[http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/01/25/switzerland.davos/ "ಟೈಟ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರೌಂಡ್ಸ್‌ ದಾವೋಸ್‌"]{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, CNN, 25 ಜನವರಿ 2001, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ದಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2003ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಚರ್ಚುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಹ-ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಓಪನ್‌ ಫೋರಮ್‌ ದಾವೋಸ್‌<ref>{{cite web|url=http://www.openforumdavos.ch/ |title=Open Forum Davos, Schweizerischer Evangelischer Kirchenbund |publisher=Openforumdavos.ch |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ಎಂಬ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ-ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು; ಜಾಗತೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸದರಿ ಮುಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಪಿಗ್‌ಮನ್‌ ಪುಟ 130</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/view_play_list?p=78AB043A344C2C6A |title=Open Forum |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-03-07}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯು "ಆಡಂಬರ ಮತ್ತು ಚರ್ವಿತ ಚರ್ವಣತೆಯ ಮಿಶ್ರಣ" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಹೀಯಾಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗಂಭೀರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹೊರಳುದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅದು ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಪರಿಣತಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ NGOಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದೂ ಸಹ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖರೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಹಾರ-ವಲಯದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ-ವಲಯದ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಪರಿಣಿತರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ದಾವೋಸ್‌ ಈಗ ವರ್ತಮಾನದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ AIDS ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://business.timesonline.co.uk/tol/business/article716954.ece?token=null&amp;offset=12&amp;page=2 "ದಾವೋಸ್‌: ಬೀನ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾಂಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಲಾಟಿಟ್ಯೂಡ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612070244/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/article716954.ece?token=null&offset=12&page=2 |date=2011-06-12 }}, ''ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌, 22 ಜನವರಿ 2006, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ *[[ಜಾಗತೀಕರಣ]] *ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ *ವಿಶ್ವ ಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆ *ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಉಲ್ಲೇಖನದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== * ಮೈಕೇಲ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌, ''ದಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇಕಾನಮಿ: ಹೌ ಮೆಗಾ-ಮೀಡಿಯಾ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಆರ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಅವರ್‌ ಲೈವ್ಸ್‌'' , ರ್ಯಾಂಡಂ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 1999, ISBN 0-8129-3042-8, 336 ಪುಟಗಳು. * ಬಾರ್ಬರಾ ಕೆಲ್ಲರ್‌ಮನ್‌, ''ರೀಇನ್ವೆಂಟಿಂಗ್‌ ಲೀಡರ್‌ಷಿಪ್‌: ಮೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್‌'' , SUNY ಪ್ರೆಸ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 1999, ISBN 0-7914-4072-9, 268 ಪುಟಗಳು. * ‌‌ಡೇವಿಡ್ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌, ''ಹೌ ಟು ಚೇಂಜ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌: ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನ್ಯೂರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪವರ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂ ಐಡಿಯಾಸ್‌'' , ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ USನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 2007, ISBN 0-19-533476-0, 358 ಪುಟಗಳು. * ಡೇವಿಡ್‌‌ ರೋಥ್‌ಕೋಫ್‌, ''ಸೂಪರ್‌‌ಕ್ಲಾಸ್‌: ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಪವರ್‌ ಎಲೈಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ದೆ ಆರ್‌ ಮೇಕಿಂಗ್‌‌'' , ಫರಾರ್‌‌, ಸ್ಟ್ರೌಸ್‌ ಮತ್ತು ಗಿರೌಕ್ಸ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 2008, ISBN 0-374-27210-7, 400 ಪುಟಗಳು. * ಜೆಫ್ರಿ ಅಲೆನ್‌ ಪಿಗ್‌ಮನ್‌, ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್‌: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಫೋರಂ - ಎ ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಟೇಕ್‌ಹೋಲ್ಡರ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್‌'' , ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 2007, ISBN 978-0-415-70204-1, 175 ಪುಟಗಳು. * ಕ್ಲೌಸ್‌ M. ಷ್ವಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಹೀನ್‌‌ ಕ್ರೂಸ್‌, ''ಮಾಡರ್ನೆ ಅಂಟರ್‌ನೆಹ್ಮೆನ್ಸ್‌ಫಹ್ರಂಗ್‌ ಇಮ್‌ ಮ್ಯಾಸ್ಕಿನೆನ್‌ಬೌ'' , ವೆರೀನ್‌ ಡಿಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ. ಮ್ಯಾಸ್ಕಿನೆನ್‌ಬೌ-ಆನ್ಸ್‌‌ಟ್‌. ಇ.ವಿ. ; ಮ್ಯಾಸ್ಕಿನೆನ್‌ಬೌ-ವೆರ್ಲ್‌, 1971. * ‌ಮೈಕ್ ಮೂರ್‌‌, ''ಎ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಿಥೌಟ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌: ಫ್ರೀಡಮ್‌, ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್‌'' , ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, 2003, ISBN 0-521-82701-9, 292 ಪುಟಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|World Economic Forum}} * [http://www.weforum.org/ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ ಮೂಲಪುಟ] * [http://www.cbsnews.com/stories/2010/02/12/60minutes/main6202302.shtml?tag=currentVideoInfo;segmentUtilities "ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಸೀನ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ದಾವೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028213122/https://www.cbsnews.com/news/60-minutes-behind-the-scenes-at-davos/ |date=2019-10-28 }}, ''60 ಮಿನಿಟ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 14ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದುದು {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತೀಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] i1arxn6ul0ca4lsyb0bg8e0yda6cuha 0 26374 1373798 1370426 2026-05-19T23:44:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373798 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease |Name = Lung cancer |Image = Pathology of the lung (cancer).jpg |Caption = Cross section of a human lung. The white area in the upper lobe is cancer; the black areas are discoloration due to [[Tobacco smoking|smoking]]. |DiseasesDB = 7616 |ICD10 = {{ICD10|C|33||c|30}}-{{ICD10|C|34||c|30}} |ICD9 = {{ICD9|162}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = 007194 |eMedicineSubj = med |eMedicineTopic = 1333 |eMedicine_mult = {{eMedicine2|med|1336}} {{eMedicine2|emerg|335}} {{eMedicine2|radio|807}} {{eMedicine2|radio|405}} {{eMedicine2|radio|406}} |MeshID = D002283 }} '''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಅಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಕದ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳವ್ಯಾಪಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು '''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು''' , ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಅವು ಜನ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]], ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ [[:ವರ್ಗ:Deaths from lung cancer|1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವು 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="WHO" /> ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲ್ಪತೆ, ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ (ಕೆಮ್ಮಿದಾಗ ರಕ್ತವು ಹೊರಬರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ತೂಕನಷ್ಟ ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Harrison" /> ''ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ'' ಮತ್ತು ''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ'' - ಇವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-NSCLC) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಪಚರಿಸಲಾದರೆ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು (ಸ್ಮಾಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-SCLC) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Cancer Medicine" /> ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Merck" /> ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ<ref name="Thun" /> ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶಗಳು,<ref name="Gorlova" /><ref name="Hackshaw" /> [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಅನಿಲ,<ref name="Catelinois" /> ಕಲ್ನಾರು,<ref name="O'Reilly" /> ಮತ್ತು ಅನ್ಯಮೂಲದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ<ref name="Kabir" /><ref name="Coyle" /><ref name="Chiu" /> ಇವುಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="AUTOREF" /><ref name="AUTOREF1" /> ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನದ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ) (CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬ) ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆ, ಹಂತ (ಹರಡಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ), ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಂತ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರೋಗಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 14%ನಷ್ಟಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Harrison" /> == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ನೈದಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿವೆ. ''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶ'' ದ ಮತ್ತು ''ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶ'' ದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ; ಓರ್ವ ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊರನೋಟದಿಂದ ಈ ಬಗೆಗಳು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Travis">{{Cite journal | last=Travis | first=WD | coauthors=Travis LB, Devesa SS | title=Lung cancer | journal=Cancer | volume=75 | issue=Suppl. 1 | pages=191–202 | month=January | year=1995 | pmid =8000996 | doi=10.1002/1097-0142(19950101)75:1+<191::AID-CNCR2820751307>3.0.CO;2-Y }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಭೇದವು <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ</span> ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ (ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ). {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;font-size:90%;width:45%;margin-left:1em" |+ style="background:#E5AFAA"|<td>'''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಗಳ ಆವರ್ತನ''' <ref name="Travis" /></td> |- style="background:#E5AFAA;text-align:center;font-size:90%" ! ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆ ! ಆವರ್ತನ |- | ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ-ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ | 80.4 |- | ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ | 16.8 |- | ‌ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್<ref name="AUTOREF2" /> | 0.8 |- | ಸಾರ್ಕೋಮ<ref name="AUTOREF3" /> | 0.1 |- | ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ | 1.9 |} ==== ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (NSCLC) ==== [[ಚಿತ್ರ:Squamous carcinoma lung 2 cytology.jpg|thumb|left|ಚಿಕ್ಕದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿರುವ, ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.FNA ಮಾದರಿ. ಗರ್ಭಕೋಶ ಕಂಠದ ಕಲೆ.]] ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳ ಮುನ್ನರಿವು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗುಂಪುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಉಪ-ಬಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ. {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;width:45%;margin-left:1em" |+ style="font-size:90%;background:#E5AFAA"|<td>'''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಉಪ-ಬಗೆಗಳು:''' <br />'''ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ''' <ref name="Bryant">{{cite journal | last=Bryant | first=A | coauthors=Cerfolio RJ | title=Differences in epidemiology, histology, and survival between cigarette smokers and never-smokers who develop non-small cell lung cancer | journal=Chest | volume=132 | issue=1 | pages=198–192 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/132/1/185 | doi=10.1378/chest.07-0442 | month=July | year=2007 | pmid=17573517 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095832/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/132/1/185 | url-status=dead }}</ref> ಕಂಡುಬರುವಂಥದ್ದು</td> |- style="background:#E5AFAA;font-size:90%;text-align:center" ! colspan="2" rowspan="2" style="vertical-align:bottom"| ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉಪ-ಬಗೆ ! colspan="2"| ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಆವರ್ತನ (%) |- ! ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ! ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು |- | colspan="2"| ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ | 42 | 33 |- | rowspan="2"| ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೊಮ | ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಅನ್ಯಥಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ್ದು) | 39 | 35 |- | ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ | 4 | 10 |- | colspan="2"| ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ | 7 | 16 |- | colspan="2"| ಇತರೆ | 8 | 6 |} ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ<ref name="ReferenceA">ಟ್ರಾವಿಸ್‌ WD. ಪೆಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. ಕ್ಲಿನ್‌ ಚೆಸ್ಟ್‌ ಮೆಡ್‌ 2002;23:65-81</ref> ಪೈಕಿ 25%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು, ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಗ್ಗಾದ ಕುಹರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಊತಕದ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ತವಾಗಿ-ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು, ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕವೇಳೆ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Cancer Medicine" /> ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಪಾಲು 40%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="ReferenceA" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹೊರಮೈನ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನಮಾಡದ ಜನರಲ್ಲಿ ("ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು") ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಪೈಕಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Subramanian">{{cite journal | last =Subramanian | first =J | coauthors =Govindan R | title =Lung cancer in never smokers: a review | journal =Journal of Clinical Oncology | volume =25 | issue =5 | pages =561–570 | publisher =American Society of Clinical Oncology | month =February | year =2007 | pmid =17290066 | doi =10.1200/JCO.2006.06.8015 }}</ref> ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದು ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಉಪಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಗಳು ದೊರೆಯಬಹುದು.<ref name="Raz" /> ==== ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (SCLC) ==== [[ಚಿತ್ರ:Lung small cell carcinoma (1) by core needle biopsy.jpg|thumb|left|ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಜಿ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶೀಯ ನೋಟ).]] ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ "ಓಟ್‌ ಜೀವಕೋಶ"ದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000122.htm ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌‌] ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ ಪ್ಲಸ್‌. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳು) ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Collins" /> ಸಣ್ಣಕಾಳುಗಳಂಥ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ದಟ್ಟವಾದ ನರಸ್ರಾವಕಗಳನ್ನು (ನರ-ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಶಕಗಳು) ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವು ಈ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ/ಸದೃಶನವೋತಕದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Rosti" /> ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸೀಮಿತ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಈ ಬಗೆಯು ಧೂಮಪಾನದೊಂದಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Barbone" /> {{clearleft}} ==== ಇತರ ಬಗೆಗಳು ==== ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಅತೀವವಾದ ಮಿಶ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಬಗೆಯನ್ನು ಇದರ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="RoggliVollmer">ರೊಗ್ಲಿ VL, ವೋಲ್ಮರ್‌‌ RT, ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌ SD, ಮೆಕ್‌ಗಾವ್ರಾನ್‌ MH, ಸ್ಪುಟ್‌ HJ, ಯೆಸ್ನರ್‌ R. ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಟೆರೋಜೀನಿಯಿಟಿ: ಎ ಬ್ಲೈಂಡೆಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ರ್ಯಾಂಡಮೈಸ್ಡ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ 100 ಕಾನ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ ಕೇಸಸ್‌. ಹಮ್‌ ಪ್ಯಾಥಾಲ್‌ 1985; 16: 569-79.</ref> ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಎದೆಗೂಡಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವಿಕೆಯ 4ನೇ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ; ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಆದ ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವು 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಬಗೆಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಇತರ ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಊತಕ-ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾರ್ಕೋಮಾಟಾಯ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಲಾಲಾ ಗ್ರಂಥಿಯ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ, ಮತ್ತು ಅಡಿನೋಸ್ಕ್ವಾಮಸ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಇವು ಇಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ್ದರ ಪೈಕಿ ಕೊನೆಯ ಉಪಬಗೆಯು, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ತಲಾ 10%ನಷ್ಟು ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಏಕೈಕ ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿದೆ. ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಲ್ಯೂರೋಪಲ್ಮನರಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಮಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="pmid18605764">{{Cite journal | author = Dishop MK, Kuruvilla S | title = Primary and metastatic lung tumors in the pediatric population: a review and 25-year experience at a large children's hospital | journal = Arch. Pathol. Lab. Med. | volume = 132 | issue = 7 | pages = 1079–103 | year = 2008 | month = July | pmid = 18605764 | doi = | url = http://journals.allenpress.com/jrnlserv/?request=get-abstract&issn=0003-9985&volume=132&page=1079 | issn = }}</ref> ==== ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Colorectal adenocarcinoma cytology low mag.jpg|thumb|right|ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಕೋಲೋರೆಕ್ಟಲ್‌ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಯೊಂದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಲೆ.]] ಶ್ವಾಸಕೋಶವು ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ತಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಎದೆಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ''ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದುಂಡನೆಯ ಹೊರನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ‌.<ref name="Seo" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ದುಂಡನೆಯ ಗಂಟುಗಳು, ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವ್ಯಾಧಿಕಾರಣ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಾರ ವಿರಳವಾಗಿರದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ದ್ವಿತೀಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid18605764" /> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಮಿದುಳು, ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Cancer Medicine" /> === ಹಂತ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆ === {{see also|Lung cancer staging}} ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ನ ಹಂತದ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು, ತನ್ನ ಮೂಲ ಆಕರದಿಂದ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು IA ಹಂತದಿಂದ ("ಒಂದು A"; ಕಾಯಿಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುನ್ನರಿವು) IV ಹಂತದವರೆಗೆ ("ನಾಲ್ಕು"; ಕಾಯಿಲೆಯ ಕೆಟ್ಟ ಮುನ್ನರಿವು) ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="AUTOREF4" /> ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಒಂದುವೇಳೆ ಎದೆಯ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಏಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ''ಸೀಮಿತ ಹಂತ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ''ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Collins" /> == ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು == ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:<ref name="Hamilton" /> <div class="references-small"> * ಕಟ್ಟುಸಿರು (ಉಸಿರಿನ ಅಲ್ಪತೆ) * ಹಿಮೋಪ್ಟೈಸಿಸ್‌ (ರಕ್ತದ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ) * ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆಯ ನಿಯತವಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ * ಉಬ್ಬಸಪಡುವಿಕೆ * ಎದೆ ನೋವು ಅಥವಾ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನೋವು * ಸೊರಗಿ ಹೋಗಿರುವಿಕೆ (ತೂಕದ ನಷ್ಟ), ಬಳಲಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ * ಡಿಸ್ಫೋನಿಯಾ (ಒರಟೊರಟಾದ ಧ್ವನಿ) * ಬೆರಳ ಉಗುರುಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ (ವಿರಳವಾದುದು) * ಡಿಸ್‌ಫ್ಯಾಜಿಯಾ (ನುಂಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತೊಡಕು). </div> ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅದು ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಕೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು, ರೋಗಿಯು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅನೇಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗವು ನವಿರಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ ಭಾಗದಿಂದ ವಾಯುಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರಕ್ತವು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಮಲ್ಪಡಬಹುದು. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸದೃಶ ನವೋತಕದ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಯೆಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಹುದು.<ref name="Honnorat" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿರಬಹುದು: ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌-ಏಟನ್‌ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸ್ವತಂತ್ರ-ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆ), ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಮಿಯಾ, ಅಥವಾ ಅನುಚಿತವಾದ ಮೂತ್ರವರ್ಧನ-ನಿರೋಧಕ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಟ್‌ ಆಂಟಿಡೈಯುರೆಟಿಕ್‌ ಹಾರ್ಮೋನ್‌-SIADH). ಪ್ಯಾನ್‌ಕೋಸ್ಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು<ref name="Jones" /> ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ (ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅನುವೇದನಾ ನರವ್ಯೂಹದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಹುದು; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬೆವರುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ನಾಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಹಾರ್ನರ್‌‌ನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೋಳಿನ ನರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅನೇಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು (ಮೂಳೆ ನೋವು, [[ಜ್ವರ]], ಮತ್ತು ತೂಕ ನಷ್ಟ) ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ; ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Cancer Medicine" /> ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅರಿವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಮೂಲತಾಣದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹರಡಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿದುಳು, ಮೂಳೆ, ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ವಿರುದ್ಧ-ಪಾರ್ಶ್ವದ (ಎದುರಿನ) ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಹೃದಯಾವರಣ, ಮತ್ತು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ajcc" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ನಡೆಸುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಗೌಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Harrison" /> == ಕಾರಣಗಳು == ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳು (ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥವು), ಅಯಾನೀಕರಿಸುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವೈರಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ (ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳ ಹೊರಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಊತಕ) DNAಗೆ ಸಂಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗಾಂಶವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಂತೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cancer Medicine" /> === ಧೂಮಪಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Cancer smoking lung cancer correlation from NIH.svg|thumb|right|U.S.ನ ಪುರುಷ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಕಾಲಾಂತರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ NIH ರೇಖಾಚಿತ್ರ.]] ಧೂಮಪಾನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಗರೇಟು‌ಗಳನ್ನು ಸೇದುವ ಅಭ್ಯಾಸವು, ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿದೆ.<ref name="AUTOREF5" /> ಸಿಗರೇಟಿನ ಹೊಗೆಯು 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾತ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು<ref name="Hecht" /> ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಸರಣಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೊಟೋಪುಗಳು, ನೈಟ್ರೋಸಮೈನ್‌, ಮತ್ತು ಬೆಂಜೋಪೈರೀನ್‌ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನಿಕೋಟಿನ್‌ ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="AUTOREF6" /> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸರಿಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Peto" /> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 87%ನಷ್ಟು (ಪುರುಷರಲ್ಲಿ 90% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 85%) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಧೂಮಪಾನವೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Samet2" /> ಪುರುಷ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 17.2%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಅಪಾಯವು 11.6%ನಷ್ಟಿದೆ. ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅದು 1.3%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.4%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Villeneuve" /> ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ (ಹಿಂದಿನ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಚೆಲ್‌ಬೊವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ''ಇತರರಿಂದ'' ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಂಶದ ಅನುಸಾರ, ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಒಂದು ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಪಾಯವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೆ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರದು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ (ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು), ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ 3.4%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2.3%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |title=Non-small cell lung cancer and estrogen plus progestin use in postmenopausal women in the Women’s Health Initiative randomized clinical trial|author=Chlebowski RT et al|journal=Journal of Clinical Oncology|date=2009|volume=27|issue=155|page=CRA1500}}</ref> ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದ ಅವಧಿಯು (ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು), ಸದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು ದುರಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="USDHHS1990" /> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ<ref name="Nordquist" /> ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಧೂಮಪಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ರೋಗಿಗಳು, ಮೊಟುಕಾಗಿಸಿದ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಪುರಾವೆಯಿದೆ.<ref name="Tammemagi" /> ಮತ್ತೋರ್ವರು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಹೊರಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಗೆಯ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎನಿಸಿರುವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನವು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಓರ್ವ ಧೂಮಪಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಓರ್ವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವವರ ಪೈಕಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದನ್ನು U.S.,<ref name="AUTOREF7">{{Cite journal | title=1986 Surgeon General's report: the health consequences of involuntary smoking | publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] | month=December | year=1986 | url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00000837.htm | pmid=3097495 | accessdate=2007-08-10 | author1=Centers for Disease Control (CDC) | volume=35 | issue=50 | pages=769–70 | journal=MMWR. Morbidity and mortality weekly report }}<br />[62].<br />* {{Cite paper | author=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Respiratory health effects of passive smoking: lung cancer and other disorders | publisher=EPA | year=1992 | url=http://cfpub2.epa.gov/ncea/cfm/recordisplay.cfm?deid=2835 | accessdate=2007-08-10 | archive-date=2010-06-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100630140355/http://cfpub2.epa.gov/ncea/cfm/recordisplay.cfm?deid=2835 | url-status=dead }}<br />* {{Cite journal | last=California Environmental Protection Agency | title=Health effects of exposure to environmental tobacco smoke | journal=Tobacco Control | volume=6 | issue=4 | pages=346–353 | year=1997 | url=http://www.druglibrary.org/schaffer/tobacco/caets/ets-main.htm | pmid=9583639 | doi=10.1136/tc.6.4.346 | pmc=1759599 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070808045344/http://druglibrary.org/schaffer/tobacco/caets/ets-main.htm | url-status=dead }}<br />* {{Cite journal | last=CDC | authorlink=Centers for Disease Control and Prevention | title=State-specific prevalence of current cigarette smoking among adults, and policies and attitudes about secondhand smoke—United States, 2000 | journal=Morbidity and Mortality Weekly Report | volume=50 | issue=49 | pages=1101–1106 | publisher=CDC | location=Atlanta, Georgia | month=December | year=2001 | url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5049a1.htm | pmid=11794619 | author1=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) }}<br />* {{Cite journal | last=Alberg | first=AJ | coauthors=Samet JM | title=Epidemiology of lung cancer | journal=Chest | volume=123 | issue=S1 | pages=21S–49S | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=2003 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/123/1_suppl/21S | pmid=12527563 | doi=10.1378/chest.123.1_suppl.21S | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-05-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080509082453/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/123/1_suppl/21S | url-status=dead }}</ref> ಯುರೋಪ್‌,<ref name="Boffetta" /> UK,<ref name="Committee">{{cite web | title=Report of the Scientific Committee on Tobacco and Health | publisher=Department of Health | month=March | year=1998 | url=http://www.archive.official-documents.co.uk/document/doh/tobacco/contents.htm | accessdate=2007-07-09 }}<br />* {{Cite journal | last=Hackshaw | first=AK | title=Lung cancer and passive smoking | journal=Statistical Methods in Medical Research | volume=7 | issue=2 | pages=119–136 | month=June | year=1998 | pmid=9654638 | doi=10.1191/096228098675091404 }}</ref> ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ<ref name="NHMRC" /> ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ಪಾರ್ಶ್ವಹರಿವಿನ ಹೊಗೆಯ ಕುರಿತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತನಿಖೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ನೇರವಾಗಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೂಮಪಾನದ ಹೊಗೆಗಿಂತ ಪಾರ್ಶ್ವಹರಿವಿನ ಹೊಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Schick" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾದ 10–15%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="AUTOREF8" /> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ 20,000ರಿಂದ 30,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ ಜನರು U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌, ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಅಥವಾ AIDSನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸಾವಿಗಿಂತ ಇವರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.<ref name="AUTOREF9" /> === ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲ === [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ವರ್ಣರಹಿತ ಮತ್ತು ವಾಸನೆರಹಿತ [[ಅನಿಲ]]ವಾಗಿದ್ದು, ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂನ ವಿಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂ ಕೂಡಾ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಕಿರಣ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಳೀಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅಯಾನುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಅಯಾನೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ) ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಧೂಮಪಾನದ<ref name="Catelinois" /> ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರೇಡಾನ್‌<ref>{{cite journal |author=Schmid K, Kuwert T, Drexler H |title=Radon in indoor spaces: an underestimated risk factor for lung cancer in environmental medicine |journal=Dtsch Arztebl Int |volume=107 |issue=11 |pages=181–6 |year=2010 |month=March |pmid=20386676 |pmc=2853156 |doi=10.3238/arztebl.2010.0181 |url=}}</ref> ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ 100 Bq/m^3 ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು 8%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡು 16%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಈ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, UKಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌‌ನಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ರಾನೈಟ್‌‌‌ನ್ನು ಉಪ-ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ), ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಪಂಖಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಲವಂತವಾಗಿ-ಗಾಳಿಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ-EPA) ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, U.S.ನಲ್ಲಿನ 15 ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 4 ಪಿಕೋಕ್ಯೂರಿಗಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ (pCi/L) (148 Bq/m³) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೇಡಾನ್‌ ಮಟ್ಟಗಳಿವೆ.<ref name="EPA radon" /> ಐಯೊವಾ ನಗರವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ರೇಡಾನ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, EPAಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಕ್ರಿಯಾ ಮಟ್ಟವಾದ 4 pCi/Lಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು 50%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Field" /><ref name="EPA Iowa" /> === ಕಲ್ನಾರು === [[ಚಿತ್ರ:Ferruginous body.jpg|thumb|right|100px|ಊತಕ-ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಲ್ನಾರು ರೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಗಳು. H&amp;E ಕಲೆ.]] ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ನಾರು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರಿನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಹಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಿದೆ.<ref name="O'Reilly" /> UKಯಲ್ಲಿನ ಪುರುಷ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 2–3%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Darnton" /> ಮೀಸೋಥೆಲಿಯೋಮಾ (ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಾವರಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೂ ಸಹ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. === ವೈರಾಣುಗಳು === [[ವೈರಾಣು]]ಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ<ref name="Leroux" /><ref name="Palmarini" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾವೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವೈರಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನವ ಪ್ಯಾಪಿಲ್ಲೋಮಾ ವೈರಾಣು,<ref name="Cheng" /> JC ವೈರಾಣು,<ref name="Zheng" /> ಸಿಮಿಯನ್‌ ವೈರಾಣು 40 (SV40), BK ವೈರಾಣು, ಮತ್ತು ಸೈಟೋಮೆಗಾಲೊ ವೈರಾಣು.<ref name="Giuliani" /> ಈ ವೈರಾಣುಗಳು ಜೀವಕೋಶ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌‌]]ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬಹುದು; ಇದರಿಂದಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. === ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತು === ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಡುವೆ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕೇವಲ 1%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 14%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="AUTOREF37" /><ref>{{cite journal |journal=J Toxicol Environ Health A |date=2005 Jul 9-23 |volume=68 |issue=13-14 |pages=1093–109 |title=Mortality and long-term exposure to ambient air pollution: ongoing analyses based on the American Cancer Society cohort|author=Krewski D, Burnett R, Jerrett M, Pope CA, Rainham D, Calle E, Thurston G, Thun M |pmid=16024490 |doi=10.1080/15287390590935941}}</ref> ಮೇಲಾಗಿ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೂರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರವೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite journal|journal=J Environ Sci Health C Environ Carcinog Ecotoxicol Rev.|date=2008 Oct-Dec|volume=26|issue=4|pages=339–62|title=Airborne particulate matter and human health: toxicological assessment and importance of size and composition of particles for oxidative damage and carcinogenic mechanisms|author=Valavanidis A, Fiotakis K, Vlachogianni T|pmid=19034792|doi=10.1080/10590500802494538}}</ref> == ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ == {{main|Carcinogenesis}} ಇತರ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ (ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣ) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fong" /> ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಡಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಜೀನುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವು ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Salgia" /> ''K-ರಾಸ್‌'' ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನಿನಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 10–30%ನಷ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿವೆ.<ref name="NEJM-molecular" /><ref name="Aviel-Ronen" /> ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿಯು (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ರಿಸೆಪ್ಟಾರ್‌-EGFR), ಜೀವಕೋಶದ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಸರಣ, [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]], ರಕ್ತನಾಳದ-ಜನ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="NEJM-molecular" /> EGFRನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು EGFR-ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. Her2/neu ಎಂಬುದು ವಿರಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NEJM-molecular" /> ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಹಾನಿಯು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯತೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಇದು ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. 3p, 5q, 13q, ಮತ್ತು 17p ವರ್ಣತಂತುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 17p ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ''p53'' ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನು, 60-75%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Devereux" /> ಅನೇಕವೇಳೆ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಜೀನುಗಳೆಂದರೆ, ''c-MET'' , ''NKX2-1'' , ''LKB1'' , ''PIK3CA'' , ಮತ್ತು ''BRAF'' .<ref name="NEJM-molecular" /> ಹಲವಾರು ತಳೀಯ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್‌-1,<ref name="Engels" /> ಸೈಟೋಕ್ರೋಮ್‌ P450ಗಳಿಗೆ<ref name="Wenzlaff" /> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಪ್ಸೇಸ್‌-8ನಂಥ<ref name="Son" /> [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]] ಪ್ರವರ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು XRCC1ನಂಥ DNA ದುರಸ್ತಿ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Yin" /> ಈ ಬಹುರೂಪತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು, ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, MDM2 309G ಆಲೀಲ್‌ ಎಂಬುದು ಏಷ್ಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ, ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ-ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅಪಾಯದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid19264458" /> == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == [[ಚಿತ್ರ:Thorax pa peripheres Bronchialcarcinom li OF markiert.jpg|thumb|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌.]] ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ವರದಿಮಾಡಿದರೆ, ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮೊದಲ ಹಂತವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಶಿ, ವಿಭಾಜಕ ಭಿತ್ತಿಯು ಅಗಲವಾಗಿರುವಿಕೆ (ಅಲ್ಲಿರುವ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರ ಸೂಚಕ), ಅಟಿಲೆಕ್ಟಾಸಿಸ್‌ (ಕುಸಿತ), ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ), ಅಥವಾ ಎದೆಗೂಡಿನ ನಿಸ್ರಾವ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ರೇಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಶಂಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ಅಂದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಕ್ತದ-ಕಲೆಯಿರುವ ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಉಗುಳುವ ಓರ್ವ ಮಿರಿಮೀರಿದ ಧೂಮಪಾನಿಯಾಗಿರುವಂಥ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ), ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಒಂದು CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬವು ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೆಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Harrison" /> ಶ್ಲೇಷ್ಮದಲ್ಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿರೇಕದ ಅಂಶಗಳು ("ಏಟಿಪಿಯಾ"), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ಲೇಷ್ಮದ ಕೋಶವಿಜ್ಞಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid19265088" /> [[ಚಿತ್ರ:Thorax CT peripheres Brronchialcarcinom li OF.jpg|thumb|left|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ CT ಬಿಂಬ.]] ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗ]] ಅಥವಾ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಂಥ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು, ಅಥವಾ ಸಾರ್ಕಾಯ್ಡೋಸಿಸ್‌‌‌ನಂಥ ಉರಿಯೂತಕಾರಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮೀಡಿಯಸ್ಟೀನಲ್‌ ಲಿಂಫಾಡೆನೊಪತಿ ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸಾನಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="Cancer Medicine" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ: ಸಂಬಂಧಿಸದ ಕಾರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಅಥವಾ CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟು (ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಂತಿರುವ ಹಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ. {{clear}} ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ಗೀಕರಣ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು) ಇವುಗಳು, ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. == ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ == {{see also|Smoking ban|List of smoking bans}} ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಶೀಲ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನವು ಈಗಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನದ ನಿಲುಗಡೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಿರೋಧಕ ಸಾಧನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Vineis" /> ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1998ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಎಂಬ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು, ತಂಬಾಕು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ USAಯಲ್ಲಿನ 46 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="TFK" /> ಫೈಸಲಾತಿಯ ಹಣ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ, ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವೊಂದೂ ಸಹ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಶಿಫಾರಿತವಾಗಿರುವ ಮೊತ್ತದವರೆಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಂದರೆ ಈ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು, ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಸಲಾತಿ ಆದಾಯಗಳ ಪೈಕಿಯ 15 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="TFK" /> ಭೋಜನಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುವಂತೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು 1998ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಯಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ದೇಶಗಳು, 2007ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌, 2008ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾದವು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ದೇಶವು 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. [[ಭೂತಾನ್|ಭೂತಾನ್‌]] ರಾಜ್ಯವು 2005ರಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧದ ಕಟ್ಟುಪಾಡೊಂದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref name="Bhutan" /> ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಷೇಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂಡೀಗಢ]] ನಗರವು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹೊಗೆ-ಮುಕ್ತ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತವು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಧೂಮಪಾನದ ಅಪರಾಧೀಕರಣ, ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಇಂಥದೊಂದು ನಿಷೇಧವು ಜಾರಿಮಾಡಲಾಗದಿರುವಂಥ ಅಪಾಯ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಂಥ ನಿಷೇಧಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾದಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Gray" /> C ಜೀವಸತ್ವ, E ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ಫೋಲೇಟ್‌ನಂಥ ಪೂರಕವಾದ ಬಹುಜೀವಸತ್ವಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಳಕೆಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. E ಜೀವಸತ್ವದ ಪೂರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲೂಬಹುದು.<ref name="pmid17989343" /> ಯುವಜನತೆಯು ಧೂಮಪಾನದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು, ತಂಬಾಕು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕರೆನೀಡಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಇಂಥ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯು 16%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು ಅದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆ.<ref name="AUTOREF10">{{Cite press release |title=UN health agency calls for total ban on tobacco advertising to protect young |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=26857 |publisher=[[United Nations]] News service |date=30 May 2008}}</ref> == ರೋಗನಿದಾನ == {{main|Lung cancer screening}} ರೋಗವಾಹಕರಾಗಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗೆ ರೋಗನಿದಾನ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನ (CT) ಇವು ಸೇರಿವೆ. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ರೋಗನಿದಾನದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=van Klaveren RJ, Oudkerk M, Prokop M, ''et al.'' |title=Management of lung nodules detected by volume CT scanning |journal=N. Engl. J. Med. |volume=361 |issue=23 |pages=2221–9 |year=2009 |month=December |pmid=19955524 |doi=10.1056/NEJMoa0906085 |url=}}</ref><ref name="Gohagan" /> == ಚಿಕಿತ್ಸೆ == {{main|Treatment of lung cancer}} ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಕೋಶದ ಬಗೆ, ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಹರಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸ್ಥಿತಿಯೇನು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Harrison" /><ref name="Partnership" /> === ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ === {{main|Lung cancer surgery}} [[ಚಿತ್ರ:Lung cancer.jpg|thumb|right|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಛೇದನೆಯೊಂದರ ಮಾದರಿಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಟ; ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯದಾದ ಗೆಡ್ಡೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.]] ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವುದನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ತನಿಖೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಿದರೆ, ಕಾಯಿಲೆಯು ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಗ್ಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕವೂ ವಾಸಿಮಾಡಲಾಗದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅದು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು, CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಉತ್ಸರ್ಜನ ತಲಲೇಖನವನ್ನು (ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಎಮಿಷನ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ-PET) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು, ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪನಗಳೂ (ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ) ಸಹ ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪನವು ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲು ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದರೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ), ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿರುದ್ಧಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ರೋಗಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸುಮಾರು 4.4%ನಷ್ಟಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾದ ಸಾವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Strand" /> ಒಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ, IIIA ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯಷ್ಟೇ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಿಂಬಚಿತ್ರಣದ ವಿಧಾನವನ್ನು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನ, ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಉತ್ಸರ್ಜನ ತಲಲೇಖನ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶವು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ-ಮುಂಚಿನ ಒಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲು ಹೇರಳವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ: ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಛೇದನ (ಹಾಲೆಯೊಂದರ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು), ಸೆಗ್ಮೆಂಟೆಕ್ಟಮಿ (ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಾಲೆಯೊಂದರ ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು), ಹಾಲೆಕಡಿತ (ಒಂದು ಹಾಲೆ), ಎರಡು ಹಾಲೆಕಡಿತ (ಎರಡು ಹಾಲೆಗಳು), ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶಛೇದನೆ (ಇಡೀ ಶ್ವಾಸಕೋಶ). ಹಾಲೆಕಡಿತವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತನೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲೆಕಡಿತವು ಆದ್ಯತೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಛೇದನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.<ref name="El-Sherif" /> ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಛೇದನದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಅಯೋಡಿನ್‌ ಹೃಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ಹಾಲೆಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Fernando" /> ದೃಶ್ಯಭಾಗದ-ನೆರವಿನ ಥೊರಾಕೋಸ್ಕೋಪಿಕ್‌ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು VATS ಹಾಲೆಕಡಿತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಕನಿಷ್ಟತಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ; ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ಚೇತರಿಕೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ವಾಸ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ವೆಚ್ಚಗಳಂಥ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="AUTOREF11">{{Cite journal | author = Casali G, Walker WS | title = Video-assisted thoracic surgery lobectomy: can we afford it? | journal = [[Eur J Cardiothorac Surg]] | volume = 35 | issue = 3 | pages = 423–8 | year = 2009 | month = March | pmid = 19136272 | doi = 10.1016/j.ejcts.2008.11.008 | url = | issn = }}</ref> === ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ<ref>{{cite journal |author=Hann CL, Rudin CM |title=Management of small-cell lung cancer: incremental changes but hope for the future |journal=Oncology (Williston Park)|date=2008 Nov 30|volume=22|issue=13|pages=1486–92}}</ref> ನೆರವಿನಿಂದ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ, ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಮತ್ತು ಎಟೊಪೊಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Murray" /> ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌, ಜೆಮ್ಸಿಟ್ಯಾಬೈನ್‌, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ವಿನೋರೆಲ್ಬೈನ್‌‌, ಟೋಪೋಟೆಕಾನ್‌, ಮತ್ತು ಇರಿನೋಟೆಕಾನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Azim" /><ref name="MacCallum" /> ವ್ಯಾಪಕ-ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿರುವ ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆಲೆಕೋಕ್ಸಿಬ್‌ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid19266367" /> ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನೇಕವೇಳೆ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೆಮ್ಸಿಟ್ಯಾಬೈನ್‌, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ಡೊಸೆಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ಎಟೊಪೊಸೈಡ್‌, ಅಥವಾ ವಿನೋರೆಲ್ಬೈನ್‌‌‌‌‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ.<ref name="Clegg" /> ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 70 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಪಚರಿಸಲಾದ ಪೊರೆರಹಿತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬೆವಾಸಿಜುಮಾಬ್ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa061884 |author=Sandler A, Gray R, Perry MC, et al. |title=Paclitaxel-carboplatin alone or with bevacizumab for non-small-cell lung cancer |journal=[[N Engl J Med]] |year=2006 |volume=355 |issue=24 |pages=2542–50 |pmid=17167137}}</ref> ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದು, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಉಪಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌<ref>{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2005.04.9890 |author=West HL, Franklin WA, McCoy J, et al. |title=Gefitinib therapy in advanced brochoalveolar carcinoma. Southwest Oncology Group study S0126 |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2006 |volume=24 |issue=12 |pages=1807–13 |pmid=16622257}}</ref> ಮತ್ತು ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2007.13.0062 |author=Miller VA, Riely GJ, Zakowski MF, et al. |title=Molecular characteristics of bronchoalveolar carcinoma and adenocarcinoma, brochoalveolar carcinoma subtype, predict response to erlotinib |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2008 |volume=26 |issue=9 |pages=1472–8 |pmid=18349398}}</ref> ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ, ಆಣ್ವಿಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಉಪಬಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆಯು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು<ref>{{cite journal |author=Aggarwal C et al. |title=Biomarkers with predictive and prognostic function in non-small cell lung cancer: ready for prime time? |journal=[[J Natl Compr Canc Netw]] |year=2010 |volume=8 |pages=822–32}}</ref> ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿ ಜೀನಿನ<ref>{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa0904554 |last1=Rosell |first1=R |last2=Moran |first2=T |last3=Queralt |first3=C |last4=Porta |first4=R |last5=Cardenal |first5=F |last6=Camps |first6=C |last7=Majem |first7=M |last8=Lopez-Vivanco |first8=G |last9=Isla |first9=D |title=Screening for epidermal growth factor receptor mutations in lung cancer |journal=[[N Engl J Med]] |year=2009 |volume=361 |issue=10 |pages=958–67 |pmid=19692684}}</ref> ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೇ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯಬಹುದು.<ref>{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa0810699 |author=Mok TS et al. |title=Gefitinib or carboplatin-paclitaxel in pulmonary adenocarcinoma |journal=[[N Engl J Med]] |year=2009 |volume=361 |issue=10 |pages=947–57 |pmid=19692680}}</ref> ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ದೊರಕಿದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನದ ನಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eaton KD, Martins RG |title=Maintenance chemotherapy in non-small cell lung cancer |journal=[[J Natl Compr Canc Netw]] |date=2010 Jul |volume=8 |issue=7 |pages=815–21 |pmid=20679540}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಔಷಧೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಸ್ವಿಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಮೆಟ್ರೆಕ್ಸ್‌‌ಡ್‌‌,<ref>{{cite journal |doi=10.1016/S0140-6736(09)61497-5 |author=Ciuleanu T, Brodowicz T, Zielinski C, et al. |title=Maintenance pemetrexed plus best supportive care versus placebo plus best supportive care for non-small-cell lung cancer: a randomised, double-blind, phase 3 study |journal=[[Lancet]] |year=2009 |volume=374 |pages=1432–40}}</ref> ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌,<ref>{{cite journal |doi=10.1016/S1470-2045(10)70112-1 |author=Cappuzzo F, Ciuleanu T, Stelmakh L, et al. |title=Erlotinib as maintenance treatment in advanced non-small-cell lung cancer: a multicentre, randomised, placebo-controlled phase 3 study |journal=[[Lancet|Lancet Oncol]] |year=2010 |volume=11 |pages=521–9}}</ref> ಮತ್ತು ಡೊಸೆಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌<ref>{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2008.17.1405 |author=Fidias PM, Dakhil SR, Lyss AP, et al. |title=Phase III study of immediate compared with delayed docetaxel after front-line therapy with gemcitabine plus carboplatin in advanced non-small-cell lung cancer |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2009 |volume=27 |issue=4 |pages=591–8 |pmid=19075278}}</ref> ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅದು ಬಳಸಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಪೊರೆರಹಿತ NSCLCಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಪೆಮೆಟ್ರೆಕ್ಸ್‌‌ಡ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.lungcan.2009.06.006 |author=Rossi A, Ricciardi S, Maione P, de Marinis F, Gridelli C |journal=[[Lung Cancer (journal)|Lung Cancer]] |year=2009 |volume=66 |issue=2 |pages=141–9 |title=Pemetrexed in the treatment of advanced non-squamous lung cancer |pmid=19577816}}</ref> ==== NSCLCಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ==== ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ರೋಗಿಯು IIನೇ ಹಂತದ ಅಥವಾ IIIನೇ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 15%ನಷ್ಟರವರೆಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.<ref name="Winton" /><ref name="Douillard">{{Cite journal | last=Douillard | first=JY | coauthors=Rosell R, De Lena M et al. | title=Adjuvant vinorelbine plus cisplatin versus observation in patients with completely resected stage IB-IIIA non-small-cell lung cancer (Adjuvant Navelbine International Trialist Association <nowiki>[ANITA]</nowiki>): a randomised controlled trial | journal=Lancet Oncology | volume=7 | issue=9 | pages=719–727 | publisher=Elsevier | month=September | year=2006 | pmid=16945766 | doi=10.1016/S1470-2045(06)70804-X }}</ref> ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌-ಆಧರಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ನೀಡುವುದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಪರಿಪಾಠ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Tsuboi" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌-ಆಧರಿತ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವು, ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ERCC1 (ಎಕ್ಸಿಷನ್‌ ರಿಪೇರ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌-ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಿಂಗ್‌‌ 1) ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>‌ಒಲೌಸ್ಸೆನ್ KA, ಡ್ಯೂನಾಂಟ್‌ A, ಫೌರೆಟ್‌ P, ಮತ್ತು ಇತರರು: DNA ರಿಪೇರ್‌ ಬೈ ERCC1 ಇನ್‌ ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಂಡ್‌ ಸಿಸ್‌ಪ್ಲಾಟಿನ್‌-ಬೇಸ್ಡ್‌ ಅಡ್ಜುವೆಂಟ್‌ ಕೀಮೋಥೆರಪಿ. N ಎಂಗ್ಲ್‌ J ಮೆಡ್ 2006;355:983-991</ref> IB ಹಂತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವೊಂದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="Horn" /><ref name="Wakelee" /> ಅಂಶಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ-ಮುಂಚಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ (ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾದ-ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.<ref name="Clinical evidence" /> === ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ರೋಗಪರಿಹಾರಕ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಉನ್ನತ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ''ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OTO" /> ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದು ಅಧಿಕವಾಗಿ-ಅಂಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್‌ ಹೈಪರ್‌‌ಫ್ರಾಕ್ಷನೇಟೆಡ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟೆಡ್‌ ರೇಡಿಯೋಥೆರಪಿ-CHART) ಎಂಬುದು ಈ ಕೌಶಲದ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Saunders" /> ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಮಾಡಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಎದೆಯ ವಿಕಿರಣದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Wagner" /> ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಗಪರಿಹಾರಕ ಆಶಯದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಹೌಷಧದ ಎದೆಗೂಡಿನ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿದ್ದರೆ, ಮೀಡಿಯಸ್ಟೀನಲ್‌ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="PORT Meta-analysis Trialists Group" /><ref name="Lally" /> ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಂಥ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಹತೋಟಿಯ (ಉಪಶಾಮಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಣ್ಣದಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಎದೆಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸದೆಯೇ ಉಪಶಾಮಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಿರುವಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ, ಹೃಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು.<ref name="Raben" /> ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ದೊಡ್ಡ ವಾಯುಮಾರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Celebioglu" /> ಸೀಮಿತ ಹಂತದ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪಾಲದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು (ಪ್ರೊಫೈಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ಕ್ರೇನಿಯಲ್‌ ಇರ್ರೇಡಿಯೇಷನ್‌-PCI) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿದುಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ng" /> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ, PCI ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳ ಸಂಚಿತ ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿ 40.4%ನಿಂದ 14.6%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ PCI ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Slotman" /> ಗುರಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಂಬವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಆರಂಭಿಕ-ಹಂತದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಉಪಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಪಾಲದ ಹೊರಗಣ ಸ್ಟಿರಿಯೋಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ, ಗುರಿಮಾಡುವಿಕೆಯ ಸ್ಟಿರಿಯೋಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿರದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Hof" /> === ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ === ರೇಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಂಗಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ, ಶ್ವಾಸನಾಳಜನ್ಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತನಿಖಾತ್ಮಕ ಕೌಶಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ಬಿಸಿ ಶೋಧಕವನ್ನು ತೂರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Simon" /> === ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದುವರಿದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಆಣ್ವಿಕ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌ (ಇರೆಸ್ಸಾ) ಎಂಬುದು ಇಂಥದೊಂದು ಔಷಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶ ಗ್ರಾಹಿಯ (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌-EGFR) ಟೈರೋಸಿನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅದು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರು, ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Raz" /><ref name="Bencardino" /> ಮತ್ತೊಂದು ಟೈರೋಸಿನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುವ ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌ (ಟಾರ್ಸೆವಾ), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ<ref name="Feld" /> ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಎರಡನೇ-ಹಂತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ FDAಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌‌ನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇದೂ ಸಹ ಮಹಿಳೆಯರು, ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, EGFRನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="Bencardino" /> ರಕ್ತನಾಳದ-ಜನನದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುವ ಬೆವಾಸಿಜುಮಾಬ್‌, (ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ), ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Sandler" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೋಶವಿಷದ ಔಷಧಿಗಳು,<ref name="Edelman" /> ಫಾರ್ಮ್ಯಾಕೋಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌<ref name="Danesi" /> ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಔಷಧಿ ವಿನ್ಯಾಸ<ref name="Blackhall" /> ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರಕವಸ್ತುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸೈಕ್ಲೋ-ಆಕ್ಸಿಜನೇಸ್‌-2 ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು,<ref name="AUTOREF12" /> [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]] ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಕ್ಸಿಸುಲಿಂಡ್‌,<ref name="AUTOREF13" /> ಪ್ರೋಟಿಯಾಸೋಮ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು,<ref name="Scagliotti" /> ಬೆಕ್ಸರೊಟೀನ್‌,<ref name="Dragnev" /> ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾದ ಸೆಟುಕ್ಸಿಮ್ಯಾಬ್‌,<ref name="AUTOREF14" /> ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳು.<ref name="AUTOREF15" /> ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ರಾಸ್‌ ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನು ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಫಾಸ್ಫೋಇನೋಸಿಟೈಡ್‌ 3-ಕೈನೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಡೀಅಸಿಟೈಲೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನು ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="AUTOREF16" /> == ವ್ಯಾಧಿಯ ಮುನ್ನರಿವು == {{main|Non-small cell lung carcinoma staging|Manchester score}} ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಸೂಚಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಾಜರಿ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿ, ಗೆಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರ, ಜೀವಕೋಶದ ಬಗೆ (ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರ), ಹರಡಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ (ಹಂತ) ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾಳೀಯ ಅತಿಕ್ರಮಣ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ 10%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕದ ನಷ್ಟ ಇವುಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="AUTOREF17"> {{cite web |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/non-small-cell-lung/HealthProfessional/page2 |title=Non-Small Cell Lung Cancer Treatment |publisher=National Cancer Institute |work=PDQ for Health Professionals |accessdate=2008-11-22}}</ref> ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಸೂಚಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಲಿಂಗ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಂತ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನರವ್ಯೂಹ ಅಥವಾ [[ಯಕೃತ್ತು|ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ.<ref name="AUTOREF18" /> ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ (NSCLC) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. IA ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂಶಛೇದನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ, ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು 67%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. IB ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು 57%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Mountain" /> IV ಹಂತದ NSCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳ ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು 1%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Merck" /> ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. SCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು 5%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Harrison" /> ವ್ಯಾಪಕ-ಹಂತದ SCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳು 1%ಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಐದು-ವರ್ಷ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೀಮಿತ-ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸಮಯವು 20 ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 20%ನಷ್ಟಿರುವ ಐದು-ವರ್ಷ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Merck" /> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನುಸಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾವಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಯಸ್ಸು 70 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಯಸ್ಸು 71 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref name="AUTOREF19" /> == ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Trachea, bronchus, lung cancers world map - Death - WHO2004.svg|thumb|2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಶ್ವಾಸನಾಳದ, ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳ, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಯೋಮಾನ-ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾವು.<ref name="AUTOREF20" />[206][207][208][209][210][211][212][213][214][215][216][217][218]]] [[ಚಿತ್ರ:Lung cancer US distribution.gif|right|thumb|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಹರಡಿಕೆ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮರಣ-ಪ್ರಮಾಣ ಈ ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 1.35 ದಶಲಕ್ಷ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 1.18 ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು), ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="AUTOREF21" /> ಧೂಮಪಾನದ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಲಯವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಬಹುತೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ಇಳಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿರುವ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮರ್ತ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಕೇವಲ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅದು ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="AUTOREF22" /> "ತಂಬಾಕು ಉದ್ಯಮ"ದ ವಿಕಸನವು ಧೂಮಪಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lum" /> 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ತಂಬಾಕು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಲಘು" ಮತ್ತು "ಕಡಿಮೆ-ಟಾರಿನ ಅಂಶವುಳ್ಳ" ಸಿಗರೇಟುಗಳನ್ನು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.tobaccofreekids.org/reports/women/ |title=Deadly in Pink |publisher=Tobaccofreekids.org |date= |accessdate=2010-09-26}}</ref> ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿರದಿದ್ದವರ ಪೈಕಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪುರುಷರು ಉನ್ನತವಾದ, ವಯೋಮಾನವನ್ನು-ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನದ ಪಾತ್ರವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇವೆ; ಇತರರ ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಯಸದ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಅಥವಾ ಅಂಥದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವು ಎದುರಾಗುವುದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲೆಂದು ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಜಾರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇವು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಾಹನಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ.<ref name="Kabir" /><ref name="Chiu" /><ref name="Parent" /> [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಸಂಬಂಧಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಉತ್ತರದ ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು U.S.ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿದೆ.<ref name="AUTOREF23" /> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚೀನಾ<ref name="AUTOREF24" /> ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="AUTOREF25" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು (ದೇಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|UVB]]ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಲೋಮ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. D ಜೀವಸತ್ವದ (ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಒಂದು ನಿರೋಧಕ ಪರಿಣಾಮವು ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ .<ref name="AUTOREF26" /> 1950ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಇತರ ಬಗೆಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Chen" /> ಫಿಲ್ಟರ್‌‌ ಸಿಗರೇಟುಗಳ ಪರಿಚಯವು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಫಿಲ್ಟರ್‌‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡದಾದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಕೋಟಿನ್‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಧೂಮಪಾನಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಸಣ್ಣ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ ಸಂಚಯನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Charloux" /> 1999ರಿಂದಲೂ, U.S.ನಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕುಸಿದಿದೆ. ಪರಿಸರೀಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಡಿತವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Chen" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಪ್ರಬಲವಾದ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.<ref>‌ಸಿಂಗ್ N, ಅಗರ್‌ವಾಲ್‌ AN, ಗುಪ್ತಾ D, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಅನ್‌ಚೇಂಜಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕೊ-ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಓವರ್‌ ಥ್ರೀ ಡಿಕೇಡ್ಸ್‌. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲ್‌ 2010; 34(1): 101-104</ref><ref>‌‌ರಾವತ್ J, ಸಿಂಧ್ವಾನಿ G, ಗೌರ್‌‌ D, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಕ್ಲಿನಿಕೊ-ಪೆಥಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ಉತ್ತರಾಖಾಂಡ್‌. ಲಂಗ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. 2009 ಜುಲೈ;26(3):74-6.</ref><ref>‌ಖಾನ್ NA, ಆಫ್ರೋಜ್‌ F, ಲೋನ್‌ MM, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ಕಾಶ್ಮೀರ್‌, ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಫೈವ್‌-ಇಯರ್‌ ಸ್ಟಡಿ.ಇಂಡಿಯನ್‌ J ಚೆಸ್ಟ್‌ ಡಿಸ್‌ ಅಲೈಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ 2006 ಜುಲೈ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌;48(3):187-90.</ref> ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯ ಮಾದರಿಯು ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು. == ಇತಿಹಾಸ == ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವಿಕೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು; 1761ರವರೆಗೂ ಇದನ್ನೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="AUTOREF27" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವಿಭಿನ್ನ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ 1810ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AUTOREF28" /> 1878ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಪಾಲು ಕೇವಲ 1%ನಷ್ಟಿತ್ತು; ಆದರೆ 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 10–15%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.<ref name="Witschi" /> 1912ರಲ್ಲಿ<ref name="AUTOREF29" /> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣದ ವರದಿಗಳು ಕೇವಲ 374ರಷ್ಟು ಇತ್ತಾದರೂ, ಶವಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ತೋರಿಸಿದ ಅನುಸಾರ, 1852ರಲ್ಲಿ 0.3%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು 1952ರ ವೇಳೆಗೆ 5.66%ಗೆ ಏರಿತ್ತು.<ref name="Grannis" /> 1929ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರಿಟ್ಜ್‌ ಲಿಕಿಂಟ್‌ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನು ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್<ref name="Witschi" /> ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ; ಇದು ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾದ ಧೂಮಪಾನ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Proctor" /> 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುವ ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Doll" /> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1964ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಧಾನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ.<ref name="AUTOREF30" /> [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಅನಿಲದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿಯ ಸ್ಕ್ನೀಬರ್ಗ್‌ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅದಿರು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಗಣಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. 1470ರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗಣಿಗಳು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಅದರ ಜೊತೆಗೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ ರೇಡಿಯಂ ಹಾಗೂ ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊತ್ತದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾಯಿಲೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದಾಗಿ 1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಗಣಿಗಾರರ ಪೈಕಿ 75%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸತ್ತರು.<ref name="AUTOREF31" /> ಈ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಯುರೇನಿಯಂಗಾಗಿ USSR ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="Greaves" /> ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಛೇದನೆಯನ್ನು 1933ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AUTOREF32" /> ಉಪಶಾಮಕವಾಗಿರುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು 1940ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ.<ref name="Edwards" /> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು; ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ಯಥಾ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="AUTOREF33" /> 1997ರಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರವಾದ ಅಧಿಕವಾಗಿ-ಅಂಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು (ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್‌ ಹೈಪರ್‌ಫ್ರಾಕ್ಷನೇಟೆಡ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟೆಡ್‌ ರೇಡಿಯೋಥೆರಪಿ-CHART), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ಸುಧಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="Saunders" /> ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂಶಛೇದನ<ref name="AUTOREF34" /> ಮತ್ತು ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ<ref name="AUTOREF35" /> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದವು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ವೀ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="AUTOREF36" /> == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:X-ray(Chest)Cancer.jpg|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌. </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ * ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಲುವೆಯ ಗೆಡ್ಡೆ * ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|refs= <ref name="WHO">{{cite web | author =WHO | authorlink =World Health Organization | title =Cancer | publisher =[[World Health Organization]] | month=February | year=2006 | url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ | accessdate =2007-06-25 }}</ref> <ref name="Harrison">{{Cite book | last=Minna | first=JD | coauthors=Schiller JH | title=Harrison's Principles of Internal Medicine | publisher=McGraw-Hill | year=2008 | pages =551–562 | edition=17th | isbn=0-07-146633-9 }}</ref> <ref name="Cancer Medicine">{{Cite book | last=Vaporciyan | first=AA | coauthors=Nesbitt JC, Lee JS et al. | title=Cancer Medicine | publisher=B C Decker | year=2000 | pages=1227–1292 | isbn=1-55009-113-1 }}</ref> <ref name="Thun">{{Cite journal | last=Thun | first=MJ | coauthors=Hannan LM, Adams-Campbell LL et al. | title=Lung Cancer Occurrence in Never-Smokers: An Analysis of 13 Cohorts and 22 Cancer Registry Studies | journal=PLoS Medicine | volume=5 | issue=9 | pages=e185 | year=2008 | doi=10.1371/journal.pmed.0050185 | pmid=18788891 | pmc=2531137 }}</ref> <ref name="Gorlova">{{Cite journal | last=Gorlova | first=OY | coauthors=Weng SF, Zhang Y et al. | title=Aggregation of cancer among relatives of never-smoking lung cancer patients | journal=International Journal of Cancer | volume=121 | issue=1 | pages=111–118 | month=July | year=2007 | pmid=17304511 | doi=10.1002/ijc.22615 }}</ref> <ref name="Hackshaw">{{Cite journal | last=Hackshaw | first=AK | coauthors=Law MR, Wald NJ | title=The accumulated evidence on lung cancer and environmental tobacco smoke | journal=British Medical Journal | volume=315 | issue=7114 | pages=980–988 | url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/315/7114/980 | pmid=9365295 | date=1997-10-18 | pmc=2127653 }}</ref> <ref name="Kabir">{{Cite journal | last=Kabir | first=Z | coauthors=Bennett K, Clancy L | title=Lung cancer and urban air-pollution in dublin: a temporal association? | journal=Irish Medical Journal | volume=100 | issue=2 | pages=367–369 | month=February | year=2007 | pmid=17432813 }}</ref> <ref name="Coyle">{{Cite journal | last=Coyle | first=YM | coauthors=Minahjuddin AT, Hynan LS, Minna JD | title=An ecological study of the association of metal air pollutants with lung cancer incidence in Texas | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=7 | pages=654–661 | month=September | year=2006 | pmid=17409932 | doi=10.1097/01243894-200609000-00009 }}</ref> <ref name="Chiu">{{Cite journal | last=Chiu | first=HF | coauthors=Cheng MH, Tsai SS et al. | title=Outdoor air pollution and female lung cancer in Taiwan | journal=Inhalation Toxicology | volume=18 | issue=13 | pages=1025–1031 | month=December | year=2006 | pmid=16966302 | doi=10.1080/08958370600904561 }}</ref> <ref name="AUTOREF">{{cite web |url=http://www.surgeongeneral.gov/library/secondhandsmoke |author=Carmona, RH |publisher=U.S. Department of Health and Human Services |title=The Health Consequences of Involuntary Exposure to Tobacco Smoke: A Report of the Surgeon General |date=2006-06-27 |quote=Secondhand smoke exposure causes disease and premature death in children and adults who do not smoke.}}</ref> <ref name="AUTOREF1">{{Cite journal |url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol83/volume83.pdf |format=PDF |publisher=WHO International Agency for Research on Cancer |title=Tobacco Smoke and Involuntary Smoking |journal=IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans |volume=83 |year=2002 |quote=There is sufficient evidence that involuntary smoking (exposure to secondhand or 'environmental' tobacco smoke) causes lung cancer in humans. [...] Involuntary smoking (exposure to secondhand or 'environmental' tobacco smoke) is carcinogenic to humans (Group 1).}}</ref> <ref name="AUTOREF2">{{Cite journal | last=Morandi | first=U | coauthors=Casali C, Rossi G | title=Bronchial typical carcinoid tumors | journal=Seminars in Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume=18 | issue=3 | pages=191–198 | year=2006 | pmid=17185178 | doi=10.1053/j.semtcvs.2006.08.005 }}</ref> <ref name="AUTOREF3">{{Cite journal | last=Etienne-Mastroianni | first=B | coauthors=Falchero L, Chalabreysse L et al. | title=Primary sarcomas of the lung: a clinicopathologic study of 12 cases | journal=Lung Cancer | volume=38 | issue=3 | pages=283–289 | month=December | year=2002 | pmid=12445750 | doi=10.1016/S0169-5002(02)00303-3 }}</ref> <ref name="Rosti">{{Cite journal | last=Rosti | first=G | coauthors=Bevilacqua G, Bidoli P et al. | title=Small cell lung cancer | journal=Annals of Oncology | volume=17 | issue=Suppl. 2 | pages=5–10 | month =March | year =2006 | url=http://annonc.oxfordjournals.org/cgi/reprint/17/suppl_2/ii5 | pmid=16608983 | doi=10.1093/annonc/mdj910 }}</ref> <ref name="Barbone">{{Cite journal | last =Barbone | first =F | coauthors=Bovenzi M, Cavallieri F, Stanta G | title =Cigarette smoking and histologic type of lung cancer in men | journal =Chest | volume =112| issue=6 | pages =1474–1479 | publisher =American College of Chest Physicians | month =December | year =1997 | url =http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/6/1474 | format = PDF | pmid = 9404741 | doi =10.1378/chest.112.6.1474 }}</ref> <ref name="Seo">{{Cite journal | last =Seo | first =JB | coauthors=Im JG, Goo JM et al. | title =Atypical pulmonary metastases: spectrum of radiologic findings | journal =Radiographics | volume =21 | issue=2 | pages =403–417 | url =http://radiographics.rsnajnls.org/cgi/content/full/21/2/403 | pmid = 11259704 | date =1 March 2001 | month =March }}</ref> <ref name="AUTOREF4">{{Cite book | last =Mountain | first =CF | authorlink = | coauthors =Libfluffz HI, Hermes KE | title =A Handbook for Staging, Imaging, and Lymph Node Classification | publisher =Charles P Young | year =2003 | url =http://www.ctsnet.org/book/mountain/index.html | accessdate =2007-09-01 | archive-date =2008-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081206025903/http://www.ctsnet.org/book/mountain/index.html | url-status =dead }}</ref> <ref name="Collins">{{Cite journal | last = Collins | first = LG | coauthors = Haines C, Perkel R, Enck RE | title = Lung cancer: diagnosis and management | journal = American Family Physician | volume = 75 | issue = 1 | pages = 56–63 | publisher = American Academy of Family Physicians | month = January | year = 2007 | url = http://www.aafp.org/afp/20070101/56.html | pmid = 17225705 | access-date = 2010-11-23 | archive-date = 2007-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929104510/http://www.aafp.org/afp/20070101/56.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="Hamilton">{{Cite journal | last=Hamilton | first=W | coauthors=Peters TJ, Round A, Sharp D | title=What are the clinical features of lung cancer before the diagnosis is made? A population based case-control study | journal =Thorax | volume =60 | issue=12 | pages=1059–1065 | publisher=BMJ Publishing Group | month=December | year=2005 | pmid=16227326 | doi=10.1136/thx.2005.045880 | pmc=1747254 }}</ref> <ref name="Honnorat">{{Cite journal | last=Honnorat | first=J | coauthors=Antoine JC | title=Paraneoplastic neurological syndromes | journal=Orphanet Journal of Rare Diseases | volume=2 | page=22 | publisher=BioMed Central | month=May | year=2007 | url=http://www.ojrd.com/content/2/1/22 | pmid=17480225 | doi=10.1186/1750-1172-2-22 | pmc=1868710 }}</ref> <ref name="Jones">{{Cite journal | last=Jones | first=DR | coauthors=Detterbeck FC | title=Pancoast tumors of the lung | journal=Current Opinion in Pulmonary Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=191–197 | month=July | year=1998 | pmid=10813231 | doi=10.1097/00063198-199807000-00001 }}</ref> <ref name="ajcc">{{Cite book |author=Greene, Frederick L. |title=AJCC cancer staging manual |publisher=Springer-Verlag |location=Berlin |year=2002 |pages= |isbn=0-387-95271-3 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> <ref name="AUTOREF5">{{Cite journal | last=Biesalski | first=HK | coauthors=Bueno de Mesquita B, Chesson A et al. | title=European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel | journal=CA Cancer J Clin | volume=48 | issue=3 | pages=167–176; discussion 164–166 | year=1998 | pmid=9594919 | url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9594919 | doi=10.3322/canjclin.48.3.167 | location=Smoking is the major risk factor, accounting for about 90% of lung cancer incidence. }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Peto">{{Cite book | last=Peto | first=R | coauthors=Lopez AD, Boreham J et al. | title=Mortality from smoking in developed countries 1950–2000: Indirect estimates from National Vital Statistics | publisher=Oxford University Press | year=2006 | url=http://www.ctsu.ox.ac.uk/~tobacco/ | isbn=0-19-262535-7 }}</ref> <ref name="Samet2">{{Cite journal | last=Samet | first=JM | coauthors=Wiggins CL, Humble CG, Pathak DR | title=Cigarette smoking and lung cancer in New Mexico | journal=American Review of Respiratory Disease | volume=137 | issue=5 | pages=1110–1113 | month=May | year=1988 | pmid=3264122 }}</ref> <ref name="Villeneuve">{{Cite journal | last=Villeneuve | first=PJ | coauthors=Mao Y | title=Lifetime probability of developing lung cancer, by smoking status, Canada | journal=Canadian Journal of Public Health | volume=85 | issue=6 | pages=385–388 | month=November | year=1994 | pmid=7895211 }}</ref> <ref name="Hecht">{{Cite journal | last=Hecht | first=S | title=Tobacco carcinogens, their biomarkers and tobacco-induced cancer | journal=Nature Reviews. Cancer | volume=3 | issue=10 | pages=733–744 | publisher=Nature Publishing Group | month=October | year=2003 | url=http://www.nature.com/nrc/journal/v3/n10/abs/nrc1190_fs.html | doi=10.1038/nrc1190 | pmid=14570033 }}</ref> <ref name="AUTOREF6">{{Cite journal | last=Sopori | first=M | title=Effects of cigarette smoke on the immune system | journal=Nature Reviews. Immunology | volume=2 | issue=5 | pages=372–7 | month=May | year=2002 | pmid=12033743 | doi=10.1038/nri803 }}</ref> <ref name="USDHHS1990">{{cite web | author=US Department of Health and Human Services | title=The Health Benefits of Smoking Cessation: a Report of the Surgeon General | publisher=Centers for Disease Control (CDC), Office on Smoking and Health. | url=http://profiles.nlm.nih.gov/NN/B/B/C/T/_/nnbbct.pdf | format=PDF | pages=vi, 130, 148, 152, 155, 164, 166 | accessdate=2007-11-18 | date=1990-09-30 }}</ref> <ref name="Nordquist">{{Cite journal | last=Nordquist | first=LT | coauthors=Simon GR, Cantor A et al. | title=Improved survival in never-smokers vs current smokers with primary adenocarcinoma of the lung | journal=Chest | volume=126 | issue=2 | pages=347–351 | publisher=American College of Chest Physicians | month=August | year=2004 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/126/2/347 | pmid=15302716 | doi=10.1378/chest.126.2.347 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095807/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/126/2/347 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Tammemagi">{{Cite journal | last=Tammemagi | first=CM | coauthors=Neslund-Dudas C, Simoff M, Kvale P | title=Smoking and lung cancer survival: the role of comorbidity and treatment | journal=Chest | volume=125 | issue=1 | pages=27–37 | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=2004 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/125/1/27 | pmid=14718417 | doi=10.1378/chest.125.1.27 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095756/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/125/1/27 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Boffetta">{{Cite journal | last=Boffetta | first=P | coauthors=Agudo A, Ahrens W et al. | title=Multicenter case-control study of exposure to environmental tobacco smoke and lung cancer in Europe | journal=Journal of the National Cancer Institute | volume=90 | issue=19 | pages=1440–1450 | publisher=Oxford University Press | month=October | year=1998 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/reprint/90/19/1440 | pmid=9776409 | doi=10.1093/jnci/90.19.1440 | format={{dead link|date=July 2010}} }}</ref> <ref name="NHMRC">{{Cite paper | author=National Health and Medical Research Council | title=The health effects and regulation of passive smoking | publisher=Australian Government Publishing Service | date=April 1994 | url=http://www.obpr.gov.au/publications/submission/healthef/index.html | accessdate=2007-08-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929025344/http://www.obpr.gov.au/publications/submission/healthef/index.html |archivedate = September 29, 2007|deadurl=yes}}</ref> <ref name="Schick">{{Cite journal | last=Schick | first=S | coauthors=Glantz S | title=Philip Morris toxicological experiments with fresh sidestream smoke: more toxic than mainstream smoke | journal=Tobacco Control | volume=14 | issue=6 | pages=396–404 | month=December | year=2005 | pmid=16319363 | doi=10.1136/tc.2005.011288 | pmc=1748121 }}</ref> <ref name="AUTOREF8">Thun, M.J., S.J. Henley, D Burns, et al., ''Lung cancer death rates in lifelong nonsmokers.'' J. Natl Cancer Inst, 2006. 98: p.691.</ref> <ref name="AUTOREF9">Sun, S., J.H. Schiller and A.F. Gazdar, ''Lung cancer in never-smokers: A different disease.'' Nat Rev Cancer, 2007. 7: p.778-90.</ref> <ref name="Catelinois">{{Cite journal |author=Catelinois O, Rogel A, Laurier D, ''et al.'' |title=Lung cancer attributable to indoor radon exposure in france: impact of the risk models and uncertainty analysis |journal=Environ. Health Perspect. |volume=114 |issue=9 |pages=1361–6 |year=2006 |month=September |pmid=16966089 |pmc=1570096 |doi=10.1289/ehp.9070 |url=http://www.ehponline.org/members/2006/9070/9070.html |doi_brokendate=2010-03-16 |access-date=2010-11-23 |archive-date=2009-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120005024/http://www.ehponline.org/members/2006/9070/9070.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="EPA radon">{{cite web | last=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Radiation information: radon | publisher=EPA | month=October | year=2006 | url=http://www.epa.gov/rpdweb00/radionuclides/radon.html | accessdate=2007-08-11 }}</ref> <ref name="Field">{{Cite journal | last=Field | first=RW | coauthors=Steck DJ, Smith BJ et al. | title=Residential radon gas exposure and lung cancer: the Iowa Radon Lung Cancer Study | journal=American Journal of Epidemiology | volume=151 | issue=11 | pages=1091–1102 | publisher=Oxford Journals | month=June | url=http://aje.oxfordjournals.org/cgi/reprint/151/11/1091 | pmid=10873134 | date=1 June 2000 }}</ref> <ref name="EPA Iowa">{{cite web | last=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Iowa Radon Lung Cancer Study | publisher=EPA | month=June | year=2000 | url=http://www.epa.gov/radon/iowastudy.html | accessdate=2007-08-11 | archive-date=2008-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081225095118/http://www.epa.gov/radon/iowastudy.html | url-status=dead }}</ref> <ref name="O'Reilly">{{Cite journal | last=O'Reilly | first=KM | coauthors=Mclaughlin AM, Beckett WS, Sime PJ | title=Asbestos-related lung disease | journal=American Family Physician | volume=75 | issue=5 | pages=683–688 | month=March | year=2007 | url=http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html | pmid=17375514 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-09-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083111/http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html | url-status=dead }}</ref> <ref name="Darnton">{{Cite journal | last=Darnton | first=AJ | coauthors =McElvenny DM, Hodgson JT | title =Estimating the number of asbestos-related lung cancer deaths in Great Britain from 1980 to 2000 | journal=Annals of Occupational Hygiene | volume=50 | issue=1 | pages=29–38 | month=January | year=2006 | url=http://annhyg.oxfordjournals.org/cgi/content/full/50/1/29 | pmid=16126764 | doi =10.1093/annhyg/mei038 }}</ref> <ref name="Leroux">{{Cite journal | last=Leroux | first=C | coauthors=Girard N, Cottin V et al. | title=Jaagsiekte Sheep Retrovirus (JSRV): from virus to lung cancer in sheep |journal=Veterinary Research | volume=38 | issue=2 | pages=211–228 | date =March-April 2007 | pmid=17257570 | doi=10.1051/vetres:2006060 }}</ref> <ref name="Palmarini">{{Cite journal | last=Palmarini | first=M | coauthors=Fan H | title=Retrovirus-induced ovine pulmonary adenocarcinoma, an animal model for lung cancer | journal=Journal of the National Cancer Institute | volume=93 | issue=21 | pages=1603–1614 | publisher=Oxford University Press | month=November | year=2001 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/93/21/1603 | pmid=11698564 | doi=10.1093/jnci/93.21.1603 }}</ref> <ref name="Cheng">{{Cite journal | last=Cheng | first=YW | coauthors=Chiou HL, Sheu GT et al. | title=The association of human papillomavirus 16/18 infection with lung cancer among nonsmoking Taiwanese women | journal=Cancer Research | volume=61 | issue=7 | pages=2799–2803 | publisher=American Association for Cancer Research | month=April | url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/content/full/61/7/2799 | pmid=11306446 | date=1 April 2001 }}</ref> <ref name="Zheng">{{Cite journal | last=Zheng | first=H | coauthors=Aziz HA, Nakanishi Y et al. | title=Oncogenic role of JC virus in lung cancer | journal=Journal of Pathology | volume=212 | issue=3 | pages=306–315 | month=May | year=2007 | pmid=17534844 | doi=10.1002/path.2188 }}</ref> <ref name="Giuliani">{{Cite journal | last=Giuliani | first=L | coauthors=Jaxmar T, Casadio C et al. | title=Detection of oncogenic viruses (SV40, BKV, JCV, HCMV, HPV) and p53 codon 72 polymorphism in lung carcinoma | journal=Lung Cancer | volume=57 |issue=3 | pages=273–281 | month=September | year=2007 | pmid=17400331 | doi=10.1016/j.lungcan.2007.02.019 }}</ref> <ref name="Fong">{{Cite journal | last=Fong | first=KM | coauthors=Sekido Y, Gazdar AF, Minna JD | title=Lung cancer. 9: Molecular biology of lung cancer: clinical implications | journal=Thorax | volume=58 | issue=10 | pages=892–900 | publisher=BMJ Publishing Group Ltd. | month=October | year=2003 | pmid=14514947 | doi=10.1136/thorax.58.10.892 | pmc=1746489 }}</ref> <ref name="Salgia">{{Cite journal | last=Salgia | first=R | coauthors=Skarin AT | title=Molecular abnormalities in lung cancer | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=16 | issue=3 | pages=1207–1217 | month=March | year=1998 | pmid=9508209 }}</ref> <ref name="NEJM-molecular">{{Cite journal | last=Herbst | first=RS | coauthors=Heymach JV, Lippman SM | title=Molecular origins of cancer: lung cancer | journal=N Engl J Med | volume=359 | issue=13 | pages=1367–1380 | month=September | year=2008 | url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/359/13/1367 | doi=10.1056/NEJMra0802714 | pmid=18815398 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-09-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080928073051/http://content.nejm.org/cgi/content/full/359/13/1367 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Aviel-Ronen">{{Cite journal | last=Aviel-Ronen | first=S | coauthors=Blackhall FH, Shepherd FA, Tsao MS | title=K-ras mutations in non-small-cell lung carcinoma: a review | journal=Clinical Lung Cancer | volume=8 | issue=1 | pages=30–38 | publisher=Cancer Information Group | month=July | year=2006 | pmid=16870043 | doi=10.3816/CLC.2006.n.030 }}</ref> <ref name="Devereux">{{Cite journal | last=Devereux | first=TR | coauthors=Taylor JA, Barrett JC | title=Molecular mechanisms of lung cancer. Interaction of environmental and genetic factors | journal=Chest | volume=109 | issue=Suppl 3 | pages=14S–19S | publisher=American College of Chest Physicians | month=March | year=1996 | pmid=8598134 | doi=10.1378/chest.109.3_Supplement.14S }}</ref> <ref name="Engels">{{Cite journal | last=Engels | first=EA | coauthors=Wu X, Gu J et al. | title=Systematic evaluation of genetic variants in the inflammation pathway and risk of lung cancer | journal=Cancer Research | volume=67 | issue=13 | pages=6520–6527 | publisher=American Association for Cancer Research | month=July | year=2007 | pmid=17596594 | doi=10.1158/0008-5472.CAN-07-0370 }}</ref> <ref name="Wenzlaff">{{Cite journal | last =Wenzlaff | first =AS | coauthors=Cote ML, Bock CH et al. | title=CYP1A1 and CYP1B1 polymorphisms and risk of lung cancer among never smokers: a population-based study | journal=Carcinogenesis | volume=26 | issue=12 | pages=2207–2212 | publisher=Oxford University Press | month=December | year=2005 | pmid=16051642 | doi=10.1093/carcin/bgi191 }}</ref> <ref name="Son">{{Cite journal | last=Son | first=JW | coauthors=Kang HK, Chae MH et al. | title=Polymorphisms in the caspase-8 gene and the risk of lung cancer | journal=Cancer Genetics and Cytogenetics | volume=169 | issue=2 | pages=121–127 | month=September | year=2006 | pmid=16938569 | doi=10.1016/j.cancergencyto.2006.04.001 }}</ref> <ref name="Yin">{{Cite journal | last=Yin | first=J | coauthors=Vogel U, Ma Y et al. | title=The DNA repair gene XRCC1 and genetic susceptibility of lung cancer in a northeastern Chinese population | journal=Lung Cancer | volume=56 | issue=2 | pages=153–160 | month=May | year=2007 | pmid=17316890 | doi=10.1016/j.lungcan.2006.12.012 }}</ref> <ref name="pmid19264458">{{Cite journal |author=Tomoda K, Ohkoshi T, Hirota K, ''et al.'' |title=Preparation and properties of inhalable nanocomposite particles for treatment of lung cancer |journal=[[Colloids Surf B Biointerfaces]] |volume= 71|issue= 2|page= 177|year=2009 |month=February |pmid=19264458 |doi=10.1016/j.colsurfb.2009.02.001 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0927-7765(09)00055-1 }}</ref> <ref name="pmid19265088">{{Cite journal | last=Fan | first=YG | coauthors=Hu P, Jiang Y, et al. |title=Association between sputum atypia and lung cancer risk in an occupational cohort in yunnan, china |journal=Chest |volume=135 |issue=3 |pages=778–85 |year=2009 |month=March |pmid=19265088 |doi=10.1378/chest.08-1469 }}</ref> <ref name="Vineis">{{Cite journal | last=Vineis | first=P | coauthors=Hoek G, Krzyzanowski M et al. | title=Lung cancers attributable to environmental tobacco smoke and air pollution in non-smokers in different European countries: a prospective study | journal=Environmental Health | volume=6 | page=7 | publisher=BioMed Central | month=February | year=2007 | doi=10.1186/1476-069X-6-7 | pmid=17302981 |pmc=1803768 }}</ref> <ref name="TFK">{{cite web |url=http://www.tobaccofreekids.org/reports/settlements/2009/fullreport.pdf |format=PDF|publisher=Campaign for Tobacco-Free Kids |title=A Decade of Broken Promises: The 1998 State Tobacco Settlement Ten Years Later |accessdate=2008-12-03}}</ref> <ref name="Bhutan">{{cite news | last=Pandey | first=G | title=Bhutan's smokers face public ban | publisher=BBC | month=February | year=2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4305715.stm | accessdate=2007-09-07 }}</ref> <ref name="Gray">{{Cite journal | last=Gray | first=N | title=A global approach to tobacco policy | journal=Lung Cancer | volume=39 | issue=2 | pages=113–117 | publisher=BioMed Central | month=February | year=2003 | pmid=12581561 | doi=10.1016/S0169-5002(02)00456-7 }}</ref> <ref name="pmid17989343">{{Cite journal |last=Slatore | first=CG | coauthors=Littman AJ, Au DH, Satia JA, White E |title=Long-term use of supplemental multivitamins, vitamin C, vitamin E, and folate does not reduce the risk of lung cancer |journal=American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine |volume=177 |issue=5 |pages=524–30 |year=2008 |pmid=17989343 |doi=10.1164/rccm.200709-1398OC |pmc=2258445}}</ref> <ref name="Gohagan">{{Cite journal | last=Gohagan | first=JK | coauthors=Marcus PM, Fagerstrom RM et al. |title=Final results of the Lung Screening Study, a randomized feasibility study of spiral CT versus chest X-ray screening for lung cancer |journal=Lung Cancer |volume=47 |issue=1 |pages=9–15 | month=January | year=2005 |pmid=15603850 |doi=10.1016/j.lungcan.2004.06.007}}</ref> <ref name="Partnership">{{cite web | author=Schiller JH, Vidaver RM, Novello S, Brahmer J, Monroe L | title=Living with a Diagnosis of Lung Cancer | publisher=[National Lung Cancer Partnership] | year=2007 | url=http://www.nationallungcancerpartnership.org/index.cfm?page=treatment | accessdate=2008-12-01 | archive-date=2009-09-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090923220859/http://www.nationallungcancerpartnership.org/index.cfm?page=treatment | url-status=dead }}</ref> <ref name="Strand">{{Cite journal | last =Strand | first =TE | coauthors =Rostad H, Damhuis RA, Norstein J | title =Risk factors for 30-day mortality after resection of lung cancer and prediction of their magnitude | journal =Thorax | publisher =BMJ Publishing Group | month =June | year =2007 | pmid =17573442 | pmc =2117132 | doi =10.1136/thx.2007.079145 | volume =62 | page =991 | issue =11 }}</ref> <ref name="El-Sherif">{{Cite journal | last =El-Sherif | first =A | coauthors =Gooding WE, Santos R et al. | title =Outcomes of sublobar resection versus lobectomy for stage I non-small cell lung cancer: a 13-year analysis | journal =Annals of Thoracic Surgery | volume =82 | issue =2 | pages =408–415 | month =August | year =2006 | pmid =16863738 | doi =10.1016/j.athoracsur.2006.02.029 }}</ref> <ref name="Fernando">{{Cite journal | last =Fernando | first =HC | coauthors =Santos RS, Benfield JR et al. | title =Lobar and sublobar resection with and without brachytherapy for small stage IA non-small cell lung cancer | journal =Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume =129 | issue =2 | pages =261–267 | month =February | year =2005 | pmid =15678034 | doi =10.1016/j.jtcvs.2004.09.025 }}</ref> <ref name="Clegg">{{Cite journal | last=Clegg | first=A | coauthors=Scott DA, Hewitson P et al. | title=Clinical and cost effectiveness of paclitaxel, docetaxel, gemcitabine, and vinorelbine in non-small cell lung cancer: a systematic review | journal=Thorax | volume=57 | issue=1 | pages=20–28 | publisher=BMJ Publishing Group | month=January | year=2002 | pmid=11809985 | doi=10.1136/thorax.57.1.20 | pmc=1746188 }}</ref> <ref name="Murray">{{Cite journal | last=Murray | first=N | coauthors=Turrisi AT | title=A review of first-line treatment for small-cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=3 | pages=270–278 | month=March | year=2006 | pmid=17409868 }}</ref> <ref name="Azim">{{Cite journal | last=Azim | first=HA | coauthors=Ganti AK | title=Treatment options for relapsed small-cell lung cancer | journal=Anticancer drugs | volume=18 | issue=3 | pages=255–261 | month=March | year=2007 | pmid=17264756 | doi=10.1097/CAD.0b013e328011a547 }}</ref> <ref name="MacCallum">{{Cite journal | last=MacCallum | first=C | coauthors=Gillenwater HH | title=Second-line treatment of small-cell lung cancer | journal=Current Oncology Reports | volume=8 | issue=4 | pages=258–264 | month=July | year=2006 | pmid=17254525 | doi=10.1007/s11912-006-0030-8 }}</ref> <ref name="pmid19266367">{{Cite journal |author=Araujo AM, Mendez JC, Coelho AL, ''et al.'' |title=Phase II Study of Celecoxib with Cisplatin Plus Etoposide in Extensive-Stage Small Cell Lung Cancer |journal=[[Cancer Invest.]] |volume= 27|issue= 4|page=1 |year=2009 |month=March |pmid=19266367 |doi=10.1080/07357900802232756 |url=http://www.informaworld.com/openurl?genre=article&doi=10.1080/07357900802232756&magic=pubmed&#124;&#124;1B69BA326FFE69C3F0A8F227DF8201D0 |issn=}}</ref> <ref name="Winton">{{Cite journal | last=Winton | first=T | coauthors=Livingston R, Johnson D, et al. | title=Vinorelbine plus cisplatin vs. observation in resected non-small-cell lung cancer | journal=New England Journal of Medicine | volume=352 | issue=25 | pages=2589–2597 | publisher=Massachusetts Medical Society | month=June | year=2005 | pmid=15972865 | doi=10.1056/NEJMoa043623 |quote=Adjuvant vinorelbine plus cisplatin has an acceptable level of toxicity and prolongs disease-free and overall survival among patients with completely resected early-stage non-small-cell lung cancer. }}</ref> <ref name="Tsuboi">{{Cite journal | last=Tsuboi | first=M | coauthors=Ohira T, Saji H et al. | title=The present status of postoperative adjuvant chemotherapy for completely resected non-small cell lung cancer | journal=Annals of Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume=13 | issue=2 | pages=73–77 | month=April | year=2007 | url=http://www.atcs.jp/pdf/2007_13_2/73.pdf | format=PDF | pmid=17505412 }}</ref> <ref name="Horn">{{Cite journal | last=Horn | first=L | coauthors=Sandler AB, Putnam JB Jr, Johnson DH | title=The rationale for adjuvant chemotherapy in stage I non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=5 | pages=377–383 | month=May | year=2007 | pmid=17473651 | doi=10.1097/01.JTO.0000268669.64625.bb }}</ref> <ref name="Wakelee">{{Cite journal | last=Wakelee | first=HA | coauthors=Schiller JH, Gandara DR | title=Current status of adjuvant chemotherapy for stage IB non-small-cell lung cancer: implications for the New Intergroup Trial | journal=Clinical Lung Cancer | volume=8 | issue=1 | pages=18–21 | publisher=Cancer Information Group | month=July | year=2006 | pmid=16870041 | doi=10.3816/CLC.2006.n.028 }}</ref> <ref name="Clinical evidence">{{Cite book | last=BMJ | authorlink=British Medical Journal | title=Clinical evidence concise : the international resource of the best available evidence for effective health care. | publisher=BMJ Publishing Group | location=London | month=December | year=2005 | issue=14 | pages=486–488 | isbn=1-905545-00-2 | issn=1475-9225 }}</ref> <ref name="OTO">{{Cite book | last=Arriagada | first=R | coauthors=Goldstraw P, Le Chevalier T | title=Oxford Textbook of Oncology | publisher=Oxford University Press | year=2002 | page=2094 | edition=2nd | isbn=0-19-262926-3 }}</ref> <ref name="Wagner">{{Cite journal | last=Wagner | first=H | title=Radiation therapy in the management of limited small cell lung cancer: when, where, and how much? | journal=Chest | volume=113 | issue=Suppl. 1 | pages=92S–100S | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=1998 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/113/1/92S | pmid=9438697 | doi=10.1378/chest.113.1_Supplement.92S | format={{dead link|date=May 2009}} | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-11-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071109144817/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/113/1/92S | url-status=dead }}</ref> <ref name="PORT Meta-analysis Trialists Group">{{Cite journal |author= |title=Postoperative radiotherapy for non-small cell lung cancer |journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |issue=2 |pages=CD002142 |year=2005 |pmid=15846628 |url=http://mrw.interscience.wiley.com/cochrane/clsysrev/articles/CD002142/frame.html |doi=10.1002/14651858.CD002142.pub2 |author1= PORT Meta-analysis Trialists Group}}</ref> <ref name="Lally">{{Cite journal | last=Lally | first=BE | coauthors=Zelterman D, Colasanto JM et al. | title=Postoperative Radiotherapy for Stage II or III Non–Small-Cell Lung Cancer Using the Surveillance, Epidemiology, and End Results Database | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=24 | issue=19 | pages=2998–3006 | publisher=John Wiley & Sons | month=July | year=2006 | url=http://jco.ascopubs.org/cgi/content/full/24/19/2998 | pmid=16769986 | doi=10.1200/JCO.2005.04.6110}}</ref> <ref name="Raben">{{Cite journal | last=Raben | first=A | coauthors=Mychalczak B | title=Brachytherapy for non-small cell lung cancer and selected neoplasms of the chest | journal=Chest | volume=112 | issue=Suppl. 4 | pages=276S–286S | publisher=American College of Chest Physicians | month=October | year=1997 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/4_Supplement/276S | pmid=9337304 | doi=10.1378/chest.112.4_Supplement.276S | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208042747/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/4_Supplement/276S | url-status=dead }}</ref> <ref name="Celebioglu">{{Cite journal | last=Celebioglu | first=B | coauthors=Gurkan OU, Erdogan S et al. | title=High dose rate endobronchial brachytherapy effectively palliates symptoms due to inoperable lung cancer | journal=Japanese Journal of Clinical Oncology | volume=32 | issue=11 | pages=443–448 | publisher=Oxford University Press | month=November | year=2002 | url=http://jjco.oxfordjournals.org/cgi/content/full/32/11/443 | pmid=12499415 | doi=10.1093/jjco/hyf102 }}</ref> <ref name="Ng">{{Cite journal | last=Ng | first=M | coauthors=Chong J, Milner A et al. | title =Tolerability of accelerated chest irradiation and impact on survival of prophylactic cranial irradiation in patients with limited-stage small cell lung cancer: review of a single institution's experience | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=6 | pages=506–513 | publisher=International Association for the Study of Lung Cancer | month=June | year=2007 | pmid=17545845 | doi=10.1097/JTO.0b013e318060095b }}</ref> <ref name="Slotman">{{Cite journal | last=Slotman | first=B | coauthors=Faivre-Finn C, Kramer G et al. | title=Prophylactic cranial irradiation in extensive small-cell lung cancer | journal=New England Journal of Medicine | volume=357 | issue=7 | pages=664–672 | month=August | year=2007 | url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/357/7/664 | pmid=17699816 | doi=10.1056/NEJMoa071780 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2010-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100301042240/http://content.nejm.org/cgi/content/full/357/7/664 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Hof">{{Cite journal | last=Hof | first=H | coauthors=Muenter M, Oetzel D et al. | title=Stereotactic single-dose radiotherapy (radiosurgery) of early stage nonsmall-cell lung cancer (NSCLC) | journal=Cancer | volume=110 | issue=1 | pages=148–155 | publisher=Wiley InterScience | month=July | year=2007 | url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/114265991/PDFSTART | pmid=17516437 | doi=10.1002/cncr.22763 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Simon">{{Cite journal | last=Simon | first=CJ | coauthors=Dupuy DE, DiPetrillo TA et al. | title=Pulmonary radiofrequency ablation: long-term safety and efficacy in 153 patients | journal=Radiology | volume=243 | issue=1 | pages=268–275 | month=April | year=2007 | pmid=17392258 | doi=10.1148/radiol.2431060088 }}</ref> <ref name="Raz">{{Cite journal | last=Raz | first=DJ | coauthors=He B, Rosell R, Jablons DM | title=Bronchioloalveolar carcinoma: a review | journal=Clinical Lung Cancer | volume=7 | issue=5 | pages=313–322 | month=March | year=2006 | pmid=16640802 | doi=10.3816/CLC.2006.n.012 }}</ref> <ref name="Feld">{{Cite journal | last=Feld | first=R | coauthors=Sridhar SS, Shepherd FA et al. | title=Use of the epidermal growth factor receptor inhibitors gefitinib and erlotinib in the treatment of non-small cell lung cancer: a systematic review | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=4 | pages=367–376 | publisher=International Association for the Study of Lung Cancer | month=May | year=2006 | pmid=17409886 | doi=10.1097/01243894-200605000-00018 }}</ref> <ref name="Bencardino">{{Cite journal | last=Bencardino | first=K | coauthors=Manzoni M, Delfanti S et al. | title=Epidermal growth factor receptor tyrosine kinase inhibitors for the treatment of non-small-cell lung cancer: results and open issues | journal=Internal and Emergency Medicine | volume=2 | issue=1 | pages=3–12 | month=March | year=2007 | pmid=17551677 | doi=10.1007/s11739-007-0002-5 | pmc=2780603 }}</ref> <ref name="Sandler">{{Cite journal | last=Sandler| first=A | coauthors=Gray R, Perry M et al. | title=Paclitaxel–carboplatin alone or with bevacizumab for non–small cell lung cancer | journal=New England Journal of Medicine | volume=355 | issue=24 | pages=2542–2550 | publisher=Massachusetts Medical Society | month=December | year=2006 | pmid=17167137 | doi=10.1056/NEJMoa061884 }}</ref> <ref name="Edelman">{{Cite journal | last=Edelman | first=MJ | title=Novel cytotoxic agents for non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=7 | pages=752–755 | month=September | year=2006 | pmid=17409954 | doi=10.1097/01243894-200609000-00032 }}</ref> <ref name="Danesi">{{Cite journal | last=Danesi | first=R | coauthors=Pasqualetti G, Giovannetti E, Del Tacca M | title=The role of pharmacogenetics in adjuvant treatment of non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=5 Suppl. | pages=S27–S30 | month=May | year=2007 | pmid=17457227 | doi=10.1097/01.JTO.0000268638.10332.07}}</ref> <ref name="Blackhall">{{Cite journal | last=Blackhall | first=FH | coauthors=Shepherd FA | title=Small cell lung cancer and targeted therapies | journal=Current Opinion in Oncology | volume=19 | issue=2 | pages=103–108 | month=March | year=2007 | pmid=17272981 | doi=10.1097/CCO.0b013e328011bec3 }}</ref> <ref name="AUTOREF12">{{Cite journal | last=Lee | first=JM | coauthors=Mao JT, Krysan K, Dubinett SM | title=Significance of cyclooxygenase-2 in prognosis, targeted therapy and chemoprevention of NSCLC | journal=Future Oncology | volume=2 | issue=2 | pages=149–153 | month=April | year=2007 | pmid=17381414 | doi=10.2217/14796694.3.2.149 }}</ref> <ref name="AUTOREF13">{{Cite journal | last=Whitehead | first=CM | coauthors=Earle KA, Fetter J et al. | title=Exisulind-induced Apoptosis in a Non-Small Cell Lung Cancer Orthotopic Lung Tumor Model Augments Docetaxel Treatment and Contributes to Increased Survival | journal=Molecular Cancer Therapeutics | volume=2 | pages=479–488 | month=May | url=http://mct.aacrjournals.org/cgi/content/full/2/5/479 | pmid=12748310 | date=1 May 2003 | issue=5 }}</ref> <ref name="Scagliotti">{{Cite journal | last =Scagliotti | first =G | title =Proteasome inhibitors in lung cancer | journal =Critical Reviews in Oncology/Haematology | volume =58 | issue =3 | pages =177–189 | month =June | year =2006 | pmid = 16427303 | doi =10.1016/j.critrevonc.2005.12.001 }}</ref> <ref name="Dragnev">{{Cite journal | last =Dragnev | first =KH | coauthors =Petty WJ, Shah SJ et al. | title =A proof-of-principle clinical trial of bexarotene in patients with non-small cell lung cancer | journal =Clinical Cancer Research | volume =13 | issue =6 | pages =1794–1800 | publisher =American Association for Cancer Research | month =March | year =2007 | pmid = 17363535 | doi =10.1158/1078-0432.CCR-06-1836 }}</ref> <ref name="AUTOREF14">{{Cite journal | last=Reade | first=CA | coauthors=Ganti AK | title=EGFR targeted therapy in non-small cell lung cancer: potential role of cetuximab | journal=Biologics | volume=3 | pages=215–224 | month=July | year=2009 | url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=19707410 | pmid=19707410 | pmc=2726075 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="AUTOREF15">{{Cite journal | last=Albright | first=C | coauthors=Garst J | title=Vaccine therapy in non-small cell lung cancer | journal=Current Oncology Reports | volume=9 | issue=4 | pages=241–246 | month=July | year=2007 | pmid=17588347 | doi=10.1007/s11912-007-0029-9 }}</ref> <ref name="AUTOREF16">{{Cite journal | last=Sun | first=S | coauthors=Schiller JH, Spinola M, Minna JD | title=New molecularly targeted therapies for lung cancer | journal=Journal of Clinical Investigation | volume=117 | issue=10 | pages=2740–2750 | publisher=American Society for Clinical Investigation | month=October | year=2007 | url=http://www.jci.org/cgi/content/full/117/10/2740 | pmid=17909619 | doi=10.1172/JCI31809 | pmc=1994616 }}</ref> <ref name="AUTOREF18">{{cite web |title=-Small Cell Lung Cancer Treatment |publisher=National Cancer Institute |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/small-cell-lung/healthprofessional |work=PDQ for Health Professionals |accessdate=2008-11-22}}</ref> <ref name="Mountain">{{Cite journal | last =Mountain | first =CF | title =Revisions in the international system for staging lung cancer | journal =Chest | volume =111 | pages =1710–1717 | publisher =American College of Chest Physicians | year =1997 | url =http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/111/6/1710 | format =PDF | pmid =9187198 | doi =10.1378/chest.111.6.1710 | issue =6 | access-date =2010-11-23 | archive-date =2008-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081206095918/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/111/6/1710 | url-status =dead }}</ref> <ref name="Merck">{{cite web | title=Lung Carcinoma: Tumors of the Lungs | publisher = Merck Manual Professional Edition, Online edition | url=http://www.merck.com/mmpe/sec05/ch062/ch062b.html#sec05-ch062-ch062b-1405 | accessdate=2007-08-15 }}</ref> <ref name="AUTOREF19">{{cite web |url=http://seer.cancer.gov/cgi-bin/csr/1975_2002/search.pl#results |title=Cancer Statistics Review 1975-2002 - Search |work=Surveillance Epidemiology and End Results (SEER) |accessdate=2007-11-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070706000830/http://seer.cancer.gov/cgi-bin/csr/1975_2002/search.pl#results |archivedate = July 06, 2007|deadurl=yes}}</ref> <ref name="AUTOREF20">{{cite web |url=http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html |title=WHO Disease and injury country estimates |year=2009 |work=World Health Organization |accessdate=November 11, 2009}}</ref> <ref name="AUTOREF21">{{cite web | title=Commonly diagnosed cancers worldwide | publisher=Cancer Research UK | month=April | year=2005 | url=http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/geographic/world/commoncancers/ | accessdate=2008-01-11 | archive-date=2008-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080110233828/http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/geographic/world/commoncancers/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="AUTOREF22">Jemal, A., R.C. Tiwari, T. Murray, A. Ghafoor, A. Samuels, El. Ward, E.J. Feuer, and M.J. Thun, Cancer statistics, 2004. CA Cancer J Clin, 2004. 54(1): p.8-29.</ref> <ref name="Lum">{{Cite journal | last=Lum | first=KL | coauthors=Polansky JR, Jackler RK, Glantz SA | title=Signed, sealed and delivered: "big tobacco" in Hollywood, 1927-1951 | journal=Tobacco Control | volume=17 | issue=5 | pages=313–323 | month=October | year=2008 | url=http://tobaccocontrol.bmj.com/cgi/content/full/17/5/313 | pmid=18818225 | doi=10.1136/tc.2008.025445 | pmc=2602591 }}</ref> <ref name="Parent">{{Cite journal | last=Parent | first=ME | coauthors=Rousseau MC, Boffetta P et al. | title=Exposure to diesel and gasoline engine emissions and the risk of lung cancer | journal=American Journal of Epidemiology | volume=165 | issue=1 | pages=53–62 | month=January | year=2007 | pmid=17062632 | doi=10.1093/aje/kwj343 }}</ref> <ref name="AUTOREF23">{{cite web | title=Gender in lung cancer and smoking research | publisher=[[World Health Organization]] | year=2004 | url=http://www.who.int/gender/documents/en/lungcancerlow.pdf | format=PDF | accessdate=2007-05-26 }}</ref> <ref name="AUTOREF24">{{Cite journal | last=Liu | first=BQ | coauthors=Peto R, Chen ZM et al. | title=Emerging tobacco hazards in China: 1. Retrospective proportional mortality study of one million deaths | journal=British Medical Journal | volume=317 | issue=7170 | pages=1411–1422 | url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/317/7170/1411 | pmid=9822393 | date=1998-11-21 | pmc=28719 }}</ref> <ref name="AUTOREF25">{{Cite journal | last=Behera | first=D | coauthors=Balamugesh T | title=Lung cancer in India | journal=Indian Journal of Chest Diseases and Allied Sciences | volume=46 | issue=4 | pages=269–281 | year=2004 | pmid=15515828 | url=http://www.vpci.org.in/upload/Journals/pic130.pdf#page=27 | format=PDF | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081217024508/http://www.vpci.org.in/upload/Journals/pic130.pdf#page=27 | url-status=dead }}</ref> <ref name="AUTOREF26">{{Cite journal | last=Mohr | first=SB | coauthors=Garland CF, Gorham ED et al. | title=Could ultraviolet B irradiance and vitamin D be associated with lower incidence rates of lung cancer? | journal=Journal of Epidemiology and Community Health | volume=62 | issue=1 | pages=69–74 | year=2008 | pmid=18079336 | doi=10.1136/jech.2006.052571 }}</ref> <ref name="Chen">{{Cite journal | last=Chen | first=F | coauthors=Bina WF, Cole P | title=Declining incidence rate of lung adenocarcinoma in the United States | journal=Chest | volume=131 | issue=4 | pages=1000–1005 | month=April | year=2007 | pmid=17426202 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/131/4/1000 | doi=10.1378/chest.06-1695 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095822/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/131/4/1000 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Charloux">{{Cite journal | last=Charloux | first=A | coauthors=Quoix E, Wolkove N et al. | title=The increasing incidence of lung adenocarcinoma: reality or artefact? A review of the epidemiology of lung adenocarcinoma | journal=International Journal of Epidemiology | volume=26 | issue=1 | pages=14–23 | month=February | year=1997 | pmid=9126499 | url=http://ije.oxfordjournals.org/cgi/reprint/26/1/14 | doi=10.1093/ije/26.1.14 }}</ref> <ref name="AUTOREF27">{{Cite book | last=Morgagni | first=Giovanni Battista | title=De sedibus et causis morborum per anatomen indagatis | year=1761 |url=https://books.google.com/?id=A3IFAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=editions:0gslDCsk4Fm2hLne }}</ref> <ref name="AUTOREF28">{{Cite book | last=Bayle | first=Gaspard-Laurent | title=Recherches sur la phtisie pulmonaire |place=Paris |language=French | year=1810 }}</ref> <ref name="Witschi">{{Cite journal | last=Witschi | first=H | title=A short history of lung cancer | journal=Toxicological Sciences | volume=64 | issue=1 | pages=4–6 | month=November | year=2001 | url=http://toxsci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/64/1/4 |pmid=11606795 | doi=10.1093/toxsci/64.1.4 }}</ref> <ref name="AUTOREF29">{{Cite book|author=Adler, I |year=1912 |title=Primary Malignant Growths of the Lungs and Bronchi |place= New York |publisher=Longmans, Green, and Company |oclc=14783544}}, cited in {{Cite journal |author=Spiro SG, Silvestri GA |title=One hundred years of lung cancer |journal=American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine |volume=172 |issue=5 |pages=523–529 |year=2005 |pmid=15961694 |doi=10.1164/rccm.200504-531OE}}</ref> <ref name="Grannis">{{cite web | last=Grannis | first=FW |title=History of cigarette smoking and lung cancer | publisher=smokinglungs.com | url=http://www.smokinglungs.com/cighist.htm | accessdate=2007-08-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070718174754/http://www.smokinglungs.com/cighist.htm| archivedate = July 18, 2007}}</ref> <ref name="Proctor">{{Cite book | last=Proctor | first=R | title=The Nazi War on Cancer | publisher=Princeton University Press | year=2000 | pages=173–246 | isbn=0-691-00196-0 }}</ref> <ref name="Doll">{{Cite journal | last=Doll | first=R | coauthors=Hill AB | title=Lung cancer and other causes of death in relation to smoking; a second report on the mortality of British doctors | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5001 | pages=1071–1081 | month=November | year=1956 | pmid=13364389 | doi=10.1136/bmj.2.5001.1071 | pmc=2035864 }}</ref> <ref name="AUTOREF30">{{cite web | author=US Department of Health Education and Welfare | title=Smoking and health: report of the advisory committee to the Surgeon General of the Public Health Service | location=Washington, DC | publisher=US Government Printing Office | year=1964 | url=http://profiles.nlm.nih.gov/NN/B/B/M/Q/_/nnbbmq.pdf | format=PDF }}</ref> <ref name="AUTOREF31">{{Cite journal | last=Pirozynski | first=M | title=100 years of Lung Cancer | journal=Respiratory Medicine | volume=100 | issue=12 | pages=2073–2084 | month=December | year=2006 | pmid=17056245 | doi=10.1016/j.rmed.2006.09.002 }}</ref> <ref name="Greaves">{{Cite book | last=Greaves | first=M | title=Cancer: the Evolutionary Legacy | publisher=Oxford University Press | year=2000 | pages=196–197 | isbn=0-19-262835-6 }}</ref> <ref name="AUTOREF32">{{Cite journal | last=Horn | first=L | coauthors=Johnson DH | title=Evarts A. Graham and the first pneumonectomy for lung cancer | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=26 | issue=19 | pages=3268–3275 | month=July | year=2008 | pmid=18591561 | url=http://jco.ascopubs.org/cgi/pdf_extract/26/19/3268 | doi=10.1200/JCO.2008.16.8260 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2020-03-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200317080747/https://ascopubs.org/cgi/pdf_extract/26/19/3268 | url-status=dead }}</ref> <ref name="Edwards">{{Cite journal | last=Edwards | first=AT | title=Carcinoma of the bronchus | journal=Thorax | volume=1 | issue=1 | pages=1–25 | year=1946 | pmc = 1018207 | doi=10.1136/thx.1.1.1}}</ref> <ref name="AUTOREF33">{{Cite journal | last=Kabela | first=M | title=[Experience with radical irradiation of bronchial cancer] | language=German | journal=Ceskoslovenská Onkológia | volume=3 | issue=2 | pages=109–115 | year=1956 | pmid=13383622 }}</ref> <ref name="Saunders">{{Cite journal | last=Saunders | first=M | coauthors=Dische S, Barrett A et al. | title=Continuous hyperfractionated accelerated radiotherapy (CHART) versus conventional radiotherapy in non-small-cell lung cancer: a randomised multicentre trial | journal=Lancet | volume=350 | issue=9072 | pages=161–165 | publisher=Elsevier | month=July | year=1997 | pmid=9250182 | doi=10.1016/S0140-6736(97)06305-8 }}</ref> <ref name="AUTOREF34">{{Cite journal | last=Lennox | first=SC | coauthors=Flavell G, Pollock DJ et al. | title=Results of resection for oat-cell carcinoma of the lung | journal=Lancet | volume=2 | issue=7575 | pages=925–927 | publisher=Elsevier | month=November | year=1968 | pmid=4176258 | doi=10.1016/S0140-6736(68)91163-X }}</ref> <ref name="AUTOREF35">{{Cite journal | last=Miller | first=AB | coauthors=Fox W, Tall R | title=Five-year follow-up of the Medical Research Council comparative trial of surgery and radiotherapy for the primary treatment of small-celled or oat-celled carcinoma of the bronchus | journal=Lancet | volume=2 | issue=7619 | pages=501–505 | publisher=Elsevier | month=September | year=1969 | pmid=4184834 | doi=10.1016/S0140-6736(69)90212-8 }}</ref> <ref name="AUTOREF36">{{Cite journal | last=Cohen | first=M | coauthors= Creaven PJ, Fossieck BE Jr et al. | title=Intensive chemotherapy of small cell bronchogenic carcinoma | journal=Cancer Treatment Reports | volume=61 | issue=3 | pages=349–354 | year=1977 | pmid=194691 }}</ref> <ref name="AUTOREF37">{{Cite journal | last=Pope | first=CA 3rd | coauthors=Burnett RT, Thun MJ, Calle EE, Krewski D, Ito K, Thurston GD | title=Lung cancer, cardiopulmonary mortality, and long-term exposure to fine particulate air pollution. | journal=Journal of the American Medical Association | volume=287 | issue=9 | pages=1132–1141 | year=2002 | pmid=11879110 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/287/9/1132 | doi=10.1001/jama.287.9.1132}}</ref> |2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Lung cancers}} * [http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=16 ಡೀಟೇಲ್ಡ್‌ ಗೈಡ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102012012/http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=16 |date=2009-11-02 }} ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=15 ಡೀಟೇಲ್ಡ್‌ ಗೈಡ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627133855/http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=15 |date=2010-06-27 }} ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.britishpathe.com/record.php?id=34465 1957 ಫಿಲ್ಮ್‌ ಆನ್‌ ಲಿಂಕ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611064110/http://www.britishpathe.com/record.php?id=34465 |date=2011-06-11 }} ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯಭಾಗ * [http://www.chestradiology.net/ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217020540/http://www.chestradiology.net/ |date=2007-12-17 }} ಎದೆವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ.net * {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Cancer/Lung/}} * [http://www.lungcancer.org/ LungCancer.org] — ಉಚಿತ ಆಕರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಸೇವೆಗಳು * [http://www.cancer.gov/cancertopics/types/lung ಶ್ವಾಸಕೋಶದ‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆ * [https://web.archive.org/web/20060211201310/http://www-cie.iarc.fr/htdocs/indexes/vol83index.html ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಧೂಮಪಾನ, ವರದಿಮಾಡಲಾದ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಸಾರಾಂಶ] (2004) IARC * [http://www.nci.nih.gov/cancerinfo/types/lung ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲೇಖನಗಳು & ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907044231/http://www.nci.nih.gov/cancerinfo/types/lung |date=2008-09-07 }}- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧೂಮಪಾನ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ * {{Cite pmid|19254045}} * [http://www.webmd.com/lung-cancer/default.htm ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ವೆಬ್‌MD: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌] * [http://www.mayoclinic.com/health/lung-cancer/DS00038 ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಮೇಯೋಕ್ಲಿನಿಕ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್] {{DEFAULTSORT:Lung Cancer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಬಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] g2cdzerbipqv7ec0skni0ue20mi3hnh 0 27001 1373802 1366046 2026-05-20T00:57:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373802 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | bgcolour = | name = Sachin Dev Burman | image = Sachin_Dev_Burman_2007_stamp_of_India.jpg | imagesize = 200px | caption = | birthdate = {{Birth date|1906|10|1|mf=y}} | birth_place = [[Comilla]], [[Bangladesh]], erstwhile [[British India]] | deathdate = {{death date and age|1975|10|31|1906|10|1|mf=y}} | deathplace = [[Bombay]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India | yearsactive = 1933-1975 | birthname = | spouse = Meera Dev Burman, nee Dasgupta (1923-2007) | children = [[Rahul Dev Burman]] | othername = | homepage = | awards = 1958: [[Sangeet Natak Akademi Award]] - [[#Awards_and_recognitions|full list]] }} '''ಸಚಿನ್ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌''' ({{lang-bn|শচীন দেব বর্মন}}; 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1906 - 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1975), [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಓರ್ವ [[ಬಂಗಾಳಿ]] ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು '''ಬರ್ಮನ್‌‌ ದಾ''' , '''ಕುಮಾರ್‌‌ ಸಚಿಂದ್ರ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌, ಸಚಿನ್‌ ಕರ್ತಾ ಅಥವಾ S. D. ಬರ್ಮನ್‌‌''' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮಗನಾದ ರಾಹುಲ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಓರ್ವ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮಹಾನ್‌ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದರು. [[ಬಂಗಾಳಿ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ 100 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ S.D.ಬರ್ಮನ್‌‌ [[ಸಂಗೀತ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್|ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌‌]], ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ ರಫಿ, ಗೀತಾ ದತ್‌, ಮನ್ನಾ ಡೇ, ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌, ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಶಂಶದ್‌ ಬೇಗಮ್‌‌‌ರಂಥ ಗಾಯಕ-ಗಾಯಕಿಯರು ಮುಖ್ಯವಾಗೆ ಎಸ್ ಡಿ ಬರ್ಮನ್‌‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಮುಕೇಶ್‌‌ ಮತ್ತು ತಲತ್‌‌ ಮಹಮೂದ್‌ ಕೂಡಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸುಮಾರು 20 ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನೂ (ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಹಾಡಿದರು; ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ==ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ== ===ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ=== ಮಣಿಪುರದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ನಿರ್ಮಲಾ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಪುರಾದ ರಾಜ (ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ 1849-1862) 'ಈಶಾನಚಂದ್ರ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌'ರ ಎರಡನೇ ಮಗನಾದ ನಬದ್ವೀಪ್‌ಚಂದ್ರ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ ಇವರ ಮಗನಾಗಿ, ಈಗ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದ ಕೊಮಿಲ್ಲಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ 1906ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌1ರಂದು S.D.ಬರ್ಮನ್‌‌ ಜನಿಸಿದರು. ಸಚಿನ್‌ರವರ ಹೆತ್ತವರು ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿನ ಐವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಸಚಿನ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ <ref name="gen">[https://web.archive.org/web/20020620195103/http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/t/tripura.html ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಪುರ ವಂಶಾವಳೀ ಕಥನ]</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ B.A. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ K. C. ಡೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1925ರಿಂದ 1930ರವರೆಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಅದಾದ ನಂತರ 1932ರಲ್ಲಿ, ತಮಗಿಂತ ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮದೇವ್‌ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರವರಿಂದ ಸಚಿನ್‌ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಸಾರಂಗಿ ವಾದಕ ಕಹೀಫಾ ಬಾದಲ್‌ ಖಾನ್‌, ಹಾಗೂ ಉಸ್ತಾದ್‌ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್‌ ಖಾನ್‌‌‌ರಿಂದ <ref name="ref" /> ಅವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, K.C. ಡೇ, ಉಸ್ತಾದ್‌ ಬಾದಲ್‌ ಖಾನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್‌ ಖಾನ್‌ರವರುಗಳು ಅಗರ್ತಲಾಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರು; ಬಂಗಾಳದ ಖ್ಯಾತ [[ಕವಿ]], ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ ಕಾಜಿ ನಜ್ರುಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ ಕೂಡಾ ಅಗರ್ತಲಾದಲ್ಲಿನ ಸಚಿನ್‌ರವರ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾದ ಕೊಮಿಲ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಇದ್ದರು. ===1930ರ ದಶಕ=== 1932ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರೇಡಿಯೋ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಕೃತಿಯು ಬಂಗಾಳಿ ಜಾನಪದ-ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಲಘು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಜಾನಪದ-ರಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೃಹತ್‌ ವಿಷಯ ಭಂಡಾರದಿಂದ ಅನೇಕವೇಳೆ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಬಂಗಾಳಿ, ಭಟಿಯಾಲಿ, [[ಸೀರೆ|ಸಾರಿ]] ಮತ್ತು ಧಮೈಲ್‌ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಾನಪದ-ರಾಗಗಳು ಅವರ ಈ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯೂ (ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು; ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-2055482,prtpage-1.cms ಸೌಲ್‌ ಕಂಪೋಸರ್‌‌...] ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' , 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2006.</ref> ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾದ "ಖಮಾಜ್‌" ಅರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾದ ''ಏ ಪಥೇರಿ ಆಜ್‌ ಎಸೊ ಪ್ರಿಯೋ'' ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ''ದಕ್ಲೆ ಕೋಕಿಲ್‌ ರೋಜ್‌ ಬಿಹಾನೆ'' ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯ ಗೀತೆಯು ಹಿಮ್ಮುಖ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು 78 ಆರ್‌ಪಿಎಂ (ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ಸ್‌ ಪರ್‌ ಮಿನಿಟ್‌- ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕಿರುವ ಸುತ್ತುವಿಕೆಗಳು) ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದರ ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ ಅವರು [[ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 131 ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಿಮಾಂಗ್ಸು ದತ್ತ, RC ಬೊರಾಲ್‌, ನಜ್ರುಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಶೈಲೇಶ್‌ ದಾಸ್‌‌ ಗುಪ್ತಾರಂತಹ <ref name="karta" /> ಸಂಯೋಜಕರಿಗಾಗಿಯೂ ಹಾಡಿದರು. 1934ರಲ್ಲಿ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬಂಗಾಳಿ [[ಠುಮ್ರಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದರು. ವಿಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಂಡಿತ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಕಿರಾಣಾ ಘರಾನಾದ ಅನುಪಮ ಗಾಯಕರಾದ [[ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂ ಖಾನ್|ಅಬ್ದುಲ್‌ ಕರೀಮ್‌ ಖಾನ್‌‌‌]]ರಂತಹ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಂಗಾಳ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಅವರು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ]]ರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಠುಮ್ರಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಪದಕವೊಂದನ್ನು <ref name="karta">{{Cite web |url=http://www.sdburman.net/sachin_karta.html |title=ಸಚಿನ್‌ ಕರ್ತಾ |access-date=2011-01-07 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721001307/http://www.sdburman.net/sachin_karta.html |url-status=dead }}</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತಾ]]ದ ಬಾಲಿಗಂಜ್‌‌‌ನ ಸೌತ್‌ಎಂಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 1937ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ]]ರ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ ದಾಸ್‌‌ಗುಪ್ತಾ (1923–2007) ಎಂಬುವವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈಕೆಯು [[ಢಾಕಾ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಾಯ್‌ಬಹಾದೂರ್‌ ಕಮಲ್‌ನಾಥ್‌‌ ದಾಸ್‌‌ಗುಪ್ತಾರವರ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆಕೆಯು ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ <ref>[http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101753250500.htm S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌’ಸ್‌ ವೈಫ್‌ ಡೆಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017210403/http://hindu.com/2007/10/17/stories/2007101753250500.htm |date=2007-10-17 }} ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' , 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2007.</ref><ref>[http://www.musicindiaonline.com/n/i/top_stories/2396/ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌'ಸ್‌ ವೈಫ್‌ ಮೀರಾ ಡೆಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815130639/http://www.musicindiaonline.com/n/i/top_stories/2396/ |date=2009-08-15 }} ‘ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌’.</ref> 1938ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 10ರಂದು ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆದರೂ ರಾಜಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಓರ್ವಳನ್ನು ಅವರು ಮದುವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಆ ರಾಜಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಒಂದು ರಾದ್ಧಾಂತವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಹೋಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಚಿನ್‌ರವರು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿ ಬರಬಹುದಾದುದನ್ನು<ref>[http://www.telegraphindia.com/1050224/asp/northeast/story_4415412.asp ಹೌ ತ್ರಿಪುರಾ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಐಕಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526002816/http://www.telegraphindia.com/1050224/asp/northeast/story_4415412.asp |date=2011-05-26 }} ''ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌'' , 24 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2005.</ref><ref>[http://www.tripurainfo.com/opinion/feature/panna1502075.htm ಪನ್ನಾಲಾಲ್‌ ರಾಯ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''ಸಚಿನ್‌ ಕರ್ತಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101118044014/http://www.tripurainfo.com/opinion/feature/panna1502075.htm |date=2010-11-18 }} ''tripurainfo.com'' .</ref> ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಜೋಡಿಯ ಏಕೈಕ ಮಗುವಾದ ರಾಹುಲ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ 1939ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೀರಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಂಗೀತಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ <ref>[http://www.themusicmagazine.com/sdburmantrib.html ಬೋಂಧು ರಂಗೀಲಾ ರೆ -- ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌ ಟು S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌] ''ದೀಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' , 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2002.</ref><ref>[http://www.rediff.com/entertai/2002/nov/30dinesh.htm ದಿ ಮಿನಿಮಿಲಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಮೆಲಡಿ ಆಫ್‌ ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ - ಬಯಾಗ್ರಫಿ] ''Rediff.com'' .</ref> S.D. ಬರ್ಮನ್‌ರಿಗೆ ನೆರವಾದರು. ''ಸೆಲಿಮಾ'' (1934) ಎಂಬ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡುವ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಧೀರೇನ್‌ ಗಂಗೂಲಿಯವರ ''ಬಿದ್ರೋಹಿ'' (1935) <ref name="ref">[http://www.filmreference.com/Writers-and-Production-Artists-Bo-Ce/Burman-S-D.html SD ಬರ್ಮನ್‌‌] "filmreference.com".</ref> ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓರ್ವ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕನಾಗಿ ''ಸತಿ ತೀರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಜನನಿ'' ಎಂಬ ಬಂಗಾಳಿ ನಾಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1937ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ರಾಜ್‌ಗೀ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ರಾಜ್‌ಕುಮಾರರ್‌‌ ನಿರ್ಬಾಶನ್‌'' (1940) ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಮೇಯವೇ ಬರಲಿಲ್ಲ. ''ಜೆವಾನ್‌ ಸಂಗಿನಿ'' , ''ಪ್ರತಿಶೋಧ್‌‌'' (1941), ''ಅಭೋಯೆರ್‌ ಬಿಯೆ'' (1942), ಮತ್ತು ''ಚದ್ದೋಬೆಶಿ'' (1944) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದರು; 1944ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಂಬೆಗೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರವೂ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿಕೊಂಡು<ref name="karta" /> 17ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ತಮ್ಮ ಸಾಂಗೀತಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೇ ಸರದಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅವರು ''ಯಹೂದಿ ಕಿ ಲಡ್ಕಿ'' (1933) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡರಾದರೂ, ಅದರ ಗೀತೆಗಳು ನಿರುಪಯುಕ್ತವೆಂಬಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಪಹಾರಿ ಸನ್ಯಾಲ್‌‌‌ರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ''ಸಾಂಝೆರ್‌ ಪಿಡಿಮ್‌'' (1935) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಓರ್ವ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ===1940ರ ದಶಕ=== 1944ರಲ್ಲಿ, ಫಿಲ್ಮಿಸ್ತಾನ್‌‌‌ನ ಶಶಧರ್‌ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು ಬಾಂಬೆಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌‌ ಪ್ರಮುಖ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದ ''ಶಿಕಾರಿ'' (1946) ಮತ್ತು ''ಆಠ್‌ ದಿನ್‌'' <ref>[http://www.downmelodylane.com/sdburman.html SD ಬರ್ಮನ್‌‌] ''www.downmelodylane.com'' .</ref> ಎಂಬ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಒದಗಿಸಲು ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಫಿಲ್ಮಿಸ್ತಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ''ದೋ ಭಾಯಿ'' (1947) ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರವೇಶವು ದೊರಕಿತು. ಗೀತಾ ದತ್‌ ಹಾಡಿದ ''ಮೇರಾ ಸುಂದರ್ ಸಪ್ನಾ ಬೀತ್‌ ಗಯಾ'' ಎಂಬ ಗೀತೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದೊಳಗೆ ಆಕೆಗೆ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರವೇಶವು ದೊರಕಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1949ರಲ್ಲಿ, ಫಿಲ್ಮಿಸ್ತಾನ್‌ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರವಾದ ''ಶಬ್ನಮ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು; ಶಂಶದ್‌ ಬೇಗಮ್‌ ಹಾಡಿದ ''ಯೆಹ್‌ ದುನಿಯಾ ರೂಪ್‌ ಕಿ ಚೋರ್‌'' ಎಂಬ ಬಹು-ಭಾಷೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗೀತೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಚಿತ್ರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ <ref>[http://www.upperstall.com/people/sd-burman SD ಬರ್ಮನ್‌‌] ''Upperstall.com'' .</ref> ಆ ಗೀತೆಯು ಒಂದು ಜನಮರುಳಿನ ಉತ್ಸಾಹದ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ===1950ರ ದಶಕ=== ಐಹಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುವ ಬಾಂಬೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡ S.D. ಬರ್ಮನ್‌, ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌‌ ಪ್ರಧಾನ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದ ''ಮಶಾಲ್‌'' (1950) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದೆಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಟ್ರೇನನ್ನು ಹತ್ತಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌‌, ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌ರವರ ನವಕೇತನ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌, ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌‌'' (1954), ''ಮುನಿಮ್‌ಜಿ'' (1955), ''ಪೇಯಿಂಗ್‌ ಗೆಸ್ಟ್‌'' (1957), ''ನೌ ದೋ ಗ್ಯಾರಾ'' (1957) ಮತ್ತು ''ಕಾಲಾಪಾನಿ'' (1958) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಗೀತಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಮೊಹಮ್ಮದ್‌‌ ರಫಿ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌‌ರಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗೀತೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌‌‌‌‌ರವರ ನವ್‌ಕೇತನ್‌‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯ ''ಅಫ್ಸರ್‌‌'' (1950) ಎಂಬ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬರ್ಮನ್‌‌ ದಾ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ಎರಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಬಾಝಿ'' (1951) ಕಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಮನ್‌ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದರು ಹಾಗೂ ನವ್‌ಕೇತನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಬಂಧವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. 'ಬಾಝಿ' ಚಿತ್ರದ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಗಾಯಕಿ ಗೀತಾ ದತ್‌‌‌ರವರ ಗಾಯನದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ದುಃಖಸೂಚಕ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಜನೆ|ಭಜನ್‌‌]]ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೀತೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತಾದರೂ, "ತದ್‌ಬೀರ್‌ ಸೆ ಬಿಗ್‌ಡೀ ಹುಯಿ ತಕ್‌ದೀರ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದೊಂದು ಘಜಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಲೋಭಕ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.'ಜಾಲ್‌' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಮಂತ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌ ಹಾಡಿರುವ 'ಯೆ ರಾತ್‌ ಯೆ ಚಾಂದ್‌ನಿ' ಎಂಬ ಗೀತೆಯು ಒಂದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಶ್ರೇಷ್ಠಗೀತೆಯಾಗಿದೆ. [[ಗುರುದತ್ ಪಡುಕೋಣೆ|ಗುರುದತ್‌‌‌‌]]ರವರ ಮೇರುಕೃತಿಗಳಾದ ''ಪ್ಯಾಸಾ'' (1957) ಮತ್ತು ''ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌'' (1959) ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ''ದೇವ್‌ದಾಸ್‌‌'' (1955) ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥಕ್ಕೂ ಅವರದೇ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಿತ್ತು. ''ಹೌಸ್‌ ನಂ. 44'' (1955), ''ಫಂತೂಷ್‌'' (1956), ಮತ್ತು ''ಸೋಲ್ವಾ ಸಾಲ್‌'' (1958) ಮೊದಲಾದವು S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ರವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. 1959ರಲ್ಲಿ ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌ರವರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮೇರುಕೃತಿಯಾದ ''ಸುಜಾತಾ'' ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ತಲತ್‌‌ ಮಹಮೂದ್‌ರವರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರದ "ಜಲ್ತೆ ಹೈ ಜಿಸ್ಕೆ ಲಿಯೆ" ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ S.D. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜಾದೂವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ''ಬಾಝಿ'' ಮತ್ತು ''ಜಾಲ್‌‌'' ನಂಥ (1952) ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಲಘು-ತೂಕದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುದತ್‌ ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ''ಸುನೋ ಗಜರ್‌ ಕ್ಯಾ ಗಯೆ'' ಅಥವಾ ''ದೇ ಭಿ ಚುಕೆ ಹಮ್‌‌'' ನಂಥ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಮನ್‌‌ದಾ ಆ ಚಿತ್ರಗಳ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರು; ''ಪ್ಯಾಸಾ'' (1957) ಮತ್ತು ''ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌‌'' ನಂಥ (1959) ತಮ್ಮ ವಿಷಣ್ಣ ಮೇರುಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗುರುದತ್‌ ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ''ಜಿನ್ಹೆ ನಾಜ್‌ ಹೈ ಹಿಂದ್‌'' ಮತ್ತು ''ವಕ್ತ್‌ ನೆ ಕಿಯಾ ಕ್ಯಾ ಹಸೀನ್‌ ಸಿತಮ್‌‌'' ನಂಥ ಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಮನ್‌‌ದಾ ಸರಿಯಾದ ಗುರಿಯೆಡೆಗೇ ಸಾಗಿದ್ದರು. 2004ರಲ್ಲಿ, ''ಪ್ಯಾಸಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌‌ನ ''ಸೈಟ್‌ &amp; ಸೌಂಡ್‌'' ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು, "ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ"ದ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|title=The Best Music in Film|author=Olivier Assayas|publisher=''[[Sight & Sound]]''|date=September 2004|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/filmmusic/detail.php?t=d&q=6|accessdate=2009-04-26|archive-date=2009-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505210439/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/filmmusic/detail.php?t=d&q=6|url-status=dead}}</ref> 1957ರಲ್ಲಿ, [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್|ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ಜಗಳವಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕಿರಿಯ ಸೋದರಿಯಾದ ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆಯವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌, ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌, ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಗೀತಸಾಹಿತಿ ಮಜ್ರೂಹ್‌ ಸುಲ್ತಾನ್‌ಪುರಿ ಇವರುಗಳ ತಂಡವು, ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಯುಗಳ ಗೀತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆಯವರನ್ನು ಓರ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು O.P. ನಯ್ಯರ್‌‌ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು; ಈಕೆಯೇ ಮುಂದೆ ರಾಹುಲ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ರ ಸೊಸೆಯಾದರು. 1958ರಲ್ಲಿ, ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌‌ರವರ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣದ ''ಚಲ್ತಿ ಕಾ ನಾಮ್‌ ಗಾಡಿ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು<ref>[http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition&amp;honours_films_musicdirection.html ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070816031002/http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition%26honours_films_musicdirection.html |date=2007-08-16 }} '' [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'' ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟೀಕರಣ.</ref> ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯು ಈಗಲೂ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ===1960ರ ದಶಕ=== ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟರ<ref name="karta" /> ತುಟಿ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯು ಸಮನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ (ಲಿಪ್‌-ಸಿಂಕ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ) ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ನಂತರದಲ್ಲೂ, ತೆಳುವಾಗಿದ್ದರೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಧ್ವನಿಯು ಚಿರಕಾಲ ಕಾಡುವ ಅಥವಾ ಬೆಂಬಿಡದ ಗುಂಗಿನಂಥ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಡುಕವಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಬಂದಿನಿ (1963) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ''ಓರೆ ಮಾಝೀ ಮೆರೆ ಸಜನ್‌ ಹೈ ಉಸ್‌ ಪಾರ್‌'' ಗೀತೆ, ಗೈಡ್‌ (1965) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ''ವಹಾಂ ಕೌನ್‌ ಹೈ ತೇರಾ'' ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರಾಧನಾ (1969) <ref>[http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/07/28/stories/2006072801380100.htm ಅಗರ್ತಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಈಸ್‌ ಲಿಟ್‌ - ಸೆಂಟಿನರಿ ಸೆಲೆಬ್ರೇಷನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622171622/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/07/28/stories/2006072801380100.htm |date=2008-06-22 }} ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' , 28 ಜುಲೈ 2006.</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ''ಸಫಲ್‌ ಹೋಗಿ ತೇರಿ ಆರಾಧನಾ'' ಗೀತೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. 'ಸಫಲ್‌ ಹೋಗಿ ತೇರಿ ಆರಾಧನಾ' ಗೀತೆಗಾಗಿ 1970ರ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಒಂದು ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡಿತಾದರೂ, 1960ರ ದಶಕದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1961ರಲ್ಲಿ, S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್|ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌‌]] ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮುನಿಸನ್ನು ತೊರೆದು ಜತೆಗೂಡಿದರು; ''ಛೋಟೆ ನವಾಬ್‌'' (1961) ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ R.D. ಬರ್ಮನ್‌‌‌‌‌ರವರ ಮೊದಲ ಗೀತೆಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಿಯಾದರು ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿ. ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ಮತ್ತೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದುನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನವ್‌ಕೇತನ್‌‌ ಲಾಂಛನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌‌ ಹಾಗೂ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವು ಮುಂದುವರಿದು, ಸಾಂಗೀತಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ರೂಪಿಸಿತು; ''ಬಂಬಯಿ ಕಾ ಬಾಬು'' (1960), ''ತೇರೆ ಘರ್‌ ಕೆ ಸಾಮ್‌ನೆ'' (1963), ''ತೀನ್‌ ದೇವಿಯಾ'' (1965), ''ಗೈಡ್‌'' (1965) ಮತ್ತು ''ಜ್ಯುವೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌'' (1967) ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. 1963ರಲ್ಲಿ, ''ಮೇರಿ ಸೂರತ್‌ ತೇರಿ ಆಂಖೇ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಹಾಗೂ "ಪೂಛೊ ನಾ ಕೈಸೆ ಮೈನೆ" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಮನ್ನಾ ಡೇಯವರು ಅಹಿರ್‌ ಭೈರವ್ [[ರಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಭೈರವಿ (ಮುಂಜಾನೆ ರಾಗ){{Citation needed|date=June 2008}} ರಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಾಜಿ ನಜ್ರುಲ್‌ ಇಸ್ಲಾಂ ಎಂಬ ಸಂಯೋಜಕರು ಮಾಡಿದ್ದ ''ಅರುಣೋ-ಕಾಂತಿ ಕೆ ಗೋ ಜೋಗಿ ಭಿಕಾರಿ'' ಎಂಬ ಒಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಗೀತೆಯು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ S.D. ಬರ್ಮನ್‌ರಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ಬಂದಿನಿ'' (1963) ಮತ್ತು ''ಝಿದ್ದಿ'' (1964) ಸೇರಿದ್ದವು. ''ಬಂದಿನಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರಣ್‌ ಸಿಂಗ್‌ (ಇವರು ಗುಲ್ಜಾರ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಖ್ಯಾತರು) ಓರ್ವ ಗೀತಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು; "ಮೋರಾ ಗೋರಾ ಅಂಗ್‌ ಲೈ ಲೇ, ಮೋಹೆ ಶಾಮ್‌ ರಂಗ್‌ ದಾಯಿ ದೇ" ಎಂಬುದು ಅವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಒಡಮೂಡಿದ ಗೀತೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌‌ ಪ್ರಧಾನ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದ ''ಗೈಡ್‌'' (1965) ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಗೀತೆಗಳೂ ಪ್ರಚಂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದವು; ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌‌ ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಂಡಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ''ಆರಾಧನಾ'' (1969) ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಗಾಯಕ ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌, ಗೀತಸಾಹಿತಿ ಆನಂದ್‌‌‌‌ ಬಕ್ಷಿ, ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ ಶಕ್ತಿಸಾಮಂತ ಮತ್ತು R.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ (ಸಹ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ) ಇವರಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. "ಮೇರೆ ಸಪ್ನೋ ಕಿ ರಾನಿ" ಗೀತೆಗಾಗಿ R.D. ಬರ್ಮನ್‌ ಮೌತ್‌ ಆರ್ಗನ್‌{{Citation needed|date=June 2008}} ವಾದ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌.''ಪ್ರೇಮ್‌ ಪೂಜಾರಿ'' (1969) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌‌ ಮತ್ತು S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ತಮ್ಮ ಸಾಂಗೀತಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌, ಓರ್ವ ನೇರಸ್ವಭಾವದ ಮತ್ತು ಖಂಡಿತವಾದಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ತಾವು ಯಾರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಯಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ತಮಗೆ ಶಂಕೆಯಿತ್ತೋ (ಗಾಯಕ ಮುಕೇಶ್‌‌ ಥರದವರು) ಅಂಥವರನ್ನು ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರೊಬ್ಬ ತಿಕ್ಕಲು ಸ್ವಭಾವದ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ===1970ರ ದಶಕ=== ''ತೇರೆ ಮೇರೆ ಸಪ್ನೆ'' (1971), ''ಶರ್ಮಿಲೀ'' (1971), ''ಅಭಿಮಾನ್‌'' (1973), ''ಪ್ರೇಮ್‌ ನಗರ್‌‌'' (1974), ''ಸಗೀನಾ'' (1974), ''ಚುಪ್ಕೆ ಚುಪ್ಕೆ'' (1975), ಮತ್ತು ''ಮಿಲಿ'' (1975) ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅವರ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ''ಮಿಲಿ'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ''ಬಡಿ ಸೂನಿ ಸೂನಿ'' ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು (ಇದನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದು ಕಿಶೋರ್‌‌ ಕುಮಾರ್‌‌) ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ನಂತರದ ಕೆಲಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನರಾದರು. 1975ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 31ರಂದು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬಯಿ]] ಆಗಿದೆ) ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1ರಂದು ಅವರ 101ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಗುರುತಿಗಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಅಗರ್ತಲಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು; [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾ]] ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಸಂಗೀತ <ref>[http://www.indiapost.gov.in/Stamps2007.html 2007 ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110412001403/http://www.indiapost.gov.in/Stamps2007.html |date=2011-04-12 }} ''[[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ]] ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌'' .</ref><ref>[http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=508198 ಪೋಸ್ಟೇಜ್ ಸ್ಟಾಂಪ್‌ ಬ್ರಾಟ್ ಆನ್‌ ಸಚಿನ್‌ ಕರ್ತಾ'ಸ್‌ ಬರ್ತ್‌ ಆನಿವರ್ಸರಿ] ''ಔಟ್‌ಲುಕ್‌'' , 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008.</ref> ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪರಂಪರೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗಾಯಕಿಯಾದ ನಜ್ಮಾ ಅಖ್ತರ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ಶನಾಚೀ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ''ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಕಿಸ್‌: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಆಫ್‌ S.D. ಬರ್ಮನ್‌‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬರ್ಮನ್‌‌ ಕೃತಿಯ CDಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಬರ್ಮನ್‌ರ ಸಂಗೀತ‌ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಗೀತಸಂಪುಟವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರರಾದ [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್|ಸಚಿನ್‌ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌‌‌‌]]ರವರ ತಾತ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ S.D. ಬರ್ಮನ್‌ರವರ ಓರ್ವ ಉತ್ಕಟ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 'ಸಚಿನ್‌' ಕೂಡಾ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. S.D. ಬರ್ಮನ್‌ರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾದ ಮೂಗಿನಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ತಾರಕ-ಸ್ಥಾಯಿಯ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಗೀಳಿನ ಹಾಡುವ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅನುಕರಣ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸುದೇಶ್‌‌ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯದ ಲೇಪದೊಂದಿಗೆ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಬಲಾ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಬ್ರಜೇನ್‌ ಬಿಸ್ವಾಸ್‌ರವರ ಬಂಗಾಳಿ ಗೀತೆಗಳಿಗಾಗಿ S.D.ಬರ್ಮನ್‌‌ ಅವರ ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು.ಈ ಗೀತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಜೇನ್‌ ಬಾಬುರವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಲಯಗಳು ಅಥವಾ 'ಠೇಕಾಗಳು' ಅನನ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ 'ಠೇಕಾಗಳಲ್ಲಿ' ಇರುವ ಈ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೇರಾರೂ ಹಾಡಲಾರರು.ಎಲ್ಲಾ ಠೇಕಾಗಳೂ ಗೀತೆಗಳ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ, ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆ, ಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ ರಮಿತಾ ಭಾದುರಿಯವರು 'ಅಮಿ ಛೀನು ಅಕಾ','ರಂಗೀಲಾ','ಆಂಖಿ ದೂತಿ ಝಾರೆ' ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸಿದ ಬರ್ಮನ್‌ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ದಿವಂಗತ ಬ್ರಜೇನ್‌ ಬಿಸ್ವಾಸ್‌ರವರ ತಾಲೀಮಿನ ಮೇಲಿರುವ ಮೂಲ ಠೇಕಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಸದರಿ CDಯನ್ನು ಕೋಲ್ಕತಾದ ಹಿಂದಿನ ಮಹಾಪೌರರಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಬಿಕಾಶ್‌ ರಂಜನ್‌ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರವರು ಕೋಲ್ಕತಾ ಪ್ರೆಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 10ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== * ''ರಾಜ್‌ಗೀ'' (1937) * ‌''ಜಾಖೆರ್‌ ಧನ್'' (1939) * ''ಜೆವಾನ್‌ ಸಂಗಿನಿ'' (1940) * ''ಪ್ರತಿಶೋಧ್‌‌'' (1941) * ''ಅಭೋಯೆರ್‌ ಬಿಯೆ'' (1942) * ''ಚದ್ದೋಬೆಶಿ'' (1944) * ''ಶಿಕಾರಿ'' (1945) * ''ಆಠ್‌ ದಿನ್‌'' (1946) * ''ಶಬ್ನಮ್‌'' (1949) * ''ಬಾಝಿ'' (1951) * ''ಜಾಲ್‌'' (1952) * ‌''ಬಾಝ್'' (1953) * ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌‌'' (1954) *''ಮುನಿಮ್‌ಜಿ'' (1954) * ''ದೇವ್‌ದಾಸ್‌‌'' (1955) * ''ಪ್ಯಾಸಾ'' (1957) * ''ನೌ ದೋ ಗ್ಯಾರಾ'' (1957) * ''ಚಲ್ತಿ ಕಾ ನಾಮ್‌ ಗಾಡಿ'' (1958) *''ಸೋಲ್ವಾ ಸಾಲ್‌'' (1958) * ''ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌'' (1959) * ''ಸುಜಾತಾ'' (1959) * ‌''ಕಾಲಾ ಬಝಾರ್'' (1960) * ''ಬಂಬಯಿ ಕಾ ಬಾಬು'' (1960) * ''ಬಾತ್‌ ಏಕ್‌ ರಾತ್‌ ಕೀ'' (1962) * ''ತೇರೆ ಘರ್‌ ಕೆ ಸಾಮ್‌ನೆ'' (1963) * ''ಬಂದಿನಿ'' (1963) * ''ಝಿದ್ದಿ'' (1964) * ''ಗೈಡ್‌'' (1965) * ''ಜ್ಯುವೆಲ್‌ ಥೀಫ್‌'' (1967) * ''ಪ್ರೇಮ್‌ ಪೂಜಾರಿ'' (1969) * ''ಆರಾಧನಾ'' (1969) * ''ಇಷ್ಕ್‌ ಪರ್‌‌ ಝೋರ್‌ ನಹೀ'' (1970) * ''ಶರ್ಮಿಲೀ'' (1971) * ''ನಯಾ ಝಮಾನಾ'' (1971) * ''ತೇರೆ ಮೇರೆ ಸಪ್ನೆ'' (1971) * ''ಅನುರಾಗ್‌'' (1972) * ‌''ಫಗುನ್'' (1973) * ''ಜುಗ್ನು'' (1973) * ''ಛುಪಾ ರುಸ್ತಂ'' (1973) * ''ಅಭಿಮಾನ್‌'' (1973) * ''ಫಗುನ್‌'' (1973) * ''ಪ್ರೇಮ್‌ ನಗರ್‌‌'' (1974) * ''ಸಗೀನಾ'' (1974) * ''ಚುಪ್ಕೆ ಚುಪ್ಕೆ'' (1975) * ''ಮಿಲಿ'' (1975) ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು== * 1934: ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ 1934ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಂಗಾಳ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ * 1958: [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 1958: ಏಷ್ಯಾ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ** 1970: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಚಿತ್ರ: ಆರಾಧನಾ, ಗೀತೆ: ''ಸಫಲ್‌ ಹೋಗಿ ತೇರಿ ಆರಾಧನಾ'' ** 1974: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಚಿತ್ರ: ''ಜಿಂದಗಿ ಜಿಂದಗಿ'' * 1969: [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] * ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜ್ಯೂರಿಯ ಗೌರವ * [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ** 1954: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಚಿತ್ರ: ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌‌'' ** 1973: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ; ಚಿತ್ರ: ''ಅಭಿಮಾನ್‌'' ** 1959: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಚಿತ್ರ: ''ಸುಜಾತಾ'' ** 1965: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಚಿತ್ರ: ''ಗೈಡ್‌'' ** 1969: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಚಿತ್ರ: ''ಆರಾಧನಾ'' ** 1970: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಚಿತ್ರ: ''ತಲಾಶ್‌‌'' ** 1974: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ; ಚಿತ್ರ: ''ಪ್ರೇಮ್‌ ನಗರ್‌‌'' * BFJA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ** 1965: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ (ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ); ಚಿತ್ರ: ''ತೀನ್‌ ದೇವಿಯಾ'' ** 1966: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ (ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ); ಚಿತ್ರ: ''ಗೈಡ್‌ '' ** 1966: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ (ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ); ಚಿತ್ರ: ''ಗೈಡ್‌'' ** 1969: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ (ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ); ಚಿತ್ರ: ''ಆರಾಧನಾ'' ** 1973: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ (ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ); ಚಿತ್ರ: ''ಅಭಿಮಾನ್‌'' ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} [http://epaper.timesofindia.com/Default/Scripting/ArticleWin.asp?From=Archive&amp;Source=Page&amp;Skin=pastissues2&amp;BaseHref=TOIM/2006/10/01&amp;PageLabel=20&amp;EntityId=Ar02000&amp;ViewMode=HTML&amp;GZ=T] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * ಪನ್ನಾಲಾಲ್‌ ರಾಯ್‌ ಬರೆದಿರುವ ''"ಸಚಿನ್‌ ಕರ್ತಾ"'' ಪರುಲ್‌ ಪ್ರಕಾಶನಿ, ಅಗರ್ತಲಾ. 2005. * ದಿನೇಶ್‌‌ ರಹೇಜಾ, ಜಿತೇಂದ್ರ ಕೊಥಾರಿ ಬರೆದಿರುವ ''ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್‌ ಲ್ಯೂಮಿನರೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾ'' ಇಂಡಿಯಾ ಬುಕ್‌ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌, 1996. ISBN 81-7508-007-8, ''ಪುಟ 1919'' . ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{imdb name | id=0005984 | name = Sachin Dev Burman }} * [http://www.sdburman.com ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಒಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sdburman.net ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] * [http://www.indianmelody.com/sdburman.htm ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915220522/http://indianmelody.com/sdburman.htm |date=2013-09-15 }} * [http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=song&amp;singer=s+d+burman S. D. ಬರ್ಮನ್‌‌ ಗೀತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701072430/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=song&singer=s+d+burman |date=2017-07-01 }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Burman, Sachin Dev | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = 1 October 1906 | PLACE OF BIRTH = [[Comilla]], [[Bangladesh]], erstwhile [[British India]] | DATE OF DEATH = 31 October 1975 | PLACE OF DEATH = [[Bombay]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India }} {{DEFAULTSORT:Burman, Sachin Dev}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೦೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:1975ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]] [[ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಮಿಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಚಿನ್‌ ದೇವ್‌ ಬರ್ಮನ್‌‌ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಮಿಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಸಂಗೀತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ತ್ರಿಪುರಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] 4f61z1mhes0tr28i8e2f038qnfqlk5k 0 27250 1373825 1367441 2026-05-20T05:12:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373825 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Mittal (disambiguation)}} {{Infobox Person | name = Sunil Bharti Mittal | image = Sunil Mittal.jpg | image_size = | caption = Sunil Bharti Mittal in 2024 | birth_date = {{Birth date and age|1957|10|23|df=y}} | birth_place = [[Ludhiana]], [[Punjab (India)|Punjab]], India | nationality = Indian | occupation = Chairman and Group CEO of <br />[[Bharti Enterprises]] | networth = {{gain}}$7.8 billion (2010)<ref name="india">{{cite web |url=http://www.forbes.com/profile/Sunil-Mittal |title= India's Richest Billionares |date= 18 November 2009 |work= Forbes |accessdate=1 April 2010}}</ref> | spouse = Nyna<ref name=dream/> |religion = [[Hindu]] | children = 3<ref name=dream/> | alma_mater = [[Panjab University|Punjab University]]<ref name=dream/> | residence = [[South Delhi]], India | website = [http://www.airtel.in www.airtel.in] | footnotes = <ref name=deal/> }} '''ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್''' ದೇವನಾಗರಿ: सुनील भारती मित्तल, [[ಪಂಜಾಬಿ]]: ਸੁਨੀਲ ਭਾਰਤੀ ਮਿੱਤਲ, ೧೯೫೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರಂದು ಜನಿಸಿದರು) . ಅವರು ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕ ಮತ್ತು ಭಾರತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಮೂಹದ CEO. The US$೭.೨ ಶತಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಜಿಎಸ್ಎಮ್|GSM]]-ಆಧಾರದ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ‌ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ದೊಡ್ಡ ಮೊಬೈಲ್‌ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ೧೯ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ೧೯೦ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರು ಸತ್ ಪಾಲ್(ಮಾಜಿ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು)ಮತ್ತು ಲಲಿತಾ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dream">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-32019056,prtpage-1.cms|title=Sunil Mittal speaking: I started with a dream|date=22 December 2002|work=Times of India|first1=Vinod|last1=Nair}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.thehindubusinessline.com/bline/2007/01/27/stories/2007012702200700.htm |title= Sunil Mittal, Indra Nooyi get Padma Bhushan |date= 27 January 2009 |work= The Hindu Businessline |accessdate=1 April 2010}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರು ಭಾರತದ [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬಿನ]] ಲೂಧಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸತ್ ಪಾಲ್ ಮಿತ್ತಲ್ ಲೂಧಿಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ(M.P)ರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಸ್ಸೋರಿ<ref name="ReferenceA">pg.೧೪,ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಮಿಟ್ಟಲ್ : ಪೆಸು! (ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ), ಕಿಜಕ್ಕು ,ISBN ೮೧೮೩೬೮೮೬೪೦</ref> ಯ ವೈನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಲ್ಲೆನ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಸಿಂಧಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢದ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="forbes">{{cite web |url= http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Sunil-Mittal-family_EM57.html |title= The World's Billionaires|author= |date= 11 March 2009 |work= Forbes |accessdate=April 1, 2010}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="dream" /> == ಉದ್ಯಮದ ಸಾಹಸಗಳು == ಪ್ರಥಮ ತಲೆಮಾರಿನ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ೧೮ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ<ref name="generator">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=NU39b9g1oOo |publisher=YouTube.com|title=Sunil Mittal TimesNow interview|accessdate=1 April 2010}}</ref> ೧೯೭೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದ ೨೦ ,೦೦೦(U$೫೦೦) ರುಪಾಯಿಗಳ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಈ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಸಿಕಲ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಚಾಲಕದಂಡಗಳನ್ನು(ಕ್ರಾಂಕ್‌ಶಾಫ್ಟ್)ತಯಾರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="cnn">{{cite news |url= http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/01/22/8397979/index2.htm |title= Wireless Wonder: India's Sunil Mittal |author= Clay Chandler |date= 17 January 2007 |work= CNN |publisher= [[CNNMoney.com]] |accessdate= 1 April 2010 |archive-date= 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100829235023/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/01/22/8397979/index2.htm |url-status= dead }}</ref> ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರಾದ ರಾಕೇಶ್, ರಾಜನ್ ಜತೆಗೆ ಭಾರತಿ ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್(ಭಾರತಿ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಆಮದು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="ReferenceA" /> ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೈಸಿಕಲ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೂಲುಹುರಿಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="cnn" /> ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿನ ರಫ್ತು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ಆಮದು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref name="generator" /> ನಂತರ ಅವರು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]ನಿಂದ ಸುಜುಕಿ ಮೋಟರ್ಸ್‌ನ ಪೋರ್ಟಬಲ್(ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ) ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಸಾವಿರಾರು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ಆಮದನ್ನು ದಿಢೀರಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಎರಡು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಅದು ನೀಡಿತು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುಶ್ ಬಟನ್(ಒತ್ತುವ ಗುಂಡಿ)ನ ದೂರವಾಣಿಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="generator" /> ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅವನ್ನು ತೈವಾನ್ ಕಂಪನಿ ಕಿಂಗ್ಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಳೆದ ವಿನ್ಯಾಸದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸುತ್ತುವ ಡಯಲ್‌ನ ಪೋನ್‌‍ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಇವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಲಿಮಿಟೆಡ್( (BTL) ರಚನೆಯಾಗಿ, ಜರ್ಮನಿಯ ಸೈಮನ್ಸ್ AGಜತೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಪುಶ್ ಬಟನ್(ಒತ್ತುವ ಗುಂಡಿ)ಯ ದೂರವಾಣಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿತ್ತಲ್‌‌ ಅವರು ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಡ್‌ಲೆಸ್(ತಂತಿರಹಿತ)ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಗೇರ್(ಸಾಮಗ್ರಿ)‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿತ್ತಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ " ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಜನರೇಟರ್ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಿತು. ತಾವು ಉದ್ಯಮದಿಂದ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದೆ. ಆಗ ಎದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೆಂದರೆ: ನಾನು ಮುಂದೇನು ಮಾಡಲಿ? ನಂತರ, ಅವಕಾಶಗಳು ಕರೆಯತೊಡಗಿದವು. ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪುಶ್ ಬಟನ್(ಒತ್ತುವ ಗುಂಡಿ)ಯ ದೂರವಾಣಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. -- ಆಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಈ ಸುತ್ತುವ ಡಯಲ್‌‌(ಮುಖಫಲಕ)ಗಳನ್ನು ವೇಗದ ಡಯಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಮರುಡಯಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ನಾನು ದೂರವಾಣಿಗಳು, ಬೀಟಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆನ್ಸರಿಂಗ್(ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ)/ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಕಂಪೆನಿಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream" /> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಒತ್ತುವ ಗುಂಡಿಯ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಿಟ್‌ಬ್ರೊ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.<ref name="ReferenceA" /> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಾಜು ಮಾಡಿದ ನಾಲ್ಕು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಜಾಲದ ಪರವಾನಗಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಘೋಷಿತ ಬೆಲೆಗೆ ಕೂಗುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.<ref name="dream" /> ಹರಾಜು ಕೂಗುವವರು(ಬಿಡ್ಡರ್) ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂಬುದು ದೆಹಲಿಯ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಮೂಹ ವಿವೆಂಡಿ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಕುದುರಿಸಿದರು. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದಿಸಿತು<ref name="generator" /> ಮತ್ತು ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್(ವ್ಯಾಪಾರಮುದ್ರೆ) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್(ಮೊಬೈಲ್)ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ೨ ದಶಲಕ್ಷ ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಗುರಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ಪ್ರಥಮ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪೆನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತಿ 'ಇಂಡಿಯಒನ್' ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ STD/ISDಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ದರಗಳನ್ನು ಇಳಿಮುಖಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="generator" /> ಇಂಡಿಯಒನ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಖಾಸಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಭಾರತಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೬ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು USಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ದೈತ್ಯ ಕಂಪೆನಿ ವಾಲ್ ಮಾರ್ಟ್ ಜತೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಈ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ADAG, NIS ಸ್ಪಾರ್ಟಾದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಭಾರತಿ ಕಾಮ್ಟೆಲ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ೨೦೦೮ರ ಮೇನಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದ ೨೧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮೂಲದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪೆನಿ MTN ಗ್ರೂಪ್ ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುನಿಲ್ ಭಾರತಿ ಮಿತ್ತಲ್ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಭಾರತಿ MTNನ ೧೦೦% ಪಾಲಿಗೆ US$೪೫ ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ''ದಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಿಂದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡೂ ಕಡೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಮಾತುಕತೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವು. ''ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್ '' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು MTNಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು, ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಬೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಏನೇ ಆದರೂ ಭಾರತಿಯು ಅದರ ಜತೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |url= http://www.economist.com/daily/news/displaystory.cfm?story_id=11323216&top_story=1 |title= Emerging-market telecoms: Eyes on Africa |author= |date= 6 May 2008 |work= The Economist|accessdate=1 April 2010}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, MTN ಗ್ರೂಪ್ ಭಾರತಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಬದಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಾತುಕತೆಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.<ref name="deal">{{cite news |url= https://www.nytimes.com/2008/05/25/technology/25bharti.html |title= $50 Billion Telecom Deal Falls Apart |author= Heather Timmons|date= 25 May 2008 |work=New York Times |accessdate=1 April 2010}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮೇನಲ್ಲಿ, ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ತಾವು MTN ಜತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪುನಃ ದೃಢಪಡಿಸಿತು ಹಾಗು ೨೦೦೯ ಜುಲೈ ೩೧ರೊಳಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ನಂತರ ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತು. "MTN ಗ್ರೂಪ್ ‌ಜತೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ". ಆದರೆ ತರುವಾಯ ಒಪ್ಪಂದವಿಲ್ಲದೇ ಮಾತುಕತೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರೋಧದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url= http://www.telecoms.com/14914/bharti-mtn-call-off-merger-talks/ |title= Bharti and MTN have called off merger discussions once again|author= James Middleton |date= 1 October 2009 |publisher=Telecoms.com |accessdate=1 April 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಮಿತ್ತಲ್ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೩ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ೨೩ನೇ ತಾರೀಖು ಜನಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳ ೨೩ನೇ ದಿನದಂದು ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="today">{{cite web |url= http://www.brfcs.co.uk/mb/index.php/topic/23622-rovers-takeover/page__st__120 |title= I wonder who did this |date= 3 October 2010 |work= India Today |accessdate= 12 October 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಮಾಂಸ ಸೇವನೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="today" /> == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == ಭಾರತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಗುರಿಯತ್ತ ಮಿತ್ತಲ್ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ೨೦೦೯ನೇ ಸಾಲಿನ ವಿಶ್ವದ ಉನ್ನತ ೨೫ ಪರೋಪಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಸರು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://online.barrons.com/article/SB125935466529866955.html |title= The 25 Best Givers |author= Suzanne McGee |date= 30 November 2009 |work= Barron's|accessdate=1 April 2010}}</ref> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat}} * [http://birlaa.com/2010/02/15/bharti-airtel-zain-deal-updates/ ಭಾರತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್ ZAIN ಡೀಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110411222030/http://birlaa.com/2010/02/15/bharti-airtel-zain-deal-updates/ |date=2011-04-11 }} * [http://www.FieldFresh.in ಭಾರತಿ`ಸ್ ಅಗ್ರಿವೆಂಚರ್ ವಿತ್ ರಾತ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417013137/http://www.fieldfresh.in/ |date=2009-04-17 }} * [http://www.exhilway.com ಎಕ್ಸಿಲ್‌ವೇ ಫೈನಾನ್ಸ್, ಭಾರತಿ`ಸ್ ವೆಲ್ತ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202022229/http://exhilway.com/ |date=2011-02-02 }} *[http://birlaa.com/2008/05/14/bharti-airtel-mtn-merger/ MTN ಭಾರತಿ ಮರ್ಜರ್ ಫೇಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127063608/http://birlaa.com/2008/05/14/bharti-airtel-mtn-merger/ |date=2010-11-27 }} * [http://www.BhartiAirtel.in ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್'ಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070731005603/http://www.bhartiairtel.in/ |date=2007-07-31 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6090612.stm BBC ನ್ಯೂಸ್: ಹು ಈಸ್ ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್?] * [http://deshgujarat.com/2007/04/03/speech-by-sunil-bharti-mittal-at-nirma-university-ahmedabadmp3/ ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್'ಸ್ ಅಡ್ರೆಸ್ ಟು ಯುತ್ಸ್ & ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಎಂಪಿ3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425150657/http://deshgujarat.com/2007/04/03/speech-by-sunil-bharti-mittal-at-nirma-university-ahmedabadmp3/ |date=2011-04-25 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Mittal, Sunil | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = 23 October 1957 | PLACE OF BIRTH = Ludhiana, Punjab, India | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Mittal, Sunil}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶತಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲುಧಿಯಾನದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಹಳೆವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಂಧಿಯ ಶಾಲೆ ಹಳೆವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] 7rc4kai9jwzq2yv2voomfh44lr7rptk 0 27272 1373794 1364661 2026-05-19T20:42:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373794 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Infobox person | name = Shammi Kapoor | image = Shammi Kapoor still19.jpg | name = Shammi Kapoor | birth_date = {{Birth date|1931|10|21|df=yes}} | birth_place = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] India | years_active = ೧೯೫೨- present | height =೬ ಅಡಿ <ref>[http://www.imdb.com/name/nm0004433/bio]</ref> {{death date and age|2011|8|14|1931|10|21|df=yes}} | birth_name = Shamsher Raj Kapoor | filmfareawards='''[[Filmfare Best Actor Award|Best Actor]]''<br />೧೯೬೮ ''[[Brahmachari (Hindi film)|Brahmachari]]'' <br />'''[[Filmfare Best Supporting Actor Award|Best Supporting Actor]]''<br />೧೯೮೨ ''[[Vidhaata]]''<br />'''[[Filmfare Lifetime Achievement Award]]''' (೧೯೯೫) | spouse = [[Geeta Bali]] (೧೯೫೫-೧೯೬೫) (due to her death) <br> Neela (೧೯೬೯ - Present) | website = [http://junglee.org.in junglee.org.in] }} '''ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್''' {{lang-hi| शम्मी कपूर}}{{lang-ur| شمّی کپُور}} ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗದ ಖ್ಯಾತ ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಇವರು ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ ಕಾತ್ರಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿ ಸಿನೇಮಾ ರಂಗದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ನಾಟಕಕಾರರಾದ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮಗನಾಗಿ [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು.ಇವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು '''ಶಮ್ಶೇರ್ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''' . ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರರ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದು (ಇತರರೆಂದರೆ ರಾಜ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಶಶಿ ಕಪೂರ್) ತಂದೆಯಂತೆಯೆ ಇವರೆಲ್ಲರೂ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಬಾಲಿವುಡ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮುಂಬೈದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ್ಯೂ ಇವರ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳನ್ನು ತಂದೆಯವರು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂ ಥಿಯೇಟರ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದರು. ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಮತ್ತು ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತರು. ಮುಂಬೈಗೆ ವಾಪಸಾದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸೆಂಟ್‌ಜೋಸೆಫ್‌ರ ಕಾನ್ವೆಂಟ್(ವಾಡಲಾ) ನಂತರ ಡಾನ್ ಬಾಸ್ಕೋ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯಾಬ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಹಗ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ನ್ಯೂ ಎರಾ ಸ್ಕೂಲ್'ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರನಟ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ರವರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ ಕಪೂರ್‌ ಇವರ ಸಾಧಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಇವರು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ''ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದರ ನಂತರ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ತುಮ್ಸಾ ನಹಿ ದೇಖಾ'' , ''ದಿಲ್ ದೇಖೆ ದೇಕೊ'' , ''ಜಂಗ್ಲಿ'' , ''ದಿಲ್ ತೇರಾ ದಿವಾನಾ'' , ''ಪ್ರೊಫೇಸರ್'' , ''ಚೈನಾ ಟೌನ್'' , ''ರಾಜಕುಮಾರ'' , ''ಕಶ್ಮೀರ್ ಕಿ ಕಲಿ'' , ''ಜಾನ್ವರ್'' , '' ತಿಸರಿಮಂಜಿಲ್'' , ''ಆನ್ ಇವನಿಂಗ್ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್'' , ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' , ಮತ್ತು ''ಅಂದಾಜ್'' ಮತ್ತು ''ವಿಧಾತಾ'' ಗಳಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನಸೂರೆಗೊಂಡರು. ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' ಚಿತ್ರಕಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ''ವಿಧಾತಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ಸಹನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿದವು. ==ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ== ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್ ಇವರು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರುಯಿಯಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ತಂದೆಯವರ ಕಂಪನಿಯಾದ ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಇವರು ಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸಹನಟರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಅವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ಕೇವಲ ರೂ.೫೦ ಮಾತ್ರ. ಮುಂದಿನ ೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಳ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ರೂ.೩೦೦/-ಮಾತ್ರ. ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ''ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿದರ್ದೇಶಕರು ಮಹೇಶ ಕೌಲ್‌ರವರು ಮತ್ತು ಚಾಂದ್ ಉಸ್ಮಾನಿಯವರು ಕಪೂರ್‌ರವರ ಪ್ರಥಮ ನಾಯಕ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಚಿತ್ರರಂಗದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಕಪೂರ್ ಅಮಿತಾಭ್ ರೊಂದಿಗೆ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ನಾಸೀರ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ತುಮ್ಸಾ ನಹಿ ದೇಖಾ'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ''ದಿಲ್ ದೇಖೆ ದೇಖೋ'' ದಲ್ಲಿ ಆಶಾ ಪರೇಖ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಹಗುರ ಹೃದಯದ ಹುಡುಗಾಟಿಕೆ ಬುದ್ದಿಯ ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು.‍ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ''ಜಂಗ್ಲಿ'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಇವರ ಹೊಸ ಗತ್ತಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದರು. ಇವರು ಮೊಹಮ್ಮದ ರಫೀಯವರನ್ನೇ ಇವರ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]ರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿಯರಾದ [[ಮಧುಬಾಲಾ|ಮಧುಬಾಲಾರಂತಹ]] ನಟಿಯರೊಂದಿಗೆ ''ರೈಲ್ ಕಾ ಡಿಬ್ಬಾ'' (೧೯೫೩) ದಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹೊಸ ನಾಯಕ ನಟಿಯರನ್ನು ಇವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ ಆಶಾ ಫರೇಕ್, ಸಾಧನಾ, ಸಾಯಿರಾಬಾನು, ಶರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್ ಈ ನಾಲ್ವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟಿಯರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>http://www.screenindia.com/news/shammi-kapoorl-lionheart/೩೮೮೩೩೯/{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಪೂರರೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಶರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್, ರಾಜಶ್ರೀ, ಮತ್ತು ಆಶಾ ಫಾರೇಖ್‌ರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸುವುದು ಇವರಿಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.thirtymm.com/profiles/interviews_82.html |title=thirtymm.com - ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂಸ್ - ಪವರ್ಡ್ ಬೈ ರಿಯಾಕ್ಟ್ ಮೀಡಿಯಾ |access-date=2011-01-20 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929194001/http://www.thirtymm.com/profiles/interviews_82.html |url-status=dead }}</ref> ಆಶಾ ಫಾರೇಖ್ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇವರ ಜೋಡಿ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ತೀಸರಿ ಮಂಜಿಲ್'' (೧೯೬೬) ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾಧದಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಪ್ರೊಫೇಸರ್'' , ''ಚಾರ್ ದಿಲ್ ಚಾರ್ ರಾಹೆ'' , ''ರಾತ್ ಕೆ ರಾಹಿ'' , ''ದಿಲ್ ತೇರಾ ದಿವಾನಾ'' , ‘ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ತೊ ಡರನಾ ಕ್ಯಾ’, ''ಚೈನಾ ಟೌನ್'' , ''ಕಶ್ಮೀರ್ ಕಿ ಕಲಿ'' , '' ಬ್ಲಫ್ ಮಾಸ್ಟರ್'' , ''ಜಾನ್ವರ್'' ಮತ್ತು ''ರಾಜಕುಮಾರ್‌'' ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪಡೆದಿದ್ದರು ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ನಟ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಪಿಲ್ಮಫೇರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಉತ್ತಮ ಗುಣ ಸೌಂದರ್ಯ, ಹಸಿರು ಕಂಗಳು, ಎತ್ತರ, ದೇಹದಾಢ್ಯ ಇವುಗಳು ಕೂಡ ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಉತ್ತುಂಗತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲುಂಟಾಗತೊಡಗಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ''ಅಂದಾಜ್'' ಚಿತ್ರವು ಕೊನೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಜಮೀರ್'' , ''ಹೀರೋ'' , ''ವಿಧಾತಾ'' (೧೯೭೪)ಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶರಾಗಿ ಲಮ್ರಾ ಲಾ ಡೋಸ್ ಇವರ ಕತೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ''ಮನೋರಂಜನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅದಾದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ ''ಬಂಡಲ್‌ಬಾಜ್'' (೧೯೭೬)ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದೆರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರರಸಿಕರ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾದವು. ಇವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ''ಸಾಂಡ್ವಿಚ್'' (೨೦೦೬).ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನಾದ ರಾಜಕಪೂರ್ ಇವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ರನಬೀರ್ ಕಪೂರ್ ಜೊತೆ ಇಮ್ತಿಯಾಜ್ ಅಲಿಯವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್ ಅವರು, ಮೊದಲು ಗೀತಾ ಬಾಲಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ. "ರಂಗೀನ್ ರಾತೇ" ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಇವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೀತಾರವರು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಗೀತಾರವರು ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ ಇವರಿಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೀತಾರವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳನಂತರ ಅವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಮುಂಬೈದಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಿಯನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾನಗಂಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹರಿವಾಲಿಯಾರವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವರ್ಗದವರಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯ ಸುಂದರ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ೦೧-ಜುಲೈ-೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಗಂಡುಮಗುವಿನ ಜನನವಾಯಿತು. ಮುಂಬೈನ ಶಿರೋಡಕರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಾಯಿತು ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಆದಿತ್ಯರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಐದು ವರ್ಷ ನಂತರ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗುವಾಯಿತು. ಅದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಂಚನ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ''ತೀಸರಿ ಮಂಜಿಲ್'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಿಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದುರಾದೃಷ್ಟ ಕಪೂರ್‌ರಿಗಾಗಿ ಕಾದಿತ್ತು. ಗೀತಾರರವು ಸಿಡುಬಿನಿಂದಾಗಿ ಕಪೂರ್‌ರವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಗಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಆ ನೋವೇ ೧೯೬೮ರ ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಮ್ತಾಜ್‌ರ ಜೊತೆಗೆ ಕಪೂರ್‌ರವರನ್ನು ನಟಿಸಲು ಪ್ರೆರೇಪಿಸಿತು. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಬಾವನಗರದ ಉಚ್ಚಕುಟುಂಬದ ನೀಲಾದೇವಿ ಗೋಹಿಲ್‌ ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಪ್ರಣಯ ಪಾತ್ರಗಳು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ''ಅಂದಾಜ್'' (೧೯೭೧)ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ''ಜಂಗ್ಲಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ''ಬ್ಲಪ್ ಮಾಸ್ಟರ್'' (೧೯೬೪)ರಲ್ಲಿ ತನಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಸಾಯಿರಾಬಾನುರವರ ತಂದೆಯಾಗಿ ''ಜಮೀರ್'' (೧೯೭೫)ರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಪರ್ವಾರಿಶ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್|ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್]]‌ರ ತಂದೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮನೋರಂಜನ್(೧೯೭೪) ಮತ್ತು ''ಇಮ್ರಾ ಲಾ ಡೌಸ್'' ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಬಂಡಲ್‌ಬಾಜ್'' (೧೯೭೬)ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೋಷಕ ನಟರಾಗಿಯೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಕೂಡಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲ. ೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಪೋಷಕ ನಟರಾಗಿಯೇ ನಟಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ''ವಿಧಾತಾ'' ಚಿತ್ರದ ನಟನೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಭಾಜನರಾದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ೧೯೯೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ರವರು ಭಾರತದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು (ಐ.ಯು.ಸಿ.ಐ) ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರರ ವರ್ಗದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಥಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಕರ್ಸ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ಗಳಂತಹ ಅಂತರಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಗಮದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರರು ಕಪೂರ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [http://www.rajshri.com/Video/Shammi-Kapoor-Unplugged-Ep-5 ಅವರೇ ಸಂದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724022251/http://www.rajshri.com/Video/Shammi-Kapoor-Unplugged-Ep-5 |date=2010-07-24 }} ವಾರಕ್ಕೆ ೩ ಬಾರಿ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೂ ಸಹಾ ಅವರನ್ನು ಖಿನ್ನರಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ತನಗೆ ಇಷ್ಟೇಲ್ಲವನ್ನು ನೀಡಿದ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ನತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸನ್ಮಾನಗಳು== * ೧೯೬೨ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಕರಣ--''ಪ್ರೊಫೇಸರ್'' <ref>{{cite web|title=The Nominations - 1962|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366477.cms|publisher=Filmfare Awards|accessdate=15 December 2010|archive-date=8 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://archive.is/20120708060818/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/366477.cms|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೬೮ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಉತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ , ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' <ref>{{cite web|title=The Winners - 1968|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366813.cms|publisher=Filmfare Awards|accessdate=15 December 2010|archive-date=9 ಮಾರ್ಚ್ 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040309062818/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366813.cms|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೮೨ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ, ''ವಿಧಾತಾ'' <ref>{{cite web|title=The Winners - 1982|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/367125.cms|publisher=Filmfare Awards|accessdate=15 December 2010|archive-date=9 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://archive.is/20120709074210/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/367125.cms|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೯೫ - ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web|title=Lifetime Achievement (Popular)|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=33782146|publisher=Filmfare Awards|accessdate=15 December 2010|archive-date=12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212082935/http://filmfareawards.indiatimes.com/cms.dll/articleshow?artid=33782146|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೯೮ - ಕಲಾಕಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - "ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ" ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.kalakarawards.com/adver/105937cinema-awardee.htm |title=ಕಲಾಕಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |access-date=2011-01-20 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220004457/http://www.kalakarawards.com/adver/105937cinema-awardee.htm |url-status=dead }}</ref> * ೧೯೯೯ - ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಝೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೦೧ - ಸ್ಟಾರ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೦೧ - ಆನಂದಾಲೋಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೦೨ - ಐಫಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ .<ref>{{Cite web |url=http://www.iifa.com/2002_winner.htm |title=ಐಫಾ : ಐಫಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ - ಪಾಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ - 2000 - ವಿನ್ನರ್ಸ್ |access-date=2011-01-20 |archive-date=2007-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070816230628/http://www.iifa.com/2002_winner.htm |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೫ - ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ<ref>[http://www.bollywoodawards.com ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಫ್ಯಾಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಮ್ಯೂಜಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]</ref> ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೦೮ - ಪುಣೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ(ಪಿಐಎಫ್‌ಎಫ್) ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ .<ref>ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌[http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=82eafdbb-2efd-4d47-99b8-b2e62d65f4b2&amp;MatchID1=4619&amp;TeamID1=3&amp;TeamID2=4&amp;MatchType1=1&amp;SeriesID1=1163&amp;MatchID2=4617&amp;TeamID3=3&amp;TeamID4=4&amp;MatchType2=1&amp;SeriesID2=1163&amp;PrimaryID=4619&amp;Headline=Shammi+Kapoor%2c+Sharmila+Tagore+honoured+at+Pune+International+Film+Fest , ಶರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್ ಆನರ್ಡ್ ಎಟ್ ಪುಣೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ -ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090108195913/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=82eafdbb-2efd-4d47-99b8-b2e62d65f4b2&MatchID1=4619&TeamID1=3&TeamID2=4&MatchType1=1&SeriesID1=1163&MatchID2=4617&TeamID3=3&TeamID4=4&MatchType2=1&SeriesID2=1163&PrimaryID=4619&Headline=Shammi+Kapoor%2C+Sharmila+Tagore+honoured+at+Pune+International+Film+Fest |date=2009-01-08 }}</ref> * ೨೦೦೯ -ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಅಕಾಡಮಿಯಿಂದ ಫಾಲ್ಕೆ ಲೆಂಜೆಂಡ್ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ [http://www.bollywoodhungama.com/news/2009/04/18/12766/index.html ] * ಭಾರತೀಯ ಮನೊರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಕಾಣಿಕೆಗೆ ಗೌರವ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ(ಎಫ್‌ಐಸಿಸಿಐ)ಯಿಂದ ಲಿವಿಂಗ್ ಲೆಜೆಂಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.chennaionline.com/film/News/2007/03article09.asp |title=ಎಫ್‌ಐಸಿಸಿಐ-ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ |access-date=2011-01-20 |archive-date=2007-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070325204709/http://chennaionline.com/film/News/2007/03article09.asp |url-status=dead }}</ref> * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web|title=Environmentalist Ajay Jain awarded “Rashtriya Gaurav Award 2010”|url=http://www.i-newswire.com/environmentalist-ajay-jain-awarded/18301|publisher=i-Newswire|accessdate=15 December 2010}}</ref> ==ಬಹುತೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {{colbegin|2}} * ''ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ'' (೧೯೫೩) * ''ರೇಲ್ ಕಾ ಡಿಬ್ಬಾ'' (೧೯೫೩) * ''ಥೋಕರ್'' (೧೯೫೩) * ''ಲೈಲಾ ಮಜ್ನು'' (೧೯೫೩) ನೂತನ್ * ''ಲಡ್ಕಿ'' (೧೯೫೩) * ''ಗುಲ್ ಸನೋಬರ್'' (೧೯೫೩) * ''ಕೋಜ್'' (೧೯೫೩) * ''ಶಮಾ ಪರ್ವಾನಾ'' (೧೯೫೪) * ''ಮೆಹಬೂಬಾ'' (೧೯೫೪) * ''ಎಹಸಾನ್'' (೧೯೫೪) * ''ಚೋರ್ ಬಜಾರ್'' (೧೯೫೪) * ''ಟಾಂಗೆವಾಲಿ'' (೧೯೫೫) * ''ನಕಾಬ್'' (೧೯೫೫) * ''ಮಿಸ್ ಕೊಕಾ ಕೋಲಾ'' (೧೯೫೫) * ''ದಕು'' (೧೯೫೫) * ''ಸಿಪಹ್ಸಾಲಾರ್'' (೧೯೫೬) * ''ರಂಗೀನ್ ರಾತೆ'' (೧೯೫೬) ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ * ''ಮೆಮ್‌ಸಾಹಿಬ್'' (೧೯೫೬) * ''ಹಮ್ ಸಬ್ ಚೋ ಹೇ'' (೧೯೫೬) * ''ತುಮ್ಸಾ ನಹಿ ದೇಖಾ'' (೧೯೫೭ ಚಿತ್ರ) ಅಮಿತಾ * ''ಮಹಾರಾಣಿ'' (೧೯೫೭) * ''ಕಾಫಿ ಹೌಸ್'' (೧೯೫೭) * ''ಮಿರ್ಜಾ ಸಾಹಿಬಾನ್'' (೧೯೫೭) * ''ಮುಜ್ರಿಮ್'' (೧೯೫೮) * ''ದಿಲ್ ದೇಖೆ ದೇಕೊ'' (೧೯೫೮) ಆಶಾ ಫಾರೇಖ್ * ''ಉಜಾಲಾ'' (೧೯೫೯) ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ * ''ರಾತ್ ಕೆ ರಾಹಿ'' (೧೯೫೯) * ''ಮೊಹರ್'' (೧೯೫೯) * ''ಬಸಂತ್'' (೧೯೬೦) * ''ಕಾಲೇಜ್ ಗರ್ಲ್'' (೧೯೬೦) * ''ಸಿಂಗಾಪೂರ್'' (೧೯೬೦) * ''ಬಾಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್'' (೧೯೬೧) * ''ಜಂಗ್ಲಿ'' (೧೯೬೧) ಸಾಯಿರಾ ಬಾನು * ''ದಿಲ್ ತೇರಾ ದಿವಾನಾ'' (೧೯೬೨) ಮಾಲಾ ಸಿನ್ಹಾ * ''ಪ್ರೊಫೇಸರ್'' (೧೯೬೨) ಕಲ್ಪನಾ * ''ಚೈನಾ ಟೌನ್'' (೧೯೬೨) ಶಕೀಲಾ/ಹೆಲನ್ * '' ಬ್ಲಫ್ ಮಾಸ್ಟರ್'' (೧೯೬೩) * ''ಶಹಿದ್ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್'' (೧೯೬೩) * ''ಜಬ್ ಸೆ ತುಮ್ಹೆ ದೇಖಾ ಹೆ'' (೧೯೬೩) * ''ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ತೊ ಡರನಾ ಕ್ಯಾ'' (೧೯೬೩) * ''ರಾಜಕುಮಾರ'' (೧೯೬೪) ಸಾಧನಾ * ''ಕಶ್ಮೀರ್ ಕಿ ಕಲಿ'' (೧೯೬೪) ಶರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್ * ''ಜಾನ್ವರ್'' (೧೯೬೫) ರಾಜಶ್ರೀ * '' ತಿಸರಿಮಂಜಿಲ್'' (೧೯೬೬) ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ * ''ಪ್ರೀತ್ ನಾ ಜಾನೆ ರೀತ್'' (೧೯೬೬) * ''ಬರ್ತಮೀಜ್'' (೧೯೬೬) * ''ಆನ್ ಇವನಿಂಗ್ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್'' (೧೯೬೭) ಶರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್ * ''ಲಾತ್ ಸಾಹೇಬ್'' (೧೯೬೭) ನೂತನ್ * ''ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ'' (೧೯೬೮) ರಾಜಶ್ರೀ * ''ಪ್ರಿನ್ಸ್'' (೧೯೬೯) ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲಾ * ''ತುಮ್ಸೆ ಅಚ್ಚಾ ಕಾನ್ ಹೈ'' (೧೯೬೯) ಬಬಿತಾ * ''ಸಂಚಾರಿ'' (೧೯೬೯) ಸಾಧನಾ * ''ಪಗ್ಲಾ ಕಹಿ ಕಾ'' (೧೯೭೦) ಆಶಾ ಫಾರೇಖ್/ಹೆಲನ್ * ''ಅಂದಾಜ್'' (೧೯೭೧) ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ/ಸಿಮಿ * ''ಜವಾನ್ ಮೊಹಬ್ಬತ್'' (೧೯೭೧) ಆಶಾ ಫಾರೇಖ್ * ''ಜಾನೆ ಅಂಜಾನೆ'' (೧೯೭೧) ಲೀಲಾ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ * ''ಪರ್ವರಿಶ್'' (೧೯೭೩) * ''ಜಮೀರ್'' (೧೯೭೩) * ''ಮನೋರಂಜನ್'' (೧೯೭೪) ಜೀನತ್ ಅಮಾನ್ * ''ಚೋಟೆ ಸರ್ಕಾರ್'' (೧೯೭೪) ಸಾಧನಾ * ''ಶಾಲಿಮರ್'' (೧೯೭೮) * ''ಪ್ರೊಫೇಸರ್ ಪ್ಯಾರೆಲಾಲ್'' (೧೯೮೧) * ''ರಾಕಿ'' (೧೯೮೧) * ''ನಸೀಬ್b'' (೧೯೮೧) * ''ಪ್ರೇಮ್ ರೋಗ್'' (೧೯೮೨) ಸುಶ್ಮಾ ಸೇಠ್ * ''ವಿಧಾತಾ'' (೧೯೮೨) * ''ದೇಶ್ ಪ್ರೇಮಿ'' (೧೯೮೨) * ''ಹೀರೋ'' (೧೯೮೩) ಊರ್ಮಿಳಾ ಭಟ್ * ''ಬೇತಾಬ್'' (೧೯೮೩) * ''ಸೋನಿ ಮಾಹಿವಾಲ್'' (೧೯೮೪) * ''ಎರತಾಜ್'' (೧೯೮೮) * ''ಅಜೂಬಾ'' (೧೯೯೧) * ''ಚಮತ್ಕಾರ್'' (೧೯೯೨) * ''ಸುಖಮ್ ಸುಖಕರಮ್'' (೧೯೯೪) (ಮಲಯಾಳಂ) * ''ಔರ್ ಪ್ಯಾರ್ ಹೋಗಯಾ'' (೧೯೯೬) ಶಮ್ಮಿ * ''ಕರೀಬ್'' (೧೯೯೮) * ''ಜಾನಮ್ ಸಮ್ಜಾ ಕರೋ'' (೧೯೯೯) * ''ಈಸ್ಟ್ ಈಸ್ ಈಸ್ಟ್'' (೧೯೯೯) * ''ಯೇ ಹೇ ಜಲ್ವಾ'' * ''ವ್ಹಾ! '' ''ತೇರಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹನಾ'' (೨೦೦೨) * ''ಬೋಲಾ ಇನ್ ಬಾಲಿವುಡ್‌'' (೨೦೦೫) * ''ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್'' (೨೦೦೬) {{colend|2}} * [http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&amp;actor=shammi+kapoor ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005033601/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&actor=shammi+kapoor |date=2011-10-05 }} ==ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಓದಲು== * ''ದಿ ಕಪೂರ್‌ಸ್‌: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿನೆಮಾ'' , ಲೇಖಕರು: ಮಧು ಜೈನ್‌. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ವೈಕಿಂಗ್‌, ೨೦೦೫. ISBN ೦೬೭೦೦೫೮೩೭೮. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.rajshri.com/TVShow/Shammi-Kapoor-Unplugged ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ ಅನ್‌ಪ್ಲಗ್ಡ್ - ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ಸ್ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ವಿಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110830065538/http://www.rajshri.com/TVShow/Shammi-Kapoor-Unplugged |date=2011-08-30 }} * [http://www.shammikapoor.net/ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ ಫ್ಯಾನ್‌ಕ್ಲಬ್] * {{Twitter|shamsheraj|Shammi Kapoor}} * {{imdb name|id=0004433|name=Shammi Kapoor}} * [http://www.junglee.org.in/ ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ಸ್ ಸೈಟ್] * [http://www.tarakash.com/our-voice/podcast-shammi-kapoor.html/ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್: ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025080402/http://www.tarakash.com/our-voice/podcast-shammi-kapoor.html |date=2008-10-25 }} ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ : ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ಥಡೇ शम्मी याहू साहब ಅನ್ Tarakash.com {{FilmfareBestActorAward}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME =Kapoor, Shammi | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH =21 October 1931 | PLACE OF BIRTH =[[ಮುಂಬೈ]], [[Maharashtra]] India | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Kapoor, Shammi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೩೧ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬೈನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬೀ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] hquyuhul06ath7dlixocvczipzgkwc0 0 27303 1373848 1369294 2026-05-20T10:47:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373848 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = Hindustan Petroleum Corporation Limited |company_logo = [[Image:Hindustan Petroleum Logo.svg|150px]] |company_type = [[Government-owned corporation|State-owned enterprise]]<br />[[public company|Public]] ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}) |company_slogan = Future full of Energy |foundation = 1974 |location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India |key_people = S Roy Choudhury <br /> ([[Chairman]] & [[Managing Director|MD]]) |num_employees = ~11,245 <small>(2009)</small> |revenue = {{loss}} {{INRConvert|112516.88|c}} (2010) <ref name="bseindia1">{{cite web |url=http://www.bseindia.com/qresann/detailedresult_cons.asp?scrip_cd=500104&qtr=65.5&compname=HINDUSTAN%20PETROLEUM%20CORPORATION%20LTD.&quarter=MC2009-2010&checkcons=55c |title=BSE 2010 Data |publisher=www.bseindia.com |date= |accessdate=2010-07-26 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |net_income = {{increase}} {{INRConvert|1475.15|c}} (2010) <ref name="bseindia1"/> |assets = {{increase}} $12.689 billion (2010)<ref name=sbi>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |title=Fortune Global 500 2010 Rankings - State Bank of India |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310080638/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2010/snapshots/6360.html |url-status=dead }}</ref> |equity = {{increase}} $2.734 billion (2010) <ref name=sbi/> |industry = [[List of petroleum companies|Oil]] |products = [[Fuels]]<br />[[Oils]]<br />[[Liquified petroleum gas|LPG]] |homepage = [http://www.hindustanpetroleum.com/ www.hindustanpetroleum.com] }} '''ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ('''ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್''' ) ({{BSE|500104}}, {{NSE|HINDPETRO}}), ಭಾರತದ [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಒಡೆತನದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ 500 ಕಂಪನಿಗಳ ಭಾರತದ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ 311<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |title=ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ಮನಿ |access-date=2011-01-21 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602085838/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/countries/India.html |url-status=dead }}</ref> ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ, ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2008-09ರಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು {{INR}} 1,16,428 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ 1,31,802 ಕೋಟಿ ರೂಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,618 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳು), ಭಾರತದಲ್ಲಿ 20% ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರುಗಳು ಇವೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2007-08ರಲ್ಲಿ: ವಹಿವಾಟು- ರೂ 1,03,837 ಕೋಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ/ಆದಾಯ- {{INR}} 1,12,098 ಕೋಟಿಗಳು (ಯುಎಸ್$ 25,142 ಮಿಲಿಯನ್). ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಂಧನ & ವಿಶೇಷ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತಹ 2 ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |title=Hindustan Petroleum Corporation Limited Relies on Oracle Database Security Solutions |publisher=/www.indiaprwire.com |date= |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035434/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/information-technology/2010051750909.pdf |url-status=dead }}</ref>, ವಾರ್ಷಿಕ 6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ) ಒಂದು ಮುಂಬಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ)ಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 8.3 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ‌ (ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ)ನಲ್ಲಿ ಇವೆ.<ref>http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/25041.wss</ref> ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ & ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಮ್‌ಆರ್‌ಪಿಎಲ್) ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ 16.95% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [http://www.hmel.in ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಇಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101003957/https://www.hmel.in/ |date=2020-11-01 }} ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಧಾರದ ತೈಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲ್ಯೂಬ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.companyin.com/hpcl.htm |title=HPCL - Company Profile |publisher=Companyin.com |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref> 335 ಟಿಎಮ್‌ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಈ ಲ್ಯೂಬ್ ರೀಫೈನರಿಯು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಲ್ಯೂಬ್ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 40% ರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಸುಮಾರು 300+ ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳ ಲ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷತೈಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗವು 13 ಝೋನಲ್ ಆಫೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 101 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.topnews.in/buy-hpcl-target-rs-490-2265932 |title=Buy HPCL With Target Of Rs 490 &#124; TopNews |publisher=Topnews.in |date=2010-05-07 |accessdate=2010-07-26}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಪ್ಲೈ & ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಾಂಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಸ್, ಏವಿಯೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟೀಸ್, ಎಲ್‍ಪಿಜಿ ಬಾಟ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಲ್ಯೂಬ್ ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್, ಇನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಿಲೇ ಡಿಪೋಸ್, ರೀಟೈಲ್ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳು (ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪು) ಹಾಗೂ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ & ಲ್ಯೂಬ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಷಿಪ್‌ಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ವರ್ಷಕಳೆದಂತೆ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. 1984/85 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದು ಈಗ 13.00 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. 1984-85ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟು {{INR}} 2687 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದು 2008-09ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೂ 1,31,802 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಪೆಟ್ರೋಲ್''' ಅನ್ನು ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ (ಎಮ್‌ಎಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪರದ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರೆಂದರೆ ದಿನನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರು. #ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '''ಡೀಸಲ್''' ಅನ್ನು ಹೈ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಡೀಸಲ್(ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪಂಪುಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಟರ್ಮಿನಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಪೋಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಟೋ ಮಾಲೀಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. #'''ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ಸ್''' <ref>http://www.hplubes.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831193037/http://www.hplubes.com/ |date=2006-08-31 }} HP Lubes</ref> ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಲುಬ್ರಿಕೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30% ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್‌ಪಿ ಲ್ಯೂಬ್ಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡುಗಳೆಂದರೆ ಲಾಲ್ ಘೋಡಾ, ಮಿಲ್ಸೀ, ಥಂಡಾ ರಾಜಾ, ಕೂಲ್ಗರ್ದ್ ಮುಂತಾದವು. #'''ಎಲ್‌ಪಿಜಿ''' <ref>http://www.hpgas.com HP GAS</ref> ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂದ್. #ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎ‌ಎಸ್‌ಎಫ್ (ಏಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ) ಜೊತೆಗೆ'''ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಫ್ಯುಯಲ್''' <ref>http://www.hpaviation.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190423062242/http://www.hpaviation.in/ |date=2019-04-23 }} HP Aviation</ref>, ಪ್ರಮುಖ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಈ ಎಟಿಎಫ್ ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ 1ಗೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. # '''ಬಿಟುಮೆನ್''' # '''ಫರ್ನೇಸ್ ಆಯಿಲ್''' ==ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು== ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ: #[[ಮುಂಬಯಿ]] ರೀಫೈನರಿ - 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ #ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ನಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ರೀಫೈನರಿ - 7.5 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ #ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - 9.69 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಇದರಲ್ಲಿ 16.65 % ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). #ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರೀಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ (ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ & ಮಿತ್ತಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ತಲಾ 49% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ). ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು== #2009ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಕಂಪನಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು '''311''' ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು. #2009ರಲ್ಲಿ '''1002''' ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು #2010ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು 10ನೆಯ ಅತಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="top10">{{cite web|title=India's top 10 brands|url=http://business.rediff.com/slide-show/2010/oct/26/slide-show-1-tata-motors-is-indias-top-brand.htm|publisher=business.rediff.com|accessdate=26 Oct 2010}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2008== #ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಪಾಫಿಟ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ‘ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಷಿಯಾ ಪ್ಲಾಟಿನಂ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಕಾಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಸಿಐಒ 100 ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಒಐಎಸ್‌ಡಿ ಸೇಫ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೇಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ #ಗ್ರೀನ್‌ಟೆಕ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008 #‘ಪೀಪಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್’ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಚ್‌ಆರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ==ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು * ಮುಂಬಯಿ ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಬ್ ಆಯಿಲ್ ಬೇಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ (ಎಲ್‌ಒಬಿಎಸ್) ಅಪ್ ಗ್ರಡೇಶನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ * ಮುಂಬಯಿ & ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಹೈಡ್ರೊ ಟ್ರೀಟಿಂಗ್ (ಡಿಎಚ್‌ಟಿ) * ಮುಂಬಯಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ * ಸಿಲ್ವೇಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೀಸ್ & ಸ್ಪೆಶಾಲಿಟಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್, ಕೂಲೆಂಟ್‌ಗಳು & ಬ್ರೇಕ್ ಫ್ಲುಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭ. * ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಟಿಂಡಾದ ಗುರು ಗೋವಿಂದ ರಿಫೈನರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ಉತ್ಪಾದನೆ - 9 ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಪಿಟಿಎ. 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. * ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ವ್ಹೈಟ್ ಆಯಿಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Hindustan Petroleum}} *[http://www.hindustanpetroleum.com www.hindustanpetroleum.com] *[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ 500 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815184745/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/snapshots/6360.html |date=2011-08-15 }} *[http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&amp;passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&amp;sedol=6100476&amp;isOut=null ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929054840/http://finapps.forbes.com/finapps/jsp/finance/compinfo/CIAtAGlancelw.jsp?passName=HINDPETRO.EQ-IN&passSymbol=HINDPETRO.EQ-IN&sedol=6100476&isOut=null |date=2011-09-29 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] [[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] 7l6pu69nvwisexfiemlvj0z6yyrcdxa 0 27377 1373846 1371744 2026-05-20T08:27:30Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1373846 wikitext text/x-wiki [[File:Kuchipudi Dance Uma Muralikrishna.jpg|right|thumb|300px|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಐಎಂನಲ್ಲಿ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಉಮಾ ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]] [[File:Kumari._Aparna_Krovvidi.JPG|thumb|200px|right|ರಾಜಮಹೇಂದ್ರಿ ಮೂಲದ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಐಸಿಎಐ 'ಐಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎಐ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಿಎ-ಸಿಪಿಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಯಾಂಕ' ಪಡೆದ ಅಪರ್ಣಾ ಕ್ರೊವ್ವಿಡಿ]] [[File:Kuchipudi Performer DS.jpg|thumb|200px|ಸಾಹಿತಿ ರವಳಿ, ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ಕಲಾಕಾರಿನಿ, ವಿಸಾಖಪಟ್ನಂ]] [[File:Kuchipudi Dance Performance by V Anjana Devi at Ravindra Bharathi Hyderabad.jpg|thumb|200px|right|ಹೈದರಾಬಾದಿನ ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದೆ ವಿ ಅಂಜನಾ ದೇವಿ]] '''ಕೂಚಿಪೂಡಿ (Kuchipudi) (ತೆಲುಗು : కూచిపూడి) ''' ('Koochipoodi' ('ಕೂಚಿಪೂಡಿ') ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರಿತ) [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯರೂಪ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರೆಡೆಯೂ ಸಹ ಈ ನೃತ್ಯವು ಜನಪ್ರಿಯ. ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಎಂಬುದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಿವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮವೊಂದರ ಹೆಸರು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ಈ ನೃತ್ಯಕಲಾರೂಪವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ 'ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ' ಎನ್ನುವುದು ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು. ಆಚರಣೆಗಳ ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯೂ ಸಹ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು,(ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳ ಕಿರು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ) ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಹಾವಭಾವಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಆಗ ನಾಟಕವು ಆರಂಭವಾಗುವುದು. *ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡುವವರಿಗೆ '[[ಮೃದಂಗ]]' ಎಂಬ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಾಳವಾದ್ಯ, [[ಪಿಟೀಲು]], [[ಕೊಳಲು]] ಹಾಗೂ ತಂಬೂರಿ ಮಂದ್ರತಂತಿ ವಾದ್ಯ - ಈ ವಾದ್ಯಗಳ ಬೆಂಬಲವಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಾವಿದರು ಧರಿಸುವ ಒಡವೆಗಳು '''ಬೂರುಗು'' ಎಂಬ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ತೂಕದ ಮರದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಶೈಲಿ== *ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನವಲನಗಳು ವೇಗದ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ವಾದ್ಯದ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಡೆಯವ ಈ ನೃತ್ಯವು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಏಕ-ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜತಿಸ್ವರಮ್‌ ಮತ್ತು ತಿಲ್ಲಾನ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ, ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರೊಬ್ಬರು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವ ಹಂಬಲವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಹಲವು ಗೀತರಚನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. *ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಮತ್ತು ಭರತನಾಟ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ನಡುವಿನ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲದೆ, ಕೂಚಿಪೂಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯರೂಪಗಳಿವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕೂಚಿಪೂಡಿಯಲ್ಲಿ 'ತರಂಗಂ' ಎಂಬುದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವವರು ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಟ್ಟೆಯ ಎತ್ತರದ ಅಂಚುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನರ್ತಿಸಬೇಕಿದೆ. ನರ್ತಿಸುವವರು ಆಯ ತಪ್ಪದೆ ಬಹಳ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವರು. *ಇಂತಹ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರ ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ತೈಲ-ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದ ಎರಡು ಹಣತೆಗಳು ಹಾಗೂ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ತುಂಬಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನೃತ್ಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ತೈಲ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಪಾತ್ರೆಯ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಎರಡೂ ತರಹದ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಉದ್ದನೆಯ ಮೂರು ಮಡಿಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. *ಸೀರೆಯ ಮಡಿಕೆಗಳು ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಮಡಿಕೆಯಿದ್ದು, ಭರತನಾಟ್ಯ ಉಡುಪಿನ ಮೂರು ಮಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯುದ್ದದ ಮಡಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ 20ನೆಯ ಕರಣವನ್ನು ಬಳಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರು ಪದಭೇದಗಳಲ್ಲದೆ, ಈ ಶಿಕ್ಷಣಶಾಲೆಗೆ ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು 'ಆಡುಗುಲು' ಅಥವಾ ಅಡವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು: 'ಚೌಕ', 'ಕಟ್ಟರನಟು', 'ಕುಪ್ಪಿ ಅಡಗು', 'ಒಂಟಡುವು', 'ಜರಡುವು', 'ಪಕ್ಕನಾಟು'ಗಳನ್ನು ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಬಳಸು ವುದುಂಟು. ==ಚಲನವಲನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ== *ಕೂಚಿಪೂಡಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಹ ಹಾವಭಾವಗಳು, ತ್ವರಿತ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ವಿವಿಧ ಭಾವುಕತೆ-ರಸಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರಂಗಂನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ನೀರು ತುಂಬಿದ ಬಿಂದಿಗೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹಿತ್ತಾಳೆ ತಟ್ಟೆಯ ಅಂಚುಗಳ ಮೇಲೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಹಾಡು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ ತರಂಗಿಣಿಯಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯವು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನ-ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. *ಹಾವಭಾವಗಳುಳ್ಳ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾಮ ಕಲಾಪಂ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಪ್ರೀತಿ-ಪ್ರೇಮದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಅಗಲಿದಾಗ, ಆಕೆ ಆತನೊಂದಿಗಿನ ಆನಂದದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. *ಕಡೆಗೆ, ಆಕೆಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣ-ಸತ್ಯಭಾಮರು ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಪರಿಚತ ಕಲಾಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಶಬ್ದಂ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹಾಡು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಮಾರುವ ಮಹಿಳೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತ್ಯಾ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಮಹಿಳೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯ [[ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೂಚಿಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಅದರ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12 ಮತ್ತು 13ನೆಯ ಶತಕಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡು, ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ನೃತ್ಯ ಪದ್ಧತಿ. ===ಹಿನ್ನೆಲೆ=== ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆಯಷ್ಟೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ನೃತ್ಯ [[ದೇವದಾಸಿ]]ಯರಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ದೇವಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಲೌಕಿಕ ನೃತ್ಯಗಳು ವೃತ್ತಿನರ್ತಕಿಯರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದುವು. ನೃತ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾದ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಕೌಶಲಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಿನರ್ತಕಿಯರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಪೂ. 1000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೃತ್ಯಕಲೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ, [[ಕಲಾವಿದ]]ರಿಂದ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕೂಚಿಪುಡಿ ಈ ಚಳವಳಿಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ===ರಾಜಾಶ್ರಯ=== ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಿವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 300ರ [[ಶಾತವಾಹನರು|ಶಾತವಾಹನ]]ರ ಕಾಲದಿಂದ ಕ್ರಿ. ಶ. 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಭೂವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. [[ಕಾಕತೀಯ]] ರಾಜರು ನೃತ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ. ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಕತೀಯ ಗಣಪತಿ ಮಹಾರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಾಮಾತ್ಯನೆಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಕಲಾಚಾರ್ಯನೂ ಇದ್ದ. ಗುಂಡಾಮಾತ್ಯ, ಜಯಪ್ಪನಾಯಕನೆಂಬ ಗಜ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿಗೆ ನೃತ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಲು ರಾಜನಿಂದ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದ. ಜಯಪ್ಪನಾಯಕ ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವೀಣನಾದುದಲ್ಲದೆ, [[ಭರತನಾಟ್ಯ]]ವನ್ನು ಕುರಿತು ವೃತ್ತ ರತ್ನಾವಳಿ ಎಂಬ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭುಜಂಗತ್ರಾಸ, ತಾಲಪುಷ್ಪ ಪುಟ, ಭೂಚಾರಿ, ಆಕಾಶಚಾರಿ, ಅಂಗಹಾರನೃತ್ಯ, ಸಪ್ತತಾಂಡವಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ದಶವಿಧ ಶಿವಲೀಲೆಗಳ ನಾಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಮಾಯಾಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳ ಲಘು ವಿಷಯಗಳೂ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಮೇಲಿನ ಮಾದರಿಯ ಮಾರ್ಗೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೂಚಿಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು 12 ಮತ್ತು 13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದು. ಕೂಚಿಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮೇಳಗಳು ಮಾರ್ಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಅರಳಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮೇಳಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು|ತೆಲುಗಿ]]ನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಭರತನಾಟ್ಯ, [[ಸಂಗೀತ]] ಹಾಗೂ [[ಅಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮಾಣಭೂತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನವರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರವರಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಕ್ಷ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಮಾರ್ಗದ ಆರಂಭ, ಬೆಳವಣಿಗೆ== ಕೂಚಿಪುಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮೇಳ ಚಳವಳಿ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಗವತರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಧಾರ ಕ್ರಿ. ಶ. 1500ರಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ, [[ವಿಜಯನಗರ]] ರಾಜ ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಮಚುಪಲ್ಲಿ [[ಕೈಫಿಯತ್ತು|ಕೈಫಿಯತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಅದು ಈ ರೀತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು: 'ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಗವತರ ನಾಟಕ ತಂಡವೊಂದು ವಿನುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲಮ್‍ಕೊಂಡದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಗ, ವೀರನರಸಿಂಹರಾಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರು [[ನಾಟಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಆಡಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು.' ಕೂಚಿಪುಡಿ ಮೇಳ ನುರಿತದ್ದೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಪಡೆದಿದ್ದುದರಿಂದ, ವೀರ ನರಸಿಂಹರಾಯ ತನ್ನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ರಾಜಪರಿವಾರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು. ನಿಜವಾಗಿ ಈ ಮೇಳ ಸಂಚಾರೀ ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನತೆಯನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ವೈಷ್ಣವ ತತ್ತ್ವದ ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಂಚಾರೀ ತಂಡಗಳು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕೂಚಿಪುಡಿ ಭಾಗವತರು ಅಥವಾ ಕೂಚಿಪುಡಿ ಭಾಗವತ ಮೇಳ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಈ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕದ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟ ರೂಪವೆಂಥದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರೂ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಅದು ಇಂದು ನಾವು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಜನಪದ ಅಥವಾ ದೇಸೀ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದುದೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ವಿಜಯನಗರದ ದೊರೆಗಳ ಆಶ್ರಯವಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರದ ಪತನಾನಂತರ, ಈ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ನಾಟಕ ತಂಡಗಳವರು [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿ]]ಗೆ ವಲಸೆಬಂದು, ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತಪುರಂ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದು ತಂಜಾವೂರಿನ ರಾಜ ಅಚ್ಯುತಪ್ಪ ನಾಯಕನಿಂದ ದಾನವಾಗಿ ದೊರೆತ ಅಗ್ರಹಾರ. ಇಂದು ಇದನ್ನು ಮೇಳತ್ತೂರು ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚರಿತ್ರೆ, ಮೋಹಿನಿ ರುಕ್ಮಾಂಗದ, [[ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]] ಮತ್ತು ರಾಮನಾಟಕದಂಥ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯನಾಟಕಗಳನ್ನು ಆಡತೊಡಗಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 1560ರಿಂದ 1660ರ ವರೆಗೆ ಕೂಚಿಪುಡಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು; ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ , ತೀರ್ಥನಾರಾಯಣ ಯತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರಯೋಗಿಗಳಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಚನಕಾರರನ್ನು, ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರಯೋಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ನೃತ್ಯಕಲೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವೊಂದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ. ಯಾವುದನ್ನು ನಾವಿಂದು ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಪಂಥವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ. ನೃತ್ಯನಾಟಕದ ಅದ್ವೀತೀಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಆತ ಪಾರಿಜಾತಹರಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಆ ನಾಟಕವನ್ನು ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ. ಅದು ಕೂಚಿಪುಡಿ ಪಂಥದ ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ]]ಗೂ ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನಿಗೂ ಇದ್ದ ಗಾಢ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆ ರಸಭಾವಗಳನ್ನು ಗರ್ಭೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಸ್ವಾಧೀನ ಪತಿಕಾ ನಾಯಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಜ್ಞಾನುವರ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವಹಿಸಬಹುದು. ರಹಸ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಧುರಭಕ್ತಿಯ ಅಂದರೆ ಜೀವಾತ್ಮ [[ಪರಮಾತ್ಮ]] ಸಮಾಗಮದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಯುಕ್ತವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಜೀವಾತ್ಮನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಲ್ಲ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ವಿಪ್ರಲುಭ ಶೃಂಗಾರ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೂಚಿಪುಡಿ ಸಂಸಾರಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯನೂ ಈ ಕಲೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒತ್ತೆಯಿಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ|ಸತ್ಯಭಾಮಾ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರ ಯೋಗಿಗಳು ಸದಸ್ಯರ ಮನವೊಲಿಸಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರೌಢಕಲೆಗಾಗಿ, ತನ್ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಸಂಸಾರಗಳಿಗೆಂದು ಕೂಚಿಪುಡಿಯನ್ನು [[ಅಗ್ರಹಾರ]]ವಾಗಿ ಕೊಡಲು [[ಗೋಲ್ಕೊಂಡ|ಗೊಲ್ಕೊಂಡ]]ದ ನವಾಬ (ಕ್ರಿ. ಶ. 1672-1687) ಅಬ್ಬುಲ್ ಹಸನ್ ಕುತಾಬ್ ಅವರಿಂದ ತಾಮ್ರ ಫಲಕ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರಯೋಗಿಗಳೇ ಕಾರಣರಾದರು. ಈ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತ ಈ ಕಲೆ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರಯೋಗಿಯವರು ನೃತ್ಯನಾಟಕದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದರು. ಪಾರಿಜಾತಹರಣ ನಾಟಕ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೌಢವಾದದ್ದು ಮತ್ತು [[ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ|ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಹಾಗೂ ತಾಳಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಆವಶ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥದು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಚಿಪುಡಿ ಭಾಗವತರ ಸಂಚಾರೀ ಮೇಳಗಳು ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದೇವದಾಸಿಯರ ಮತ್ತು ರಾಜನರ್ತಕಿಯರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡುವು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ, ಕೂಚಿಪುಡಿ ಪಂಥದ ಕಲೆ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ, ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ಮೂವ್ವ ಗೋಪಾಲ ಪದಗಳ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ನರ್ತನದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ನೃತ್ಯಕಲೆಯ ಮೇಲಾದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಪಾತ್ರ ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾದ ನಾಯಿಕೆಯ ಎಂಟು ಬಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇಂಬುಕೊಟ್ಟು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗೆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ ನಾಟಕದ ಮೂಲ ರೂಪ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಮತ್ತು ಮಾಧವಿ ಎಂಬೆರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು ಬಂದುವು. ಸಮಸ್ತವೂ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಕಲಾಪವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪಾರಿಜಾತಹರಣ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಭಾಮಾಕಲಾಪ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಧವಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಪ್ರಿಯ ಗೆಳತಿ, ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷ್ಯ ರಕ್ಷಕಳು, ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಆತ್ಮವಿವೇಕ ಸ್ವರೂಪಳು. ==ರಂಗಭೂಮಿ, ನಾಟಕ== ಕೂಚಿಪುಡಿ [[ನೃತ್ಯನಾಟಕ]]ವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಕೆಲವು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೀಗ ನೋಡಬಹುದು. ಅವರ [[ರಂಗಭೂಮಿ]] ಸರಳವಾದುದು. ಗ್ರಾಮದ ದೇವಾಲಯವೊಂದರ ಮುಂದು ಸಮತಟ್ಟಾದ, ತೆಂಗಿನಗರಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಚಪ್ಪರದವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ [[ನಾಟಕರಂಗ]]. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಎದುರಿನ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. [[ನಾಟಕ]] ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತರಿಂದ ಬೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ನಡೆಯಬಹುದು. ಸುಂದರ ನಮೂನೆಯ ಬಣ್ಣದ ಪರದೆಯೊಂದನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದ [[ಅಗಸ]]ರಿಬ್ಬರು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಂತು [[ಹರಳೆಣ್ಣೆ]]ಯಿಂದ ಉರಿಯುವ [[ಪಂಜು]]ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದು ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಟಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರದೆಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಬೆಳಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪಂಜಿನಮೇಲೆ ಗುಗ್ಗಿಲು ಎಂಬ [[ರಾಳ]]ವನ್ನು ಎರಚುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಭುಗ್ ಎಂದು ಹತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ. ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿನ ವಾದ್ಯಗಾನ ಹಠಾತ್ತನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೆ ತೆರೆ ಬಿದ್ದು ರಾಳದ ಉರಿ ಭುಗಿಲೆನ್ನುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ವಾರಸ್ಯವೆಂದರೆ ಪಾತ್ರ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. [[ನಟ]]ರ ಹಿಂದೆ, ಅವರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಂತೆ, [[ಮೃದಂಗ]], [[ಕೊಳಲು]] [[ಶ್ರುತಿ (ಸಂಗೀತ)|ಶ್ರುತಿ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ವಾದ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ತಂಡದ ಮುಖಂಡನಾದವ ಕೈನಲ್ಲಿನ [[ತಾಳ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾದ ಆಳಾಗಿದ್ದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶುದ್ಧವಾದ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನುರಿತವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಬೀಳಬಹುದಾದ ಕೆಟ್ಟದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಆತ ಸದಾ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲ ಸರಿದಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನೂತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಲ್ಲಕಲಾಪ ಒಂದು. ಇದು ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಇದು ಗೌಳಿಗಿತ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ನೊಬ್ಬನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಂವಾದವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಅವಶ್ಯ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಥೆಯಾಗಿರದೆ ವಿಶದವಾದ ಮತಾನುಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ [[ಯಜ್ಞ]]ಗಳ ನಿಷ್ಟ್ರಯೋಜಕತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಯಜ್ಞದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪಿಂಡೋತ್ಪತ್ತಿ ಕರ್ಮಗಳಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರವಚನವಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಿದ್ದು ಮನೋರಂಜನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೋಧಪರವಾದುದಾಗಿದೆ. ಗೌಳಿಗಿತ್ತಿ, ತಾನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗಿಂತ ಕೀಳಾದವಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾಳಲ್ಲದೆ ಶೂದ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ದೀಕ್ಷೆಪಡೆದ ಅನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ==ವೇಷಭೂಷಣ == ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕಲಾವಿದರ ವೇಷಭೂಷಣ ವಿಶದವಾದುದಲ್ಲ. ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ, ಒಂದೇ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಹುಡಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವೇಷಭೂಷಣಗಳ ವಸ್ತುಗಳು ಬರುವ ಮುನ್ನ, ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ಬಣ್ಣ, ಹುಡಿಗಳನ್ನು ಖನಿಜ ಮತ್ತು ವನಸ್ಪತಿಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜ ಸುಂದರ [[ಕಿರೀಟ]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತ [[ಭುಜಕೀರ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಶೃಂಗಾರ ವಿಶದವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಧನಗಳು ಹಲವು. ಅವಳು ವಾರದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ [[ಒಡವೆ]]ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇವು ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ರಾಣಿ ಧರಿಸುವ ಒಡವೆಗಳ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನು ಹಗುರವಾದ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿ ಹೊಳೆವ ಬಣ್ಣದ ಕಾಗದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಾರ್ಗೀಯವಾದುದೇ. ==ಕೂಚಿಪುಡಿ ಮತ್ತು ಭರತನಾಟ್ಯ== ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]]ಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದು : ಕೂಚಿಪುಡಿ ಪಂಥದ ನೃತ್ಯ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಭರತಮುನಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ನೃತ್ಯನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ನಾಟ್ಯರೂಪದ ಇದು ವಾಚಿಕ, ಆಂಗಿಕ, ಆಹಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮೊದಲಾದ ನಾಟ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಮನೋರಂಜಕ ಉದ್ದೇಶಗಳುಳ್ಳದಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೃದಯ ಮುಟ್ಟುವಂಥ ವಿವಿಧ ಭಾವಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾದ್ದೆಂದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಭಾಗಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪುರುಷರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರಾಯಶಃ 120 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು, ಅಷ್ಟೆ. [[ಅಲರಿಪು]], ಜತಿಸ್ವರ, ಶಬ್ದ, ವರ್ಣ, ಪಾದ ಮತ್ತು [[ತಿಲ್ಲಾನ]] ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಅನುಪೂರ್ವಿಯೊಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು, ನೃತ್ತ, [[ನೃತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಅಭಿನಯ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನೃತ್ಯಕಲೆ ಹೇಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ವಿಷಯಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತೊಂದರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವಾವುದನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ತನಗೆ ತಾನೆ ಪೂರ್ಣವಾದುದಾಗಿದ್ದು, ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಚೊಕ್ಕದಾದ ಮನೋರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭರತನಾಟ್ಯಯೋಜನೆ [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜವೂರು]] ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ವಡಿವೇಲು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋದರರಿಂದ ರಚಿತವಾದುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಒಬ್ಬ ಯುವಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರವೀಣೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕಲಾವಿದರು ಕೂಡಿ ಮೇಲಿನಂತೆ [[ತರಂಗ]] ನೃತ್ಯವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಲಗೋಪಾಲ ತರಂಗ, ಮುವ್ವಾ ಗೋಪಾಲಪಾದ ಅಭಿನಯ, ತಿಲ್ಲಾನ ಮತ್ತು ದಶಾವತಾರ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿನೋದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿಲ್ಲಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂಚಿಪುಡಿ ಕಲೆಯ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕೆಡಮಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೀಯುತ್ತಿದೆ. ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ವೆಂಕಟರಾಮ ನಾಟ್ಯ ಮಂಡಲಿಯ ಮುಖಂಡರಾದ ಚಿಂತಾಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಂಡದೊಡನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವೇದಾಂತಂ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು 1961ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಈ ನಾಟ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು == ತೀರ್ಥನಾರಾಯಣ ಯತಿ : ತರಂಗ ನೃತ್ಯಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ. [[ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪೂರ್ವಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಅಮಲಾಪುರಮ್|ಅಮಲಪುರಂ]]ನ ಕುಚಿಮಂಚಿವರಿ ಅಗ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈತ ವೇದಾದ್ರಿ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತ. ಚಿಕ್ಕವನಿರುವಾಗಲೆ ಯತ್ಯಾಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ತಂಜವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ ನಾಟಕ ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕವೊಂದನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿ ಅಚ್ಯುತಪುರದ (ಇಂದಿನ ಮೇಳತೂರು) ವರದರಾಜಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ|ಕಾವೇರಿ]]ಯ ಉಪನದಿಯೊಂದರ ಮೇಲಿರುವ ವರಹೂರಿನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಡೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದ. ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ ತರಂಗಿಣಿ ಎಂಬ ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವರಹೂರಿನ ದೇವಾಲಯದ ದೇವರ ಮುಂದೆ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಭಾವಪರವಶತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದುದಾಗಿಯೂ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದುದಾಗಿಯೂ ಈತ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಲಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜಟಿಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕೆಲವು ತರಂಗಗಳ ಚರಣಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಬ್ದಗಳು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೂಚಿಪುಡಿಯ ಕಲಾವಿದರು ತರಂಗ ನೃತ್ಯದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕರಗತಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದು ಈ ಪಂಥದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. *ಡಾ. ವೇಂಪತಿ ಚಿನ್ನ ಸತ್ಯಂ[http://www.kuchipudi.com/htmlfiles/tutor.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100929191051/http://www.kuchipudi.com/htmlfiles/tutor.htm |date=2010-09-29 }}<ref>[http://www.kuchipudi.com ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸ್ವಾಗತ]</ref> *ಗುರು ಪಿ. ವಿ. ಭರಣಿ ಶಂಕರ್‌[http://www.kuchipudidanceacademy.in] *ಅನುರಾಗ್‌ ದೇಬ್‌ (ಆಯುಷ್‌ - ಪಾಗ್ಲೂ ಛಾಗ್ಲು ಮಹಾರಾಜ್‌) ಕೋಲ್ಕತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [http://www.Anuragpagluchhaglumaharaj.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *ದೇವಶೀಷ್‌ ಪ್ರಧಾನ್‌ (ಬೋಟು ಮಹಾರಾಜ್‌) ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [http://www.botumaharaj.co.in]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *ಗುರು ಜಯರಾಮ ರಾವ್‌ ಮತ್ತು ವನಶ್ರೀ ರಾವ್‌ *ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್‌ ರವಿ *ವೇದಾಂತಂ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ *ಡಾ. ಉಮಾ ರಾಮರಾವ್‌ *ತಡೆಪಲ್ಲಿ ಪೇರಯ್ಯ *ಚಿಂತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ *ವೇದಾಂತಮ್‌ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಶರ್ಮ *ಡಾ: ಕೋರದ [[ನರಸಿಂಹ]] ರಾವ್‌ ಗುರು ಸಿ ಆರ್‌ ಆಚಾರ್ಯುಲೂ ಅವರನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಇವರು ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದು, ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದರ್ಪಣಾ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಶಾ ಪಾರಿಖ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮೃಣಾಲಿನಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. *ಗುರು ಬಾಲ ಕೊಂಡಲ ರಾವ್‌ *ಪಿ. ಬಿ. ಕೃಷ್ಣ ಭಾರತಿ *ಪಸುಮರ್ಥಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ *ಡಾ. ರಾಜಾ ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿ *ಸ್ವಾಗತ್‌ ಕೂಚಿಪೂಡಿ *ಶೋಭಾ ನಾಯುಡು,<ref>[http://mahamkalisuryanarayanasarma.blogspot.com/]</ref> *ಮಹಾಂಕಾಲಿ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಶರ್ಮ,<ref>[http://www.rajaradhareddy.com/ ರಾಜಾ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿ]</ref> *[http://www.yashodathakore.com ಡಾ. ಯಶೋಧ ಠಾಕೋರ್‌] *ವಿಜಯಪಾಲ್‌ ಪತಲೋಥ್‌ *ವಂಶಿ ಕೃಷ್ಣ ವರ್ಮ *ಮಲ್ಲಿಕಾ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್‌ *ಇಂದಿರಾ ಶ್ರೀರಾಮ್‌ ದೀಕ್ಷಿತ್‌ ರವಿ ವೇಂಪತಿ, ಶಶಿಕಲಾ ಪೆನುಮರ್ತಿ, ಕಮಲಾ ರೆಡ್ಡಿ, ವನಜಾ ಅಯ್ಯಲರಾಜು ದಾಸಿಕ, ಸಂಧ್ಯಶ್ರೀ ಆತ್ಮಕೂರಿ, ಶಾರದಾ ಜಮ್ಮಿ, ಅನುರಾಧಾ ನೆಹರು, ಹಿಮಬಿಂದು ಚಲ್ಲಾ, ಯಾಮಿನಿ ಸಾರಿಪಲ್ಲಿ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯರೂಪವು ಭಾರತವೊಂದಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಲವು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರು, ನೃತ್ಯನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. <gallery> File:Guru Bharani Shenkar.jpg|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ, ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಗುರು, 'ನೃತ್ಯಕಲಾ‌ ತಪಸ್ವಿ', 'ನಾಟ್ಯಕಲಾ ಪ್ರಪೂರ್ಣ' ಗುರು ಪಿ. ವಿ. ಭರಣಿ ಶಂಕರ್‌ </gallery> == ವಿಶ್ವ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು == [[File:Kuchipudi_Dec_26th_2010.jpg|thumb|200px|right|ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು]] *ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟ್ಯಗುರುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, 2,800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು, 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಜಿಎಂಸಿ ಬಾಲಯೋಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಲಂ ತಿಲ್ಲಾನಾ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ವಿಶ್ವ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಾಗೂ 15 ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಈ ನೃತ್ಯಪ್ರದರ್ಶನವು, ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿದ್ಧೇಂದ್ರ ಯೋಗಿಯವರ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. *ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯ ಮಹಾಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಂಗವಾಗಿ, 11 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲದ ಈ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟಪತಿ]] [[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್|ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್‌]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಇ ಎಸ್‌ ಎಲ್‌ ನರಸಿಂಹನ್‌ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್‌. ಕಿರಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ರೆಡ್ಡಿ, ಭಾಗವಹಿಸಿದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. *ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡೊಡನೆ, ಗಿನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಗಳ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರು ಎದ್ದು ನಿಂತು, 'ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಮೂಕನಾದೆ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಕರತಾಡನಗಳ ಸದ್ದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು. ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಪರಿಣತರಾದ ವೇಂಪತಿ ಚಿನ್ನಸತ್ಯಂ, ಯಾಮಿನಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ರಾಜಾ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿ ಹಾಗೂ ಶೋಭಾ ನಾಯುಡು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು. *ಆನಂತರ, ರಾಜಾ ರೆಡ್ಡಿ ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಶಿಷ್ಯವೃಂದವು, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣವಾಗಲೆಂದು ದೇವಿಸ್ಮೃತಿಯ ನೃತ್ಯ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಸಮಾರಂಭದ ಮೊದಲ ದಿನ, ಸರ್ಕಾರವು 25 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನೆರವು ನೀಡುವುದೆಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕಿರಣ್‌ ರೆಡ್ಡಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಅವರು ಈ ಮೊತ್ತದ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಖಾತೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವೆ ದಗ್ಗುಬಟಿ ಪುರಂದೇಶ್ವರಿಯವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಘುಂಗುರೂ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} *''ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಭಾರತಮ್‌''. ರಾಗ-ನೃತ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ; ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌/ಇಂಡಿಯನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌, ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat}} * [http://www.spicmacay.com ಸ್ಪಿಕ್ ಮೆಕೇ - ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉತ್ತೇಜನಾ ಸಮಾಜ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200129143132/http://www.spicmacay.com/ |date=2020-01-29 }} *[http://www.IndiaMartinusa.net ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಆಭರಣಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150907085802/http://www.indiamartinusa.net/ |date=2015-09-07 }} *[http://www.rajaradhareddy.com ರಾಜಾ ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿ] *[http://www.kuchipudi.com/home.cfm ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211184103/http://www.kuchipudi.com/home.cfm |date=2008-02-11 }} *[http://kuchipudischool.com/kuchipudi%20page.htm ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಗ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807091642/http://www.kuchipudischool.com/kuchipudi%20page.htm |date=2007-08-07 }} *[http://www.yuvabharati.org/ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾರಂಭಗಳು] *[http://www.classicalkuchipudi.com/ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ಕೇಂದ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207154817/http://classicalkuchipudi.com/ |date=2011-02-07 }} *[http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kuchipudi_dancers.html ಖ್ಯಾತ ಕೂಚಿಪೂಡಿ ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151027095859/http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kuchipudi_dancers.html |date=2015-10-27 }} *[http://www.kuchipudidanceacademy.in] {{ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೂಚಿಪುಡಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕೂಚಿಪೂಡಿ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ]] 99xv16a4d14t4ozjlfgadcfxuj5kiza 0 27446 1373841 1368473 2026-05-20T08:23:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373841 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Samsung Group | company_logo = File:Samsung wordmark.svg | company_type = [[Public company|Public]] ([[Korean language|Korean]]: 삼성그룹) | motto = Imagine the Possibilities | foundation = 1938 | founder = [[Lee Byung-chull]] | location = [[Samsung Town]], [[Seoul]], [[South Korea]] | key_people = [[Lee Kun-hee]]<small> ([[Chairman]] and [[Chief executive officer|CEO]])</small><br />[[Lee Soo-bin]]<small> (President, [[Chief executive officer|CEO]] of [[Samsung Life Insurance]])</small><ref name="lee-kun-hee-resigns">{{Cite news|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5gmnWKlfgTsbW4n6D9OKnynHdXnhwD906SF9O0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080429210900/http://ap.google.com/article/ALeqM5gmnWKlfgTsbW4n6D9OKnynHdXnhwD906SF9O0|archivedate=2008-04-29|title=Samsung chairman resigns over scandal|author=Kelly Olsen|publisher=Associated Press via [[Google News]]|accessdate=2008-04-22|date=2008-04-22}}</ref> | area_served = Worldwide | industry = [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] | products = {{Collapsible list|[[Electronics]]<br />[[Shipbuilding|Shipbuilder]]<br />[[Finance|Financial]]<br />[[Chemical substance|Chemical]]<br />[[Retailing|Retail]]<br />[[Entertainment]]<br />[[Flash memory]]<br />[[Aviation]]<br />[[Optical storage]]<br />[[Mobile phone]]s<br />[[Smartphone]]s<br />[[Hard disk drive]]s}} | num_employees = ೨೭೬,೦೦೦ <small>(೨೦೦೯)</small><ref name="report" /> <!-- DO NOT change this without providing a reliable source to back up your claim as per [[WP:RS]] --> | subsid = [[Samsung Electronics]]<br />[[Samsung Life Insurance]]<br />[[Samsung Heavy Industries]]<br />[[Samsung C&T Corporation|Samsung C&T]] etc. | revenue = <!--Only domestic (non-consolidated in Korea)-->US$ ೧೭೩.೪ billion <small>(೨೦೦೮)</small><ref name="report" /><!--*Consolidated revenue(Overseas division include): ?--> | operating_income = | net_income = US$ ೧೦.೭ billion <small>(೨೦೦೮)</small><ref name="report" /> | assets = US$ ೨೫೨.೫ billion <small>(೨೦೦೮)</small><ref name="report" /> | equity = US$ ೯೦.೫ billion <small>(೨೦೦೮)</small><ref name="report" /> | homepage = [http://www.samsung.com/ Samsung.com] }} {{Contains Korean text}} '''ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌''' ([[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್]]: 삼성그룹) ಒಂದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಸೌಲ್|ಸಿಯೋಲ್]]‌ನ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚೇಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಆದಾಯದಿಂದ<ref>ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು US $೧೭೩.೪ ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="report">{{cite web|url=http://www.samsung.com/us/aboutsamsung/corporateprofile/ourperformance/samsungprofile.html |title=Samsung Profile 2009 |publisher=Samsung.com |date=2008-12-31 |accessdate=2010-11-11}}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಹಲವಾರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯವಹಾರ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ''ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌'' ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ;<ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/2/c48d477a-0c3b-11df-8b81-00144feabdc0.html |title=/ Technology - Samsung beats HP to pole position |publisher=Ft.com |date= |accessdate=2010-09-04}}</ref><ref name="economist">[http://www.economist.com/businessfinance/displayStory.cfm?story_id=13788472 Economist.com] ಸಕ್ಸೆಶನ್ ಅಟ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ – ಕ್ರೋವ್ನಿಂಗ್ ಸಕ್ಸೆಸ್</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್, ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗು-ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ;<ref>{{cite web|last=Park |first=Kyunghee |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y |title=July 29 (Bloomberg) – Samsung Heavy Shares Gain on Shell’s Platform Orders (Update1) |publisher=Bloomberg |date=2009-07-28 |accessdate=2010-11-11}}</ref> U.S.ನ ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಪತ್ರಿಕೆ ''ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್-ರೆಕಾರ್ಡ್'' ನಡೆಸಿದ ೨೨೫ ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ೨೦೦೯ರ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ೩೫ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ C&amp;T ೭೨ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://enr.construction.com/toplists/InternationalContractors/001-100.asp |title=The Top 225 International Contractors2010 |publisher=Enr.construction.com |date=2010-08-25 |accessdate=2010-11-11}}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ''ಫಾರ್ಚೂನ್'' ಗ್ಲೋಬಲ್ ೫೦೦ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ನ ೨೦೦೯ರ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದಲ್ಲಿ ೧೪ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html |title=Global 500 2009: Industry: - FORTUNE on CNNMoney.com |publisher=Money.cnn.com |date=2009-07-20 |accessdate=2010-09-04 |archive-date=2010-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831010459/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮೊದಲ ವಿಷಯೋದ್ಯಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಯಾಂಗಿನ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಎಪ್ಕಾಟ್, ಡಿಸ್ನಿ MGM ಮತ್ತು ಡಿಸ್ನಿಸ್ ಆನಿಮಲ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಈಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಐದನೇ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಷಯೋದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|title=The World's Best Amusement Parks|publisher=Forbes.com|date=2002-03-21|accessdate=2010-09-11|archive-date=2012-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329211256/http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|url-status=dead}}</ref> ಚೈಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ<ref>{{cite web|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000:KS|title=CHEIL WORLDWIDE INC(030000:Korea SE)|publisher=businessweek.com|date=2010-09-15 |accessdate=2010-09-16}}</ref> ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ "ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ೫೦ ಏಜೆನ್ಸಿ ಕಂಪನಿ"ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೯ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. <ref>{{cite web|url=http://adage.com/agencyfamilytrees2010/|title=AGENCY FAMILY TREES 2010 |publisher=Advertising Age |date=2010-04-26 |accessdate=2010-09-16}}</ref> ಶಿಲ್ಲಾ ಹೋಟೆಲ್ ಸಹ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ-ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್'' ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ಓದುಗರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "೨೦೦೯ರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪ್ರಮುಖ ೧೦೦ ಹೋಟೆಲ್"‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೫೮ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iimagazine.com/Research/133/546/0/0/0/The_Worlds_Best_Hotels/Top_100_Hotels.html|title= 2009 World's Best Hotels|publisher=Institutional Investor|date=2010-03-01 |accessdate=2010-09-11}}</ref> ಬೆಸ್ಟ್ ಓವರಾಲ್ ಜೆನರಲಿಸ್ಟ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್‌ನ ೨೦೦೭ರ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತದ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ೨೨ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿತು. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ (ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್) ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ "೨೦೦೭ ಆಲ್-ಏಷ್ಯಾ ಬೆಸ್ಟ್ ಓವರಾಲ್ ಜೆನರಲಿಸ್ಟ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್"‌ನಲ್ಲಿ ೧೪ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=1389311|title=2007 All-Asia Best Overall Generalist Sales Force Rankings|publisher=Institutional Investor|date=2007-06-01|accessdate=2010-09-16|archive-date=2011-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503223816/http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=1389311|url-status=deviated|archivedate=2011-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503223816/http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=1389311}}</ref> ಗಾರ್ಟ್ನರ್‌ನ “ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಷೇರ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್: ಟಾಪ್ ೧೦ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್ಸ್ ರೆವೆನ್ಯೂ, ಗ್ರೋತ್ ಆಂಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಷೇರ್, ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಆಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ೨೦೦೯”ಅನ್ನು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ SDS ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ IBM ಮೊದಲನೇ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೆಂಚರ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Global/Local%20Assets/Documents/Press/deloitte_vol2_article3.pdf|title=Deloitte Vol. 2 Article. 3|publisher=deloitte.com|accessdate=2011-01-20|archive-date=2011-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110428235159/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Global/Local%20Assets/Documents/Press/deloitte_vol2_article3.pdf|url-status=deviated|archivedate=2011-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428235159/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Global/Local%20Assets/Documents/Press/deloitte_vol2_article3.pdf}}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ೨೦%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="exports">{{cite web |url=http://www.samsung.co.kr/samsung/history.do |title=역사관 - 삼성그룹 사이트 |publisher=Samsung.co.kr |date= |accessdate=2010-09-04 |archive-date=2010-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100123142513/http://samsung.co.kr/samsung/history.do |url-status=deviated |archivedate=2010-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100123142513/http://samsung.co.kr/samsung/history.do }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಏಕೈಕ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಆದಾಯವು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು GDPಯಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ೩೫ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು, [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.chosun.com/economy/news/200602/200602130520.html |title=[초 국가기업&#93; <上> 삼성 매출>싱가포르 GDP… 국가를 가르친다 – 조선닷컴 |publisher=Chosun.com |date= |accessdate=2010-11-11 |archive-date=2010-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101128123326/http://www.chosun.com/economy/news/200602/200602130520.html |url-status=deviated |archivedate=2010-11-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101128123326/http://www.chosun.com/economy/news/200602/200602130520.html }}</ref> ಈ ಕಂಪನಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ರಾಜಕೀಯ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಮಿರಾಕಲ್ ಆನ್ ದಿ ಹ್ಯಾನ್ ರಿವರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌‌ನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅನುಕರಣೀಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ{{Citation needed|date=September 2010}}. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:삼성상회.jpg|thumb|left|1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೇಗುವಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಯಾಂಘೋಯ್ ಕಟ್ಟಡ]] ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಉಯ್ರಿಯಾಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯ ಭಾರಿ ಜಮೀನಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಲೀ ಬ್ಯಂಗ್-ಚಲ್ (೧೯೧೦–೧೯೮೭) ಹತ್ತಿರದ ದೇಗು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ''ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಯಾಂಘೋಯ್'' ಅನ್ನು (삼성상회) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಸ್ಯು-ಡಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ (ಈಗಿನ ಇಂಗ್ಯೊ-ಡಾಂಗ್) ನಲ್ವತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನೂಡಲ್‌ಗಳನ್ನೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು ಹಾಗೂ ಲೀ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸಿಯೋಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಆದರೆ [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯನ್ ಕದನ]]ವು ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅವರು ಸಿಯೋಲ್ಅನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬೂಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಚೈಲ್ ಜೆದಾಂಗ್'' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಲೀ ''ಚೈಲ್ ಮೋಜಿಕ್'' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ದೇಗುವಿನ ಚಿಮ್ಸಾನ್-ಡಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಣ್ಣೆಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಲೀ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ಅನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ವಿಮೆ, ಖಜಾನೆ-ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಂತಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಲೀ ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕೌಶಲವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ನಂತರ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ಅನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿದೇಶ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು{{Citation needed|date=September 2010}}. ೧೯೬೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಡಿವೈಸಸ್ ಕಂಪನಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಕಾರ್ನಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಂಡ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಇದು ಸುವನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ದೂರದರ್ಶನ ಸೆಟ್ಟು ಇದರ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಗುಮಿಯಲ್ಲಿ ''ಹ್ಯಾಂಗುಕ್ ಜಿಯೋಂಜ ಟಾಂಗ್ಸಿನ್'' ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಸ್ವಿಚ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು. ಇದರ ತಯಾರಿಕೆಯು ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಅವು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿವೆ.<ref>{{ko icon}} http://www.gumisamsung.com/jsp/gp/GPHistory03.jsp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306092824/http://www.gumisamsung.com/jsp/gp/GPHistory03.jsp |date=2016-03-06 }}</ref> ಈ ಕಂಪನಿಯು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:TimeWarnerCenter.JPG|thumb|right|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಲೋಗೋದ ಒಂದು ನೋಟ.]] ೧೯೮೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಇದರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉದ್ಯಮದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಜೋಡಣೆ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು; ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲೊಂದು ಸ್ಥಾವರ; ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾವರ; ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೌಕರ್ಯ; ಮತ್ತು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಆಸ್ಟಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೫.೬ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿತು, ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏಕೈಕ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಯು ಆಸ್ಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು $೯ ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.austinchamber.com/TheChamber/AboutTheChamber/NewsReleases/2010/SASpressrelease.pdf|title=Samsung Austin Semiconductor Begins $3.6B Expansion for Advanced Logic Chips|publisher=Austinchamber.com|date=2010-06-09|accessdate=2010-09-13}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗವು [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪೆಟ್ರೊನಾಸ್ ಟವರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು, ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೈಪೈ ೧೦೧ಅನ್ನು ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಬುರ್ಜ್ ಖಲೀಫವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/BUSINESS/10/19/korea.dubai.tower/index.html|title=Dubai skyscraper symbol of S. Korea's global heights|publisher=CNN|date= October 19, 2009|accessdate=2009-10-19}}</ref> ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಲೀ ಕುನ್-ಹೀ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಹತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣದು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು: ಆ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಸಂಗ್‌ಕ್ಯುಂಕ್ವಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಪುನಃಪಡೆಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊರಿಯನ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೧೯೯೭ರ ಏಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೋಟಾರ್ ರೆನಾಲ್ಟ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ೨೦೧೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರೆನಾಲ್ಟ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೮೦.೧ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ರೆನಾಲ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ೧೯.೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನಿಂದ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೧೯೮೦ರಿಂದ ೧೯೯೦ರವರೆಗೆ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಯು ನಂತರ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ (KAI) ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್, ಡೈವೂ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಯುಂದೈ ಸ್ಪೇಸ್ ಆಂಡ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಂಪನಿ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ದೇಶೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಈಗಲೂ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=November 2010}} ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೆಮರಿ-ಚಿಪ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಇಂಟೆಲ್ನ ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿಪ್ ತಯಾರಕವಾಗಿದೆ (ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಟಾಪ್ ೨೦ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಶೇರ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಯಿಯರ್ ಬೈ ಯಿಯರ್ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ).<ref>{{cite web|last=Cho |first=Kevin |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&sid=a0wNfW_5OZ5s&refer=asia |title=Samsung Says Hopes of Recovery Are ‘Premature’ as Profit Falls |publisher=Bloomberg |date=2009-04-24 |accessdate=2010-09-04}}</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಅದು ಅದರ ಮೊದಲ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|ದ್ರವ-ಸ್ಫಟಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ]] ಪರದೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ದ್ರವ-ಸ್ಫಟಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಫಲಕಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ TFT-LCDಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡದ ಸೋನಿಯು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ಅನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ ‌ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಸೋನಿಯ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಫಲವಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ LCD ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ S-LCDಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. S-LCDಅನ್ನು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ (೫೦% ಪ್ಲಸ್ ೧ ಷೇರು) ಮತ್ತು ಸೋನಿ (೫೦% ಮೈನಸ್ ೧ ಷೇರು) ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ಜಂಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಈಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ೧೯ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.interbrand.com/best_global_brands_intro.aspx?langid=1000 |title=Global Branding Consultancy |publisher=Interbrand |date= |accessdate=2010-09-04 |archive-date=2010-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100626094208/http://www.interbrand.com/best_global_brands_intro.aspx?langid=1000 |url-status=dead }}</ref> [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]]ದ ನಂತರ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೆಲ್-ಫೋನ್‌ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2908852 |title=INSIDE JoongAng Daily |publisher=Joongangdaily.joins.com |date=2009-08-17 |accessdate=2010-09-04}}</ref> === ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Pan-samsung2-error corrections.png|thumb|left|400px]] CJ, ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್, ಶಿನ್ಸೆಗೆ ಗ್ರೂಪ್ ಮೊದಲಾದವು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/business/Detail.jsp?newsMLId=20100122000028|title=Samsung to celebrate 100th anniversary of late founder|publisher=koreaherald.com|date=2010-03-29|accessdate=2011-01-21|archive-date=2011-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429191227/http://www.koreaherald.com/business/Detail.jsp?newsMLId=20100122000028|url-status=deviated|archivedate=2011-04-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429191227/http://www.koreaherald.com/business/Detail.jsp?newsMLId=20100122000028}}</ref> ಶಿನ್ಸೆಗೆಯು (ರಿಯಾಯಿತಿ ಅಂಗಡಿ, ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆ) ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು CJ ಗ್ರೂಪ್ (ಆಹಾರ/ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು/ಮನರಂಜನೆ/ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ ತಂತ್ರ) ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಗ್ರೂಪ್ (ಪೇಪರ್/ಟೆಲಿಕಾಂ) ಒಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಸ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಶಿನ್ಸೆಗೆ ಸೆಂಟಮ್‌ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್ ಈಗ [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನಿಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿವಿಧ-ಸರಕಿನ-ಮಳಿಗೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://community.guinnessworldrecords.com/_Largest-Department-Store/blog/411871/7691.html|title=Largest Department Store|publisher=community.guinnessworldrecords.com|date=2009-06-29|accessdate=201-01-21|archive-date=2011-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923040357/http://community.guinnessworldrecords.com/_Largest-Department-Store/blog/411871/7691.html|url-status=deviated|archivedate=2011-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110923040357/http://community.guinnessworldrecords.com/_Largest-Department-Store/blog/411871/7691.html}}</ref> ಇಂದಿನ ಈ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಸಮೂಹಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮೂಹಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="ja1"/> ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದನು - "ವ್ಯಾಪಾರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುವ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರು ಮಾತ್ರ ಅಸಂಬದ್ಧವಾದುದನ್ನು ನಂಬಬಹುದು", ಅವನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ "ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಾಗ ಅದು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾವತಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮತ್ತು ಷೇರು-ಹೊಂದುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು." ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೂಲದವನೊಬ್ಬ ಹೀಗೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದನು - "ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್, ಶಿನ್ಸೆಗೆ ಮತ್ತು CJ ಮೊದಲಾದವು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂದಿನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ." ಶಿನ್ಸೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - "ಶಿನ್ಸೆಗೆಯು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್ ಒಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಾವತಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ‌."<ref name="ja1">[http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=1877426 ಹ್ಯಾನ್ಸಲ್, ಶಿನ್ಸೆಗೆ ಡಿನೈ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ವಿದ್ ಸೇಹಾನ್] ಮೇ ೨೪, ೨೦೦೦. ಜೂಂಗಾಂಗ್‌ಡೈಲಿ</ref> == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ == {{prose|section|date=October 2010}} === ಗ್ರೂಪ್‌ನ ವಿಭಾಗಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Samsung road-rail excavator.jpg|thumb|260px|right|2009ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುರೇಮ್‌ನ ವೇಲಿ ಹೈರಿಲೈನನ್ ಓಯ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ SE170 ರೋಡ್-ರೈಲ್ ಅಗೆಯುವ ಯಂತ್ರ]] * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉದ್ಯಮಗಳು * ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು * ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ * ಯಂತ್ರ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳು * ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ * ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ * ಬಟ್ಟೆಬರೆ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು * ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು * ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ * ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಸೇವೆಗಳು === ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಹಕರು === * ರಾಯಲ್ ಡಚ್ ಶೆಲ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮುಂದಿನ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು US$೫೦ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ದ್ರವೀಕರಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು (LNG) ರಾಯಲ್ ಡಚ್ ಶೆಲ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2009/37/asia-fab-50-09_Samsung-Heavy-Industries_KQZL.html|title=Samsung Heavy Industries |publisher=www.forbes.com|date=2009-09-23 |accessdate=2010-09-13}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.hellenicshippingnews.com/index.php?option=com_content&task=view&id=58404&Itemid=70|title=Samsung Heavy Signs Deal with Shell to Build LNG Facilities|publisher=www.hellenicshippingnews.com|date=2009-07-31|accessdate=2010-09-13|archive-date=2016-05-17|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517235201/http://www.hellenicshippingnews.com/index.php?option=com_content&task=view&id=58404&Itemid=70|url-status=dead}}</ref> * ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌, ಕೊರಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಪ್ ಮತ್ತು ಹೈಯುಂದೈ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೈಜಿಕ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು ೪೦ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.france24.com/en/20091227-south-korea-wins-40-billion-dollar-united-arab-emirates-nuclear-power-deal|title=Seoul wins 40-billion-dollar UAE nuclear power deal |publisher=www.france24.com|date=2009-12-28 |accessdate=2010-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091231010129/http://www.france24.com/en/20091227-south-korea-wins-40-billion-dollar-united-arab-emirates-nuclear-power-deal|archivedate=2009-12-31}}</ref> * ಕೆನಡಾದ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸರ್ಕಾರ ಕೆನಡಾದ ಒಂಟಾರಿಯೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು, ಇದು ೨,೫೦೦MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ $೬.೬bn ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪವರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗಾಳಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮತ್ತು ೫೦೦MWನಷ್ಟು ಸೌರ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕಾ ಪೂರೈಕೆಯ ಸರಪಣಿಯನ್ನೂ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.premier.gov.on.ca/news/event.php?ItemID=10655|title=Korean Companies Anchor Ontario's Green Economy - January 21, 2010|publisher=www.premier.gov.on.ca|date=2010-01-21|accessdate=2010-09-13|archive-date=2011-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515083623/http://www.premier.gov.on.ca/news/event.php?ItemID=10655|url-status=deviated|archivedate=2011-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515083623/http://www.premier.gov.on.ca/news/event.php?ItemID=10655}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="7"| ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಹಕರು (Q1 2010)<ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2010/09/133_67730.html |title=Sony, Apple, Dell are Samsung's big buyers|publisher=www.koreatimes.co.kr|date=2010-06-16|accessdate=2010-10-26}}</ref> |- ! ಶ್ರೇಣಿ/ಕಂಪನಿ ! ಭಾಗಗಳ ವಿವರಣೆ ! ಖರೀದಿ (ಏಕಮಾನ: ಟ್ರಿಲಿಯನ್ (ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ KRW) ! ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟದ ಶೇಕಡಾವಾರು |- | ೧ ಸೋನಿ | DRAM, NAND ಫ್ಲ್ಯಾಶ್, LCD ಫಲಕ, ಇತ್ಯಾದಿ | ೧.೨೮ | ೩.೭ |- | ೨ ಆಪಲ್ ಇಂಕ್ | AP(ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರಾಸೆಸರ್),DRAM, NAND ಫ್ಲ್ಯಾಶ್, ಇತ್ಯಾದಿ | ೦.೯ | ೨.೬ |- | ೩ ಡೆಲ್ | DRAM, ಚಪ್ಪಟೆ ಫಲಕಗಳು, ಲೀಥಿಯಂ-ಅಯಾನು ಬ್ಯಾಟರಿ, ಇತ್ಯಾದಿ | ೦.೮೭ | ೨.೫ |- | ೪ HP | DRAM, ಚಪ್ಪಟೆ-ಫಲಕಗಳು, ಲೀಥಿಯಂ-ಅಯಾನು ಬ್ಯಾಟರಿ, ಇತ್ಯಾದಿ | ೦.೭೬ | ೨.೨ |- | ೫ ವೆರಿಜಾನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ | ಕೈಸೆಟ್ಟುಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ | ೦.೫ | ೧.೩ |- | ೬ AT&amp;T | ಕೈಸೆಟ್ಟುಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ | ೦.೫ | ೧.೩ |} == ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ == ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಒಂದು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು $೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ "ಕೊಡುಗೆ"ಯನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dt.co.kr/contents.html?article_no=2006121302011232655001|title=기업의 사회공헌] 삼성그룹, 함께 가는 `창조 경영`… 봉사도 1등|publisher=www.dt.co.kr|accessdate=2010-09-19|archive-date=2011-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430230500/http://www.dt.co.kr/contents.html?article_no=2006121302011232655001|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕೊರಿಯನ್: 삼성의료원) ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸಿಯೋಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ (ಕೊರಿಯನ್: 삼성서울병원), Kangbook ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ (ಕೊರಿಯನ್: 강북삼성병원), ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಚ್ಯಾಂಗ್ವನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ (ಕೊರಿಯನ್: 삼성창원병원), ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕೊರಿಯನ್:삼성암센터) ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕೊರಿಯನ್: 삼성생명과학연구소) ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೆಂಟರ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಕೊರಿಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://kansascity.bizjournals.com/kansascity/stories/2009/10/26/daily2.html|title=AECOM Technology buys Ellerbe Becket|publisher=kansascity.bizjournals.com|accessdate=2010-09-19|first=Rob|last=Roberts|date=2009-10-26}}</ref> ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಫಿಜರ್ ಹೆಪಟೊಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pfizer.be/pfizer.be/PrintVersion.aspx?Posting=%7B612B1417-EE70-4C51-AD0A-6819653DFBD6%7D|title=Pfizer And Samsung Medical Center(SMC) Collaborate On Liver Cancer|publisher=www.pfizer.be|accessdate=2010-09-19}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> SMC ಸಂಪೂರ್ಣ AAHRPPಅನ್ನು (ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅಕ್ರಿಡಿಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್ಸ್) ಪಡೆದ ಮೊದಲ US-ಅಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.aahrpp.org/www.aspx?PageID=200|title=AAHRPP accredits the first international center|publisher=www.aahrpp.org|accessdate=2010-09-19|archive-date=2006-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20061009143220/http://www.aahrpp.org/www.aspx?PageID=200|url-status=deviated|archivedate=2006-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061009143220/http://www.aahrpp.org/www.aspx?PageID=200}}</ref> == ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಲೋಗೋ ಇತಿಹಾಸ == [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್]] ಹಾಂಜ ಪದ ''ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌'' ‌ನ ({{linktext|三|星}}) ಅರ್ಥ "ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. "ಮೂರು" ಪದವು "ದೊಡ್ಡದು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ" ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; "ನಕ್ಷತ್ರಗಳು" ಅಂದರೆ ಅನಂತತೆ.(ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ).<ref>{{cite web|url=http://www.koreadaily.com/news/read.asp?page=1&branch=NEWS&source=&category=economy.business&art_id=1042338|title=한국 10대 그룹 이름과 로고의 의미|publisher=www.koreadaily.com|date=2006-07-10|accessdate=2010-09-19|archive-date=2011-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429185914/http://www.koreadaily.com/news/read.asp?page=1&branch=NEWS&source=&category=economy.business&art_id=1042338|url-status=dead}}</ref> {{gallery |lines=3 |File:Past(1938) samsung logo.PNG|The Samsung Byeolpyo noodles logo, used from late 1938 until replaced in 1950s. |File:Past(1969-79) samsung logo.PNG|The Samsung Group logo, used from late 1969 until replaced in 1979 |File:Past samsung.PNG|The Samsung Group logo("three stars"), used from late 1980 until replaced in 1992 |File:Samsung-old.gif|The Samsung Electronics logo, used from late 1980 until replaced in 1992 |File:Samsung old logo before year 2015.svg|Samsung's current logo used since 1993.<ref>{{cite web|url=http://www.corporatebrandmatrix.com/cases.asp?ca_id=55&case=Samsung%201993|title=Case: Samsung 1993|access-date=2011-01-27|archive-date=2012-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521172630/http://www.corporatebrandmatrix.com/cases.asp?ca_id=55&case=Samsung%201993|url-status=deviated|archivedate=2012-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120521172630/http://www.corporatebrandmatrix.com/cases.asp?ca_id=55&case=Samsung%201993}}</ref> }} == ವಿವಾದ == ೧೯೯೯ರಿಂದ ೨೦೦೨ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮಾರುವ DRAM ಚಿಪ್‌ಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೈನಿಕ್ಸ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್, ಇನ್ಫೈನಿಯಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, ಎಲ್ಪಿಡ ಮೆಮರಿ (ಹಿಟಾಚಿ ಮತ್ತು NEC) ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಒಳಸಂಚು ನಡೆಸಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು $೩೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು, ಇದು US ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧ-ವಿರೋಧಿ ದಂಡವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.usdoj.gov/atr/public/press_releases/2005/212002.htm|title=Samsung Agrees to Plead Guilty and to Pay $300 Million Criminal Fine for Role in Price Fixing Conspiracy|publisher=U.S. Department of Justice|accessdate=2009-05-24|archive-date=2009-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090601032834/http://www.usdoj.gov/atr/public/press_releases/2005/212002.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |title=Samsung fixed chip prices. Korean manufacturer to pay $300 million fine for its role in scam |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/10/14/BUGH3F85PU1.DTL |publisher=San Francisco Chronicle |date=2005-10-14 |accessdate=2009-05-24 |first=Benjamin |last=Pimentel |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429201339/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2005%2F10%2F14%2FBUGH3F85PU1.DTL |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|title=Price-Fixing Costs Samsung $300M|url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/3556156|publisher=InternetNews.com|date=2005-10-13|accessdate=2009-05-24|archive-date=2007-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114233939/http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/3556156|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=3 to Plead Guilty in Samsung Price-Fixing Case|url=https://www.nytimes.com/2006/03/23/technology/23chip.html|publisher=New York Times|date=2006-03-23|accessdate=2009-05-24 | first=Laurie J. | last=Flynn}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ EU ವಿರೋಧಿ ಕಾವಲು ಸಮಿತಿಯು ೮ ಇತರ ಮೆಮರಿ ಚಿಪ್ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ೧೪೫.೭೩ ದಶಲಕ್ಷ ಯೂರೊ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2010-05/16940621-eu-fines-samsung-elec-others-for-chip-price-fixing-020.htm |title=EU fines Samsung Elec, others for chip price-fixing |publisher=Finanznachrichten.de |date=2010-05-19 |accessdate=2010-11-11}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{South Korean economy}} * ಕೊರಿಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕೊರಿಯಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಯೋಚೊ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ನಗರ * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ * ಹೊ-ಆಮ್ ಪ್ರೈಜ್ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Samsung}} * [http://www.samsung.com/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್] * [http://www.samsung.com/us ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ U.S. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.samsungmobile.com/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಮೊಬೈಲ್] * [http://www.samsungapps.com/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200516033921/http://samsungapps.com/ |date=2020-05-16 }} * [http://www.samsungthales.com/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್] {{Samsung Group}} {{Hard disk drive manufacturers}} {{KFA sponsors}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಚೇಬಾಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯಾದ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1938ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[da:Samsung Electronics]] qh10rto13qn2xt11c7q0v4k5o648s0e 0 27715 1373777 1363432 2026-05-19T16:03:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373777 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS version |name = Windows 7 |family = Microsoft Windows |logo = |screenshot = Windows_7.png |caption = Screenshot of Windows 7 Ultimate Edition |developer = Microsoft Corporation |website = [http://www.microsoft.com/windows/windows-7/default.aspx Official Website] |source_model = [[Closed source software|Closed source]] / [[Shared source]] |license = [[Software license agreement|MS-EULA]] |supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]], various [[ARM architecture|ARM]] platforms<ref>{{cite news |title=Windows runs on Arm's mobile phone chips |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-12125541 |work=BBC News |publisher=BBC |date=January 6, 2011 |accessdate=February 1, 2011}}</ref> |kernel_type = [[Hybrid kernel|Hybrid]] |updatemodel = [[Windows Update]] |first_release_date = '''[[Release to manufacture|RTM]]:''' July 22, 2009<br />'''Retail:''' October 22, 2009 |first_release_url = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx |release_version = 6.1<!-- See reference. --><ref>{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/windows/archive/b/windowsvista/archive/2008/10/14/why-7.aspx |title=Why 7? |author=Mike Nash |date=October 14, 2008 |work=The Windows Blog |publisher=Microsoft |accessdate=February 1, 2011}}</ref> (build 7600)<ref>{{cite web |url=http://www.mydigitallife.info/2009/07/23/windows-7-and-windows-server-2008-r2-officially-rtm-at-build-version-6-1-7600-16385/ |title=Windows 7 and Windows Server 2008 R2 Officially RTM At Build Version 6.1.7600.16385 |date=July 23, 2009 |work=My Digital Life |publisher=My Digital Life |accessdate=February 1, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 26, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HfErBeMS?url=http://www.mydigitallife.info/windows-7-and-windows-server-2008-r2-officially-rtm-at-build-version-6-1-7600-16385/ |url-status=dead }}</ref> <!-- (Build 7601: Service Pack 1)<ref name="ThurrottW7SP1>{{cite web |url=http://www.winsupersite.com/article/windows-7/Sneak-Peek-A-Quick-Look-at-Windows-7-Service-Pack-1.aspx |title=Sneak Peek: A Quick Look at Windows 7 Service Pack 1 |author=Paul Thurrott |date=January 15, 2011 |accessdate=January 15, 2011}}</ref> --> |release_date = {{Start date and age|2009|10|22}} |release_url = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx |support_status = Mainstream support until January 13, 2015.<ref>{{cite web |url=http://support.microsoft.com/lifecycle/search/default.aspx?sort=PN&alpha=Windows+7&Filter=FilterNO |title=Windows 7 Lifecycle Policy |author=Microsoft |publisher=Microsoft |accessdate=October 22, 2009}}</ref> |other_articles = <ul> * [[Development of Windows 7]] * [[Features new to Windows 7]] * [[List of features removed in Windows 7]] * [[Windows 7 editions]] </ul> |date=January 2009 }} '''ವಿಂಡೋಸ್ 7''' ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಶವು, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ನ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ರಚಿತ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳ]] ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಗಳು, [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್]] ಗಳು, ನೆಟ್ ಬುಕ್ ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು, ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ PC ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.news.com/2100-1016_3-6197943.html|first=Mike|last=Ricciuti|title=Next version of Windows: Call it 7|date=July 20, 2007|publisher=CNET News|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081120014729/http://www.news.com/2100-1016_3-6197943.html|url-status=dead}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ 2009 ರ ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="rtm"/> ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಿಂದ ದೊರೆವಂತಾಯಿತು.<ref name="bott20090511">{{cite web|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/2009/Jun09/06-02SteveGuggenheimer.mspx|title=Windows 7 and Windows Server 2008 R2 Timelines Shared at Computex|publisher=Microsoft|date=June 3, 2009|accessdate=2009-06-03}}</ref>, ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೂರುವರ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಸರ್ವರ್ ಪ್ರತಿ, ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2008 R2 ಅನ್ನು ಕೂಡ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಶೇಷ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಂತಿರದೇ, ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2008/10/28/windows-7-unveiled-today-at-pdc-2008.aspx|title=Windows 7 Unveiled Today at PDC 2008|last=Nash|first=Mike|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}</ref> ಆಗ 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸ್ಪರ್ಶ(ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್) ಬೆಂಬಲದ(ಸಪೋರ್ಟ್) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್(ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಕೆ) ನೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ವಿಂಡೋಸ್ ಶೆಲ್ ಅನ್ನು ಸೂಪರ್ ಬಾರ್ ಎಂದು, ಹಾಗು ಗೃಹ,ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೋಮ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು,<ref name="leblanchomegroup">{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windowsexperience/archive/2008/10/28/how-libraries-amp-homegroup-work-together-in-windows-7.aspx|title=How Libraries & HomeGroup Work Together in Windows 7|last=LeBlanc|first=Brandon|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಡೆಗೂ ಗಮನಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಮುಂಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೇಲ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೂವೀ ಮೇಕರ್, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ;<ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/softwares-missing-in-windows-7/|title=Windows 7 to Skip Photo, Mail, Calendar and Movie Editing tools}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.networkworld.com/community/node/33084|title=E-mail, photos, movie making will not be included in Windows 7}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ, ನೋ ಚಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windowsexperience/archive/2008/10/28/the-complete-windows-experience-windows-7-windows-live.aspx|title=The Complete Windows Experience&nbsp;– Windows 7 + Windows Live|last=LeBlance|first=Brandon|date=28 October 2008|accessdate=2008-11-11|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft}}</ref> == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == {{Main|Development of Windows 7}}ಮೂಲತಃ, ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ ನಾಮವಾದ ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್'' ಅನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ XP (ಸಂಕೇತನಾಮ ವಿಸ್ಟಲರ್) ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003ಯ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ದತ್ತಾಂಶದ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡುವುದು. ಅಂತಹ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು WinFS ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಂದುವರೆದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಈ ನಡುವೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಳಂಬಿಸಿ, "ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್" ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮಾಂಕಿತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2003 ಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.theregister.co.uk/2001/10/24/gates_confirms_windows_longhorn |title=Gates confirms Windows Longhorn for 2003 |last=Lettice |first=John |date=2001-10-24 |publisher=The Register |accessdate=2008-03-05}}</ref> ಆದರೂ, 2003ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದರೆ 2003 ರಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌|ವೈರಸ್]] ಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಹಾನಿಯ ನಂತರ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2003 ಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ (ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ) ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ 2004 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಳಂಬ ಕಂಡಿತು. ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ನಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title=Microsoft cuts key Longhorn feature | url=http://www.seattlepi.com/business/188339_msftcuts28.html | work=Todd Bishop | publisher=Hearst Seattle Media, LLC | date=August 28, 2004 | accessdate=2009-03-25}}</ref> ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕೋಮ್ ಗೆ 2006 ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ''ವಿಯೆನ್ನಾ'' ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref name="thurrottfaq">{{cite web |url=http://www.winsupersite.com/faq/windows_7.asp |title=Windows "7" FAQ |last=Thurrott |first=Paul |authorlink=Paul Thurrott |publisher=Paul Thurrott's SuperSite for Windows |date=14 February 2007 |accessdate=2008-01-05}}</ref>, ಹಾಗು 2007 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ''ವಿಂಡೋಸ್ 7'' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="zdnet592">{{cite news |first=Mary J |last=Foley |title=Windows Seven: Think 2010 |date=2007-07-20 |publisher=[[ZDNet]] |url=http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=592 |accessdate=2007-09-19 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070824121209/http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=592 |url-status=dead }}</ref> ''ವಿಂಡೋಸ್ 7'' ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಎಂದು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | first=Ina | last=Fried | title=Microsoft makes Windows 7 name final | date=2008-10-13 | publisher=[[CNET]] | url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10064971-56.html | accessdate=2008-10-13}}</ref><ref name="CBC14Oct08">{{cite news|url = http://www.cbc.ca/technology/story/2008/10/14/tech-windows.html|title = For Microsoft's Windows, 7th time's a charm|accessdate = 2008-10-27|last = [[Canadian Broadcasting Corporation]]|authorlink = |year = 2008|month = October | work=CBC News}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಗೊಂದಲಗಳಿದ್ದವು.<ref name="msJustifiesWin7NamingDecision">{{cite web | url = http://www.maximumpc.com/article/news/microsoft_justifies_its_windows_7_naming_decision | title = Microsoft Justifies Its Windows 7 Naming Decision | author = Alex Castle | date = 2008-10-15 | publisher = [[Maximum PC]] | accessdate = 2009-11-18 }}</ref> ವಿಸ್ಟಾ ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೂಚಿಸಲು, ಹಾಗು ಕೇವಲ ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 6.1 ರಂತೆ ಆವೃತ್ತಿಕರಿಸುವಾಗ,<ref>{{cite web|url=http://technologizer.com/2009/07/14/version-numbers/2/ |title=Version numbers of Windows.|author= |date= |work= |publisher=technologizer.com}}</ref> ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ 2000 ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇವೆರೆಡೂ ಕೂಡ 5.x ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.worldstart.com/tips/tips.php/why-call-it-windows-7 |title=Why Call it Windows 7? |author=Andrew |date= |work= |publisher=www.worldstart.com |accessdate=20 November 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018054112/http://www.worldstart.com/tips/tips.php/why-call-it-windows-7 |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 2008 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈಲ್ ಸ್ಟೋನ್ 1, ನಿರ್ಮತಿ 6519 ರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.w7forums.com/windows-7-build-numbers-t58.html|title=Windows 7 Build Numbers|author=Ian Cunningham|date=3 December 2008|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308015323/http://www.w7forums.com/windows-7-build-numbers-t58.html|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ 2008 ರ PDCಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಪುನಃ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಅದರ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಿರ್ಮಾಣ 6801ರ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾವೇಶದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೂ, ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಈ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಬೀಟಾ, ಬಿಟ್ ಟಾರಂಟ್ ನ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.osnews.com/story/20703/Windows_7_Beta_1_Leaked |title=OSNews.com |publisher=OSNews.com |date= |accessdate=2009-05-25}}</ref> ZDNet ನಡೆಸಿದ ದಕ್ಷತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web |url=http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=3236&page=2 |title=Windows 7 beta 1 performance - How does the OS compare to Vista and XP? &#124; Hardware 2.0 &#124; ZDNet.com |publisher=Blogs.zdnet.com |date=2009-01-01 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314062331/http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=3236&page=2 |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಬೀಟಾ, ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟಾವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಬೂಟ್ ಮತ್ತು ಷಟ್ ಡೌನ್ ನ ಸಮಯ ಹಾಗು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವಂತಹ(ಲೋಡ್) ಕಡತ(ಫೈಲ್ಸ್)ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕಾರ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು XPಯನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾರವು; ಕಚೇರಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಚುಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುವ PC ಪ್ರೋ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ಟಾಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು XP ಗಿಂತ ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url = http://www.pcpro.co.uk/blogs/2008/11/12/follow-up-benchmarking-windows-7/|title = Follow-up: Benchmarking Windows 7 |accessdate = 2009-01-29|last = Graham-Smith|first = Darien|authorlink = Darien Graham-Smith|year = 2009|month = January}}</ref> ಆಗ 2009ರ ಜನವರಿ 7 ರಂದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ(ನಿರ್ಮಾಣ 7000)ದ 64-ಬಿಟ್ಆವೃತ್ತಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಟಾರಂಟೊಗಳೊಂದಿಗೆ ವೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಇವುಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಟ್ರೋಜನ್ ನಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.slashgear.com/leaked-windows-7-rc-torrents-infected-with-trojan-2842048/|title=Leaked Windows 7 RC torrents infected with trojan}} ಸ್ಲ್ಯಾಶ್ ಗೇರ್</ref><ref>{{cite web|url = http://w7info.com/articles/2009/01/windows-7-64-bit-beta-hits-the-web/|title = Windows 7 64-Bit Beta Hits the Web|accessdate = 2009-01-07|last = Pennington|first = Kenneth|authorlink = |year = 2009|month = January|archive-date = ಜನವರಿ 21, 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090121125718/http://w7info.com/articles/2009/01/windows-7-64-bit-beta-hits-the-web/|url-status = dead}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದ 2009 ರ CESನಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ CEO ಸ್ಟೀವ್ ಬ್ಯಾಲ್ಮರ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ ನಿರ್ಮಾಣ 7000, ISO ಚಿತ್ರದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ MSDN ಮತ್ತು TechNet ನ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ (ಪಡೆಯಲು)ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/jan/08/steve-ballmer-ces-keynote |title=CES: Steve Ballmer unveils Microsoft's Windows 7 &#124; Technology &#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |accessdate=2009-05-25 | location=London | first=Bobbie | last=Johnson | date=2009-01-08}}</ref> ಬೀಟಾವನ್ನು 2009 ರ ಜನವರಿ 9 ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಈ ದಿನಾಂಕದಂದು 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಡೌನ್ ಲೌಡ್ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅಧಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತಡವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title=Microsoft delays first Windows 7 public beta | url=http://www.theregister.co.uk/2009/01/10/winows_7_beta_delay/ | work=Gavin Clarke | publisher=The Register | date=January 10, 2009 |accessdate=2009-03-25}}</ref> ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ನ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 24 ರ ವರೆಗೆ, ಅನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10 ರ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಬೀಟಾ ಡೌನ್ ಲೋಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದವರು, ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಎರಡು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬಳಕೆದಾರರು, 2009 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬೀಟಾ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಕೀಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ 7100 ನಿರ್ಮಾಣ, MSDN ಮತ್ತು TechNet ಚಂದಾದಾರರು ಹಾಗು ಕನೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಿಗೆ 2009 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಬಿಟ್ ಟಾರಂಟ್ ಮೂಲಕ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದರೂ ಕೂಡ 2009 ರ ಮೇ 5 ರಂದು, ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Miller |first=Paul |url=http://www.engadget.com/2009/04/24/windows-7-rc-7100-making-its-way-to-oems-a-torrent-tracker-near/ |title=Windows 7 RC 7100 making its way to OEMs, a torrent tracker near you |publisher=Engadget.com |date=2009-04-24 |accessdate=2009-05-25}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, 2010 ರ ಜೂನ್ 1 ರಂದು ಇದರ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 1 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.microsoft.com/windows/windows-7/download.aspx | title = Windows 7 Release Candidate Customer Preview Program | accessdate = 2009-05-05 | publisher = Microsoft}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು MSDN ಮತ್ತು Technet ನ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ, 2009 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 6 ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 10:00 PDT ಗಂಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/21/when-will-you-get-windows-7-rtm.aspx|title=The Windows Blog}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್,ವಿಂಡೋಸ್ ಸರ್ವರ್ 2008 R2 ರೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ 2009 ರ ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಈ ಅವಧಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 RTM, 7600.16385.090713-1255 ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2009 ರ ಜುಲೈ 13 ರಂದು ಸಂಕಲಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಅಂತಿಮ RTM ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="rtm">{{cite web|url = http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/22/windows-7-has-been-released-to-manufacturing.aspx | title = Windows 7 Has Been Released to Manufacturing | author=Brandon LeBlanc}}</ref> === ಗುರಿಗಳು === ''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್'' ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್]], ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ"ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="gates">{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/16934083/site/newsweek/page/4/print/1/displaymode/1098/|title=Bill Gates on Vista and Apple's 'Lying' Ads|author=Steven Levy|date=3 February 2007|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 31, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070331223518/http://www.msnbc.msn.com/id/16934083/site/newsweek/page/4/print/1/displaymode/1098/|url-status=dead}}</ref> ಅನಂತರ ಗೇಟ್ಸ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ರ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="gates2">{{cite web|url=http://www.microsoft.com/presspass/exec/billg/speeches/2008/05-07japanwdlc.mspx|title=Bill Gates: Japan—Windows Digital Lifestyle Consortium|author=Bill Gates|date=12 May 2007}}</ref> ಅನಂತರ ಸ್ಟೀವನ್ ಸಿನೊಫ್ಸ್ಕಿ ''ಇಂಜಿನಿಯಂರಿಂಗ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7'' ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ಆಧಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಗುರ್ತಿಸಲು, ಸುಳ್ಳು ಸಂಕೇತ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಹಾಗು ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಿರ್ವರ್ತನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಇಂತಹದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ವಿವಿಧ ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು(ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಟೂಲ್) ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2008/12/15/continuing-our-discussion-on-performance.aspx |title=Continuing our discussion on performance |last=Sinofsky |first=Steven |authorlink=Steven Sinofsky |date=15 December 2008 |accessdate=2008-12-18 |work=Engineering Windows 7 |publisher=Microsoft }}</ref> ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ವೆಗ್ಟೆ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಅವರು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಯಿಂದ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಎದುರಿಸಿದ ಸಾಧನದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Will-Not-Inherent-the-Incompatibility-Issues-of-Vista-88625.shtml|title=Windows 7 Will Not Inherit the Incompatibility Issues of Vista|first=Marius|last=Oiaga|date=24 June 2008}}</ref> ನಂತರ 2008 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ CEO ಸ್ಟೀವ್ ಬ್ಯಾಲ್ಮರ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ,ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url = http://blogs.zdnet.com/BTL/?p=10464|title = Ballmer: It’s ok to wait until Windows 7; Yahoo still ‘makes sense’; Google Apps ‘primitive’|accessdate = 2008-10-17|last = Dignan|first = Larry|authorlink = |year = 2008|month = October|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20081017231501/http://blogs.zdnet.com/BTL/?p=10464|url-status = dead}}</ref> == ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಹೊಸ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳು === {{Main|Features new to Windows 7}} [[ಚಿತ್ರ:Action Center on Windows 7.png|thumb|right|ವಿಂಡೋಸ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸೆಂಟರ್ ನ ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬುವ ಹೊಸ ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್]] [[ಚಿತ್ರ:Action-centre-warning.PNG|thumb|right|ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.]] ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ, ಕಾರ್ಯತಃ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಬಹು-ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವದ,ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದು,<ref>{{cite web |url=http://www.windowsvienna.com/windows-7-takes-more-advantage-of-multi-core-cpus-a24.html |title=Windows 7 Takes More Advantage of Multi-Core CPUs - Windows 7 |publisher=Windowsvienna.com |date= |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮೇ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503055849/http://www.windowsvienna.com/windows-7-takes-more-advantage-of-multi-core-cpus-a24.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=1612 |title=Windows 7 to get parallel-processing tweaks &#124; All about Microsoft &#124; ZDNet.com |publisher=Blogs.zdnet.com |date=2008-09-30 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201073548/http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=1612 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pctipsbox.com/windows-7-to-get-parallel-processing-tweaks/ |title=Windows 7 to get parallel-processing tweaks &#124; PC Tips |publisher=Pctipsbox.com |date=2008-10-05 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415111309/http://www.pctipsbox.com/windows-7-to-get-parallel-processing-tweaks/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://vista.blorge.com/2008/09/30/windows-7-enters-parallel-universe/ |title=Windows 7 enters parallel universe |publisher=Vista.Blorge |date=2008-09-30 |accessdate=2009-05-25 |archive-date=ಮೇ 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510042725/http://vista.blorge.com/2008/09/30/windows-7-enters-parallel-universe/ |url-status=dead }}</ref> ಬೂಟ್ ವಿಧಾನ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ನೇರಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಘಟಕಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಂದ ಬಹು ವೈವಿಧ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.(ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಬಹು-ಸಂಯೋಜಕ), ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ,<ref name="tgdailym1">{{cite web|first=Wolfgang|last=Gruener|url=http://www.tgdaily.com/content/view/35641/118/|title=TG Daily&nbsp;— Windows Vista successor scheduled for a H2 2009 release?|publisher=TG Daily|date=2008-01-16|accessdate=2008-01-17}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಗಾಗಿರುವ ಸಾಧನ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು, XPS ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪವರ್ ಶೆಲ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಘಟಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ''ಅಭಿವರ್ಧಕ'' ಮತ್ತು ''ಅಂಕಿಅಂಶ'' ಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯುಳ್ಳ ಪುನಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಲಿಯರ್ ಟೈಪ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಟ್ಯೂನರ್, ಡಿಸ್ಪ್ಲೆ ಕಲರ್ ಕ್ಯಾಲಿಬರೇಷನ್ ವಿಸಾರ್ಡ, ಸಾಧನ(ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್), ರಿಕವರಿ, ಟ್ರಬಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್,ವಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಲೊಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂವೇದಕಗಳು ಹೊಸ ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆಧಾರಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕ, ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧನಗಳು, ಸಿಸ್ಟಮ್ ಐಕಾನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಗೆ ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thinknext.net/archives/2150|title=ThinkNext.net: Screenshots from a blogger with Windows 7 M1|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080130010415/http://www.thinknext.net/archives/2150|url-status=dead}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್(ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರ) ಎಂದು ಪುನಃ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಎರಡನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 32ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೆಡಿಬೂಸ್ಟ್ ಅಧಿಕ 256 ಗಿಗಾಬೈಟ್ಸ್ ವರೆಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಯೂಸರ್ ಅಕೌಂಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನದೊಂದಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದಕ್ಕಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blogs.zdnet.com/igeneration/?p=1826 |title=Windows 7 UAC flaw: "Pandora's box of all vulnerabilities" |author=Zack Whittaker |date=2009-06-12 |accessdate=2009-06-14 |archive-date=ಜೂನ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615163741/http://blogs.zdnet.com/igeneration/?p=1826 |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ವಿಂಡೋಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮಾರ್ಕ್ ರುಸ್ಸಿನೊವಿಚ್ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಅನ್ನು (VDU ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು) ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾಲ್ ವೇರ್ ಕೂಡ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ರಾಜಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://technet.microsoft.com/en-us/magazine/2009.07.uac.aspx |title=User Account Control Inside Windows 7 User Account Control |publisher=Microsoft Corporation |first=Mark |last=Russinovich |accessdate=2009-06-14 }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 RAW ಇಮೇಜ್ ಫಾರ್ಮೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ ನ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ-ಇದು ಮೂಲ ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಚಿತ್ರ ವಿಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೋಟ ಮತ್ತು ಮೇಟಾಡೇಟಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ವ್ಯೂವರ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.downloadsquad.com/2009/10/21/raw-image-support-windows/|title=How to add Mac-like RAW image support to Windows 7, Vista, XP}}</ref> ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೀಕ್ಷಣಾ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಅನ್ನು "ಸೂಪರ್ ಬಾರ್" ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಗೆ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬಟನ್ ಗಳನ್ನು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಟನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬಟನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ''ಜಂಪ್ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್'' ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Softpedia04Nov08">{{cite web|url = http://news.softpedia.com/news/Windows-7-User-Interface-The-Superbar-Enhanced-Taskbar-97143.shtml|title = Windows 7 User Interface&nbsp;– The Superbar (Enhanced Taskbar)|accessdate = 2008-11-12|last = Softpedia|authorlink = |year = 2008|month = November}}</ref> ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಕೂಡ, ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಬಟನ್ ಗಳ ಪುನರಾದೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಡಿಯಾರದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಚಿಕ್ಕ ಆಯತಾಕೃತಿಯ ಬಟನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ''ಶೋ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್'' ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಟನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ''ಏರೋ ಪೀಕ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಟನ್ ನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಾಡುವುದರಿಂದ, ಗೋಚರ ಪರದೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ನ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/news/newsfeeds/siliconalley/big-tech/2008_12_windows_7_some_minor_improvements_no_game_changer_msft.html|title=Windows 7: Some Minor Improvements, No Game Changer|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 1, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101130625/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/siliconalley/big-tech/2008_12_windows_7_some_minor_improvements_no_game_changer_msft.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಪಟಲಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಟನ್ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಒತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/25/touching-windows-7.aspx|title=Touching Windows 7 (Engineering Windows 7 Blog)}}</ref> ಈ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಂಡೋಸ್ ಅನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರಿಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''ಏರೋ ಸ್ನ್ಯಾಪ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಟಲದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆದಾಗ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಂಡೋವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/17/designing-aero-snap.aspx|title=Engineering Windows 7 : Designing Aero Snap|publisher=Steven Sinofsky/Microsoft|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಪಟಲದ ಎಡ/ಬಲ ತುದಿಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ, ವಿಂಡೋಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪಟಲದ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರ ಏರೋ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಸಿಸ್ಟಮ್ ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೀಲಿಕೈ ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಗಳೊಂದಿಗೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ವಿಂಡೋಸ್ ಏರೋವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದಾಗ ವಿಂಡೋ ಬಾರ್ಡರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಗಳು ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವು ಪಾರದರ್ಶಕದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಯಂತ್ರ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿರುವ(.NET-ಆಧಾರಿತWCF ವೆಬ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ) ನಿರ್ಮಾಣ SOAP-ಆಧಾರಿತ ವೆಬ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ APIಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC01/|title=Windows 7: Web Services in Native Code|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲು ಕಾಲಾವಧಿ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ;ಆಗ UAC ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC42/|title=Windows 7: Deploying Your Application with Windows Installer (MSI) and ClickOnce|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳಾದ APIನ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/PC52/|title=Windows 7: Writing World-Ready Applications|publisher=PDC 2008|accessdate=2008-09-26}}</ref> WinHEC ನಲ್ಲಿ 2008 ರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, 30-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 48-ಬಿಟ್ ನ ಬಣ್ಣದ ತೀವ್ರತೆಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಸಾರ scRGB ( HDMI ಗೆ 1.3 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ xvYCC ಎಂದು ಔಟ್ ಪುಟ್ ನೀಡಬಹುದು) ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುವ ವಿಡಿಯೋ ಮೋಡ್ ಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: 16-ಬಿಟ್ sRGB, 24-ಬಿಟ್ sRGB, 30-ಬಿಟ್ sRGB, ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಸಾರ sRGB ಯೊಂದಿಗೆ 30-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 48-ಬಿಟ್ scRGB.<ref>{{cite web |url=http://download.microsoft.com/download/5/E/6/5E66B27B-988B-4F50-AF3A-C2FF1E62180F/GRA-T583_WH08.pptx |title=WinHEC 2008 GRA-583: Display Technologies |publisher=Microsoft |date=2008-11-06 |accessdate=2008-12-04 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227074524/http://download.microsoft.com/download/5/E/6/5E66B27B-988B-4F50-AF3A-C2FF1E62180F/GRA-T583_WH08.pptx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-High-Color-Support-98741.shtml |title=Windows 7 High Color Support |publisher=Softpedia |date=2008-11-26 |accessdate=2008-12-05 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221114220/http://news.softpedia.com/news/Windows-7-High-Color-Support-98741.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಹೊಸ TRIM ಆದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಘನಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/05/05/support-and-q-a-for-solid-state-drives-and.aspx|title=Support and Q&A for Solid-State Drives|work=Engineering Windows 7|publisher=Microsoft|date=2009-05-05|accessdate=2009-05-09}}</ref>. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಘನಾಕೃತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಅನಂತರದ ಜೋಡನಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ USB 3.0ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13924_3-10083822-64.html |title=Microsoft describes USB 3.0 delays |last=Crothers |first=Brooke |date=6 November 2008 |accessdate=2008-11-13 |publisher=CNet |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426041443/http://news.cnet.com/8301-13924_3-10083822-64.html |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದ ಅಂತರಜಾಲದ ಸ್ಪೇಡ್ಸ್, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ಯಾಮನ್ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಚೆಕ್ಕರಸ್,ಪರೀಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್8 ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ 12 ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Wikinews| Windows 7 will allow users to disable Internet Explorer}}ಬಳಕೆದಾರರು ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಂಡೋಸ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿಸಬಲ್ಲರು. ಈ ಘಟಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವವು ಎಂದರೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರ್ರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಶೋಧಕ,ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಪ್ರಸಾರ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="Engineering Windows 7">{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/e7/archive/2009/03/06/beta-to-rc-changes-turning-windows-features-on-or-off.aspx|title=Beta to RC Changes&nbsp;— Turning Windows Features On or Off}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7, 13 ಅಧಿಕ ಶಬ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು, ಟೈಟಲ್ಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ನೂನ್, ಕೈಬರಹ, ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು, ಪುರಚಿತ್ರವನ್ನು, ಡೆಲ್ಟಾ, ಉತ್ಸವ,ಉದ್ಯಾನ, ಪರಂಪರೆ,ಗುರುತು, ಚಮತ್ಕಾರ, ರಾಗ, ಸ್ಯಾವನ್ನ ಮತ್ತು ಸೊನಾಟಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.winsupersite.com/win7/win7_7048_02.asp|title=Paul Thurrott's SuperSite for Windows: Windows 7 Build 7048 Notes|date=2009-03-08|accessdate=2009-04-24|first=Paul|last=Thurrott|publisher=Paul Thurrott's SuperSite for Windows}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಾಸ್ತವಪ್ರಾಯವಾದ PCಯ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ PC ಎಂದು ಪುನಃ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.microsoft.com/windows/virtual-pc/ |title=Windows Virtual PC |publisher=Microsoft |accessdate=2009-05-06 }}</ref> ಇದು ಒಂದೇ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಲು ''ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹುವಿಂಡೋಗಳ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್ ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ XPಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://download.microsoft.com/download/7/5/A/75A2C993-BFCC-47D0-8B6C-7C8CE2BA9833/Windows%20XP%20Mode%20for%20Windows%207_brochure.pdf |title=Windows XP Mode for Windows 7 brochure |publisher=Microsoft |accessdate=2009-05-06 |archive-date=ಮೇ 30, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530155602/http://download.microsoft.com/download/7/5/A/75A2C993-BFCC-47D0-8B6C-7C8CE2BA9833/Windows%20XP%20Mode%20for%20Windows%207_brochure.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮುಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು (VHD) ಸಾಮಾನ್ಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ನೀಡುವ ಬೂಟ್ ಲೋಡರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು VHD ಯಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಇದು ಕೇವಲ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web |url=http://www.microsoft.com/downloads/info.aspx?na=90&p=&SrcDisplayLang=en&SrcCategoryId=&SrcFamilyId=80ede31d-3509-407b-a896-0beea8705589&u=http%3a%2f%2fdownload.microsoft.com%2fdownload%2f7%2f0%2fF%2f70FE9C38-08D1-4FCC-BEF8-42B47DD968FE%2fWindows7VHDBoot.wmv |title=Demonstration: Windows 7 VHD Boot |publisher=Microsoft |accessdate=2009-04-29 }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ರಿಮೋಟ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ (RDP) ಅನ್ನು, ವಿಡಿಯೋ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು 3D ಆಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿಜ ಅವಧಿಯ ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ರಿಮೋಟ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಪರಿಸದರಲ್ಲಿ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ 10 ನ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://channel9.msdn.com/pdc2008/ES21/ |title=Windows 7 Presentation Virtualization: Graphics Remoting (RDP) Today and Tomorrow |publisher=Microsoft |accessdate=2008 }}</ref> ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/05/29/let-s-talk-about-windows-7-starter.aspx |title= Let’s talk about Windows 7 Starter |publisher=Windows 7 Team |accessdate=2009-05-29}}</ref> === ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾದ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು === {{Main|List of features removed in Windows 7}} ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮೆನು ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು, ಕೆಲವು ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು, ವಿಂಡೋಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಕ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾನೊಂದಿಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು — ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೂವೀ ಮೇಕರ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್<ref>{{cite web|url=http://download.live.com/windows7|title=Finding your applications in Windows 7|accessdate=2009-10-23|date=2009-10-22|publisher=Microsoft|author=Windows Live team}}</ref> ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಮ್ಯೇಲ್ — ಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಲೈವ್ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರೂ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ 'em, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಟಿಂಕರ್, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಡ್ರೀಮ್ ಸೀನ್.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇಂಕ್ ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ನಂಬಿಕೆ ವಿರೋಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ನಿಗಾವಹಿಸುವಿಕೆ{{Anchor|Criticism}} == ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 2001 ರ ''ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ v. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್'' ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಾಖಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು-ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯು 2008 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜುಪಿಟರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿರುವ ಮೈಕೆಲ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಗ್ರಾಹಕರು ಬಯಸಬಹುದಾದ ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಮೇಲಿರುವ "[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್] ಸವಾಲಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url = http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9068339&taxonomyId=14&intsrc=kc_top|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080423070835/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9068339&taxonomyId=14&intsrc=kc_top|archivedate = 2008-04-23|title = Windows 7 eyed by antitrust regulators|accessdate = 2008-03-19|last = Keizer|first = Gregg F.|authorlink = |year = 2008|month = March}}</ref> === ಯುರೋಪ್‌ === ಯುರೋಪಿನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುವರ್ತಿಸಲು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, "ಬ್ಯಾಲೊಟ್" ಪಟಲದ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬ್ರೌಸರ್ ಅನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೀಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="neowin-browserballot">{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/main/09/07/24/microsoft-propose-browser-ballot-screen-to-the-eu|title=Microsoft proposes "Browser Ballot Screen" to the EU|first=Kevin|coauthors=Weiner|date=July 24, 2009|publisher=Neowin|accessdate=2009-08-01|archive-date=ಜುಲೈ 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090727221730/http://www.neowin.net/news/main/09/07/24/microsoft-propose-browser-ballot-screen-to-the-eu|url-status=dead}}</ref> ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಗೊಂದಲದ ಕುರಿತು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 7 E ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಇಂದು ಯುರೋಪ್ ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="neowin-noE">{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/main/09/08/01/microsoft-scraps-windows-7-e-version-for-europe|title=Microsoft scraps Windows 7 'E' version for Europe|last=Warren|first=Tom|date=August 1, 2009|publisher=Neowin|accessdate=2009-08-01|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090822033855/http://www.neowin.net/news/main/09/08/01/microsoft-scraps-windows-7-e-version-for-europe|url-status=dead}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು N ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಂತೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಮಾರಾಟ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಇತರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://emea.microsoftstore.com/UK/Microsoft/Windows/Windows-7/?WT.mc_id=MSCOMUK_HomePage_Buy_Windowstab|title=Microsoft online Windows 7 store page|accessdate=2009-09-09|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090919152921/http://emea.microsoftstore.com/UK/Microsoft/Windows/Windows-7/?WT.mc_id=MSCOMUK_HomePage_Buy_Windowstab|url-status=dead}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ, Amazon.co.uk ನಲ್ಲಿ 2009 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪೂರ್ವ ಬೇಡಿಕೆಗಳು, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಅದರ ಮೊದಲ 17 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದವು.<ref>{{cite news |title=Windows 7 flies off virtual shelf |date=2009-07-15 |publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8151342.stm|accessdate=2009-07-15}}</ref> ಇದು ಹಿಂದಿನ [[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಡೆತ್‌ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋಸ್|ಏಳನೆ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಪುಸ್ತಕದ]] ಮಾರಾಟ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಮೇಜಾನ್ ಸೈಟ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಗಳಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Windows 7 set to break retail records|date=2009-10-21 |publisher=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/oct/21/windows-7-launch|accessdate=2009-10-21 | location=London | first=Bobbie | last=Johnson}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿ ಮೇಟ್ ಸಂಪುಟಗಳ, 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ 36 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web|title=64bit版Windows 7は人気でやや品薄、週明けには回復？|date=2009-10-24|url=http://akiba-pc.watch.impress.co.jp/hotline/20091024/etc_win75.html}}</ref> ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಇದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೇರ್ ನ ಬೆಲೆ ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಪಲ್ ನ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್OS X]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚೀನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=October 2009 OS stats: Windows 7 passes Snow Leopard, Linux|date=2009-11-06 |publisher=ars technica|url=https://arstechnica.com/microsoft/news/2009/11/october-2009-os-stats-windows-7-passes-snow-leopard-linux-1.ars?utm_source=microblogging&utm_medium=arstch&utm_term=Main%20Account&utm_campaign=microblogging|accessdate=2009-11-07}}</ref><ref>{{cite news |title=Windows 7 surpasses Snow Leopard in under two weeks|date=2009-11-07 |publisher=[[Neowin]]|url=http://www.neowin.net/news/main/09/11/06/windows-7-surpasses-snow-leopard-in-under-two-weeks|accessdate=2009-11-07}}</ref> ನೆಟ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಮೂರು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇರ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಏಳು ತಿಂಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="win7UseContinuesToClimb">{{cite web | url = http://news.cnet.com/8301-10805_3-10394517-75.html | title = Windows 7 use continues to climb | author = [[Ina Fried]] | date = 2009-11-10 | publisher = [[CNET]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ನಂತರ ಅದು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 4 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, 90 ಮಿಲಿಯನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20100304/windows-7-90-million-licenses-sold-in-4-months/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011 |archive-date=ಮೇ 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100510041546/http://digitaldaily.allthingsd.com/20100304/windows-7-90-million-licenses-sold-in-4-months/ |url-status=dead }}</ref> ಆರುತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅಂದರೆ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 23 ರಂದು, ವಿಂಡೋಸ್ 7, 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.<ref name="ZDNETWindows7FastestSellingWinOS">{{cite news |url=http://www.zdnet.com/news/windows-7-now-fastest-selling-windows-os/417718 |title=Windows 7 now fastest-selling Windows OS |publisher=ZDNet |date=2010-04-27 |accessdate=2010-06-24}}</ref><ref name="WindowsITPro150million">{{cite news |url=http://www.windowsitpro.com/article/paul-thurrotts-wininfo/Windows-7-150-Million-Copies-Sold.aspx |title=Windows 7: 150 Million Copies Sold |publisher=Windows IT Pro |date=2010-06-23 |accessdate=2010-06-24}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ 2010 ರ ಜೂನ್ 23 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 150 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಏಳು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.<ref name="WindowsITPro150million"/><ref name="WindowsSteamBlog150million">{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/06/23/150-million-licenses-of-windows-7-sold-windows-live-betas-announced.aspx |title=150 Million Licenses of Windows 7 Sold, Windows Live Betas Announced |publisher=Microsoft |date=2010-06-23 |accessdate=2010-06-24}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ 2010 ರ ಜೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದಂತೆ, 46 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಿಂಡೋಸ್ 7 PC ಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ, ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="WindowsSteamBlog64BitMomentum">{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/07/08/64-bit-momentum-surges-with-windows-7.aspx |title=64-Bit Momentum Surges with Windows 7 |publisher=Microsoft |date=2010-07-08 |accessdate=2010-08-02}}</ref> NPD ಗ್ರೂಪ್ ನ ಸ್ಟಿಫನ್ ಬೇಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 77 ಪ್ರತಿಶದಷ್ಟು PC ಗಳಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="WindowsSteamBlog64BitMomentum"/><ref name="CnetMicrosoftWindows7Makes64BitHeadway">{{cite news |url=http://news.cnet.com/8301-10805_3-20010092-75.html |title=Microsoft: Windows 7 makes 64-bit headway |publisher=cnet |date=2010-07-09 |accessdate=2010-08-02}}</ref> ಅದಲ್ಲದೇ 2010 ರ ಜುಲೈ 22 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7, 175 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="WindowsSteamBlog175million">{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/07/22/windows-7-momentum-continues-175-million-licenses-sold.aspx |title=Windows 7 Momentum Continues: 175 Million Licenses Sold |publisher=Microsoft |date=2010-07-22 |accessdate=2010-07-27}}</ref> ಹೀಗೆ 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ 240 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="WindowsSteamBlog240million">{{cite news |url=http://windowsteamblog.com/windows/b/bloggingwindows/archive/2010/10/21/celebrating-windows-7-at-1-year-more-than-240-million-licenses-sold.aspx |title=Celebrating Windows 7 at 1 Year – More than 240 Million Licenses Sold |publisher=Microsoft |date=2010-10-21 |accessdate=2010-10-22}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. CNET, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಗೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ 4.5 ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Microsoft Windows 7 (Home Premium) Review - CNet|date=2009-07-31|publisher=[[CNet]]|url=http://reviews.cnet.com/windows/microsoft-windows-7-home/4505-3672_7-33704139.html}}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ "ಇದು ವಿಸ್ಟಾ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಿತ್ತೊ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [ಮತ್ತು] ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಏನನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಿತ್ತೊ ಅದನ್ನು" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.ಲ್ PC ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ,ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಪುನಃ ಒದಗಿಸಿದ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್, ಸರಳವಾದ ಹೋಮ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ "ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 4 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref name="pcmagReview">{{cite web | url = http://www.pcmag.com/article2/0%2C2817%2C2348899%2C00.asp | title = Microsoft Windows 7 | author = Michael Muchmore | date = 2009-10-22 | publisher = [[PC Magazine]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಮಮ್ PC, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ 10 ರಲ್ಲಿ 9 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಕುರಿತು ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ "ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತಲ್ಲದೇ, "ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ" ಹೊಸ ಟಾಸ್ಕ್ ಬಾರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref name="maxPCReview">{{cite web | url = http://www.maximumpc.com/article/reviews/windows_7_review | title = Windows 7 Review: XP vs Vista vs 7 in 80+ Benchmarks | author = Will Smith | date = 2009-10-19 | publisher = [[Maximum PC]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> PC ವರ್ಲ್ಡ್,ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ XP ಗೆ "ತಕ್ಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಿತಲ್ಲದೇ, ವೇಗದ ಮಾನದಂಡಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ 7, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ವೇಗವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="pcWorldReview">{{cite web | url = http://www.pcworld.com/article/172602/windows_7_review.html | title = Windows 7 Review | author = [[Harry McCracken]] | date = 2009-10-19 | publisher = [[PC World (magazine)|PC World]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> PC ವರ್ಲ್ಡ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref name="pcWorldBestProducts2009">{{cite web | url = http://www.pcworld.com/article/174171-2/the_pc_world_100_best_products_of_2009.html | title = The PC World 100: Best Products of 2009 | author = The PC World Editorial Team | date = 2009-10-19 | publisher = [[PC World (magazine)|PC World]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಮೇಲೆEngadget ಮಾಡಿದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7ನೊಂದಿಗೆ "ಸದೃಢ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆಟ್ ಬುಕ್ ಸೆಟ್ ಗಳಿಗೆ ವೇಗವು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ.<ref name="engadgetReview">{{cite web | url = http://www.engadget.com/2009/08/12/windows-7-review/ | title = Windows 7 review | author = Paul Miller | date = 2009-08-12 | publisher = [[Engadget]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> LAPTOP ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ 4 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ "ಸಾಧಾರಣದಿಂದ ಆಕರ್ಷಕ" ಸುಧಾರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="laptopMagReview">{{cite web | url = http://www.laptopmag.com/review/software/windows-7.aspx | title = Windows 7 | author = Dana Wollman | date = 2009-08-21 | publisher = LAPTOP Magazine | accessdate = 2009-11-13 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140417003030/http://www.laptopmag.com/review/software/windows-7.aspx | url-status = dead }}</ref> Techradar, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ 5 ಸ್ಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="techRadarReview">{{cite web | url = http://www.techradar.com/reviews/pc-mac/software/operating-systems/microsoft-windows-7-622923/review | title = Windows 7 review | author = Mary Branscombe | date = 2009-08-07 | publisher = TechRadar | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'',<ref name="nyTimesReview">{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2009/10/22/technology/personaltech/22pogue.html | title = Windows 7 Keeps the Good, Tries to Fix Flaws | author = [[David Pogue]] | date = 2009-10-21 | publisher = New York Times | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ''USA ಟುಡೇ'',<ref name="usaTodayReview">{{cite news | url = http://www.usatoday.com/tech/products/2009-10-16-baig16_CV_N.htm | title = After Vista, Windows 7 is a giant leap for Microsoft | author = [[Ed Baig|Edward C. Baig]] | date = 2009-10-21 | publisher = [[USA Today]] | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'',<ref name="wsjReview">{{cite news | url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703298004574459293141191728.html | title = A Windows to Help You Forget | author = [[Walter Mossberg|Walter S. Mossberg]] | date = 2009-10-08 | publisher = Wall Street Journal | accessdate = 2009-11-13 }}</ref> ಮತ್ತು ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'' <ref name="telegraphReview">{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/technology/microsoft/6384509/Microsoft-Windows-7-review.html | title = Microsoft Windows 7 review | author = Matt Warman | date = 2009-10-20 | publisher = [[The Daily Telegraph|The Telegraph]] | accessdate = 2009-11-13 | location=London }}</ref> ಗಳೂ ಕೂಡ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೆಲವು ವಿಸ್ಟಾ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Some Vista users say they're getting the Ultimate shaft|date=2009-07-02|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10277506-56.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Vista Ultimate users fume, rant over Windows 7 deals|date=2009-07-02|url=http://www.computerworld.com/s/article/9135121/Vista_Ultimate_users_fume_rant_over_Windows_7_deals}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾದಿಂದ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರು, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು $219.99<ref>{{cite web|title=Shop: Windows 7 |date=2009-10-22|url=http://www.microsoft.com/windows/buy/default.aspx}}</ref> ಅನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಅಳವಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.<ref>{{cite web|title=Windows 7 Upgrade Considerations |date=2009-10-22|url=http://www.microsoft.com/windows/windows-7/get/upgrade-considerations.aspx}}</ref> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು == {{Main|Windows 7 editions}} ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆರು ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಫ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಹುಪಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="ExtremeTech">{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340431,00.asp |title=All Windows 7 Versions—What You Need to Know |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218221046/http://www.extremetech.com/computing/82542-all-windows-7-versionswhat-you-need-to-know |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬಳಕೆಯಂತಹ ಇತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.<ref name="ExtremeTech"/> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ExtremeTech"/><ref name="supersite">{{cite web|url=http://www.winsupersite.com/win7/win7_skus.asp|title=Windows 7 Product Editions|last=Thurrott|first=Paul|date=2009-02-03|accessdate=2009-02-03}}</ref><ref name="cnet">{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10155193-56.html|title=Windows 7 will come in many flavors|publisher=CNET News|date=2009-02-03|accessdate=2009-02-03}}</ref><ref name="Softpedia">{{cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Editions-Features-on-Parade-103766.shtml |title=Windows 7 Editions - Features on Parade |publisher=Softpedia |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಜನವರಿ 19, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119035448/http://news.softpedia.com/news/Windows-7-Editions-Features-on-Parade-103766.shtml |url-status=dead }}</ref><ref name="PCWorld">{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/158870/microsoft_announces_six_windows_7_editions.html |title=Windows 7: Which Edition is Right For You? |publisher=PCWorld |date=2009-02-03 |accessdate=2009-02-05 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228173247/http://www.pcworld.com/article/158870/windows_7_which_edition_is_right_for_you.html |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು, 32-ಬಿಟ್ (IA-32) [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|ಸಂಸ್ಕಾರಕ]] ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು 64-ಬಿಟ್ (x86-64) ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಅಳವಡಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಅಳವಡಿಸದೇ, ಅನಂತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಪರವಾನಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="closewindows7look">{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/02/04/a-closer-look-at-the-windows-7-skus.aspx |title=A closer look at the Windows 7 SKUs |last=LeBlanc |first=Brandon |date=February 9, 2009 |accessdate=2009-02-09 |work=Windows Team Blog |publisher=Microsoft }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ 2 DVDಗಳನ್ನು (IA-32 ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ 1 DVD ಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು DVDಯನ್ನು x86-64 ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿತರಿಸಿತು)ಹೀಗೆ ವಿತರಿಸಿರುವುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.(ಸ್ಟ್ರಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ; ಕೇವಲ ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ, OEM ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ DVDಯನ್ನು ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ). ಅಧಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು, ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ವಿಂಡೋಸ್ ಏನಿಟೈಮ್ ಅಪ್ ಗ್ರೇಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊರಗಿರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="supersite"/><ref name="closewindows7look"/><ref name="ExtremeTechDateCostUpgrades">{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340432,00.asp |title=All Windows 7 Versions—What You Need to Know - Release Date, Cost, and Upgrades |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2009-02-16 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110214075439/http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340432,00.asp |url-status=dead }}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳು ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕವರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ: ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ; ಸಿಂಗಾಪುರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ; ಭಾರತ; ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾ; ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್) ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಬಹುದು, ಮಾರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಳಸಬಹುದು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ (ಆಯ್ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ)ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ಮೂರು PC ಗಳ ವರೆಗೂ ಅಳವಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="WindowsTeamBlogFamilyPack">{{cite web |url=http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/archive/2009/07/21/when-will-you-get-windows-7-rtm.aspx |title=Microsoft Announces "Family Pack" For Windows 7 |publisher=Microsoft |date=2009-07-21 |accessdate=2009-07-21 }}</ref> ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ "ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪ್ಯಾಕ್" ಗೆ US$259.99 ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬೇಕು;<ref name="Amazon">{{cite web |url=http://www.amazon.com/Microsoft-Windows-Premium-Upgrade-Family/dp/B002MV2MG0/ |title=Microsoft Windows 7 Home Premium Upgrade Family Pack (3-User)|publisher=Amazon |date=2009-12-20 |accessdate=2009-12-20 }}</ref> ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಕೆಲ ವಾರಗಳ ವರೆಗೆ ಇದು US$149.99 ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="WindowsTeamBlogFamilyPack"/> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರ ಮೇಲೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಿಯಾಯಿತಿಗಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು 2009 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಲ್ಲಿ ಅದು ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|US]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸರಿಯಾದ.edu or.ac.uk ಇ ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು $30 ಅಥವಾ £30 ಬೆಲೆಗೆ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Windows: Student Offer |url=http://www.microsoft.com/uk/windows/studentoffer/default.aspx |author=Microsoft |accessdate=2009-09-18}}</ref><ref>{{cite web |title=Microsoft: Students to get Windows 7 for £30/$30 |first=Tom|last=Warren |url=http://www.neowin.net/news/main/09/09/17/microsoft-uk-students-to-get-windows-7-for-30 |accessdate=2009-09-18}}</ref> ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ.(ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಿದೆ 2011).<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsembedded/en-us/products/westandard/default.mspx|title=Windows Embedded Standard 7|publisher=Microsoft|accessdate=2010-06-19}}</ref> == ಮಾರಾಟ == ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ವಿವಿಧ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುವವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="ExtremeTechWindows7Editions">{{cite web |url=http://www.extremetech.com/article2/0,2845,2340431,00.asp |title=All Windows 7 Versions--What You Need to Know |publisher=ExtremeTech |date=2009-02-05 |accessdate=2010-08-02 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218221046/http://www.extremetech.com/computing/82542-all-windows-7-versionswhat-you-need-to-know |url-status=dead }}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ(ಸ್ಟಾರ್ಟರ್, ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್, ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್, ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್), ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ನೋಟ್ ಬುಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ, ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗಾಗಿ, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ExtremeTechWindows7Editions"/> == ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:WINDOWS 7 PC STICKER.svg|125px|thumb|right|ಇತ್ತೀಚಿನ PCಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ PC ಗಳು ಈ ಸ್ಟಿಕರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.]] ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="7requirements">{{cite web|url=http://windows.microsoft.com/en-us/windows7/products/system-requirements|title=Windows 7 system requirements|publisher=Microsoft}}</ref> ಈ 32-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಇರುವ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ವಿಸ್ಟಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಇದ್ದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇವು ಅಧಿಕವಾಗಿವೆ. ನಂತರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ಪರಿಷ್ಕರಣ ಸಲಹಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ Nvidia GeForce FX (5xxx) ಸರಣಿಗಳು ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೊರೈಸಿದರೂ ಕೂಡ, GeForce 6 ಸರಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯಾವುದಕ್ಕೂ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಡ್ರೈವರ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದಂತೆ nVidia ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. {| class="wikitable" cellspacing="3" cellpadding="0" style="margin:auto;text-align:center" |+ <td><big>ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗಾಗಿ ಬೇಕಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು</big><ref name="7requirements"/></td> |- ! ವಿನ್ಯಾಸ | '''32-ಬಿಟ್''' | '''64-ಬಿಟ್''' |- ! [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ:]] | 1&nbsp;GHz x86 ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ | 1&nbsp;GHz x86-64 ಸಂಸ್ಕರಣಕಾರ |- ! ಮೆಮೊರಿ (RAM) | 1&nbsp;GB | 2&nbsp;GB |- ! ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್(ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಡ್) | colspan="2"| WDDM ಚಾಲಕ ನಮೂನೆ 1.0 ಯೊಂದಿಗೆ DirectX 9 ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಕ<br />(ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಏರೊ ಗೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ) |- ! HDD ಫ್ರೀ ಸ್ಪೇಸ್ | ಫ್ರೀ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನ 16&nbsp;GB | ಫ್ರೀ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನ 20&nbsp;GB |- ! ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರೈವ್ | colspan="2"| DVD ಡ್ರೈವ್ (ಕೇವಲ DVD/CD ಮೀಡಿಯಾ ದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು) |} '''ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬೇಕಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು:''' <ref name="7requirements"/> * ವಿಂಡೋಸ್ XP ಮೋಡ್ (ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್, ಅಲ್ಟಿಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್): ಇದಕ್ಕೆ RAM ನ ಅಧಿಕ 1GBಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಹಾಗು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ 15GBಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ವರ್ಚ್ಯುಲೈಸೇಷನ್ ಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಿರುವ ಅವಶ್ಯಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/virtual_pc_guy/archive/2010/03/18/windows-virtual-pc-no-hardware-virtualization-update-now-available-for-download.aspx |title=Windows Virtual PC&nbsp;– no hardware virtualization update now available for download }}</ref> * ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ( ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಪ್ರೊಫೇಷನಲ್, ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ),ಇದು TVಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು TV ಟ್ಯೂನರ್ ಅನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. === ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳು === ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಸ್ಮೃತಿ ಶಕ್ತಿಯ (RAM) ಮೇಲಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ವಿಂಡೋಸ್ 7,ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗು 32-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 64-ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="7memoryrequirements">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/aa366778(VS.85).aspx#physical_memory_limits_windows_7 |title=Memory Limits for Windows Releases |publisher=Microsoft |accessdate=2010-06-25}}</ref> ಕೆಳಕಂಡ ಟೇಬಲ್ ಮೂಲದ ಆಧಾರ ದೊರೆಯುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಶಕ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable" cellspacing="3" cellpadding="0" style="margin:auto;text-align:center" |+ <td><big>ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಪರಿಮಿತಿಗಳು</big><ref name="7memoryrequirements"/></td> ! ಆವೃತ್ತಿ ! 32-ಬಿಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಮಿತಿ ! 64-ಬಿಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಮಿತಿ |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ | 4&nbsp;GB | 192&nbsp;GB |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ | 4&nbsp;GB | 192&nbsp;GB |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಪ್ರೋಫೆಷನಲ್ | 4&nbsp;GB | 192&nbsp;GB |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ | 4&nbsp;GB | 16&nbsp;GB |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ | 4&nbsp;GB | 8&nbsp;GB |- | ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ | 2&nbsp;GB | N/A |} === ಬಹು-ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಸ್ಕರಣದ ಪರಿಮಿತಿಗಳು === ಒಂದು PCಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರವು<ref>ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣವು: 1) ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಗಳ ಪರಿಮಾಣದ ಸೂಚನೆಗಳ ಎಳೆಯ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಅಥವಾ 2) ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಭೌತಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಗಳ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.</ref>: 32-ಬಿಟ್ ಗೆ 32<ref>ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೇ 32 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು, ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗಿನ 16 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು.</ref>, 64-ಬಿಟ್ ಗೆ 256<ref>ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡದೇ 256 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು, ಹೈಪರ್ ತ್ರೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ 128 ಕೇಂದ್ರಕಗಳು.</ref>. ಒಂದು PC ಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಆಧಾರಗಳ ಹೊಂದಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಮಾಣ: ಪ್ರೊಫೇಷನಲ್, ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗೆ 2; ಸ್ಟಾರ್ಟರ್, ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಹೋಮ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂಗೆ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windows/windows-7/get/system-requirements.aspx |title=Multi-core processor and multiprocessor limits for Windows 7 |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2010-11-29}}</ref> == ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳು(ಸೇವಾ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) == ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 (SP1) ಅನ್ನು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 18 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಬೀಟಾವನ್ನು 2010 ರ ಜುಲೈ 12 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://windowsteamblog.com/windows/b/business/archive/2010/06/07/virtualization-updates-at-teched.aspx|date=2010-06-07|work=Windows Team Blog|publisher=Microsoft|title=Virtualization Updates at TechEd}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.computerworld.com/s/article/9172738/Microsoft_announces_Windows_7_SP1|title=Microsoft Announces Windows 7 Service Pack 1|publisher=Computer World}}</ref><ref>{{cite web|url=http://redmondmag.com/articles/2010/07/12/microsoft-releases-sp1-beta-for-windows-server-2008-r2.aspx|title=Microsoft Releases SP1 Beta for Windows Server 2008 R2|publisher=Redmondmag.com}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಈ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್, ಹಿಂದೆ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.techradar.com/news/software/operating-systems/microsoft-few-issues-to-address-with-windows-7-service-pack-1-665048|title=Microsoft: Few issues to address with Windows 7 Service Pack 1|publisher=TechRadar UK}}</ref> ಆಗ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7 ರಂದು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಿಂದ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಟಾರಂಟ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://lifehacker.com/5511581/windows-7-sp1-beta-hits-the-torrents|title=Windows 7 SP1 Hits The Torrents|publisher=Lifehacker|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜನವರಿ 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110126090604/http://lifehacker.com/5511581/windows-7-sp1-beta-hits-the-torrents|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.techradar.com/news/software/windows-7-service-pack-1-leaks-out-681913|title=Windows 7 Service Pack 1 Leaks Out|publisher=TechRadar UK|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610211746/http://www.techradar.com/news/software/windows-7-service-pack-1-leaks-out-681913|url-status=dead}}</ref> ಬಹಿರಂಗವಾದ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಖ್ಯೆ 6.1.7601.16537.amd64fre.win7.100327-0053ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://geeksmack.net/microsoft/1235-exclusive-windows-7-sp1-beta-leaks-screenshots|title=Windows 7 SP1 Beta Leaks|publisher=GeekSmack|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110319031106/http://www.geeksmack.net/microsoft/1235-exclusive-windows-7-sp1-beta-leaks-screenshots|url-status=dead}}</ref> ಸಾಫ್ಟ್ ಪೀಡಿಯಾ 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು, ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ನಿರ್ಮಾಣ "6.1.7601.17104" ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ಯಾಕ್, ಎಸ್ ಕ್ರಾವ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಯ್ದ ಟೆಸ್ಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Windows-7-SP1-Release-Candidate-RC-Available-to-Select-Testers-Reportedly-159542.shtml|title=Windows 7 SP1 RC-Escrow Build 7601.17104 Available to Select Testers, Reportedly|publisher=Softpedia}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ನ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು "6.1.7601.17105" ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.neowin.net/news/windows-7-sp1-rc-released |title=Windows 7 SP1 RC released |publisher=Neowin.net |date=2010-10-26 |accessdate=2010-11-29}}</ref> ಅದರ ಪ್ರಕಟನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 1ರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2011 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/bott/ie9-hits-one-more-milestone-but-still-faces-one-final-hurdle/2530?tag=mantle_skin;content |title=IE9 hits one more milestone but still faces one final hurdle |publisher=ZDNet |date= |accessdate=2010-11-29}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Microsoft}} * ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ನ ಇತಿಹಾಸ * ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸೆಕ್ಯೊರಿಟಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್ (MSE) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikinews|Windows 7 gets 'early release' in China; software pirates beat Microsoft to the punch}} * {{Official website|http://www.microsoft.com/windows/windows-7/}} * [http://technet.microsoft.com/en-au/windows/dd361745.aspx?WT.mc_id=soc-c-au-loc--2010oct ವಿಂಡೋಸ್ 7 ರಿಸೋರ್ಸಸ್] * [http://windows.microsoft.com/en-US/Windows7/Home ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಹೋಮ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ - ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್] * [http://blogs.msdn.com/e7/ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 - MSDN ಬ್ಲಾಗ್ಸ್] * [http://www.windows7deploymentguide.com/ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಡಿಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ನ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815200102/http://windows7deploymentguide.com/ |date=ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2019 }} * [http://windowsteamblog.com/blogs/developers/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಬ್ಲಾಗ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್] * [http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಟೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್ - ವಿಂಡೋಸ್ ಟೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್] * [http://www.microsoft.com/industry/government/products/windows7/default.aspx ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಫಾರ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್] {{Microsoft Windows family}} {{Use mdy dates|date=August 2010}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2009ರ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ 7]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್ NT]] n4h3t220xqruvnj98in5jw0ine5ckce 0 28514 1373839 1370616 2026-05-20T07:35:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373839 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Starbucks Corporation | image = Starbuckscenter.jpg | type = [[Public company|Public]] ({{nasdaq|SBUX}}) | foundation = [[Pike Place Market]] in [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]] ({{Start date|1971|03|30}}) | founder = [[Jerry Baldwin]]<br /> [[Gordon Bowker]]<br /> [[Zev Siegl]] | location_city = [[Seattle]], [[Washington (U.S. state)|Washington]] | location_country = U.S. | locations = ೧೭,೦೦೯ <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | area_served = ೫೦ countries | key_people = [[Howard Schultz]], <small>[[Chairman]], [[President]] and [[Chief executive officer|CEO]]</small><br /> Troy Alstead, <small>[[Chief financial officer|CFO]]</small><br /> [[Stephen Gillett]], <small>[[Chief information officer|CIO]]</small> | industry = [[Restaurant]]s <br />Retail [[coffee]] and [[tea]] <br />[[Retail|Retail beverages]] <br />[[Entertainment]] | products = Whole bean coffee <br />Boxed tea <br />Made-to-order beverages <br />Bottled beverages <br />[[Baking|Baked goods]] <br />[[Merchandise]] <br />[[Frappuccino|Frappuccino beverages]] <br />[[Smoothies]] | services = Coffee | revenue = {{profit}} {{USD|10.71|link=yes}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010">[[wikinvest:stock/Starbucks (SBUX)/Filing/10-K/2010/F91012509|Starbucks (SBUX) 10-K 2010]]</ref> | operating_income = {{profit}} {{USD|1.42}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | net_income = {{profit}} {{USD|945.6}} million <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | assets = {{profit}} {{USD|6.38}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small><ref name="10K2010"/> | equity = {{increase}} {{USD|3.68}} billion <small>(''FY ೨೦೧೦'')</small> <ref name="10K2010"/> | num_employees = ೧೩೭,೦೦೦ (೨೦೧೦)<ref name="hoovers"/> | subsid = Starbucks Coffee Company <br />[[Tazo|Tazo Tea Company]] <br />[[Seattle's Best Coffee]] <br />[[Torrefazione Italia]] <br />[[Hear Music]] <br />[[Ethos water|Ethos Water]] | homepage = {{URL|Starbucks.com}} | footnotes = | intl = }} '''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌''' ({{nasdaq|SBUX}}) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು ಕಾಫಿಗೃಹ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.೫೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೭,೦೦೯ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ<ref name="hoovers">{{cite web |url=http://www.hoovers.com/company/Starbucks_Corporation/rhkchi-1.html|title=Starbucks - Company Overview|work=Hoovers|accessdate=2010-12-25}}</ref> ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿಗೃಹದ ಕಂಪನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ೧೧,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿರುವ ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತು UKಯಲ್ಲಿರುವ ೭೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳಿಗೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="10K2010"/><ref name="factsheet">{{cite web|url=http://www.loxcel.com/sbux|title=Starbucks Map|date=December 15, 2010|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2010-12-15|archive-date=2011-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427163745/http://www.loxcel.com/sbux|url-status=deviated|archivedate=2011-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427163745/http://www.loxcel.com/sbux}}</ref> ಜಿನುಗು ಕುದಿತದ ಕಾಫಿ, ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ-ಆಧರಿತ ಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳು, ಇತರ ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಪಾನೀಯಗಳು, ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು, ಪಚ್ಚಡಿಗಳು, ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾನಿನಿ, ಪಿಷ್ಟಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಟಗಳಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ಪುಸ್ತಕಗಳು, [[ಸಂಗೀತ]], ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಮಳಿಗೆಯ ತಾಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‌ ಕ್ರೀಮ್‌]] ಮತ್ತು ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕಿರಾಣಿ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಬೀಜವನ್ನು ಹುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕವಾಗಿ ನಂತರದ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದ ದಿನದಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ವೇಗವು ೨೦೦೦ದ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ ಕೆನಡಾದ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯು ೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|title=Company Profile|date=February 2008|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015055833/http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf|url-status=deviated|archivedate=2009-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015055833/http://www.starbucks.com/aboutus/Company_Profile.pdf}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ,<ref name="seekingalpha">{{cite news|url=http://seekingalpha.com/article/88153-starbucks-f3q08-qtr-end-6-30-08-earnings-call-transcript|title=Starbucks F3Q08 (Qtr End 6/30/08) Earnings Call Transcript|date=31 July 2008|work=Seeking Alpha|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗೆ ೯೦೦ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಜಾಲವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸಿತಾದರೂ, ೨೦೦೮ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ೯೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ-ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ, ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ-ವಿರೋಧಿ ಪರಿಪಾಠಗಳಂಥ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಒಂದು ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Original Starbucks.jpg|left|thumb|1912 ಪೈಕ್‌ ಪ್ಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆ.ಇದು 1971ರಿಂದ 1976ರವರೆಗೆ 2000 ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ತಾಣವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Baristas first starbucks.jpg|right|thumb|ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಯ ಪರಿಚಾರಕರು‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] === ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ === ೧೯೭೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೩೦ರಂದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಶಿಕ್ಷಕ ಜೆರ್ರಿ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌, ಇತಿಹಾಸ ಶಿಕ್ಷಕ ಜೆವ್‌ ಸೀಗಲ್‌, ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬೌಕರ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಇದರ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮೂವರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯು ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ.<ref name="Pren2523">‌ಪ್ರೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್, ಪುಟಗಳು ೨೫೨-೫೩</ref> ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ ಎಂಬ ಸದರಿ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೧೯೭೧ರಿಂದ ೧೯೭೫ರವರೆಗೆ ೨೦೦೦ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಎಂಬ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು; ನಂತರ ಅದು ೧೯೧೨ ಪೈಕ್‌ ಪ್ಲೇಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯಿಂದ ಹಸಿರು ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವವರಿಂದಲೇ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Headquarters Seattle.jpg|thumb|upright|right|ಸಿಯಾಟಲ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌.ಹಳೆಯ ಸಿಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿ HQ ಆಗಿರುವ ರೂಬಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕೊ, ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಟ್ಟಡ]] ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ; [[ಮಿಲನ್‌|ಇಟಲಿಯ ಮಿಲನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ಆತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ, ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಪನಿಯು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಒಳಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸಿಟ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಎಂಬ ಕಾಫಿಗೃಹವು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾಫಿಗೃಹದ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸದರಿ ಮಾಲೀಕರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಪಾನೀಯ ವ್ಯವಹಾರದೊಳಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಗಮನವು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕಾಫಿ]] ಎಂಬುದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವಂಥ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೂ ಸಹ ಪೂರ್ವ-ರೂಪಿತ ಪಾನೀಯಗಳ ಉಚಿತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿತರಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವ-ರೂಪಿತ ಪಾನೀಯಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಹಣ ಗಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ೧೯೮೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ''Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌'' ಕಾಫಿ ಪಾನಗೃಹ ಸರಣಿಯನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿದ.<ref name="Pendergrast301">‌ಪೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್, ಪುಟ ೩೦೧</ref> === ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ === ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರು ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪೀಟ್</span>‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು (ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ) ಖರೀದಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ನ Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು; ಇದರಿಂದಾಗಿ Il ಗಿಯೋರ್ನೇಲ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ತೊಡಗಿದವು. ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಹೊರಗಡೆಯ ತನ್ನ ಮೊದಲು ತಾಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಮತ್ತು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌‌ನ ಚಿಕಾಗೊಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತೆರೆಯಿತು. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ]]ಯನ್ನು ಮಾಡುವ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೬೫ನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆ === ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ೫೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ. {| class="wikitable" style="width:100%;" !ಆಫ್ರಿಕಾ !ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ !ಓಷಿಯಾನಿಯಾ !ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ !ಏಷ್ಯಾ !ಯುರೋಪ್‌ |- valign="top" | * {{flagicon|Egypt}} '''[[ಈಜಿಪ್ಟ್]]''' | * {{flagicon|El Salvador}} '''[[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್]]''' * {{flagicon|Canada}} '''[[ಕೆನಡಾ]]''' * {{flagicon|Guatemala}} '''[[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]''' * {{flagicon|Mexico}} '''[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]''' * {{flagicon|Puerto Rico}} '''ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ''' * {{flagicon|The Bahamas}} '''[[ಬಹಾಮಾಸ್|ದಿ ಬಹಮಾಸ್‌]]''' * {{flagicon|USA}} '''[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]]''' | * {{flagicon|Australia}} '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ''' * {{flagicon|New Zealand}} '''ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌''' | * {{flagicon|Argentina}} '''[[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]]''' * {{flagicon|Brazil}} '''[[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]''' * {{flagicon|Chile}} '''[[ಚಿಲಿ]]''' * {{flagicon|Peru}} '''[[ಪೆರು]]''' |rowspan="2"| * {{flagicon|Bahrain}} '''ಬಹ್ರೇನ್‌''' * {{flagicon|China}} '''[[ಚೀನಾ]]''' ** {{flagicon|Macau}} '''[[ಮಕಾವು]]''' ** {{flagicon|Hong Kong}} '''[[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಕಾಂಗ್‌]]''' * {{flagicon|Taiwan}} '''ತೈವಾನ್‌''' * {{flagicon|Indonesia}} '''[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Japan}} '''[[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]''' * {{flagicon|Jordan}} '''ಜೋರ್ಡಾನ್''' * {{flagicon|Lebanon}} '''ಲೆಬನಾನ್‌''' * {{flagicon|Kuwait}} '''[[ಕುವೈತ್|ಕುವೈಟ್‌]]''' * {{flagicon|Malaysia}} '''[[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Oman}} '''[[ಒಮಾನ್|ಓಮನ್]]''' * {{flagicon|Philippines}} '''[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Qatar}} '''[[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್‌]]''' * {{flagicon|Saudi Arabia}} '''[[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Singapore}} '''[[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪೂರ್‌]]''' * {{flagicon|South Korea}} '''[[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Thailand}} '''[[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌]]''' * {{flagicon|United Arab Emirates}} '''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ದಿ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Vietnam}} '''[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]''' * {{flagicon|India}} '''[[ಭಾರತ]]''' ಹಿಂದಿನ ತಾಣಗಳು * {{flagicon|Israel}} '''[[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲ್‌]]''' |rowspan="2"| * {{flagicon|Austria}} '''ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ''' * {{flagicon|Belgium}} '''ಬೆಲ್ಜಿಯಂ''' * {{flagicon|Bulgaria}} '''[[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Czech Republic}} '''ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ''' * {{flagicon|Denmark}} '''ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌''' * {{flagicon|France}} '''ಫ್ರಾನ್ಸ್‌''' * {{flagicon|Germany}} '''ಜರ್ಮನಿ''' * {{flagicon|Greece}} '''ಗ್ರೀಸ್''' * {{flagicon|Cyprus}} '''ಸೈಪ್ರಸ್‌''' * {{flagicon|Hungary}} '''ಹಂಗರಿ''' * {{flagicon|Ireland}} '''ಐರ್ಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Netherlands}} '''[[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]''' * {{flagicon|Poland}} '''ಪೋಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Portugal}} '''ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌''' * {{flagicon|Romania}} '''[[ರೊಮಾನಿಯ|ರೋಮೆನಿಯಾ]]''' * {{flagicon|Russia}} '''ರಷ್ಯಾ''' * {{flagicon|Spain}} '''ಸ್ಪೇನ್‌''' * {{flagicon|Sweden}} '''ಸ್ವೀಡನ್‌''' * {{flagicon|Switzerland}} '''ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌''' * {{flagicon|Turkey}} '''[[ಟರ್ಕಿ]]''' * {{flagicon|United Kingdom}} '''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|UK]]''' ** {{flagicon|Jersey}} '''ಜೆರ್ಸಿ''' |- |colspan="4"| |} ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೊರಗಡೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ U.K. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ೬೦-ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ UK-ಮೂಲದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೮೩ ದಶಲಕ್ಷ<ref>{{Cite news |title=McDonalds Corp Betting That Coffee Is Britains Cup of Tea |url=https://www.nytimes.com/1999/03/28/world/mcdonald-s-corp-betting-that-coffee-is-britain-s-cup-of-tea.html |newspaper=New York Times |date=March 1999 |accessdate=2009-08-06}}</ref> $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರವೇಶವು ಕೈಗೂಡಿತು; ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರು-ಬ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೨ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ೨೦೧೦ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ]]ದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್|ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌‌]]ನ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-27 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209203538/http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm |url-status=deviated |archivedate=2010-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209203538/http://news.starbucks.com/news/starbucks+celebrates+first+store+opening+in+el+salvador.htm }}</ref> ೨೦೧೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೭ರಂದು, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]ದ <ref>http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=೫೦೬{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತೆರೆಯಿತು. ೨೦೦೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, AFC ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ನಿಂದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌'ಸ್‌‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಟೋರೆಫೆಜಿಯೋನ್‌ ಇಟಾಲಿಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಟ್ಟು ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೬,೪೦೦ನ್ನು ಮೀರಿತು. ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೪ರಂದು, ಎದುರಾಳಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಡೈಡ್ರಿಚ್‌ ಕಾಫಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಕಂಪನಿಯ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಒರೆಗಾಂವ್‌-ಮೂಲದ ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ಸರಣಿಯ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಾಣಗಳು ಈ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಡೈಡ್ರಿಚ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತಾದರೂ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕಾಫಿ ಪೀಪಲ್‌ ತಾಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2006/sep/15/business/fi-diedrich15|title=Diedrich to Sell Cafes to Rival|last=Hirsch|first=Jerry|date=15 September 2006|work=Los Angeles Times|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕ-ಮಳಿಗೆಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹೊಂದಿವೆ; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾರ್ನೆಸ್‌ & ನೋಬಲ್‌, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ (ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ) ಚಾಪ್ಟರ್ಸ್‌-ಇಂಡಿಗೊ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಿವ್ರೇರಿಯಾ ಸರೈವಾ ಮತ್ತು ಫ್ನಾಕ್‌ ಹಾಗೂ ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ B೨S ಮೊದಲಾದವು ಇಂಥ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವು ೨೦೦೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಅದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಾದದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು; ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸರಣಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರುವುದರಿಂದ "ಚೀನಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಈ ಮಳಿಗೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಸದರಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌: ''[https://web.archive.org/web/20070717203846/http://www.iht.com/articles/2007/07/15/business/starbucks.php ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ಲೋಸಸ್‌ ಕಾಫಿಹೌಸ್‌ ಇನ್‌ ಬೀಜಿಂಗ್‌'ಸ್‌ ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ]''</ref><ref>CNN.com: ''[http://money.cnn.com/2007/07/14/news/international/starbucks_forbiddencity.reut/ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಚೈನಾ'ಸ್‌ ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070717142331/http://money.cnn.com/2007/07/14/news/international/starbucks_forbiddencity.reut/ |date=2007-07-17 }}''</ref><ref>BBC ನ್ಯೂಸ್‌: ''[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6898629.stm ಫರ್ಬಿಡನ್‌ ಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ಲೋಸಸ್‌]''</ref><ref>Theage.com: ''[http://www.theage.com.au/news/news/starbucks-quits-forbidden-city/2007/07/14/1183833822908.html ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಷಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ಬೀಜಿಂಗ್‌'ಸ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌]''</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದೊಳಗೆ<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=asQWaXye9LOk&refer=india|title=Starbucks Delays India Entry, Withdraws Application (Update2) |last=Chatterjee|first=Saikat|date=20 July 2007|work=Bloomberg L.P.|accessdate=2009-04-15}}</ref> ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತಾದರೂ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Russia">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/09/07/business/worldbusiness/07sbux.html?_r=1&oref=slogin|title=After long dispute, a Russian Starbucks|last=Kramer|first=Andrew|date=7 September 2007|work=New York Times|accessdate=2009-04-18}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]], ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ie.starbucks.com/en-ie/_Our+Stores/_Store+Locator/StoreLocatorViewAll.htm?StateID=3339&CountryID=193&DistanceUnit=Kilometer&FC=RETAIL |title=Starbucks.com |publisher=Ie.starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯು [[ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್|ಬ್ಯೂನೋಸ್‌ ಐರ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೨೦೦೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು‌.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/PR-CO-20090407-906118.html|title=Starbucks Announces the Opening of its First Store in Poland|last=Business Wire|date=7 April 2009|work=Wall Street Journal|accessdate=2009-05-19}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿವೆ.<ref name="actualite.el-annabi.com">{{cite news|url=http://actualite.el-annabi.com/article.php3?id_article=9438|title=30 cafés Starbucks bientôt en Algérie|date=19 May 2009|work=El-annabi|accessdate=2009-05-19}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೫ರಂದು, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌‌ನ ಉಟ್ರೆಕ್ಟ್‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೧ರಂದು ಹೊರಬಿದ್ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಅನುಸಾರ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಹೊರಗಡೆಯಿರುವ ಆರ್ಲಾಂಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಣವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೂಡಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|title=Starbucks Coffee Company - press release (in Swedish)|publisher=Cision Wire|accessdate=2009-10-21|archive-date=2012-07-23|archive-url=https://archive.is/20120723073922/http://www.cisionwire.se/starbucks-coffee-company/starbucks-vaxer-och-oppnar-i-sverige---forsta-starbucks-i-sverige-oppnar-pa-stockholm-arlanda-airport-i-borjan-av-2010-|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೧೬ರಂದು, ಹಂಗರಿಯ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್|ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೧೦ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್‌ ಹೊಟೇಲ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್‌ ಮತ್ತು ತ್ಸೋಂಗಾ ಸನ್‌ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಲು ತನಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವತಿಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೨೦೧೦ರ FIFA ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಗಳ ಸೇವೆಯು ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|title=Cuppa Starbucks for the Cup|publisher=Times Live|accessdate=2010-05-31|archive-date=2010-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604041332/http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup|url-status=deviated|archivedate=2010-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100604041332/http://www.timeslive.co.za/business/article480586.ece/Cuppa-Starbucks-for-the-Cup}}</ref> ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗಳ ನಂತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ತಾಣವನ್ನು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಲ್ಜೀರಿಯಾದ ಸೆವಿಟಾl ಎಂಬ ಆಹಾರ-ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದರ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಲ್ಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿದೆ.<ref name="actualite.el-annabi.com"/> ೨೦೧೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿ ನೆಡುತೋಪು ಕಂಪನಿಯಾದ ಟಾಟಾ ಕಾಫಿ ಇವುಗಳು ಒಂದಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಅನುಸಾರ ಈ ವರ್ಷದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸರಣಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಂತಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಟಾಟಾ ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಟಾಟಾ ಕಾಫಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ಕೊಡಗು]] ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹುರಿಯುವ ಕುರಿತೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>http://www.business-standard.com/india/news/tata-coffee-brings-starbucks-to-india/421757/</ref> <gallery class="center"> File:Starbucks West Coast.JPG|ಸಿಂಗಪೂರ್‌‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ ಕೋಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ File:Forum Bornova02.jpg|ಟರ್ಕಿಯ ಇಜ್ಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ File:Hong Kong Duddell Street Starbucks.jpg|ಹಾಂಕಾಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣವೊಂದು ಹಿಂಭಾಗದ ಬಿಂಗ್‌ ಸೂಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ File:Starbucks Philippines.jpg|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ </gallery> === ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಪ್ರಯೋಗ === ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾಡಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಸರಣಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ನಡೆಸಿತು.<ref name="circadia">{{cite news|url=http://www.bizjournals.com/seattle/stories/1999/10/18/newscolumn3.html|title=Starbucks still seeking a rhythm for Circadia|last=Tice|first=Carol|date=15 October 1999|work=Puget Sound Business Journal|accessdate=2009-05-13}}</ref> ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ "ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು" ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಫೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. === ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ === [[ಚಿತ್ರ:Howard-Schultz-Starbucks (cropped).jpg|thumb|upright|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ CEO ಆಗಿರುವ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌]] ೨೦೦೧ರಿಂದ ೨೦೦೫ರವರೆಗೆ ಓರಿನ್‌ C. ಸ್ಮಿತ್‌ ಎಂಬಾತ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿದ್ದ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಖಚಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕಂಪನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ<ref>{{cite journal | last = Kiviat | first = Barbara | title = The Big Gulp at Starbucks | journal = [[TIME]] | date = ೨೦೦೬-೧೨-೧೦ | url = http://www.time.com/time/magazine/article/೦,೯೧೭೧,೧೫೬೮೪೮೮,೦೦.html | accessdate = ೨೦೦೭-೦೧-೦೪ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಕಂಪನಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನು, ಖಚಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ರಮವು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಎಂಟು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸರಣಿಭಂಗದ ನಂತರ, ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಭಾಪತಿ ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿ ತನ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ; ಸದರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಜಿಮ್‌ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ, ಆದರೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವು ತಗ್ಗಿದ ನಂತರ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ "ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸೂಚಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅನುಭವ" ಎಂದು ತಾನು ಕರೆಯುವ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್‌' ಡೋನಟ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕಡಿಮೆ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಿಢೀರ್‌-ಆಹಾರದ ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪೈಪೋಟಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಏರುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೆಣಗಾಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕೆಂದು ಮೂಲತಃ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಬಿಸಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಕಾಫಿಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಗಮನವನ್ನು ಮರುಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯು ನೆಲೆಯೂರಿತು.<ref>{{cite web |last=Howard |first=Hannah |url=http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html |title=Seriouseats.com |publisher=Seriouseats.com |date=2008-07-31 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101119010029/http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html |url-status=deviated |archivedate=2010-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101119010029/http://www.seriouseats.com/2008/07/starbucks-breakfast-sandwiches-no-smelly.html }}</ref> ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೩ರಂದು ಸಂಜೆ ೫:೩೦ರಿಂದ ೯:೦೦ರವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು.<ref>[http://blog.marketingdoctor.tv/2008/03/19/tantillo-on-the-news-emergency-starbucks-retrains.aspx "ಟ್ಯಾಂಟಿಲ್ಲೊ ಆನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌: (ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ರೀಟ್ರೈನ್ಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812160625/http://blog.marketingdoctor.tv/2008/03/19/tantillo-on-the-news-emergency-starbucks-retrains.aspx |date=2011-08-12 }} ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯, ೨೦೦೮.</ref><ref name="training">{{cite news|url=http://abcnews.go.com/WN/story?id=4350603|title=Starbucks Shut Down 3.5 Hours for Training|last=Gibson|first=Charles|date=26 February 2008|work=ABC News|accessdate=2009-05-13}}</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿಕೊಂಡು ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ AG ವತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಸ್ಟ್ರೆನಾ ಎಂಬ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ "ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯನ್ನು<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 |title=ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿ ಟು ಅಕ್ವೈರ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಕ್ಲೋವರ್‌ ಬ್ರೆವಿನ್‌ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201065647/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 |url-status=deviated |archivedate=2009-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091201065647/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=848 }}</ref> ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಇದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಸೂಪರ್‌ಆಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ ವೆರಿಸ್ಮೊ ೮೦೧ರ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಥರ್ಮೋಪ್ಲಾನ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ &amp; ವೈಟ್‌ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಶಕ್ತಿ-ಪೇಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಕಂಪನಿಯು ಭರವಸೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ-ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಫಿ ಬೀಜದ ಪುಡಿಮಾಡುವಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ "ಪರಿಮಳ, ರೋಮಾಂಚಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು" ತರಲಿದೆ. ಕ್ಲೋವರ್‌ ಬ್ರ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ತಯಾರಕನಾದ ದಿ ಕಾಫಿ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು<ref name="autogenerated1"/> ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತೂ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. "ತಾಜಾ ಆಗಿ-ತಯಾರಿಸುವ" ಈ ಕಾಫಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಆರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಆರು ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2008/03/26/dining/26starbucks.html?ref=business | work=The New York Times | title=Tasting the Future of Starbucks Coffee From a New Machine | first=Oliver | last=Schwaner-Albright | date=2008-03-26 | accessdate=2010-04-01}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Starbucksdesk.jpg|thumb|left|UKಯ ಪೀಟರ್‌ಬರೋದಲ್ಲಿರುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರಾಟ ಪ್ರದೇಶವು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ]] rBGHನಿಂದ ಉಪಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಸುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="Starbucks success">{{cite press release | title = Starbucks Agrees to Hold the Hormones For Good | publisher = Food & Water Watch | date = August 24, 2007 | url = http://www.foodandwaterwatch.org/press/releases/starbucks-agrees-to-hold-the-hormones-for-good-article08242007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070913221949/http://www.foodandwaterwatch.org/press/releases/starbucks-agrees-to-hold-the-hormones-for-good-article08242007 | archivedate = 2007-09-13 | accessdate = 2007-08-27}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಐಡಿಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿತು; ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಇತರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಪತ್ರಕರ್ತ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್‌ ಈ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ಮೈ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವೇಕಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಸಾಕಷ್ಟು ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆಯೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸೇಲ್ಸ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2008/mar/24/netbytes.starbucks?gusrc=rss&feed=technology|title=Starbucks lets customers have their say|last=Schofield|first=Jack|date=24 March 2008|work=The Guardian|accessdate=2009-03-18 | location=London}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌ನ (ಹಿಂದೆ ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು) ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಉಚಿತ [[ವೈ-ಫೈ]] ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ, ಸೋಯಾ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸುವಾಸಿತ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾನಕಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸದಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಿನುಗು ಕಾಫಿಯ ಮೇಲಣ ಉಚಿತ ಮರುಪೂರಣಗಳು ಇಂಥ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಆ ಕಾರ್ಡ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucks.com/cardrewards/ |title=Card Rewards |publisher=Starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2009-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090830061500/http://www.starbucks.com/CardRewards/ |url-status=deviated |archivedate=2009-08-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090830061500/http://www.starbucks.com/CardRewards/ }}</ref> ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಕಾರ್ಡುದಾರರು ೨ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ AT&amp;T ಮೂಲಕ ನಡೆದರೆ, ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬೆಲ್‌ ಕೆನಡಾ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಂದಾಯ-ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಡ್ (ವೋಚರ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌) ಒಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ೧ ಗಂಟೆಯಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು (T-ಮೊಬೈಲ್‌ ಮೂಲಕ) ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವಾವಿವರವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಣ್ಣಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಜೋಳದ ಪಾನಕ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಘಟಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಬೇಯಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚಡಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="stars">{{ cite news |author=Baertlein, Lisa |title=Starbucks revamps bakery food ingredients |url=http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE55175Y20090602 |work=Reuters.com |date=June 3, 2009 }}</ref> ಈ ಕ್ರಮವು ಆರೋಗ್ಯ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="stars"/> "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಲಾಂಛನ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು, ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮೂರು ಮಳಿಗೆಗಳ "ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು".<ref name="stealth">{{cite news|url=http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html|title=Capitol Hill to get a second stealth Starbucks|last=Kiesler|first=Sara|date=27 August 2009|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-09-14|archive-date=2014-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015161308/http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html|url-status=deviated|archivedate=2014-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141015161308/http://www2.seattlepi.com/articles/409629.html}}</ref><ref name="schultzbw">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/09_33/b4143028813542.htm?chan=magazine+channel_top+stories|title=Starbucks: Howard Schultz vs. Howard Schultz|last=Berfield|first=Susan|date=6 August 2009|work=BusinessWeek|accessdate=2009-09-14}}</ref> ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ೧೫ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಫಿ ಅಂಡ್‌ ಟೀ ಎಂಬ ಮಳಿಗೆಯು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನೌಕರರು ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದು ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕವಿತಾ ವಾಚನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes.nwsource.com">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2009479123_starbucks16.html|title=Starbucks tests new names for stores|last=Allison|first=Melissa|date=16 July 2009|work=Seattle Times|accessdate=2009-09-14}}</ref><ref name="Simon">{{cite news|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=107006775|title=Starbucks Goes Into Stealth Mode|last=Simon|first=Scott|date=25 July 2009|work=NPR|accessdate=2009-09-14}}</ref> ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾರಾಟದ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಪರಿಪಾಠವು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Eaves">{{cite news|url=http://www.forbes.com/2009/08/20/local-washing-starbucks-wal-mart-locavore-opinions-columnists-elisabeth-eaves.html|title=How Locavores Brought On Local-Washing|last=Eaves|first=Elizabeth|date=21 August 2009|work=Forbes|accessdate=2009-09-14|archiveurl=https://archive.is/20120918110958/http://www.forbes.com/2009/08/20/local-washing-starbucks-wal-mart-locavore-opinions-columnists-elisabeth-eaves.html|archivedate=2012-09-18|url-status=live}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, UKಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೈ-ಫೈ ಪಾಲುದಾರನಾದ BT ಓಪನ್‌‌ಜೋನ್‌ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿತ್ತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ |title=Free Wi-Fi at all Starbucks for Reward Card holders |publisher=The London Insider |date=2009-09-23 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101220010936/http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ |url-status=deviated |archivedate=2010-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101220010936/http://www.london-insider.co.uk/2009/09/free-wifi-at-all-starbucks-for-reward-card-holders/ }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜುಲೈನಿಂದ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಯಂತೆ, USನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ AT&amp;T ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಹಾಗೂ [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಬಯಸಿದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಉಚಿತ ವೈ-ಫೈ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾದ ನಿಸ್ತಂತು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌'ಸ್‌ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/15/technology/15starbux.html?hpw | work=The New York Times | title=Starbucks to Offer Free Wi-Fi | date=2010-06-14}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೩೦ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಅನಿಯಮಿತವಾದ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಾನು ನೀಡಲಿದ್ದು, ಈ ಸೇವೆಯು ೨೦೧೦ರ ಜುಲೈ ೧ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://business2press.com/2010/06/30/starbucks-unlimited-free-internet-wi-fi-coming-to-canada-july/ |title=Starbucks unlimited free Wi-Fi Internet Canada |publisher=Business2press.com |date=2010-06-30 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006070952/http://business2press.com/2010/06/30/starbucks-unlimited-free-internet-wi-fi-coming-to-canada-july/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ೨೦೧೦ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು, ಇದರ ಒಳಾಂಗಣದ ಅಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾಗಲಿವೆ ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ದ್ರಾಕ್ಷಿತೋಟಗಳಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಮದ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಒಂದು "ಕಾಫಿಯ ಸಭಾಂಗಣ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾತಾವರಣವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಮಳಿಗೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="June 25, 2010">{{cite news|last=Heher|first=Ashley M.|title=Starbucks shop tries wine, 'coffee theater'|url=https://finance.yahoo.com/news/Starbucks-shop-tries-wine-apf-1868819107.html?x=0|date=June 25, 2010|agency=Associated Press|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111028082725/http://finance.yahoo.com/news/Starbucks-shop-tries-wine-apf-1868819107.html?x=0|archivedate=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2011|access-date=ಜುಲೈ 20, 2021|url-status=live}}</ref> === VIA "ರೆಡಿ ಬ್ರ್ಯೂ" ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿ === VIA "ರೆಡಿ ಬ್ರ್ಯೂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಕಾಫಿಗಳ ಒಂದು ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ೨೦೦೯ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲು ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು; ಉತ್ಪನ್ನದ ತರುವಾಯದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸಿಯಾಟಲ್‌‌, ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವೊಂದು VIA ಪರಿಮಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ರೋಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸೇರಿದ್ದು ಇವು ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು; ತಾಜಾ ಆಗಿ ಹುರಿದ ಕಾಫಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿಯ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಕುರುಡು ಪದ್ಧತಿಯ "ರುಚಿಯ ಸವಾಲನ್ನು" ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸದರಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಆಗಿ ಹುರಿದು ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಫಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳಲು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದಿಢೀರ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಹೊರಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಊಹೆ ಕಟ್ಟಿದರು.<ref>‌[http://online.wsj.com/article/SB125418430092348015.html/ ದಿ ವಾಲ್‌‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್ - ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಟೇಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂ ರೋಡ್‌ ವಿತ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್‌ ಕಾಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213172750/http://online.wsj.com/article/SB125418430092348015.html |date=2010-12-13 }}</ref> VIA ಕಾಫಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಡೆಕಾಫ್‌ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ರೋಸ್ಟ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ "ಐಸ್ಡ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಲಾದ ರೂಪಾಂತರವೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೧೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ-ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಸುವಾಸಿತ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, VIA ಆಯ್ಕೆಯ-ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಆ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರಗಳೆಂದರೆ: ವೆನಿಲ್ಲಾ, ಕ್ಯಾರಮೆಲ್‌, ಸಿನಮನ್‌ ಸ್ಪೈಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಕ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ರಜೆಯ ಋತುವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಬ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಡೆಕಾಫ್‌ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಬ್ಲೆಂಡ್‌ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವಾದಗಳನ್ನೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. === ಮಳಿಗೆಯ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು === "ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳು" ಮತ್ತು "ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರಿಸರ"ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆರೂ ತಾಣಗಳನ್ನು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮುಚ್ಚಿತು.<ref>{{cite web |url=http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 |title=Facts about Starbucks in the Middle East |publisher=News.starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209203521/http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 |url-status=deviated |archivedate=2010-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209203521/http://news.starbucks.com/article_display.cfm?article_id=200 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.snopes.com/politics/israel/starbucks.asp |title=Starbucks closes outlets in Israel |publisher=Snopes.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧ರಂದು ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ೬೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S. ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title=Coffee Crisis? Starbucks Closing 600 Stores | url=http://abcnews.go.com/Business/Story?id=5288740&page=1 | publisher=ABC News | date=2008-07-01 | accessdate=2008-07-18}}</ref><ref>{{cite news | url=http://online.wsj.com/article/SB121494400432420449.html?mod=hps_us_whats_news | work=The Wall Street Journal | title=Starbucks to Shut 500 More Stores, Cut Jobs | date=2008-07-02 | first=Janet | last=Adamy | access-date=2011-03-27 | archive-date=2011-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111007141949/http://online.wsj.com/article/SB121494400432420449.html?mod=hps_us_whats_news | url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸದ ಸರಿಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಸಹ ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ೨೯ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಹೊಸ ಕಡಿತಗಳ ಪೈಕಿ ೫೫೦ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಭರ್ತಿಮಾಡದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=https://biz.yahoo.com/ap/080729/starbucks_job_cuts.html?.v=4 |title=ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಟ್ಸ್‌ 1,000 ನಾನ್‌-ಸ್ಟೋರ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌: ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ - ಯಾಹೂ! ಫೈನಾನ್ಸ್‌ |access-date=2021-07-20 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829202056/http://biz.yahoo.com/ap/080729/starbucks_job_cuts.html?.v=4 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಈ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದವು. ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೩ರ ವೇಳೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ೮೪ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ೬೧ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web|last=Allison |first=Melissa |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008079196_websbuxaustralia29.html |title=The Seattle Times: Starbucks closing 73% of Australian stores |publisher=Seattletimes.nwsource.com |date=2008-07-29 |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪರಿಣಿತನಾದ ನಿಕ್‌ ವೈಲ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, "ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕೆಫೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಿಫಲವಾಯಿತು" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ.<ref>{{cite web|url=http://www.ausfoodnews.com.au/2008/07/31/starbucks-what-went-wrong.html |title=Australian Food News &#124; Starbucks: What went wrong? |publisher=Ausfoodnews.com.au |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ೩೦೦ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ೭,೦೦೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೨೮ರಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. CEO ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಕೂಡಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾ, ತನ್ನ ವೇತನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಡಳಿಯು ತನಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news | title=Starbucks to Close More Stores | url=http://online.wsj.com/article/SB123317714771825681.html | publisher=Wall Street Journal | date=2009-01-28 | accessdate=2009-01-28 | first=Janet | last=Adamy}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ೨೦೦೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ U.S.ನಲ್ಲಿನ ೧೮,೪೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ೯೭೭ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು.<ref>ಆಲಿಸನ್‌, ಮೆಲಿಸಾ (ಮಾರ್ಚ್‌ ೩, ೨೦೦೯), [http://blog.seattletimes.nwsource.com/coffee/2009/03/03/no_more_layoffs_at_starbucks_s.html "ನೋ ಮೋರ್‌ ಲೇಆಫ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌, ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಸೇಸ್‌"], ದಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ೨೦೧೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೧ರಂದು [http://blog.seattletimes.nwsource.com/coffee/2009/03/03/no_more_layoffs_at_starbucks_s.html ಮೂಲ] ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೯ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಹೋಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ತಮ್ಮ US ಮೂಲದ ಸ್ಟಾಪ್‌ & ಷಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಜೈಂಟ್‌ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಿಯಾಸ್ಕ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ೪೩ನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಹಾಗೂ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಡುವ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಹೋಲ್ಡ್‌ ಇನ್ನೂ ರದ್ದುಮಾಡಿಲ್ಲ; ೨೦೦೯ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ೫ ಹೊಸ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅದು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html |title=Hartfordbusiness.com |publisher=Hartfordbusiness.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412125830/http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html |url-status=deviated |archivedate=2010-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412125830/http://www.hartfordbusiness.com/news9832.html }}</ref><ref>{{cite web |last=Chesto |first=Jon |url=http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks |title=Patriotledger.com |publisher=Patriotledger.com |date=2009-08-28 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527174325/http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks |url-status=deviated |archivedate=2011-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110527174325/http://www.patriotledger.com/business/x1080448841/Stop-Shop-and-sister-chain-closing-43-in-store-Starbucks-kiosks }}</ref> === ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡದ ಮಳಿಗೆಗಳು === ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಮಳಿಗೆಗಳ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಫಿಗೃಹಗಳಾಗಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಮೂರು ಮಳಿಗೆಗಳ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="stealth"/><ref name="schultzbw"/> ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡದ ಮಳಿಗೆಗಳು "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದವು" ಎಂಬುದಾಗಿ CEO ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="marketing"/> ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೧೫ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಟೀ ಎಂಬ ಮಳಿಗೆಯು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌‌ನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕವಿತಾ ವಾಚನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಇದು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes.nwsource.com"/> ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗಳು "ರಹಸ್ಯವರ್ತನೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌"<ref name="stealth"/><ref name="Simon"/> ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ ಮತ್ತು "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಭ್ರಮೆಹುಟ್ಟಿಸುವ"<ref name="Eaves"/> ಮಳಿಗೆಗಳೆಂಬಂತೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, ಷುಲ್ಜ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ನಾವು ಬ್ರಾಂಡನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದವುಗಳೆಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ನಿಸದಂಥ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಆ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="marketing">{{cite news|url=http://www.marketingmagazine.co.uk/news/981327/Starbucks-chief-executive-Howard-Schultz-marketing/|title=Starbucks chief executive Howard Schultz on marketing|last=McElhatton|first=Noelle|date=2 February 2010|work=Marketing Magazine|accessdate=5 November 2010}}</ref> === ೨೦೦೯ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ === ೨೦೦೯ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ೨೫ರಂದು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಮುಂಜಾನೆ ೩:೩೦ರ ವೇಳೆಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ, ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅನುವುಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನವೊಂದನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಾನಿಯು ಹೊರಾಂಗಣ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಶ್ವಪಥದ ಪೀಠವೊಂದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ದಾಳಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/05/26/nyregion/26blast.html?ref=nyregion NYtimes.com], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' {{Verify source|date=May 2009}} ಅಥವಾ {{Clarify|date=May 2009}}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೀಡಾದ ತಾಣದ ಮೇಲಿದ್ದ ಗೃಹಸ್ತೋಮಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="newsmax">‌ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬರಹಗಾರ, [http://www.newsmax.com/us/us_coffee_shop_explosion/2009/05/25/217901.html "NYC ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಮೇ ಬಿ ಸೀರಿಯಲ್‌ ಬಾಂಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೇಟೆಸ್ಟ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528084430/http://www.newsmax.com/us/us_coffee_shop_explosion/2009/05/25/217901.html |date=2009-05-28 }}, ''The ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌'' (ಇದರ ಮೂಲಕ: Newsmax.com), ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಮೇ ೨೬ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="newsmax"/> ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್‌ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಈ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯು ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆರಕ್ಷಕರು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಿದ್ದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ದಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಸಮೀಪ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ U.S. ಸೇನಾ-ನೇಮಕಾತಿ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು.<ref>ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬರಹಗಾರ, [http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSTRE54O3A220090525 "ಅರ್ಲಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಡ್ಯಾಮೇಜಸ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌"], ''ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌'' , ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಮೇ ೨೬ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ೧೭-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ; ''ಫೈಟ್‌ ಕ್ಲಬ್‌'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಮಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಮಾಡಿದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>‌ಎಡ್ಮಂಡ್ ಡೆಮಾರ್ಚೆ, [http://edition.cnn.com/2009/CRIME/07/15/new.york.starbucks.explosion/index.html "ಬೋಸ್ಟ್‌ ಲೀಡ್ಸ್‌ ಟು ಅರೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ N.Y. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090719092428/http://edition.cnn.com/2009/CRIME/07/15/new.york.starbucks.explosion/index.html |date=2009-07-19 }} CNN, ಜುಲೈ ೧೫, ೨೦೦೯. ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪೀಟ್‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿ === ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ವತಃ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪೀಟ್‌'ಸ್‌ ಕಾಫಿಯು ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ FT, ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್‌ ಮೊದಲಾದವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾನಾಬಗೆಯ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳು ವರದಿಮಾಡಿದವು, ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದವು.<ref>http://consumerist.com/2011/03/starbucks-to-buy-{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<span class="goog-gtc-fnr-highlight">peet</span>s-coffee.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ft.com/cms/s/2/64ab78b4-4f41-11e0-9038-00144feab49a,dwp_uuid=e8477cc4-c820-11db-b0dc-000b5df10621.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-27 |archive-date=2011-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110318003205/http://www.ft.com/cms/s/2/64ab78b4-4f41-11e0-9038-00144feab49a,dwp_uuid=e8477cc4-c820-11db-b0dc-000b5df10621.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9M0FG4G0.htm</ref> == ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತು == {{multiple image|direction=vertical|width=200 |image1=Starbucks at Ibn Battuta Mall Dubai.jpg|caption1=Starbucks at Ibn Battuta Mall, [[Dubai]] |image2=Starbucks Korea.JPG|caption2=The store in [[Insadong]], [[Seoul]], [[South Korea]] with [[Hangeul]] script sign |image3=StarbucksChinaXian.png|caption3=Starbucks Coffee (星巴克咖啡) in [[mainland China]] }} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ U.S. ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್‌, LLC ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೨೦ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನೆವಡಾದ ಮಿಂಡೆನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ೨೫೨೫ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&asned=STARBUCKS%20U.S.%20BRANDS,%20LLC |title=USPTO.gov |publisher=Assignments.uspto.gov |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2015-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910050000/http://assignments.uspto.gov/assignments/q?db=tm&asned=STARBUCKS%20U.S.%20BRANDS,%20LLC |url-status=dead }}</ref> === ಹೆಸರು === ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಅಹಾಬ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರೈನಿಯರ್ ಪರ್ವತ‌ದ ಮೇಲಿನ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನ ಒಂದು ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಶಿಬಿರದ (''ಸ್ಟಾರ್ಬೊ'' ಅಥವಾ ''ಸ್ಟೋರ್ಬೊ'' ) ಹೆಸರನ್ನೂ ಇದು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋವರ್ಡ್‌ ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌‌‌ನ ''ಪೌರ್‌ ಯುವರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಟು ಇಟ್‌: ಹೌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಲ್ಟ್‌ ಎ ಕಂಪನಿ ಒನ್‌ ಕಪ್‌ ಅಟ್‌ ಎ ಟೈಮ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುಸಾರ, ''ಮೋಬಿ-ಡಿಕ್‌'' ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಜನ್ಯವಾಯಿತಾದರೂ, ಅನೇಕ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯ ನೇರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಆಗಲಿಲ್ಲ. "ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌" (ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಹಡಗು) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬೌಕರ್‌ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದನಾದರೂ, ಅವನ ಅಂದಿನ ಸೃಜನಶೀಲ ಪಾಲುದಾರನಾದ ಟೆರ್ರಿ ಹೆಕ್ಲರ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ "ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿನಷ್ಟು ಪೀ-ಕ್ವಾಡ್‌ನ್ನು ಯಾರೂ ಕುಡಿಯಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ!" ಎಂದುಬಿಟ್ಟ. "ಸ್ಟಾರ್ಬೊ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೆಕ್ಲರ್‌ ಸೂಚಿಸಿದ. ಈ ಎರಡು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆದ ಮಿದುಳುದಾಳಿ ಅಥವಾ ಸಲಹೆಗಳ ಮಹಾಪೂರದಿಂದಾಗಿ, ''ಪೆಕ್ವಾಡ್‌‌‌'''ನ ಮೊದಲ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್‌''' '' ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pouryourheart">{{cite book |last=Schultz |first=Howard |coauthors=Dori Jones Yang |title=Pour Your Heart Into It: How Starbucks Built a Company One Cup at a Time |year=1997 |publisher=Hyperion |location=New York |isbn=0-7868-6315-3 }}</ref> ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಸರುಗಳು ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ: * ‌ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು: ستاربكس (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]: Старбъкс (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌'' ) * ಚೀನಾ, ಹಾಂಕಾಂಗ್‌‌, [[ಮಕಾವು]], ತೈವಾನ್‌: 星巴克 ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಕ್ಸೀಂಗ್‌ಬೇಕ್‌ (星 ಕ್ಸೀಂಗ್‌ ಎಂದರೆ "ಸ್ಟಾರ್‌‌" (ತಾರೆ) ಎಂದರ್ಥವಾದರೆ, 巴克 ಎಂಬುದು "-ಬಕ್ಸ್‌" ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಲಿಪ್ಯಂತರಣವಾಗಿದೆ.) * [[ಇಸ್ರೇಲ್]]: סטארבקס (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]: スターバックス (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸುತಾಬಕ್ಕುಸು'' ), ಮತ್ತು スタバ ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ * [[ರಷ್ಯಾ]]: Старбакс (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌'' ) * [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]: 스타벅스 (ಲಿಪ್ಯಂತರಣ: ''ಸ್ಯೂಟಾಬೆಯೊಕ್ಸಿಯು'' ), ಆದರೆ [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯಾದ]] ಅನುವಾದವಾದ 별다방 [(ತಾರೆ) ಸ್ಟಾರ್‌‌-ಚಹಾಗೃಹ] ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ * [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]], ಕೆನಡಾ: ಕೆಫೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ<ref>ಆಲ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌. [http://www.allbusiness.com/manufacturing/food-manufacturing-food-coffee-tea/788728-1.html ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪೌರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಟು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]. ೨೦೦೧-೦೫-೨೦. ೨೦೦೭-೧೧-೧೩ರಂದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> * [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌]]: สตาร์บัคส์ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ {{IPA-th|satāːbākʰ|}} === ಲಾಂಛನ === ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಓರ್ವ ವಕ್ತಾರಳಾದ ವ್ಯಾಲೇರಿ ಒ'ನೀಲ್ ಎಂಬಾಕೆಯು ಲಾಂಛನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅದು "ಜೋಡಿ-ಬಾಲದ ಮೋಹಿನಿ"ಯೋರ್ವಳ ಒಂದು ಬಿಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಳು.<ref name="pi-logo">{{cite news |title=The Insider: Principal roasts Starbucks over steamy retro logo |work=[[Seattle Post-Intelligencer]] |date=September ೧೧, ೨೦೦೬ |url=http://www.seattlepi.com/business/284533_theinsider11.html |accessdate=May ೨೩, ೨೦೦೭}}</ref> ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸದರಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೭ನೇ-ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯ, "ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ" ಒಂದು ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚನ್ನು<ref name="pouryourheart"/> ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮೋಹಿನಿಗೆ ಮೇಲುಡುಪು ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಮೀನಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಆಕೆಯು ಹೊಂದಿದ್ದಳು.<ref>ಹೆಸರು=ಪ್ರೆನ್‌೨೫೩>ಪ್ರೆಂಡರ್‌ಗ್ರಾಸ್ಟ್‌, ಪುಟ ೨೫೩</ref> ಸದರಿ ಬಿಂಬವು ಒಂದು ಒರಟಾದ ದೃಶ್ಯ-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದು ಒಂದು ಮೆಲ್ಯುಸೈನ್‌‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite journal|last=Rippin|first=Ann|year=2007|title=Space, place and the colonies: re-reading the Starbucks' story|journal=Critical perspectives on international business|publisher=Emerald Group Publishing|volume=3|issue=2|pages=136–149|issn=1742-2043|url=http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|doi=10.1108/17422040710744944|access-date=2011-03-27|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811052746/http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?Filename=Published%2FEmeraldFullTextArticle%2FArticles%2F2900030202.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೭-೯೨ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ತೂಗಾಡುವ ಕೂದಲು ಅವಳ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತ್ತಾದರೂ, ಅವಳ ಹೊಕ್ಕಳು ಇನ್ನೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಹಾಗೂ ಮೀನಿನ ಬಾಲವನ್ನು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರ ನಡುವೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೇ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಹೊಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಬಾಲಗಳ ಕೇವಲ ಕುರುಹುಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. "ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ" ಮೂಲ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ೨೦೦೮ರ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ, ಕಂದುಬಣ್ಣದ ತನ್ನ ಮೂಲ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಿಸಿ-ಪೇಯದ ಕಾಗದದ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಂಪನಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಳಿದು ೩೫ ವರ್ಷಗಳಾದುದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಮೋಹಿನಿಯು ನಗ್ನ ಸ್ತನಗಳ<ref>{{cite web |url=http://www.startribune.com/nation/18969709.html?location_refer=Homepage |title=Group finds Starbucks logo too hot to handle |publisher=Startribune.com |date=2008-05-16 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205223923/http://www.startribune.com/nation/18969709.html?location_refer=Homepage |url-status=dead }}</ref> ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನವು ಒಂದಷ್ಟು ವಿವಾದವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿತಾದರೂ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಸದರಿ ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.<ref>[http://blog.marketingdoctor.tv/2008/05/29/tantillos-branding-bite.aspx "ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಸೇಸ್‌: ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ – ಹೌ ನಾಟ್‌ ಟು ಡೂ ಲೋಗೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116134453/http://blog.marketingdoctor.tv/2008/05/29/tantillos-branding-bite.aspx |date=2014-01-16 }} ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಬ್ಲಾಗ್‌. ಮೇ ೨೯, ೨೦೦೮.</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಮೋಹಿನಿಯ ಚೆಲುವಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೇವಲ ಅವಳ ಕಿರೀಟವನ್ನಷ್ಟೇ<ref>{{cite news|title=The Saudi Sellout|last=King|first=Colbert I.|date=26 January 2002|work=Washington Post|pages=A23|accessdate=April 18, 2009|url=http://www.pulitzer.org/archives/6654}}</ref> ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಅಂಶವು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್‌ I. ಕಿಂಗ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌‌ ಬಹುಮಾನ-ವಿಜೇತ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಾನು ಬಳಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html|last=Knotts|first=B|title=Woman Back on Saudi Starbucks Logo|date=19 April 2002|agency=Associated Press|accessdate=2009-04-18|archive-date=2013-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112211315/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html|url-status=deviated|archivedate=2013-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130112211315/http://www.highbeam.com/doc/1P1-52425792.html}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ೨೦೧೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಮೋಹಿನಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪದದ ಗುರುತನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ಬಿಂಬವನ್ನೇ ಹಿಗ್ಗಲಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=A Look at the Future of Starbucks |url=http://www.starbucks.com/preview |publisher=Starbucks |date=5 January 2011 |accessdate=5January 2011 |archive-date=7 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107003656/http://www.starbucks.com/preview |url-status=dead }}</ref> <gallery class="center"> File:Sbux logo pre ೧೯೮೭.gif|ಮೂಲ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಲಾಂಛನ File:Starbucks_Coffee_Logo.svg|೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರ ನಡುವೆ ಬಳಸಲಾದ ಲಾಂಛನ File:Starbucks Corporation Logo ೨೦೧೧.svg|೨೦೧೧ರ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಪ್ರಸಕ್ತ ಲಾಂಛನ </gallery> === ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಲಾಂಛನವು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಾನು ಗ್ರಹಿಸಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಿದೆ. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾದ ಕೀರನ್‌ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಎಂಬಾತನ ಮೇಲೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು; ಈತ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಮೋಹಿನಿ ಲಾಂಛನದ ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆಗಳ (ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌) ಪೈಕಿ ಒಂದರ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದ; ನಂತರದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಸಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಾಫಿ ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳ ಮೇಲೂ ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದ. ಇದು ಆತನ ಮೇಲಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, U.S. ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಅದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಡ್ವೈಯರ್‌ನ ಅಭಿಮತವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕರಣವೊಂದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ತನಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸದರಿ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಂಡಿತು. ಡ್ವೈಯರ್‌ನ ಕೃತಿಯು ಒಂದು ವಿಕೃತಾನುಕರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಡ್ವೈಯರ್‌ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೋಹಿನಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು "ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲುವಂತಿರುವ" ಬಿಂಬವೊಂದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ "ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು" ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು. ಮುಕ್ತ ಮಾತಿನ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಡ್ವೈಯರ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಇನ್ನೆಂದೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml |title=Cartoonist Kieron Dwyer Sued By Starbucks |date=2000-11-30 |accessdate=2007-05-23 |publisher=Comic Book Legal Defense Fund |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802174024/http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml |url-status=deviated |archivedate=2002-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020802174024/http://www.cbldf.org/pr/001130-starbucks.shtml }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, "ಫಕ್‌ ಆಫ್‌" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಯು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1999/07/11/nyregion/neighborhood-report-east-village-starbucks-was-not-amused.html|title=Starbucks Was Not Amused|last=Moynihan|first=Colin|date=11 July 1999|work=New York Times|accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite court |litigants = Starbucks v. Morgan |vol =99 |reporter =Civ. |opinion =1404 |pinpoint = |court = S.D.N.Y.|date = July 11, 2000|url=http://www.loislaw.com/ogpc/login.htp?WSRet=12&dockey=11966720@FDCR&OLDURL=/gpc/index.htp&OLDREFURL=http%3A//news.google.co.uk/archivesearch%3Fq%3Dstarbucks%2Bstickers%2Bmorgan}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನದ <ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/2893210/Revenge-of-the-cyberspoofers.html|title=Revenge of the cyberspoofers|last=Watts|first=Robert|date=21 August 2004|work=Daily Telegraph|accessdate=2009-04-18 | location=London}}</ref> ರೂಪುಗೆಡಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ starbuckscoffee.co.uk ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌-ವಿರೋಧಿ‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌, ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://www.nominet.org.uk/digitalAssets/3825_starbuckscoffee.co.uk.pdf|title=Starbucks Corporation v James Leadbitter. DRS 02087 Decision of Independent Expert|last=Nominet UK Dispute Resolution Service|work=Nominet|accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dyoung.com/newsletters/tmnews0305.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224182617/http://www.dyoung.com/newsletters/tmnews0305.htm|archivedate=2007-12-24|title=Trade Mark Newsletter|date=March 2005|work=D Young & Co|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅದು www.starbuck‌scoffee.org.uk ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪುನರುದಯಿಸಿತು. USನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪುಸ್ತಕಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಟಿ-ಷರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯಕನ್ಯೆಯ ಬಿಂಬವನ್ನು ಜೀಸಸ್‌ನ ಬಿಂಬದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನ ಸುತ್ತಲೂ "ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಮಿ" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/332727_christiansbux22.html|title=Logo look-alikes. Saving souls in Starbucks' image|last=Tartakoff|first=Joseph|date=21 September 2007|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-04-19}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಷಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌ಬೇಕ್‌ ಸರಣಿಯ ವಿರುದ್ಧ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲಾದ ಪ್ರಕರಣವೂ ಸೇರಿದೆ; ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಣಾನುರೂಪವಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಹೆಸರೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಸಿರು-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿಯ ಲಾಂಛನವೊಂದನ್ನು ಈ ಸರಣಿಯು ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲಾಗಿತ್ತು‌‌.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nolpda/ukfs_news/hi/newsid_4574000/4574400.stm|title=Starbucks wins Chinese logo case|date=1 February 2006|work=BBC News|accessdate=2009-04-18}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಓರ್ವ ವಕೀಲನು ಸದರಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ. ಆತ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋವಿನ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸದರಿ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೬೦೦,೦೦೦ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೇಳಿದ; ಆದರೆ ೨೦೦೫ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪುನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Russia"/> ಒರೆಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಬಕ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ಮಳಿಗೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref name="struck"/> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಮ್ಯಾಸೆಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ "ಹೈದಾಬಕ್ಸ್‌ ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌"ಗೆ ನಿಲುಗಡೆಯ-ಮತ್ತು-ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಿಕೆಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಳಿಸಿತು. "ಬಕ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ತರುಣ ಹೈದಾ ಜನರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೈದಾಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ "ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಟೀಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |last=Malone |first=Michael |url=http://www.williams.edu/go/native/names.htm |title=Fightin' Words |work=Restaurant Business |date=2005-03-05 |accessdate=2007-12-03 |archive-date=2010-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602112802/http://www.williams.edu/go/native/names.htm |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಕಾಫಿ ಮಾರಾಟಗಾರ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಪ್ರಕರಣವೊಂದನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೋತಿತು. ಎಲ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಕುರಿತು ವಿವರ ನೀಡುತ್ತಾ, ಫ್ರೇಜಾ ಎಂಬ ನಾರ್ವೆ ದೇಶದ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದು, ಕೊರಿಯನ್ನರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಪ್ರೆಯಾದ ಲಾಂಛನವೂ ಸಹ ತಮ್ಮದೇ ಲಾಂಛನದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎಂಬಂಥ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2006/10/11/bloomberg/bxstarbucks.php |title=Starbucks loses lawsuit on trademark in Korea|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061012115753/http://www.iht.com/articles/2006/10/11/bloomberg/bxstarbucks.php|archivedate=2006-10-12}}</ref> USAಯ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪಾನಗೃಹ ಮಾಲೀಕನು, "ಸ್ಟಾರ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬಿಯರ್‌‌"ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ; ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಿಯರ್‌‌ನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗ್ಯಾಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ತೀರ್ಪು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅಧಿಕೃತ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://wichita.bizjournals.com/houston/stories/2007/04/23/story7.html|title=Star Bock Beer case runs dry as high court denies petition|last=Barr|first=Greg|date=20 April 2007|work=Houston Business Journal|accessdate=2009-04-18}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ನ ರ್ಯಾಟ್‌ ಸಿಟಿ ರೋಲರ್‌ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಲಾಂಛನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite news | last = James | first = Andrea | title = Rollergirls bump up against Starbucks | newspaper = The Seattle Post-Intelligencer | year = 2008 | date = May 24 | url = http://www.seattlepi.com/business/364425_sbuxlogo24.html | accessdate = 2008-07-02 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅರ್ಜಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವೊಂದು ಸೇರಿದೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದನಿಂದ<ref>{{Cite news | last = Voge | first = John | title = The Down Low | periodical = Exotic Underground | volume = #2.07 | pages = 6–7 | date = March 2007 | url = http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf | format = PDF | accessdate = 2008-07-02 | archive-date = 2008-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080821013803/http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf | url-status = deviated | archivedate = 2008-08-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080821013803/http://www.xmag.com/underground/archives/02-07-mar07/exotic_underground_207.pdf }}</ref> ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಲರ್‌ ಡರ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ನ ಲಾಂಛನವು ತನ್ನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿತ್ತು. ಸದರಿ ವಿವಾದಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಲೋಕಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ದೂರೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಸರಕುಮುದ್ರೆ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಂಜೂರಾತಿಯು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ವತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವು ಜರುಗಿಸಲ್ಪಡದೆಯೇ, ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೧೬ರ ಗಡುವು ದಾಟಿಕೊಂಡುಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Atkins | first = Michael | title = Records Show Starbucks Hasn’t Yet Opposed Rollergirls’ Logo | year = 2008 | date = July 31 | url = http://seattletrademarklawyer.com/blog/2008/8/1/records-show-starbucks-hasnt-yet-opposed-rollergirls-logo.html | accessdate = 2008-08-01 | archive-date = 2008-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081016095808/http://seattletrademarklawyer.com/blog/2008/8/1/records-show-starbucks-hasnt-yet-opposed-rollergirls-logo.html | url-status = dead }}</ref> ಷಹನಾಜ್‌ ಹುಸೇನ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜರುಗಿಸಿತು; ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್‌-ಆಧರಿತ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ತನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಕೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು.<ref name="struck">{{cite news|url=http://www.forbes.com/2007/03/15/starbuck-starstruck-patent-markets-equity-cx_rd_0314markets5.html|title=Struck By Starbucks|last=David|first=Ruth|date=15 March 2007|work=Forbes|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸದೆಯೇ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಂದಷ್ಟು ಕಡೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಕೆಫೆಯೊಂದು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite news|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_24-6-2003_pg5_3|title=Starbucks coffee denies partnership in Pakistan|last=Mangi|first=Naween A|date=24 June 2003|work=Daily News (Pakistan)|accessdate=2009-04-18|archiveurl=https://archive.today/20120630015621/http://tuta-boyaca.gov.co/nuestromunicipio.shtml?apc=m1I1--&m=f&s=m|archivedate=2012-06-30|url-status=live}}</ref> ಸದರಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಕೆಫೆಯೊಂದು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಅದರ ಮಾಲೀಕನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ನಾವು ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿದ್ದೇವೋ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೇ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.phnompenhpost.com/index.php/2009032524990/Business/Cafe-to-cash-in-on-intl-brand.html|title=Cafe to cash in on intl brand|last=Fox|first=Michael|date=25 March 2009|work=The Pnomh Penh Post|accessdate=2009-04-19}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ == ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp|title=Starbucks Corporate Social Responsibility|accessdate=2009-03-18|archive-date=2009-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090317091430/http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp|url-status=deviated|archivedate=2009-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090317091430/http://www.starbucks.com/aboutus/csr.asp}}</ref> === ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Grounds for your Garden.jpg|thumb|upright|ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯುವರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, "ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯುವರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌" ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಫಿ ಚರಟಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಯಾರಿಗೇ ಆದರೂ ಉಳಿದ ಕಾಫಿ ಚರಟವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸದರಿ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮಳಿಗೆಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಗದ ಸಣ್ಣ ಚೌಕಗಳು (ನ್ಯಾಪ್‌ಕಿನ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಮಳಿಗೆಯ ಕಸದ ಚೀಲಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮುಂದಾಯಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೮೧೬.೫ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ (೧.೮ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ಅದು ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.epa.gov/epaoswer/osw/conserve/2004news/04-star.htm EPA.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807153234/http://www.epa.gov/epaoswer/osw/conserve/2004news/04-star.htm |date=2008-08-07 }} U.S. ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ವೇಸ್ಟ್ಸ್‌ ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೨೫ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಪಾಲುದಾರರ ಕುರಿತಾದ U.S. ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೧೫ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |title=National 25 Green Power Partners |url=http://www.epa.gov/greenpower/toplists/top25.htm |publisher=Environmental Protection Agency |date=2008-01-08 |accessdate=2008-04-15 |archive-date=2008-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509105211/http://epa.gov/greenpower/toplists/top25.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸನ್‌'' ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ೨೩.೪ ದಶಲಕ್ಷ ಲೀಟರುಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು; ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ<ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|title=The great drain robbery|last=Lorraine|first=Veronica|coauthors=Flynn, Brian|date=2008-10-06|work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]]|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೦೬|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210113752/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|url-status=dead}}</ref> ಇರುವ 'ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿ'ಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಜಾಲಿಸಿ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಒಂದು ಕೊಳಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ನೀರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸದರಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಅನುಸಾರ ಇದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ.<ref>{{cite web |url=http://hamptonroads.com/newsdata/restaurant-inspections/locality/hampton/restaurant/popeyes-chicken-omni-1/240461 |title=An example of government requirement to operate a dipper well |publisher=Hamptonroads.com |date=2009-02-24 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025160149/http://hamptonroads.com/newsdata/restaurant-inspections/locality/hampton/restaurant/popeyes-chicken-omni-1/240461 |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತನ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬಲ್ಲ, ನೀರು ಉಳಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದವು. ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಹಾಲುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮೀಸಲಾದ ಚಮಚವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಇಕ್ಕೈ ಹೂಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು; ಜಾಲಿಸಿ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ಅದುಮು ಗುಂಡಿಯ ಮಾಪಕವುಳ್ಳ ಪೀಪಾಯಿ ನಲ್ಲಿಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ೧೫೦ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ನೀರು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Bin overflowing with Starbucks paper cups.jpg|thumb|left|upright|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿ]] ==== ಮರುಬಳಕೆ ==== U.S.ನ ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಇಲಾಖೆಯು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಹಾರ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಬಟ್ಟಲುಗಳಿಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರೀಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ಕೊಯಲಿಷನ್‌ ರೀಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref>[http://www.starbucks.com/csrnewsletter/winter06/csrEnvironment.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827223114/http://www.starbucks.com/csrnewsletter/winter06/csrenvironment.asp |date=2008-08-27 }} Starbucks.com[]{{dead link|date=October 2010}} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್‌ ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೨.೫ ಶತಕೋಟಿ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದದ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಪೈಕಿ ೧೦%ನಷ್ಟನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಸೋರುವಿಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಲೇಪನವು ಸದರಿ ಬಟ್ಟಲು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆಯೂ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಪಾನೀಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. #೧ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ (ಪಾಲಿಎಥಿಲೀನ್‌ ಟೆರಿಥ್ಯಾಲೇಟ್‌, PETE) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅವನ್ನು #೫ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗೆ (ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್‌, PP) ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. #೧ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು U.S.ನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ #೫ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಲೇಪವನ್ನು ಅಥವಾ ಒಳಪದರವನ್ನು ಕೊಡಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬದಲಿಗೆ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಕುರಿತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಮ್ಯಾನಿಟೋಬಾದ ವಿನ್ನಿಪೆಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಳಿಗೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ "ರಿಗ್ಲರ್‌'ಸ್‌ ರ್ಯಾಂಚ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾಗದ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗೆಂದು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಕಂಪನಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ೧/೩ರಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ<ref name="seattletimes"/> ಒಂದಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ (ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಶೇಖರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಮಳಿಗೆಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.){{Citation needed|date=June 2010}} ‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌‌ನ ಅಲೆನ್ ಹೆರ್ಷ್‌ಕೋವಿಟ್ಜ್‌ ಈ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ತಾನು ಕೇವಲ ೧೦%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>http://www.organicconsumers.org Organic Consumers Association ೫/೫/೨೦೦೮</ref> ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಸ್ವತಃ ತಂದಾಗ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಅವರಿಗೆ ೧೦ ಸೆಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ನಾರುಪದಾರ್ಥದ ೬೦ ಪ್ರತಿಶತ ಭಾಗದಷ್ಟು ಭಾಗದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರಿಗೆಗಟ್ಟಿದ ಬಟ್ಟಲಿನ ಸುತ್ತುಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="seattletimes">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2004412179_starbucks14.html|title=Starbucks struggles with reducing environmental impacts|last=Allison|first=Melissa|date=14 May 2008|work=The Seattle Times|accessdate=2009-03-18}}</ref> === ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks coffee beans.jpg|thumb|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳು]] ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060414062317/http://www.seattleweekly.com/news/0048/news-fefer2.php Seattleweekly.com]. ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಖರೀದಿಸಿದ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೩೬,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (೩೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ಕಾಫಿಯ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು ೬%ನಷ್ಟು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವೇ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/living/article/250730 |title=TheStar.com - living - The fine print of ethical shopping: |quote=About 6 per cent of Starbucks' coffee (about 18 million pounds) was certified as fair trade in 2006. The company buys almost 300 million pounds of coffee a year. | work=The Star | location=Toronto | first=Stuart | last=Laidlaw | date=2007-09-01 | accessdate=2010-04-01}}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಅನುಸಾರ, ೨೦೦೪ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ೨,೧೮೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (೪.೮ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು) ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಹಾಗೂ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ೫,೨೨೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿತ್ತು (೧೧.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡುಗಳು). ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖರೀದಿದಾರ (ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ೧೦%ನಷ್ಟು ಭಾಗ) ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಫಿಯ ಏಕೈಕ ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷಸ್ಥ ಪ್ರಮಾಣಕರ್ತನಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೇರ್‌ USA<ref>[http://www.transfairusa.org/ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೇರ್‌‌ USA]. ೨೦೦೬ರ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಕೃಷಿಕರ ಜೀವನಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ: {{quote|Since launching {its} FTC coffee line in 2000, Starbucks has undeniably made a significant contribution to family farmers through their rapidly growing FTC coffee volume. By offering FTC coffee in thousands of stores, Starbucks has also given the FTC label greater visibility, helping to raise consumer awareness in the process.}} UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಹುರಿದ ಕಾಫಿಯು ೧೦೦% ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbuckscoffee.co.uk/when-you-care-about-what-you-do-it-shows/ |title=When you care about what you do, it shows |publisher=Starbuckscoffee.co.uk |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003191818/http://www.starbuckscoffee.co.uk/when-you-care-about-what-you-do-it-shows/ |url-status=dead }}</ref> ಅಂದರೆ, ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೋ ಶೈಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಲುಕಾಫಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಫಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿಯು ೧೦೦% ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಎಸ್‌ಪ್ರೆಸೊದಿಂದ ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾಫಿಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌‌ನಂಥ ಗುಂಪುಗಳು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. {{Citation needed|date=June 2010}} ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಆಚೆಗೆ ತಾನು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾಫಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಅನುಸಾರ, ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು (ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ೨.೬೪ $ನಷ್ಟು) ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp |title=Premium Prices and Transparency |access-date=2011-03-27 |archive-date=2007-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602102402/http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp |url-status=deviated |archivedate=2007-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070602102402/http://www.starbucks.com/aboutus/bizofcoffee.asp }}</ref> ಇದು ೨೦೦೩-೦೪ರಲ್ಲಿ ೦.೫೦$–೦.೬೦$ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದ್ದ ಬೆಲೆಯಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=February 2011}} ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ನಡುವಿನ ಸುದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಒಂದು ವಿವಾದದ ನಂತರ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. BBC ನ್ಯೂಸ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6225514.stm |title=Starbucks in Ethiopia coffee vow | work=BBC News | date=2007-06-21}}</ref> ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹರಾರ್‌‌ ಮತ್ತು ಸಿದಾಮೊದಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಫಿ ಅಂಕಿತಗಳ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೆಣಸಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಬಡತನ-ಬಡಿದಿರುವ ತನ್ನ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಇರಾದೆಯಾಗಿತ್ತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌, ಇದು ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕಾಫಿಗಾಗಿ ತಾನು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.Starbucks.com |title=Official Starbucks Website}}</ref> ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧.೪೨ $ನಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿದ ಕಾಫಿಯು, ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡಿಗೆ ೧೦.೯೯ $ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨೦೧೦ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಹೊಸ ಕಾಫಿಯಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Starbucks barista.jpg|thumb|left|ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿ ತಯಾರಿಸುವ ಓರ್ವ ಪರಿಚಾರಕ]] === ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ === 'ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌'‌ ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವ ನೌಕರರು "ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಮುಂಗವಚಗಳನ್ನು (ಏಪ್ರನ್‌ಗಳನ್ನು) ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ; ಕಾಫಿಯ ರುಚಿನೋಡುವಿಕೆ, ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಾಫಿಯ ಹುರಿಯುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸುವಿಕೆಯ (ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ರಮವು ನೌಕರರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಈತಾಸ್‌ ನೀರು === [[ಚಿತ್ರ:Starbucks Ethos water.jpg|right|thumb|upright|ಈತಾಸ್‌ದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ]] ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವ ಈತಾಸ್‌, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. "ಹೆಲ್ಪಿಂಗ್‌ ಚಿಲ್ರನ್‌ ಗೆಟ್‌ ಕ್ಲೀನ್‌ ವಾಟರ್‌" ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈತಾಸ್‌ ಬಾಟಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ೧.೮೦ $ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಯ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಹಣದಲ್ಲಿ ೦.೦೫ $ನಷ್ಟು ಹಣವು (ಕೆನಡಾದಲ್ಲಾದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಗೆ ೦.೧೦ $) ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಆ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈತಾಸ್‌ ನೀರಿನ ಮಾರಾಟವು, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೬,೨೦೦,೦೦೦ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಒಂದು ದತ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈತಾಸ್‌ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯ ಬೃಹತ್‌ ಭಾಗವು (೯೭.೨%) ಶುದ್ಧ-ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದಿರುವಾಗ, ಸದರಿ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಈತಾಸ್‌ ಎಂಬುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.nowtoronto.com/issues/2007-03-22/news_story4.php NOW ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011110231/http://www.nowtoronto.com/issues/2007-03-22/news_story4.php |date=2007-10-11 }} ಮೇಬಿ ದೇ ಆರ್‌ ನಾಟ್‌ ಟ್ರೈಯಿಂಗ್‌ ಟು ಸೆಲ್‌ ಎನಿಥಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಟರ್‌ ಡೇ, ಬಟ್‌ ಎವೆರಿ ಅದರ್‌ ಡೇ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ದೇ ಆರ್‌ ಸೆಲಿಂಗ್‌ ವಾಟರ್‌</ref><ref>{{cite web |url=http://www.shareholder.com/visitors/dynamicdoc/document.cfm?CompanyID=SBUX&DocumentID=1382 |title=Starbucks Corporation 2006 Annual Report |publisher=Shareholder.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617012607/http://www.shareholder.com/visitors/dynamicdoc/document.cfm?CompanyID=SBUX&DocumentID=1382 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕುರಿತು ಈತಾಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ತೃತೀಯ-ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈತಾಸ್‌ ಬ್ರಾಂಡನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಶುದ್ಧನೀರಿನ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವಾಕರ್‌‌, R. (೨೦೦೬, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೬). [https://www.nytimes.com/2006/02/26/magazine/26wwln_consumed.html?_r=1&amp;oref=slogin ಕನ್‌ಸ್ಯೂಮ್ಡ್‌: ಬಿಗ್‌ ಗಲ್ಪ್‌.] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ.'.' ೨೦೦೭-೧೦-೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಈತಾಸ್‌ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾಟಲಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲಿನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌‌ ರೆಡ್‌ === ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌‌ ರೆಡ್‌ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಆರಂಭಿಸಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ೩,೮೦೦ ಜನರಿಗಾಗಿ [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|AIDS]] ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುವುಗೊಳಿಸಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blogs.starbucks.com/blogs/customer/default.aspx?Sort=MostViewed&PageIndex=1 |title=Blogs.Starbucks.com |publisher=Blogs.Starbucks.com |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114035934/http://blogs.starbucks.com/blogs/Customer/default.aspx?Sort=MostViewed&PageIndex=1 |url-status=dead }}</ref> === ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ === {{Main|Reconstruction of New Orleans}} [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕಟ್ರೀನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಒರ್ಲೀನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ರೀಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಟುಗೆದರ್‌ ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದ ಅನುಸಾರ, ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ತೋಟವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾನಾಬಗೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಓರ್ವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘಟಕನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ನಾನೆಂದಿಗೂ ಈ ಹಿಂದೆ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಶುದ್ಧಾಂಗ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news|url=http://www.seattlepi.com/business/385212_sbuxneworleans28.html|title=Starbucks helps beautify New Orleans|last=Bohrer|first=Becky|coauthors=Andrea James|date=28 October 2008|work=Seattle Post-Intelligencer|accessdate=2009-03-18}}</ref> === ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ಹೋಪ್‌ === ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, UNICEF ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸ್ಪಾರ್ಕ್‌ಹೋಪ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದವು. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವು ಒಂದು ದೇಣಿಗೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ UNICEFನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm|title=Starbucks in Bacolod City|date=11 January 2009|work=Visayan Daily Star|accessdate=23 February 2010|archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913082338/http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm|url-status=deviated|archivedate=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100913082338/http://www.visayandailystar.com/2009/Starlife/2009/January/11/feature1.htm}}</ref> == ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದ == [[ಚಿತ್ರ:Two Starbucks stores.jpg|thumb|right|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳು]] === ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ === ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ-ವಿರೋಧಿ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಂಟಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು (ಅಂದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಪ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ಇವು ಇಂಥ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>‌ಕ್ಲೆಯಿನ್, N. (೨೦೦೧). ''ನೋ ಲೋಗೋ'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ, ಪುಟಗಳು ೧೩೫–೧೪೦</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ UK ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದು ಬಳಸಿತು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗೋಡಿಸುವ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು; ಅಧಿಕಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಈ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ-ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref>BBC ನ್ಯೂಸ್‌ (೨೦೦೪, ಜೂನ್‌ ೯). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3086727.stm" Store Wars: Cappuccino Kings".]. ೨೦೦೭-೧೦-೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ೨೦೦೦ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ "ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆ" ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ೨೦%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಂಥ ಪರವಾನಗಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು ಅದರ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸದಂತಾಗಲು‌, ಇಂಥ ಪರವಾನಿಗೆಗಳು ಇತರ ಇತರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತವಾದ ಅಥವಾ ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪರ್ಕದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪರವಾನಗಿಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಚೂನ್‌ ೧೦೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಥ ಗಾತ್ರದ ಸರಣಿಯ ಮಳಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm |title=the vast majority of this list is chain stores |publisher=Starbuckseverywhere.net |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130040639/http://starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm |url-status=deviated |archivedate=2010-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130040639/http://starbuckseverywhere.net/LicensedStoresList.htm }}</ref> ಒಂದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೨ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಫೆಗಳ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇಂಥ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೆಫೆಯು ಕಂಪನಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕೆಫೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರವುಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸೇವಾವಿವರಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪವಾಗಿಸಲಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವು ಕೆಫೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಫೆಗಳಾಗಿ ಅವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ & ನೋಬಲ್‌). === ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Reverend Billy protesting against Starbucks.jpg|upright|thumb|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಆಸ್ಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿರುವ ರೆವರೆಂಡ್‌ ಬಿಲ್ಲಿ]] ಏಳು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ವರ್ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌‌‌ನ್ನು (IWW) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸಂಘವಾಗಿ ೨೦೦೪ರಿಂದಲೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Allison">{{cite news | last = Allison | first = Melissa | title = Union struggles to reach, recruit Starbucks workers | publisher = The Seattle Times | date = 2007-01-04 | url = http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003505497_union02.html | accessdate = 2007-05-18 }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಘದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದರ ಅನುಸಾರ, ಅಂದಿನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಸದರಿ ಆಂದೋಲನವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ತಾಣವಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/node/1151 |title=Starbucks Workers Union Expands to Maryland in Spite of Harsh Anti-Union Effort &#124; IWW Starbucks Workers Union News &#124; All News |publisher=Starbucks Union |date=2007-01-19 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625224158/http://www.starbucksunion.org/node/1151 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://townhall.com/columnists/CarlHorowitz/2009/06/13/memo_to_starbucks_dig_in,_smell_the_coffee,_fight_back ಮೆಮೋ ಟು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌: ಡಿಗ್‌ ಇನ್‌, ಸ್ಮೆಲ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ, ಫೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌] -ಕಾರ್ಲ್‌ ಹೊರೊವಿಟ್ಜ್‌</ref> ೨೦೦೬ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೭ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಫೈಸಲಾತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ IWW ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು; ಈ ಇತ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಮೂವರು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಾಕಿ ಸಂಬಳಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ನೌಕರರಿಗೆ ಪುನಃ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Kamenetz |first=Anya |url=http://newyorkmetro.com/nymetro/news/features/12060/index.html |title=New York Magazine |publisher=Newyorkmetro.com |date=2005-05-21 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109171829/http://newyorkmetro.com/nymetro/news/features/12060/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf |title=NLRB Settlement |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2011-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105152704/http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf |url-status=deviated |archivedate=2011-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110105152704/http://www.starbucksunion.org/files/usgovsettle.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nypress.com/19/25/informationagent/agent4.cfm |title=New York Press |publisher=Nypress.com |date=2006-06-28 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015183224/http://www.nypress.com/19/25/informationagent/agent4.cfm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಘದ ಅನುಸಾರ, ೨೦೦೬ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೪ರಂದು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ IWW ಸದಸ್ಯರು ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಮತ್ತು UK ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಚಿಕಾಗೊ, ಮಿನ್ನೆಯಾಪೊಲಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ<ref>{{cite web |url=http://www.starbucksunion.org/node/1149 |title=Global actions target Starbucks union-busters &#124; IWW Starbucks Workers Union News &#124; All News |publisher=Starbucks Union |date=2005-12-12 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625224429/http://www.starbucksunion.org/node/1149 |url-status=deviated |archivedate=2010-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100625224429/http://www.starbucksunion.org/node/1149 }}</ref> ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ತಾಣಗಳ ಬಳಿ ಸದರಿ ಧರಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು; ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಘದ ಐವರು ಸಂಘಟಕರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ಧರಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಕೆನಡಾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html |title=ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ ಕೊರಿಯರ್‌ |access-date=2011-03-27 |archive-date=2009-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418005934/http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html |url-status=deviated |archivedate=2009-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418005934/http://www.vancourier.com/issues02/044202/news/044202nn7.html }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌,<ref name="Collins">{{cite news | last = Collins | first = Simon | title = Starbucks staff stir for wage lift | publisher = [[New Zealand Herald]] | date = ೨೦೦೫-೧೧-೨೪ | url = http://www.nzherald.co.nz/section/story.cfm?c_id=೧&objectid=೧೦೩೫೬೭೧೨ | accessdate = ೨೦೦೭-೦೫-೧೮ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite web |last=Yue |first=Lorene |url=http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 |title=Crain's Chicago Business |publisher=Chicagobusiness.com |date=2006-08-30 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312041612/http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 |url-status=deviated |archivedate=2007-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312041612/http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=21891 }}</ref> ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಕೆಂಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಕಾಫಿಬೀಜ ಹುರಿಯುವ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೧೬೫,೦೦೦ US$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು; ಈ ನೌಕರರು ಸಂಘದ ಪರವಾಗಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾವತಿಸಿದ ಮೊತ್ತ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘದಿಂದ ಘಟಕದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಫೈಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಮಾಡದಿರಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Allison"/> ೨೦೦೫ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೩ರಂದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮುಷ್ಕರವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Collins"/> ಯುನೈಟ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ, ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಧಿಗಳು, ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ೧೨ NZ$ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ವೇತನ, ಹಾಗೂ ಯುವಕ ದರಗಳ ರದ್ದತಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಕೆಲಸಗಾರರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ವೇತನದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಯುವಕ ದರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸುಧಾರಣೆ ಇವು ಕಂಡುಬಂದವು.<ref>{{cite web |author=Nevil Gibson |url=http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results |title=National Business Review |publisher=Nbr.co.nz |date= |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205183438/http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results |url-status=deviated |archivedate=2008-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205183438/http://www.nbr.co.nz/search/search_article.asp?id=14773&cid=0&cname=Results }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:StarbucksBoston.jpg|left|thumb|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌]] [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ವರ್ಗ ಕ್ರಮದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಹಿಂಪಾವತಿಯ ಪರಿಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷ US$ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರಿಗೆ‌ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು; ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕರು ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ, ಟಿಪ್‌‌ ಹಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಾಳಿ-ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಪರಿಚಾರಕರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌ ಹಿಲ್ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ೧೮ ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಓರ್ವ ಕಾಫಿ ತಯಾರಕ ಪರಿಚಾರಕನು ಟಿಪ್‌ ಹಣದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಟಿಪ್‌ ಹಣದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸಿಗುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಕಾನೂನು ಕೂಡಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news | title = Judge orders Starbucks to pay more than $100 million in back tips | publisher = [[Yahoo!|Yahoo! Canada News]] | date = ೨೦೦೮-೦೩-೨೧ | url = http://ca.news.yahoo.com/s/capress/starbucks_tipping_suit | accessdate = ೨೦೦೮-೦೩-೨೧ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080324210344/http://ca.news.yahoo.com/s/capress/starbucks_tipping_suit <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = ೨೦೦೮-೦೩-೨೪}}</ref><ref>[http://bostonist.com/2008/03/26/starbucks-lawsuit-032608.php Bostonist.com] ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್‌ ಹಿಲ್‌, MA ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಪ್ಲಾಯೀ ಸ್ಯೂಸ್‌</ref> ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭ರಂದು ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದು ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.swcbulletin.com/articles/index.cfm?id=9482 SWCbulletin.com]{{dead link|date=October 2010}}</ref> === ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆಯುವಿಕೆ === ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆವರಣವೊಂದನ್ನು ಒಂದು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈ ಕುರಿತು ವಾದಿಸುತ್ತಾ, "ಪ್ರಸಕ್ತ ಯೋಜನಾ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣವಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳು A೧ ಅನುಮತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿ A೧/A೩ ಅನುಮತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು A೩ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="pinner"/> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾದ ಬ್ರೈಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹೋವ್‌ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿಯು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ರೈಟನ್‌‌ನ ಕೆಂಪ್‌ಟೌನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಸದರಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮಳಿಗೆಗಳಿದ್ದುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದ ಸದರಿ ಪರಿಷತ್ತು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=St James's Street residents' victory over Starbucks |url=http://www.brightonandhovegreenparty.org.uk/h/n/NEWS/press_releases/ALL/533// |access-date=2011-03-27 |archive-date=2008-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821072609/http://www.brightonandhovegreenparty.org.uk/h/n/NEWS/press_releases/ALL/533// |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Anti-Starbucks protesters condemn store "arrogance" |url=http://www.theargus.co.uk/display.var.2295866.0.antistarbucks_protesters_condemn_store_arrogance.php }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತನ್ನದು ಕೇವಲ ಕಾಫಿ, ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತೀರ್ಪಿನ ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು<ref>{{cite news|url=http://www.theargus.co.uk/news/generalnews/display.var.2365800.0.st_jamess_street_starbucks_not_a_coffee_shop.php|title=St James's Street Starbucks - 'not a coffee shop'|last=Lumley|first=Ruth|date=26 June 2008|work=Brighton Argus|accessdate=2009-04-18|archive-date=2008-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203150557/http://www.theargus.co.uk/news/generalnews/display.var.2365800.0.st_jamess_street_starbucks_not_a_coffee_shop.php|url-status=dead}}</ref> ಕೋರಿತು. ಆದರೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಮಳಿಗೆಯ ಆವರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಪರಿಷತ್ತು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/sussex/7766582.stm|title=Shop told to stop cafe operation|date=5 December 2008|work=BBC News|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಮಳಿಗೆಯ<ref>{{cite news|url=http://www.private-eye.co.uk/sections.php?section_link=in_the_back&issue=1233|title=Starbucks are the dregs...|date=3 April 2009|work=Private Eye|accessdate=2009-04-18}}</ref> ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮನವಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ೨೫೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಹಿಹಾಕಿದರಾದರೂ, ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದರ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪರಿಶೀಲನಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನು ಮಳಿಗೆಯು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/sussex/8128534.stm|title=Coffee shop wins planning consent|date=1 July 2009|work=BBC Sussex|accessdate=22 December 2010}}</ref> ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದ ಹೆರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ೨೦೦೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನವಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399|title=Starbucks wins planning appeal|last=Phillips|first=Daniel|date=7 April 2009|work=Hertfordshire Mercury|accessdate=2009-04-18|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.is/20120905024936/http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399|url-status=deviated|archivedate=2012-09-05|archiveurl=https://archive.today/20120905024936/http://www.hertfordshiremercury.co.uk/hertfordshiremercury-news/displayarticle.asp?id=406399}}</ref> ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://edinburghnews.scotsman.com/topstories/Is-coffee-firm-making-mocha.2297427.jp|title=Is coffee firm making mocha of city rules?|last=Ferguson|first=Brian|date=26 January 2002|work=Edinburgh Evening News|accessdate=2009-04-18|archive-date=2011-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615124956/http://edinburghnews.scotsman.com/topstories/Is-coffee-firm-making-mocha.2297427.jp|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಮಳಿಗೆಗಳು, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/s/40/40991_caf_giant_faces_shutdown.html|title=Cafe giant faces shutdown|date=9 July 2001|work=Manchester Evening News|accessdate=2009-04-18}}</ref> ಒಂದು ಮಳಿಗೆ, ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-26408336_ITM|title=Starbucks criticised over cafe|date=21 October 2002|work=South Wales Echo|accessdate=2009-04-18|archiveurl=https://archive.today/20120729093903/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-26408336_ITM|archivedate=2012-07-29|url-status=live}}</ref> ಒಂದು ಮಳಿಗೆ, ಪಿನ್ನರ್‌‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರೋದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಗಳು ಕೂಡಾ ಯೋಜನಾ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="pinner">{{cite news|url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23444948-details/Starbucks+faces+eviction+as+%27wrong+kind+of+shop%27/article.do|title=Starbucks faces eviction as 'wrong kind of shop'|last=Stephens|first=Alex|coauthors=Jonathan Prynn|date=28 February 2008|pages=Evening Standard|accessdate=2009-04-18|archive-date=2008-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011184539/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23444948-details/Starbucks+faces+eviction+as+%27wrong+kind+of+shop%27/article.do|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಪಿನ್ನರ್‌‌ ಕೆಫೆಯು, ತೆರೆಯುವಿಕೆಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತಂದಿದ್ದ ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.harrowtimes.co.uk/news/8174600.Starbucks_will_stay_in_Pinner/|title=Starbucks wins appeal to keep Pinner High Street cafe|last=Kirk|first=Tristan|date=19 May 2010|work=Harrow Times|accessdate=22 December 2010}}</ref> ಲೆವಿಶಾಮ್‌‌ನ<ref>{{cite news|url=http://www.thisislondon.co.uk/news/article-1261942-details/Planners+take+on+Starbucks/article.do|title=Planners take on Starbucks|last=McNeil|first=Rob|date=22 August 2002|work=Evening Standard|accessdate=2009-04-18|archive-date=2009-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090811071415/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-1261942-details/Planners+take+on+Starbucks/article.do|url-status=dead}}</ref> ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹೀತ್ ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯೂ ಸಹ ತನಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಪರವಾನಗಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗೀಡಾಗಿತ್ತು; ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಆಸನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಅದು ಒಂದು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಮಳಿಗೆಯ ಸರಣಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಒಂದು ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣವಾದ ನಂತರದ ೮ ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುವ ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯಾಗಿಯೇ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. === ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಹಿಂಸಾಚಾರ === {{multiple image|direction=vertical|width=220 |image1=Starbucks boarded up after riot.jpg|caption1=A store on [[Piccadilly]] with its windows boarded up after being smashed by protesters |image2=G-20 Toronto June 2010 (15).jpg|caption2=A damaged front window of a Starbucks coffee shop in Toronto }} ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೧೨ರಂದು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವೈಟ್‌ಚಾಪೆಲ್‌ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೈನಿನ-ಪರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು; ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ದೊಂಬಿಯ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ನಂತರ ಮಳಿಗೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಮಾರನೆಯ ದಿನದ ಮುಂಜಾನೆ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಶಂಕಿತ ಬೆಂಕಿಬಾಂಬು ಮಳಿಗೆಯ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಬೀಸಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref name="beirut">{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008628258_webstarbucks14.html|title=Starbucks thrives in China, attacked in Beirut, London|last=Allison|first=Melissa|date=14 January 2009|work=Seattle Times|accessdate=2009-05-13}}</ref><ref name="wecouldnt">[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23622431-details/We+couldn%27t+stop+attacks+on+Starbucks%2C+police+admit/article.do ವಿ ಕುಡ್‌ ನಾಟ್‌ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌, ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಡ್ಮಿಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227035834/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23622431-details/We%20couldn%27t%20stop%20attacks%20on%20Starbucks%2C%20police%20admit/article.do |date=2009-02-27 }} -ಮಾರ್ಕ್‌ ಬ್ಲಂಡೆನ್‌, ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌, ಜನವರಿ ೧೯, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23618498-details/Starbucks+is+firebombed+%27in+protest+against+Israel%27/article.do ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಈಸ್‌ ಫೈರ್‌ಬಾಂಬ್ಡ್‌ 'ಇನ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090827093235/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23618498-details/Starbucks+is+firebombed+%27in+protest+against+Israel%27/article.do |date=2009-08-27 }} -ಜಸ್ಟಿನ್‌ ಡೇವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌, ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌, ಜನವರಿ ೧೩, ೨೦೦೯.</ref> ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೧೭ರಂದು, ಮಧ್ಯ ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಾಫಲ್ಗರ್‌‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಪ್‌ ದಿ ವಾರ್‌ ಕೊಯಲಿಷನ್‌ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಗಾಜಾ-ಪರವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೊಂದು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಭೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರು, ಪಿಕಾಡಿಲಿ ಮತ್ತು ಷಾಫ್ಟ್ಸ್‌ಬರಿ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಲೂಟಿಹೊಡೆದರು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸದರಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವಾದರೂ, "ಹಾನಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಯೇ ತೀರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ-ಮಾಡಿದ್ದ ಠಕ್ಕರನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು" ತನ್ನ ಕೈಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಯಾರ್ಡ್‌]] ತಿಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="wecouldnt"/><ref>[http://jta.org/news/article/2009/01/19/1002351/starbuucks-boycott-calls-lead-to-violence ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಾಯ್‌ಕಾಟ್‌ ಕಾಲ್ಸ್‌ ಲೀಡ್‌ ಟು ವಯಲೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120114838/http://jta.org/news/article/2009/01/19/1002351/starbuucks-boycott-calls-lead-to-violence |date=2009-01-20 }}, ಜ್ಯೂಯಿಷ್‌ ಟೆಲಿಗ್ರಫಿಕ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ (JTA), ಜನವರಿ ೧೯, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7834863.stm ಥೌಸಂಡ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ UK ಓವರ್‌ ಗಾಝಾ], BBC, ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯.</ref><ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/4279688/Starbucks-smashed-and-looted-as-anti-Israel-protests-turn-to-violence.html ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸ್ಮ್ಯಾಶ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೂಟೆಡ್‌ ಆಸ್‌ ಆಂಟಿಇ-ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್‌ ಟರ್ನ್‌ ಟು ವಯಲೆನ್ಸ್‌] -ಅಲಾಸ್ಟೇರ್‌ ಜೇಮಿಯೆನ್‌ಸನ್‌, Telegraph.com.uk, ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯.</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ ೨೬ರಂದು, ೨೦೧೦ರ G-೨೦ ಟೊರೊಂಟೊ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಕರಿಯ ಸಮುದಾಯ"ದ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌) ವತಿಯಿಂದ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರ ಕಿಟಕಿಯು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತು. ಸದಸ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನನ್ನು CBC ರೇಡಿಯೋ ವರದಿಗಾರನೊಬ್ಬ ಹೀಗೇಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ. === "ದಿ ವೇ ಐ ಸೀ ಇಟ್‌" === ಕಲಾವಿದರು, ಬರಹಗಾರರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಿಗಳು, "ದಿ ವೇ ಐ ಸೀ ಇಟ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೊಂದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ರಿಂದಲೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1|title=The Way I See It|work=Starbucks Coffee Company|accessdate=2009-03-29|archive-date=2009-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118085247/http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1|url-status=deviated|archivedate=2009-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090118085247/http://www.starbucks.com/retail/thewayiseeit_default.asp?cookie_test=1}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ತಿಗಳು ವಿವಾದವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಬರಹಗಾರ ಆರ್ಮಿಸ್ಟೆಡ್‌ ಮೌಪಿನ್‌ ಮತ್ತು ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಲ್ಸ್‌‌‌ರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೋನಾಥನ್‌ ವೆಲ್ಸ್‌‌ನ ಸೂಕ್ತಿಯೊಂದು ಸುಜನನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಗರ್ಭಪಾತ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ 'ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ'ವನ್ನು ತಳುಕುಹಾಕಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.denverpost.com/ci_5902652?source=rss|title=Starbucks stirs things up with controversial quotes|last=Rosen|first=Rebecca|date=2007-05-16|work=Denver Post|accessdate=2009-03-29}}</ref> === ರೋಗದಂತೆ ಹಬ್ಬಿದ US ಸೇನೆಯ ಇ-ಮೇಲ್‌ === ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, US ಸೇನೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಫಿ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಎಂಬ ತಪ್ಪುಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ US ನೌಕಾದಳದ ಓರ್ವ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌, ೨೦೦೪ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಇ-ಮೇಲ್ ಕಳಿಸಿದ್ದ. ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ ರೋಗದಂತೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಾರು ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=684&rumor=true|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080620141239/http://www.starbucks.com/aboutus/pressdesc.asp?id=684&rumor=true|archivedate=2008-06-20|title=Rumor Response: Misinformation About Starbucks and the United States Military|date=11 January 2005|work=Starbucks|accessdate=2009-09-22}}</ref> ಕಳಿಸಿದರಾದರೂ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ VP ಆಗಿರುವ ವ್ಯಾಲೇರಿ ಒ'ನೀಲ್, ತನಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸದರಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ನ್ನು ಈಗಲೂ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>[http://www.communicatemagazine.co.uk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=393:ugly-rumours&amp;catid=44:currentissue&amp;Itemid=113 ಅಗ್ಲಿ ರೂಮರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006105018/http://www.communicatemagazine.co.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=393%3Augly-rumours&catid=44%3Acurrentissue&Itemid=113 |date=2009-10-06 }} ಸಂಪರ್ಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ ೨೦೦೯</ref><ref>{{cite web|url=http://www.snopes.com/politics/military/starbucks.asp|title=G.I. Joe|last=Mikkelson|first=Barbara|work=Snopes|accessdate=2009-09-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CEFDA1E30F935A15751C1A9629C8B63|title=Cup of Coffee, Grain of Salt|last=Warner|first=Melanie|date=26 December 2004|work=New York Times|accessdate=2009-09-22}}</ref> === ಕಾಫಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ === ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಸಂಚಿಕೆಯು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌, ಬರ್ಗರ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್‌' ಡೋನಟ್ಸ್‌ ಕಾಫಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಮೆಕ್‌‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌’ಸ್‌ನ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೋಸ್ಟ್‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು “ಅತಿ ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ” ಕಾಫಿಯೆಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref name="msnbc 16951509">{{cite news | url= http://www.msnbc.msn.com/id/16951509/ | title= A triple-venti-Americano-decaf surprise? Consumer Reports finds McDonald’s coffee better than Starbucks | publisher= [[MSNBC]] | date= ೨/೪/೨೦೦೭ | accessdate= ೯/೯/೨೦೧೦ | archive-date= 2011-02-28 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110228195833/http://www.msnbc.msn.com/id/16951509/ | url-status= dead }}</ref> ಸದರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಯ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಕಡುವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸುಟ್ಟಂತಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಿಸುವಷ್ಟು ಕಹಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="msnbc 16951509"/> === ನೀರನ್ನು ಪೋಲುಮಾಡುವಿಕೆ === ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಕೊಳಾಯಿಯ ನಿರಂತರ ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಲೀಟರುಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಪೋಲುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೊಳಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ "ಮುಳುಗುಹಾಕುವ ದೊಡ್ಡತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು" ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|title=Starbucks Starbucks leave taps on|work=thesun|access-date=2011-03-27|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210113752/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article1771553.ece|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಗೀತ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ == {{Main|Hear Music}} [[ಚಿತ್ರ:Hearmusic riverwalk.jpg|thumb|ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಿವರ್‌ ವಾಕ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕಾಫಿಗೃಹ.]] ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ (ಕೆಟಲಾಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ) ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ್ನು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಖರೀದಿಸಿತು. ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೂಸಿಯಾನೊ ಪಾವರಟ್ಟಿಯಂಥ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಗೀತನಾಟಕದ ಸಂಪುಟವೊಂದನ್ನು ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದರು; ಇದಾದ ನಂತರ ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ಬನೆಯಿಂದ ಹಾಡಿದ "ಮೆಮರಿ ಆಲ್‌ಮೋಸ್ಟ್‌ ಫುಲ್‌" ಎಂಬ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನ CDಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ಹೊಸ ಹಿಯರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ಬನೆ ಪಾತ್ರನಾಗಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯು ೨೦೦೭ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾಫಿಯೇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, ಇದು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಅಕೀಲಾಹ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬೀ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದರ ಕುರಿತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು ಹಾಗೂ DVDಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite web |url = http://www.videobusiness.com/article/CA6340569.html |archiveurl = https://www.webcitation.org/5j7VkJQ72?url=http://www.videobusiness.com/article/CA6340569.html |title = Starbucks rocks with Berry DVD |author = Ault, Susanne |accessdate = August 18, 2009 |archivedate = ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2009 |date = June 2, 2006 |publisher = [[Video Business]] |url-status = live }}</ref> === ಆಪಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === "ಕಾಫಿಗೃಹದ ಅನುಭವ"ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು, ಆಪಲ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌‌ಗೆ ಆಪಲ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿತು; ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್ ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ೨೦೦೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದ ಆಪಲ್‌, USನಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ವೈ-ಫೈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ (ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಲಾಗಿನ್‌ ಆಗುವ ಯಾವುದೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ) ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ನ್ನು ಬ್ರೌಸ್‌ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು; ಇದು [[ಐಫೋನ್‌]], ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮಳಿಗೆಗಳು LCD ಪರದೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಡು, ಅದನ್ನು ಹಾಡಿದ ಕಲಾವಿದರ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಅದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೀತಸಂಪುಟದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಈ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ೨೦೦೭-೨೦೦೮ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೀಮಿತವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="informationweek">[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=201804347 ಆಪಲ್‌ ಬಿಲ್ಡ್ಸ್‌ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್‌ ವಿತ್‌ ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080210020242/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=201804347 |date=2008-02-10 }}. (೨೦೦೭-೦೯-೦೫){{Accessdate|2007-09-05}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾದ ನಿಶ್ಚಿತ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಆರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ "ಸಾಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಡೇ" ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೩೭ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು "ಪಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ವೀಕ್‌" ಕಾರ್ಡು ಕೂಡಾ ಈಗ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಾಡಿನ ಒಂದು ಉಚಿತವಾದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಐಫೋನ್‌ ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === MSNBC ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === ೨೦೦೯ರ ಜೂನ್‌ ೧ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ, ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಜೋ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ MSNBC ಮುಂಜಾನೆ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು "ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ತಯಾರುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸದರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. MSNBC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫಿಲ್‌ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌ನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಯೋಜಕರು ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ "ಉಚಿತವಾಗಿ" ಸೇವಿಸಿದ್ದರಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಣದ ಪಾವತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/06/01/business/media/01joe.html?_r=1&amp;partner=rss&amp;emc=rss NYtimes.com]</ref> ಎದುರಾಳಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಅಂದರೆ ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಅವನತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ದಕ್ಷ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.broadcastingcable.com/article/277914-_Morning_Joe_Starbucks_Sponsorship_Gets_Mixed_Reactions.php |title=Broadcastingcable.com |publisher=Broadcastingcable.com |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> == ಬಟ್ಟಲಿನ ಗಾತ್ರಗಳು == {| class="wikitable" |- !ಹೆಸರು !ಅಳತೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ಷಾರ್ಟ್‌ | {{convert|8|usfloz|mL|lk=on}} | ಎರಡು ಮೂಲ ಗಾತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವಂಥದ್ದು |- | ಟಾಲ್‌ | {{convert|12|usfloz|mL|abbr=on}} | ಎರಡು ಮೂಲ ಗಾತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವಂಥದ್ದು |- | ಗ್ರಾಂಡೆ | {{convert|16|usfloz|mL|abbr=on}} | ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ/ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಹೆಸರು |- | ವೆಂಟಿ | {{convert|20|usfloz|mL|abbr=on}}, {{convert|24|usfloz|mL|abbr=on}} | ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು |- | ಟ್ರೆಂಟಾ | {{convert|31|usfloz|mL|abbr=on}} | ಮೂವತ್ತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಟಲಿ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು |- |} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal box|Seattle|Companies|Food}} * ಕಾಫಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಕಾಫಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕಾಫಿಗೃಹದ ಸರಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಜನೆಟ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಹಾರ್‌, ಹೋವರ್ಡ್‌. (೨೦೦೭). ''ಇಟ್ಸ್‌ ನಾಟ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ: ಲೀಡರ್‌ಷಿಪ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ಎ ಲೈಫ್‌ ಅಟ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌'' , ೨೦೮ ಪುಟಗಳು. ISBN ೧-೫೯೧೮೪-೧೯೨-೫. * ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಟೇಲರ್‌‌. (೨೦೦೭). ''ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಡ್‌: ಎ ಡಬಲ್‌ ಟಾಲ್‌ ಟೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಫೀನ್‌, ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌‌'' . ೩೩೬ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೩೧೬-೦೧೩೪೮-X. * ಮಿಚೆಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್‌ A. (೨೦೦೬). ''ದಿ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌: ೫ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಟರ್ನಿಂಗ್‌ ಆರ್ಡಿನರಿ ಇನ್‌ಟು ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ'' , ೨೦೮ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೦೭-೧೪೭೭೮೪-೫. * {{cite book| last =Pendergrast | first =Mark | title =Uncommon Grounds: The History of Coffee and How It Transformed Our World | publisher =Texere | location=London |year=2001| isbn =1-58799-088-1}} * ‌‌ಷುಲ್ಟ್ಜ್, ಹೋವರ್ಡ್‌. ಮತ್ತು ಡೋರಿ ಜೋನ್ಸ್‌ ಯಾಂಗ್‌. (೧೯೯೭). ''ಪೌರ್‌ ಯುವರ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಇನ್‌ಟು ಇಟ್‌: ಹೌ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಬಿಲ್ಟ್‌ ಎ ಕಂಪನಿ ಒನ್‌ ಕಪ್‌ ಅಟ್‌ ಎ ಟೈಮ್‌'' , ೩೫೦ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೭೮೬೮-೬೩೧೫-೩. * ಸೈಮನ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್. (೨೦೦೯). ''‌‌ಎವೆರಿಥಿಂಗ್‌ ಬಟ್‌ ದಿ ಕಾಫಿ: ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಫ್ರಂ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್'' . ೩೨೦ ಪುಟಗಳು. ISBN ೦-೫೨೦-೨೬೧೦೬-೨. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons|Starbucks}} * {{official|http://www.starbucks.com}} * [http://www.starbucksunion.org/ ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌‌ ಯೂನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041217015017/http://www.starbucksunion.org/ |date=2004-12-17 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 9ak7e160cudgcjs6k6bnlt1jln1zbg8 0 30982 1373834 1367602 2026-05-20T06:11:23Z VASANTH S.N. 728 ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1373834 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ಸುವರ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ |image = ചേന.jpg |regnum = plantae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |ordo = [[Alismatales]] |familia = [[Araceae]] |subfamilia = [[Aroideae]] |tribus = [[Thomsonieae]] |genus = ''[[Amorphophallus]]'' |species = '''''A. paeoniifolius''''' |binomial = ''Amorphophallus paeoniifolius'' |binomial_authority = ([[August Wilhelm Dennstedt|Dennst.]]) [[Nicolson]] |synonyms = ''A. campanulata'' |}} '''ಸುವರ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ''' {Amorphophallus paeoniifolius} ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ,ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು [[ಸಸ್ಯ]].ಇದು [[ತರಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Elephant foot yam ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಸ್ಯ ಕೊಳೆತಿರುವ ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಿಸ್ಟಿಲ್ಲೇಟ್ (ಹೆಣ್ಣು) ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಮಿನೇಟ್ (ಗಂಡು) ಹೂಗಳು ಒಂದೇ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೂವುಗಳು ಸಿಲಿಂಡರ್‍ಆಕಾರದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಕಾಯಿಗಳು ಹಣ್ಣಾದ ನಂತರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವು ಗೋಳಾಕಾರ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[File:Amorphophallus paeonifolius3.jpg|thumb|left|ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆಯ ಹೂವು]] == ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳು == ಸುವರ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜೀರ್ಣ ನಾಳದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಸಿಂಬಳವನ್ನು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಬೈಲ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ ಜೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಗುರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ನಾವು ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಮೆಟಬಾಲಿಸಂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. === ​ದೇಹದ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿ === [[ಚಿತ್ರ:ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆಯ ಎಲೆ.jpeg|thumb|right|ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆಯ ಎಲೆ]] ಕರುಳಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿ ನಾವು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಂದರೆ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ, ಇರಿಟೇಬಲ್ ಬೋವಲ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=ಸುವರ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯದು..ಮಿಸ್ ಮಾಡದೇ ಸೇವಿಸಿ! |url=https://vijaykarnataka.com/lifestyle/health/health-benefits-of-suran-or-elephant-foot-yam-that-you-must-know/articleshow/81773540.cms?story=6 |access-date=30 August 2024 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> === ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ === ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೀಲು ನೋವು ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite news |title=ಸುವರ್ಣಗಡ್ಡೆ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಶಾಕ್ ಆಗುತ್ತೀರಿ! |url=https://zeenews.india.com/kannada/health/suvarna-gadde-health-benefits-185120 |access-date=30 August 2024 |work=Zee News Kannada |date=23 January 2024 |language=kn}}</ref> === ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಅಂಶ === ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಷ್ಟೇ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಅಂಶ, ಈ ತರಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ತರಕಾರಿ ಯನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೂರ ವಾಗಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. === ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6 === ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6 ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಾರದಲ್ಲಿ, ಒಂದಡೆರಡು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಕೂಡ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಆಹಾರಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ತ್ವಚೆಯನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತದ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6 ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆ. ಹೌದು ಈ ತರಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6 ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ, ಈ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.<ref>{{cite news |title=ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿ, ಸುವರ್ಣ ಗೆಡ್ಡೆ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯದು |url=https://vijaykarnataka.com/lifestyle/health/know-the-secret-health-benefits-of-elephant-foot-yam-or-suran/articleshow/92950570.cms?story=6 |access-date=30 August 2024 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] [[sa:सूरणम्]] bl3u0u032juhc9xzq5klit6zzva8fj2 0 37462 1373807 1366620 2026-05-20T02:40:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373807 wikitext text/x-wiki ==ಇತಿಹಾಸ== Softonic ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಬಳಿ ಒಳಸಂಪರ್ಕ ಆನ್ಲೈನ್ (ಗ್ರುಪೋ ಒಳಸಂಪರ್ಕ) ನಲ್ಲಿ ಒಳಸಂಪರ್ಕ ಷೇರ್ವೇರ್ ಎಂಬ ಫೈಲ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆ, Cerdanyola ಡೆಲ್ Vallés ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು 1997 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೂಲತಃ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಕಡತಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸರಳೀಕೃತ ಇದು ಒಂದು "5 ಹಂತದ ಅರೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ", ಬಳಸಿ, ಒಳಸಂಪರ್ಕ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ "ಫೈಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಒಳಸಂಪರ್ಕ BBS" ಬಂದಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಗ್ರಂಥಲಯದ ಮಾಸಿಕ ಸಿಡಿಗಳು ನೀಡಿತು "ಡೌನ್ಲೋಡ್ಗಳು ಅತಿಯಾದ ಫೋನ್ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಪಾವತಿಸಲು ಕಾಯಲು ಹೊಂದಿದೆ." 1999 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸೇವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ "ಆಟಗಳ ಉದಾರತೆ, ಆಂಟಿವೈರಸ್, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು etcetera ಉದ್ದ, ಸೆಡಕ್ಟಿವ್." 2000 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು Softonic ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ Softonic ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[2005]] ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ DOS ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧಾರಿತ, ಆದರೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. Softonic 2009-2011 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೆಲಸ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ "ಸ್ಪೇನ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ (100-250 ನೌಕರರು)", ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ೧. [http://toolbar.netcraft.com/stats/topsites?c=ES&submit=RefreshAuditor%C3%ADa ೧]<br /> ೨. [http://en.onsoftware.com/about/ ೨] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018193207/http://en.onsoftware.com/about/ |date=2010-10-18 }}<br /> ೩. [https://web.archive.org/web/200012050751/http://www.softonic.com/cdrom.phtml ೩]<br /> ೪. [http://softonic-toolbar.en.softonic.com/download ೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807112433/http://softonic-toolbar.en.softonic.com/download |date=2013-08-07 }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *http://en.softonic.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130327132354/http://en.softonic.com/ |date=2013-03-27 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡೌನ್ಲೋಡ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1997 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೈಲ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] ne72jn5isz9hyfwelnctswvem8dzack 0 40845 1373835 1338112 2026-05-20T06:54:05Z VASANTH S.N. 728 /* ಚಿತ್ರಗಳು */ ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1373835 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಉಜಿರೆ | native_name = ಉಜ್ರೆ | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = Siddavana gurukula.JPG | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | unit_pref = Metric | population_total = 13429 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]], [[ತುಳು]] | timezone1 = [[Indian Standard Time]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = 574240 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08256 | coordinates = {{coord|12.992|N|75.332|E}} }} '''ಉಜಿರೆ''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ, [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]ಯಿಂದ ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಅಥವಾ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೬ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳವು ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಇದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಜಿರೆಯು 13429 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 6628 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 6801 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.census2011.co.in/data/village/617653-ujire-karnataka.html Ujire Population - Dakshina Kannada, Karnataka]</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಉಜಿರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. *[[SDM College, Ujire|ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು]], *ಎಸ್ ಡಿ ಎಂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾಲೇಜು, *ಎಸ್ ಡಿ ಎಂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, *ಎಸ್ ಡಿ ಎಂಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾಲೇಜು, * ಎಸ್ ಡಿ ಎಂ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಇತ್ಯಾದಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು== {{colbegin|2}} * ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಸೂರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ, * ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್, ಉಜಿರೆ *ಮೊಹಿದ್ದೀನ್ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ. *ತಂಗಾಯಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ *ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ *ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ * [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], [[ಶಿಶಿಲ]]. {{colend|2}} ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು== ಉಜಿರೆ, ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಆರಂಭ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಚಾರಣ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ *ನರಸಿಂಹ ಘಡ / ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ - 5 ಕಿಮೀ *ಬಂಡಾಜೆ ಅರ್ಬಿ ಫಾಲ್ಸ್ / ಜಲಪಾತ -15 ಕಿಮೀ *[[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]] ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery> File:Sri Dharmastala Manjunatheshwara Institute of Technology, Ujire, Dharmasthala, Dakshina Kannada, Karnataka, India (2017).jpg|thumb|View of SDMIT from the front File:Ujire junction.jpg|Ujire junction File:Charmadi Road, Ujire.jpg|thumb|Charmadi Road, Ujire on National Highway 73 India </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] 8srjlfw2mle0o9uvifhzgztnzzsmy4u 0 71486 1373783 1363667 2026-05-19T17:05:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373783 wikitext text/x-wiki [[File:Kernspaltung.gif|thumb|ಸಕ್ರಿಯ ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆ]]ಬೈಜಿಕ ಬೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನವು ಬೈಜಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ [https://en.wikipedia.org/wiki/Radioactive_decay ವಿಕಿರಣ ಶೀಲ ಕ್ಷೀಣತೆ] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬೀಜಕೇಂದ್ರವು ವಿದಳನ ಹೊಂದಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಬೀಜ (ಹಗುರ ಬೀಜ)ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರತಿಸಲವು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‍ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಫೋಟಾನ್(ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ)ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಕಿರಣ ಶೀಲ ಧಾತು<ref>{{Cite web |url=http://nuclear-energy.net/definitions/radioactivity.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-08-20 |archive-date=2015-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151027120044/http://nuclear-energy.net/definitions/radioactivity.html |url-status=dead }}</ref> ಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮಟ್ಟದ ಶಕ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭ರ ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Hahn ಓಟ್ಟೋ ಹಾನ್][[File:Otto Hahn 1970.jpg|thumb|ಓಟ್ಟೊ ಹಾನ್]] ಎಂಬಾತನಿಂದ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಭಾರವಾದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಬೀಜ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು.ಮತ್ತು ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹಾಯಕರಾದ ಪ್ರಿಟ್ಞ ಸ್ಟ್ರಾಸಮನ್ ಮತ್ತು ಲೈಸ್ ಮೆಟನರ್‍ ಹಾಗೂ ಓಟ್ಟೋ ಹಾನ್‍ನ ಸಂಬಂಧಿಕಳಾದ ಒಟ್ಟೊ ರಾಬರ್ಟ ಪ್ರಿಶ್ಚ ರವರು ವಿದಳನದ ಸೈದ್ಧಾಮತಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.ಪ್ರಿಶ್ಚರವರು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ [https://en.wikipedia.org/wiki/Fission_%28biology%29 ಜೈವಿಕ ವಿದಳನ] ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾದೃಷ್ಯವಾಗಿ ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಇದೊಂದು ಬಹಿರ್ ಉಷ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯ ಭಾಗಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಚಲನ ಶಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳ ಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಧಾತುಗಳ ಬಂಧಕ ಶಕ್ತಿ<ref>http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/nucene/nucbin.html</ref> ಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯ ಧಾತುಗಳ ಬಂಧಕ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ವಿದಳನವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬೈಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನಾ<ref>http://faculty.ncc.edu/LinkClick.aspx?fileticket=Fkhb0_AcPfE%3D&tabid=1920 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226114216/http://faculty.ncc.edu/LinkClick.aspx?fileticket=Fkhb0_AcPfE%3d&tabid=1920 |date=2015-12-26 }}</ref> ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಚಿನ [[ಧಾತು|ಧಾತುಗಳಿಗಿಂತ]] ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗುವ ಎರಡು ಬೀಜಗಳು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ, ಅದರೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩ ರಿಂದ ೨ ವಿದಳನೀಯ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]] ಅನುಪಾತಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿ ಬಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ.ಬಹಳಷ್ಟು ವಿದಳನಗಳು ದ್ವೀವಿದಳನವಾಗಿದೆ(ಎರಡು ವಿದ್ಯುದಂಶ ಹೊಂದಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು), ಆದರೆ ಸಾಂಧರ್ಬಿಕವಾಗಿ ( ೧೦೦೦ ವಿದಳನದಲ್ಲಿ ೨ ಅಥವಾ ೪ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ) ತೃತೀಯಕ ವಿದಳನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಧನ ವಿದ್ಯುದಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗಗಳ ಗಾತ್ರವು [[ಫೋಟಾನ್|ಫೋಟಾನ್‍ನ]] ಬೀಜಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅರ್ಗಾನ್ ಬೀಜಕೇಂದ್ರದವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು. ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವಿದಳನದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು [https://en.wikipedia.org/wiki/Quantum_tunnelling ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಟನ್ನೆಲಿಂಗ] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ,[https://en.wikipedia.org/wiki/Proton_emission ಫೋಟಾನ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೆ],[https://en.wikipedia.org/wiki/Alpha_decay ಅಲ್ಫಾ ಕಣಗಳ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆ] ಮತ್ತು [https://en.wikipedia.org/wiki/Cluster_decay ಸಮೂಹ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆ] ಮುಂತಾದವು ಪ್ರತಿಸಲು ಏಕರೀತಿಯಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನವು [https://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_fuel ಬೈಜಿಕ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ<ref>http://www.britannica.com/technology/nuclear-weapon</ref> ಗಳ ಸ್ಪೋಟಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಎರಡು ಬಳಕೆಗಳು ಸಾದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬೈಜಿಕ ಇಂಧನವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ವಿದಳನೀಯ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‍ಗಳಿಗೆ ತಾಕಿದಾಗ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿದಳನಗೊಂಡ ಭಾಗದಿಂದ [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್]] ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಈ ರೀತಿ ಸ್ವಯಂ ಸುಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಸರಪಣಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ದರದಲ್ಲಿ ಬೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.world-nuclear.org/info/Nuclear-Fuel-Cycle/Power-Reactors/Nuclear-Power-Reactors/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-08-20 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201044632/http://www.world-nuclear.org/info/Nuclear-Fuel-Cycle/Power-Reactors/Nuclear-Power-Reactors/ |url-status=dead }}</ref> ಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.[[File:Crocus-p1020491.jpg|thumb|ಬೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] 9yraof9ecrnwi7aqmsz6jz1w3z0mi4x 0 76113 1373793 1364509 2026-05-19T20:10:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373793 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} [[File:DOE EA Framework 2002.jpg|thumb|DOE EA Framework 2002]] '''ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ''' [[ಎರಡು]] ಅಂಶಗಳಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶಗಳು. ಆಂತರಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳೂ, ನೌಕರರು, ಸ್ವತ್ತುಗಳೂ ಮತ್ತು ಮಾಕೆ೯ಟಿಂಗ್. ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಪಧಿ೯ಗಳು, ಸ್ಟಾಕು, ಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಆಧಿ೯ಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು. ==ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ== ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವೆಂದರೆ ನಿಯಮಗಳೂ, ಘಟನೆಗಳೂ, ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂಡಿ ಸುತ್ತುವರೆದು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಿರುತ್ತದೆ.'-ಕೀತ್ ಡೇವಿಸ್' ==ಸ್ವರೂಪ== * ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಪ್ರೋಚ್; ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಕುಗಳೂ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಒಳಹರಿವುಗಳಾದ ಕಚ್ಚಾ ಪದಾಥ೯ ಬಂಡವಾಳ, ಕಾಮಿ೯ಕ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಸರದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.. * ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಪ್ರೋಚ್ ;[http://www.yourarticlelibrary.com/business/business-environment-nature-and-significances-of-business-environment/23367/ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಾದ ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, ಸ್ಟಾಕು, ನೌಕರರು,ಸಕಾ೯ರ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ತನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೊರೈಸುತ್ತದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225353/http://www.yourarticlelibrary.com/business/business-environment-nature-and-significances-of-business-environment/23367/ |date=2016-03-04 }} * ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನ; ಈ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮೂಲಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[File:FEA BRM Hierachy.JPG|thumb|FEA BRM Hierachy]] ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== * ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ಬೇಪ೯ಡಿಸಲಾಗದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ; ಪರಿಸರವು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬೇಪ೯ಡಿಸಲಾಗದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ಪರಿಸರವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯವೆಂದೆರೆ ಕಾನೂನು, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧಿ೯ಕ ಅಂಶಗಳು.ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಒಂದು ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಯಶಸ್ಸು ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ೦ತೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೊತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಪರಸ್ಪರಾವಲ೦ಬನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಕಚ್ಚಾ ಪದಾಥ೯ಗಳು, ಬಂಡವಾಳ, ಕಾಮಿ೯ಕ, ಶಕ್ತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಾಂತರವಾಗಿ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. * ಪರಿಸರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ;[http://www.preservearticles.com/2013082933391/10-major-features-of-business-environment-701-words.html ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034343/http://www.preservearticles.com/2013082933391/10-major-features-of-business-environment-701-words.html |date=2016-03-05 }}ಯಾವುದೇ ಪರಿಸರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸುದೀಘ೯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಸಕಾ೯ರವು ಕೆಲವು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಅಭಿರುಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೊರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಣಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.ಪರಿಸರದ ಪಡೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿಣ೯ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ಯಾಮಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಯಶಸ್ಸು ಜಾಗರುಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. * ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ; ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾಹ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಂತರಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು, ಬಾಹ್ಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಪಡೆಗಳು ; ವ್ಯವಹಾರದ ಪರಿಸರ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಆಂತರಿಕ ಪರಿಸರವು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳು, ನೌಕರರು, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಾಹ್ಯ ವಾತವಾರಣದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆಥಿ೯ಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದಾಗಿದೆ. * ಪರಿಸರ ಸಂಕೀಣ೯ವಾಗಿದೆ ; ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀಣ೯ ಸಂದಭ೯ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಥ೯ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಬೇಕು. ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀಣ೯ವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಿದೆ.ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಗಾತ್ರವು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪರಿಸರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀಣ೯ವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕೂಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಕಾರಣವೇನೆಂದೆರೆ ಸಕಾ೯ರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ನೆ. * ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಬಹುಮೂಖೀಯವಾಗಿದೆ ; ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದಾಗ ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಖುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರೆಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬದಲಾವಣೆ ಯಾರಿಗಾದರು ಅನೂಕೂಲಕರ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಇರಬಹುದು.ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. ಪರಿಸರದ ಬದಲಾಣೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತರಬಹುದು. * ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳು; ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಸದಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದ ಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಕಾಶಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನೂಕೂಲಕರವಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಇದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅನೂಕೂಲಕರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. * ವಹಿವಾಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪರಿಸರ ಉತ್ತಮವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಆಥಿ೯ಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಚನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಸಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ತನ್ನ ಉಳಿವು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸ್ವತ: ತನ್ನ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಅರಿಯಬಬೇಕು. * ದೀಘಾ೯ವಧಿ ಪರಿಣಾಮ; ಪರಿಸರವು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಖುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾಯ೯ದಲ್ಲಿ ದೀಘಾ೯ವಧಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನೂಕೂಲಕರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲಕರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಶ್ಲೀಷನೆ ಮತ್ತು ರೋಗ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಿರೋಧಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ; ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದದ್ದು. ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರುಗುವುದನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದುದು. ಉದ್ಯಾಮಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡುವುದು ಕೇವಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರದಶ೯ನವಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಧೀಘ೯ಕಾಲದವರೆಗು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕು. ==ಬದಲಾವಣೆಗಳು== * [http://businesscasestudies.co.uk/portakabin/responding-to-an-emerging-market/changes-in-the-business-enviornment.html#axzz3wjzoXDwG ಗ್ರಾಹಕರರ ಅಗತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004009/http://businesscasestudies.co.uk/portakabin/responding-to-an-emerging-market/changes-in-the-business-enviornment.html#axzz3wjzoXDwG |date=2016-03-05 }} ಅವರು ಹೊಸ, ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. * ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನಗಳು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಗ್ಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ತರುತ್ತದೆ. * ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೌಕರರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. * ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅಗತ್ಯವಾದ ಬದಾಲಾವಣೆಗಳು ಮಾತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರವು ತನ್ನ ಕಾಯ೯ವನ್ನು ನಿವ೯ಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಟವೇತನೆಯ ಪರಿಚಯ, ಕೆಲಸದ ನಿಬ೯ಂಧನೆಗಳು, ಕಟೀನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತವಾದ ಅಗತ್ಯಗಳು. * ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸರಬರಾಜು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವಿಶ್ವಾಸಾಹ೯ದಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೆ. * ಹೊಸ ಸರಬರಾಜದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. * ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಡಿಕೆದಾರರು ಉದ್ಯಾಮದ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರ೦ಭಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪುಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರ೦ಭಿಸುತ್ತಾದೆ. * ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ಉದ್ಯಮದ ಹೊಸ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲಿಬರ್ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಆಕಷಿ೯ಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ತರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾಮದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪಧಿ೯ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅ. ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆ.ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸ್ಪಧಿ೯ಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೆಕು. ಇ. ಅವರ ಗುರಿಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ. ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಷಿ೯ಸಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.preservearticles.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-12-18 |archive-date=2017-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118071732/http://www.preservearticles.com/ |url-status=dead }}</ref> ==ಘಟಕಗಳು== * ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಘಟಕಗಳೆಂದರೆ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವು, ಅಗತ್ಯವಾದ ಮುಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸೂಕ್ತ ದಾನಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ಸ್ನೇಹಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರವು ಸೂಕ್ತ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಶೀಲತೆಯ ಸಾಮಥ್ಯ೯, ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಸ್ಥಿಗಳು, ರಾಜಕಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ, ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲ, ಸಾಂಸ್ಕೃತ ಸಿದ್ಧತೆ, ಸೂಕ್ತ ನೈಸಗಿ೯ಕ ಪರಿಸರ ಇತ್ಯದಿಗಳು. ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿವ೯ಹಿಸಲು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>http://businesscasestudies.co.uk/</ref> * ದತ್ತಿ ಘಟಕ; ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ದತ್ತಿ ಘಟಕವು ಸಾಕಷ್ಟು ದಾರಿಯಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಸಗಿ೯ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮೀಸಲು ದೇಶವು ಹೊಂದುತ್ತದೆ ನೈಸಗಿ೯ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾದ ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಖನಿಜಗಳು, ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಸೇರಿವೆ. * ಮೂಲಸೌಕಯ೯ ಘಟಕ; ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಮೂಲಸೌಕಯ೯ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಆರ೦ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಇದೆ. ಮೂಲಸೌಕಯ೯ ಘಟಕಗಳಾದ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ವಿತರಣೆ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಮೆ, ಆರೊಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ತಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕ; ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತವು ತಂತ್ರಜ್ಣಾನ ಕೊರೆತೆಯಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶವು ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಇನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಭಾರತವು ಕೃಷೀ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೇ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಧಾ೯ತ್ಮಕ ಬೆದರಿಕೆಗಳಾದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. *ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ; [http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/top-7-components-of-business-environment/62815/. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕವು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಕಾಮಿ೯ಕರು ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕರ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿವೆ. ಧನಾತ್ಮಕ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ವಷ೯ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಸರವು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. *ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಯಮಗಳು; ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಯಮಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಾವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿವ೯ಹಣೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿರುವ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆಥಿ೯ಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಧ್ವನಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿವ೯ಹಣೆ ಮಾಡುತದೆ. * ನೈಸಗಿ೯ಕ ಬೆಂಬಲ; ನಿಧ೯ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನೈಸಗಿ೯ಕ ಬೆಂಬಲ. ಕೆಲವು ನೈಸಗಿ೯ಕ ಬೆಂಬಲಗಳಾದ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೊಲಿತ ಹವಾಮಾನ, ಸೂಕ್ತ ವಾತಾವರಣ, ಸೂಕ್ತ ನೈಸಗಿ೯ಕ ಪರಿಸರ, ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಕರಡು ಇತ್ಯದಿಗಳು. * ಇತರ ಘಟಕಗಳು; ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರವು ನಿಧ೯ರಿಸುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ರಾಜಕಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ, ರಾಜಕಿಯ ಕಾನೂನು ಸನ್ನಿವೆಶ, ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲ, ಸಾಂಸಕೃತಿಕ ಸೆಟ- ಅಪ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಇತರ ಘಟಕಗಳು ಧ್ವನಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ೫. ಕೆಳಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರದ ಇಂಟಫೆ೯ಸ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಜನಸ೦ಖ್ಯಾ ಪರಿಸರ ;[http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/the-interface-between-business-and-various-types-of-business-environment/7498/ ಜನಸ೦ಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರ ಜನಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯನ ಮಾಡುವುದು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429035801/http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/the-interface-between-business-and-various-types-of-business-environment/7498/ |date=2015-04-29 }} ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಸ್ಥಿತಿ , ಉದ್ಯೋಗ , ಆದಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಇತ್ಯದಿಗಳನ್ನು ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಜನಸ೦ಖ್ಯಾದ ಪರಿಸರವು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸ೦ಖ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಜನಸ೦ಖ್ಯ ಪರಿಸರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿವಿಧ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದೂದಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆ ; ವ್ಯಾಪಾರವು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಯ೯ಸೂಚಿಗಳಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬರಗಳು, ಜಾಗತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಯ೯ಕ್ರಮಗಳು ಇತ್ಯದಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರರ ಆಥಿ೯ಕ ಮಟ್ಟವು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಏರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ವ್ಯಾಪಾರವು ಸಂಶೊಧಾನಾ ಚಟೂವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡು ಸಂಭ್ಯಾವ್ಯಗ್ರಾಹಕರರನ್ನು ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕರರಾಗೆ ಅವರ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಆದಾಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಹ೯ತೆಯನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾಕೆ೯ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸ೦ಖ್ಯಾದ ವಿನ್ಯಸವನ್ನು ಹೂಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಉದ್ಯಾಮ ಮತ್ತು ಆಥಿ೯ಕ ಪರಿಸರ ; ದೇಶದ ಆಥಿ೯ಕ ಪರಿಸರವು ಆಥಿ೯ಕ ರಚನೆಯನ್ನು, ಆಥಿ೯ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಆದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಆಥಿ೯ಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯಾವುದೆ ಬದಲಾವಣೆಯು ಆಥಿ೯ಕ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾಯ೯ವಾಹಿಯ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಖುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೂಂದುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಆಥಿ೯ಕಗಳಾದ ಆಮದ ನೀತಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ, ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಿರುತ್ತದೆ. ಆಥಿ೯ಕ ನೀತಿಗಳಾದ ಉದಾರೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕರಣವು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೆಲೆ ಗಮನಾಹ೯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಥಿ೯ಕ ನೀತಿಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ ; ಗ್ರಾಹಕರರ ಆದಾಯದ ರಚನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಘಟನೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೊರುತ್ತದೆ. ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಆಥಿ೯ಕ ಪರಿಸರವು ವಿದೇಶಿಯ ನೇರ ಹೊಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈಸಗಿ೯ಕ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆಥಿ೯ಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೊರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ಆಥಿ೯ಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯನ ಮಾಡಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥ೯ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಗಳು, ಇತ್ಯದಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೀಷಿಸುತ್ತದೆ. * ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಸರ ; ತಂತ್ರಜ್ಣಾನವು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂಣ೯ಗೊಂಡು ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಣಾನ-ಎರಡು ಯಂತ್ರ[ ಹಾಡ್೯ ತಂತ್ರ ಜ್ಣಾನ] ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆ [ಮೃದು ತಂತ್ರ ಜ್ಣಾನ] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಜ್ಣಾನ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉದ್ಯಮ ಶೀಲತಾ ಪರಿಣಿತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಪಧಾ೯ತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಣಾನವು ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿಧಾ೯ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ . ಪೋಲನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನವು ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉನ್ನತಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಅದರೆ ಇದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾಯ೯ಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಖಚು೯ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಣಾನದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ದತ್ತು ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸ್ಪಧಾ೯ತ್ಮಕ ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮಾಥ೯ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>http://www.yourarticlelibrary.com{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ನೈಸಗಿ೯ಕ ವಾತಾವರಣ ; ನೈಸಗಿ೯ಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈಸಗಿ೯ಕ ವಾತಾವರಣವು ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸರಬರಾಜು ನೀರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲ೦ಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ತನ್ನ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೊಲು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪರಿಸರೀಯ ಕಾರಣಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾದ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಡಚಣೆದ ಪರಿಸರದ ಸಮತೊಲಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಆತ೦ಕ ಕಾರಿಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.ಒಂದು ಪರಿಸರವು ಮಂಜೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರವು ತನ್ನ ನೈಸಗಿ೯ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೆಕು. ನೈಸಗಿ೯ಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯು ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಮೂಲ ಭೂತದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ತೋರುತ್ತದೆ,. * ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರ ; ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವೆಂದರೆ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ವತ೯ನೆ,ನಂಬಿಕೆಗಳು, ನೀತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಣಾಯ೯ಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ದಿ, ಪ್ರಚಾರ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿವ೯ಹಣೆ, ಇತ್ಯದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಸ್ಥಿಣ೯ದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು , ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.preservearticles.com/2013082933391/10-major-features-of-business-environment-701-words.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034343/http://www.preservearticles.com/2013082933391/10-major-features-of-business-environment-701-words.html |date=2016-03-05 }} *[http://www.yourarticlelibrary.com/business/business-environment-nature-and-significances-of-business-environment/23367/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225353/http://www.yourarticlelibrary.com/business/business-environment-nature-and-significances-of-business-environment/23367/ |date=2016-03-04 }} *[http://businesscasestudies.co.uk/portakabin/responding-to-an-emerging-market/changes-in-the-business-enviornment.html#axzz3wjzoXDwG {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004009/http://businesscasestudies.co.uk/portakabin/responding-to-an-emerging-market/changes-in-the-business-enviornment.html#axzz3wjzoXDwG |date=2016-03-05 }} *[http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/top-7-components-of-business-environment/62815/ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]] *[http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/the-interface-between-business-and-various-types-of-business-environment/7498/ ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012000/http://www.yourarticlelibrary.com/business-environment/top-7-components-of-business-environment/62815/ |date=2016-03-05 }} gutw287tg7yik55gb9g9b4x42rtneem 0 80574 1373795 1364786 2026-05-19T21:04:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373795 wikitext text/x-wiki {{Short description|American basketball player and analyst (born 1972)}} {{pp-move}} {{pp-blp|small=yes}} {{Use mdy dates|date=April 2021}} {{Infobox basketball biography | name = ಶಾಕ್ವಿಲ್ ಓ'ನೀಲ್ | image = Shaquille O'Neal October 2017 (cropped).jpg | caption = ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ | birth_date = {{birth date and age|1972|3|6}} | birth_place = ನೆವಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, [[ಯು.ಎಸ್.]] | height = ೭ ಅಡಿ ೧ ಇಂಚು<ref name="Shaquille O'Neal &#124; Stats">{{cite web |url=https://www.nba.com/stats/player/406/career/ |title=Shaquille O'Neal &#124; Stats |work=NBA.com |date=1972-03-06 |access-date=2022-02-13 |archive-date=February 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212111748/https://www.nba.com/stats/player/406/career/ |url-status=live }}</ref> | weight = ೩೨೫ ಪೌಂಡ್<ref name="Shaquille O'Neal &#124; Stats"/> | high_school = * {{nowrap|ಫುಲ್ಡಾ ಅಮೇರಿಕನ್}} (ಫುಲ್ಡಾ, ಜರ್ಮನಿ) * ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿ. ಕೋಲ್ (ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್) | college = ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು (೧೯೮೯-೧೯೯೨) | draft_year = ೧೯೯೨ | draft_round = ೧ | draft_pick = ೧ | draft_team =ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ | draft_league = ಎನ್‌ಬಿಎ | career_start = ೧೯೯೨ | career_end = ೨೦೧೧ | career_position = ಕೇಂದ್ರ | career_number = ೩೨, ೩೪, ೩೩, ೩೬ | years1 = ೧೯೯೨–೧೯೯೬ | team1 = ಓರ್ಲಾಂಡೋ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ | years2 = ೧೯೯೬–೨೦೦೪ | team2 = ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ | years3 = ೨೦೦೪–೨೦೦೮ | team3 = ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ | years4 = ೨೦೦೮–೨೦೦೯ | team4 = ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ | years5 = ೨೦೦೯–೨೦೧೦ | team5 = ಕ್ಲೀವ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ಯಾವಲಿಯರ್ಸ್ | years6 = ೨೦೧೦–೨೦೧೧ | team6 = ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ | highlights = *೪× ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ (೨೦೦೦–೨೦೦೨, ೨೦೦೬) *೩× ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ(೨೦೦೦–೨೦೦೨) *ಎನ್‌ಬಿಎ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಆಟಗಾರ (೨೦೦೦) *೧೫× ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ (೧೯೯೩–೧೯೯೮, ೨೦೦೦–೨೦೦೭, ೨೦೦೯) *೩× ಎನ್‌ಬಿಎಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ(೨೦೦೦, ೨೦೦೪, ೨೦೦೯) *೮× ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಮೊದಲ ತಂಡ (೧೯೯೮, ೨೦೦೦–೨೦೦೬) *೨× ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಎರಡನೇ ತಂಡ (೧೯೯೫, ೧೯೯೯) *೪× ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಮೂರನೇ ತಂಡ (೧೯೯೪, ೧೯೯೬, ೧೯೯೭, ೨೦೦೯) *೩× ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಟೀಮ್ (೨೦೦೦, ೨೦೦೧, ೨೦೦೩) *ಎನ್‌ಬಿಎ ರೂಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೧೯೯೩) *ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ರೂಕಿ ಮೊದಲ ತಂಡ (೧೯೯೩) *೨× ಎನ್‌ಬಿಎ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ (೧೯೯೫, ೨೦೦೦) *ಎನ್‌ಬಿಎವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ತಂಡ (೫೦ನೇ, ೭೫ನೇ) *ನಂ. ೩೪ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು *ನಂ. ೩೨ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು *ನಂ. ೩೨ ಓರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು *ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೧೯೯೧) *ಯುಪಿಐ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೧೯೯೧) *ಅಡೋಲ್ಫ್ ರಪ್ಪ್ ಟ್ರೋಫಿ(೧೯೯೧) *೨× ಕಾನ್ಸೆನ್ಸಸ್ ಮೊದಲ-ತಂಡ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್ (೧೯೯೧, ೧೯೯೨) *೨× ಎಸ್‌ಇಸಿ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೧೯೯೧, ೧೯೯೨) *ಎನ್‌ಸಿ‌ಎ‌ಎ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ನಾಯಕ (೧೯೯೨) *ಎನ್‌ಸಿ‌ಎ‌ಎ ರೀಬೌಂಡಿಂಗ್ ನಾಯಕ (೧೯೯೧) *ನಂ. ೩೩ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಸಿ ಟೈಗರ್‌ಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು *ಫಿಬಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ(೧೯೯೪) *ಯುಎಸ್‌ಎ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೧೯೯೪) *ಮಕ್‌ಡೋನಾಲ್ಡ್‌ಸ್ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಗೇಮ್ ಕೋ-ಎಂ‌ವಿ‌ಪಿ (೧೯೯೯) *ಫಸ್ಟ್-ತಂಡ ಪ್ಯಾರೇಡ್ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್ (೧೯೯೯) *ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ (೧೯೯೯) | stat1label = ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು | stat1value = ೨೮,೫೯೬ (೨೩.೭ ಪಿಪಿಜಿ) | stat2label = ರೀಬೌಂಡ್ಸ್ | stat2value = ೧೩,೦೯೯ (೧೦.೯ ಆರ್‌ಪಿಜಿ) | stat3label = ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು | stat3value = ೨,೭೩೨ (೨.೩ ಬಿಪಿಜಿ) | HOF_player = shaquille-oneal | FIBA_HOF_player = Shaquille-O-Neal | CBBASKHOF_year =೨೦೧೪ | medal_templates = {{MedalSport|ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್}} {{MedalCountry|the {{USA}}}} {{MedalCompetition|ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್}} {{MedalGold|೧೯೯೬ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ|ತಂಡದ ಸ್ಪರ್ಧೆ}} {{MedalCompetition|[[ಎಫ್‌ಐ‌ಬಿ‌ಎ(FIBA) ವಿಶ್ವಕಪ್]] }} {{MedalGold|೧೯೯೪ ಟೊರೊಂಟೊ|ತಂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ}} }} '''ಶಾಕ್ವಿಲ್ ಓ'ನೀಲ್'''(ಜನನ ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೧೯೭೨) ಅವರನ್ನು ಶಾಕ್ ಎ೦ದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಇನ್ಸೈಡ್ ದಿ ಎನ್‌ಬಿಎ (Inside the NBA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​(NBA) ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೧೯ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆರು ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |date=February 17, 2017 |title=CBS Sports' 50 greatest NBA players of all time: Where do LeBron, Curry rank? |url=https://www.cbssports.com/nba/news/cbs-sports-50-greatest-nba-players-of-all-time-where-do-lebron-curry-rank/ |access-date=December 18, 2017 |website=CBS Sports |language=en |archive-date=December 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206085019/https://www.cbssports.com/nba/news/cbs-sports-50-greatest-nba-players-of-all-time-where-do-lebron-curry-rank/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=February 9, 2016 |title=All-Time #NBArank: Shaq comes in at No. 9 |url=https://www.espn.com/nba/story/_/page/nbarank9/all-nbarank-9 |access-date=December 18, 2017 |website=ESPN |archive-date=April 6, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406103847/http://www.espn.com/nba/story/_/page/nbarank9/all-nbarank-9 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=SLAM 500 Greatest NBA Players of All Time {{!}} Basketball-Reference.com|url=https://www.basketball-reference.com/awards/slam_500_greatest.html|access-date=December 18, 2017|website=Basketball-Reference.com|language=en|archive-date=May 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514035754/https://www.basketball-reference.com/awards/slam_500_greatest.html}}</ref><ref>{{cite web |last=Bailey |first=Andy |date=September 25, 2019 |title=NBA All-Time Player Rankings: Top 10 Centers |url=https://bleacherreport.com/articles/2853668-nba-all-time-player-rankings-top-10-centers |access-date=April 19, 2021 |website=Bleacher Report |language=en |archive-date=November 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111185106/https://bleacherreport.com/articles/2853668-nba-all-time-player-rankings-top-10-centers |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Bailey |first1=Andy |title=Ranking the Top 50 NBA Playoff Performers of All Time |url=https://bleacherreport.com/articles/10124068-ranking-the-top-50-nba-playoff-performers-of-all-time |website=[[Bleacher Report]] |access-date=June 22, 2024 |date=June 18, 2024 }}</ref> ಕಾಲೇಜು ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು(LSU) ಟೈಗರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಟವಾಡಿದ ನಂತರ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೯೨ ಎನ್‌ಬಿಎ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೋ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೯೨–೯೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರೂಕೆ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ೧೯೯೫ ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್‌ೊಂದಿಗೆ ಉಚಿತ ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೦, ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮಯಾಮಿ ಹೀಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ನಡೆಯಿತು. ೨೦೦೭–೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ೨೦೦೯–೧೦ ಸೀಸನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್ ಕ್ಯಾವಲಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://latimes.com/la-spw-shaq26-2009jun26-test,0,271183.story |title=Shaquille O'Neal traded to Cleveland Cavaliers for 3 players, cash |work=Los Angeles Times |access-date=May 23, 2010 |first= Mark |last= Heisler |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628085424/http://www.latimes.com/la-spw-shaq26-2009jun26-test%2C0%2C271183.story |archive-date=June 28, 2009 }}</ref> ಅವರು ೨೦೧೦–೧೧ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/celtics/2010-08-04-shaquille-oneal_N.htm|title=Void filled: 15-time All-Star Shaquille O'Neal to Celtics|date=August 5, 2010|first=Jeff|last=Zillgitt|work=USA Today|access-date=March 15, 2011|archive-date=June 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628232653/http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/celtics/2010-08-04-shaquille-oneal_N.htm|url-status=live}}</ref> ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ೧೯೯೯–೨೦೦೦ ರ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಟಗಾರ(MVP) ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೯೨–೯೩ ಎನ್‌ಬಿಎ ರೂಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೫ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಮೂರು ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ(MVP) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮೂರು ಫೈನಲ್ಸ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಟೈಟಲ್‌ಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ೧೪ ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಎಮ್‌ವಿಪಿ, ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಮತ್ತು ಫೈನಲ್ಸ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೂರು ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 9 ನೇ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ, ಫೀಲ್ಡ್ ಗೋಲುಗಳಲ್ಲಿ 6 ನೇ, ರೀಬೌಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಲ್ಲಿ 8 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ೫೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ತಂಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಮೂಲಕ ಲೀಗ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|access-date=January 9, 2022|title=NBA at 50: Top 50 Players|url=https://www.nba.com/history/nba-at-50/top-50-players|website=NBA.com|archive-date=November 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114192212/https://www.nba.com/history/nba-at-50/top-50-players|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ನೈಸ್ಮಿತ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name=brstats>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/players/o/onealsh01.html|title=Shaquille O'Neal NBA & ABA Statistics|publisher=Basketball-Reference.com|access-date=August 1, 2011|archive-date=January 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101170117/https://www.basketball-reference.com/players/o/onealsh01.html}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಫಿಬಾ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.hoophall.com/news/2016/4/4/naismith-memorial-basketball-hall-of-fame-class-of-2016-anno.html |title= Naismith Memorial Basketball Hall of Fame Class of 2016 Announcement presented by Haggar Clothing Company |work= Naismith Memorial Basketball Hall of Fame |date=April 4, 2016 |access-date=April 4, 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160407121028/http://www.hoophall.com/news/2016/4/4/naismith-memorial-basketball-hall-of-fame-class-of-2016-anno.html |archive-date=April 7, 2016 }}</ref> ೨೦೨೧ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ೭೫ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ತಂಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಮೂಲಕ ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲೀಗ್‌ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://nba.com/75 |title=NBA's 75 Anniversary Team Players |work=NBA.com |date=2021-12-25 |access-date=2022-02-13 |archive-date=February 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217170248/https://www.nba.com/75 }}</ref> ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಜೊತೆಗೆ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಶಾಕ್'ಸ್ ಬಿಗ್ ಚಾಲೆಂಜ್ (Shaq's Big Challenge) ಮತ್ತು ಶಾಕ್ ವಿ (Shaq Vs.) ನಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದಿ ಬಿಗ್ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ವಿತ್ ಶಾಕ್ (The Big Podcast with Shaq) ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| url= http://www.podcastone.com/the-big-podcast-with-shaq/| via= podcastone.com| work= The Big Podcast with Shaq| title= Homepage| access-date= July 14, 2017| archive-date= July 17, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170717150335/http://podcastone.com/the-big-podcast-with-shaq| url-status= live}}</ref> ಎನ್‌ಬಿಎ ೨ಕೆ(2K) ಲೀಗ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗಾರ್ಡ್ ಗೇಮಿಂಗ್‌ನ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="ThePostGame">{{Cite news|url=http://www.thepostgame.com/kings-guard-gaming-shaquille-oneal-first-gm|title=Kings Guard Gaming Names Shaquille O'Neal First General Manager|date=April 2, 2018|work=ThePostGame|access-date=April 4, 2018|language=en-US|archive-date=June 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610201024/http://www.thepostgame.com/kings-guard-gaming-shaquille-oneal-first-gm|url-status=live}}</ref> ==ಆರ೦ಭಿಕ ಜೀವನ== [[File:Shaquille O'Neal - Cole High School 1989.jpg|thumb|೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ‌ದಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಕೋಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಾರ್ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೧೯೭೨ ರಂದು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ನೆವಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Shaquille O'Neal {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Shaquille-ONeal|access-date=April 16, 2021|website=Encyclopædia Britannica|language=en|archive-date=April 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429010709/https://www.britannica.com/biography/Shaquille-ONeal|url-status=live}}</ref> ಇವರು ಲುಸಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಜೋ ಟೋನಿ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ಆರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಅವರು ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಮಲತಂದೆ. ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ೬ ಅಡಿ ೧ ಇಂಚು (೧.೮೫ ಮೀ) ಮತ್ತು ೬ ಅಡಿ ೨ ಇಂಚು (೧.೮೮ ಮೀ) ಎತ್ತರವಿದ್ದರು. 13 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೬ ಅಡಿ ೬ ಇಂಚು (೧.೯೮ ಮೀ) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="recruit">{{cite web |last1=Quinn |first1=Brendan |title='I had never seen anything like him': Shaquille O'Neal's recruitment was from another time - inside an extraordinary arrival |url=https://www.nytimes.com/athletic/2561725/2021/05/11/i-had-never-seen-anything-like-him-shaquille-oneals-recruitment-was-from-another-time-inside-an-extraordinary-arrival/ |website=New York Times |access-date=June 2, 2024}}</ref> ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮಲತಂದೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕಾರಣ ಕುಟುಂಬವು ನೆವಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.army.mil/article/122380/Shaq_sets_bar_high_for_Young_Lives__BIG_Stories_campaign/ |title=Shaq Sets Bar High for Young Lives, BIG Stories Campaign |publisher=United States Army |website=Army.mil |date=April 2014 |access-date=February 23, 2016 |archive-date=September 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911071825/https://www.army.mil/article/122380/Shaq_sets_bar_high_for_Young_Lives__BIG_Stories_campaign |url-status=live }}</ref> ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತು. ೧೬ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೬ ಅಡಿ ೧೦ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (೨.೦೮ ಮೀ) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿ. ಕೋಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ೬೮-೧ ದಾಖಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ==ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತಿ== ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.mysanantonio.com/entertainment/article/Shaquille-O-Neal-graduated-from-Cole-High-School-13842256.php|title=Shaquille O'Neal graduated from Cole High School 30 years ago|first=Ismael|last=Perez|newspaper=Mysa }}</ref> ನಂತರ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಲೂಯಿಸಿಯಾನ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ (LSU) ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರ ಮಲತಂದೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ವೈಲ್ಡ್‌ಫ್ಲೆಕೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್(U.S.) ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಮೊದಲು ಟೈಗರ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಡೇಲ್ ಬ್ರೌನ್‌ರನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{cite web |last1=Salaam |first1=Khalid |title=Shaquille O'Neal on His Mentor, the Police, and rapping with Biggie |url=https://www.esquire.com/sports/interviews/a34286/shaq-and-dale-espn/ |website=Esquire |access-date=June 2, 2024}}</ref> ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು(LSU) ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್‌ಗಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್, ಎರಡು ಬಾರಿ ಎಸ್‌ಇಸಿ(SEC) ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ, ಮತ್ತು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ NCAA ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅಡಾಲ್ಫ್ ರಪ್ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ(UPI) ನಿಂದ ಅವರು ವರ್ಷದ ಕಾಲೇಜು ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |last1=Wittry |first1=Andy |title=Shaquille O'Neal: College basketball stats, best moments, quotes |url=https://www.ncaa.com/news/basketball-men/article/2022-03-07/shaquille-oneal-college-basketball-stats-best-moments-quotes#:~:text=Led%20the%20country%20in%20rebounding,LSU's%20Maravich%20Center%20(53%20points) |website=NCAA |access-date=June 2, 2024}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ಎನ್‌ಬಿಎ(NBA) ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು ಅನ್ನು ತೊರೆದರು. ಆದರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರನಾದ ನಂತರವೂ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=O'Neal to get degree from LSU |newspaper=The Daily Texan |url=http://media.www.dailytexanonline.com/media/storage/paper410/news/2000/12/12/Sports/Oneal.To.Get.Degree.From.Lsu-701598.shtml |date=December 12, 2000 |access-date=March 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080603142656/http://media.www.dailytexanonline.com/media/storage/paper410/news/2000/12/12/Sports/Oneal.To.Get.Degree.From.Lsu-701598.shtml|archive-date=June 3, 2008}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |website=barrystickets.com |date=2007 |title=O'Neal: LSU Hall of Fame |access-date=March 3, 2007 |url=http://www.barrystickets.com/lakers/lakers-players/shaquille-oneal.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224144807/https://www.barrystickets.com/lakers/lakers-players/shaquille-oneal.php |archive-date=February 24, 2021}}</ref> ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರ ೯೦೦-ಪೌಂಡ್ (೪೧೦ ಕೆಜಿ) ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Athletic Department |url=http://www.lsusports.net/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=5200&ATCLID=205015500 |title=LSU Basketball Practice Facility – LSUsports.net – The Official Web Site of LSU Tigers Athletics |website=LSUsports.net |access-date=February 23, 2016 |archive-date=February 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160210044841/http://www.lsusports.net/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=5200&ATCLID=205015500 }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನ== ===ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ (೧೯೯೨–೧೯೯೬)=== ====ವರ್ಷದ ರೂಕಿ (೧೯೯೨–೧೯೯೩)==== ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ ೧೯೯೨ ಎನ್‌ಬಿಎ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್‌ನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರು.<ref>Luke, Chelsea. (April 28, 2015). [http://universe.byu.edu/2015/04/28/college-triple-double-header-kyle-collinsworth-versus-shaquille-oneal/ "College triple-double header: Kyle Collinsworth versus Shaquille O'Neal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170529105438/http://universe.byu.edu/2015/04/28/college-triple-double-header-kyle-collinsworth-versus-shaquille-oneal/ |date=May 29, 2017 }}. Retrieved June 17, 2015.</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಎನ್‌ಬಿಎ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ವಾರದ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url = http://www.nba.com/sixers/news/131104-mcw-eastern-player-week|title = Michael Carter-Williams Named Eastern Conference Player of the Week|website = NBA.com|access-date = August 8, 2014|archive-date = March 20, 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20140320010535/http://www.nba.com/sixers/news/131104-mcw-eastern-player-week|url-status = live}}</ref> ರೂಕಿನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೫೬.೨% ಶೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೩.೪ ಅಂಕಗಳನ್ನು, ೧೩.೯ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ೩.೫ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="career">{{cite web |title=Shaquille O'Neal Stats, Height, Weight, Position, Draft Status and more |url=https://www.basketball-reference.com/players/o/onealsh01.html |website=Basketball Reference |access-date=June 2, 2024}}</ref> ಅವರು ೧೯೯೩ ರ ವರ್ಷದ ಎನ್‌ಬಿಎ(NBA) ರೂಕಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನಂತರ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ರೂಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Magic history">{{cite web |url=http://www.nba.com/magic/history/magic_history.html |title=MAGIC: Magic History |access-date=March 10, 2008 |work=NBA.com/magic |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201003005/http://www.nba.com/magic/history/magic_history.html |archive-date=February 1, 2008}}</ref> ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ‌ಕ್ಕಿಂತ ೨೦ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ೪೧-೪೧ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ====ಮೊದಲ ಪ್ಲೇಆಫ್ ಪ್ರದರ್ಶನ (೧೯೯೩-೧೯೯೪)==== ನವೆಂಬರ್ ೨೦, ೧೯೯೩ ರಂದು, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ನೆಟ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ, ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ ಟ್ರಿಪಲ್-ಡಬಲ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರ. ೨೪ ಅಂಕಗಳನ್ನು, ೨೮ ರಿಬೌಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ೧೫ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/07/01/sports/hill-is-named-coach-of-magic.html|title=Hill Is Named Coach of Magic|quote=Matt Guokas, who coached the Orlando Magic to the National Basketball Association's most improved record last season, was replaced today by an assistant, Brian Hill, and was reassigned to the front office as Orlando's vice president of basketball development.|date=July 1, 1993|magazine=The New York Times|access-date=November 6, 2010|archive-date=June 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610201013/https://www.nytimes.com/1993/07/01/sports/hill-is-named-coach-of-magic.html|url-status=live}}</ref> ====ಮೊದಲ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್ (೧೯೯೪-೧೯೯೬)==== ೧೯೯೪-೯೫ ರ ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರ ಮೂರನೇಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೯.೩ ಅಂಕಗಳ ಸರಾಸರಿಯೊಂದಿಗೆ ಎನ್‌ಬಿಎ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೯೫ ಎನ್‌ಬಿಎ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ಲೇಆಫ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊ ಬುಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ರೆಗ್ಗೀ ಮಿಲ್ಲರ್‌ನ ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೇಸರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಫೈನಲ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ೫೯.೫% ಶೂಟಿಂಗ್, ೧೨.೫ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೬.೩ ಅಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೨೮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ೧೯೯೫-೯೬ ಸೀಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣ ೨೮ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ೨೬.೬ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೧೧ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ೩ ನೇ ತಂಡವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ===ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ (೧೯೯೬–೨೦೦೪)=== ====ಓ'ನೀಲ್-ಬ್ರಿಯಾಂಟ್ ಟಂಡೆಮ್ ಬಿಲ್ಡಪ್ (೧೯೯೬-೧೯೯೯)==== [[File:Lipofsky Shaquille O'Neal.jpg|thumb|೧೯೯೬ ರಿಂದ ೨೦೦೪ ರವರೆಗೆ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಎಂಟು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಇದ್ದರು. ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೦೦ ನಿಂದ ೨೦೦೨ ವರೆಗೆ ಸತತ ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೪ ಎನ್‌‌‌‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು]]. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೧೯೯೫-೯೬ ಎನ್‌ಬಿಎ ಸೀಸನ್‌ ನಂತರ ಏಜೆಂಟ್ ಆದರು. ೧೯೯೬ ರ ಬೇಸಿಗೆದಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅಮೆರಿಕದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೯೬-೯೭ ಸೀಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ೫೬ ಆಟಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೬.೨ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೧೨.೫ ರಿಬೌಂಡುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಗಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ೩೦ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |last1=Brown |first1=Clifton |title=Injury to O'Neal is a Blow to Lakers |url=https://www.nytimes.com/1997/02/14/sports/injury-to-o-neal-is-a-blow-to-lakers.html |access-date=May 5, 2024 |work=New York Times |date=February 14, 1997}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್‌ಗಳು ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತಾಹ್ ಜಾಝ್‌ನಿಂದ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web | url= http://www.nba.com/history/playoffs/19961997.html | title= 1997 Playoff Results | website= NBA.com | access-date= December 29, 2010 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100420014909/http://www.nba.com/history/playoffs/19961997.html | archive-date= April 20, 2010 }}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ಲೇಆಫ್ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಪೋರ್ಟ್ಲೆಂಡ್ ಟ್ರೇಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ೪೬ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸರಾಸರಿ ೨೮.೩ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೧೧.೪ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ೫೮.೪ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೋಲ್ ಶೇಕಡಾವಾರು ಜೊತೆ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಸೀಸನ್‌ ಅನ್ನು ೬೧-೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು.<ref name="br">{{cite web |title=Shaquille O'Neal Stats, Height, Weight, Position, Draft status, and more |url=https://www.basketball-reference.com/players/o/onealsh01.html |website=Basketball Reference |access-date=May 5, 2024}}</ref> ೧೯೯೮ ಎನ್‌ಬಿಎ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದವರಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಯಾಟಲ್ ಸೂಪರ್‌ಸೋನಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಲೇಕರ್ಸ್ ಮತ್ತೆ ಜಾಝ್‌ಗೆ ಪತನಗೊಂಡರು. ====ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್‌ಗಳು(೧೯೯೯–೨೦೦೨)==== [[File:Shaq1 2000finals3.tif|thumb|೨೦೦೦ ಎನ್‌ಬಿಎ(NBA) ಫೈನಲ್ಸ್ ೫ ನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಓ'ನೀಲ್]] ನವೆಂಬರ್ ೧೦, ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಹೂಸ್ಟನ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಾರ್ಕ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೨೦೦೦ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ೨೮ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು, ಅವರು ಎಲ್‌ಎ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೨೩-೧೦೩ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ೨೩ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೩೨ ಅಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉನ್ನತ ೬೧ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/200003060LAC.html|title=Los Angeles Lakers at Los Angeles Clippers Box Score, March 6, 2000|publisher=Basketball-Reference|access-date=January 27, 2020|archive-date=January 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127101444/https://www.basketball-reference.com/boxscores/200003060LAC.html|url-status=live}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ೬೧-ಅಂಕದ ಆಟ ಎನ್‌ಬಿಎ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೧೯೯೯-೨೦೦೦ ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಸೀಸನ್‌‌ನ ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೭೬ಇಆರ್‌ಎಸ್(76ers) ವಿರುದ್ಧದ ೨೦೦೧ ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೦೦-೨೦೦೧ ರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಟಗಾರನಾದ ಡಿಕೆಂಬೆ ಮುಟೊಂಬೊ ವಿರುದ್ಧ ೩ ನೇ ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೌಲ್ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೦೧–೦೨ ಸೀಸನ್‌ನ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಎಡಕಾಲಿನ ಸಣ್ಣ ಅಂಗುಲಿಯ ಕ್ಲಾ ಟೋ ಡಿಫಾರ್ಮಿಟಿಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನವರಿ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಿಕಾಗೋ ಬುಲ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನ್-ಕೋರ್ಟ್ ಕಾದಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಸರಾಸರಿ ೨೭.೨ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೧೦.೭ ರೀಬೌಂಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರು ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ====ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆದಿಂದ ನಿರ್ಗಮನ (೨೦೦೨–೨೦೦೪)==== ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಕಾಲು ಬೆರಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ೨೦೦೨-೦೩ ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ೧೨ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=nbabio>{{cite web | url = http://www.nba.com/playerfile/shaquille_oneal/bio.html | title = Shaquille O'Neal Bio Page | access-date = June 1, 2011 | website = NBA.com | quote = sat out the first 12 games of the season (Oct.&nbsp;29-Nov. 22) on the Injured List recovering from off-season foot surgery | archive-url = https://web.archive.org/web/20110226104304/http://www.nba.com/playerfile/shaquille_oneal/bio.html | archive-date = February 26, 2011 }}</ref> ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್‌ಗಳು ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೨೦೦೪ ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಪಿಸ್ಟನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೋತರು. ===ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೮)=== ====ಎಮ್‌ವಿಪಿ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ (೨೦೦೪–೨೦೦೫)==== [[File:Shaquille O'Neal1.jpg|thumb|ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ ಜೊತೆ ಓ'ನೀಲ್]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ೩೪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜರ್ಶಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮಾಜಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ೩೨ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜರ್ಶಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡರು. ೨೦೦೪–೦೫ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೯ ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೭೩ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ೨೦೦೧ ರ ಸೀಸನ್‌ನ ನಂತರ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು, ೧೦.೪ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨.೩ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೨೨.೯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೧೨ ನೇ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ತಂಡವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ೧ ನೇ ತಂಡವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದ ಮಂಥ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು $೧೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಹೀಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೫ ವರ್ಷಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ====ನಾಲ್ಕನೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (೨೦೦೫–೦೬)==== [[File:Heatwhitehouse.jpg|thumb|ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ ತಂಡವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಓ'ನೀಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು ]] ೨೦೦೫–೦೬ ಸೀಸನ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ತನ್ನ ಬಲ ಪಾದಕ್ಕೆ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದರಿಂದ ನಂತರದ ೧೮ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೨೦೦೬ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಟೊರೊಂಟೊ ರಾಪ್ಟರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೫ ಅಂಕಗಳು, ೧೧ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೦ ಅಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಟ್ರಿಪಲ್-ಡಬಲ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="HotHoops">Kraczkowski, Kevin. [http://www.hothothoops.com/2013/10/7/4814160/miami-heat-player-countdown-15-shaquille-oneal "Miami Heat Player Countdown: 15. Shaquille O'Neal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908111909/http://www.hothothoops.com/2013/10/7/4814160/miami-heat-player-countdown-15-shaquille-oneal |date=September 8, 2017 }}. (October 7, 2013). Retrieved June 17, 2015.</ref> ೨೦೦೬ ಎನ್‌ಬಿಎ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಹೀಟ್ ಮೊದಲು ಯುವ ಚಿಕಾಗೊ ಬುಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ====ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವೇಡ್‌ನ ಗಾಯ (೨೦೦೬–೦೭)==== ೨೦೦೬-೦೭ ಸೀಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅವರ ಎಡ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಗಾಯದಿಂದ ನಂತರದ ೩೫ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news | url = http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261117014 | title = Knicks take advantage of Shaq-less heat with blowout | quote = Starting with Shaquille O'Neal's left knee, the Miami Heat are hurting. | date = November 17, 2006 | work = ESPN | agency = Associated Press | access-date = November 10, 2010 | archive-date = November 5, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121105213510/http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261117014 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=270124011 | title = Shaq, Wade return in Heat's OT loss to Pacers | quote = O'Neal, who came off the bench after missing 35 games while recovering from knee surgery, finished with five points and five rebounds in 14 minutes. | date = January 24, 2007 | work = ESPN | agency = Associated Press | access-date = November 10, 2010 | archive-date = November 5, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121105213519/http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=270124011 | url-status = dead }}</ref> ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೀಟ್ ೨೦೦೬-೦೭ ಎನ್‌ಬಿಎ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬುಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಹೀಟ್ ಬುಲ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿತು. ಬುಲ್ಸ್ ಹೀಟ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆದರು, ೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಲಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದರು. ೧೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯದೇ ಇರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲಾಗಿತ್ತು. ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೦೭-೦೮ ಸೀಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್‌ಗಾಗಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ೩೩ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೧೪.೨ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೨೮ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸರಾಸರಿ ೧೨.೯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ===ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ (೨೦೦೮–೦೯)=== [[File:Shaq and Nash.jpg|thumb|ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ ತಂಡದ ಸ್ಟೀವ್ ನ್ಯಾಶ್ ಜೊತೆ ಓ'ನೀಲ್]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦, ೨೦೦೮ ರಂದು ಸನ್ಸ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ೧೫ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೯ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ೨೮ ನಿಯಮಿತ ಸೀಸನ್‌‌ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸರಾಸರಿ ೧೨.೯ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೧೦.೬ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Shaquille O'Neal stats">[http://www.nba.com/playerfile/shaquille_oneal/index.html Shaquille O'Neal career stats and splits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813032532/http://www.nba.com/playerfile/shaquille_oneal/index.html |date=August 13, 2006 }} ''NBA.com''</ref> ೨೦೦೮-೦೯ ಸೀಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್‌ಗೆ ಅವರು ಸೀಸನ್‌‌ನ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ (೪೧ ಪಂದ್ಯಗಳು) ಸರಾಸರಿ ೧೮ ಅಂಕಗಳು, ೯ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧.೬ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಮಾಜಿ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಹ-ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೭, ೨೦೦೯ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೪೫ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೧ ರೀಬೌಂಡ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೩, ೨೦೦೯ ರಂದು ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಡ್ವೈಟ್ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಅವರಿಂದ(೨೧-೧೯) ರಿಂದ ಔಟ್ ಆದರು. ೨೦೦೯ ರ ಎನ್‌ಬಿಎ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ೧೯೯೨-೯೩ ರಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರ ರೂಕಿ ಸೀಸನ್‌‌ನ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವರು ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಮೂರನೇ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ===ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾವಲಿಯರ್ಸ್ (೨೦೦೯–೧೦)=== ಜೂನ್ 25, 2009 ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾವಲಿಯರ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆನ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್, ಸಶಾ ಪಾವ್ಲೋವಿಕ್, $೫೦೦,೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/cavaliers/news/shaq_trade_090625.html |title=Cavaliers Acquire 15-Time NBA All-Star and Four-Time NBA Champion Shaquille ONeal |date=June 25, 2009 |work=NBA.com |access-date=June 25, 2009 |archive-date=November 9, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109141519/http://www.nba.com/cavaliers/news/shaq_trade_090625.html |url-status=live }}</ref> ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೫, ೨೦೧೦ ರಂದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಗ್ಲೆನ್ ಡೇವಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಶಾಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಬಲಗೈ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಗಾಯವಾಯಿತು.<ref>"[https://www.espn.com/nba/news/story?id=4947277 Cleveland Cavaliers' Shaquille O'Neal leaves game with 'significant thumb injury] ". Associated Press. February 25, 2010. Retrieved March 1, 2010.</ref> ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧ ರಂದು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊ ಬುಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾವಲಿಯರ್ಸ್ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತರು. ===ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ (೨೦೧೦–೧೧)=== [[File:Shaquille O'Neal.JPG|thumb|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ಓ'ನೀಲ್]] ಆಗಸ್ಟ್ ೪, ೨೦೧೦ ರಂದು, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಓ'ನೀಲ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Boston Celtics|url=http://www.nba.com/celtics/news/press_release/press080410-celtics-sign-shaq.html|title=Celtics Sign Shaquille O'Neal|publisher=NBA.com/Celtics|date=August 4, 2010|access-date=August 4, 2010|archive-date=August 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100814092435/http://www.nba.com/celtics/news/press_release/press080410-celtics-sign-shaq.html|url-status=live}}</ref> ಜೂನ್ ೧, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ನಿವೃತ್ತಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=MacMullen |first=Jackie |date=June 1, 2011 |title=Shaquille O'Neal announces retirement |url=https://www.espn.com/boston/nba/news/story?id=6615886 |access-date=June 1, 2011 |website=ESPN |archive-date=June 2, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602162755/http://sports.espn.go.com/boston/nba/news/story?id=6615886 |url-status=live }}</ref><ref name=giles>{{cite news |last=Olivarez-Giles |first=Nathan |title=Shaq announces NBA retirement on Twitter, using Tout iPhone app [Updated]|date=June 1, 2011 |newspaper=[[Los Angeles Times]] |url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2011/06/shaq-announces-nba-retirement-on-twitter-using-tout-iphone-app.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110603214631/http://latimesblogs.latimes.com/technology/2011/06/shaq-announces-nba-retirement-on-twitter-using-tout-iphone-app.html |archive-date=June 3, 2011 |url-status=live}}</ref> ಜೂನ್ ೩, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲು ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web|first=Tim |last=Reynolds |title=Shaq moving on to the next chapter—retirement |url=https://sports.yahoo.com/nba/news;_ylt=Ajvk5YYrwHEHSQW8rvffiEK8vLYF?slug=ap-shaqretires |work=Yahoo! Sports |access-date=June 3, 2011 |date=June 3, 2011 }}{{dead link|date=September 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೧೯೯೪ ಎಫ್‌ಐಬಿಎ(FIBA) ​​ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಎಮ್‌ವಿಪಿ ಆಫ್ ದಿ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ರೀಮ್ ಟೀಮ್ II ಅಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸರಾಸರಿ ೧೮ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ೮.೫ ರೀಬೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಡಬಲ್-ಡಬಲ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೨೦೦೨ ಎಫ್‌ಐಬಿಎ ​​ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>Chris Sheridan [http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20020902&slug=basket02 Weight of the world leans on U.S. team] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171001/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20020902&slug=basket02 |date=March 3, 2016 }}, ''The Seattle Times'', September 2, 2002.</ref> ಅವರು ೨೦೦೪ ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref> Marc Stein [https://www.espn.com/nba/columns/story?columnist=stein_marc&id=1812395 Team USA carousel continues] , ''ESPN'', May 29, 2004.</ref><ref>AP [https://www.espn.com/nba/news/story?id=2283371 Colangelo says Shaq not ruling out Olympics] , ''ESPN'', January 7, 2006.</ref> ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೨೦೦೬-೨೦೦೮ ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೋಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಹೆಸರಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,<ref>AP [https://www.espn.com/nba/news/story?id=2283371 Colangelo says Shaq not ruling out Olympics] , ''ESPN'', January 7, 2006.</ref> ಸಹ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>Michael Cunningham [http://articles.sun-sentinel.com/2006-07-21/news/0607201619_1_nba-teams-usa-basketball-nba-players/2 Full Summer Gives U.s. Players More Than A Workout] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120701164827/http://articles.sun-sentinel.com/2006-07-21/news/0607201619_1_nba-teams-usa-basketball-nba-players/2 |date=July 1, 2012 }}, ''South Florida Sun-Sentinel'', July 21, 2006.</ref> ==ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ== [[File:Shaquille O'Neal Free Throw.jpg|thumb|ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಶೂಟಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಅವರು ೭ ಅಡಿ ೧ ಇಂಚು (೨.೧೬ ಮೀ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೩೩೦ ಪೌಂಡ್ (೧೫೦ ಕೆಜೀ) ತೂಕದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಶೂ ಸೈಜ್ ೨೩ ಇದುದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರ ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಶೂಟಿಂಗ್. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೦ ರಂದು ಸಿಯಾಟಲ್ ಸೂಪರ್‌ಸೋನಿಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ೧೧ ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್‌ನ ಕಳಪೆ ಫೌಲ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎದುರಾಳಿಗಳು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಫೌಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು "ಹ್ಯಾಕ್-ಎ-ಶಾಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೦೮ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ತನ್ನ ೫,೦೦೦ ನೇ ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ತ್ರಿ-ಪಾಯಿಂಟ್ ಶಾಟ್ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೯೫-೯೬ ಎನ್‌ಬಿಎ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಟ್ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ತ್ರಿ-ಪಾಯಿಂಟ್ ಶಾಟ್ ದಾಖಲೆಯು ೨೨ ಗೆ ೧ ಆಗಿದೆ (೪.೫% ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಶೇಕಡಾವಾರು). ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಡಿಫೆಂಡರ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೨೪ ರಂದು, ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ನಂಬರ್ ೩೨ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು. ==ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಜೀವನ== ===ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ=== [[File:Shaquille O'Neal 1998.jpg|thumb|೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್]] ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಓ'ನೀಲ್‌ ಅವರನ್ನು "ಶಾಕ್", "ದಿ ಡೀಸೆಲ್", "ಶಾಕ್ ಫೂ", "ದ ಬಿಗ್ ಡ್ಯಾಡಿ", "ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್", "ದಿ ಬಿಗ್ ಅಗೇವ್", "ದ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್", "ದಿ ಬಿಗ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸಂವೇದನಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ತಂಡವನ್ನು "ಕ್ವೀನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://articles.orlandosentinel.com/2002-11-05/sports/0211050282_1_sacramento-kings-christie-lakers|title=Kings Come Out Fighting|author=Tim Povtak|work=Orlando Sentinel|date=November 5, 2002|access-date=December 9, 2011|archive-date=June 6, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606230641/http://articles.orlandosentinel.com/2002-11-05/sports/0211050282_1_sacramento-kings-christie-lakers}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.philly.com/2003-04-19/sports/25477258_1_chris-webber-shaquille-o-neal-los-angeles-lakers|title=Kings Eyeing Crown, not L.A.|website=The Philadelphia Inquirer|author=Marc Narducci|date=April 19, 2003|access-date=December 9, 2011|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055744/http://articles.philly.com/2003-04-19/sports/25477258_1_chris-webber-shaquille-o-neal-los-angeles-lakers|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://blogs.sacbee.com/sports/kings/archives/2011/06/shaq-was-more-t.html|newspaper=Sacramento Bee|title=Shaq was more than a dominant player|date=June 1, 2011|access-date=December 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607195519/http://blogs.sacbee.com/sports/kings/archives/2011/06/shaq-was-more-t.html|archive-date=June 7, 2012}}</ref> ===ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿ=== {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್ + ಡೀಸೆಲ್ (ಡಿಜೆ) | image = Shaq 2018 MLB All- Star Weekend Celebrity Softball (cropped).jpg | caption = ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.(D.C.) ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ & ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಡಿಜೆಂಗ್ | background = ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ_ಗಾಯಕ | image_size = 275 | birth_date = | origin = | genre = [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ|ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]], ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ | occupation = ರಾಪರ್, [[ಡಿಸ್ಕ್ ಜಾಕಿ|ಡಿಜೆ]] | years_active = ೧೯೯೩–೨೦೦೧; ೨೦೧೭-ಇಂದಿನವರೆಗೆ | label = ಜೈವ್, ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್, ಎ&ಎಂ, ಟ್ರಾಮಾ, ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್‌ಕ್ಯಾಟ್ | associated_acts = ಲಾರ್ಡ್ ತಾರಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಗುಂಜ್, ಡಿಜೆ ಕೇಸ್ಲೇ, ಲಿಲ್ ಜಾನ್ }} ೧೯೯೩ ರಿಂದ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ರಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಐದು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಕಲನ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ೧೯೯೩ ರ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ‌ ಆದಾ ಶಾಕ್ ಡೀಸೆಲ್, ಆರ್‌ಐಎ‌ಎ(RIAA) ನಿಂದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news |last1=Bleier |first1=Evan |title=30 Years Later, Shaquille O'Neal Reflets on 'Shaq Diesel' |url=https://www.insidehook.com/music/30-years-shaquille-oneal-shaq-diesel-1993 |access-date=May 10, 2024 |date=December 13, 2023}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಜೊತೆಗೆ "೨ ಬ್ಯಾಡ್" ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ರಾಪರ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರ ೧೯೯೫ ಆಲ್ಬಮ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯ ಗೀತೆ. ಅವರು ಕಜಾಮ್ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗೆ "ವೀ ಜಿನೀ" ಹಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.<ref name= "AllmusicReview">{{AllMusic|class=album|id=r252894|access-date=June 17, 2011}}</ref> ಆರನ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಅವರ ೨೦೦೧ ರ ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ "ದಟ್ಸ್ ಹೌ ಐ ಬೀಟ್ ಶಾಕ್" ನಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೧೦ ರಂದು ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಂಫನಿ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಾಪ್ಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Shaq Conducts The Boston Pops |url=https://www.npr.org/2010/12/21/132237828/Shaq-Conducts-The-Boston-Pops |access-date=May 10, 2024 |publisher=NPR |date=December 21, 2010}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು(LSU) ನಲ್ಲಿ ಡಿಜೆಯಿಂಗ್(DJing) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Frisch |first1=Ian |title=Shaq's Next Act: Behind the Turntables |url=https://www.vice.com/en_us/article/3dg8q3/shaqs-next-act-behind-the-turntables |website=Vice |date=October 14, 2015 |access-date=May 21, 2019 |archive-date=November 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120022150/https://www.vice.com/en_us/article/3dg8q3/shaqs-next-act-behind-the-turntables |url-status=live }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩, ೨೦೨೧ ರಂದು, ನೆವಾಡಾದ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೧ ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಡೈಸಿ ಕಾರ್ನಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್‌ಪಿಒಡಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಡಿಜೆ ಡೀಸೆಲ್ ಆಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |last1= Cihak |first1=Lennon |date=2021-10-20 |title=Shaquille O'Neal Joins Impressive Lineup at the 2021 Formula 1 U.S. Grand Prix |url=https://edm.com/events/shaq-formula-1-grand-prix-2021-dj-set |access-date=2021-10-23 |website=edm.com |publisher=The Arena Group |archive-date= October 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024065432/https://edm.com/events/shaq-formula-1-grand-prix-2021-dj-set |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Sani |first1=Niko |date=2021-10-07 |title=Here are the EDC Las Vegas 2021 Stage-by-Stage Lineups |url=https://edm.com/events/edc-las-vegas-2021-stage-by-stage-lineup |access-date=2021-10-23 |website= edm.com |publisher=The Arena Group |archive-date=October 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024065433/https://edm.com/events/edc-las-vegas-2021-stage-by-stage-lineup |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=@djdiesel |date=2021-10-23 |title=DJ DIESEL (@djdiesel) * Instagram photos and videos |url=https://www.instagram.com/p/CVZE0BdJUOh/ |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/CVZE0BdJUOh |archive-date=2021-12-23 |access-date=2021-10-23 |publisher=Instagram |quote=Tonight I play my first EDC. I've been waiting for this moment for a long time. Let's turn the pit into a warzone. EDC LAS VEGAS I will see you at the bass pod tonight at 9:30PM!}}{{cbignore}}</ref> ಜೂನ್ ೭, ೨೦೨೩ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಾರ್‌ಫೇರ್‌ನಿಂದ ಡಿಜೆ ಡೀಸೆಲ್ ಆಗಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ಹೇರಿಟೇಜ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ "ಬ್ಯಾಂಗ್ ಯುವರ್ ಹೆಡ್" ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು..<ref>{{Cite web|url=https://edm.com/music-releases/dj-diesel-shaq-new-album-hairitage-bang-your-head|title=DJ Diesel Announces Debut Album, Unleashes No-Holds-Barred Single With Hairitage, 'Bang Your Head' |first=Cameron|last=Sunkel|date=June 7, 2023|website=EDM.com |access-date=June 8, 2023|archive-date=June 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230607142911/https://edm.com/music-releases/dj-diesel-shaq-new-album-hairitage-bang-your-head|url-status=live}}</ref> ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-08-18 |title=Shaquille O'Neal, aka DIESEL, releases debut album |url=https://djmag.com/news/shaquille-oneal-aka-diesel-releases-debut-album-listen |access-date=2023-08-19 |website= DJMag.com |language=en |archive-date=August 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230819175829/https://djmag.com/news/shaquille-oneal-aka-diesel-releases-debut-album-listen |url-status=live }}</ref> ===ಶಿಕ್ಷಣ=== ಓ'ನೀಲ್ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎನ್‌ಬಿ‌ಎ(NBA) ಗಾಗಿ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯುನಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯುದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬೀ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದನು, ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಟದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name= "nytimes.com">{{cite news | work = The New York Times | date= August 15, 2010| url= https://www.nytimes.com/2010/08/15/magazine/15fob-q4-t.html?ref=magazine | title= Questions For Shaquille O'Neal – Hoop Dreams – Interview| archive-url= https://web.archive.org/web/20170611011023/http://www.nytimes.com/2010/08/15/magazine/15fob-q4-t.html?ref=magazine |archive-date=June 11, 2017 | access-date = August 13, 2010}}</ref><ref>{{cite web | year =2010| website= barry.edu | publisher = Barry University | url= http://www.barry.edu/hrdedd/default.htm | title= Educational Doctorate (Ed.D.) in Human Resource Development, Barry University| archive-url= https://web.archive.org/web/20120126054428/http://www.barry.edu/hrdedd/default.htm |archive-date=January 26, 2012 | access-date = August 13, 2010}}</ref> ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ಟೋನ್<ref>{{cite web |url=http://blogs.miaminewtimes.com/riptide/2012/04/shaquille_oneal_barry_universi.php |title=Shaquille O'Neal, Barry University Student, Is Not Actually Doing a Dissertation | first=Gus | last= Garcia-Roberts |date=April 19, 2012 |access-date=May 4, 2012 |archive-date=May 9, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509052026/http://blogs.miaminewtimes.com/riptide/2012/04/shaquille_oneal_barry_universi.php |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.barry.edu/hrdedd/shaqpic.htm |title=Shaquille O'Neal and ADSOE Faculty | website= barry.edu | publisher = Barry University| access-date=May 4, 2012 |archive-date=May 10, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510170110/http://www.barry.edu/hrdedd/shaqpic.htm |url-status=live }}</ref> ವಿಷಯವೆಂದರೆ "ದಿ ಡ್ಯುಯಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮರ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ರೆಶನ್ ಇನ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್".<ref name="nytimes.com" /><ref>page 3 of {{cite news |url=http://www.boston.com/sports/basketball/celtics/articles/2010/08/29/big_man_on_campus_shaq_owns_harvard_yard/ |title=BIG man on campus |first=Shira | last= Springer |date=August 29, 2010 |work=The Boston Globe |access-date=August 30, 2010 |archive-date= August 30, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830130737/http://www.boston.com/sports/basketball/celtics/articles/2010/08/29/big_man_on_campus_shaq_owns_harvard_yard/ |url-status=live }}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ಇಡಿ.ಡಿ(Ed.D) ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಿಯಿಂದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2012/05/05/sport/dr-shaq/index.html?hpt=us_c2 |title=Shaquille O'Neal to receive doctorate degree |first=Lateef | last= Mungin |date=May 5, 2012 |work=CNN.com |access-date=May 7, 2012 |archive-date=May 7, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507061727/http://www.cnn.com/2012/05/05/sport/dr-shaq/index.html?hpt=us_c2 |url-status=live }}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಸಿರಾಕ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಐ.(S. I.) ನ್ಯೂಹೌಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಯು.(U.) ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Thamel |first1=Pete |author-link=Pete Thamel |title=O'Neal Hopes to Be Next Big Thing in Broadcasting |url=https://www.nytimes.com/2009/05/20/sports/basketball/20shaq.html |access-date= March 21, 2021 |work=[[The New York Times]] |date=May 20, 2009 |archive-date=March 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318024207/https://www.nytimes.com/2009/05/20/sports/basketball/20shaq.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Long |first1=Lauren |title=Shaq attends Sportscaster U at Syracuse University |url=https://www.syracuse.com/today/2009/05/shaq_attends_sportscaster_u_at.html |access-date=March 21, 2021 |work=[[The Post-Standard]] |date=May 19, 2009 |language=en |archive-date=October 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017230102/https://www.syracuse.com/today/2009/05/shaq_attends_sportscaster_u_at.html |url-status=live }}</ref> ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫಿಲ್ಮ್ ಮೇಕಿಂಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|title= Shaquille O'Neal set to graduate from New York Film Academy: NBA star wants to be a director|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/shaquille-o-neal-set-graduate-new-york-film-academy-nba-star-director-article-1.949991|newspaper=Daily News|date=August 16, 2011|access-date=August 5, 2013|archive-date=September 29, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929020320/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/shaquille-o-neal-set-graduate-new-york-film-academy-nba-star-director-article-1.949991|url-status=live}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೫ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಯು.ಎಸ್.(U.S.) ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮಾರ್ಷಲ್ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನ ಸೇಫ್ ಸರ್ಫಿನ್' ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ವಕ್ತಾರರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮಿಯಾಮಿಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಮಿಯಾಮಿ ಬೀಚ್ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೫ ರಂದು, ಅವರು ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೧೫ ರಂದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪೋಲೀಸ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಡೋರಲ್‌ಗೆ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/12202263/shaquille-oneal-becomes-reserve-police-officer-south-florida | title=Shaq becomes reserve police officer in Florida | date=January 21, 2015 | access-date=May 31, 2022 | archive-date=May 31, 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531162012/https://www.espn.com/nba/story/_/id/12202263/shaquille-oneal-becomes-reserve-police-officer-south-florida | url-status=live }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಶೆರಿಫ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ಲೇಟನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಜೋನ್ಸ್‌ಬೊರೊದಲ್ಲಿ ಶೆರಿಫ್ ಡೆಪ್ಯೂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶೆರಿಫ್ಸ್ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಎಂಬ ಕೌಂಟಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ajc.com/entertainment/shaq-now-sheriff-deputy-georgia/IUtfx4XZY7BxQDApqJcjzH/|title=Shaq is now a sheriff's deputy in Georgia|last=Brett|first=Jennifer|newspaper=The Atlanta Journal-Constitution|access-date=December 6, 2016|archive-date=December 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161206162917/http://www.ajc.com/entertainment/shaq-now-sheriff-deputy-georgia/IUtfx4XZY7BxQDApqJcjzH/|url-status=live}}</ref> ===ನಟನೆ=== ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ ಸೂಪರ್‌ಹೀರೋವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಗಾಟ್ ಫಿಂಗರ್ಡ್, ಜ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇರಿ ಮೂವಿ ೪ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ "ಯು ವುಡ್ ನಾಟ್ ಬಿಲೀವ್" ಎಂಬ ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್‌ಗಾಗಿ ೩೧೧ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪಿ. ಡಿಡ್ಡಿ ಅವರ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್ ಸಿಬಿ೪(CB4) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ "ಸಂದರ್ಶನ" ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಕಾಮಿಡಿ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಗ್ರೋನ್ ಅಪ್ಸ್ ೨ ರಲ್ಲಿ ಆಫೀಸರ್ ಫ್ಲೂಜೂ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಶಾಕ್ (೨೦೦೨; ಎಪಿಸೋಡ್ "ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಶಾಕ್"), ಜಾನಿ ಬ್ರಾವೋ (೧೯೯೭; ಎಪಿಸೋಡ್ "ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ಶಾಕ್"), ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ===ವೀಡಿಯೊ ಆಟಗಳು=== ಎನ್‌ಬಿಎ ಲೈವ್ ೯೬, ಎನ್‌ಬಿಎ ೨ಕೆ೬, ಎನ್‌ಬಿಎ ೨ಕೆ೭, ಎನ್‌ಬಿಎ ಷೋಟೈಮ್: ಎನ್‌ಬಿಎನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಎನ್‌ಬಿಎ ಹೂಪ್ಜ್, ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಎ ಇನ್ಸೈಡ್ ಡ್ರೈವ್ ೨೦೦೪ ರ ಕವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://wiki.nba-live.com/index.php?n=Games.Covers |title=The NBA Live Wiki – Covers |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828070621/http://wiki.nba-live.com/index.php?n=Games.Covers |archive-date=August 28, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://games.ign.com/articles/641/641992p1.html |title=Shaq to Grace Cover of NBA 2K6 |website=IGN |access-date=May 7, 2012 |date=August 15, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070806031920/http://games.ign.com/articles/641/641992p1.html |archive-date=August 6, 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.planetxbox360.com/article_243/Shaq_Stays_as_Cover_Athlete_for_NBA_2K7|title=Shaq Stays as Cover Athlete for NBA 2K7|publisher=Planet Xbox 360|access-date=May 7, 2012|first=Matt|last=G.|archive-date=June 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607135217/http://www.planetxbox360.com/article_243/Shaq_Stays_as_Cover_Athlete_for_NBA_2K7|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thefreelibrary.com/Midway+Games+Signs+Shaquille+O%27Neal+for+NBA+Showtime%3A+NBA+on+NBC.-a056056549|title=Midway Games Signs Shaquille O'Neal for NBA Showtime: NBA on NBC|access-date=May 7, 2012|date=October 7, 1999|archive-date=December 8, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208192942/http://www.thefreelibrary.com/Midway+Games+Signs+Shaquille+O%27Neal+for+NBA+Showtime%3A+NBA+on+NBC.-a056056549}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಎನ್‌ಬಿಎ ಜಾಮ್ (೧೯೯೩), ಎನ್‌ಬಿಎ ಜಾಮ್ (೨೦೦೩) ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಎ ಲೈವ್ ೨೦೦೪ ರ ಆರ್ಕೇಡ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓ'ನೀಲ್ ಸೂಪರ್ ನಿಂಟೆಂಡೊ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಸೆಗಾ ಜೆನೆಸಿಸ್‌ಗಾಗಿ ಫೈಟಿಂಗ್ ಆಟವಾದ ಶಾಕ್ ಫೂನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite magazine |title=What the Hell Happened? |magazine=[[Next Generation (magazine)|Next Generation]] |issue=40|publisher=[[Imagine Media]] |date=April 1998|page=45}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತರಭಾಗ, ಶಾಕ್ ಫೂ: ಎ ಲೆಜೆಂಡ್ ರಿಬಾರ್ನ್, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Sarkar |first1=Samit |title=Shaquille O'Neal funding Shaq Fu sequel on Indiegogo for $450K |work=[[Polygon (website)|Polygon]] |date=March 6, 2014 |url=https://www.polygon.com/2014/3/6/5477502/shaquille-oneal-shaq-fu-a-legend-reborn-indiegogo-450k |access-date=May 19, 2018 |archive-date=May 20, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520124629/https://www.polygon.com/2014/3/6/5477502/shaquille-oneal-shaq-fu-a-legend-reborn-indiegogo-450k |url-status=live }}</ref> ===ದೂರದರ್ಶನ=== ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಲುಸಿಲ್ಲೆ ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್(ESPN) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಆಪಲ್ ಪೈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Shaquille O'Neal & Lucille Harrison|url=http://www.applepiemovie.com/html/shaqandlucille.html|work=applepiemovie.com|access-date=August 11, 2012|archive-date=August 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831034008/http://www.applepiemovie.com/html/shaqandlucille.html}}</ref><ref>{{cite web|title="Apple Pie" and mom on Mother's Day|url=https://www.espn.com/classic/s/mothersday_applepie.html|work=ESPN|access-date=August 11, 2012|archive-date=April 16, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416180639/http://espn.go.com/classic/s/mothersday_applepie.html|url-status=live}}</ref> ABC ಯಲ್ಲಿ ಶಾಕ್‌'ಸ್ ಬಿಗ್‌ ಚ್ಯಾಲೆಂಜ್(Shaq's Big Challenge) ಎಂಬ ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|title=Shaquille (TV series 2005)|url=https://www.imdb.com/title/tt0461634/|work=IMDb|date=May 24, 2005|access-date=August 11, 2012|archive-date=July 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729024444/http://www.imdb.com/title/tt0461634/|url-status=live}}</ref> ಜುಲೈ ೧೪, ೨೦೧೧ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಟರ್ನರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ (TNT) ಅನ್ನು ಅದರ ಎನ್‌ಬಿಎ(NBA) ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ ಸೇರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ===ಜಾಹೀರಾತು=== ಓ'ನೀಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ೧೯೯೫ ರ ಹಲವಾರು ಪೆಪ್ಸಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರೀಬಾಕ್, ನೆಸ್ಲೆ ಕ್ರಂಚ್, ಗೋಲ್ಡ್ ಬಾಂಡ್, ಬ್ಯೂಕ್, ದಿ ಜನರಲ್, ಪಾಪಾ ಜಾನ್ಸ್, ಹುಲು, ಎಪ್ಸನ್, ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಕ್ರೂಸಸ್, ಫ್ರಾಸ್ಟೆಡ್ ಫ್ಲೇಕ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, ವಿಟಮಿನ್ ವಾಟರ್ ಮತ್ತು ಐಸಿಹಾಟ್ ಮುಂತಾದ ಕಂಪನಿಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ===ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು=== ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ (MMA) ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಜೊನಾಥನ್ ಬರ್ಕ್ ಅವರ ಗ್ರೇಸಿ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ಜಿಯು-ಜಿಟ್ಸು, ಮೌಯಿ ಥಾಯ್ ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |last1=de Souza |first1=Diogo |title=Shaquille O'Neal On His Grappling Training: 'I Didn't Start Winning Until I Started Doing This' |url=https://jitsmagazine.com/shaquille-oneal-on-his-grappling-training-i-didnt-start-winning-until-i-started-doing-this/ |website=Jitsmagazine |date=April 28, 2024 |access-date=28 April 2024}}</ref> ===ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿ=== [[File:WrestleMania 32 2016-04-03 21-21-03 ILCE-6000 0242 DxO (27877585322).jpg|thumb|ಓ'ನೀಲ್ (ಎಡ) ಬಿಗ್ ಶೋ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಂಡ್ರೆ ದಿ ಜೈಂಟ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ರಾಯಲ್ ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೆಸಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ೩೨ ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೬]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳೆಂದರೆ ಟೋನಿ ಅಟ್ಲಾಸ್, ಜಂಕ್ಯಾರ್ಡ್ ಡಾಗ್, ಆಂಡ್ರೆ ದಿ ಜೈಂಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್.<ref>{{cite news|url=https://www.nba.com/news/shaq-attack-oneal-ready-to-rumble-in-tag-match-for-aew|title=Shaq Attack: O'Neal ready to rumble in tag match for AEW|agency=[[Associated Press]]|publisher=[[National Basketball Association]]|first=Dan|last=Gelston|date=March 1, 2021|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303174432/https://www.nba.com/news/shaq-attack-oneal-ready-to-rumble-in-tag-match-for-aew|url-status=live}}</ref> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ (WCW) ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಷ್ ಅಟ್ ದಿ ಬೀಚ್ ಪೇ ಪರ್ ವ್ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅವರು ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್ ಮತ್ತು ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್ ನಡುವಿನ WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬೆಲ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://uproxx.com/sports/heres-a-portrait-of-shaquille-oneal-and-hulk-hogan-in-new-york-city-on-911|title=Here's A Portrait Of Shaquille O'Neal And Hulk Hogan In New York City On 9/11|date=October 24, 2012|access-date=April 11, 2016|archive-date=April 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404021336/http://uproxx.com/sports/heres-a-portrait-of-shaquille-oneal-and-hulk-hogan-in-new-york-city-on-911/|url-status=live}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (WWE) ನ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರಿ ರಾ ನೇರ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಥಿ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಟೋಟಲ್ ನಾನ್‌ಸ್ಟಾಪ್ ಆಕ್ಷನ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (TNA) ನ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ===ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು=== ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಓ'ನೀಲ್ ಐದು ಶ್ರೀಮಂತ NBA ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ $೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್.<ref name="hernandez20220623">{{Cite news |last=Hernández |first=Belén |date=2022-06-23 |title=Shaquille O'Neal, the king of franchises: 155 burger joints, 40 gyms and a $400 million fortune |language=en-us |work=El Pais |url=https://english.elpais.com/sports/2022-06-23/shaquille-oneal-the-king-of-franchises-155-burger-joints-40-gyms-and-a-fortune-of-400-million.html |access-date=2022-12-30 |archive-date=December 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221230040103/https://english.elpais.com/sports/2022-06-23/shaquille-oneal-the-king-of-franchises-155-burger-joints-40-gyms-and-a-fortune-of-400-million.html |url-status=live }}</ref> ಅವರು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಬಾಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಸಿಕೋದಂತಹ ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಕ್ರಿಯ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಉದ್ಯಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೋರೈ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ತನ್ನ ತವರು ನಗರವಾದ ನೆವಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್೧೨ ಮತ್ತು ಒನ್ ರಿವರ್‌ವ್ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title = One River View at Rector | publisher = Emporis | url = http://www.emporis.com/building/one-river-view-at-rector-newark-nj-usa | archive-url = https://web.archive.org/web/20140107163053/http://www.emporis.com/building/one-river-view-at-rector-newark-nj-usa | archive-date = January 7, 2014 | access-date = December 8, 2013}}</ref><ref>{{cite news | last = Haddon | first = Heather | title = Star Comes Home to Build in Newark Shaquille O'Neal in Real Estate Development Partnership | website = The Wall Street Journal | date = September 26, 2013 | url = https://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304526204579099520256095060 | access-date = March 14, 2017 | archive-date = February 19, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140219004629/http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304526204579099520256095060 | url-status = live }}</ref><ref>{{cite news | last = Munson | first = John | title = Shaq comes back to Newark to break ground for city's first high-rise apartment in more than 50 years | website = The Star-Ledger | date = September 27, 2013 | url = http://www.nj.com/business/index.ssf/2013/09/shaquille_oneal_booker_newark.html | access-date = March 22, 2014 | archive-date = January 7, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140107022745/http://www.nj.com/business/index.ssf/2013/09/shaquille_oneal_booker_newark.html | url-status = live }}</ref><ref>{{cite news|title=Booker, Shaquille O'Neal and other dignitaries break ground on new high-rise apartments |publisher=Essex News Daily |date=September 30, 2013 |url=http://essexnewsdaily.com/news/newark/booker-shaquille-oneal-and-other-dignitaries-break-ground-on-new-high-rise-apartments |access-date=December 8, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107021650/http://essexnewsdaily.com/news/newark/booker-shaquille-oneal-and-other-dignitaries-break-ground-on-new-high-rise-apartments |archive-date=January 7, 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.njeda.com/web/pdf/HUB_Activity.pdf |title=New Jersey Economic Development Authority: Urban Transit Hub Tax Credit Program: Approved Projects |website= njeda.com |access-date=February 23, 2016 |archive-date=December 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233614/http://www.njeda.com/web/pdf/HUB_Activity.pdf }}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಟೌಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೂಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೀಡಿಯೊ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾಲೀಕರಾದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/kings/2013/09/23/shaq-sacramento-kings-shaquille-oneal/2854021/|title=Shaquille O'Neal buys a stake in the Sacramento Kings|website=[[USA Today]]|access-date=August 22, 2017|archive-date= September 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908063414/https://www.usatoday.com/story/sports/nba/kings/2013/09/23/shaq-sacramento-kings-shaquille-oneal/2854021/|url-status=live}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಎನ್‌ಬಿಎ(NBA) ೨ಕೆ(2K) ಲೀಗ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗಾರ್ಡ್ ಗೇಮಿಂಗ್‌ನ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Shaquille O'Neal officially sells his stake in Sacramento Kings, walks away from 'our great partnership' |url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/33054333/shaquille-oneal-officially-sells-stake-sacramento-kings-walks-away-our-great-partnership |website=ESPN |access-date=January 14, 2022 |date=January 12, 2022 |archive-date=January 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220113100710/https://www.espn.com/nba/story/_/id/33054333/shaquille-oneal-officially-sells-stake-sacramento-kings-walks-away-our-great-partnership |url-status=live }}</ref> <ref>{{cite web |title=Shaquille O'Neal officially sells his stake in Sacramento Kings, walks away from 'our great partnership' |url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/33054333/shaquille-oneal-officially-sells-stake-sacramento-kings-walks-away-our-great-partnership |website=ESPN |access-date=January 14, 2022 |date=January 12, 2022 |archive-date=January 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220113100710/https://www.espn.com/nba/story/_/id/33054333/shaquille-oneal-officially-sells-stake-sacramento-kings-walks-away-our-great-partnership |url-status=live }}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಗೂಗಲ್(Google) ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ Loyale3 ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ Inc. ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ IPO ಗಳ ತುಣುಕನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ $೧೦೦ ರಂತೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಎನ್‌ಆರ್‌ಜಿ ಎಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/esports/story/_/id/15000505/shaquille-oneal-alex-rodriguez-jimmy-rollins-invest-nrg-esports-teams|title=Shaq, A-Rod, Rollins invest in esports team|date=March 18, 2016|access-date=May 18, 2016|archive-date=May 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518112816/http://espn.go.com/esports/story/_/id/15000505/shaquille-oneal-alex-rodriguez-jimmy-rollins-invest-nrg-esports-teams|url-status=live}}</ref> ಕೌಂಟರ್-ಸ್ಟ್ರೈಕ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಫೆನ್ಸಿವ್ ಲೀಗ್ ಎಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.lazygamer.net/esports/eleague-brought-back-shaqs-memorable-acting-skills/|title=ELEAGUE have brought back Shaq's memorable acting skills|date=May 18, 2016|access-date=May 18, 2016|archive-date=May 19, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519110503/http://www.lazygamer.net/esports/eleague-brought-back-shaqs-memorable-acting-skills/|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ೨೯೫ ಪೋನ್ಸ್ ಡಿ ಲಿಯಾನ್ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಪಿ ಕ್ರೆಮ್ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಓ'ನೀಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಜಾಗತಿಕ ವಕ್ತಾರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.ಚ್<ref>{{Cite news|url=http://www.ajc.com/business/shaquille-neal-buys-krispy-kreme-store/ZanQNvMuFN3b91GFls2Q8K/|title= Shaquille O'Neal buys Krispy Kreme store|last=Chambers|first=Brianna|newspaper= The Atlanta Journal-Constitution|access-date=December 6, 2016|archive-date=December 20, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220100646/http://www.ajc.com/business/shaquille-neal-buys-krispy-kreme-store/ZanQNvMuFN3b91GFls2Q8K/|url-status=live}}</ref> ಅವರು ೧೫೫ ಫೈವ್ ಗೈಸ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು (ಮತ್ತು, ನಂತರ ಮಾರಾಟ) - ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦% - ಮತ್ತು ೧೭ ಆಂಟಿ ಅನ್ನಿಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಓ'ನೀಲ್ ೧೫೦ ಕಾರ್ ವಾಶ್‌ಗಳು, ೪೦ ಹೆಲ್ತ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ನೆವಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಬಿಗ್ ಚಿಕನ್ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಚಿಕನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ, ಸರ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನೀವಲ್, ಶಾಕ್ಸ್ ಫನ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Greenburg|first1=Zack |title= Shaq's Fun House: A Super-Size Super Bowl Party With Long-Term Ambitions |url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2018/12/11/shaqs-fun-house-a-super-sized-super-bowl-party-with-longterm-ambitions/|work=Forbes|access-date=May 21, 2019 |archive-date=May 17, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517031333/https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2018/12/11/shaqs-fun-house-a-super-sized-super-bowl-party-with-longterm-ambitions/ |url-status=live}}</ref> ಈವೆಂಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಿಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=2022-02-12|title=Meet the L.A. company behind Shaq's Fun House Super Bowl party |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/business/story/2022-02-11/medium-rare-shaq-super-bowl |access-date=2022-02-15 |website=Los Angeles Times |language=en-US |archive-date=February 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215012439/https://www.latimes.com/entertainment-arts/business/story/2022-02-11/medium-rare-shaq-super-bowl|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gardner |first=Chris |date=2022-01-05|title=Shaquille O'Neal on Crypto Craze and Bringing Shaq's Fun House to L.A. on Super Bowl Weekend|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/shaq-fun-house-los-angeles-super-bowl-weekend-parties-1235069961/|access-date=2022-02-15|website=The Hollywood Reporter |language=en-US |archive-date=February 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207110133/https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/shaq-fun-house-los-angeles-super-bowl-weekend-parties-1235069961/ |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೯ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಪಾಪಾ ಜಾನ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ತಾರರಾದರು.<ref>{{cite news |last1=Meyersohn |first1=Nathaniel |title=Shaq is joining Papa John's board of directors |url=https://www.cnn.com/2019/03/22/business/shaq-papa-johns-trnd/index.html |website=CNN Business |date=March 22, 2019 |access-date=March 22, 2019 |archive-date=March 22, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322140325/https://www.cnn.com/2019/03/22/business/shaq-papa-johns-trnd/index.html |url-status=live }}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಇತರ ಉನ್ನತ-ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯವಾದ ಎಫ್‌ಐಎಕ್ಸ್(FTX) ಗಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿದ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶಾಕ್ಟೋಬರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಓ'ನೀಲ್‌ನ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://abc7.com/shaq-shaquille-oneal-long-beach-shaqtoberfest/12348025/|title=Shaqtoberfest brings Halloween to Long Beach alongside the Queen Mary|date=October 19, 2022|website=abc7.com|access-date=September 7, 2023|archive-date=September 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907205608/https://abc7.com/shaq-shaquille-oneal-long-beach-shaqtoberfest/12348025/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/nba/lakers/news/is-la-ready-for-shaqtoberfest-ak1987|title=Lakers News: Shaqtoberfest Invades Long Beach|date=Oct 15, 2022|website=si.com|access-date=September 7, 2023|archive-date=September 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907205817/https://www.si.com/nba/lakers/news/is-la-ready-for-shaqtoberfest-ak1987|url-status=live}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ರೀಬಾಕ್‌ನ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Reebok names Shaquille O'Neal president of basketball, Allen Iverson as VP |url=https://sports.yahoo.com/reebok-names-shaquille-oneal-president-of-basketball-allen-iverson-as-vp-153453912.html |website=sports.yahoo.com |access-date=January 7, 2024 |date=12 October 2023 |archive-date=January 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107151526/https://sports.yahoo.com/reebok-names-shaquille-oneal-president-of-basketball-allen-iverson-as-vp-153453912.html |url-status=live }}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== [[File:Shaq @NBA All star game.jpg|thumb|೨೦೦೯ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನ, ಅರಿಜೋನಾನಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಲತಂದೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆದರು. ===ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು=== ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೨ ರಂದು ಶಾನಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಶರೀಫ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Tim Brown|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-apr-20-sp-lakerep20-story.html|title=Shaq, Wife Have a Baby Boy|work=[[Los Angeles Times]]|date=April 20, 2003|access-date=October 24, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/nba/playoffs2006/news/story?id=2429195|title=Daughter is sixth child for Shaq, wife|publisher=[[ESPN]]|date=May 1, 2006|access-date=October 24, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/Sports_News/2006/05/01/Shaq-and-wife-welcome-new-daughter/93091146521100/|title=Shaq and wife welcome new daughter|publisher=United Press International|date=May 1, 2006|access-date=October 24, 2021}}</ref> ನೆಲ್ಸನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |author=Sam Smith |date=December 16, 1996 |title=HO, HO, SHAQ'S ON WAY |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1996-12-16-9612160155-story.html |access-date=October 23, 2021 |publisher=Chicago Tribune}}</ref><ref>{{cite web |date=September 30, 2005 |title=TRIVIA Q&A |url=https://www.tampabay.com/archive/1997/03/01/trivia-q-a/ |access-date=October 23, 2021 |publisher=[[Tampa Bay Times]]}}</ref><ref>[[#oneal2011|O'Neal, MacMullan 2011]], p. 209.</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೨೦೦೭ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಶರೀಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ೬ ಅಡಿ ೭ ಇಂಚು (೨.೦೧ ಮೀ) ಫ್ರೆಶ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಪವರ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶರೀಫ್ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಯುಸಿಎಲ್‌ಎ(UCLA) ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite magazine |last1=Lundberg |first1=Robin |title=Shareef O'Neal Transferring to LSU, Talks Final Text From Kobe |url=https://www.si.com/college/2020/02/15/shareef-oneal-transfer-lsu-talks-kobe-text |access-date=February 15, 2020 |magazine=Sports Illustrated |date=January 22, 2021}}</ref> ===ಮದುವೆಯ ನಂತರದ ಸಂಬಂಧಗಳು=== ೨೦೧೦ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟಿವಿ ತಾರೆ ನಿಕೋಲ್ "ಹೂಪ್ಜ್" ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name=Globe>{{cite news |url=http://www.boston.com/lifestyle/articles/2011/02/03/hoopz_is_right_at_home_with_shaq/?page=full |title=Hoopz is right at home with Shaq |author=Goldstein, Meredith |date=February 3, 2011 |work=[[The Boston Globe]]|access-date=August 9, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/nba/blog/ball_dont_lie/post/Shaquille-O-8217-Neal-8217-s-girlfriend-school?urn=nba-wp3654 |title=Shaquille O'Neal's girlfriend schools him on sleep apnea |author=Dwyer, Kelly |date=May 21, 2011 |work=[[Yahoo! Sports]] |access-date=August 9, 2011 |archive-date=ಮೇ 27, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527181757/http://sports.yahoo.com/nba/blog/ball_dont_lie/post/Shaquille-O-8217-Neal-8217-s-girlfriend-school?urn=nba-wp3654 |url-status=dead }}</ref> ದಂಪತಿಗಳು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸಡ್‌ಬರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಓ'ನೀಲ್‌ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |last=Goldstein |first=Meredith |date=2011-02-03 |title=Keeping up with Shaq |url=http://archive.boston.com/lifestyle/articles/2011/02/03/hoopz_is_right_at_home_with_shaq/?page=full |access-date=2021-07-15 |website=Boston.com}}</ref> ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=https://www.vibe.com/2012/08/shaq-and-hoopz-breakup |title=Shaquille O'Neal and Nicole "Hoopz" Break Up Following Outburst|work=Vibe|first=Sharifa|last=Daniels|date=August 28, 2012}}</ref><ref>{{cite web|last1=Shanahan|first1=Mark|last2=Goldstein|first2=Meredith|url=https://www.bostonglobe.com/lifestyle/names/2012/08/24/former-sudbury-couple-hoopz-and-shaq-call-quits/iITCZf8aGwsS0YiftRl97I/story.html|title=Former Sudbury couple 'Hoopz' and Shaq call it quits|publisher=The Boston Globe|date=August 25, 2012|access-date=October 23, 2021}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ೨೦೧೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಗಾರ್ಡ್ನರ್‌ನಿಂದ ಮೂಲತಃ ಲ್ಯಾಟಿಸಿಯಾ ರೋಲೆ ಎಂಬ ರೂಪದರ್ಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.telegram.com/sports/20170715/shaq-keeps-her-on-go-but-still-no-place-like-home-for-laticia-rolle|title=Shaq keeps her on go, but still no place like home for Laticia Rolle|first=Jennifer|last=Toland|date=July 15, 2017}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=https://theybf.com/2018/07/01/exclusive-have-shaq-girlfriend-laticia-rolle-called-it-quits|title=EXCLUSIVE: Have Shaq & Girlfriend Laticia Rolle Called It QUITS?!|publisher=TheYBF|date=July 1, 2018|access-date=October 24, 2021|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024083716/https://theybf.com/2018/07/01/exclusive-have-shaq-girlfriend-laticia-rolle-called-it-quits|url-status=dead}}</ref> ===ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗೆ=== [[File:Shaquille O'Neal in 2011.jpg|thumb|ಮೇ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್]] ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಒಮೆಗಾ ಸೈ ಫಿ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನ ೨೦೦೯ ರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/102897307/stars-headline-in-the-second-class-of/ |title=Stars headline in the second class of N.J. Hall of Fame |first=Angela |last=Delli Santi |work=[[Daily Record (Morris County, New Jersey)|Daily Record]] |agency=[[Associated Press]] |page=A6 |date=February 3, 2009 |access-date=May 31, 2022 |via=[[Newspapers.com]]}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಮೇಸನ್ ಆದರು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಿಡೋಸ್ ಸನ್ ಲಾಡ್ಜ್ ನಂ. ೨೮ ರ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref>{{cite web|author=Chris Hodapp |url=http://freemasonsfordummies.blogspot.com/2011/06/brother-shaquille-oneal.html |title=Freemasons For Dummies: Brother Shaquille O'Neal |publisher=Freemasonsfordummies.blogspot.com |date=June 12, 2011 |access-date=August 10, 2012}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಫ್ರೀಮೇಸನ್.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OYL11q4hb3Y | archive-url=https://web.archive.org/web/20140401074412/http://www.youtube.com/watch?v=OYL11q4hb3Y&list=PL9AC00B23FAA93EB0| archive-date=2014-04-01 |title=Shaquille O'Neal: Freemason |publisher=YouTube |date=February 27, 2011 |access-date=February 23, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://beginningandend.com/shaquille-oneal-show-masonic-ring-nbatv/ |title=Shaquille O'Neal Show off His Freemason Ring on NBATV |publisher=Beginning And End |date=January 14, 2012 |access-date=February 23, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.atoast2wealth.com/2012/01/13/shaquille-oneal-proudly-shows-off-illuminati-ring-and-being-a-freemason-video/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120011748/http://www.atoast2wealth.com/2012/01/13/shaquille-oneal-proudly-shows-off-illuminati-ring-and-being-a-freemason-video/ |archive-date=January 20, 2012 |title=Shaquille O'Neal Proudly Shows Off Illuminati Ring and Being a Freemason [VIDEO&#93; &#124; AT2W |website=Atoast2wealth.com |date=January 14, 2012 |access-date=February 23, 2016 }}</ref> ಜನವರಿ ೩೧, ೨೦೧೨ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ೩೫ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌‌‌ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/hawks/news/wilkins-honored-one-35-greatest-mcdonalds-all-americans |title=Wilkins Honored as One of 35 Greatest McDonald's All Americans |publisher=NBA|date=January 31, 2012 |access-date=February 9, 2012}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರ ಮಲತಂದೆ, ಫಿಲಿಪ್ ಆರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೨೦೧೩ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite web|author=John S.|url=https://www.vladtv.com/article/231781/shaq-mourns-the-loss-of-his-stepfather-i-wouldnt-be-here-without-you|title=Shaq Mourns the Loss of His Stepfather: I Wouldn't Be Here Without You|publisher=[[VladTV]]|date=August 15, 2017|access-date=March 10, 2022}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ ೧೧, ೨೦೧೪ ರಂದು, ಓ'ನೀಲ್ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ ಮೊದಲ ಪಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಂಬೋನಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=SXC5QKLHVUo |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/SXC5QKLHVUo| archive-date=2021-12-11 |url-status=live|title=Shaq drives the Zamboni in Newark |publisher=YouTube |date=January 11, 2014 |access-date=February 23, 2016}}{{cbignore}}</ref> ಓ'ನೀಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಟೌನ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನೌಗ್‌ನಲ್ಲಿ $೧.೧೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ೧೪.೩-ಎಕರೆ, ಎರಡು-ಮನೆಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Neal J. Leitereg|url=https://www.latimes.com/business/realestate/hot-property/la-fi-hotprop-shaq-house-atlanta-20160520-snap-story.html|title=Shaquille O'Neal scores a two-house compound outside of Atlanta|work=[[Los Angeles Times]]|date=May 20, 2016|access-date=April 22, 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಓ'ನೀಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== [[File:Shaq at the white house.jpg|thumb|ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್ ಜನವರಿ ೨೦೦೨ ರ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ೨೦೦೧ ಎನ್‌‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ]] '''ಎನ್‌ಬಿಎ''' *೪× ಎನ್‌ಬಿಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ *ಮೂರು ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಫೈನಲ್ಸ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ *೨೦೦೦ ಎನ್‌ಬಿಎ ಎಮ್‌ವಿಪಿ *೧೫-ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ *ಮೂರು ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ *ಎಂಟು ಬಾರಿ ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಮೊದಲ ತಂಡ *ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಲ್-ಎನ್‌ಬಿಎ ಎರಡನೇ ತಂಡ *ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಎಲ್ಲಾ-ಎನ್‌ಬಿಎ ಮೂರನೇ ತಂಡ *ಮೂರು ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಎರಡನೇ ತಂಡ *೧೯೯೩ ಎನ್‌ಬಿಎ ರೂಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ *೧೯೯೩ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಲ್-ರೂಕಿ ಮೊದಲ ತಂಡ *ಎರಡು ಬಾರಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ *ಎನ್‌ಬಿಎ ೫೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ತಂಡ *ಎನ್‌ಬಿಎ ೭೫ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ತಂಡ *ಸಂಖ್ಯೆ ೩೪ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ *ಸಂಖ್ಯೆ ೩೨ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ *ಸಂಖ್ಯೆ ೩೨ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ '''ಯುಎಸ್‌ಎ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್''' *೧೯೯೬ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ *೧೯೯೪ ಎಫ್‌‌‌‌ಐಬಿಎ(FIBA) ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ *೧೯೯೪ ಎಫ್‌‌‌‌ಐಬಿಎ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಎಮ್‌ವಿಪಿ *೧೯೯೪ ಯುಎಸ್‌ಎ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ವರ್ಷದ ಪುರುಷ ಅಥ್ಲೀಟ್ '''ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ(NCAA)'''' *೧೯೯೧ ಅಡಾಲ್ಫ್ ರಪ್ ಟ್ರೋಫಿ ವಿಜೇತ *ಎರಡು ಬಾರಿ ಒಮ್ಮತ ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ *ಸಂಖ್ಯೆ ೩೩ ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು(LSU) ಟೈಗರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ನಿವೃತ್ತಿ '''ಮಾಧ್ಯಮ''' * ೧೯೯೧ ವರ್ಷದ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ * ೧೯೯೧ ಯುಪಿಐ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ * ೨೦೦೫ ಬಿ‌ಇಟಿ ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು '''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್''' * ೨೦೧೨ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಚಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆ '''ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' * ೨೦೨೨ – ಕಿರು ವಿಷಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ (''ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್'' ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ)<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/nba/story/_ /id/33611796/shaquille-oneal-stephen-curry-win-oscars-producers-queen-basketball-documentary|title='ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್'ಗಾಗಿ ಶಾಕ್, ಸ್ಟೆಫ್ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ|ದಿನಾಂಕ=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2022|website=ESPN.website com}}</ref> '''ಹಾಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್''' * ನೈಸ್ಮಿತ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ (೨೦೧೬) * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ (೨೦೧೪) * ಎಫ್‌‌‌‌ಐಬಿಎ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ (೨೦೧೭) ==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ== [[File:DJ Diesel - June 2023 - Sarah Stierch 01.jpg|thumb|ಓ'ನೀಲ್ ೨೦೨೩ ಟೊಯೋಟಾ/ಸೇವ್ ಮಾರ್ಟ್ ೩೫೦ ಸೋನೋಮಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ===ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು=== *''ಶಾಕ್ ಡೀಸೆಲ್'' (೧೯೯೩) *''ಶಾಕ್ ಫೂ: ಡಾ ರಿಟರ್ನ್'' (೧೯೯೪) *''ಯು ಕ್ಯಾನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ದಿ ಆಳ್ವಿಕೆ'' (೧೯೯೬) *''ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟ್'' (೧೯೯೮) *'ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಾರ್ಫೇರ್' (ಡೀಸೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ) (೨೦೨೩) ===ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು=== *''ಶಾಕಿಲ್ ಓ'ನೀಲ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಹಿಸ್ ಸೂಪರ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್, ಸಂಪುಟ. ೧'' (೨೦೦೧) ==ಚಿತ್ರಕಲಾ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧೯೯೪ | ''ಬ್ಲೂ ಚಿಪ್ಸ್'' | ನಿಯಾನ್ ಬೋರ್ಡೆಕ್ಸ್ |- | ೧೯೯೬ | ''ಕಜಾಮ್'' | ಕಜಾಮ್ | |- | ೧೯೯೭ | ''ಗುಡ್ ಬರ್ಗರ್'' | ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | |- | ೧೯೯೭ | ''ಸ್ಟೀಲ್'' | ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ಐರನ್ಸ್ / ಸ್ಟೀಲ್ | |- | ೨೦೦೧ | ''ದಿ ವಾಶ್'' | ನಾರ್ಮನ್ | |- | ೨೦೦೧ | ''ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಗಾಟ್ ಫಿಂಗರ್ಡ್'' | rowspan="೫"| ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | |- | ೨೦೦೪ | ''ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ'' | |- | ೨೦೦೬ | ''ಸ್ಕೇರಿ ಮೂವಿ ೪'' | |- | ೨೦೦೮ | ''ದಿ ಹೌಸ್ ಬನ್ನಿ'' | |- | ೨೦೧೧ | ''ಜ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್'' | |- | ೨೦೧೩ | ''ಗ್ರೋನ್ ಅಪ್ಸ್ ೨'' | ಅಧಿಕಾರಿ ಫ್ಲೂಜೂ | |- | ೨೦೧೩ | ''ದಿ ಸ್ಮರ್ಫ್ಸ್ ೨'' | ಸ್ಮೂತ್ ಸ್ಮರ್ಫ್ | ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೪ | ''ದಿ ಲೆಗೋ ಮೂವಿ'' | ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೪ | ''ಬ್ಲೆಂಡೆಡ್'' | ಡೌಗ್ | |- | ೨೦೧೮ | ''ಅಂಕಲ್ ಡ್ರೂ'' | ಬಿಗ್ ಫೆಲಾ | |- | ೨೦೨೦ | ''ಹುಬಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್'' | ಡಿಜೆ ಅರೋರಾ | |} ==ಟೆಲೆವಿಷನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳು== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧೯೯೨ | ''ದಿ ಆರ್ಸೆನಿಯೊ ಹಾಲ್ ಶೋ'' | rowspan="೨೧"| ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | |- | ೧೯೯೬ | ''ಆರ್ಲಿಸ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಎ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಟೈಮ್ಸ್" |- | ೨೦೦೧ | ''ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಮಾಡೆಲ್ ಕ್ಲೈಂಟ್" |- | ೨೦೦೧ | ''ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು'' | ೨ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳನ್ನು |- | ೨೦೦೧ | ''ಜಾಕಾಸ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ದಿ ಬೆಡ್ ವೆಟರ್" |- | ೨೦೦೨ | ''ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಶಾಕ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಶಾಕ್" |- | ೨೦೦೨–೦೪ | ''ದಿ ಪಾರ್ಕರ್ಸ್'' | ೨ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳನ್ನು |- | ೨೦೦೩ | ''ದಿ ಬರ್ನಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಶೋ'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಣು" |- | ೨೦೦೪ | ''ದಿ ಟ್ರೇಸಿ ಮೋರ್ಗಾನ್ ಶೋ'' | ಸಂಚಿಕೆ: "ವೃತ್ತಿ ದಿನ" |- | ೨೦೦೪ | ''ಜಾನಿ ಬ್ರಾವೋ'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ಶಾಕ್" |- | ೨೦೦೫ | ''ಶಾಕಿಲ್'' | |- | ೨೦೦೫ | ''ಪಂಕ್'ಡ್'' | |- | ೨೦೦೭ | ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಐಡಲ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಐಡಲ್ ಗಿವ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್" |- | ೨೦೦೯ | ''ಶಾಕ್ Vs.'' | |- | ೨೦೦೯ | ''ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಇ(WWE) ರಾ'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ರಾ ೮೪೪ – ಜುಲೈ ೨೭, ೨೦೦೯" |- | ೨೦೧೦ | ''ಸನ್ನಿ ವಿತ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಎ ಸೋ ರಾಂಡಮ್! ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಸ್ಪೆಷಲ್" |- | ೨೦೧೧ | ''ದಿ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಶೋ'' | |- | ೨೦೧೩, ೨೦೧೭ | ''ಜಿಮ್ಮಿ ಕಿಮ್ಮೆಲ್ ಲೈವ್!'' | ೨ ಎಪಿಸೋಡ್‌‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ, ಅತಿಥಿ ಷೋಸ್ಟಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೭ |- | ೨೦೧೩ | ''ಸೌತ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' | ಹುಡುಕುದಾರಿ ಅರ್ಲ್ ಡೇಟನ್ | ಎಪಿಸೋಡ್: "ದಿ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸ್" |- | ೨೦೧೫ | ''ಹೈಸ್ಟನ್'' | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಪೈಲಟ್" |- | ೨೦೧೫–೧೬ | ''ಫ್ರೆಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೋಟ್'' | ೨ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳನ್ನು |- | ೨೦೧೬ | ''ಲಿಪ್ ಸಿಂಕ್ ಬ್ಯಾಟಲ್'' | |- | ೨೦೧೭ | ''ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್'' | rowspan="೫" | ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಗಾನ್ ಬಾಯ್" |- | ೨೦೧೮ | ''ಶಾಕ್ ಡಸ್ ಶಾರ್ಕ್ ವೀಕ್'' | ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಿತ್ರ |- | ೨೦೨೦ | ''ಸ್ಯಾಮಿ ಹಗರ್ ಜೊತೆ ರಾಕ್ & ರೋಲ್ ರೋಡ್ ಟ್ರಿಪ್ | ಎಪಿಸೋಡ್: "ವಿವಾ ಡೆಫ್ ವೇಗಾಸ್" |- | ೨೦೨೦ | ''ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಟುಗೆದರ್: ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾನರ್ಸ್ ದಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ೨೦೨೦'' | ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವಿಶೇಷ |- | ೨೦೨೦ | ''ಹೋಮ್ ಮೂವಿ: ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಬ್ರೈಡ್'' | ಫೆಝಿಕ್ | ಎಪಿಸೋಡ್: "ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಸಫರಿಂಗ್" |- | ೨೦೨೦–ಪ್ರಸ್ತುತ | ''ಶಾಕ್ ಲೈಫ್'' | rowspan="೨" | ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ | ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೨೨ | ''ಲೆಗಸಿ: ದಿ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ LA ಲೇಕರ್ಸ್'' | ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಸರಣಿ |- | ೨೦೨೪ | ''ಲಕ್ಕಿ ೧೩'' | ಸಹ-ಹೋಸ್ಟ್ | |- |} === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು === {| class=wikitable |- ! scope="col" style="width:1em;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:18em;"| ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವಾದ ಕಾರ್ಯ ! scope="col" style="width:22em;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:7em;"| ಫಲಿತಾಂಶ |- ! scope="col" colspan="೬"| ಕೆಬಲ್‌ಎಸಿ‌ಇ(CableACE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |- | ೧೯೯೬ | ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ವಿತ್ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್'' | ಮಕ್ಕಳ ವಿಶೇಷ – ೭ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು | |- ! scope="col" colspan="೬"| ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಸ್ಪ್ಬೆರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |- | ೧೯೯೫ | ''ಬ್ಲೂ ಚಿಪ್ಸ್'' | ವರ್ಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಸ್ಟಾರ್ | |- | ೧೯೯೮ | ''ಸ್ಟೀಲ್'' | ವರ್ಸ್ಟ್ ನಟ | |- | ೨೦೧೫ | ''ಮಿಶ್ರಣ'' | ವರ್ಸ್ಟ್ ಪೋಷಕ ನಟ | |} == ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಪ್ರಚಾರಗಳು == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope="col"|ವರ್ಷ !scope="col"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !scope="col"|ಶಬ್ದ ಪಾತ್ರ !scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !scope="col" class="unsortable"|{{abbr|Ref.|ಉಲ್ಲೇಖ}} |- | ೧೯೯೪ | scope=row|''ಶಾಕ್ ಫೂ'' | ಶಾಕ್ ಫೈ ಹಂಗ್ | <ref name="shaq fu">{{Cite web |date=2014-03-06 |title=Shaq seeking redemption for 'Shaq Fu' |url=https://www.sportsnet.ca/basketball/nba/shaq-seeking-redemption-for-shaq-fu/ |access-date=2024-05-28 |website=Sportsnet}}</ref> |- | ೨೦೧೮ | scope=row|''ಶಾಕ್ ಫೂ: ಎ ಲೆಜೆಂಡ್ ರಿಬಾರ್ನ್'' | ಶಾಕ್ ಫೈ ಹಂಗ್ | | <ref name="shaq fu" /> |} == ಬಿಬ್ಲಿಯೋಗ್ರಾಫಿ == *''ಶಾಕ್ ಅಟ್ಟಾಕ್!'' (೧೯೯೪) *''ಶಾಕ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್'' (೨೦೦೨) *''ಶಾಕ್ ಅನ್‌ಕಟ್: ಮೈ ಸ್ಟೋರಿ'' (೨೦೧೧) *''ಲಿಟಲ್ ಶಾಕ್'' (೨೦೧೫) *''ಲಿಟಲ್ ಶಾಕ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್'' (೨೦೧೬) ==Video game appearances== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !scope="col"|Year !scope="col"|Title !scope="col"|Voice role !scope="col" class="unsortable" | Notes !scope="col" class="unsortable"|{{abbr|Ref.|Reference}} |- | 1994 | scope=row|''[[Shaq Fu]]'' | Shaq Fei Hung | | <ref name="shaq fu"/> |- | 2018 | scope=row|''[[Shaq Fu: A Legend Reborn]]'' | Shaq Fei Hung | | <ref name="shaq fu" /> |} ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] suidfr1es5rrwuyoqkv2jewpih2087k 0 85651 1373762 1362626 2026-05-19T12:52:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373762 wikitext text/x-wiki '''ಲಿಟ್ಮಸ್''' ಎನ್ನುವುದು [[ಕಲ್ಲುಹೂವು (ಲೈಕನ್‌ಗಳು)|ಕಲ್ಲುಹೂವು(ಲೈಕೆನ್)ಗಳಿಂದ]] ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೋಸುಕ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು [[pH]] ಸೂಚಕವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಹಿಂದಿನಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ವಸ್ತುವಿನ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="infoplease">[http://www.infoplease.com/encyclopedia/science/litmus.html litmus], ಇನ್ಫೋಪ್ಲೀಸ್.ಕಾಂ</ref> [[File:Litmus paper.JPG|thumb|ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೦೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ರಸಜ್ಞ 'ಅಮಾಲ್ಡಸ್ ಡಿ ವಿಲ್ಲಾ ನೋವಾ'ರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು<ref name="roempp">Manfred Neupert: ''Lackmus'' in ''Römpp Lexikon Chemie (German)'', January 31, 2013.</ref>. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ<ref name="infoplease"/> ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳು== ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಲೈಕೆನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಂತಹ ಲೈಕೆನ್ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ Roccella tinctoria (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ), Roccella fuciformis (ಅಂಗೋಲಾ ಮತ್ತು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, Roccella pygmaea (ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ), Roccella phycopsis, Lecanora tartarea (ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್), Variolaria dealbata, Ochrolechia parella, Parmotrema tinctorum, ಮತ್ತು Parmelia. ಸದ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು Roccella montagnei (ಮೊಝಾಂಬಿಕ್) ಮತ್ತು Dendrographa leucophoea (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ)<ref name="roempp"/> ==ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿವರ== ಲಿಟ್ಮಸ್ ಮಿಶ್ರಣವು ಹತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ಬಗೆಯ ಬಣ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರ CAS ಸಂಖ್ಯೆ 1393-92-6. ಇದರಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಅದರಂತದ್ದೇ ಆದ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಿಶ್ರಣ [[:en:Orcein|ಆರ್ಸೆನ್]] ತರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲಿಟ್ಮಸ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಪದಾರ್ಥದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ೩೩೦೦ ಆಗಿರುತ್ತದೆ<ref>{{cite journal |author=Beecken, H. |author2=E-M. Gottschalk |author3=U. v Gizycki |author4=H. Krämer |author5=D. Maassen |author6=H-G. Matthies |author7=H. Musso |author8=C. Rathjen |author9=Ul. Zdhorszky |title=Orcein and Litmus |journal=Biotechnic & Histochemistry |year=2003 |volume=78 |issue=6 |pages=289–302 |doi=10.1080/10520290410001671362}}</ref>. ಲಿಟ್ಮಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ erythrolitmin (ಅಥವಾ erythrolein), azolitmin, spaniolitmin, leucoorcein, and leucazolitmin. Azolitmin. ಇವು ಬಹುತೇಕ ಲಿಟ್ಮಸ್‍ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>E.T. Wolf: Vollständige Übersicht der Elementar-analytischen Untersuchungen organischer Substanzen, S.450-453, veröffentlicht '''1846''', Verlag E. Anton (Germany)</ref> ==ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ== ಕೆಂಪು ಲಿಟ್ಮಸ್ ದುರ್ಬಲ ಡಿಪ್ರೋಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ವಸ್ತುವಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಾಗ, ಜಲಜನಕದ ಅಯಾನುಗಳು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ. ಲಿಟ್ಮಸ್ಸಿನ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಧಾತುವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ (ಆಲ್ಕಲೈನ್) ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಕೆಂಪು ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವು ನೀಲಿಯಾಗಲು ಇದೇ ಕಾರಣ. ==ಬಳಕೆಗಳು== ಒಂದು ದ್ರವದ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಹುದಾದ ಅನಿಲಗಳ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಅನಿಲವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ನಂತರ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದದ ಬಣ್ಣ ನೀಲಿಯಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಅಮೋನಿಯ ಅನಿಲವು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವನ್ನು ನೀಲಿಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ<ref>[http://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=39410 Medical Definition of Litmus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170314135426/http://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=39410 |date=2017-03-14 }}, ಮೆಡಿಸಿನ್ ನೆಟ್.ಕಾಂ</ref>. ಲಿಟ್ಮಸ್ (pH ಸೂಚಕ) 4.5 ⇌ 8.3 <br /> pH 4.5 ಕೆಳಗೆ - ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ <br /> pH 8.3 ಮೇಲೆ - ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಆಮ್ಲೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವು ಕೆಂಪಾಗಿಯೂ, ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯು pH ಶ್ರೇಣಿ 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F) ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ೪.೫ - ೮.೩ ಪರಿಮಿತಿಗಳೊಳಗಿರುತ್ತದೆ. ತಟಸ್ಥ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದದ ಬಣ್ಣ ನೇರಳೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲಿಟ್ಮಸ್ ಅನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪವಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ಇದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಮ್ಲ-ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಕೂಡ ಲಿಟ್ಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಲೋರಿನ್ ಅನಿಲವು ನೀಲಿ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಹೈಪೊಕ್ಲೋರೈಟ್ ಅನಿಲವು ಕಾರಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದವು ಸೂಚಕದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲದಂತದ್ದಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php/%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A6%E0%B2%A6%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86_%E0%B2%86%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B2_%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%A8%E0%B3%86 ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದದೊಂದಿಗೆ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳ ವರ್ತನೆ, Karnataka Open Educational Resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170907082022/http://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php/%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%B8%E0%B3%8D_%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B2%A6%E0%B2%A6%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86_%E0%B2%86%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B2_%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81_%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%97%E0%B2%B3_%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%A8%E0%B3%86 |date=2017-09-07 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] fz1zf72a9ajl7e500e6nuqyeqh7cwsj 0 91675 1373824 1367352 2026-05-20T04:49:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373824 wikitext text/x-wiki {{chembox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 311611188 | Name = Sucrose | ImageFile1 = Sucrose CASCC.png | ImageFile1 size = 100px | ImageName1 = Skeletal formula of sucrose | ImageFile2 = Sucrose-rodmodel.png | ImageFile2 size = 100px | ImageName2 = Ball-and-stick model of sucrose | IUPACName = β-<small>D</small>-fructofuranosyl-(2→1)-α-<small>D</small>-glucopyranoside | OtherNames = sugar, saccharose, &beta;-(2''S'',3''S'',4''S'',5''R'')-fructofuranosyl-&alpha;-(1''R'',2''R'',3''S'',4''S'',5''R'')-glucopyranoside | Section1 = {{Chembox Identifiers | InChI = 1/C12H22O11/c13-1-4-6(16)8(18)9(19)11(21-4)23-12(3-15)10(20)7(17)5(2-14)22-12/h4-11,13-20H,1-3H2/t4-,5-,6-,7-,8+,9-,10+,11-,12+/m1/s1 | CASNo = 57-50-1 | CASNo_Ref = {{cascite}} | EC-number = 200-334-9 | ChemSpiderID = 5768 | PubChem = 1115 | RTECS = WN6500000 | SMILES = O1[C@H](CO)[C@@H](O)[C@H](O)[C@@H](O)[C@H]1O[C@@]2(O[C@@H]([C@@H]​(O)[C@@H]2O)CO)CO }} | Section2 = {{Chembox Properties | Reference = <ref name="ICSC">{{ICSC-ref|1507|name=Sucrose|date=November 2003}}</ref> | Formula = C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub> | MolarMass = 342.30 g/mol | Appearance = white solid | Density = 1.587 g/cm<sup>3</sup>, solid | Solubility = 2000 g/L (25 °C) | MeltingPt = 186 °C decomp. | LogP = −3.76 }} | Section3 = {{Chembox Structure | CrystalStruct = [[Monoclinic]] | SpaceGroup = P2<sub>1</sub> | Dipole = }} | Section7 = {{Chembox Hazards | ExternalMSDS = [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1507.htm ICSC 1507] | EUIndex = not listed }} | Section8 = {{Chembox Related | OtherCpds = [[Lactose]]<br/>[[Maltose]] }} }} '''ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌''' ಎಂಬುದು [[ಕಾರ್ಬನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ]]ವಾಗಿದ್ದು, '''ಪುಡಿ ಸಕ್ಕರೆ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು '''ಸ್ಯಾಕರೋಸ್‌‌''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಳಿಯದಾದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಪುಡಿಯು ಒಂದು ಹಿತಕರವಾದ, ಸಿಹಿರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಾನವ ಪೋಷಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತಾನು ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಣವು ಒಂದು [[ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌‌]] ಆಗಿದ್ದು, [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಇದು ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub> ಎಂಬ [[ಅಣುಸೂತ್ರ]]ವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 150,000,000 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್‌ ಷಿವೆಕ್‌, ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಗುಂಟರ್‌ ಪೊಲ್ಲಾಕ್‌‌ ಷುಗರ್‌‌ ಇನ್‌ ''ಉಲ್‌ಮನ್‌‌'ಸ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'' 2007, ವೈಲೆ-VCH, ವೀನ್‌ಹೀಮ್‌‌‌. {{DOI|10.1002/14356007.a25_345.pub2}}</ref> ==ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಣವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ತ್ರಿಮಿತೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಪಟುಗಳಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯಾಪಟುಗಳಾಗಬಲ್ಲ ಅನೇಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸದರಿ ಕಣವು ಒಂದು ಏಕಸಮಾಂಗಿಯಾಗಿ (ಐಸಮರ್‌‌ ಆಗಿ) ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ===ರಾಚನಿಕ β-<small>D</small>-ಫ್ರಕ್ಟೋಫ್ಯುರಾನೊಸಿಲ್‌-(2→1)-α-<small>D</small>-ಗ್ಲೂಕೋಪೈರನೋಸೈಡ್‌‌=== ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಅಂಗಭಾಗಗಳಾದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಇವುಗಳು, ಗ್ಲೂಕೋಸಿಲ್‌ ಉಪಘಟಕದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು C1 ಹಾಗೂ ಫ್ರಕ್ಟೋಸಿಲ್‌‌ ಘಟಕದ ಮೇಲಿನ C2 ನಡುವಿನ ಒಂದು ಈಥರ್‌‌ ಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಬಂಧವನ್ನು ಒಂದು [[ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ಕೂಡಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಮಾಂಗೀನ "ಪೈರನೋಸ್‌‌ಗಳ" (α ಮತ್ತು β) ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದವು ಮಾತ್ರವೇ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಸ್ವತಃ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ α ಮತ್ತು β ಸಮಾಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾಂಗಿಯು ಗ್ಲೂಕೋಸಿಲ್‌ ಘಟಕದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಬಹುಪಾಲು ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ನ ಅಪಕರ್ಷಿಸುವ ತುದಿಗಳ ನಡುವೆ ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ಬಂಧವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಒಂದರ ಅಪಕರ್ಷಿಸುವ ತುದಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದರ ಅಪಕರ್ಷಿಸದ ತುದಿಯ ನಡುವೆ ಅಲ್ಲ. ಈ ಕೂಡಿಕೆಯು ಇತರ ಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಬಂಧಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೋಮರ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಯಾವುದೇ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌‌ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಅಪಕರ್ಷಿಸದ ಸಕ್ಕರೆ]]ಯಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅತೀವ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕೌಶಲವಾಗಿದೆ. P2<sub>1</sub> ಎಂಬ [[ಏಕಪ್ರವಣತೆಯ]] [[ಅವಕಾಶದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ]] ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಸ್ಫಟಿಕೀಭವಿಸುತ್ತದೆ; 300 [[K]]ಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪು ಹೊಂದಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: ''a'' = 1.08631&nbsp;nm, ''b'' = 0.87044&nbsp;nm, ''c'' = 0.77624&nbsp;nm, β = 102.938°.<ref>{{Cite journal|journal = Acta Cryst|year = 1952|volume = 5|pages = 689–690|doi = 10.1107/S0365110X52001908|title = The crystal structure of sucrose|author = C. A. Beevers, T. R. R. McDonald, J. H. Robertson and F. Stern}}</ref><ref>{{cite web|url=http://scripts.iucr.org/cgi-bin/paper?gl0195 |title=(IUCr) Crystallography Journals Online - paper details |publisher=Scripts.iucr.org |date= |accessdate=2010-05-05}}</ref> [[ಧ್ರುವೀಯತಾ ಮಾಪನ]]ದಿಂದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ವಾಡಿಕೆಯ ಮಾಪನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಸಕ್ಕರೆಯ ಒಂದು ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಆಗುವ [[ತಲೀಯ-ಧ್ರುವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ]] ಆವರ್ತದ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳದಿ "ಸೋಡಿಯಂ-D" ಬೆಳಕನ್ನು (589&nbsp;nm) ಬಳಸಿಕೊಂಡು 20 °Cಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ [[ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವರ್ತ]]ವು +66.47°ಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಪನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಕ್ಕರೆಯ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ===ಉಷ್ಣದ ಮತ್ತು ಉತ್ಕರ್ಷಣಶೀಲ ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವಿಕೆ=== <div style="float:right;margin-left:0.5em"> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ನೀರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ತಾಪಮಾನವಿರುವ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ದ್ರಾವ್ಯತೆ ! T (°C) ! S (g/ml) |- | 50 | 2.59 |- | 55 | 2.73 |- | 60 | 2.89 |- | 65 | 3.06 |- | 70 | 3.25 |- | 75 | 3.46 |- | 80 | 3.69 |- | 85 | 3.94 |- | 90 | 4.20 |} </div> {{convert|186|°C}}ನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ವಿಘಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ [[ಸುಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆ]]ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ [[ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟ]]ಗಳಂತೆಯೇ ಇದು ದಹನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌]] ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ರಾಕೆಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಕುಶಲವಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮೋಟಾರು ನೋದಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿ [[ಪೊಟಾಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿನ ಇಂಧನವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} : 48 KNO<sub>3</sub> + 5 C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub> → 24 K<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + 24 N<sub>2</sub> + 55 H<sub>2</sub>O + 36 CO<sub>2</sub> ಗಂಧಕಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಕ್ಲೋರೇಟ್‌‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕ್ಲೋರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ದಹಿಸುತ್ತದೆ‌: : 8 HClO<sub>3</sub> + C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub> → 11 H<sub>2</sub>O + 12 CO<sub>2</sub> + 8 HCl ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಜಲೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಕಪ್ಪಾದ, [[ಇಂಗಾಲ]]-ಸಮೃದ್ಧ ಘನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಆದರ್ಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಮೀಕರಣದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: :H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>(ವೇಗವರ್ಧಕ) + C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub> → 12 C + 11 H<sub>2</sub>O + ಶಾಖ ಮತ್ತು H<sub>2</sub>O + SO<sub>3</sub> ಶಾಖದ ಒಂದು ಫಲವಾಗಿ. ===ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ=== ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯು ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್‌ ಸ್ವರೂಪದ ಬಂಧವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯು ತೀರಾ ನಿಧಾನಗತಿಯದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ ದ್ರಾವಣಗಳು ನಗಣ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ [[ಸುಕ್ರೇಸ್‌‌]] [[ಕಿಣ್ವ]]ವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/571354/sucrase "ಸುಕ್ರೇಸ್‌‌"], ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌‌''</ref> [[ಟಾರ್ಟರಿನ ಸಾರ]] ಅಥವಾ ನಿಂಬೆ ರಸದಂಥ ಎರಡು ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲಗಳ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯನ್ನು ತ್ವರೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಠರದ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯು ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಎಳೆ ಹರೆಯದ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಒಂದು ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ== ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾದ [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ 1-ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ 6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌‌]] ಮೂಲಕ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ [[ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ]]ಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಇತರ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಿಂದಲ್ಲ. [[ಮಾನೋಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌]] [[ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನಾನಸ್‌‌‌‌ ಮತ್ತು ಜರದಾಳು (ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆ ಬಾದಾಮಿ) ಹಣ್ಣಿನಂಥ ಅನೇಕ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಶರ್ಕರವಾಗಿದೆ. ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೇರು ಹಣ್ಣುಗಳಂಥ ಇತರ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಪ್ರಧಾನ ಶರ್ಕರವಾಗಿದೆ. ===ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ=== [[File:Sucrose.gif|thumb|ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಕಣದ ಮಾದರಿ.]] ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು [[ರೇಮಂಡ್‌ ಲೆಮಿಯಕ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಾತ 1953ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸಾಧಿಸಿದ.<ref name="Lemieux">{{cite journal|last1 = Lemieux|first1 = R. U.|authorlink1 = Raymond Lemieux|last2 = Huber|first2 = G.|title = A chemical synthesis of sucrose|journal = J. Am. Chem. Soc.|volume = 75|issue = 16|page = 4118|year = 1953|doi = 10.1021/ja01112a545}}</ref> ==ಒಂದು ಆಹಾರವಾಗಿ== {{Main|History of sugar}} ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಭೋಗಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸಕ್ಕರೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಹೋಯಿತು. ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಳಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಹೊಂದಿವೆ. [[ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[ಬಾಣಸಿಗ]]ರು ಇದನ್ನು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಒಂದು [[ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಕ]]ದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ವಹಿಸಬಲ್ಲದು. ಬಿಸ್ಕತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಚಪ್ಪಟೆ ಬಿಸ್ಕತ್ತುಗಳು, ಕೇಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೂರಣಗಡುಬುಗಳು, ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ, ಮತ್ತು ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌‌ ಹಾಗೂ ಶರಬತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂಗಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು "[[ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿ]]"ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ==ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಚಯಾಪಚಯ== [[File:Sugar 2xmacro.jpg|thumb|left|200px|ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌]] ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಆಮ್ಲೀಯ [[ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆ]]ಯ ನೆರವಿನಿಂದ ಅವುಗಳ [[ಉದರ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಸರಾಗವಾಗಿ [[ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ]] ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅಂಗಭಾಗ ಶರ್ಕರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತವನ್ನು ಒಂದು [[ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್‌ ಹೈಡ್ರೊಲೇಸ್‌‌]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯ ವೇಗವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಇದು, ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ್ನು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಎಂಬ ಮಾನೋಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ]] [[ರಕ್ತಪ್ರವಾಹ]]ದೊಳಗೆ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ಸುಕ್ರೇಸ್‌‌]]ನಿಂದ ಅಥವಾ [[ಡುಯೋಡಿನಂ]]ನ್ನು ಹೊದಿಕೆಯಂತೆ ಆವರಿಸಿರುವ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಚಾಚಿಕೆಗಳ]] [[ಒಳಪೊರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಐಸೋಮಾಲ್ಟೇಸ್‌ [[ಗ್ಲೈಕೊಸೈಡ್‌ ಹೈಡ್ರೊಲೇಸ್‌‌‌ಗಳಿಂದ]] ಕೂಡಾ, ಕರುಳಿನೊಳಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಜೀರ್ಣವಾದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಒಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಸಹ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದೊಳಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಇನ್ವರ್ಟೇಸ್‌‌]] ಕಿಣ್ವದಿಂದ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಒಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ [[ಬೃಹತ್‌ ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ನಂತರ [[ರಕ್ತದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಶಕ್ತಿಮೂಲವಾಗಿ ಅದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ಪ್ರತಿಕೂಲ [[ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದು [[ಹಲ್ಲುಗಳ ಸವೆತ]] ಅಥವಾ [[ದಂತ ಕ್ಷಯ]]; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಬಾಯೊಳಗಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವು ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು (ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಸೇರಿದಂತೆ) ಆಮ್ಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಈ ಆಮ್ಲಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ವಸಡಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ [[ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟ]]ವಾಗಿರುವ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌, ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ 3.94 [[ಕಿಲೋಕ್ಯಾಲರಿ]]ಗಳಷ್ಟು (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ 17 [[ಕಿಲೋಜೌಲ್‌‌‌]]ಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು [[ಶಕ್ತಿ]]ಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಸದರಿ ನಿತ್ಯಗಟ್ಟಲೆಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು; ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಮತ್ತು [[ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌ ನಿರೋಧಕತೆ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌-ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite journal|last1 = Ten|first1 = Svetlana|last2 = Maclaren|first2 = Noel|year = 2004|title = Insulin resistance syndrome in children|journal = J. Clin. Endocrinol. Metab.|volume = 89|issue = 6|pages = 2526–39|doi = 10.1210/jc.2004-0276|pmid = 15181020}}</ref> USAಯಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಅಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಈಗ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಬದಲಿಗೆ [[ಹೆಚ್ಚು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ಯುಕ್ತ ಜೋಳದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪಾಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. HFCS 55ನಲ್ಲಿ 55%ನಷ್ಟು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಮತ್ತು 45%ನಷ್ಟು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಇರುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ನ್ನು ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಏರಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಹೈಪೋಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಮಧುಮೇಹ]]ದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂಥ, ದೋಷಯುಕ್ತ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಚಯಾಪಚಯದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು. [[ಚಯಾಪಚಯಿ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite journal|last1 = Alexander Aguilera|first1 = Alfonso|last2 = Hernández Díaz|first2 = Guillermo|last3 = Lara Barcelata|first3 = Martín|last4 = Angulo Guerrero|first4 = Ofelia|last5 = Oliart Ros|first5 = Rosa M.|year = 2004|title = Effects of fish oil on hypertension, plasma lipids, and tumor necrosis factor-alpha in rats with sucrose-induced metabolic syndrome|journal = J. Nutr. Biochem.|volume = 15|issue = 6|pages = 350–57|doi = 10.1016/j.jnutbio.2003.12.008|pmid = 15157941}}</ref> ಮೂರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪಥ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಇಲಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಟ್ರೈಗ್ಲಿಸರೈಡ್‌‌‌]]ಗಳ ರಕ್ತದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಒಳಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ]] ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ ಕಂಡುಬಂತು ಮತ್ತು ಅದು [[ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌ ನಿರೋಧಕತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|first1 = Satoshi|last1 = Fukuchi|first2 = Kazuyuki|last2 = Hamaguchi|first3 = Masataka|last3 = Seike|first4 = Katsuro|last4 = Himeno|first5 = Toshiie|last5 = Sakata|first6 = Hironobu|last6 = Yoshimatsu|title = Role of Fatty Acid Composition in the Development of Metabolic Disorders in Sucrose-Induced Obese Rats|journal = Exp. Biol. Med.|year = 2004|volume = 229|issue = 6|pages = 486–93|url = http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/229/6/486|pmid = 15169967|access-date = 2022-08-08|archive-date = 2010-01-31|archive-url = https://web.archive.org/web/20100131082030/http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/229/6/486|url-status = dead}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌-ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪಥ್ಯಾಹಾರಗಳನ್ನು ಇಲಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದಾಗ, [[ಉನ್ನತ ಟ್ರೈಗ್ಲಿಸರೈಡ್‌‌ಗಳು]], [[ಹೈಪರ್‌‌ಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌ ನಿರೋಧಕತೆ]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು.<ref>{{cite journal|last1 = Lombardo|first1 = Y. B.|last2 = Drago|first2 = S.|last3 = Chicco|first3 = A.|last4 = Fainstein-Day|first4 = P.|last5 = Gutman|first5 = R.|last6 = Gagliardino|first6 = J. J.|last7 = Gomez Dumm|first7 = C. L.|year = 1996|title = Long-term administration of a sucrose-rich diet to normal rats: relationship between metabolic and hormonal profiles and morphological changes in the endocrine pancreas|journal = Metabolism|volume = 45|issue = 12|pages = 1527–32|doi = 10.1016/S0026-0495(96)90183-3|pmid = 8969287}}</ref> ==ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯ== {{Expert-subject|Health|date=April 2008}} ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕಾಡುಜೇನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಧುನಿಕ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಷ್ಟು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅವರ ಕೈಗೆಟುಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಹಾಗೂ ದಂತ ಕ್ಷಯವನ್ನು{{Citation needed|date=September 2009}} ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೇವನೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಿಹಿಕಾರಕಗಳ ಸೇವನೆಯು [[ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಜಾನ್‌ ಯುಡ್ಕಿನ್]] ಎಂಬಾತ ತೋರಿಸಿದ. ಇದು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ [[ಗ್ಲೈಕೇಷನ್‌‌]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ{{Citation needed|date=September 2009}} ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ದಂತ ಕ್ಷಯ === [[ದಂತ ಕ್ಷಯ]]ವು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ''[[ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್‌ ಮ್ಯುಟಾನ್ಸ್‌‌‌]]'' ನಂಥ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ಲೋಳೆಯ ನಿಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ''ಯಾವುದೇ'' ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು (ಕೇವಲ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ‌‌, [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌]], [[ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಸ್‌‌]], [[ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌]], ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ [[ಪಿಷ್ಟಗಳನ್ನೂ]]<ref>{{cite web|url=http://www.animated-teeth.com/tooth_decay/t2_tooth_decay_caries.htm |title=What causes tooth decay? |publisher=Animated-teeth.com |date= |accessdate=2010-05-05}}</ref> ಸಹ) [[ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌‌ ಆಮ್ಲ]]ವಾಗಿ ಚಯಾಪಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆಮ್ಲದ ಉನ್ನತ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲ್ಲಿನ ವಿಖನಿಜೀಕರಣವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/548toothdecay.html |title=ದಂತ ಕ್ಷಯ |access-date=2022-08-08 |archive-date=2014-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025132424/http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/548toothdecay.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.animated-teeth.com/tooth_decay/t2_tooth_decay_caries.htm ಹೂ ಕಾಸಸ್‌‌ ಟೂತ್‌ ಡೀಕೆ?]</ref> ಎಲ್ಲಾ 6-ಇಂಗಾಲದ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು 6-ಇಂಗಾಲದ ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು, ಹಲ್ಲಿನ ಲೋಳೆಯ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲವು; ಈ ಆಮ್ಲವು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ವಿಖನಿಜೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್‌ ಮ್ಯುಟಾನ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಅನನ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌, ಡೆಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾನ್‌‌ ಆಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿರಬಹುದು; ಈ ಡೆಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾನ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸ್ವತಃ ಹಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್‌ ಮ್ಯುಟಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ತೆಗೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮೀಸಲು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿಯೂ ಸಹ ಡೆಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾನ್‌ ಸ್ವತಃ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಸಿಹಿಕಾರಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರುವ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ದಂತ ಕ್ಷಯದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ ಇಂಥದೊಂದು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ===ಗ್ಲೈಸೆಮಿಕ್‌‌ ಸೂಚಿ=== ಮಧ್ಯಸ್ಥವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಗ್ಲೈಸೆಮಿಕ್‌‌ ಸೂಚಿ]]ಯನ್ನು (62ರಷ್ಟಿರುವ [[ಜೇನುತುಪ್ಪ]]ದ ಗ್ಲೈಸೆಮಿಕ್‌‌ ಸೂಚಿಯಂತೆಯೇ ಸುಮಾರು 64ರಷ್ಟು ಮಟ್ಟದ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, 105ರಷ್ಟು ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮಾಲ್ಟೋಸ್‌‌‌]]ನಷ್ಟರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ) ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ ಒಂದು ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಕ್ಕರೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಜೀರ್ಣಗೊಂಡು [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌]] (ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊಳಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಕ್ಕರೆಗಳಂತೆಯೇ, ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅದು 90&nbsp;mg/dLನಷ್ಟಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ 150&nbsp;mg/dLನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal|pmid=15504559|year=2004|last1=Baschetti|first1=R|title=Evolutionary legacy: form of ingestion, not quantity, is the key factor in producing the effects of sugar on human health.|volume=63|issue=6|pages=933–8|doi=10.1016/j.mehy.2004.07.018|journal=Medical hypotheses}}</ref> ===ಮಧುಮೇಹ=== ದೇಹವು ಸಕ್ಕರೆಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಳಪೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಮಧುಮೇಹ]]ವು ಸಂಭವಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು: #ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ದೇಹವು ದಾಳಿಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣ (1ನೇ ಬಗೆಯ ಮಧುಮೇಹ) #ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳು [[ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌]] ಕಡೆಗೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣ (2ನೇ ಬಗೆಯ ಮಧುಮೇಹ) ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ, ಅದು ಎರಡು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು: #ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀವಕೋಶಗಳು ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಾವದಿಂದ ನರಳುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ನ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವುದಿಲ್ಲ #ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆಗುವ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ನ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯು ರಕ್ತದ ಆಮ್ಲೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ಅನೇಕ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು, ನರಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯು-ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮಧುಮೇಹಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಣತರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/eating_ez/ |title=ವಾಟ್‌ ಐ ನೀಡ್‌ ಟು ನೋ ಎಬೌಟ್‌ ಈಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಯಾಬಿಟಿಸ್‌ |access-date=2010-08-16 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511052705/http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/eating_ez/ |url-status=dead }}</ref> ===ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ=== ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌ ಸರ್ವೆ I ಅಂಡ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್‌ ಎಂಬ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಟ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನಂಶದಿಂದ ತನ್ನ ಅನುಪಾತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ ಸೇವನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಾಗ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶದ ಸೇವನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯ ಮಟ್ಟವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ (U.S.ನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆ, ಕಾಯಿಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ, ಹೈಯಾಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, MD<ref>[http://www.cdc.gov/nchs/nhanes.htm ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ]</ref> ಇವುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನದ ಅನುಸಾರ, USನಲ್ಲಿನ 20–74 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಒಳತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು): {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಲಿಂಗ ! ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟ ! ಕೊಬ್ಬು ! ಪ್ರೋಟೀನ್‌‌ ! ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ |- | 1971 | ಗಂಡು | 42.4% | 36.9% | 16.5% | 12.1% |- | 1971 | ಹೆಣ್ಣು | 45.4% | 36.1% | 16.9% | 16.6% |- | 2000 | ಗಂಡು | 49.0% | 32.8% | 15.5% | 27.7% |- | 2000 | ಹೆಣ್ಣು | 51.6% | 32.8% | 15.1% | 34.0% |} [[U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ರೀತಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು: "ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಸೇರಿಸಲಾದ ಸಕ್ಕರೆಗಳ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು BMIನ ನಡುವಣ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಸಂಗತ ಸಂಬಂಧವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ." (BMI ಅಥವಾ "[[ಬಾಡಿ ಮಾಸ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌‌]]" ಎಂಬುದು ದೇಹ-ತೂಕದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಮಾಪನಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ.) <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=XzjYhuCGrL0C&printsec=frontcover |title=Dietary reference intakes: guiding principles for nutrition labeling and fortification|publisher=National Academies Press|year=2004|isbn=0309091322}}</ref> ===ಸಂಧಿವಾತ=== ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯು ಯೂರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಹಾರಕ್ರಮವು ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸಂಧಿವಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ದೇಹದಿಂದ ಯೂರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವು ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಇನ್‌‌ಸುಲಿನ್‌‌‌ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಯೂರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಸಂದು ದ್ರವದಲ್ಲಿನ ಯೂರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ, ಯೂರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವು ಹರಳುಗಳಾಗಿ ಅವಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾದ [[ಸಂಧಿವಾತ]]ದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ, ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಪರೀತ ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾನೀಯಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7219473.stm ಗೌಟ್‌ ಸರ್ಜ್‌ ಬ್ಲೇಮ್ಡ್‌‌ ಆನ್‌ ಸ್ವೀಟ್‌ ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್‌], BBC ನ್ಯೂಸ್‌, 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abcvitaminslife.com/HealthFacts/Article429.aspx |title=Nutrients for Gout - good and bad - Doctor's Corner Newsletter Archive |publisher=ABCVitaminsLife.com |date=2007-07-30 |accessdate=2010-05-05 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223191342/http://www.abcvitaminslife.com/HealthFacts/Article429.aspx |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ಯಾನ್ಸರ್=== ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ ನಡುವೆ ಇರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದೀಗ ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು<ref>{{cite journal|author=Pär Stattin, Ove Björ, Pietro Ferrari, Annekatrin Lukanova, Per Lenner, Bernt Lindahl, Göran Hallmans, and Rudolf Kaaks|title=Prospective Study of Hyperglycemia and Cancer Risk|journal=Diabetes Care|year=2007|volume=30|pages=561–567|doi=10.2337/dc06-0922|pmid=17327321|issue=3}}</ref> ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೇವನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಘಟನೆಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ===ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ ಸಲಹೆ=== 2003ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ನಾಲ್ಕು ಇಲಾಖೆಗಳು ([[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) 30 ಮಂದಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಣಿತರ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಸಮಿತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಕ್ಕರೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣವು (ತಯಾರಕರು, ಬಾಣಸಿಗರು ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನೋಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಶರಬತ್ತುಗಳು, ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಗಳು) ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುವ 10%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ [[ಶಕ್ತಿ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರಬಾರದು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪೈಕಿ [[ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟ]]ಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವು 55% ಮತ್ತು 75%ನಷ್ಟರ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕು.<ref> WHO ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ ಸರಣಿ 916ರ [http://www.fao.org/docrep/005/AC911E/ac911e07.htm#bm07.1.3 ''ಡಯೆಟ್‌, ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೋನಿಕ್‌ ಡಿಸೀಸಸ್‌‌'' ] ಇದರ 56ನೇ ಪುಟದ 6ನೇ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ</ref> ===ಬಾಹ್ಯಸ್ಥ ಸಕ್ಕರೆಯ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆ=== ಅಂತಸ್ಥ ಸಕ್ಕರೆಗೆ (ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇರುವಂಥದು) ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಾಹ್ಯಸ್ಥ ಸಕ್ಕರೆಯ (ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆ) ಮೌಲ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ವಾದವಿವಾದಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ರುಚಿಯನ್ನು ಸಿಹಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, [[ಕ್ಯಾಲರಿ]]ಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಇತರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. USನಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಖಾದ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ [[ಹೆಚ್ಚಿನ-ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಪಾಕವನ್ನು]] ಬಹುಪಾಲು ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. [[ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿಯ ತುಂಡು]]ಗಳು, [[ಅಮಾದಕ ಪಾನೀಯಗಳು]], [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯ ಉಪ್ಪೇರಿಗಳು]], [[ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿ]]ಗಳು, [[ಹಣ್ಣಿನ ರಸ]], [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ]], [[ಸೂಪ್‌‌‌‌]]ಗಳು, [[ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌‌]], [[ಜ್ಯಾಮ್‌‌‌]]ಗಳು, [[ಜೆಲ್ಲಿಗಳು]], [[ಮೊಸರು]], ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬ್ರೆಡ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ===ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಬಳಸದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ಕಳವಳಗಳು=== ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಿಳಿಚಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಉದ್ಯಮವು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಮೂಳೆಯ ಇದ್ದಿಲನ್ನು]] ([[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿನ್‌ಯುಕ್ತ]] ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಳೆಗಳು) ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.vegfamily.com/articles/sugar.htm |title=ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಷುಗರ್‌ ಡಿಬೇಟ್‌: ಈಸ್‌ ಇಟ್‌ ವೆಗಾನ್‌? |access-date=2010-08-16 |archive-date=2009-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919012241/http://www.vegfamily.com/articles/sugar.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="VegetarianJournal">{{cite journal | last = Yacoubou, MS | first = Jeanne | title = Is Your Sugar Vegan? An Update on Sugar Processing Practices | journal = Vegetarian Journal | volume = 26 | issue = 4 | pages = 16–20 | publisher = The Vegetarian Resource Group | location = Baltimore, MD | year = 2007 | url = https://www.vrg.org/journal/vj2007issue4/vj2007issue4.pdf | accessdate = 2007-04-04 |format=PDF}}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು, ಮೂಳೆಯ ಇದ್ದಿಲನ್ನು ಒಂದು ಶೋಧಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು [[ಪಟುಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಗಾಲ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ಇದ್ದಿಲು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು [[ಪಾರ್ವೆ]]/[[ಕೋಷರ್‌‌]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಯೆಹೂದಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="VegetarianJournal" /> ==ಉತ್ಪಾದನೆ== [[File:Cut sugarcane.jpg|thumb|ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಕಬ್ಬು]] ಪುಡಿ ಸಕ್ಕರೆಯು (ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌) ಸಸ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಳೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಕಬ್ಬು]] (''ಸ್ಯಾಕರಮ್‌ ಜಾತಿ'' ) ಮತ್ತು [[ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು (''ಬೀಟಾ ವಲ್ಗ್ಯಾರಿಸ್‌‌'' ); ಈ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯದ ಶುಷ್ಕ ತೂಕದ 12%ರಿಂದ 20%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಕಿರುಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಖರ್ಜೂರದ ಮರ]] (''ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲಿಫೆರಾ'' ), [[ಹುಲ್ಲು ಜೋಳ]] (''ಸೋರ್ಗಮ್‌ ವಲ್ಗೇರ್‌‌'' ), ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ ತೆಗೆಯುವ ಮೇಪಲ್‌ ಗಿಡ]] (''ಏಸರ್‌ ಸ್ಯಾಕರಮ್‌‌'' ) ಸೇರಿವೆ. 2001/2002ರ [[ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ]]ದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 134.1 ದಶಲಕ್ಷ [[ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ]] ಮುಟ್ಟಿತು. ಬಿಸಿನೀರಿನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಬೆಳೆಗಳ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಾರದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವು ಪಾಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಈ ಪಾಕದಿಂದ ಘನ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ್ನು ಹರಳುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. "ಜೇನುಹುಳುಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆಯೇ [[ಜೇನುತುಪ್ಪ]]ವು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು" ಕಂಡುದಾಗಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಮಹಾಶಯ]]ನ ಒಡನಾಡಿಗಳು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ; [[ಸಿಸಿಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರಬರು ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಗಿಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು]] (ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿಗಳು) ನಡೆದ ನಂತರವೇ ಇದು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಸಿಹಿಕಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1506ರಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು 1523ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದಲ್ಲಿ) ಸ್ಪೇನಿನ ಜನರು ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1532ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು]] ಕಬ್ಬನ್ನು ಮೊದಲು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌, ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಥೈಲೆಂಡ್‌, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂಥ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯು ಬರುತ್ತದೆ; ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಕ್ಕರೆ-ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="faostat.fao.org">{{Cite web |url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567 |title=ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ |access-date=2022-08-08 |archive-date=2012-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶವು 2006ರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 30 ದಶಲಕ್ಷ [[ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು]] ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತರ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳನ್ನು ಮಂಕಾಗಿಸಿದರೆ, ಭಾರತ 21 ದಶಲಕ್ಷ, ಚೀನಾ 11 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಥೈಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗಳು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ತಲಾ 5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. ವಲಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದೆ; 2006ರಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೈಕಿ ಚೀನಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಥೈಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪಾಲೇ ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿದ್ದುದು ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸುಮಾರು 32%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ ವಲಯಗಳು ತಲಾ 8%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 5%ನಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ತಲಾ 3%ನಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ವೆಸ್ಟ್‌‌ಇಂಡೀಸ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿವೆ.<ref name="faostat.fao.org" /> ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯು ಬರುತ್ತದೆ: ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌, ಉತ್ತರದ ಜಪಾನ್, ಹಾಗೂ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ, ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುವ ಋತುವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಕೊಯ್ಲಿನ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಘಟಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಈ ಎರಡೂ ಸಹ, ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅವಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ; ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಉದ್ಯಮವು ಇಡಬಲ್ಲದಾದರೂ, ಹಿಮದಿಂದ-ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು (EU) ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಕ್ಕರೆ ರಫ್ತುದಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗರಿಷ್ಟ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ನೀತಿ]]ಯು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ ರಫ್ತುಮಾಡುತ್ತದೆ (2003ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿತ್ತು). ಇದರಲ್ಲೊಂದು ಭಾಗವಾದ "ಪಾಲು" ಸಕ್ಕರೆಯು ಉದ್ಯಮ ಲೆವಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವು (ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗ) ಸಹಾಯಧನದ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ "C ಪಾಲು" ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ [[ಸಹಾಯಧನಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಮದು [[ಸುಂಕಪಟ್ಟಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ, ಇತರ ದೇಶಗಳು EU ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ರಫ್ತುಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಪ್ರಪಂಚ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಉನ್ನತವಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿನ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಪಾಕಕ್ಕೆ]] ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ (ಪಾನೀಯ ತಯಾರಕರು) ಅಥವಾ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರನಡೆದಿದ್ದಾರೆ (ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಕರು). [[ಗೋಧಿ]] ಮತ್ತು ಜೋಳದಿಂದ ([[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]]) ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌‌ ಪಾಕ]]ಗಳ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನೊಡ್ಡಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು [[ಕೃತಕ ಸಿಹಿಕಾರಿ]]ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅವು ಪಾನೀಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ===ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು HFCS ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ರಾಜಕೀಯ=== {{main|High-fructose corn syrup}} [[ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್‌‌ ಕಾಕಂಬಿ]]ಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಘಟಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಗಾಢತೆಯ ಸಿಹಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಂಥ ಇತರ ಸಿಹಿಕಾರಿಗಳಿಂದ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಔದ್ಯಮಿಕ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. U.S.ನ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸಹಾಯಧನಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಮದು ಸುಂಕಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಬೆಲೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|title = Sugar's money, influence continue to plague domestic candy companies| first = Benjamin|last = Miraski|date = 2008-06-05| url = http://news.medill.northwestern.edu/chicago/news.aspx?id=92869|publisher = Medill Reports |June 05, 2008}}</ref> ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನ ಬೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸಿಹಿಕಾರಿ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ HFCS ಬೆಲೆ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ===ಕಬ್ಬು=== {{Main|Sugarcane}} 6ನೇ ಶತಮಾನದ BCಯಿಂದಲೂ, ರಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಶೋಧಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಸಸ್ಯದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಹಿಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅವರು ದ್ರವವನ್ನು (ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಸುಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ (ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌)]]) ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸಮರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ರಸವನ್ನು ಕುದಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಗಸಿಯು ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಹೂಳೆತ್ತುಗದಿಂದ ಅದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬುರುಗು ಏರುತ್ತದೆ. ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ, ದ್ರವವು ಸ್ಫಟಿಕೀಭವಿಸಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಫಟಿಕೀಭವಿಸದ [[ಕಾಕಂಬಿ]]ಯನ್ನು [[ಅಪಕೇಂದ್ರಕ ಸಾಧನ]]ಗಳು (ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ಗಳು) ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಅದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಸುವಂತಾಗಲು ಉತ್ಪಾದಕರು ಮಾರಾಟಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಲಘುವಾದ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವು ದೊರಕಿದೆ. ===ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ=== [[File:SugarBeet.jpg|thumb|left|ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆಗಳು]] {{Main|Sugar beet}} ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಬಿಸಿನೀರಿನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು "[[ಡಿಫ್ಯೂಸರ್‌‌]]"ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು [[ಅವಕ್ಷೇಪಿಸಲು]] ಒಂದು ಕ್ಷಾರೀಯ ದ್ರಾವಣವನ್ನು (ಸುಣ್ಣದ ಗೂಡಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ "[[ಸುಣ್ಣದ ಹಾಲು]]" ಮತ್ತು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌]]) ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ: [[ಇಂಗಾಲೀಕರಣ]]). ಸೋಸುವಿಕೆಯ{{Clarify|date=February 2010}} ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಆವಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸುಮಾರು 70%ನಷ್ಟು ಘನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ವಸ್ತುವಾಗಿ ರಸವನ್ನು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣವು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಪಕೇಂದ್ರಕ ಸಾಧನವು ದ್ರವದಿಂದ ಸಕ್ಕರೆ ಹರಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸದರಿ ದ್ರವವು ಸ್ಫಟಿಕೀಕಾರಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ತಡೆಗಟ್ಟಿದಾಗ, [[ಕಾಕಂಬಿ]] ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ದ್ರವವನ್ನು ತಯಾರಕರು ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಣಾಮ-ರೂಪದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಜರಡಿಯಾಡುವುದರಿಂದ, ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ದರ್ಜೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ===ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ=== ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲದ [[ಸಮಸ್ಥಾನಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯು ಇದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಇರುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. [[C4 ಇಂಗಾಲ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಕಬ್ಬು ಬಳಸಿದರೆ, [[C3 ಇಂಗಾಲ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ [[13c]] ಮತ್ತು [[12c]] ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸಹಾಯಧನಗಳು ಮೋಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅಥವಾ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡಿದ [[ಹಣ್ಣಿನ ರಸ]]ದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಕೆಲವೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟುಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕಬ್ಬಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ([[ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌‌‌‌‌]]ನಂಥವು), ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಹೊಸ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು{{As of|2008|alt= recently}} ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಬಿಸಿ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬು ಉತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಶಿಲ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಸಿಗರು ಕಬ್ಬಿನ [[ಕಾಕಂಬಿ]]ಯನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಿದರೆ, ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕಾಕಂಬಿಯು ಮಾನವರಿಗೆ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಯ [[ಹುದುಗಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ಗ್ರಾಸವಾಗಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮದ್ಯಸಾರ]] ಬಟ್ಟಿಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ), ಅಥವಾ [[ಪಶು ಆಹಾರ]]ವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಕಾಕಂಬಿಗಳೂ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಣಗಿದವೆಂದರೆ, ಅವನ್ನು ದಹನದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಅಪ್ಪಟ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಜೂಕಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ "ಅಪ್ಪಟ ಕಬ್ಬಿನ" ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ ಸರಳವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಅಪ್ಪಟ ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 5 ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಹೊರಗೆಡಹಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಅನುಸಾರ, ಬಹುಪಾಲು ಮಳಿಗೆಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ "ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ" ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಪ್ಪಟ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ಘಟಕದಿಂದ ಆ ಸಕ್ಕರೆಯು ಬಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಗುಂಪು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗಿರಾಕಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://ibstreatmentcenter.com/Newsletters/Jan10.pdf ಜನವರಿ 2010 ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924162218/http://ibstreatmentcenter.com/Newsletters/Jan10.pdf |date=2010-09-24 }}, IBS ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌</ref> ===ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಸಕ್ಕರೆಗಳು=== [[File:Raw sugar closeup.jpg|thumb|ಕಾಳಿನಂಥ ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆ.]] '''[[ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಗಳು]]''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಮೂಲ ಪಾಕವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಹಳದಿಯಿಂದ ಕಂದುಬಣ್ಣದವರೆಗಿನ ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಮೂಲ ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಕುದಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಟತಮ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ಒಂದು ಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಅಥವಾ ಹರಳುರೂಪದ ಘನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಶಾಖದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಣಗಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಕಚ್ಚಾ ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆಯ ರಸದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವು ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಇರುವ ''ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ'' ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಡೆಮೆರೇರ'', ''[[ಮುಸ್ಕೊವಾಡೊ]]'', ಮತ್ತು ''ಟರ್ಬಿನ್ಯಾಡೊ'' ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಇಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣದ ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು [[ಮಾರಿಷಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಾಳವಿ]] ದೇಶಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತಯಾರಕರು ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹರಳುಹರಳಾದ ಪುಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಚ್ಚುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಕಾಕಂಬಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಎರಕದ ಅಚ್ಚುಗಳಿಗೆ ಸುರಿದು, ಸದರಿ ಮಿಶ್ರಣವು ಒಣಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಇದು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಕ್ಕರೆಯ-ಹಲ್ಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಚ್ಚುಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಲ್ಲ]]'' ಅಥವಾ ''ಗೂಡ್‌‌'' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ''ಪಿಂಗ್‌ಬಿಯಾನ್‌ ಟ್ಯಾಂಗ್‌‌'' ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ''ಪನೇಲ'', ''ಪನೊಚಾ'', ''ಪೈಲ್‌‌'', ''ಪಿಲೋನ್ಸಿಲೊ'' ಮತ್ತು ''ಪಾವೊ-ಡೆ-ಅಕ್ಯುಕಾರ್‌‌'' ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ, ಬಿಸಿಮಾಡದ ನಿಜವಾದ ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯು ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. '''ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ ವೈಟ್‌''', '''ಹರಳು ಸಕ್ಕರೆ''', ಅಥವಾ '''ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಕ್ಕರೆ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಗಿರಣಿಯ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆ''' ಯು ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ [[ಗಂಧಕ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌]]ಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಮೂಲಕ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬಿಳಿದಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಬ್ಬು-ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ತಾನಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲವೇ ರವಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೆಡೆಗೆ ಇದರ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ '''ಬ್ಲಾಂಕೊ ಡೈರೆಕ್ಟೊ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯು, ''ಫಾಸ್ಫೇಟೀಕರಣ'' ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತರಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ; ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇಂಗಾಲೀಕರಣ ಕೌಶಲವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುವ ಫಾಸ್ಫೇಟೀಕರಣವು, [[ಫಾಸ್ಫಾರಿಕ್‌‌ ಆಮ್ಲ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‌]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗಿದೆ. ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬ್ಲಾಂಕೊ ಡೈರೆಕ್ಟೊ ಸಕ್ಕರೆಯು ಗಿರಣಿಯ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ. '''ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆ''' ಯು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ಲಾಂಕೊ ಡೈರೆಕ್ಟೊ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೋಲುವ, [[ಫಾಸ್ಫಾರಿಕ್‌‌ ಆಮ್ಲ]]ದ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ನೆರವಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸದರಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ಇಂಗಾಲೀಕರಣ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಸೋಸುವಿಕೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಪಟುಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಗಾಲ]] ಅಥವಾ [[ಮೂಳೆಯ ಇದ್ದಿಲಿನ]] ಒಂದು ಪದರದ ಮೂಲಕ ಸೋಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥವಸ್ತುವಿನ ಕಚ್ಚಾ{{Clarify|date=February 2010}} ಹಂತದ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ, ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯು ''ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ'' ಯಾಗಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಪರಸ್ಪರ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದನ್ನು ಒಣಗಿಸಿರಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯು ಹರಳಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ: *''ಸ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌‌ ಸಕ್ಕರೆ'' ಯಂಥ ("ಮುತ್ತಿನ ಸಕ್ಕರೆ", "ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಕ್ಕರೆ", ''ಚೂಪುತುದಿಯ ಸಕ್ಕರೆ'' ಅಥವಾ ''ಸಕ್ಕರೆ ಹರಳುಗಳು'' ಎಂದೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಒರಟಾದ-ಕಾಳಿನ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ "ಹೊಳಪು" ಮತ್ತು ಪರಿಮಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಬೇಕರಿಯ ತಿನಿಸುಗಳು, ಮಿಠಾಯಿಗಳು, [[ಚಪ್ಪಟೆ ಬಿಸ್ಕತ್ತುಗಳು]]/[[ಬಿಸ್ಕತ್ತುಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಅಲಂಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಈ ಸಕ್ಕರೆಯು ರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಸದರಿ ಹೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ-ಹರಳಿನ ಒಂದು ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌‌ ಸಕ್ಕರೆಯು, ಅಲಂಕರಿತ ಖಾದ್ಯ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಕರಿಯ ತಿನಿಸುಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಠಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಿದಾಗ, ಹೊಳೆಯುವಂಥ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬೃಹತ್‌ ಕಣಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಶಾಖಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಇವು ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. *ಭೋಜನ ಬಳಕೆಗಾಗಿರುವ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಗಳು: ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸುಮಾರು 0.5 ಮಿಮೀಯಷ್ಟು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ *ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಜರಡಿಯಾಡುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ದರ್ಜೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. *ಚಿಮುಕಿಸುವ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು (ಅಥವಾ ''ಬೂರಾ ಸಕ್ಕರೆ'' <ref>[[ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಶಬ್ದಕೋಶ]]ವು ಎರಡೂ ಕಾಗುಣಿತಗಳನ್ನೂ ಸರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ "castor‌‌" ("ಬೂರಾ ಸಕ್ಕರೆ") ಎಂಬುದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.</ref>) (0.35 ಮಿಮೀ), ಬ್ರೆಡ್‌-ಬೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಚಿಮುಕಿಸುವ ಭರಣಿ]]ಯಿಂದ ಚಿಮುಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೂರಾ ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಚಿಮುಕಿಸುವ ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬುದು, ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಇರುವ ಹೆಸರಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಸಕ್ಕರೆ "ಚಿಮುಕಿಸುವ ಭರಣಿ" ಅಥವಾ ಸಿಂಪರಿಕದ ಮೂಲಕ ತೂರಿಬರಬಲ್ಲಷ್ಟು ಇದರ ಕಾಳುಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು "ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ" ಸಕ್ಕರೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ವಾಡಿಕೆಯ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಗಿಂತ ಅತಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಇದು ಕರಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊಟ್ಟೆ ಮಿಠಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ (ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಇರಿಸಲು ಕೊಂಚವೇ ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಬೆರೆಸಿರುವ) ಮಿಠಾಯಿಗಾರರ ಸಕ್ಕರೆಯಷ್ಟು ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕಾರಕವೊಂದರಲ್ಲಿ (ಫುಡ್‌ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌‌) ಹರಳು ಹರಳಾಗಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಒಂದೆರಡು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಬೀಸುವ ಮೂಲಕ ಬೂರಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಬಹುದು (ಇದನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪುಡಿಯೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕಾರಕದ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಬಿಡಬೇಕು). * **''ಕಾಳು ಸಕ್ಕರೆ'', ''{{visible anchor|baker's sugar}}'', ಅಥವಾ ''ತುಂಡು ಸಕ್ಕರೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ''ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ'' ಸಕ್ಕರೆಯು, ಪಾನೀಯಗಳ ಸಿಹಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಥವಾ [[ಮೊಟ್ಟೆ ಮಿಠಾಯಿ]]ಯ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. *ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ದರ್ಜೆಗಳು **''[[ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಸಕ್ಕರೆ]]'', ''10X ಸಕ್ಕರೆ,'' ''ಮಿಠಾಯಿಗಾರರ ಸಕ್ಕರೆ'' (0.060 ಮಿಮೀ), ಅಥವಾ ''ಅಲಂಕರಣ ಸಕ್ಕರೆ'' (0.024 ಮಿಮೀ), ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಬೀಸಿ ಇವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತಯಾರಕರು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಗರಣೆಕಟ್ಟುವಿಕೆಯ ನಿರೋಧಕ ವಸ್ತು]]ವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಬಹುದು — ಅದು [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದಪಿಷ್ಟ]] (1%ನಿಂದ 3%ವರೆಗೆ) ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಟ್ರೈ-[[ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌‌]] ಆಗಿರಬಹುದು. [[File:Sugar cubes.jpg|thumb|ಸಕ್ಕರೆಯ ಘನಾಕೃತಿಯ ಗಟ್ಟಿಗಳ ನಿಕಟದೃಶ್ಯ.]] ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, '''ಸಕ್ಕರೆಯ ಘನಾಕೃತಿಯ ಗಟ್ಟಿಗಳು''' ಅಥವಾ ಉಂಡೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ {{Anchor|Cubes}}ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಪಾಕದೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಘನಾಕೃತಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಗಟ್ಟಿಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಅವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಜಾಕುಬ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್‌ ರಾಡ್]] ಎಂಬಾತ 1841ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ (ಇದನ್ನೇ ಈಗ [[ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಘನಾಕೃತಿಯ ಗಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. [[File:Sa brownsugar.jpg|left|thumb|ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳು.]] '''[[ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಗಳು]]''' ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ; ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾಕಂಬಿ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯು ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಬ್ಬಿನ ಕಾಕಂಬಿಯ [[ಪಾಕ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸುವುದರಿಂದ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕಾಕಂಬಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರುಚಿ ಗಾಢವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ-ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಡ್ಡಿದರೆ ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಗಡುಸಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದರ ಕ್ರಮವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ===ಕರಗಿದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ=== ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ವಸ್ತುವು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಶಿ ಅನುಪಾತದ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಏಕಮಾನವಾಗಿ [[ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌]] (ಸಂಕೇತ °Bx) ಡಿಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮ]]ದವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; [[ಆಂಟೊನಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಾತ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಒಂದು 25 °Bx ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ದ್ರಾವಣವು ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ದ್ರವಕ್ಕೆ 25 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ, ಇದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 100 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ, 25 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಗೂ 75 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ನೀರು ಇರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಅವರೋಹಿತ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ ಡಿಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಥವಾ ವಕ್ರೀಕರಣ ಸೂಚಿಯ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯು ಸಮೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕರಗಿದ ಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕರಗಿದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಕ್ರೀಕರಣಮಾಪಕವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರು ದೊರೆತ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು "[[ವಕ್ರೀಕರಣಮಾಪನದ ಒಣಗಿಸಿದ ವಸ್ತು]]" (ರಿಫ್ರಾಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಡ್ರೈಡ್‌ ಸಬ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌‌-RDS) ಎಂಬುದಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 20 °Bx RDSಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಂದು ದ್ರವವು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಒಣಗಿಸಿದ ''ಒಟ್ಟು'' ಘನವಸ್ತುಗಳ ತೂಕದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಶತದ ಒಂದು ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಇದು ಒಂದು ಅವರೋಹಿತ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ ಡಿಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೋಲುವಂತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಅಂಶದ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಅಳತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌ ಒಣಗಿಸಿದ ಘನಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯ ಅವರೋಹಿತ ಸಂವೇದಕದ ಉದಯವು, ಒಂದು ನೇರ ಅಳೆಯುವಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಿತವ್ಯಯದ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ===ತೂಕ/ರಾಶಿ ಪ್ರಮಾಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ=== ಕಣದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪಾಕಶಾಲೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತೂಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೊಮೈನೊ ಷುಗರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ: *ಕಂದು ಸಕ್ಕರೆ 1 ಬಟ್ಟಲು = 48 ಚಹಾ ಚಮಚಗಳು ~ 195 ಗ್ರಾಂ = 6.88 ಔನ್ಸ್‌‌ *ಕಾಳುಕಾಳಿನಂಥ ಸಕ್ಕರೆ 1 ಬಟ್ಟಲು = 48 ಚಹಾ ಚಮಚಗಳು ~ 200 ಗ್ರಾಂ = 7.06 ಔನ್ಸ್‌‌ *ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಸಕ್ಕರೆ 1 ಬಟ್ಟಲು = 48 ಚಹಾ ಚಮಚಗಳು ~ 120 ಗ್ರಾಂ = 4.23 ಔನ್ಸ್‌‌ ==ಸಕ್ಕರೆಯ (ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌) ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಇತಿಹಾಸ== [[File:Sokeritoppa.jpg|thumb|17ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ, ಒಂದು ಸಕ್ಕರೆಯ ತುಂಡು ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿತ್ತು.ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಲು ಸಕ್ಕರೆಯ ಗುಬುಟುಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.]] {{Main|History of sugar}} ಕಬ್ಬಿನ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಲು ಜನರು ಕಚ್ಚಾ ಕಬ್ಬನ್ನು ಅಗಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹರಳಾಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು 350 ADಯ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಗುಪ್ತ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="Adas">ಆಡಾಸ್‌‌, ಮೈಕೇಲ್‌‌ (ಜನವರಿ 2001). ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಯಾಸ್ಟೋರಲ್‌ ಸೊಸೈಟೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಏನ್ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ''. ಟೆಂಪಲ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌. ISBN 1-56639-832-0. ಪುಟ 311.</ref> ಕಬ್ಬು ಮೂಲತಃ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬೆಳೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಭಿನ್ನ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ; ''S. ಬಾರ್ಬೆರಿ'' ಜಾತಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರೆ, ''S. ಎಡ್ಯೂಲ್‌‌'' ಮತ್ತು ''S. ಅಫಿಷಿಯನೇರಮ್‌'' ಜಾತಿಗಳು [[ನ್ಯೂಗಿನಿಯಾ]]ದ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Sharpe">‌[http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm ಷಾರ್ಪ್, ಪೀಟರ್‌‌‌ (1998). ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518084734/http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm |date=2008-05-18 }}[http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm ‌''ಷುಗರ್‌‌ಕೇನ್‌: ಪಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್''. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518084734/http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm |date=2008-05-18 }}[http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌: ಸದರ್ನ್‌ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518084734/http://www.siu.edu/~ebl/leaflets/sugar.htm |date=2008-05-18 }}</ref> [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೃಷಿ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್‌‌]] ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌-ಪ್ರಮಾಣದ [[ಉದ್ಯಮ]]ವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ನೆಡುತೋಪು]]ಗಳನ್ನು ಅರಬರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1390ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಗಾಣವೊಂದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಂಡುಬಂದು, ಅದು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ರಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿತು. ಸಕ್ಕರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಸ್ಯಗಳ ನೆಡುತೋಪುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಆಂಡಲ್ಯೂಸಿಯಾ]]ಗೆ ಮತ್ತು [[ಆಲ್‌ಗಾರ್ವೆ]]ಗೆ ಆಗುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1420ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು [[ಕೆನರಿ ದ್ವೀಪಗಳು]], [[ಮದೀರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಜೋರ್ಸ್‌‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌‌‌‌‌]]ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. 1555ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಹಾನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೇಡನ್‌]] ಎಂಬಾತ, 1540ರ ವೇಳೆಗೆ [[ಸಾಂಟಾ ಕ್ಯಾಟರೀನಾ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ 800 ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಉತ್ತರ ತೀರ, [[ಡೆಮರಾರಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುರಿನೇಮ್‌‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು 2,000ದಷ್ಟು ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ 1550ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 3,000 ಸಣ್ಣ ಗಿರಣಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು, [[ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣ]] [[ಗಿಯರ್‌‌‌‌]]ಗಳು, ಮೀಟುಗೋಲುಗಳು, ಅಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಕದ ಅಚ್ಚು-ತಯಾರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ-ಎರಕದಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತ ವೃತ್ತಿಗಳು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. ಆಗತಾನೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣತಿಗಳನ್ನು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.{{Citation needed|date=October 2007}} 1625ರ ನಂತರ, ಕಬ್ಬನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ [[ಡಚ್ಚರು]] ಒಯ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ನಂತರ [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ [[ವರ್ಜಿನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳವರೆಗೆ]] ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=September 2007}} [[ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆ]]ಯು ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, [[ಕೆರಿಬಿಯನ್‌‌]] ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. [[ಗುಲಾಮ ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಬ್ಬನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಸಮರ್ಥವಾದವು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಗಿಂತಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಇವು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಕ್ಕರೆಯು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು [[ಉತ್ಕರ್ಷ]]ಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಕಂಡಿತು. ಬೃಹತ್ತಾದ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳ ನೆಡುತೋಪುಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಬೆಲೆಗಳು ಕುಸಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಕಂಡುಬಂತು. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳೂ ಸಹ ಹಿಂದೆ ಭೋಗಸಾಮಗ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಉತ್ಪನ್ನವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸಕ್ಕರೆಯು ಚಹಾದ ವಲಯದ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿತಾದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಚಾಕೊಲೇಟ್‌‌‌‌]]ಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಘನ ಶಂಕುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ಸಕ್ಕರೆ ಗುಬುಟು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚಿಮುಟದ-ರೀತಿಯ ಸಾಧನದ ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಮವು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತು. 1768ರಲ್ಲಿ, [[ಜಮೈಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿಯೊಂದಕ್ಕೆ [[ಉಗಿ ಎಂಜಿನ್‌‌]] ನೆರವಿನಿಂದ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಶಾಖದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ನೇರ ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿತು. ಅದೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗ-ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಕೈಹಾಕಿದರು. [[ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್‌ ಮಾರ್ಗ್‌ಗ್ರಾಫ್]] ಎಂಬಾತ [[ಬೀಟ್‌ ರೂಟ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಅಕಾರ್ಡ್‌]] ಎಂಬ ಅವನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಸಿಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧಗಳ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌‌ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪೂರೈಕೆಯು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಕ್ಕರೆಯ ಉದ್ಯಮವು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಯಿತು. ಇಂದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಇಂದು, ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,500 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬೃಹತ್ತಾದ ಒಂದು ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಕ್ಕೆ, 24-ಗಂಟೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅವಧಿಯ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ಮಂದಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಒಂದು ಕಾಯಂ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ== ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ-ಮಾರಾಟಗೊಂಡ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಯು, ಶುಷ್ಕ ಸರಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2007}} 50 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ{{As of|2007|alt=past}}, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಮಹತ್ತರವಾದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 3 ಸೆಂಟ್ಸ್‌‌ಗಳಿಂದ 60 ಸೆಂಟ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಇವು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ 180 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 100 ದೇಶಗಳು ಬೀಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ; ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಬಿಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳೂ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಥಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 3 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2007}} ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 35 ಕೆ.ಜಿ.ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ, ತಲಾ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ತಲಾ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಏರುತ್ತದೆ. [[File:World raw sugar prices since 1960.svg|thumb|400px|1960ರಿಂದ 2006ರವರೆಗಿನ ವಿಶ್ವದ ಕಚ್ಚಾ ಸಕ್ಕರೆಯ ಬೆಲೆ.]] ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಜಪಾನ್‌‌ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಉನ್ನತ ಸುಂಕಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟುಗಳಷ್ಟರವರೆಗೆ{{As of|2007|alt=today}} ಮೀರಿಸಿವೆ; ಇಂದು, ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿನಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ {{As of|2007|alt=currently}} ದೃಢವಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂಥ ಬೆಲೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀರುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮುದಾಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "[[G20]]" ದೇಶಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮದೊಂದು ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ; ಅದೆಂದರೆ, ಈ ಸಕ್ಕರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಆಮದುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು G20 ದೇಶಗಳ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದಕರು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು]] (LDCಗಳು) ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು, [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆರಡೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಈ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಿಂದ ಆಚೆಯಿರುವ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ದೂರನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ "[[ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ]]"ದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸುಂಕಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೆವಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, (ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳ ನೇತೃತ್ವದ) ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಪಕ್ಷವನ್ನು [[WTO]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು EU ಸಕ್ಕರೆಯ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾಗೂ ಅದರ ಒಡಗೂಡಿದ ACP-EU ಸಕ್ಕರೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು (ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೇಶಗಳು, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು‌‌, ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಲಯದ ದೇಶಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಐರೋಪ್ಯ ಸಕ್ಕರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಒಂದು ಆದ್ಯತಾಪೂರ್ವಕವಾದ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಪ್ರವೇಶವು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು) ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.<ref>[http://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/cases_e/1pagesum_e/ds266sum_e.pdf EC - ಎಕ್ಸ್‌‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಬ್ಸಿಡೀಸ್‌ ಆನ್‌ ಷುಗರ್‌‌]</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು WTOನ ಇತರ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಮತ್ತು EU ಸಕ್ಕರೆಯ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ಪ್ರಯುಕ್ತ, 2005ರ ಜೂನ್‌ 22ರಂದು ಐರೋಪ್ಯ ಆಯೋಗವು EU ಸಕ್ಕರೆಯ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿತು; ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 39%ನಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ EU ಸಕ್ಕರೆ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು.<ref>[http://ec.europa.eu/agriculture/markets/sugar/index_en.htm ವ್ಯವಸಾಯ - ಸಕ್ಕರೆ]</ref> ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೇಶಗಳ, ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ‌‌, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಲಯದ ದೇಶಗಳ ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳ]] ಸಕ್ಕರೆ ರಫ್ತುದಾರರು, ಸದರಿ EU ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ನಿರುತ್ಸಾಹದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.acpsec.org/en/trade/sugar/fiji_sugar_communique_e.htm |title=ACP ಗ್ರೂಪ್‌ ಆಫ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ - ದಿ ಫಿಜಿ ಕಮ್ಯುನಿಕ್‌ ಆನ್‌ ಷುಗರ್‌‌ |access-date=2010-08-16 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724224300/http://www.acpsec.org/en/trade/sugar/fiji_sugar_communique_e.htm |url-status=dead }}</ref> 2009ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ, EU ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು 36%ನಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು, ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಪರಿಷತ್ತು 2005ರ ನವೆಂಬರ್‌ 25ರಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ<ref> [http://www.sugarcoalition.org/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಕ್ಕರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಕ್ಕೂಟ] </ref>, [[U.S. ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]]ಯು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು U.S. ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮದ ವತಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಶೀಲಿಬಾಜಿ ನಡೆಯಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ, 2006ರ US ಚುನಾವಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S. ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮವು US ಸದನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು US ಸೆನೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾನಿಕರಿಗೆ 2.7 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಮೊತ್ತವು USನ ಆಹಾರ-ಬೆಳೆಗಾರರ ಬೇರಾವುದೇ ಗುಂಪಿನ ದೇಣಿಗೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref>‌‌''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌‌ 18, 2007, [https://www.nytimes.com/2007/10/18/business/18sugar.html ಸೀಯಿಂಗ್‌ ಷುಗರ್‌‌'ಸ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ಯೂಯೆಲ್‌‌]</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, [[ದಿ ಫಂಜುಲ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನಂಥ "ಸಕ್ಕರೆ ವಲಯದ ಭಾರೀ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು" ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಶೀಲಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷಗಳೆರಡಕ್ಕೂ [[ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆ]]ಯಾಗಿ ಏಕೈಕ {{As of|2003|alt= largest}} ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಷುಗರ್‌ ಡ್ಯಾಡೀಸ್‌">''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'', ನವೆಂಬರ್‌‌ 11, 2003, [https://www.nytimes.com/2003/11/29/opinion/29SAT1.html ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಷುಗರ್‌ ಡ್ಯಾಡೀಸ್‌]</ref><ref name="Sugar Daddie">{{cite web|url=https://www.motherjones.com/news/special_reports/coinop_congress/97mojo_400/boller.html |title=Sugar Daddie$ |publisher=Mother Jones |date=1997-05-01 |accessdate=2010-05-05}}</ref>.<ref name="ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಷುಗರ್‌ ಡ್ಯಾಡೀಸ್‌"/><ref name="Sugar Daddie"/> ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣದ ದರ್ಜೆಗಳು '[[ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ]]'ದ ಸರಕುಗಳಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ; ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ರೈತರನ್ನು, ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿರುವ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು [[ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "ಫೇರ್‌‌ಟ್ರೇಡ್‌‌"<ref>{{Cite web |url=http://fairtrade.net/sites/products/sugar/why.html |title=FLO (ಫೇರ್‌‌ಟ್ರೇಡ್‌ ಲೇಬಲಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್‌‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌) |access-date=2010-08-16 |archive-date=2009-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409063600/http://fairtrade.net/sites/products/sugar/why.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫೇರ್‌ಟ್ರೇಡ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ 60.00$ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಅಧಿಕಮೌಲ್ಯದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೊಡುವ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವ ವೇಳೆಗೇ, U.S. ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಮತ್ತು the [[ACP ಸಕ್ಕರೆ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಯಂಥ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ, ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ ಸುಮಾರು 400.00$ನಷ್ಟಿರುವ ಅಧಿಕಮೌಲ್ಯದ ಮೊತ್ತದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14ರಂದು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ಪ್ರಕಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, "ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದೊಳಗೆ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾಲುಗಳನ್ನೂ ತಾನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ" ತಿಳಿಸಿತು.<ref>[http://ec.europa.eu/trade/issues/bilateral/regions/acp/pr140907_en.htm ಐರೋಪ್ಯ ಆಯೋಗ - ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ - ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು]</ref> ಕೃತಕ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಲು, US [[ಸಕ್ಕರೆ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಸೇವನೆಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸದರಿ ಒಕ್ಕೂಟವು {{As of|2007|alt= now}} ಈಗ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. 2007ರ [[ಪ್ರೈಮ್‌ ಟೈಮ್‌ ಎಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ FOX ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಈ ಆಂದೋಲನವು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿತು. "ಸಕ್ಕರೆ: ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಿಹಿ" ಎಂಬ, ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಈ ಸಕ್ಕರೆ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.sugar.org/ ಸಕ್ಕರೆ ಒಕ್ಕೂಟ]</ref> ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== *{{Cite book|first1 = J.|last1 = Yudkin|last2 = Edelman|first2 = J.|last3 = Hough|first3 = L.|title = Sugar – Chemical, Biological and Nutritional Aspects of Sucrose|publisher = Butterworth|year = 1973|isbn = 0-408-70172-2}}. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Sucrose}} *[http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/2carb/app.html ನಾಮೆಂಕ್ಲೇಚರ್‌‌ ಆಫ್‌ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್‌] *[http://csi.chemie.tu-darmstadt.de/ak/immel/graphics/gallery/sucroses.html 3d ಇಮೇಜಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸುಕ್ರೋಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217005917/http://csi.chemie.tu-darmstadt.de/ak/immel/graphics/gallery/sucroses.html |date=2008-12-17 }} *[http://www.jamesyawn.com ರಾಕೆಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಕುರಿತಾದ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಾನ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524171434/http://www.jamesyawn.com/ |date=2019-05-24 }} *[http://www.sucropedia.com ಸಕ್ಕರೆ ಉದ್ಯಮದ ವಿಶ್ವಕೋಶ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Carbohydrates}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಕ್ಕರೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಹಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ]] 2yd1lxp2vitwohstyaqtp8d58c9h29w 3 105192 1373784 1311957 2026-05-19T17:16:29Z ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ 94679 /* ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1373784 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Mahadev Basarkod Amd}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೦೯, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) == ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ == ಹೆಸರು: ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ ಜನನ: 1972 ವೃತ್ತಿ: ಸಾಹಿತಿ,ಚಿಂತಕ, ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕ ಜನನ ಸ್ಥಳ:ಬೇನಾಳ, ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾ. ವಾಸ್ತವ್ಯ:ಅಮೀನಗಡ, ಹುನಗುಂದ ತಾ. ಕೃತಿಗಳು: ಬದುಕು ಬೆಳಕು ವಿಚಾರ ಸಂಪದ ಒಡಲುಗೊಡವ ತಮಂಧ ಘನ ಕಳೆದು ಹಸಿವೆಂಬ ಹೆಬ್ಬಾವು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಗಳ ದಾಟಿ [[ಸದಸ್ಯ:ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ|ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೦೨, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ == ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ ಸಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಕ.. ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಖಡಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಂಕಣ ಬರಹ, ಭಾವಗೀತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರೀಯರಾಗಿರುವ ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ ಹುನಗುಂದ ತಾಲೂಕಿನ ಸೂಳೇಬಾವಿಯ ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು (ಪ್ರೌಢ ವಿಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ  ಗಣಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುನೆಲೆಯ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯರಾಗಿರುವ ಇವರು ಕಾವ್ಯ, ಚಿಂತನೆ, ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ 15 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯವಾಣಿ, ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ನಾಡಿನ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಲೇಖನ, ಕಾವ್ಯ, ಚಿಂತನೆ  ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗಳು ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ, ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ, ಜಿಲ್ಲಾ  ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಜನಾ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸರ್ ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,ಜಿಲ್ಲಾ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ,  ಉತ್ಸವದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆ.ಎಸ್.ಎನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.. [[ಸದಸ್ಯ:ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ|ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಮಹಾದೇವ ಬಸರಕೋಡ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) 8mwtkj52y58oa53nxzbomzzmr7s93tt 0 115241 1373792 1364417 2026-05-19T19:53:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373792 wikitext text/x-wiki ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರ (ಪಿಸಿ) ಒಂದು ಬಹು-ಉದ್ದೇಶದ ಗಣಕಯಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಗಾತ್ರ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಜ್ಞ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಬದಲಿಗೆ, ನೇರವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ದುಬಾರಿ ಮಿನಿಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಮ್ ಗಳಂತೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನರು ಟೈಮ್ ಶೇರಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಮಾಡೂವ ಕೆಲಸವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾಲೀಕರು ಈ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಉಪಯುಕ್ತ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಉಚಿತವಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ("ಫ್ರೀವೇರ್") ಅಥವಾ ಉಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ, ಮೊದಲು ಎಂಎಸ್-ಡಾಸ್ (MS-DOS) ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ನೊಂದಿಗೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ನ ವಿಂಡೋಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳೆಂದರೆ ಆಪಲ್ನ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ (macOS) ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಯುನಿಕ್ಸ್-ನಂತಹ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಗಳಾದ ಲಿನಕ್ಸ್. <br /> == ವಿಧಗಳು == * ವರ್ಕ್‍‌ಸ್ಟೇಶನ್: ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ, ವಿಶೇಷ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು 'ವರ್ಕ್‍‌ಸ್ಟೇಶನ್'ಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ * ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ * ಟಾಬ್ಲೆಟ್ * ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ * ಅಲ್ಟ್ರಾ ಮೊಬೈಲ್ ಪಿಸಿ * ಪಾಕೆಟ್ ಪಿಸಿ <br /> ==== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==== http://kn.vikaspedia.in/education/caecbecb9cbfca4cbf-ca4c82ca4ccdcb0-c9cccdc9ecbeca8-cb8cbec95ccdcb7cb0ca4cc6/c97ca3c95cafc82ca4ccdcb0/c97ca3c95cafc82ca4ccdcb0 http://karnatakaeducation.org.in/KOER/index.php?title=ICT&mobileaction=toggle_view_mobile{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] r9xsmsk7n8vq3a5rj2k92ntg1dd551u 0 123339 1373778 1363476 2026-05-19T16:17:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373778 wikitext text/x-wiki '''''ವಿಕ್ಟರಿ''''' ಎಂಬುದು ೨೦೧೩ ರ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನಂದ ಕಿಶೋರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂ.ಎಸ್.ಶ್ರೀನಾಥ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]] ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತಾ ಸೂದ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, [[ಅವಿನಾಶ್ (ನಟ)|ಅವಿನಾಶ್]], [[ಪಿ.ರವಿ ಶಂಕರ್|ರವಿಶಂಕರ್]] ಮತ್ತು [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಟಿ [[ರಾಗಿಣಿ ದ್ವಿವೇದಿ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಐಟಂ ಸಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://chitraloka.com/news/2612-ragini-item-song-in-v.html|title=Ragini Special Song in V|date=13 March 2013|publisher=Chitraloka.com|access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-date=17 ಮೇ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517120124/http://chitraloka.com/news/2612-ragini-item-song-in-v.html|url-status=dead}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೊ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಷನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. {{Copyedit}} ಈ ಚಿತ್ರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಈ ಚಿತ್ರದ "ಖಾಲಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್" ಹಾಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/victory-khali-quarter-song-sharan-112010.html|title=Victory: Khali Quarter song goes viral, stars praise the track|date=15 June 2013|publisher=OneIndia|access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-date=12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212193949/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/victory-khali-quarter-song-sharan-112010.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2013 ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಾಗೇಂದ್ರ ಮೂಲಕ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Victory-to-premiere-in-the-US-on-September-6/articleshow/22225332.cms|title=Victory to premiere in the US on September 6|date=2 September 2013|work=The Times Of India}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥಾಹಂದರವು 1995 ರ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಗಣೇಶನ ಗಲಾಟೆ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.filmysouth.com/Kannada/article_MovieReviews/19/Victory-is-a-funny-winner |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-12-29 |archive-date=2018-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180220053131/http://www.filmysouth.com/Kannada/article_MovieReviews/19/Victory-is-a-funny-winner |url-status=dead }}</ref> ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು( ಈ ಚಿತ್ರವೂ 1978 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿ ಆಡ್ ಜಾಬ್'' ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ). ವಿಕ್ಟರಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ''ಸೆಲ್ಫಿ ರಾಜಾ'' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ರಿಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>http://www.apherald.com/Movies/Reviews/137652/Selfie-Raja-Telugu-Movie-Review-Rating/</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.greatandhra.com/movies/reviews/selfie-raja-review-spoof-raja-with-outdated-comedy-75780.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-12-29 |archive-date=2018-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111134136/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/selfie-raja-review-spoof-raja-with-outdated-comedy-75780.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ವಿಕ್ಟರಿ ೨]]'' ಎಂಬ ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]] ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ==ಚಿತ್ರ ತಂಡ== * ನಿರ್ದೇಶಕ: ನಂದ ಕಿಶೋರ್ * ನಿರ್ಮಾಪಕ: ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಷನ್, ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೋ * ಸಂಗೀತ: [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] * ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ: ಶೇಖರ್ ಚಂದ್ರ * ಸಂಕಲನ: ಕೆ.ಎಂ.ಪ್ರಕಾಶ್, ಅನಿಲ್ ಸಾಗರ್ * ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ: ಇಮ್ರಾನ್ ಸರ್ಧರಿಯಾ, ಮುರಳಿ, ಧಂಕುಮಾರ್ * ಸೌಂಡ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ : ರಾಜನ್ * ಸಾಹಿತ್ಯ: [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]], [[ಕವಿರಾಜ್]], [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]], ಘೌಸ್ ಪೀರ್ == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಂದ್ರು ([[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]]) ಪ್ರಿಯಾ (ಅಸ್ಮಿತಾ ಸೂದ್) ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯೇ ಅವರು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಚಂದ್ರು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಸ್ಥಳೀಯ ಡಾನ್ (ರವಿಶಂಕರ್) ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಒಂದು ವಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಪ್ರಿಯಾ ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಚಂದ್ರುಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಚಂದ್ರುನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಡಾನ್ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂದ್ರು ಡಾನ್‌ನಿಂದ ಹೇಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಿಯಾಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಹಾಸ್ಯಮಯ ತಿರುವುಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ== ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಂದ ಕಿಶೋರ್, (ಹಿರಿಯ ನಟ ಸುಧೀರ್ ಅವರ ಪುತ್ರ) ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ "ವಿಕ್ಟರಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಶರಣ್ ಅವರೇ ನಾಯಕರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು . ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಿತ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘಟಕದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Box-office-victory-for-Nandakishore/articleshow/20460548.cms|title=Box-office victory for Nandakishore?|date=7 June 2013|work=The Times of India}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದ ರೂಪದರ್ಶಿ-ನಟಿ ಅಸ್ಮಿತಾ ಸೂದ್, ಶರಣ್ ಎದುರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಆದರು. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Sonu-Sood-doesnt-want-to-be-my-brother-Asmita-Sood/articleshow/21845072.cms|title=Sonu Sood doesn't want to be my brother: Asmita Sood|date=16 August 2013|work=The Times of India}}</ref> == ಧ್ವನಿಪಥ == [[ರ‌್ಯಾಂಬೊ (೨೦೧೨ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರ‌್ಯಾಂಬೊ]] ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮರಳಿದ ಆಡಿಯೋ ಕಂಪನಿ ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೊ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ|ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ನಟ ಶರಣ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು. ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜುನ್ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾದ [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]], [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]] ಮತ್ತು [[ಕವಿರಾಜ್]] ಅವರು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/victory-audio-release-by-month-end-news-kannada-nfom4Kdhadf.html|title='Victory' audio release by month-end!|date=14 May 2013|publisher=Sify.com|access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-date=9 ಜೂನ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609145433/http://www.sify.com/movies/victory-audio-release-by-month-end-news-kannada-nfom4Kdhadf.html|url-status=dead}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿರಿಯ ಗಾಯಕಿ ಎಲ್.ಆರ್.ಈಶ್ವರಿ ಯವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಗೀತೆಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪುನರಾಗಮನ ಮಾಡಿದರು. [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] ಹಾಡಿದ ಮತ್ತು [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ಬರೆದ ಧ್ವನಿಪಥದ "ಖಾಲಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್" ಏಕಗೀತೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಡಿಯೋ ಹಂಚಿಕೆ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 2013 ರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bangalore/Khali-quarter-goes-viral-in-Sandalwood/2013/08/08/article1723717.ece|title=Khali quarter goes viral in Sandalwood|date=8 August 2013|work=The New Indian Express|access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130810013828/http://newindianexpress.com/cities/bangalore/Khali-quarter-goes-viral-in-Sandalwood/2013/08/08/article1723717.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-reviews/Victory/articleshow/20571095.cms|title=Victory music review|date=13 June 2013|work=The Times of India}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ''ವಿಕ್ಟರಿ'' ಸಾಧಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಹಿಟ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುಂಚೆಯೇ, ಈ ಚಿತ್ರವು ಟಿ.ವಿ ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 2.5 ಕೋಟಿಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬೆಲೆಯು ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಮಾರಾಟವು ದಾಖಲೆಯ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಮಾಡಿತು. <ref name="it1">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Victory-strikes-gold-at-box-office/articleshow/22223446.cms|title=Victory strikes gold at box-office?|date=2 September 2013|work=The Times Of India}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 2.6 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 6 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://boxofficecollections.in/kannada/victory-box-office-collections-136/|title=Kannada Movie Victory Box Office Collections&nbsp;– Sharan, Asmita Sood|date=2013|publisher=Box Office Collections|access-date=2019-12-29|archive-date=2014-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517122448/http://boxofficecollections.in/kannada/victory-box-office-collections-136/|url-status=dead}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ''ವಿಕ್ಟರಿ'' ಎಲ್ಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅದರ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಸಿಫೈ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ, ಈ ಚಿತ್ರವು "ಹಾಸ್ಯ, ಹಾಸ್ಯಮಯ ಸಂಭಾಷಣೆ, ರೇಸಿ ಕಥಾಹಂದರ, ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಐಟಂ ಸಾಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ಲೀನ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/victory-review-kannada-15037110.html|title=Movie review:Victory|date=2013|publisher=Sify.com|access-date=2019-12-29|archive-date=2013-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130904193219/http://www.sify.com/movies/victory-review-kannada-15037110.html|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ನಂದಕಿಶೋರ್ ಮತ್ತು ಶರಣ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಮಯವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ''ಚಿತ್ರಲೋಕ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್'' ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/movie-reviews/3774-victory-movie-review.html|title=Victory Movie Review|date=23 August 2013|publisher=Chitraloka.com|access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413110720/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/3774-victory-movie-review.html|url-status=dead}}</ref> == ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆ == ಯುಎಸ್ನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ವಿಕ್ಟರಿ'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಸಿಯಾಟಲ್, ಪೋರ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಆಸ್ಟಿನ್, ಹೂಸ್ಟನ್, ಡಲ್ಲಾಸ್, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಬೋಸ್ಟನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಟ್ಯಾಂಪಾ, ಅರಿಝೋನಾ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊದಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. <ref>{{Cite web |url=http://www.indiaglitz.com/victory-usa-release-kannada-news-97147 |title=Victory USA release |access-date=2019-12-29 |archive-date=2019-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229180435/https://www.indiaglitz.com/victory-usa-release-kannada-news-97147 |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] p068n7rs2sgi1teqw2lhc2cvy6c27j2 0 143960 1373797 1365177 2026-05-19T22:17:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373797 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಶೇಕರ್ ಬಸು | image = Sekhar Basu.jpg | alt = Sekhar Basu | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|೧೯೫೨|೦೯|೨೦}} | birth_place = ಮುಜ಼ಫ಼ರ್ ಪುರ, ಬಿಹಾರ್, ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|2020|9|24|1952|9|20|df=yes}} | death_place = ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ | residence = ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ | nationality = ಭಾರತೀಯ | alma_mater =ಬ್ಯಾಲಿಗಂಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆ<br> ವೀರಮಾತ ಜೀಜಾಬಯಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈ ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ | other_names = | office = ಅಧ್ಯಕ್ಶ, ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೊಗ|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೊಗ | termstart = ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ | term_end = ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ | office1 = ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ | term_start1 = ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೧೨ | term_end1 = ೨೩ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ | profession = ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿ | awards = ಪದ್ಮಶ್ರೀ (೨೦೧೪)<br>Iಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಸಮಾಜ (ಐಎನೆಸ್) ಪುರಸ್ಕಾರ (೨೦೦೨)<br>ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗ (ಡಿ.ಎ.ಇ) ಪುರಸ್ಕಾರ (೨೦೦೬ ಮತ್ತು ೨೦೦೭) }} '''ಶೇಖರ್ ಬಸು''' (೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ – ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[ಬೈಜಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು]], ಅವರು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ|, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ]] (ಡಿಎಇ) ಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=129924|title=Dr Sekhar Basu takes charge as Chairman, AEC and Secretary, DAE|website=pib.nic.in|access-date=7 July 2017}}</ref> ಅವರು [[ಭಾಭಾ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ|ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ]] (ಬಿ ಎ ಆರ್ ಸಿ) ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಪರಮಾಣು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿ ಎ ಆರ್ ಸಿ ನಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಮರುಬಳಕೆ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="B1">{{Cite web|url=http://www.barc.gov.in/leaders/sbasu.html|title=Dr. Sekhar Basu|last=Bhabha Atomic Research Centre|date=23 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222103747/http://www.barc.gov.in/leaders/sbasu.html|archive-date=22 December 2018|access-date=23 December 2018}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು]] <ref name=":1"/> ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಚಾಲಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ [[ಐ.ಎನ್.ಎಸ್ ಅರಿಹಂತ್|ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಅರಿಹಂತ್]], ತಾರಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಥೇನಿಯಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ಭಾರತೀಯ]] ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":1"/> == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ == ಬಸು ಅವರು ಭಾರತದ [[ಬಿಹಾರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮುಜಫರ್‌ಪುರ್|ಮುಜಾಫರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ]] ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://pibphoto.nic.in/documents/rlink/2015/oct/p2015102302.pdf|title=Sekhar Basu Writeup - Press Information Bureau|last=Press Information Bureau|date=23 October 2015|publisher=Press Information Bureau|access-date=9 August 2017}}</ref><ref name="telegraph">{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/calcutta/scientist-sekhar-basu-passes-on/cid/1792950|title=Scientist Sekhar Basu is no more|date=25 September 2020|publisher=The Telegraph Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925084853/https://www.telegraphindia.com/west-bengal/calcutta/scientist-sekhar-basu-passes-on/cid/1792950|archive-date=25 September 2020}}</ref> ಅವರು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] ಬ್ಯಾಲಿಗುಂಜ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ೧೯೭೪ [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ವೀರಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು <ref>{{Cite web|url=http://www.barc.gov.in/publications/nl/2014/2014030412.pdf|title=Padma Shri Award for Shri Sekhar Basu, Director, BARC|website=BARC|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712215903/http://www.barc.gov.in/publications/nl/2014/2014030412.pdf|archive-date=12 July 2018|access-date=9 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.barc.gov.in/publications/nl/2014/2014030412.pdf|title=Padma Shri Award for Shri Sekhar Basu, Director, BARCBARC|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712215903/http://www.barc.gov.in/publications/nl/2014/2014030412.pdf|archive-date=12 July 2018|access-date=9 August 2017}}</ref> [[ಭಾಭಾ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ|ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ]] ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಪರಮಾಣು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಿ ಎ ಆರ್ ಸಿ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಮರುಬಳಕೆ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/nuclear-scientist-sekhar-basu-succumbs-to-covid-6609781/|title=Nuclear scientist Sekhar Basu succumbs to Covid|date=25 September 2020|website=The Indian Express|language=en|access-date=25 September 2020}}</ref> ಅವರು ಮುಂದೆ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾಭಾ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ|ಭಾಭಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ]] ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ|ಅಣುಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ]] (ಡಿಎಇ) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name=":0"/> == ಯೋಜನೆಗಳು == === ಪರಮಾಣು ಮರುಬಳಕೆ ಸ್ಥಾವರಗಳು === ಪರಮಾಣು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಿ ಎ ಆರ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಮರುಬಳಕೆ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಬಸು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/interview/our-policy-is-to-reprocess-all-the-fuel-put-into-a-nuclear-reactor/article4041223.ece|title='Our policy is to reprocess all the fuel put into a nuclear reactor'|date=28 October 2012|work=The Hindu|access-date=25 September 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> === ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ನಿಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:PHWR_under_Construction_at_Kakrapar_Gujarat_India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/PHWR_under_Construction_at_Kakrapar_Gujarat_India.jpg/260px-PHWR_under_Construction_at_Kakrapar_Gujarat_India.jpg|alt=Indigenous PHWR under-construction at Kakrapar, Gujarat, India|thumb|260x260px| ಬಸು ಅವರು ಡಿಎಇ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕಾಕ್ರಪುರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದ ಭಾರೀ ನೀರಿನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ನ(ಪಿ ಹೆಚ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಆರ್) ನಿರ್ಮಾಣ.]] ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ನಡುವೆ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ]] (ಡಿಎಇ) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಬಸು ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ನಿಯೋಜನೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಮೇ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೦ ಒತ್ತಡದ ನೀರಿನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು (ಪಿ ಹೆಚ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಆರ್ ಗಳು) ಮತ್ತು ಎರಡು ಒತ್ತಡದ ನೀರಿನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ (ಪಿ ಡಾಬ್ಲ್ಯೂ ಅರ್ ಗಳು) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಡಿಎಇ ಯ ಯೋಜನೆಗೆ ತನ್ನ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://dae.nic.in/?q=node%2F974|title=Government Approves Mega-Project for 10 Indigenous Reactors {{!}} Department of Atomic Energy|website=dae.nic.in|access-date=9 August 2017|archive-date=9 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809171730/http://dae.nic.in/?q=node%2F974|url-status=dead}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾರಂಭದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ೨೧ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಲ್ಪಾಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (ಪಿ ಎಫ಼್ ಬಿ ಆರ್),ಡಿಎಇ ಕೈಗೆತ್ತುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://dae.nic.in/?q=node%2F973|title=PIB's Press Release on Cabinet's decision to transform domestic nuclear industry {{!}} Department of Atomic Energy|website=dae.nic.in|access-date=9 August 2017|archive-date=9 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809171450/http://dae.nic.in/?q=node%2F973|url-status=dead}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯುರೇನಿಯಂ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಡಿಎಇ ಸಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bhavini.nic.in/Userpages/ViewProject.aspx|title=BHAVINI :: Welcomes You|website=www.bhavini.nic.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809171846/http://www.bhavini.nic.in/Userpages/ViewProject.aspx|archive-date=9 August 2017|access-date=9 August 2017}}</ref> ಕೂಡಂಕುಳಂ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ೧೦೦೦ಎಮ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂಇ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಾದ ಕೆ ಕೆ ಎನ್ ಪಿ ಪಿ ಯುನಿಟ್‌ಗಳು ೩ ಮತ್ತು ೪ ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಅವರು ಜೂನ್ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು..<ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=155689|title=Year End review: Department of Atomic Energy|website=pib.nic.in|access-date=9 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/ndagov/Comprehensive-Materials/compr45.pdf|title=PIB - DEPARTMENT OF ATOMIC ENERGY|access-date=9 August 2017}}</ref> === ಮೂಲಭೂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಯೋಜನೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Sekhar_Basu_and_CERN_Director-General_Dr._Fabiola_Gianotti_signed_agreement_for_India_to_be_an_Associate_Member_of_CERN._November_2016.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Sekhar_Basu_and_CERN_Director-General_Dr._Fabiola_Gianotti_signed_agreement_for_India_to_be_an_Associate_Member_of_CERN._November_2016.jpg/220px-Sekhar_Basu_and_CERN_Director-General_Dr._Fabiola_Gianotti_signed_agreement_for_India_to_be_an_Associate_Member_of_CERN._November_2016.jpg|alt=Sekhar Basu and CERN Director-General sign agreement for India to be an Associate Member of CERN|left|thumb| ೨೦೧೬ರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಸು ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ (ಸಿಇಆರ್‌ಎನ್) ಸಹ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]] ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು, ಲೇಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೆರೊಮೀಟರ್ ಗ್ರಾವಿಟೇಷನಲ್ ವೇವ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಎಲ್ ಐ ಜಿ ಒ), ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಥರ್ಮೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (ಐಟಿಆರ್) ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಆಧಾರಿತ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.<ref name=":1"/> [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ]] ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಸುಧಾರಿತ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗ ಪತ್ತೆಕಾರಕವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (ಎಂ ಒ ಯು) ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ-ತರಂಗ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಇಂಡಿಗೋ ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ತರಂಗ ಶೋಧಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಐಜಿಒ ಯುಎಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಎಲ್ಐಜಿಒ ಪತ್ತೆಕಾರಕ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿ ಐ ಆರ್ ಜಿ ಒ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಶಣೆಯ ತರಂಗ ಶೋಧಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.ligo.caltech.edu/LA/news/ligo20160404|title=LIGO India MOU signed|website=LIGO {{!}} Livingston|access-date=25 September 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/india-us-to-sign-mou-for-building-ligo-project-116033001245_1.html|title=India-US to sign MoU for building LIGO project|date=30 March 2016|work=Business Standard India|access-date=25 September 2020|agency=Press Trust of India}}</ref> [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಹಿಂಗೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಔಂಧ ನಾಗನಾಥ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಕಮಿಷನ್ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/first-ligo-lab-outside-us-to-come-up-in-maharashtras-hingoli-1456355|title=First LIGO Lab Outside US To Come Up In Maharashtra's Hingoli|date=8 September 2016|work=[[NDTV]]}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mann|first=Adam|date=4 March 2020|title=The golden age of neutron-star physics has arrived|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-00590-8|journal=Nature|language=en|volume=579|issue=7797|pages=20–22|doi=10.1038/d41586-020-00590-8|pmid=32132697}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಡಿಎಇ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ಸಿ ಇ ಆರ್ ಎನ್) ನ ಸಹಾಯಕ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಭಾರತದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಿ ಇ ಆರ್ ಎನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಬಿಡ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಿ ಇ ಆರ್ ಎನ್ ನಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/science/India-joins-CERN-as-an-associate-member/article16685867.ece|title=India joins CERN as an associate member|date=23 November 2016|work=The Hindu|access-date=26 September 2020|others=Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://home.cern/news/press-release/cern/india-become-associate-member-state-cern|title=India to become Associate Member State of CERN|website=CERN|language=en|access-date=26 September 2020|archive-date=9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009165604/https://home.cern/news/press-release/cern/india-become-associate-member-state-cern|url-status=dead}}</ref> ಲಾಂಗ್ ಬೇಸ್‌ಲೈನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (ಎಲ್‌ಬಿಎನ್‌ಎಫ್), ಡೀಪ್ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಪ್ರಯೋಗ ( ಡಿಯುಎನ್ಇ) ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಯುಎಸ್ ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಿಕ್ ಪೆರ್ರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಎಂಒಯುಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಥೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತ ಮೂಲದ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ (ಐಎನ್ಒ) ಕಣದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಘಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಎಂಒಯು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://cerncourier.com/a/us-and-india-team-up-on-neutrino-physics/|title=US and India team up on neutrino physics|date=1 June 2018|website=CERN Courier|language=en-GB|access-date=26 September 2020}}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವ === ಅವರು ಡಿ ಎ ಇ ಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಭಾಬಾಟ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ರೇಡಿಯೊಥೆರಪಿ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ತಾಂಜಾನಿಯಾ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆರೈಕೆ ಔಷಧಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/modi-hands-over-bhabhatron-to-mongolia-for-cancer-treatment-115051700356_1.html|title=Modi hands over Bhabhatron to Mongolia for cancer treatment|date=17 May 2015|work=Business Standard India|access-date=25 September 2020|agency=Press Trust of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iaea.org/sites/default/files/16/09/india2016.pdf|title=Statement by Chairman of the Atomic Energy Commission|date=28 September 2016}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಕಿಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1658759|title=DAE condoles the sudden demise of Dr Sekhar Basu at Calcutta in the early hours of 24.9.20|website=pib.gov.in|access-date=25 September 2020}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೨) <ref name=":1"/> * ಡಿಎಇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (೨೦೦೬ ಮತ್ತು ೨೦೦೭) <ref>{{Cite web|url=http://www.barc.gov.in/leaders/sbasu.html|title=Dr. Sekhar Basu, Director, Bhabha Atomic Research Centre|website=www.barc.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222103747/http://www.barc.gov.in/leaders/sbasu.html|archive-date=22 December 2018|access-date=25 September 2020}}</ref> * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]], [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] (೨೦೧೪) <ref name=":1" /> ಅವರು ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ( ಐ ಎನ್ ಇ ಎ ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫ಼ಾರ್ ನಾನ್-ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ (ಐ ಎಸ್ ಎನ್ ಟಿ) ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="B1"/> == ಸಾವು == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಸು ಅವರು ತಮ್ಮ ೬೮ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯|ಕೋವಿಡ್-೧೯]] [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇತರ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="telegraph"/><ref name="The Times of India 2020">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nuclear-scientist-sekhar-basu-dies-of-covid-19/articleshow/78291571.cms|title=Nuclear scientist Sekhar Basu dies of Covid-19 - India News|date=24 September 2020|website=The Times of India|access-date=24 September 2020}}</ref>{{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೫೨ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] s7587qclbbu05vzowfcalumzsmhnl46 0 145979 1373843 1349942 2026-05-20T08:25:45Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1373843 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ತೆನಾಲಿ ರಾಮ|border=no|caption=Theatrical release poster|director=ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ|producer=ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ|writer=ಕನ್ನಡದಾಸನ್|screenplay=ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ|based on={{based on|''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ''|ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ}}|starring=ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್<br />ಎನ್.ಟಿ.ರಾಮರಾವ್<br />ವಿ.ನಾಗಯ್ಯ<br />ಪಿ,ಭಾನುಮತಿ<br />ಜಮುನ|Jamuna|music=ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ರಾಮಮೂರ್ತಿ|cinematography=ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ|editing=ಪಿ.ಜಿ.ಮೊಹನ್|studio=ವಿಕ್ರಮ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್|runtime=೧೬೯ ನಿಮಿಷಗಳು|country=ಭಾರತ|language=ತಮಿಳು}} '''''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್''''' ೧೯೫೬ ರ ಸಿ.ಎಚ್.ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರ ರಂಗ ನಾಟಕ ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಧಾರಿತ'' ಭಾರತೀಯ [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗಾ|ಬಿ.ಎಸ್. ರಂಗ]] ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. . ವಿಕ್ರಮ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್|ಎನ್‌ಟಿ ರಾಮರಾವ್]], [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]], ವಿ. ನಾಗಯ್ಯ, [[ಪಿ. ಭಾನುಮತಿ]] ಮತ್ತು ಜಮುನಾ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಿಜಿ ಮೋಹನ್ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ರಂಗ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ [[ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ|ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ]] ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ರಾಜ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ]] ಆಸ್ಥಾನದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಅವನ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ [[ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ದಾಳಿಯಿಂದ ರಾಮನ್ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಗೂಢಚಾರ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಬಾಬರ್|ಬಾಬರ್‌ನ]] ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯೆ ಕೃಷ್ಣಸಾನಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಮನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾದ ತಾರಾಗಣದೊಂದಿಗೆ ತಮಿಳು ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು|ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ]] ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮದ್ರಾಸಿನ ರೇವತಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯ ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ'' ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ೩ ಫೆಬ್ರವರಿ `೧೯೫೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ರಾಮನ್ ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ [[ತೆನಾಲಿ|ತೆನಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕಮಲಾ ಮತ್ತು ಮಗ ಮಾಧವನೊಂದಿಗೆ ಹಂಪಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಂಪಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು [[ಕಾಳಿ]] ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಭೀತನಾದನು. ಆ ರಾತ್ರಿ, ಕಾಳಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ: ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮನ್ ಎರಡನ್ನೂ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕಾಳಿಯನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು ವಿದೂಷಕ ಕವಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಇತರರನ್ನು ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರಾಮನ್ ಅದನ್ನು ಆಶೀರ್ವಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಬರುವ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದಕ್ಕೆ ದೇವಿಯು ಒಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ರಾಮನ್ ಹಂಪಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಗುರುವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಗುರು ಅಥವಾ ಅವರ ಸಹಾಯಕರು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ತನ್ನ ಮೃತ ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂವರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ೧೭ ವಿವಾದಿತ ಆನೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಅವನನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ, ರಾಮನ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಾಜಗುರು ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಬೇರಾರ್, ಅಹಮದ್‌ನಗರ, ಬೀದರ್, [[ವಿಜಯಪುರ|ಬಿಜಾಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಕೊಂಡ|ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ]] ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕನಕರಾಜು ಎಂಬ ಗೂಢಚಾರನನ್ನು ಹಂಪಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕನಕರಾಜು ಅವನ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಕನಕರಾಜು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ಗೂಢಚಾರನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮನ್‌ನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನ ಆದೇಶದಂತೆ ರಾಮನ್ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗೂಢಚಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಿಜಾಪುರದ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಮನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಗೂಢಚಾರನು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಮನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ಪಾಜಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವನು ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ನಂಬಿದ ರಾಜಗುರುಗಳು ರಾಜನನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಮನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಇದು ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ವೇಶ್ಯೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹಂಪಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ತನ್ನ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ, ಅವಳು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಶಕ್ತಳಾದಳು. ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವನು ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸುಲ್ತಾನರು ರಾಜನ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹಂಪಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಯೋಜಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಪ್ಪಾಜಿ ಮತ್ತು ರಾಮನ್ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾದ ರಾಮನ್ ನಿಷೇಧಿತ ಆದೇಶವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಹೆಂಡತಿ ತಿರುಮಲಾಂಬಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ, ರಾಮನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣನ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಾರಿ ಒಬ್ಬ ಸಂತನ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವಳ ಗೂಢಚಾರರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಗುಪ್ತ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಂಕೇತ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಾವಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಾಬರ್ ತನ್ನ ಆನೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸದಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಲು ರಾಮನ್ ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ್ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದ ಫಕೀರನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಳಿಯಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಬರ್ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಲು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ್ ಬಾಬರನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಾಬರ್ ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಗ್ಧ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಬರ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಆನೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಘಟನೆಗಳ ಹಠಾತ್ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಸುಲ್ತಾನರು ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಅಪ್ಪಾಜಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ರಾಮನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]] ಪಡುವ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ರಾಮನನ್ನು ಪುನಃ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರಗಳು == ; ಪುರುಷ ಪಾತ್ರವರ್ಗ * [[ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ|ತೆನಾಲಿ ರಾಮನಾಗಿ]] [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] * [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಾಗಿ]] [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್|ಎನ್ ಟಿ ರಾಮರಾವ್]] * ವಿ.ನಾಗಯ್ಯ ಅಪ್ಪಾಜಿಯಾಗಿ * ರಾಜಗುರುವಾಗಿ ಎಂ.ಎನ್.ನಂಬಿಯಾರ್ * ರಾಮನ್ ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ ; ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳು * ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ [[ಪಿ. ಭಾನುಮತಿ|ಪಿ.ಭಾನುಮತಿ]] * ಕಮಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಮುನಾ * ರಾಧಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಭಿ ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ * ತಿರುಮಲಾಂಬಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾ == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === [[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗಾ|ಬಿಎಸ್ ರಂಗ]] ಅವರ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಹಸದ ''ಮಾ ಗೋಪಿ'' (೧೯೫೪) ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅವರು ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ತೆಲುಗು ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ [[ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ|ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ]] ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಅವರು [[ಅಷ್ಟದಿಗ್ಗಜ|ಅಷ್ಟದಿಗ್ಗಜರಲ್ಲಿ]] ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ([[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ|ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ]] ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ತೆಲುಗು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ೦ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಎಂಟು ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳು ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ). ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾದ ತಾರಾಗಣದೊಂದಿಗೆ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಅವರು ದ್ವಿಭಾಷಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿದರು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} ರಂಗ ಅವರು ಸಮುದ್ರಲಾ ಸೀನಿಯರ್, ಕನ್ನಡಸನ್ ಮತ್ತು ಮುರುಗದಾಸರೊಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} ಅವರು ಎಚ್.ಎಮ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ೧೯೪೧ ' ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬದಲು ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕ ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ'' ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ರಂಗಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಿದರು, ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯ ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ೧೯೩೮ ರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ತೆನಾಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2013/may/21/Vadivelu-gets-60s-style-return-tune-479405.html|title=Vadivelu gets 60's style return tune|last=Gupta|first=Rinku|date=21 May 2013|work=[[The New Indian Express]]|access-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410114030/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2013/may/21/Vadivelu-gets-60s-style-return-tune-479405.html|archive-date=10 April 2019}}</ref> ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯನವರ ನಾಟಕವು ಹಾಸ್ಯಮಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಮನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಸಮುದ್ರಲ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಾಸನ್ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರಲಾ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ, ಕನ್ನಡಸನ್ ರಾಜನನ್ನು ಅವನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ "ಮಾನವೀಯ" ಮಾಡಲು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು. ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್‌ನ ರೇವತಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿ ವಿಕ್ರಂ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ನ ಮಹಡಿಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು. === ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ === ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನ್ ಆಗಿ ನಟಿಸಲು [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್]] ಅವರನ್ನು ರಂಗ ಎರಕಹೊಯ್ದರು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್|ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್]] ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್|ಎನ್.ಟಿ. ರಾಮರಾವ್]] ಮತ್ತು ವಿ. ನಾಗಯ್ಯ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಎಂಎನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಪುರೋಹಿತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಮಲ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} ರಂಗ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲು [[ಪಿ. ಭಾನುಮತಿ|ಪಿ.ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು]] ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಾನುಮತಿ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭರಣಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ರಂಗನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸುರಭಿ ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ, ಜಮುನಾ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. {{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=348}} ನಿರ್ದೇಶನದ ಜೊತೆಗೆ, ರಂಗ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಪಿಜಿ ಮೋಹನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://lakshmansruthi.com/cineprofiles/1956-cinedetails12.asp|title=1956&nbsp;– தெனாலிராமன்&nbsp;– விக்ரம் புரொ. (த-தெ)|website=Lakshman Sruthi|language=Tamil|trans-title=1956&nbsp;– Tenali Raman&nbsp;– Vikram Pro. (ta-te)|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410110333/http://lakshmansruthi.com/cineprofiles/1956-cinedetails12.asp|archive-date=10 April 2019|access-date=10 April 2019}}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ವಿಶ್ವನಾಥನ್-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/download/sok.ThenaliRaman_B.S.Ranga_1956/60.%20ThenaliRaman_B.S.Ranga_1956.pdf|title=தெனாலிராமன்|publisher=Vikram Productions|year=1956|language=ta|type=[[song book]]|access-date=21 December 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !ಸಂ. ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು ! ಸಾಹಿತ್ಯ ! ಉದ್ದ |- | ೧ | "ಉಳಗೆಲ್ಲಂ ಉನಾಥರುಳಾಲ್ ಮಲರುಂ" | [[ಪಿ. ಲೀಲಾ]] | ಎಂ ಕೆ ಆತ್ಮನಾಥನ್ | |- | ೨ | "ನಾಟ್ಟು ಜನಾಂಗದೈಲಂ" | ಕರಿಕ್ಕೋಲ್ ರಾಜು | ಕನ್ನಡಾಸನ್ | |- | ೩ | "ಚಂದನ ಚರ್ಚಿತ ನೀಲ ಕಳೆಬರ" | [[ಪಿ. ಸುಶೀಲ|ಪಿ.ಸುಶೀಲ]] | [[ಗೀತ ಗೋವಿಂದ|ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದಂ]] | |- | ೪ | "ಉಲ್ಲಾಸಂ ತೇಡಂ ಎಲ್ಲೋರುಂ ಓರ್ ನಾಲ್" | [[ಘಂಟಸಾಲ]] | ತಮೈಜ್ಮನ್ನನ್ | |- | ೫ | "ಉಲಗೆಲ್ಲಂ ಉನಾಥರುಳಾಲ್ ಮಲರುಮ್" (ಪಾಥೋಸ್) | ಪಿ. ಲೀಲಾ | ಎಂ ಕೆ ಆತ್ಮನಾಥನ್ | |- | ೬ | "ಚಿಟ್ಟು ಪೋಲೆ ಮುಲ್ಲೈ ಮೊಟ್ಟುಪ್ಪೋಲೆ" | ಎಪಿ ಕೋಮಲಾ | rowspan="16" | ಕನ್ನಡಾಸನ್ | |- | ೭ | "ಆಡುಂ ಕಲೈಯೆಲ್ಲಂ ಪರುವ ಮಂಗೈಯರ್ ಅಳಗು ಕೂರುಂ" | ಪಿ. ಲೀಲಾ | |- | ೮ | "ತೆನ್ನವನ್ ತಾಯಿ ನಟ್ಟು ಸಿಂಗಾರಮೆ" | ಪಿ.ಸುಶೀಲ | |- | ೯ | "ತಂಗಂ ಪೋಗುಂ ಮೆನಿ ಉಂಧನ್ ಸೊಂಧಂ ಇನಿ" | ಆರ್.ಬಾಲಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ | |- | ೧೦ | "ಪುತ್ರಿಲೆ ಪಂಬಿರುಕ್ಕುಂ... ಕೊಟ್ಟೈಯಿಲೆ ಓರು ಕಾಲತ್ತಿಲೆ" | [[ಟಿ.ಎಮ್.ಸೌಂದರ್‍ರಾಜನ್|ಟಿ.ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್]] & ವಿ. ನಾಗಯ್ಯ | |- | ೧೧ | "ಕಂಗಲಿಲ್ ಅಡಿದುಂ ಪೆಣ್ಮೈಯಿನ್ ನಾಡಗಂ" | [[ಪಿ. ಭಾನುಮತಿ|ಪಿ.ಭಾನುಮತಿ]] | |- | ೧೨ | "ಕನ್ನಮಿರಂದುಂ ಮಿನ್ನಿಡುಂ ಅನ್ನಂ" | ಪಿ.ಭಾನುಮತಿ | |- | ೧೩ | "ಪಿರಾಂಧ ನಾಲ್ ಮನ್ನನ್ ಪಿರಾಂಧ ನಾಲ್" | ಪಿ.ಭಾನುಮತಿ | |- | ೧೪ | "ವಿನ್ನುಳಾಗಿಲ್ ಮಿನ್ನಿ ವರುಂ ತಾರಗೈಯೆ ಪೋ ಪೋ" | ಪಿ.ಭಾನುಮತಿ | |- | ೧೫ | "ಅದಾರಿ ಪದರ್ಂಧ" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೧೬ | "ಪೊನ್ನಲ್ಲ ಪೊರುಳ್" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೧೭ | "ಕನ್ನಾ ಪಿನ್ನಾ ಮನ್ನಾ" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೧೮ | "ವಿಂಧಿಯಂ ವಡಕ್ಕಾಗ" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೧೯ | "ಚಂದ್ರನ್ ಪೋಲ್" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೨೦ | "ದ್ರು ದ್ರು ಎನ ಮದುಗಳು" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |- | ೨೧ | "ತಾಧಿ ತೂಧೋ ತೀಧು" | ವಿಎನ್ ಸುಂದರಂ | |} == ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಗತ == ''ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್'' ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ರಾಮನ್ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಹೂತುಹಾಕಿ, ಆನೆಯಿಂದ ತುಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಗಣೇಶನ್ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಾಸನ್ ಚಿತ್ರದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=MGR: A Life|last=Kannan|first=R.|date=28 June 2017|publisher=[[Penguin Random House]]|isbn=978-93-86495-88-4|location=India|quote=Poet Kannadasan published a still from Ganesan's ''Tenaliraman'' (1956), for which he had penned the dialogues, showing Ganesan buried neck deep, waiting to be trampled by an elephant, with the caption 'Sivaji Ganesan's Future'.}}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂ]]'' ಬರೆದರು, "ಇದು ನೋಡಲು ಅರ್ಹವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.... ಇದು ತಾರಕ್ ಅಭಿನಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಲಾದ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ, (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [ಶಿವಾಜಿ] ಗಣೇಶನ್ ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ) ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಎತ್ತರದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ." ''[[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' ಹೇಳಿದೆ, ".... ಇದು ತುಂಬಾ ಮನರಂಜನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳು ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ರದ ಮನರಂಜನಾ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಂತೋಷಕರ ನೃತ್ಯಗಳಿವೆ." "ಚಮತ್ಕಾರದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಆಹ್ಲಾದಕರ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರವು ಮನರಂಜಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ''ಮೇಲ್'' ಹೇಳಿದೆ. ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು [ಶಿವಾಜಿ] ಗಣೇಶನ್ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ''ಸ್ಕ್ರೀನ್'' ಹೇಳಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಬೇಕು." <ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19560217&printsec=frontpage&hl=en|title=Acclaimed by the public.. Applauded by the press..|date=17 February 1956|work=[[The Indian Express]]|access-date=28 April 2017|location=[[Chennai|Madras]]|volume=XXIC No. 118|pages=1}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] i98m3lt7rn9dyq93kzzhmf6pvqmj88i 0 148530 1373789 1338091 2026-05-19T19:11:31Z Amherst99 19473 /* */ 1373789 wikitext text/x-wiki [[File:Fedora Linux 36 takes pic with bunch of FOSS softwares.png|thumb|ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ತೆರೆಯಚ್ಚು:ಫೆಡೋರಾ ಲಿನಕ್ಸ್ 36 ಕೆಡಿಇ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ 5 ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್, ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಫೈಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್, ವಿಎಲ್‍ಸಿ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್, ಲಿಬರ್ ಆಫೀಸ್ ರೈಟರ್, ಗಿಂಪ್, ಮತ್ತು ಕೆಕ್ಯಾಲಕ್]] '''ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್''' (free and open-source software (FOSS)) ಎನ್ನುವುದು ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಯಾವುದೇ [[ತಂತ್ರಾಂಶ|ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು]] ಬಳಸಲು, ನಕಲು ಮಾಡಲು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ [[ಆಕರ ಸಂಕೇತ|ಆಕರ ಸಂಕೇತ(ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್)]] ಅನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಜನರು ತಂತ್ರಾಂಶದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html|title=What is free software? The Free Software Definition|date=2018-06-12|website=The GNU Project -- GNU.org|access-date=2018-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014132149/https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html|archive-date=2013-10-14|url-status=live}}</ref> ಇದು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಆಕರ ಸಂಕೇತ|ಆಕರ ಸಂಕೇತ(ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್)]] ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಬಳಕೆದಾರರ ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತಂತ್ರಾಂಶ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲೀನಕ್ಸ್(Linux)]] ಮತ್ತು ಬಿಎಸ್ಡಿ(BSD)ಯ ವಂಶಸ್ಥರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಇಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿಗಳು, ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ವ್ಯಾಪಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ತಂತ್ರಾಂಶ ಚಳುವಳಿಗಳು ಉಚಿತ/ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಆಕರ ‍(free/libre and open-source software(FLOSS)) ಅಥವಾ ಉಚಿತ/ಮುಕ್ತ(free/libre) ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] p0ww662l9x3wr8d3ovvgf4erxi23e6o 0 151499 1373765 1353180 2026-05-19T14:01:17Z Spoorthi Rao 39512 ಅ 1373765 wikitext text/x-wiki '''''ಪಾರು''''' ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು 2018ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಿಂದ 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರವರೆಗೆ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ|ಝೀ]] ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=21 February 2022 |title=Daily soap 'paaru' to air an action-packed episode - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/daily-soap-paaru-to-air-an-action-packed-episode/articleshow/89718616.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಝೀ ತೆಲುಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ''ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂನ'' ಅಧಿಕೃತ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=27 November 2018 |title=Watch new serial paaru from Monday - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/watch-new-serial-paaru-from-monday/articleshow/66821894.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಶರತ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್, ವಿನಯ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಿತಾ ಪೈ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=4 October 2022 |title=Daily soap 'Paaru' completes 1000 episodes; here's what the lead actors Mokshitha Pai and Sharath Padmanabhan have to say - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/daily-soap-paaru-completes-1000-episodes-heres-what-the-lead-actors-mokshitha-pai-and-sharath-padmanabhan-have-to-say/articleshow/94644261.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> {{Infobox television | image = | name = | image_size = | caption = | alt_name = | genre = ಮನೋರಂಜನೆ | creator = | writer = ನವಿಲುಗರಿ ಸೋಮು, ಸುಷ್ಮಾ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ, ಕಾವ್ಯ ಸೃಜನ್ | | story = | director = | open_theme = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 1393 | list_episodes = | producer = | location = | camera = ಮಲ್ಟಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ | runtime = 22 ನಿಮಿಷಗಳು | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | first_aired = 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | last_aired = 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | preceded_by = | followed_by = | related = }} == ಕಥಾ ಹಂದರ == ಈ ಕಥೆಯು ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ದುರಹಂಕಾರದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಿಳೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಪಾರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಅವಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಬಂದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ''' ಮೋಕ್ಷಿತಾ ಪೈ''' : ಪಾರು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಆದಿತ್ಯನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಖಿಲಾಂಡಶ್ವೇರಿಯ ಹಿರಿ ಸೊಸೆ * '''ಶರತ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್''': ಆದಿತ್ಯನಾಗಿ, ಅಖಿಲಾಂಡಶ್ವೇರಿಯ ಹಿರಿ ಮಗ.( * '''[[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್|ವಿನಯ ಪ್ರಸಾದ್]]'''<ref>{{Cite news |date=25 November 2018 |title=Vinaya Prasad returns to the small screen - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/vinaya-prasad-returns-to-the-small-screen/articleshow/66785841.cms |access-date=2023-07-01}}</ref>: ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಮ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ. * '''ನಾಗೇಶ್ ಯಾದವ್''': ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಗಂಡ ರಘು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಮ್ ತಂದೆಯಾಗಿ. ಪಾರು ಮತ್ತು ಜನನಿ ಮಾವನಾಗಿ. * '''[[ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್|ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ್]]'''<ref>{{Cite news |date=16 February 2022 |title=S Narayan returns to daily soap paaru as Veerayya Deva - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/s-narayan-returns-to-daily-soap-paaru-as-veerayya-deva/articleshow/89618217.cms |access-date=2023-07-01}}</ref>: ವೀರಯ್ಯ ದೇವನಾಗಿ. ಜನನಿ ತಂದೆಯಾಗಿ, ಪ್ರೀತಮ್ ಮಾವನಾಗಿ. * '''ಸಿದ್ದು ಮೂಲಿಮಾನಿ'''<ref>{{Cite news |date=10 February 2020 |title=Paaru Mahasanchike to be aired this week - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/paaru-mahasanchike-to-be-aired-this-week/articleshow/74057914.cms |access-date=2023-07-01}}</ref>: ಪ್ರೀತಮ್ ಆಗಿ, ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಕಿರಿ ಮಗ. ಜನನಿ ಗಂಡನಾಗಿ.ಆದಿತ್ಯನಾ ತಮ್ಮನಾಗಿ. * '''ಪವಿತ್ರಾ ಬಿ.ನಾಯಕ್''': ಜನನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ವೀರಯ್ಯನ ಮಗಳಾಗಿ. ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ಕಿರಿ ಸೊಸೆಯಾಗಿ. ಪ್ರೀತಮ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ. * ಮಾನ್ಸಿ ಜೋಶಿ<ref>{{Cite news |date=8 February 2023 |title=Mansi Joshi returns to paaru as Anushka after a long gap; details inside - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/mansi-joshi-returns-to-paaru-as-anushka-after-a-long-gap-details-inside/articleshow/97722066.cms |access-date=2023-07-01}}</ref>: ಅನುಷ್ಕಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, (ಅನ್ವಿತಾ) * '''ಸ್ನೇಹಾ ಈಶ್ವರ್'''<ref>{{Cite news |date=June 2022 |title=Sneha Eshwar is back to daily soap 'paaru' - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/sneha-eshwar-is-back-to-daily-soap-paaru/articleshow/91942474.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> * '''ಸಿತಾರಾː''' ದಾಮಿನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, * ಉಳಿದ ಪಾತ್ರಗಳು:- ಪಾರು ತಂದೆ ಹನುಮಂತ, ಜನನಿ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ರತ್ನವೇಣಿ ಇತ್ಯಾದಿ === ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳು === * '''ರಕ್ಷಿತ್ ಗೌಡ'''<ref>{{Cite news |date=28 February 2019 |title=Raksh features in Paaru serial - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/raksh-features-in-paaru-serial/articleshow/68200647.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> * '''ಅನನ್ಯ ಕಾಸರ್ವಳ್ಳಿ'''<ref>{{Cite news |date=22 February 2022 |title=Ananya Kasaravalli to play a cameo in 'paaru'; details inside - Times of India |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/ananya-kasaravalli-to-play-a-cameo-in-paaru-details-inside/articleshow/89743538.cms |access-date=2023-07-01}}</ref> == ರೂಪಾಂತರಗಳು == {| class="wikitable" ! style="background:#7b0c0c;" |ಭಾಷೆ ! style="background:#7b0c0c;" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! style="background:#7b0c0c;" | ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ ! style="background:#7b0c0c;" | ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್(ಗಳು) ! style="background:#7b0c0c;" | ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ! style="background:#7b0c0c;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ತೆಲುಗು]] | ''ಮುದ್ಧ ಮಂದಾರಂ''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''ಮುದ್ದ ಮಂದಿರ'' | 17 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಜೀ ತೆಲುಗು | 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ತಮಿಳು]] | ''ಸೆಂಬರುತಿ''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''ಸೆಂಬರುತ್ತಿ'' | 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 | ಜೀ ತಮಿಳು | 31 ಜುಲೈ 2022 | rowspan="3" | ರಿಮೇಕ್ |- | [[ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಚೆಂಬರತಿ''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''ಚೆಂಬರತ್ತಿ'' | 26 ನವೆಂಬರ್ 2018 | ಝೀ ಕೇರಳಂ | 25 ಮಾರ್ಚ್ 2022 |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಪಾರು''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ''ಪಾರು'' | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ|ಜೀ ಕನ್ನಡ]] | ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|tt10295494}} * [[ಝೀ5|ZEE5]] ನಲ್ಲಿ ಪಾರು {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] a15xcbyppoxlj6x3zjzfx8tfmm4go42 0 153343 1373764 1362877 2026-05-19T13:56:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373764 wikitext text/x-wiki {{Infobox academic |name=ಲೋಲಾ ಎಲ್.ಕಡ್ಡಿ |birth_date=1939(ವಯಸ್ಸು ೮೩-೮೪) |nationality=ಕೆನಡಿಯನ್ |birth_place=[[ವಿನ್ನಿಪೆಗ್ ಸರೋವರ|ವಿನ್ನಿಪೆಗ್]], ಮ್ಯಾನಿಟೋಬಾ |alma_mater=ವಿನ್ನಿಪೆಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |doctoral_advisor=ಎಂಡೆಲ್ ಟುಲ್ವಿಂಗ್ |workplaces=ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |discipline=ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ |sub_discipline=ಸಂಗೀತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ }} '''ಲೋಲಾ ಎಲ್. ಕಡ್ಡಿ''' (ಜನನ ೧೯೩೯) ಸಂಗೀತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆನಡಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ. ಅವರು ಒಂಟಾರಿಯೊದ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮೆರಿಟಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಕಡ್ಡಿ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನಿಟೋಬಾದ ವಿನ್ನಿಪೆಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Cuddy|first=Lola L.|date=2009|title=Development of music perception and cognition research: An autobiographical account from a Canadian perspective.|journal=Psychomusicology: Music, Mind and Brain|language=en|volume=20|issue=1–2|pages=43–52|doi=10.1037/h0094225|issn=2162-1535}}</ref> ಅವರು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (ಈಗ ವಿನ್ನಿಪೆಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ) ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. <ref name=":0" /> <ref name=":1">{{Cite web |title=Dr. Lola Cuddy {{!}} Education with Impact - 2 {{!}} The University of Winnipeg |url=https://www.uwinnipeg.ca/50/impact/profiles/cuddy.html |access-date=2019-12-18 |website=University of Winnipeg}}</ref> ಎಂಡೆಲ್ ಟುಲ್ವಿಂಗ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಟೊರೊಂಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (೧೯೬೧) ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ (೧೯೬೫) ಗಳಿಸಿದರು. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4">{{Cite web |date=2017-06-01 |title=Lola Cuddy CV |url=https://www.queensu.ca/psychology/sites/webpublish.queensu.ca.psycwww/files/files/Faculty/Lola%20Cuddy/Lola_Cuddy_CV_August_2017.pdf |access-date=2019-12-16 |website=Queen's University |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030171656/https://www.queensu.ca/psychology/sites/webpublish.queensu.ca.psycwww/files/files/Faculty/Lola%20Cuddy/Lola_Cuddy_CV_August_2017.pdf |url-status=dead }}</ref> ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಮೆಲ್ ವೈಬೆ (ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ವಾಂಸರು), ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಟೊರೊಂಟೊವನ್ನು ತೊರೆದರು. <ref name=":0" /> <ref>{{Cite web |last=Jansman |first=Anita |date=2013-09-20 |title=Psychology professor a pioneer in music perception and cognition |url=https://www.queensu.ca/gazette/content/psychology-professor-pioneer-music-perception-and-cognition |access-date=2019-12-18 |website=Queen's Gazette {{!}} Queen's University |language=en}}</ref> ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ, ಕಡ್ಡಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web |title=How music affects the brain |url=https://www.universityaffairs.ca/features/feature-article/music-on-their-minds/ |access-date=2019-12-18 |website=University Affairs |language=en-US }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. <ref name=":3">{{Cite web |last=Elliott |first=Trisha |date=2019-02-15 |title=For those with dementia, music brings comfort, connection and joy |url=http://www.ucobserver.org/society/2019/02/dementia_music_joy/ |access-date=2019-12-18 |website=The UC Observer |language=en }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |title=SMPC honors MP Editor Lola Cuddy with Lifetime Achievement Award {{!}} Music Perception |url=https://mp.ucpress.edu/content/smpc-honors-mp-editor-lola-cuddy-lifetime-achievement-award |access-date=2019-12-18 |website=Music Perception |archive-date=2019-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218044847/https://mp.ucpress.edu/content/smpc-honors-mp-editor-lola-cuddy-lifetime-achievement-award |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಧುರ ನಿರೀಕ್ಷೆ, <ref>{{Cite journal|last=Cuddy|first=Lola L.|last2=Lunney|first2=Carole A.|date=1995|title=Expectancies generated by melodic intervals: Perceptual judgments of melodic continuity|journal=Perception & Psychophysics|language=en|volume=57|issue=4|pages=451–462|doi=10.3758/BF03213071|pmid=7596743|issn=0031-5117}}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಿಚ್, <ref>{{Cite journal|last=Cuddy|first=Lola L.|date=1968|title=Practice Effects in the Absolute Judgment of Pitch|journal=The Journal of the Acoustical Society of America|language=en|volume=43|issue=5|pages=1069–1076|doi=10.1121/1.1910941|pmid=5648097|bibcode=1968ASAJ...43.1069C|issn=0001-4966}}</ref> ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಂಗೀತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Jakobson|first=Lorna S.|last2=Cuddy|first2=Lola L.|last3=Kilgour|first3=Andrea R.|date=2003|title=Time Tagging: A Key to Musicians' Superior Memory|journal=Music Perception|language=en|volume=20|issue=3|pages=307–313|doi=10.1525/mp.2003.20.3.307|issn=0730-7829}}</ref> [[ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ|ಆಲ್ಝೈಮರ್ನ ಕಾಯಿಲೆ]] ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದೆ. <ref name=":2" /> <ref>{{Cite journal|date=2012|title=Memory for Melodies and Lyrics in Alzheimer's Disease|journal=Music Perception|language=en|volume=29|issue=5|pages=479–491|doi=10.1525/mp.2012.29.5.479}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Cuddy|first=Lola L.|last2=Sikka|first2=Ritu|last3=Vanstone|first3=Ashley|date=2015|title=Preservation of musical memory and engagement in healthy aging and Alzheimer's disease: Musical memory in Alzheimer's disease|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|language=en|volume=1337|issue=1|pages=223–231|doi=10.1111/nyas.12617|pmid=25773638}}</ref> ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಈ ಕೆಲಸವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{Cite journal|last=Cuddy|first=Lola L.|last2=Duffin|first2=Jacalyn|date=2005|title=Music, memory, and Alzheimer's disease: is music recognition spared in dementia, and how can it be assessed?|journal=Medical Hypotheses|language=en|volume=64|issue=2|pages=229–235|doi=10.1016/j.mehy.2004.09.005|pmid=15607545}}</ref> <ref name=":3" /> <ref name=":5">{{Cite web |title=The Alzheimer patient who sang 'Oh, what a beautiful morning!' |url=https://www.elsevier.com/about/press-releases/research-and-journals/the-alzheimer-patient-who-sang-oh,-what-a-beautiful-morning! |access-date=2019-12-23 |website=www.elsevier.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Glauberzon |first=Olivia |date=2009-02-25 |title=More to music than catchy tunes |url=https://www.investmentexecutive.com/newspaper_/building-your-business-newspaper/news-48303/ |access-date=2019-12-18 |website=Investment Executive |language=en |archive-date=2019-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218044835/https://www.investmentexecutive.com/newspaper_/building-your-business-newspaper/news-48303/ |url-status=dead }}</ref> ಕಡ್ಡಿ ೨೦೦೨ ರಿಂದ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ ಜರ್ನಲ್ ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್‌ನ'' ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಮ್ಯೂಸಿಕೇ ಸೈಂಟಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಸೈಕೋಮ್ಯೂಸಿಕಾಲಜಿ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಿಗೆ ಸಲಹಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref name=":0"/> <ref name=":2"/> <ref name=":4"/> ಅವರು ೨೦೦೧ ರಿಂದ ೨೦೦೨ ರವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸಮಾಜದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. <ref name=":2" /> == ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೧೯೮೭: ಫೆಲೋ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ <ref name=":4"/> * ೨೦೦೫: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಡೇವಿಡ್ ಹಾರ್ರೊಬಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name=":5"/> * ೨೦೧೧: ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಂಗೀತ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸೊಸೈಟಿ <ref name=":2"/> * ೨೦೧೧: ಫೆಲೋ, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ <ref>{{Cite web |title=APS Fellows |url=https://www.psychologicalscience.org/fellows/fellows-new.cfm |access-date=2019-12-21 |website=Association for Psychological Science |archive-date=2020-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813133237/https://www.psychologicalscience.org/fellows/fellows-new.cfm |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೧೭: ಫೆಲೋ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಬ್ರೈನ್, ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ <ref name=":4" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] czkgyyfeif8z9yvdbe75miogu3e5wqb 0 178038 1373767 1371317 2026-05-19T14:29:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373767 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]]     [[ಚಿತ್ರ:Wayang_Performance.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ದಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ) ಅವರಿಂದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ [[Manteb Soedharsono|ಮಂತೇಬ್ ಸೋಧರ್ಸೊನೊ]], "ಗತುಟ್ಕಾಕಾ ವಿನಿಸುಡಾ" ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] [[Bentara Budaya Jakarta|ಬೆಂಟಾರಾ ಬುಡಯಾ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ]], ೩೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೦ರಂದು]] '''ವಯಾಂಗ್''' ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁ|wayang}} {{Small|(in the [[Javanese language#Registers|''ngoko'' register]])}} {{Langx|jv|ꦫꦶꦁꦒꦶꦠ꧀|ringgit|label=none}} {{Small|(in the [[Javanese language#Registers|''krama'' register]])}} ) <ref name="Periplus Dictionary">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Wibisono |first=Singgih |title=Javanese English dictionary |last2=Kurniasih |first2=Yacinta |date=2002 |publisher=Periplus Editions (HK) ; Tuttle Pub |isbn=0-7946-0000-X |location=Hong Kong : North Clarendon, VT}}</ref> : ೮೦೩-೮೦೪ ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾನೀಸ್]] ರೂಪದ ಸೂತ್ರದ ಬೊಂಬೆಯಾಟವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCO2">{{Cite web |title=Wayang puppet theatre - UNESCO Intangible Cultural Heritage |url=https://ich.unesco.org/en/RL/wayang-puppet-theatre-00063 |website=ich.unesco.org |language=en}}</ref> <ref name="britwayang2"/> <ref name="History and Etymology for Wayang3">{{Cite web |title=History and Etymology for Wayang |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/wayang |access-date=22 December 2020 |website=Merriam-Webster}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ''ಗೇಮಲನ್'' ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ''ಜೆಂಡರ್ ವಯಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಇರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಹಿಂದೂ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''[[ರಾಮಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]]'' ಆಖ್ಯಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Don Rubin |url=https://books.google.com/books?id=maGU4ziPQJQC&pg=PA184 |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Asia/Pacific |last2=Chua Soo Pong |last3=Ravi Chaturvedi |publisher=Taylor & Francis |year=2001 |isbn=978-0-415-26087-9 |pages=184–186 |display-authors=etal}}</ref> <ref name="bonnefoy1623">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Yves Bonnefoy |url=https://books.google.com/books?id=r4I-FsZCzJEC&pg=PA162 |title=Asian Mythologies |publisher=University of Chicago Press |year=1993 |isbn=978-0-226-06456-7 |page=162}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಮುಂಜಾನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವಿರುತ್ತದೆ., ಜನರು ಪರದೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842" /> ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಳನ್ನು ಬಾಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರುವಾತನ್ ಆಚರಣೆಗಳು (ಸುಕೆರ್ಟೊ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೆಡೆಕಾ ಭೂಮಿ ಆಚರಣೆಗಳು (ಹೇರಳವಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು). ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಂಟೆನನ್ (ಜಾವನೀಸ್ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ) ಮತ್ತು ಸುನಟನ್ (ಸುನ್ನತಿ ಸಮಾರಂಭ) ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಜನ್ಮದಿನಗಳು, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="balihbalihan2">{{Cite web |last=Rawlings |first=Keith |year=1999 |title=Observations on the historical development of puppetry |url=http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415020550/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |archive-date=2021-04-15 |access-date=2025-03-18}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ' ನೆರಳು ' <ref name="History and Etymology for Wayang3"/> ಅಥವಾ 'ಕಲ್ಪನೆ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿದೆ]] . ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|''ಎನ್‌ಗೋಕೊ'' ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಮ( krama )ಸಮಾನಾರ್ಥಕವು ರಿಂಗಿಟ್(ringgit)ಆಗಿದೆ. <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804 [[ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ಬಯಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. . ಆಧುನಿಕ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ,ವಯಾಂಗ್ ಎಂದರೆ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804  == ಇತಿಹಾಸ == ವಾಯಾಂಗ್ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೊಂಬೆ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. : ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ,ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಕಥಾಹಂದರದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾ. ಶ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪವಾದ ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಬಹುಶಃ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. <ref name="orr69">{{Cite journal|last=Orr|first=Inge C.|title=Puppet Theatre in Asia|journal=Asian Folklore Studies|publisher=Nanzan University|volume=10|issue=1|year=1974|doi=10.2307/1177504|pages=69–84|jstor=1177504}}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಪೂ೨೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನುತೆಲುಗು ಭಾರತೀಯ ''[[ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ|ಥೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ]]'' ಬೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಜೋಡಿಸಲಾದ ಬೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Rawling1999">{{Cite web |last=Rawlings |first=Keith |year=1999 |title=Observations on the historical development of puppetry |url=http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415020550/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/chapter2.html |archive-date=2021-04-15 |access-date=2025-03-18}}</ref> ಅದರ ಮೂಲದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆ, ಆಳ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಬೊಂಬೆ ನೆರಳು ಕಲಾಕೃತಿ ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಂಗಭೂಮಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಾಂಡನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="brandon2009">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=James R. Brandon |url=https://books.google.com/books?id=g-tAlBV5_LkC |title=Theatre in Southeast Asia |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-02874-6}}</ref> : 42–44, 65, 92–94, 278 {{Verify source|date=August 2025}} ಬ್ರಾಂಡನ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಗಳು ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಅವರು ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಗೇಮಲಾನ್, ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೆಟ್ರಿಕ್ ರೂಪಗಳು, ಬಾಟಿಕ್, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆರ್ದ್ರ ಭತ್ತದ ಹೊಲ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಯಾಂಗ್ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಬೊಂಬೆಗಳು ವಯಾಂಗ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಯಾಂಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತವಲ್ಲ]] . ಅದೇ ರೀತಿ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ( wayang kulit) ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ, ನಾಟಕವು ಬೌದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ. <ref name="brandon2009" /> :  ಜಿ.ಎ.ಜೆ.ಹಝೇಉ( GAJ Hazeu) ಕೂಡ ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೊಂಬೆ ರಚನೆ, ಬೊಂಬೆಯಾಟ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಧ್ವನಿಗಳು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಾವಾನೀಸ್ ನಾಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಭಾರತದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಜೆ. ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ / ಅಲೆದಾಡುವ ಆತ್ಮಗಳಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪಣಕವಾನ್ ಭಾರತೀಯ ವೀರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾಗಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ವಯಾಂಗ್ ಶಾಮನಿಸಂನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಎಸಿ ಕ್ರೂಟ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2023)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Messingen_wandlamp_in_de_vorm_van_een_gekroonde_Garuda_het_heilige_rijdier_van_de_hindoe-god_Vishnu_TMnr_235-2.jpg|thumb|೧೯೨೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ [[ಗರುಡ]] ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪವಾದ Bléncong .]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲ === ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಜನರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. <ref name="brandon2009"/> : 42–44, 65, 92–94, 278 <ref name="miyao1422">{{Cite journal|last=Miyao|first=J.|year=1977|title=P. L. Amin Sweeney and Akira Goto (ed.) An International Seminar on the Shadow Plays of Asia|journal=Southeast Asia: History and Culture|publisher=Japan Society for Southeast Asian Studies|volume=1977|issue=7|pages=142–146|doi=10.5512/sea.1977.142}}</ref> <ref name="bonnefoy1623"/> ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಶತಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ್ದಾಗಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ( [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ), ''[[ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ]]'', ತೋಲ್ಪವಕೂತ್ತುಮತ್ತು [[ರಬನ ಛಾಯಾ|''ರಬನ ಛಾಯ'']] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಚರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ವಯಾಂಗ್ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref name="britwayang2"/> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ಸೆಮರ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಬಹಳ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಯಾಂಗ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="brandon2009"/> :  ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] ಎರಡು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ [[ರಬನ ಛಾಯಾ|ರಾವಣ ಛಾಯಾ]] ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಚೌ ನೃತ್ಯ|ಛೌ ನೃತ್ಯದಿಂದ]] ವಯಾಂಗ್ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಜೀವನ್ ಪಾಣಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಬಲಿತುಂಗ್, ಡಾಲಿನನ್ ಸನ್ನದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಇದು ''ವಯಾಂಗ್'' ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: si galigī mavayaṁ buAt thyaṁ macarita bimva ya kumāra, ಅಂದರೆ 'ಬೀಮಾ ಕುಮಾರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗೇಲಿಗಿ ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು'. <ref name="Dalinan">{{Cite web |last=Griffiths |first=Arlo |last2=Sastrawan |first2=Wayan Jarrah |title=Foundation Charter of the Dalinan Monastery |url=https://dharmalekha.info/texts/INSIDENKMantyasihI |access-date=20 July 2024}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗೇಲಿಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಕನಾಗಿರಬಹುದು, ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ರಾಜಮನೆತನದ ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]]'' ನಾಯಕ [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮನ]] ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀ ಲೋಕಪಾಲರಿಂದ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಕುಟಿ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಶಾಸನವು <ref name="Griffiths">{{Cite journal|last=Griffiths|first=Arlo|journal=Archipel|volume=99|pages=107–141|title=Rediscovering an Old Javanese Inscription: Mpu Mano's Donation in Favor of a Buddhist Dignitary in 888 Śaka|date=2020|doi=10.4000/archipel.1976}}</ref> ಮೂರು ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: atapukan ( lit. ' ), aringgit ( lit. ' ), ಮತ್ತು abanwal / abanol ( lit. ' ). ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗಿಟ್ (Ringgit) ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:Arjunawiwaha_canto_5.jpg|center|thumb|600x600px|ಕಾಕವಿನ್ ಅರ್ಜುನವಿವಾಹದ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನುಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೫ ನಲ್ಲಿ ಎಂಪು ಕಣ್ವಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ]] ಕಹುರಿಪನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿ ಎಂಪು ಕನ್ವಾ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ''ಕಾಕವಿನ್'' (ನಿರೂಪಣಾ ಕವಿತೆ) ''ಅರ್ಜುನವಿವಾಹದಲ್ಲಿ'' " santoṣâhĕlĕtan kĕlir sira sakêng sang hyang Jagatkāraṇa " ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರರ್ಥ, "ಅವನು ದೃಢ ಮತ್ತು 'ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಗಾರ'ದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ಪರದೆ." <ref name="Robson">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Robson |first=Stuart |title=Arjunawiwāha: The marriage of Arjuna of Mpu Kaṇwa |date=2008 |publisher=KITLV Press |location=Leiden |page=39-40}}</ref> kĕlir ಎಂಬುದು ವಯಾಂಗ್ ಪರದೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪದ್ಯವು ನಿಜವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಜಗತ್ಕಾರಣ(Jagatkāraṇa) (ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಕಾರ) ಅಂತಿಮ ದಲಾಂಗ್ (ಗೊಂಬೆ ಸೂತ್ರಧಾರ) ಆಗಿ ಮರ್ತ್ಯರಿಂದ ಕೇವಲ ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರಿಂದ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ. ಈ ಅವಧಿಯ ಶಾಸನಗಳು ಅವಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಅರಿಂಗಿಟ್ ನಂತಹ ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref><gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಆಕೃತಿಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajang_kulit_pop_voorstellende_Kumbakarna._TMnr_8-276.jpg|alt=Kumbakarna, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914|[[ಕುಂಭಕರ್ಣ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_van_perkament_voorstellende_Gatot_Kaca_TMnr_8-273.jpg|alt=Gatot Kaca, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914| [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗ್ಯಾಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_van_karbouwenhuid_voorstellende_Wibisana_TMnr_809-29a.jpg|alt=Wibisana, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1933| [[ವಿಭೀಷಣ|ವಿಬಿಸಾನಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೩ ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_TMnr_4833-101.jpg|alt=Princess Shinta, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1983| ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ [[ಸೀತೆ|ಶಿಂಟಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೩ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajang_kulit_pop_voorstellende_Yudhistira_TMnr_8-264.jpg|alt=Yudhishthira, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1914| [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೧೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_de_hemelnymf_Dewi_Tari_TMnr_883-13.jpg|alt=Princess Tari, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1934| ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ತಾರಿ, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೪ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. </gallery> == ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ == === ''ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್'' === <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆಕೃತಿಗಳು (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:Cepot_in_wayang_golek_form,_2015-05-14_03.jpg|alt=Cepot, a Sundanese Punokawan, Indonesia| ಸಿಪಾಟ್, ಸುಂಡಾನೀಸ್ ಪುನೋಕಾವನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:Puppet_(AM_2004.89.151-1).jpg|alt=Rahwana, Indonesia in 2004| ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ರಾವಣ|ರಹವಾನಾ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:Puppet_(AM_2004.89.149-1).jpg|alt=Ramawijaya, Indonesia in 2004| ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ರಾಮವಿಜಯ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_Gatot_Kaca_TMnr_4283-3.jpg|alt=Gatot kaca, Indonesia in 2015| [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_de_reus_Kumbakarna_TMnr_4283-8.jpg|alt=Kumbakarna, Indonesia before 1976| ಕುಂಭಕರ್ಣ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೯೭೬ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_voorstellende_Draupadi_TMnr_4283-70.jpg|alt=Dewi Drupadi, Indonesia before 1976| ದೇವಿ ದ್ರುಪದಿ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೯೭೬ರ ಮೊದಲು </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Ki_Sigit_Ariyanto_Dalang_Wayang_Kulit.jpg|thumb|300x300px|ಒಬ್ಬ ದಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ)ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:87600_wayang_kulit_ardi_bakrie_nia_ramadhani.jpg|thumb|300x300px|ದಲಾಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿವೆ, ಗೇಮಲಾನ್ (ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ''ಸಿಂಧೆನ್'' ), ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್]] ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಎಮ್ಮೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಅಥವಾ ತೈಲ ದೀಪವನ್ನು ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಿಡಿದಾಗ, ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಪಂಜಿ ಕಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref name="MediaIndonesia2">{{Cite web |title=Cerita Panji, Pusaka Budaya Nusantara yang tidak Habis Digali |url=https://mediaindonesia.com/weekend/293393/cerita-panji-pusaka-budaya-nusantara-yang-tidak-habis-digali |access-date=13 February 2021 |publisher=www.mediaindonesia.com}}</ref> ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್ ''ಪುನೋಕವಾನ್'' ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬವಿದೆ; ಅವರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವಿದೂಷಕ-ಸೇವಕರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಯ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೆಮರ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು, ಅವರು ಮಾನವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ: ಗ್ಯಾರೆಂಗ್ (ಹಿರಿಯ), ಪೆಟ್ರುಕ್ (ಮಧ್ಯಮ), ಮತ್ತು ಬಾಗೊಂಗ್ (ಕಿರಿಯ). ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವರು ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಯಾಬರೆಗೆ ಹೋಲುವ ಏನನ್ನಾದರೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಬೊಂಬೆಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಸುರಕರ್ತಾ ನಗರ (ಸೋಲೋ) ಮತ್ತು [[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ]] ನಗರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಬೊಂಬೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಮಾಂಗ್‌ಗುಂಗ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ, ಬನ್ಯುಮಾಸ್, ಸಿರೆಬನ್, ಸೆಮರಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲೊಂಬೊಕ್ ನಿಜವಾದ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಳೆದ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿವೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> [[ಚಿತ್ರ:Sisi_Refleksi.jpg|thumb|300x300px|ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದ ( ದಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ)ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲಿರ್ (ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆ) ಬಳಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ. ]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹತ್ತಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದಿಂದ ಹಾಕಲಾದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಂದು, ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೀಪದ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸುರಕಾರ್ತಾದ (STSI) ಆರ್ಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಡೋಸ (ಬಹಾಸಾ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ) ನಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ವಯಾಂಗ್ ರೂಪಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕೈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಕಲಾವಿದರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಚರ್ಮಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಆಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ರಂಧ್ರಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ). ನಂತರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜಿನ ಬಾಟಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ ಮೊದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಮೇಲಿನ ತೋಳುಗಳು, ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಳಗಿನ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋಲುಗಳು) ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಆಧಾರ ಕೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ವಯಾಂಗ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಉನ್ನತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ತಜ್ಞರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪ್ರೇ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಮದ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup><gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆಕೃತಿಗಳು (ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಮರದ ಬೊಂಬೆ)"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wayang_Kelitik_pop_Menak_Jingga_voorstellende_TMnr_2255-6.jpg|alt=Menak Jingga, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1953| [[Menak Jingga|ಮೆನಕ್ ಜಿಂಗಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೫೩ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Platte_houten_wajangpop_mogelijk_Damar_Wulan_TMnr_809-30.jpg|alt=Damar Wulan, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1933| ಡಮರ್ ವುಲನ್, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೩೩ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wayang_Kelitik_pop_Menak_Jingga_voorstellende_TMnr_1964-24.jpg|alt=Demon, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1950| ಡೆಮನ್, ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:ZP_05_Batara_Guru_02.jpg|alt=Figure of Batara Guru| ಬತಾರ ಗುರುವಿನ ಪ್ರತಿಮೆ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_5078-1.jpg|alt=Duryudhana, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1986| [[ದುರ್ಯೋಧನ|ದುರ್ಯುಧನ]], ಟ್ರೋಪೆನ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೬ರ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangpop_voorstellend_Raden_Bratasena_TMnr_195-43.jpg|alt=Brathasena, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1986| [[Brathasena|ಬ್ರಾಥಸೇನಾ]], ಟ್ರೋಪೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ೧೯೮೬ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್'' === <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Abb32,Gedompol.jpg|alt=Final fight in alun-alun in Kediri, East Java. Tawang Alun kills Klana. Indonesia 17th century| ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಕೆದಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲುನ್-ಅಲುನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ. ತವಾಂಗ್ ಅಲುನ್ ಕ್ಲಾನಾನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೧೭ನೇ ಶತಮಾನ ಚಿತ್ರ:Abb36,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji, mbok Kili (left), and Ganda Ripa or Panji (right) in the palace in Kediri, 17th century| ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ]], mbok ಕಿಲಿ (ಎಡ), ಮತ್ತು ಗಂಡಾ ರಿಪಾ ಅಥವಾ ಪಂಜಿ (ಬಲ) ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೆದಿರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:Abb43,Geleran.jpg|alt=Radèn Gunung Sari on horse says goodbye to his advisers Tratag and Gimeng before travelling to princess Kumuda Ningrat, 18th century| ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕುಮುದಾ ನಿಂಗ್ರಾಟ್ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಮೊದಲು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ರಾಡೆನ್ ಗುನುಂಗ್ ಸಾರಿ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಟ್ರಾಟಾಗ್ ಮತ್ತು ಗಿಮೆಂಗ್‌ಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು. ಚಿತ್ರ:Abb17,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji and Panji meet in Paluhamba market, 17th century| ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಲುಹಂಬ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ]] ಮತ್ತು ಪಂಜಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಚಿತ್ರ:Abb31,Gedompol.jpg|alt=Princess Sekar Taji in palace garden approached by Klana, 17th century| ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾನಾ ಸಮೀಪಿಸಿದ ಅರಮನೆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ [[Sekar Taji|ಸೇಕರ್ ತಾಜಿ.]] ಚಿತ್ರ:Abb68;Gelaran.jpg|alt=Competition between Panji Sepuh (left) and Jaya Puspita (right), 18th century| ಪಂಜಿ ಸೆಪುಹ್ (ಎಡ) ಮತ್ತು [[Jaya Puspita|ಜಯ ಪುಷ್ಪಿತಾ]] (ಬಲ), ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Wayang_santri.jpg|left|thumb|300x300px|ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]]] ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಎಂಬುದು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಕೋಲು ಬೊಂಬೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮರದ ಕೋಲಿನಿಂದ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ತಲೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅವುಗಳ ಬಹುಮುಖತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ]] [[Sundanese people|ಸುಂದನೀಸ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಮರದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಾಕ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನಂ, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್: 803-804 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಕುಡುಸ್ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ]  ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ., ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪಾಸಿಸಿರ್ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ಇದು ಜಾವಾದ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಮೂಲಕ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಬುಮೆನ್, ತೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಜೆಪಾರಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಮೆನಕ್ ಆಗಿ ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಿರೆಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಸೆಪೆಕ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ . ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನುಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ವಾಲಿ ಸುನನ್ ಕುಡಸ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾದ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತದ'' ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಈಗ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ., ಇದು ಬಂಡಂಗ್, ಬೊಗೊರ್ ಮತ್ತು ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಂದನೀಸ್ ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮಾತರಂ ಕೆಜಾವೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಬಹುಶಃ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಗುಂಗ್‌ನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಮಾತರಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತದ'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪೂರ್ವ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪುನಕಾವನ್ (ಸೇವಕರು ಅಥವಾ ತಮಾಷೆಗಾರರು) ಸುಂದನೀಸ್ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಟ್ ಅಥವಾ ಅಸ್ಟ್ರಾಜಿಂಗವನ್ನು ಬಾಗೊಂಗ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ದಾವಾಲಾ ಅಥವಾ ಉಡೆಲ್ ಪೆಟ್ರುಕ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂದು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ನ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Menari_Topeng_Malang.jpg|alt=Dancing wayang topeng in Malang| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ನೃತ್ಯ ಮಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Studioportret_van_een_groep_wajang_topeng_spelers_TMnr_60027221.jpg|alt=Studio portrait of wayang topeng actors| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಭಾವಚಿತ್ರ ನಟರು ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_bij_de_regent_van_Malang_TMnr_10017908.jpg|alt=Wayang topeng Malang| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ಮಲಾಂಗ್ ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_TMnr_60018012.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Portret_van_een_groep_wajang_wong_spelers_in_de_buitenlucht_TMnr_60043366.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_wong_voorstelling_aan_het_hof_van_de_Sultan_van_Jogjakarta_TMnr_60046822.jpg|alt=Wayang topeng in Java| ವಯಾಂಗ್ ಟೊಪಾಂಗ್‍ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್'' === ಈ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲವು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[Jenggala|ಜೆಂಗ್ಲ]], [[ಕಡಿರಿ ರಾಜ್ಯ|ಕೆದಿರಿ]] ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಜೆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿಯಿಂದ ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಡೆಲಾರಸ್‌ರ ಕಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ [[ಕೋಳಿ ಅಂಕ|ಹೋರಾಟದ ಕೋಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ]] ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ''ಡಮರ್ವುಲನ್'' ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ನಾಯಕನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡಮರ್ವುಲನ್ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹುಡುಗ, ಅವನು ಧೈರ್ಯ, ಯೋಗ್ಯತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯುವ ಪ್ರೇಮಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆರೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬ್ಲಂಬಂಗನ್‌ನ ''ಆದಿಪತಿ'' (ವೈಸ್‌ರಾಯ್) ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ಸುಂದರ ರಾಣಿ [[Kencanawungu|ಶ್ರೀ ರತು ಕೆಂಕನವುಂಗುವಿನ]] ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರು [[Minakjinggo|ಮಿನಕ್‌ಜಿಂಗೊವನ್ನು]] ಉರುಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಡಮರ್ವುಲನ್ ಕೆಂಕನವುಂಗುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಲೇಡಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರೇಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದಲಾಂಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಜಗಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.   === ''ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್'' ===   ವಾಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಸುರುಳಿ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಚಿತ್ರ ಲಾವಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆಗಳಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಅದೇ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ-ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೂ [[ಸುರಕಾರ್ಟಾ|ಸುರಾಕಾರ್ತಾ]] (ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಸೊಲೊ) ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚೀನೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಒಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಸುರುಳಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತೊಗಟೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಎರಡು ಸೆಟ್ಗಳಿವೆ, ಇವು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ, ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಎರಡೂ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಪಸಿತಾನ್ ಮತ್ತು ವೊನೋಗಿರಿಯಲ್ಲಿ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ತೆರೆದ-ಬದಿಯ ಮಂಟಪಗಳು ಅಥವಾ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ದೆಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ) ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ವಾದ್ಯಮೇಳದವರು ಮತ್ತು {{Lang|id|[[rebab]]}} ಸಂಗೀತಗಾರ (ಲಂಬವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪಿಟೀಲು ತರಹದ ವಾದ್ಯ) ನುಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ದೆಲಾಂಗ್ ಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವು ಒಂದು ಕಥೆ ಅಥವಾ ಕಥೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜಿ ಪ್ರಣಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇವು ೧೨ ನೇ-೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜೆಂಗಾಲ, ದಹಾ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಅರೆ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು"> ಚಿತ್ರ:Abb32,Gedompol.jpg|Final fight in alun-alun in Kediri, East Java. Tawang Alun kills Klana. [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|Indonesia]] 17th century ಚಿತ್ರ:Abb36,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]], mbok Kili (left), and Ganda Ripa or Panji (right) in the palace in Kediri, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb43,Geleran.jpg|Radèn Gunung Sari on horse says goodbye to his advisers Tratag and Gimeng before travelling to princess Kumuda Ningrat, 18th century ಚಿತ್ರ:Abb17,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]] and Panji meet in Paluhamba market, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb31,Gedompol.jpg|Princess [[Sekar Taji]] in palace garden approached by Klana, 17th century ಚಿತ್ರ:Abb68;Gelaran.jpg|Competition between Panji Sepuh (left) and [[Jaya Puspita]] (right), 18th century </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್'' ===   [[ಚಿತ್ರ:Rama_dan_Sinta.jpg|thumb|ರಾಮಾಯಣ ಬ್ಯಾಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ರಾಮ]] ಮತ್ತು [[ಸೀತೆ|ಶಿಂತಾ]] wayang wong]] === ''ವಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್'' === ವಾಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆಂಗ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವೇಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆನ್ಗ್{{Reference page|p=757}} ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ (ುಮೆನ್ನೈಟೆ) ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು [[Janggala|ಜಂಗಲಾ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಥೆಗಳ ಪಂಜಿ ಸರಣಿಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಟಗಾರರು ವಾಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್ ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೆಧೋಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಕೆಡ್ಹೋಕ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ಟೊಪೆಂಗ್ನಂತೆ 'ಮುಖವಾಡ' ಎಂದರ್ಥ. ಕೇದಿರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಚಂದ್ರ ಕಿರಾನಾ ಮತ್ತು ಜಂಗಾಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುವರಾಜ ರಾಡೆನ್ ಪಞ್ಜಿ ಅಸ್ಮರಬಂಗುನ್ ಕುರಿತ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಕಿರಣನು [[ರತಿ|ದೇವಿ ರತಿಹ್]] (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ) ನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಿ [[ಕಾಮದೇವ|ಕಾಮಜಯ]] (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವರು) ನ ಅವತಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಿರಾಣನ ಕಥೆಗೆ ಸ್ಮರದಹನ (ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಂಕಿ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಪುತ್ರ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ, ಯೋಗಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸುರಕರ್ತ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಹರಡಿತು.<gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಂಬೆ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>(3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>ಸುಂದನೀಸ್ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ <small>1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ <small>ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ <small>[[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| ವಯಾಂಗ್ ಮಕಸ್ಸರ್ </gallery> == ಕಥೆಗಳು == ವಯಾಂಗ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ, ಇದರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತ'' ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಂಗ್ಕಪುರ (ಲಂಕಾ) ಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಕೇಡಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪಂಜಿ ಸ್ದಿರಣಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ-ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವಳಿ ಜಾವನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[Janggala|ಜಂಗಲಾ]] ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇಡಿರಿ) ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. === ''ವಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ'' === ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ (ಜಾವನೀಸ್ಃ يو ، ಲಿಟ್. 'ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಯಾಂಗ್': ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಆಧರಿಸಿದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್, ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮತ್ತು ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ:  <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="ವಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ದ ಗೊಂಬೆಗಳು :ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ನಿಂದ "> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Anggada_TMnr_15-954-31.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಅಂಗದ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Jayadrata_TMnr_15-954-23.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಜಯದ್ರಥ, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Kendran_TMnr_15-954-13.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಕೆಂದ್ರನ್, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Sangruda_TMnr_15-954-40.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸಂಗ್ರುಡ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Duryadana_TMnr_15-954-91.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ದುರ್ಯೋಧನ, Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Wajangfiguur_voorstellende_Gatakaca_TMnr_15-954-93.jpg|ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಘಟೋತ್ಕಜ Tropenmuseum collection, Indonesia, before 1900 </gallery> === ''ವಯಾಂಗ್ ಪಂಜಿ'' === [[ಕಡಿರಿ ರಾಜ್ಯ|ಕೇದಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪಂಜಿ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಈ ಕಥೆಯು ಜಂಗಲ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇದಿರಿ) ಅವಳಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಪ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ( lit. ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ವೋಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು. * ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಅಸ್ಮೊರೊ ಬಂಗುನ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಕುಡ ವಾನೆಂಗ್ಪತಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಇನು ಕೆರ್ತಪತಿ * ಗಲು ಚಂದ್ರ ಕಿರಣ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಸೆಕರ್ತಾಜಿ * ಪಂಜಿ ಸೆಮಿರಾಂಗ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಕುಡ ನರವಾಂಗ್ಸ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಿರಣನ ಪುರುಷ ವೇಷ * ಅಂಗ್‌ಗ್ರೇನಿ === ''ವಯಾಂಗ್ ಮೇನಕ್'' === [[ಚಿತ್ರ:Menak_Amir_Hamza.jpg|right|thumb|260x260px|{{Lang|id|Menak}} 1792 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು.]] (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ಮೆನಾಕ್{{Reference page|p=475}}) ಎಂಬುದು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಯಕ [[Hamza ibn Abdul-Muttalib|ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ]] ಅವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯೆಂಗ್ರಾನಾನ ವೀರೋಚಿತ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಾಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆಯ ನಾಟಕಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಲೊಂಬೋಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೆನಾಕ್ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಅಥವಾ ಕೋಲು-ಗೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೊಂಬೋಕ್ನಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಕೈಗೊಂಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ವೇಯಾಂಗ್ ಸಸಾಕ್ ಆಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮೆನಾಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬಹುಶಃ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬುಮೆನ್ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೆನಕ್ ಎಂಬ ಪದವು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಿರುದು, ಇದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವರ ಅನುಕರಣೀಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಎಂಬುದು ತನ್ನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು "ಅಬ್ರಹಾಮನ ಧರ್ಮ" ಎಂಬ ಏಕದೇವತಾ ನಂಬಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಪಾತ್ರ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕೋಪರ್ಮನ್‌ನ ಅವರ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೊಂದರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕ ಪಾಟಿ ಬೆಸ್ತಾಕ್, ಇವರು ರಾಜ ನುರೆಸೆವಾನ್‌ನ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಪತ್ನಿ ದೇವಿ ಮುನ್ನಿಂಗ್ಗರ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಪೇಗನ್ ರಾಜರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೇಗನ್ ರಾಜರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಅವರ ತಂದೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಹಮ್ಜಾ ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಮುತ್ತಲಿಬ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಮ್ಜಾ ಒಬ್ಬ ಉಗ್ರ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಿ ಕ್ರಿ.ಶ.೬೨೪ ರಲ್ಲಿ ಉಹುದ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ ಯಸಾದಿಪುರ I (೧೭೨೯-೧೮೦೨) ''ಸೆರಾತ್ ಮೆನಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' [[ಜಾವಾದ ಭಾಷೆ|ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಮರದ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ; ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. * ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯಂಗ್ರಾನಾ/ಅಮೀರ್ ಅಂಬ್ಯಾಹ್/ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ * ಪ್ರಭು ನರ್ಸೇವಾನ್ * ಉಮರ್ ಮಾಯಾ * ಉಮರ್ ಮಡಿ * ದೇವಿ ರೆಟ್ನಾ ಮುನಿಂಗರ್ <gallery widths="300" heights="200" perrow="5" class="center" caption="{{Lang|id|Menak}} figures from Javanese {{Lang|id|wayang golek}}"> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_Amir_Hamza_alias_Menak_alias_Jayengrana_voorstellend_TMnr_6148-5-4a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Jayengrana]], a collection from Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_Umarmaya_voorstellende_TMnr_6148-5-1a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Umarmaya]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-7.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Umarmadi]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-5.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, [[Jiweng]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-6a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, Putri [[Murtinjung]], a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Houten_wajangpop_TMnr_6148-5-8a.jpg|{{Lang|id|Wayang golek menak}}, King [[Maktal]] (Albania), a collection at Tropenmuseum, the Netherlands, before 2003 </gallery>   [[ಚಿತ್ರ:Wayang_Wahyu.jpg|thumb|ವಯಾಂಗ್ ವಾಹ್ಯು]] ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಯಾಂಗ್ ವಾಹ್ಯು ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦮꦃꦪꦸ}} ) ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾವಾನೀಸ್ [[ಜೆಸ್ವಿಟರು|ಜೆಸ್ಯೂಟ್]] ಸಹೋದರ ಟಿಮೊಥಿಯಸ್ ಎಲ್. ವಿಗ್ನಿಯೊಸುಬ್ರೊಟೊ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಿಗೆ [[ಬೈಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ]] ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲು ಬಳಸಿದರು. <ref name="poplawska194">{{Cite journal|last=Poplawska|first=Marzanna|year=2004|title=Wayang Wahyu as an Example of Christian Forms of Shadow Theatre|journal=Asian Theatre Journal|publisher=Johns Hopkins University Press|volume=21|issue=2|pages=194–202|doi=10.1353/atj.2004.0024}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ,ವಯಾಂಗ್ ಸಾದತ್ ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦱꦢꦠ꧀|label=none}} ) ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ, ಅಂತೆಯೇ ವಯಾಂಗ್ ಪಂಚಶೀಲ (wayang Pancasila) ( {{Langx|jv|ꦮꦪꦁꦥꦚ꧀ꦕꦱꦶꦭ|label=none}} ) <ref name="Periplus Dictionary"/> : 803-804 ವನ್ನು  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="poplawska194" /> ವಯಾಂಗ್ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಟಿಂಟುವಾಯ್ ಚುವೊ ಮತ್ತು ದಲಾಂಗ್ ಪಾಕ್ ಡೈನ್ ಮಾಡಿದ ''[[ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್]]'' . <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> == ಕಲಾವಿದ == === ದಲಾಂಗ್ === <gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಗೊಂಬೆ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>(3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್<small>ಸುಂದನೀಸ್ (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ <small>1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್(ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ <small>ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ <small>[[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| ವಯಾಂಗ್ ಮಕಸ್ಸರ್ </gallery> [[ಚಿತ್ರ:Pentas_Wayang_Kulit.jpg|thumb|300x300px|ದಲಾಂಗ್(ಗೊಂಬೆಯಾಟದ ಸೂತ್ರದಾರ), ಸಿಂಧೆನ್ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾವಾನೀಸ್ ಗಾಯಕ), ಮತ್ತು ವಿಯಾಗ (ಗೇಮಲಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು) [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]] ದಲಾಂಗ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧಲಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕವಿ ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದರು. <ref name="britwayang2">{{Cite encyclopedia|year=2012|title=Wayang: Indonesian Theatre|encyclopedia=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/art/wayang}}</ref> <ref name="Rubin2001p1842"/> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ಅವರು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು, ಕಥೆಯ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="liu175">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=166, 175 note 2, 76–78}}</ref> ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ''ದಲಾಂಗ್'' ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಾಟಕೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ, ನಾಟಕವು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದಲಾಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="britwayang2" /> <ref name="Rubin2001p1842" /> <ref name="liu175" /> ಬಾಲಿಯ ಕ್ಲುಂಗ್‌ಕುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯ ಛಾವಣಿಯ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಆ ಕಾಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್‍ನ ಆಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಲಿನೀಸ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ (5 ರಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 15)&nbsp;ಮಿಮೀ — ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಇಂಚು — ದಪ್ಪ) ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಾಂಗ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರೂಪ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2017)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> === ''ಸಿಂಧೆನ್'' === ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅಥವಾ ಸಿಂಧೆನ್ (ಜಾವನೀಸ್ನಿಂದ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕೈಕ ಗಾಯಕರಾಗಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲು ಹಾಡುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪದವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗಾಯನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಸಿಂಡೆನ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು 'ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು' ಅಥವಾ 'ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವವರು' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪಸಿಂಧಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅನ್ನು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಡೆನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರಂಗಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ವಾರಾ ಮತ್ತು ಅಂಗಣ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಾರಾ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ 'ಸ್ತ್ರೀ' ಮತ್ತು ಅಂಗಾನಾ ಎಂದರೆ 'ಸ್ವತಃ' ಎಂದರ್ಥ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಾರಂಗಾನಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೆನೆಂಗನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. === ''ವಿಯಾಗ'' === ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ನುಡಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು ಎಂದರೆ ವಿಯಾಗಾ ಎಂಬ ಪದ. ವಿಯಾಗವನ್ನು ನಿಯಾಗಾ ಅಥವಾ ನಾಯಗಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ 'ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ'. == ಪರಂಪರೆ == === ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪದನಾಮ ===   [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]] ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವಯಾಂಗ್ - ಚಪ್ಪಟೆ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆ ( wayang kulit ), ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ ( {{Lang|id|wayang klitik}} ), ಮತ್ತು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಬೊಂಬೆ ( {{Lang|id|[[wayang golek]]}} ) ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ ರಂದು "ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇರುಕೃತಿ"ಯಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. <ref name="UNESCO2"/> ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ., ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್, ವಯಾಂಗ್ ಸುಕೆಟ್, ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ . ಮುಖವಾಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. ( {{Lang|id|[[topeng]]}} ), ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು. ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಸುರಿನಾಮ್]], [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಭಾರತ]], [[ಟರ್ಕಿ]] ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Siyuan Liu |url=https://books.google.com/books?id=H1iFCwAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Asian Theatre |publisher=Routledge |year=2016 |isbn=978-1-317-27886-3 |pages=72–81}}</ref> ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕೋಟಾ ತುವಾ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed" widths="180" heights="180" perrow="5" caption="ವಯಾಂಗ್ ಪಪಿಟ್ ಥಿಯೇಟರ್"> ಚಿತ್ರ:Wayang_Painting_of_Bharatayudha_Battle.jpg|alt=Wayang glass painting depiction of Bharatayudha battle.| <small>Wayang ಗ್ಲಾಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಭರತಾಯುಧ ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Gong_Chimes_and_percussion,_Musical_Instrument_Museum,_Phoenix,_Arizona.jpg|alt=A wayang kulit set and a gamelan ensemble collection, Indonesia section at the Musical Instrument Museum, Phoenix, Arizona, United States.| <small>wayang kulit ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಲಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹ, ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ವಿಭಾಗ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಫೀನಿಕ್ಸ್]], [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] .</small> ಚಿತ್ರ:SANG_DALANG.jpg|alt=A wayang show in Java, Indonesia, presenting a wayang puppet.| <small>ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] wayang ಪ್ರದರ್ಶನ, wayang ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.</small> ಚಿತ್ರ:Dalang.jpg|alt=Wayang golek (3D wooden puppet), Gatot Kaca, Indonesia in 2017.| <small>{{Lang|id|Wayang golek}} (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಘಟೋತ್ಕಚ|ಗಟೋಟ್ ಕಾಕಾ]], 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Golek_Sunda_PRJ_1.jpg|alt=Sundanese wayang golek (3D wooden puppet), Indonesia.| <small>ಸುಂದನೀಸ್ {{Lang|id|wayang golek}} (3D ಮರದ ಬೊಂಬೆ), [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] .</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_wajang_kelitik_voorstelling_met_gamelanorkest_in_Ngandong_TMnr_60023519.jpg|alt=A wayang klitik (flat wooden puppet) performance with a gamelan orchestra in Ngandong, Java, in 1918.| <small>ಎ {{Lang|id|wayang klitik}} 1918 ರಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದ]] ನ್ಗಾಂಡೊಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ (ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_gamelanorkest_begeleidt_het_schaduwpoppenspel_Wajang_koelit._TMnr_60003354.jpg|alt=Wayang kulit (shadow puppet show) accompanied by a gamelan ensemble in Java, c. 1870.| <small>[[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ Wayang kulit (ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನ), {{Circa|1870}} .</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_(shadow_puppets)_from_central_Java,_a_scene_from_'Irawan's_Wedding'.jpg|alt=Wayang (shadow puppets) from central Java, a scene from Irawan's Wedding, mid-20th century, University of Hawaii Dept. of Theater and Dance.| <small>ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ Wayang (ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು), ''[[ಐರಾವಣ|ಐರಾವಣನ]] ವಿವಾಹದ'' ದೃಶ್ಯ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Beber_Opened.jpg|alt=Wayang beber depiction of a battle.| <small>{{Lang|id|Wayang beber}} ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಣ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayangan_(259).jpg|alt=Wayang kulit and wayang golek dalang (puppeteer), Ki Entus Susmono.| <small>Wayang kulit ಮತ್ತು {{Lang|id|wayang golek dalang}} (ಗೊಂಬೆಯಾಟಗಾರ), ಕಿ ಎಂಟಸ್ ಸುಸ್ಮೋನೊ.</small> ಚಿತ್ರ:Sisi_Lain_Seorang_Dalang.jpg|alt=Wayang golek performance in Yogyakarta.| <small>{{Lang|id|Wayang golek}} [[ಜಾಗ್ಯಕಾರ್ತ|ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_show.jpg|alt=Wayang kulit (leather shadow puppet) performance.| <small>Wayang kulit (ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ) ಪ್ರದರ್ಶನ.</small> ಚಿತ್ರ:Wayang_Kulit;_Kayonan_(tree_of_life),_Arjuna_and_Sumbadra_from_Java.JPG|alt=Kayon (Gunungan).| <small>ಕಾಯೋನ್ ( ಗುನುಂಗನ್ ).</small> ಚಿತ್ರ:Costume_dolls_of_Makassar_couple.jpg| {{Lang|jv|Wayang makassar}} </gallery>  * ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಗರುಡ ವಿಷ್ಣು ಕೆನ್ಸೇನಾ * ಜಾವನೀಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ === * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Alton L. Becker |author-link=Alton L. Becker |title=The Imagination of Reality: Essays in Southeast Asian Coherence Systems |date=1979 |publisher=ABLEX |editor-last=Aram Yengoyan and Alton L. Becker |location=Norwood, NJ |chapter=Text-Building, Epistemology, and Aesthetics in the Javanese Shadow Theatre}} * ಬ್ರಾಂಡನ್, ಜೇಮ್ಸ್ (1970). ''ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ&nbsp;— ಮೂರು ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳು'' . ಹಾರ್ವರ್ಡ್. * ಗುಲಾಮ್-ಸರ್ವರ್ ಯೂಸೋಫ್ (1994). ''ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯನ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಿಘಂಟು'' . ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. * ಕ್ಲಾರಾ ವ್ಯಾನ್ ಗ್ರೊನೆಂಡೇಲ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ (1985). ''ದಿ ದಲಾಂಗ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ವಯಾಂಗ್'' . ಡಾರ್ಡ್ರೆಕ್ಟ್, ಫೋರಿಸ್. * ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1987). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪ್ಲೇಸ್, ಜಾವಾನೀಸ್ ಸೆಲ್ವ್ಸ್'' . ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. * ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1992). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್'' . OUP. * ಲಾಂಗ್, ರೋಜರ್ (1982). ''ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ರಂಗಭೂಮಿ: ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೀಕರಣ'' . ಉಮಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ಮೆಲ್ಲೆಮಾ, ಆರ್‌ಎಲ್ (1988). ''ವಯಾಂಗ್ ಪಪೆಟ್ಸ್: ಕೆತ್ತನೆ, ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ'' . ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ರಾಯಲ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬುಲೆಟಿನ್ 315. * ಮುಡ್ಜಾನಟ್ಟಿಸ್ಟೊಮೊ (1976). ''ಪೆಧಾಲಂಗನ್ ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತ'' . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ (ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ). * ಪೊಪ್ಲಾವ್ಸ್ಕಾ, ಮರ್ಝನ್ನಾ (2004). ''ಏಷ್ಯನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜರ್ನಲ್'' . ಸಂಪುಟ 21, ಪು.&nbsp;೧೯೪–೨೦೨. * ಸಿಗ್ನೆಲ್, ಕಾರ್ಲ್ (1996). ''ಜಾವಾದ ನೆರಳು ಸಂಗೀತ'' . ಸಿಡಿ ಕಿರುಪುಸ್ತಕ. ರೌಂಡರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಿಡಿ 5060. * ಸೋಡರ್ಸೊನೊ (1984). ''ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್'' . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ, ಗಡ್ಜಹ್ ಮದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/ ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸಿನಿಕ್ ಶೇಡ್ಸ್ (ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್, ಕುಲಿಟ್, ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಲೆಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405221101/http://pages.citenet.net/users/ctmw2400/ |date=2023-04-05 }} . * [https://web.archive.org/web/20070703061208/http://www.gamelannetwork.co.uk/seleh-notes-library/wayang-puppets.html ಸೆಲೆಹ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಲೇಖನ] * [https://web.archive.org/web/20041104025934/http://www.indonesiatourism.go.id/gallery/traddance.htm ವಯಾಂಗ್ ಒರಾಂಗ್ (ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ] * [http://www.puppet.org/museum/permanent.shtml#Wayang ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್: ಪಪಿಟ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನ.] * [http://www.pbase.com/amoxtli/wayang_golek ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಒ. ಕೊಯೆನಿಗ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೊಂಬೆಗಳ ವಿವರಣೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.] * ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ [https://web.archive.org/web/20060108112008/http://www.unesco.or.id/activities/culture/programme/259.php ವಯಾಂಗ್ ಪಪಿಟ್ ಥಿಯೇಟರ್] * [http://www.marlamallett.com/puppets.htm ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮರದ ಕಡ್ಡಿ ಬೊಂಬೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405021848/http://www.marlamallett.com/puppets.htm |date=2023-04-05 }} . (ವಾಣಿಜ್ಯ ತಾಣ) * [https://web.archive.org/web/20051213222640/http://discover-indo.tierranet.com/wayang.htm ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಒಂದು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಲೋಕನ (ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ)] * [https://web.archive.org/web/20090429070314/http://www.internationalfolkart.org/exhibitions/dancingshadows.html ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ] * [https://web.archive.org/web/20100426062829/http://www.multiculturalcanada.ca/wkcsp ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೆನಡಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.] * [http://cwa-web.org/cwa ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್] * [http://cwa-web.org/dissertation/wayang-dis/ ವಯಾಂಗ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರ್, ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ] {{Indonesia topics}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೊಂಬೆಯಾಟ]] 5qhj7z1aojg4l24sf27vttjqn2brg24 0 178986 1373804 1373628 2026-05-20T02:11:37Z Ranjitha kundhapura 94505 1373804 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Shree Devi Siddeshwara Holi Festival Celebration Karnataka 2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಜನರು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರತಿಯೊಮ್ಮೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕಾಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದನು. ಹೋಲಿಕಾಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿತ್ತು. ಅವಳು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿಗೆ ಕುಳಿತಳು. ಆದರೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋಲಿಕಾ ಸುಟ್ಟುಹೋದಳು; ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಬದುಕುಳಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಕೆಟ್ಟತನ ಸೋತು ಸತ್ಯ ಜಯಿಸಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿರ ನೆನಪಿಸಲು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಟಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬರ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಂಬವನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತ ಜನರು ಸೇರಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಜನರು ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸಿ, ಹಾಡು ಹಾಡಿ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿದರು.ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಮಳೆ ಬಂದು ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಜನರು ಇದನ್ನು ಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನಂಬಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ “ಮರಾಟಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಜನರು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಪದ್ಯ== '''ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವೋಮಾ. ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವೋಮಾ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಾಲೇಡೊಂಗೇರ ಸಿಲೇಜಾತ್ರಿ, ಸಕಸ ಪಾವಸ್ ಸಾಗಿಲೆ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮನದ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕಡವೇನೇ ಕಡವೆ ಬವುಕ ನಾರಿ ಏಕ್ ಸೇ ನಾಯಿ ಮೆಳೋಕ್ ಶ್ಯಾಂಗಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಹೋಗುವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಜೊತೆಗಾರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಗಟಚೆ ವೊವರ ಲಾಗಿಲೋ ಪಾವಾಸ ಹದನ ಶಯಿನ ಜಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆ ಜೋರಾಗಿ ಸುರಿದು ಸುತ್ತಮುತ್ತೆಲ್ಲ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಉಂಬರ ಪಿಕಲೋ ಬೋಕಡ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಉಂಬರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಣ್ಣಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮರಗಳು ಒಣಗಿವೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕರಚೋಳ ಪಿಕಲೇ ಚಿಕಲ್ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಬೆಳೆಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಕೆಸರು ಒಣಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಏಕ್ ಸೇ ಪಾಯ ಲಾಗಲೇ ಕಾಟೇ ಪಯಿಯ ಜಾತೇ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ನಡೆಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ತಗುಲುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಐರಾಣಿ ಪಾಣಿ ಪೈಲಾಣಿ ಗೋಣಿ ಮದಿ ಜಾತಾ ರಾಮ ಚೀ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಹೊತ್ತು ಹೋಗುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. '''ಕನ್ನಡ ಹಾಡು''' ಯಾವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಯಾವ ವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾದಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ, ದೇವಿ ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ ದೇವಿ ಜಪ ಮಾಡಿದಳೋ, ಮಂಟಪ ಸಿಂಗಾರ, ದೇವಿಗೆ ರಥ ಸಿಂಗಾರ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೊಂಡಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಗೆಂಡೆ ಭೂಷಣ ದೇವಿಗೆ, ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಮ್ಮ, ಮಂಗಳಾರತಿ ದೇವಿಗೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರಯ್ಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಶಿದ್ದೇಶ್ವರ ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== anpgwdtabbcbnxpcbmap44sbx5w13w1 1373805 1373804 2026-05-20T02:13:06Z Ranjitha kundhapura 94505 1373805 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Shree Devi Siddeshwara Holi Festival Celebration Karnataka 2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಜನರು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರತಿಯೊಮ್ಮೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕಾಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದನು. ಹೋಲಿಕಾಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿತ್ತು. ಅವಳು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿಗೆ ಕುಳಿತಳು. ಆದರೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋಲಿಕಾ ಸುಟ್ಟುಹೋದಳು; ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಬದುಕುಳಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಕೆಟ್ಟತನ ಸೋತು ಸತ್ಯ ಜಯಿಸಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿರ ನೆನಪಿಸಲು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಟಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬರ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಂಬವನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತ ಜನರು ಸೇರಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಜನರು ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸಿ, ಹಾಡು ಹಾಡಿ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿದರು.ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಮಳೆ ಬಂದು ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಜನರು ಇದನ್ನು ಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನಂಬಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ “ಮರಾಟಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಜನರು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಪದ್ಯ== '''ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವೋಮಾ. ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವೋಮಾ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಾಲೇಡೊಂಗೇರ ಸಿಲೇಜಾತ್ರಿ, ಸಕಸ ಪಾವಸ್ ಸಾಗಿಲೆ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮನದ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕಡವೇನೇ ಕಡವೆ ಬವುಕ ನಾರಿ ಏಕ್ ಸೇ ನಾಯಿ ಮೆಳೋಕ್ ಶ್ಯಾಂಗಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಹೋಗುವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಜೊತೆಗಾರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಗಟಚೆ ವೊವರ ಲಾಗಿಲೋ ಪಾವಾಸ ಹದನ ಶಯಿನ ಜಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆ ಜೋರಾಗಿ ಸುರಿದು ಸುತ್ತಮುತ್ತೆಲ್ಲ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಉಂಬರ ಪಿಕಲೋ ಬೋಕಡ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಉಂಬರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಣ್ಣಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮರಗಳು ಒಣಗಿವೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕರಚೋಳ ಪಿಕಲೇ ಚಿಕಲ್ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಬೆಳೆಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಕೆಸರು ಒಣಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಏಕ್ ಸೇ ಪಾಯ ಲಾಗಲೇ ಕಾಟೇ ಪಯಿಯ ಜಾತೇ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ನಡೆಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ತಗುಲುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಐರಾಣಿ ಪಾಣಿ ಪೈಲಾಣಿ ಗೋಣಿ ಮದಿ ಜಾತಾ ರಾಮ ಚೀ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಹೊತ್ತು ಹೋಗುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. '''ಕನ್ನಡ ಹಾಡು''' ಯಾವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಯಾವ ವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾದಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ, ದೇವಿ ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ ದೇವಿ ಜಪ ಮಾಡಿದಳೋ, ಮಂಟಪ ಸಿಂಗಾರ, ದೇವಿಗೆ ರಥ ಸಿಂಗಾರ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೊಂಡಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಗೆಂಡೆ ಭೂಷಣ ದೇವಿಗೆ, ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಮ್ಮ, ಮಂಗಳಾರತಿ ದೇವಿಗೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರಯ್ಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಶಿದ್ದೇಶ್ವರ ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== cxvspuxfx1490f612m6px85foe6shxx 1373806 1373805 2026-05-20T02:14:02Z Ranjitha kundhapura 94505 1373806 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Shree Devi Siddeshwara Holi Festival Celebration Karnataka 2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಜನರು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರತಿಯೊಮ್ಮೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕಾಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದನು. ಹೋಲಿಕಾಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿತ್ತು. ಅವಳು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿಗೆ ಕುಳಿತಳು. ಆದರೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋಲಿಕಾ ಸುಟ್ಟುಹೋದಳು; ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಬದುಕುಳಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಕೆಟ್ಟತನ ಸೋತು ಸತ್ಯ ಜಯಿಸಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿರ ನೆನಪಿಸಲು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಟಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬರ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಂಬವನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತ ಜನರು ಸೇರಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಜನರು ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸಿ, ಹಾಡು ಹಾಡಿ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿದರು.ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಮಳೆ ಬಂದು ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಜನರು ಇದನ್ನು ಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನಂಬಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ “ಮರಾಟಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಜನರು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಪದ್ಯ== '''ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವೋಮಾ. ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವೋಮಾ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಾಲೇಡೊಂಗೇರ ಸಿಲೇಜಾತ್ರಿ, ಸಕಸ ಪಾವಸ್ ಸಾಗಿಲೆ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮನದ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕಡವೇನೇ ಕಡವೆ ಬವುಕ ನಾರಿ ಏಕ್ ಸೇ ನಾಯಿ ಮೆಳೋಕ್ ಶ್ಯಾಂಗಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ಹೋಗುವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಜೊತೆಗಾರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಗಟಚೆ ವೊವರ ಲಾಗಿಲೋ ಪಾವಾಸ ಹದನ ಶಯಿನ ಜಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆ ಜೋರಾಗಿ ಸುರಿದು ಸುತ್ತಮುತ್ತೆಲ್ಲ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಉಂಬರ ಪಿಕಲೋ ಬೋಕಡ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಉಂಬರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಣ್ಣಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮರಗಳು ಒಣಗಿವೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಕರಚೋಳ ಪಿಕಲೇ ಚಿಕಲ್ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಬೆಳೆಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಕೆಸರು ಒಣಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಏಕ್ ಸೇ ಪಾಯ ಲಾಗಲೇ ಕಾಟೇ ಪಯಿಯ ಜಾತೇ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ನಡೆಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ತಗುಲುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. ಐರಾಣಿ ಪಾಣಿ ಪೈಲಾಣಿ ಗೋಣಿ ಮದಿ ಜಾತಾ ರಾಮ ಚೀ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ||2|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಹೊತ್ತು ಹೋಗುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳು. “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. '''ಕನ್ನಡ ಹಾಡು''' ಯಾವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಯಾವ ವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾದಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ, ದೇವಿ ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ ದೇವಿ ಜಪ ಮಾಡಿದಳೋ, ಮಂಟಪ ಸಿಂಗಾರ, ದೇವಿಗೆ ರಥ ಸಿಂಗಾರ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೊಂಡಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಗೆಂಡೆ ಭೂಷಣ ದೇವಿಗೆ, ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಮ್ಮ, ಮಂಗಳಾರತಿ ದೇವಿಗೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರಯ್ಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಶಿದ್ದೇಶ್ವರ ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== bjwph01h77o0lwf4w6x1c4ms9uxxx5g 1373849 1373806 2026-05-20T11:03:17Z Ranjitha kundhapura 94505 1373849 wikitext text/x-wiki '''ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ''' [[File:Shree Devi Siddeshwara Holi Festival Celebration Karnataka 2026.jpg|thumb|]] ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಂಡ ದೇಶ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹಬ್ಬಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಭರಿತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. <ref>ಗೊ.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. ೧೯೭೭</ref> <ref>ಗೊ.ರು. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ, ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ'', ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬.</ref> == ಪರಿಚಯ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮೋ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಕಟ್ಟು ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಮುಂತಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿ, ಹಾಡು-ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದು ಇದೆ. ಈ ಕಥೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಜನರು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಜನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರತಿಯೊಮ್ಮೆ ದೇವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕಾಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದನು. ಹೋಲಿಕಾಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡದ ವರವಿತ್ತು. ಅವಳು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿಗೆ ಕುಳಿತಳು. ಆದರೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋಲಿಕಾ ಸುಟ್ಟುಹೋದಳು; ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಬದುಕುಳಿದನು. ಈ ಘಟನೆ ಕೆಟ್ಟತನ ಸೋತು ಸತ್ಯ ಜಯಿಸಿದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿರ ನೆನಪಿಸಲು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಟಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬರ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಜನರು ಭಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ದೇವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಂಬವನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತ ಜನರು ಸೇರಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಜನರು ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸಿ, ಹಾಡು ಹಾಡಿ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿದರು.ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು. ಮಳೆ ಬಂದು ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. ಜನರು ಇದನ್ನು ಶುಭ ಸಂಕೇತವೆಂದು ನಂಬಿ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ “ಮರಾಟಿಯರ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಜನರು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಹಬ್ಬವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಷಭೂಷಣ== [[File:Traditional_Holi_Attire_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಂಗು ರಂಗಾದ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಿ ಅಂಗಿ, ಧೋತಿ, ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮಟೆ ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಯುವವರ ವೇಷ ಇದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ “ಅಜ್ಜನ ವೇಷ”ವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಥಾ ಧರಿಸಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಗಡ್ಡ ಇಟ್ಟು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡು (ಕೋಲು) ಹಿಡಿದು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ಅಂಗಿ, ಪಂಜೆ ಹಾಗೂ ಕೇಸರಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ == [[File:Maratiyara_Holi_Habba_Karnataka_2026.jpg|thumb|]] ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಣಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ, ಗುಮಟಿ, ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ದೇವಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟವರು ಗುಮಟಿಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಸರಧಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ವೇಷ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಅಜ್ಜನ ಕುಣಿತವೂ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇವರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮದಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿತದವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಕೋಲಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸಂಗೀತವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಪದ್ಯ== '''ಮರಾಠಿ ಹಾಡು''' ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಆಕಾಶೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ದೇವೋಮಾ. ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಪಾತಾಳೇಚೆ ದೇವೋಮಾ. ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವೋಮಾ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕೊಲ್ಲೂರು ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮಾಕೋ ನಾಮೂಲೆ, ನಾಮೂಲೆ ಕಮಲಶಿಲೆ ಅಮ್ಮೋಮಾ. ಕಾಲೇಡೊಂಗೇರ ನಿಲೇಜಲೇ ಸಕಸ ಪಾವಸ್ ಸಾಗಿಲೆ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. “ಓ ರಾಮಾ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು” ಎಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಡವೇನೇ ಕಡವೆ ಬವುಕ ನಾರಿ ಏಕ್ ಸೇ ನಾಯಿ ಮೆಳೋಕ್ ಶ್ಯಾಂಗಾಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಯಾರೂ ಜೊತೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅವಳು ರಾಮನಿಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಗಟಚೆ ವೊವರ ಲಾಗಿಲೋ ಪಾವಾಸ ಹರಣ ಪೌಡನ ಶಾಯನ ಜಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ|| ಅರ್ಥ: ಮಳೆ ಬಂದ ನಂತರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳು ಆರಾಮವಾಗಿ ಮಲಗಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ತುಂಬ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಉಂಬರ ಪಿಕಲೋ ಬೋಕಡ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಅರ್ಥ: ಉಂಬರ (ಒಂದು ಹಣ್ಣು/ಮರ) ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇಕೆಗಳು ಒಣಗಿವೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕರಬೋಲಾ ಪಿಕಲೇ ಚಿಟಲ್ ಸೌಕಲೇ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಅರ್ಥ: ಕರಬೋಲಾ ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಚಿತ್ತಲ ಜಿಂಕೆಗಳು ಬಲಹೀನವಾಗಿವೆ. ಏಕ್ ಸೇ ಪಾಯ ಲಾಗಲೇ ಕಾಟೇ ದೂನೇ ಪಾಯಲ ಜಾತೇ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಅರ್ಥ: ಒಂದು ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ತಗುಲಿದರೆ, ಎರಡನೇ ಕಾಲಿನಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಜೀವನ ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕು. ಇರಾಣಿ ಪಾಣಿ ಪೈಲಾಣಿ ಗೋಣಿ ಮದಿ ಜಾತಾ ರಾಮ ಚೀ ಹೋ. ಕೈರೆ ಸಾಂಗೇ ಮಜೇ ಬೋಳೆ ರಾಮ॥ ಅರ್ಥ: ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಕ್ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಶೃಂಗೇರಿ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಶೃಂಗೇರಿ ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬು ಅಮ್ಮಕೋ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಅಮ್ಮಾನು ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ವೀರಭದ್ರ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ವೀರಭದ್ರನ್ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗ ಪಟ್ನಾಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮೂಡಲಿಂಗನ್ ವವರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮೂಡಲಿಂಗ ಸಹಾಯ. ಆಮಿ ಗೆಲೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಕಟ್ಟೆಕ್, ಆಮಿ ಕೇಳೋ ಹೋತೋ ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ವವರರ್. ಅಮ್ಕ ದಿಲೇ ನೊತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಅಮ್ಮನ್ ಸಹಾಯ. '''ಕನ್ನಡ ಹಾಡು''' ಯಾವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಯಾವ ವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ, ದೇವಿ ಶುಕ್ರವಾರ ದಿನದಂದು ಹುಟ್ಟಿದಳವ್ವ. ಕಮಲಶಿಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾದಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ, ದೇವಿ ಕುಬ್ಜಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಳೋ ದೇವಿ ಜಪ ಮಾಡಿದಳೋ, ಮಂಟಪ ಸಿಂಗಾರ, ದೇವಿಗೆ ರಥ ಸಿಂಗಾರ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೊಂಡಳೋ, ದೇವಿ ವಾಸವಾದಳೋ. ಗೆಂಡೆ ಭೂಷಣ ದೇವಿಗೆ, ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಮ್ಮ, ಮಂಗಳಾರತಿ ದೇವಿಗೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರಯ್ಯ. ==ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ವಿಧಾನ== ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಚರಣೆ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಡಮೊಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಶಿದ್ದೇಶ್ವರ ಹೋಳಿ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕಾಯಿ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ, ಕೋಲು, ಉಡುಪು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು “ಮದಲೆಗೆ ಹೂ ಇಡುವುದು” ಅಥವಾ “ಕಾಯಿ ಇಡುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನ ಕೇರಿಯ ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಅಂಗಿ–ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅನಂತರ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ವೇಷಭೂಷಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಧರಿಸಿ, ಗುಮಟಿ, ಮದಲೆ, ತಾಳ ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟದ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟವರು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯವರು ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಗುಮಟಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಾರೆ.ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ದಿನದ ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟೋಪಚಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವರ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಪುನಃ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೂತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರದೊಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದವರು ಆ ದಂಡದ ಅಡಿಯಿಂದ ನುಗ್ಗಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಸುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.ನಂತರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೀರನ್ನು (ಹಾನಾ) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಂಡೆ ಹಾಗೂ ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತೈದೆಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕುಣಿತವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ದಿನದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿದು ಏಳನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Holi Keri, the traditional place where Maratiyara Holi Habba is celebrated in Karnataka.jpg|thumb|250px|]] ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದ ಅಂಗಳದ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಂಬವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜಾಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಶಂಖ ಊದುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಬವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೇ ದಿನ ಈ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಜಡೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು “ಜಡೆಕಂಬ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನ ಅವರು ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಳನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಮನೆಯ ತಿರುಗಾಟದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನದ ರಾತ್ರಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಹಾಡುಗಳಿಗೂ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆ ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹನುಮಂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯಂತೆ ಹಾರುತ್ತ, ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಗೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಅವರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದಂತೆ ನಿಂತು, ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವರು ಜಡೆಕಂಬವನ್ನು ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಹುಲಿ ಬಂದು ಚಳಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರೇಲ್ಲರೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕೈ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಕರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ತಟ್ಟಿಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಎಂಟನೇ ದಿನವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿ ಮರಾಠಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬದ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಟವೆಲ್ಲವೂ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಮಟಿ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಜಡೆ ಹಾಕುವ ಆಟವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಡೆ ಕಂಬದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಎಂಟು ಎಳೆಯ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬರು ಓಡುತ್ತಾ ಕೂಗುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಜಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಡೆ ಹೇಗೆ ಹಾಕಿದರೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಡೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಮನರಂಜನೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಟವು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ನೀರು ಮೀಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆಯಾಗದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನೀರು ಮೀಯುವ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಗುತ್ತ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರು ಮೀಯುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲರೂ ಚಪ್ಪರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಬಂದವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೋಳಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಹೊಳೆಯ ಗುಂಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ದೇವರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೋಳಿಗುಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ಗಂಡಸರು ಹೋಳಿ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹೋಳಿ ದೇವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಡೆದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ದಾಟಿಯೇ ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು. ಹೋಳಿ ಚಪ್ಪರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸರದಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮುತೈದೆಯರು ಆರತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆರತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕೇರಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಮುತೈದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಕಾಯಿಯ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಆರಿಸುವುದು ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಬಾಡೂಟವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಾತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಮರಾಠಿ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವರ್ಗದವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಜನರು ಹಳೆಯ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ, ಹಬ್ಬದ ಊಟ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮ ಎಲ್ಲವು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಮರಾಠಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಸಂತೋಷ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಬಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== j23zlonewe3nmsgfq478eznz5aeb6kq 0 179004 1373847 1371743 2026-05-20T08:28:03Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1373847 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kandhar | other_name = | nickname = | settlement_type = Town | image_skyline = Indien2012 1302 Kandhar.jpg | image_alt = | image_caption = [[Kandhar Fort]] | pushpin_map = India Maharashtra | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Maharashtra, India | coordinates = {{coord|18.9005|N|77.2014|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Maharashtra]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Nanded district|Nanded]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 24843 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kandharkar | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Marathi language|Marathi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 431714 | registration_plate = MH 26 | website = | footnotes = }} '''ಕಂದಾರ್''' ಭಾರತದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ನಾಂದೇಡ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಮಾನ್ಯದ್ ಜಲಾಶಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಬಳಿ ಇದೆ . ಕಂದಾರ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು , ಮಲ್ಖೇಡ್ ಅಥವಾ [[ಮಾನ್ಯಖೇಟ]]ವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭೂಕೋಟ್ ಬಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ (ಜೈನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವತೆ) ದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಮೆ ಮುರಿದುಹೋಗಿದೆ ಆದರೆ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಲ್ಬೆರಳ ಉಗುರಿನಿಂದ, ಅದರ ಎತ್ತರವು 50 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕಂದಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಿಗಂಬರ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಅದು ನವೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಕಂದಾರ್ ಕಂದಾರ್ ಕೋಟೆಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . == ಇತಿಹಾಸ == ೧೬೪೯ ರಲ್ಲಿ, [[ಷಹ ಜಹಾನ್|ಷಹಜಹಾನ್]] ಕಂದಾರ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು [[ಔರಂಗಜೇಬ್|ಔರಂಗಜೇಬ]]ನನ್ನು ೬೦,೦೦೦ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ೧೦,೦೦೦ ಕಾಲಾಳುಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಂದಹರ್ ಮುತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ೨೦ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು<ref name="Bakshi2003">{{cite book|last=Bakshi|first=S.R.|title=Advanced history of medieval India|url=https://books.google.com/books?id=LrR69flYeiQC&pg=PA92|accessdate=13 March 2011|date=1 January 2003|publisher=Anmol Publications PVT. LTD.|isbn=978-81-7488-028-4|page=92}}</ref>. ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕೋಟೆಗೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ [[ಕಂದಹಾರ್|ಕಂದಹಾರ]]ದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಂತರ ದಿಯೋನಿಯ ದುರಾನಿ ಸಹೋದರರ ಮೂರನೇ ಪೂರ್ವಜರು ಇದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ದುರಾನಿ ಕುಟುಂಬವು ಹತ್ತಿರದ ದಿಯೋನಿ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Nizam Gazetteer"> https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Aurangabad%20District/</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ,  ಕಂದಹರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೪,೮೪೩. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೫೩% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ೪೭%. ಕಂದಹರ್ ನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೭೮% ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ೭೫% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೭೩% ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೫೬%. ಕಂದಹರ್ ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೫% ರಷ್ಟು ಜನರು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಕಂದಹರ್ ನಿಂದ ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಹದ್ದರ್ ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಭೂಕೋಟ್ ಎಂಬ ಕೋಟೆಗೂ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಂದಾರ್ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ. ಕಂದಾರ್ [[ಸೀತಾಫಲ]]ಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. {{bar box |title=Religions in Kandhar |titlebar=#Fcd116 |left1=Religion |right1=Percent |float=right |bars= {{bar percent|[[Hindus]]|orange|53}} {{bar percent|[[Muslims]]|green|32}} {{bar percent|[[Buddhists]]|red|10.6}} {{bar percent|[[Jainism|Jains]]|pink|3.7}} {{bar percent|[[Christians]]|blue|0.4}} {{bar percent|Others†|black|0.3}} |caption=Distribution of religions<br /> †<small>Includes [[Sikh]]s (0.2%), [[Buddhism|Buddhists]] (<0.2%).</small> }} ==ಶಾಸನಗಳು== ಇಲ್ಲಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ]] [[ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣ|ಮುಮ್ಮಡಿಕೃಷ್ಣ]]ನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನವರೆಗಿನ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿದೆ. ಕಾಲಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಪಠನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಹಣ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ, 30 ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸತ್ರಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು [[ಗೋದಾವರಿ|ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ]] ದಡದ ಮೇಲಿದ್ದ ನಂದಿಪಟ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ, ಊಟಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದ ಸಂಗತಿಗಳು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಸತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಾಸಿಗೆ ಹೊದಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸರ್ವಲೋಕಾಶ್ರಯ ಮಂಟಪ ನಿರ್ಮಾಣ, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿದವರಿಗೆ ಮಕರ ತೋರಣದ ಹತ್ತಿರ, [[ಯಕ್ಷ]] ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನ ಹತ್ತಿರ, ಮಂಡಲ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕನ ಹತ್ತಿರ, ಪ್ರಧಾನ ರಾಜ ವಿಲಾಸಿನಿಯರ ಕೇರಿಯ ಕಾಮದೇವ (ಮನ್ಮಥ) ಗುಡಿಯ ಹತ್ತಿರ, ಕಾಲಪ್ರಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ವಲೋಕಾಶ್ರಯ ಮಂಟಪದ ಹತ್ತಿರ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಅರವಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಹಾಯ ಜನರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವಲೋಕಾಶ್ರಯ, ಮಂಡಲ ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ, ಕಾಲಪ್ರಿಯ, ಜಗತ್ತುಂಗ ಸಮುದ್ರ ಎಂಬ ಕೆರೆದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಗರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯ ಬಂಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದ ಬಗೆಗೆ ವಿವರಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮೇವುಗಳನ್ನು ಗುರ್ಜರ ವರ್ತಕರ ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ವೀರ ನಾರಾಯಣ, ಕೃಷ್ಣೇಶ್ವರ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹತ್ತಿರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗೆಗೆ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಪ್ರತಿದಿನ 50 ದ್ರಮ್ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಂಕೇಶ್ವರ, ಚಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಗಂಜಿಗ ಸೋಮನಾಥ, ತಂಟೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತುಡಿಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೋಸ್ಕರ 50 ದ್ರಮ್ಮಗಳ ನೀಡಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹತ್ತ್ವದ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. == ಉತ್ಖನನ == ಈ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ದಲ್ಲಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ 1984ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ಖನನ]] ನಡೆಸಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದಂತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯಾಕಾರದ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲ; ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 23.05 ಮೀ ಉದ್ದ, ಗರಿಷ್ಠ 7 ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. ವಾಯವ್ಯಾಭಿಮುಖ ವಾಗಿರುವ ತಲೆಯೇ 6.35 ಮೀ ಉದ್ದ, 4.82 ಮೀ ಅಗಲ. ಆಗ್ನೇಯ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಕಾಲುಗಳು 10.38 ಮೀ ಉದ್ದ, ತೊಡೆ 2.20ಮೀ ಅಗಲ, ಕೈಗಳು 9.95ಮೀ ಉದ್ದ, ಭುಜ 2.05ಮೀ ಅಗಲವಿದ್ದು ಹಸ್ತ 1.05ಮೀ ಅಗಲ ಇದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸಮಾನಾಂತರ ದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪೌಳಿ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ಇದರ ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದಗಲ 37x33ಮೀ. ಪುರ್ವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಈ ಪೌಳಿಗೋಡೆಯನ್ನು ತುಂಡುಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲುಚಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣಿನ ಗಾರೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಚಾವಣಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ 10.40x3.52ಮೀ ಉದ್ದಗಲದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ನೆಲವಿದೆ. ಈ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದ ಯೋಗೇಶ್ವರಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಅರಸು ಮುಮ್ಮಡಿಕೃಷ್ಣ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಇದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಲಗಿದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ದೊಡ್ಡಶಿಲೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ದುರ್ಲಭವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿ ಮೂರ್ತಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮೂರ್ತಿಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗೂಟವಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಳಿಯಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಮೂರ್ತಿಯ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾಡಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಅಂಗಾಲನ್ನು ಕೂಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ಖನನ ಪುರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ತುಂಡುಗಳು ಈ ನೆಲೆಯ ಹತ್ತಿರ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಣೆಗಣ್ಣನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲನೆಂದು ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಹುಬೀಜ ಫಲವಿದೆ. ಇದು ವಾಯವ್ಯ-ಆಗ್ನೇಯ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತುಪುರುಷನೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಂದಾರ್}} a0qxp8bhvwngvtbcq9tmun7pw7623or 2 179063 1373800 1372789 2026-05-20T00:26:55Z EmausBot 5480 Fixing broken redirect from ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಎ. ರಘುರಾಂ to moved target page [[ಎ. ರಘುರಾಂ]] 1373800 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಎ. ರಘುರಾಂ]] jv5ccer1cgsk6d0022nvvclzphe7185 0 179092 1373796 1373190 2026-05-19T22:08:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1373796 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ | name = ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | width = 250px | caption = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅಧಿಕಾರೀ | office = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ 9ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | governor = [[ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ]] | term_start = 9 ಮೇ 2026 | term_end = | preceded = [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] | successor = | office1 = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ | termstart1 = 20 ಮೇ 2016 | constituency1 = [[ನಂದಿಗ್ರಾಮ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಂದಿಗ್ರಾಮ]] | predecessor1 = [[ಫಿರೋಜಾ ಬೀಬಿ]] | termstart2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | birth_place = [[ಪೂರ್ವ ಮೇದಿನಿಪುರ|ಕರ್ಕುಲಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ]], ಭಾರತ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] {{small|(2020 ರಿಂದ)}} | alma_mater = [[ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಎಂ.ಎ.]]) | occupation = {{hlist|[[ರಾಜಕಾರಣಿ]]|ಉದ್ಯಮಿ|ಸಮಾಜ ಸೇವಕ}} | website = | footnotes = | otherparty = * [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(1995–2000)}} * [[ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(2000–2020)}} }} <references /> '''ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ''' ([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಳಾ]]: '''শুভেন্দু আধিকরী'''; ಜನನ 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇವರು 2026 ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. <ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |first= |date=9 May 2026 |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |access-date=9 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> ಅವರು 2021 ರಿಂದ 2026 ರವರೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ ಈ ಹಿಂದೆ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 2016, 2021 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದ ಶಾಸಕರಾಗಿ (ಶಾಸಕ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಬಾನಿಪುರದಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಥಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2009 ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಲುಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಸಂಸದ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="HT_1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Manral |first=Karan |date=17 June 2021 |title=Mamata Banerjee challenges Suvendu Adhikari’s Nandigram win in Calcutta High Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, 2018 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2009 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ತಮ್ಲುಕ್ ನಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೆಣಬಿನ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1998 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಮತ್ತು 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಅಧಿಕಾರೀ ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Bhattacharya |first=Ravik |date=23 September 2012 |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suvendu Adhikari -Profile |url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |archive-date=29 October 2010 |access-date=20 June 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |archive-date=3 May 2021 |access-date=2 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |website=OneIndia}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results |url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |access-date=29 May 2022 |work=Times Now}}</ref> mnjojnr30i85vbwwcwq1v8thbp53g2w 0 179154 1373768 2026-05-19T14:44:16Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373768 wikitext text/x-wiki [[File:PGRS 2 041 Kantemir - crop.jpg|thumb|250px|Litograph by [[Pyotr Borel]], 1864-1869]] '''ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್''' 1708-1744. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯನ್]] ವಿಡಂಬನಕಾರ,ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಪ್ರಗತಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವದ ಜನರನ್ನೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಫ್ಯಾಷನ್‍ಗಳ ಅನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯ ಯುವಕರನ್ನೂ ಈತ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುದು 1762ರಲ್ಲಿ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂಥ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಸೋದ್ದೇಶ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಈ ವಿಡಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಹಳೆಯ ಸಿಲಬಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಡಂಬನಕಾರನಾಗಿ ಈತ ಹಾರೆಸನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಂಟಿಯೊಕ್ '''ಡಿಮಿಟ್ರಿವಿಚ್''' ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಮೂಲದ ರಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ . ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್]] ರಾಜಕುಮಾರ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಸಂದ್ರ ಕ್ಯಾಂಟಕುಜೆನೊ ಅವರ ಮಗ ಆಂಟಿಯೋಜ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಇಯಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಳೆದರು , ನಂತರ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಡಿಮಿಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಖಾರ್ಕಾಫ್|ಖಾರ್ಕಿವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಮ್ಮ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು . ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ , ರಷ್ಯಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ . ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ತ್ಸಾರ್ ಅನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ''ಪೆಟ್ರಿಡಾ ''''.'' ==ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ== ೧೭೩೧ ರಿಂದ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಿಮಿಟ್ರಿಯವರ ''"ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ​​ಆಫ್ ದಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್"'' ನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು, ೧೭೫೬ ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಬರೆದರು<ref>London: N. Tindal.</ref>{{sfnp|''EB''|1911}} . ೧೭೩೬ ರಿಂದ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ, ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ಲೆನಿಪೊಟೆನ್ಷಿಯರಿಯಾಗಿದ್ದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇರ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು . ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಆಧುನಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಅವರ ಶೈಲಿಯು ನೀರಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪದ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು , ನಂತರ ಇದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣಾ -ಪಠ್ಯ ಪದ್ಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು . ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳು ಜುವೆನಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಡಂಬನೆಗಳಾಗಿವೆ , ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ: ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದೂಷಿಸುವವರ ಮೇಲೆ"'' (1729) ಮತ್ತು " ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ " ಸೇರಿವೆ {{sfnp|''EB''|1911}}. ೧೭೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಫಾಂಟೆನೆಲ್ಲೆ ಅವರ ಕೃತಿ ' ''ಕಾನ್ವರ್ಸೇಶನ್ಸ್ ''ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲುರಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್''' ಅನ್ನು'' [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು , ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ೧೭೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಳೆಯ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊರೇಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಕ್ರಿಯೋನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ ' ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಆನ್ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' ' ("ಓ ಪ್ರೈರೋಡ್ ಐ ಚೆಲೋವೆಕೆ") ೧೭೪೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{in lang|ru}} [http://www.rvb.ru/18vek/kantemir/toc.htm A collection of Kantemir's poetry] *{{in lang|ru}} [http://russia-today.narod.ru/past/gen/cantemir_ant_dm.htm The ancestors Prince Antiokh Dmitrievich Kantemir] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 55sn7kqsm31tj5ghnq5jbhqn345cntc 1373769 1373768 2026-05-19T14:45:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373769 wikitext text/x-wiki [[File:PGRS 2 041 Kantemir - crop.jpg|thumb|250px|Litograph by [[Pyotr Borel]], 1864-1869]] '''ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್''' 1708-1744. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯನ್]] ವಿಡಂಬನಕಾರ,ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಪ್ರಗತಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವದ ಜನರನ್ನೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಫ್ಯಾಷನ್‍ಗಳ ಅನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯ ಯುವಕರನ್ನೂ ಈತ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುದು 1762ರಲ್ಲಿ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂಥ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಸೋದ್ದೇಶ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಈ ವಿಡಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಹಳೆಯ ಸಿಲಬಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಡಂಬನಕಾರನಾಗಿ ಈತ ಹಾರೆಸನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಂಟಿಯೊಕ್ '''ಡಿಮಿಟ್ರಿವಿಚ್''' ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಮೂಲದ ರಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ . ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್]] ರಾಜಕುಮಾರ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಸಂದ್ರ ಕ್ಯಾಂಟಕುಜೆನೊ ಅವರ ಮಗ ಆಂಟಿಯೋಜ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಇಯಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಳೆದರು , ನಂತರ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಡಿಮಿಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಖಾರ್ಕಾಫ್|ಖಾರ್ಕಿವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಮ್ಮ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು . ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ , ರಷ್ಯಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ . ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ತ್ಸಾರ್ ಅನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ''ಪೆಟ್ರಿಡಾ ''''.'' ==ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ== ೧೭೩೧ ರಿಂದ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಿಮಿಟ್ರಿಯವರ ''"ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ​​ಆಫ್ ದಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್"'' ನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು, ೧೭೫೬ ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಬರೆದರು<ref>London: N. Tindal.</ref>{{sfnp|''EB''|1911}} . ೧೭೩೬ ರಿಂದ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ, ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ಲೆನಿಪೊಟೆನ್ಷಿಯರಿಯಾಗಿದ್ದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇರ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು . ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಆಧುನಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಅವರ ಶೈಲಿಯು ನೀರಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪದ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು , ನಂತರ ಇದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣಾ -ಪಠ್ಯ ಪದ್ಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು . ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳು ಜುವೆನಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಡಂಬನೆಗಳಾಗಿವೆ , ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ: ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದೂಷಿಸುವವರ ಮೇಲೆ"'' (1729) ಮತ್ತು " ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ " ಸೇರಿವೆ {{sfnp|''EB''|1911}}. ೧೭೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಫಾಂಟೆನೆಲ್ಲೆ ಅವರ ಕೃತಿ ' ''ಕಾನ್ವರ್ಸೇಶನ್ಸ್ ''ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲುರಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್''' ಅನ್ನು'' [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು , ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ೧೭೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಳೆಯ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊರೇಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಕ್ರಿಯೋನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ ' ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಆನ್ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' ' ("ಓ ಪ್ರೈರೋಡ್ ಐ ಚೆಲೋವೆಕೆ") ೧೭೪೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{in lang|ru}} [http://www.rvb.ru/18vek/kantemir/toc.htm A collection of Kantemir's poetry] *{{in lang|ru}} [http://russia-today.narod.ru/past/gen/cantemir_ant_dm.htm The ancestors Prince Antiokh Dmitrievich Kantemir] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] mn7mxugk405odbgy589rrmm3qgvx2jr 1373770 1373769 2026-05-19T14:46:24Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಲೇಖಕರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373770 wikitext text/x-wiki [[File:PGRS 2 041 Kantemir - crop.jpg|thumb|250px|Litograph by [[Pyotr Borel]], 1864-1869]] '''ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್''' 1708-1744. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯನ್]] ವಿಡಂಬನಕಾರ,ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಪ್ರಗತಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವದ ಜನರನ್ನೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಫ್ಯಾಷನ್‍ಗಳ ಅನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯ ಯುವಕರನ್ನೂ ಈತ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುದು 1762ರಲ್ಲಿ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂಥ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಸೋದ್ದೇಶ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಈ ವಿಡಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಹಳೆಯ ಸಿಲಬಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಡಂಬನಕಾರನಾಗಿ ಈತ ಹಾರೆಸನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಂಟಿಯೊಕ್ '''ಡಿಮಿಟ್ರಿವಿಚ್''' ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಮೂಲದ ರಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ . ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್]] ರಾಜಕುಮಾರ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಸಂದ್ರ ಕ್ಯಾಂಟಕುಜೆನೊ ಅವರ ಮಗ ಆಂಟಿಯೋಜ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಇಯಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಳೆದರು , ನಂತರ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಡಿಮಿಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಖಾರ್ಕಾಫ್|ಖಾರ್ಕಿವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಮ್ಮ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು . ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ , ರಷ್ಯಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ . ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ತ್ಸಾರ್ ಅನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ''ಪೆಟ್ರಿಡಾ ''''.'' ==ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ== ೧೭೩೧ ರಿಂದ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಿಮಿಟ್ರಿಯವರ ''"ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ​​ಆಫ್ ದಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್"'' ನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು, ೧೭೫೬ ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಬರೆದರು<ref>London: N. Tindal.</ref>{{sfnp|''EB''|1911}} . ೧೭೩೬ ರಿಂದ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ, ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ಲೆನಿಪೊಟೆನ್ಷಿಯರಿಯಾಗಿದ್ದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇರ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು . ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಆಧುನಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಅವರ ಶೈಲಿಯು ನೀರಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪದ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು , ನಂತರ ಇದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣಾ -ಪಠ್ಯ ಪದ್ಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು . ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳು ಜುವೆನಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಡಂಬನೆಗಳಾಗಿವೆ , ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ: ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದೂಷಿಸುವವರ ಮೇಲೆ"'' (1729) ಮತ್ತು " ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ " ಸೇರಿವೆ {{sfnp|''EB''|1911}}. ೧೭೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಫಾಂಟೆನೆಲ್ಲೆ ಅವರ ಕೃತಿ ' ''ಕಾನ್ವರ್ಸೇಶನ್ಸ್ ''ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲುರಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್''' ಅನ್ನು'' [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು , ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ೧೭೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಳೆಯ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊರೇಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಕ್ರಿಯೋನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ ' ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಆನ್ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' ' ("ಓ ಪ್ರೈರೋಡ್ ಐ ಚೆಲೋವೆಕೆ") ೧೭೪೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{in lang|ru}} [http://www.rvb.ru/18vek/kantemir/toc.htm A collection of Kantemir's poetry] *{{in lang|ru}} [http://russia-today.narod.ru/past/gen/cantemir_ant_dm.htm The ancestors Prince Antiokh Dmitrievich Kantemir] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] 3m9gy4rajlug8nktzw0yj22fckd3eur 1373771 1373770 2026-05-19T14:49:50Z VASANTH S.N. 728 1373771 wikitext text/x-wiki [[File:PGRS 2 041 Kantemir - crop.jpg|thumb|250px|Litograph by [[Pyotr Borel]], 1864-1869]] '''ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್''' 1708-1744. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯನ್]] ವಿಡಂಬನಕಾರ,ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಪ್ರಗತಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವದ ಜನರನ್ನೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಫ್ಯಾಷನ್‍ಗಳ ಅನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯ ಯುವಕರನ್ನೂ ಈತ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುದು 1762ರಲ್ಲಿ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂಥ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. ಸೋದ್ದೇಶ ಕಲೆಯನ್ನು [[ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಈ ವಿಡಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಹಳೆಯ ಸಿಲಬಿಕ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ವಿಡಂಬನಕಾರನಾಗಿ ಈತ ಹಾರೆಸನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಂಟಿಯೊಕ್ '''ಡಿಮಿಟ್ರಿವಿಚ್''' ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಮೂಲದ ರಷ್ಯಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ . ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== [[ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್]] ರಾಜಕುಮಾರ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಸಂದ್ರ ಕ್ಯಾಂಟಕುಜೆನೊ ಅವರ ಮಗ ಆಂಟಿಯೋಜ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಇಯಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಳೆದರು , ನಂತರ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಡಿಮಿಟ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಖಾರ್ಕಾಫ್|ಖಾರ್ಕಿವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಮ್ಮ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು . ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ , ರಷ್ಯಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ . ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ತ್ಸಾರ್ ಅನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ''ಪೆಟ್ರಿಡಾ ''''.'' ==ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ== ೧೭೩೧ ರಿಂದ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಡಿಮಿಟ್ರಿಯವರ ''"ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ​​ಆಫ್ ದಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್"'' ನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು, ೧೭೫೬ ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಂದೆಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಬರೆದರು<ref>London: N. Tindal.</ref>{{sfnp|''EB''|1911}} . ೧೭೩೬ ರಿಂದ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ, ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ಲೆನಿಪೊಟೆನ್ಷಿಯರಿಯಾಗಿದ್ದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇರ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು . ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಆಧುನಿಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಅವರ ಶೈಲಿಯು ನೀರಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪದ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು , ನಂತರ ಇದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾರಣಾ -ಪಠ್ಯ ಪದ್ಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು . ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳು ಜುವೆನಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಡಂಬನೆಗಳಾಗಿವೆ , ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ: ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ದೂಷಿಸುವವರ ಮೇಲೆ"'' (1729) ಮತ್ತು " ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಆಸ್ಥಾನಿಕರ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ " ಸೇರಿವೆ {{sfnp|''EB''|1911}}. ೧೭೪೦ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಫಾಂಟೆನೆಲ್ಲೆ ಅವರ ಕೃತಿ ' ''ಕಾನ್ವರ್ಸೇಶನ್ಸ್ ''ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲುರಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್''' ಅನ್ನು'' [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು , ಆದರೂ ಅದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ೧೭೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಳೆಯ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊರೇಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಕ್ರಿಯೋನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿ ' ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಆನ್ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' ' ("ಓ ಪ್ರೈರೋಡ್ ಐ ಚೆಲೋವೆಕೆ") ೧೭೪೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಆಂಟಿಯೋಕ್ ಕಾಂಟೆಮಿರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{in lang|ru}} [http://www.rvb.ru/18vek/kantemir/toc.htm A collection of Kantemir's poetry] *{{in lang|ru}} [http://russia-today.narod.ru/past/gen/cantemir_ant_dm.htm The ancestors Prince Antiokh Dmitrievich Kantemir] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಟೆಮಿರ್, ಆಂಟಿಯೋಕ್}} 90wsdqaj78agdaf3eyt8aqa1ig99d6f 0 179155 1373772 2026-05-19T15:07:46Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373772 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ಕ್ಯಾಂಡಿ | native_name = {{nativename|si|මහනුවර}}<br />{{nativename|ta|கண்டி}} | native_name_lang = | settlement_type = [[Administrative centre|Administrative capital city]] | image_skyline = {{multiple image |total_width = 300 |border = infobox |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = SL Kandy asv2020-01 img04 Queens Hotel.jpg |alt1 = |caption1 = Downtown Kandy |image2 = Front view of Temple of the Tooth, Kandy.jpg |alt2 = |caption2 = [[Temple of the Tooth]] |image3 = Bahirawakanda buddha statue.jpg |alt3 = |caption3 = [[Sri Maha Bodhi Viharaya|Bahirawakanda Temple]] |image4 = Pallekele International Cricket Stadium.JPG |alt4 = |caption4 = [[Pallekele International Cricket Stadium]] |image5 = Sarachchandra Theatre.jpg |alt5 = |caption5 = [[Sarachchandra Open-Air Theatre]] |image6 = Botanical Garden of Peradeniya 03.jpg |alt6 = |caption6 = [[Royal Botanic Gardens, Peradeniya]] |image7 = Sri lanka kandy esala perahera.jpg |alt7 = |caption7 = [[Kandy Esala Perahera]] }} | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nicknames = <br> Nuwara <small>({{langx|si|නුවර|Nuwara|engvar=gb}})</small> <br> Senkadagala <small>({{langx|si|සෙංකඩගල|Seṁkaḍagala|engvar=gb}})</small> | motto = Loyal and Free{{force singular}} | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Sri Lanka#South Asia#Asia | pushpin_label_position = Location of Kandy in Sri Lanka | coordinates = {{Coord|region:LK_type:city|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Sri Lanka | subdivision_type1 = [[Provinces of Sri Lanka|Province]] | subdivision_name1 = [[Central Province, Sri Lanka|Central Province]] | subdivision_type2 = [[Districts of Sri Lanka|District]] | subdivision_name2 = [[Kandy District]] | subdivision_type3 = [[Divisional secretariats of Sri Lanka|Divisional Secretariat]] | subdivision_name3 = [[Kandy Four Gravets and Gangawata Korale Divisional Secretariat]] | established_title = Senkadagalapura | established_date = 14th century | established_title2 = [[Capital of Sri Lanka|Capital]] of the [[Kingdom of Kandy]] | established_date2 = 1469 | founder = [[Senasammata Vikramabahu]] | government_type = [[Municipal councils of Sri Lanka|Municipal Council]] | governing_body = [[Kandy Municipal Council]] | leader_party = | leader_title = [[List of mayors of Kandy|Mayor]] | leader_name = Chandrasiri Wijenayake<br />[[National People's Power|(NPP)]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 28.53 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 500 | population_footnotes = | population_total = 125,400 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 4591 | population_demonym = Kandyan | timezone1 = [[Sri Lanka Standard Time]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Postal codes in Sri Lanka|Postal code]] | postal_code = 20000 | area_code_type = | area_code = [[Telephone numbers in Sri Lanka|081]] | website = [https://kandy.mc.gov.lk/ Kandy Municipal Council] }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿ''' [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು [[ಪಟ್ಟಣ]]. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವುಗಳ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಬಿಂದುವಿನ ಬಳಿ, ಕ್ಯಾಂಡಿ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,602'. [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]]ದ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 75 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೨೫,೪೦೦ (೨೦೧೧). ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಂದರವಾದ ಗಿರಿವನಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ ರಮ್ಯವಾದ [[ಸರೋವರ]]ವೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಶ್ರೀವಿಕ್ರಮ ರಾಜಸಿಂಘೆ ಇದನ್ನು 1806ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸು.1480ರಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರೂ 1763ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ಚ]]ರೂ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಾದರೂ 1815ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ವಶವಾಗುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ==ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ== {{Wide image| SL Kandy asv2020-01 img11 Arthurs Seat view.jpg|800px|View from the Arthur's seat}} ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಹಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಳೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆ 3 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಡೆನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನವೂ [[ಸಿಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳುಂಟು. ==ಭೂಗೋಳ== ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 914 ಚ.ಮೈ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಹ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಾವೇಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಕಕಾವೊ ತೋಟಗಳುಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 9yoqw4bp7ave1y9vth6tgwy0o9vd6rm 1373773 1373772 2026-05-19T15:08:28Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373773 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ಕ್ಯಾಂಡಿ | native_name = {{nativename|si|මහනුවර}}<br />{{nativename|ta|கண்டி}} | native_name_lang = | settlement_type = [[Administrative centre|Administrative capital city]] | image_skyline = {{multiple image |total_width = 300 |border = infobox |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = SL Kandy asv2020-01 img04 Queens Hotel.jpg |alt1 = |caption1 = Downtown Kandy |image2 = Front view of Temple of the Tooth, Kandy.jpg |alt2 = |caption2 = [[Temple of the Tooth]] |image3 = Bahirawakanda buddha statue.jpg |alt3 = |caption3 = [[Sri Maha Bodhi Viharaya|Bahirawakanda Temple]] |image4 = Pallekele International Cricket Stadium.JPG |alt4 = |caption4 = [[Pallekele International Cricket Stadium]] |image5 = Sarachchandra Theatre.jpg |alt5 = |caption5 = [[Sarachchandra Open-Air Theatre]] |image6 = Botanical Garden of Peradeniya 03.jpg |alt6 = |caption6 = [[Royal Botanic Gardens, Peradeniya]] |image7 = Sri lanka kandy esala perahera.jpg |alt7 = |caption7 = [[Kandy Esala Perahera]] }} | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nicknames = <br> Nuwara <small>({{langx|si|නුවර|Nuwara|engvar=gb}})</small> <br> Senkadagala <small>({{langx|si|සෙංකඩගල|Seṁkaḍagala|engvar=gb}})</small> | motto = Loyal and Free{{force singular}} | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Sri Lanka#South Asia#Asia | pushpin_label_position = Location of Kandy in Sri Lanka | coordinates = {{Coord|region:LK_type:city|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Sri Lanka | subdivision_type1 = [[Provinces of Sri Lanka|Province]] | subdivision_name1 = [[Central Province, Sri Lanka|Central Province]] | subdivision_type2 = [[Districts of Sri Lanka|District]] | subdivision_name2 = [[Kandy District]] | subdivision_type3 = [[Divisional secretariats of Sri Lanka|Divisional Secretariat]] | subdivision_name3 = [[Kandy Four Gravets and Gangawata Korale Divisional Secretariat]] | established_title = Senkadagalapura | established_date = 14th century | established_title2 = [[Capital of Sri Lanka|Capital]] of the [[Kingdom of Kandy]] | established_date2 = 1469 | founder = [[Senasammata Vikramabahu]] | government_type = [[Municipal councils of Sri Lanka|Municipal Council]] | governing_body = [[Kandy Municipal Council]] | leader_party = | leader_title = [[List of mayors of Kandy|Mayor]] | leader_name = Chandrasiri Wijenayake<br />[[National People's Power|(NPP)]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 28.53 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 500 | population_footnotes = | population_total = 125,400 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 4591 | population_demonym = Kandyan | timezone1 = [[Sri Lanka Standard Time]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Postal codes in Sri Lanka|Postal code]] | postal_code = 20000 | area_code_type = | area_code = [[Telephone numbers in Sri Lanka|081]] | website = [https://kandy.mc.gov.lk/ Kandy Municipal Council] }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿ''' [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು [[ಪಟ್ಟಣ]]. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವುಗಳ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಬಿಂದುವಿನ ಬಳಿ, ಕ್ಯಾಂಡಿ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,602'. [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]]ದ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 75 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೨೫,೪೦೦ (೨೦೧೧). ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಂದರವಾದ ಗಿರಿವನಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ ರಮ್ಯವಾದ [[ಸರೋವರ]]ವೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಶ್ರೀವಿಕ್ರಮ ರಾಜಸಿಂಘೆ ಇದನ್ನು 1806ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸು.1480ರಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರೂ 1763ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ಚ]]ರೂ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಾದರೂ 1815ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ವಶವಾಗುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ==ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ== {{Wide image| SL Kandy asv2020-01 img11 Arthurs Seat view.jpg|800px|View from the Arthur's seat}} ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಹಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಳೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆ 3 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಡೆನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನವೂ [[ಸಿಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳುಂಟು. ==ಭೂಗೋಳ== ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 914 ಚ.ಮೈ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಹ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಾವೇಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಕಕಾವೊ ತೋಟಗಳುಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] tdxese7q21rdzifb9qzx0zmwfzebuuv 1373774 1373773 2026-05-19T15:08:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373774 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ಕ್ಯಾಂಡಿ | native_name = {{nativename|si|මහනුවර}}<br />{{nativename|ta|கண்டி}} | native_name_lang = | settlement_type = [[Administrative centre|Administrative capital city]] | image_skyline = {{multiple image |total_width = 300 |border = infobox |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = SL Kandy asv2020-01 img04 Queens Hotel.jpg |alt1 = |caption1 = Downtown Kandy |image2 = Front view of Temple of the Tooth, Kandy.jpg |alt2 = |caption2 = [[Temple of the Tooth]] |image3 = Bahirawakanda buddha statue.jpg |alt3 = |caption3 = [[Sri Maha Bodhi Viharaya|Bahirawakanda Temple]] |image4 = Pallekele International Cricket Stadium.JPG |alt4 = |caption4 = [[Pallekele International Cricket Stadium]] |image5 = Sarachchandra Theatre.jpg |alt5 = |caption5 = [[Sarachchandra Open-Air Theatre]] |image6 = Botanical Garden of Peradeniya 03.jpg |alt6 = |caption6 = [[Royal Botanic Gardens, Peradeniya]] |image7 = Sri lanka kandy esala perahera.jpg |alt7 = |caption7 = [[Kandy Esala Perahera]] }} | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nicknames = <br> Nuwara <small>({{langx|si|නුවර|Nuwara|engvar=gb}})</small> <br> Senkadagala <small>({{langx|si|සෙංකඩගල|Seṁkaḍagala|engvar=gb}})</small> | motto = Loyal and Free{{force singular}} | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Sri Lanka#South Asia#Asia | pushpin_label_position = Location of Kandy in Sri Lanka | coordinates = {{Coord|region:LK_type:city|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Sri Lanka | subdivision_type1 = [[Provinces of Sri Lanka|Province]] | subdivision_name1 = [[Central Province, Sri Lanka|Central Province]] | subdivision_type2 = [[Districts of Sri Lanka|District]] | subdivision_name2 = [[Kandy District]] | subdivision_type3 = [[Divisional secretariats of Sri Lanka|Divisional Secretariat]] | subdivision_name3 = [[Kandy Four Gravets and Gangawata Korale Divisional Secretariat]] | established_title = Senkadagalapura | established_date = 14th century | established_title2 = [[Capital of Sri Lanka|Capital]] of the [[Kingdom of Kandy]] | established_date2 = 1469 | founder = [[Senasammata Vikramabahu]] | government_type = [[Municipal councils of Sri Lanka|Municipal Council]] | governing_body = [[Kandy Municipal Council]] | leader_party = | leader_title = [[List of mayors of Kandy|Mayor]] | leader_name = Chandrasiri Wijenayake<br />[[National People's Power|(NPP)]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 28.53 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 500 | population_footnotes = | population_total = 125,400 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 4591 | population_demonym = Kandyan | timezone1 = [[Sri Lanka Standard Time]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Postal codes in Sri Lanka|Postal code]] | postal_code = 20000 | area_code_type = | area_code = [[Telephone numbers in Sri Lanka|081]] | website = [https://kandy.mc.gov.lk/ Kandy Municipal Council] }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿ''' [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು [[ಪಟ್ಟಣ]]. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವುಗಳ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಬಿಂದುವಿನ ಬಳಿ, ಕ್ಯಾಂಡಿ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,602'. [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]]ದ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 75 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೨೫,೪೦೦ (೨೦೧೧). ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಂದರವಾದ ಗಿರಿವನಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ ರಮ್ಯವಾದ [[ಸರೋವರ]]ವೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಶ್ರೀವಿಕ್ರಮ ರಾಜಸಿಂಘೆ ಇದನ್ನು 1806ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸು.1480ರಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರೂ 1763ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ಚ]]ರೂ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಾದರೂ 1815ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ವಶವಾಗುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ==ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ== {{Wide image| SL Kandy asv2020-01 img11 Arthurs Seat view.jpg|800px|View from the Arthur's seat}} ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಹಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಳೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆ 3 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಡೆನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನವೂ [[ಸಿಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳುಂಟು. ==ಭೂಗೋಳ== ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 914 ಚ.ಮೈ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಹ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಾವೇಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಕಕಾವೊ ತೋಟಗಳುಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] 0576izlao1dnsbrmkpq7y1marfop4e2 1373775 1373774 2026-05-19T15:10:37Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373775 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ಕ್ಯಾಂಡಿ | native_name = {{nativename|si|මහනුවර}}<br />{{nativename|ta|கண்டி}} | native_name_lang = | settlement_type = [[Administrative centre|Administrative capital city]] | image_skyline = {{multiple image |total_width = 300 |border = infobox |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = SL Kandy asv2020-01 img04 Queens Hotel.jpg |alt1 = |caption1 = Downtown Kandy |image2 = Front view of Temple of the Tooth, Kandy.jpg |alt2 = |caption2 = [[Temple of the Tooth]] |image3 = Bahirawakanda buddha statue.jpg |alt3 = |caption3 = [[Sri Maha Bodhi Viharaya|Bahirawakanda Temple]] |image4 = Pallekele International Cricket Stadium.JPG |alt4 = |caption4 = [[Pallekele International Cricket Stadium]] |image5 = Sarachchandra Theatre.jpg |alt5 = |caption5 = [[Sarachchandra Open-Air Theatre]] |image6 = Botanical Garden of Peradeniya 03.jpg |alt6 = |caption6 = [[Royal Botanic Gardens, Peradeniya]] |image7 = Sri lanka kandy esala perahera.jpg |alt7 = |caption7 = [[Kandy Esala Perahera]] }} | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nicknames = <br> Nuwara <small>({{langx|si|නුවර|Nuwara|engvar=gb}})</small> <br> Senkadagala <small>({{langx|si|සෙංකඩගල|Seṁkaḍagala|engvar=gb}})</small> | motto = Loyal and Free{{force singular}} | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Sri Lanka#South Asia#Asia | pushpin_label_position = Location of Kandy in Sri Lanka | coordinates = {{Coord|region:LK_type:city|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = Sri Lanka | subdivision_type1 = [[Provinces of Sri Lanka|Province]] | subdivision_name1 = [[Central Province, Sri Lanka|Central Province]] | subdivision_type2 = [[Districts of Sri Lanka|District]] | subdivision_name2 = [[Kandy District]] | subdivision_type3 = [[Divisional secretariats of Sri Lanka|Divisional Secretariat]] | subdivision_name3 = [[Kandy Four Gravets and Gangawata Korale Divisional Secretariat]] | established_title = Senkadagalapura | established_date = 14th century | established_title2 = [[Capital of Sri Lanka|Capital]] of the [[Kingdom of Kandy]] | established_date2 = 1469 | founder = [[Senasammata Vikramabahu]] | government_type = [[Municipal councils of Sri Lanka|Municipal Council]] | governing_body = [[Kandy Municipal Council]] | leader_party = | leader_title = [[List of mayors of Kandy|Mayor]] | leader_name = Chandrasiri Wijenayake<br />[[National People's Power|(NPP)]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 28.53 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 500 | population_footnotes = | population_total = 125,400 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 4591 | population_demonym = Kandyan | timezone1 = [[Sri Lanka Standard Time]] | utc_offset1 = +05:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Postal codes in Sri Lanka|Postal code]] | postal_code = 20000 | area_code_type = | area_code = [[Telephone numbers in Sri Lanka|081]] | website = [https://kandy.mc.gov.lk/ Kandy Municipal Council] }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿ''' [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು [[ಪಟ್ಟಣ]]. ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ-ಇವುಗಳ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರ. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಬಿಂದುವಿನ ಬಳಿ, ಕ್ಯಾಂಡಿ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,602'. [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]]ದ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 75 ಮೈ.ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೨೫,೪೦೦ (೨೦೧೧). ==ಇತಿಹಾಸ== ಸುಂದರವಾದ ಗಿರಿವನಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುವೆ ರಮ್ಯವಾದ [[ಸರೋವರ]]ವೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಶ್ರೀವಿಕ್ರಮ ರಾಜಸಿಂಘೆ ಇದನ್ನು 1806ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸು.1480ರಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರೂ 1763ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ಚ]]ರೂ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಾದರೂ 1815ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ವಶವಾಗುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ==ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ== {{Wide image| SL Kandy asv2020-01 img11 Arthurs Seat view.jpg|800px|View from the Arthur's seat}} ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬುದ್ಧನ ಪವಿತ್ರ ಹಲ್ಲನ್ನಿಟ್ಟಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಳೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆ 3 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಡೆನಿಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನವೂ [[ಸಿಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳುಂಟು. ==ಭೂಗೋಳ== ಕ್ಯಾಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 914 ಚ.ಮೈ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಹ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಡಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಮಹಾವೇಲಿ ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಕಕಾವೊ ತೋಟಗಳುಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] 4v18gqx6qoi0694fx50k31ztu4s2c4p 0 179156 1373779 2026-05-19T16:35:29Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373779 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Iberis+sempervirens.jpg | image_caption = Perennial candytuft (''[[Iberis sempervirens]]'') | taxon = Iberis | authority = Dill. ex [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = ~30; see text | synonyms = ''Biauricula'' {{small|Bubani}} | synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Iberis'' Dill. ex L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024607-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=29 September 2025}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್''' ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು [[ಅಲಂಕಾರ]] ಸಸ್ಯ ಜಾತಿ. ಐಬೀರಿಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ. ಬಲುಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಹೂಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್ ಸುಮಾರು 6"-12" ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಇಲ್ಲವೆ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ]]. ನಯವಾದ, ಕೂದಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಂಡ. ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಸರಳ ಎಲೆಗಳು, ಚೆಲುವಾದ ಕುಚ್ಚುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಛತ್ರಮಂಜರಿ ರೀತಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು-ಇವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30-40 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪು]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಾದ ಇವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ: # ಐ.ಅಮಾರ-ಬಿಳಿ ಹೂವಿನ ಬಗೆ. # ಐ.ಅಂಬೆಲೇಟ-ಊದಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. # ಐ.ಓಡೊರೇಟ-ಬಿಳಿ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂಗಳಿಗೆ ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯಿದೆ. ==ಬೇಸಾಯ== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಎಂಥ ಬಗೆಯ [[ತೋಟ]]ದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಾದರೂ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲವು. ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಬಹಳ ಸುಲಭ ಎನಿಸಿದೆ. ವೃದ್ಧಿ ಬೀಜದ ಮೂಲಕವೇ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೇಲೆ 6"-9" ಅಂತರಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಹೂಬಿಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. 25, 30 ಮತ್ತು 35ನೆಯ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಡಿಗೊಬ್ಬರದ ದ್ರಾವಣ ಹಾಕಬೇಕು. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಸುಮಾರು 3 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಗಿಡಗಳು ಹೂ ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://aggie-horticulture.tamu.edu/wildseed/22/22.4.html More information at Texas A&M] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್‌}} evd4ojouwj28z44za1gio3xwn9toldu 1373780 1373779 2026-05-19T16:35:52Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಹೂವುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373780 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Iberis+sempervirens.jpg | image_caption = Perennial candytuft (''[[Iberis sempervirens]]'') | taxon = Iberis | authority = Dill. ex [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = ~30; see text | synonyms = ''Biauricula'' {{small|Bubani}} | synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Iberis'' Dill. ex L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024607-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=29 September 2025}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್''' ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು [[ಅಲಂಕಾರ]] ಸಸ್ಯ ಜಾತಿ. ಐಬೀರಿಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ. ಬಲುಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಹೂಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್ ಸುಮಾರು 6"-12" ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಇಲ್ಲವೆ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ]]. ನಯವಾದ, ಕೂದಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಂಡ. ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಸರಳ ಎಲೆಗಳು, ಚೆಲುವಾದ ಕುಚ್ಚುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಛತ್ರಮಂಜರಿ ರೀತಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು-ಇವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30-40 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪು]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಾದ ಇವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ: # ಐ.ಅಮಾರ-ಬಿಳಿ ಹೂವಿನ ಬಗೆ. # ಐ.ಅಂಬೆಲೇಟ-ಊದಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. # ಐ.ಓಡೊರೇಟ-ಬಿಳಿ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂಗಳಿಗೆ ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯಿದೆ. ==ಬೇಸಾಯ== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಎಂಥ ಬಗೆಯ [[ತೋಟ]]ದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಾದರೂ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲವು. ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಬಹಳ ಸುಲಭ ಎನಿಸಿದೆ. ವೃದ್ಧಿ ಬೀಜದ ಮೂಲಕವೇ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೇಲೆ 6"-9" ಅಂತರಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಹೂಬಿಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. 25, 30 ಮತ್ತು 35ನೆಯ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಡಿಗೊಬ್ಬರದ ದ್ರಾವಣ ಹಾಕಬೇಕು. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಸುಮಾರು 3 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಗಿಡಗಳು ಹೂ ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://aggie-horticulture.tamu.edu/wildseed/22/22.4.html More information at Texas A&M] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್‌}} [[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]] 3nlgybu6vv1slwxi1uresmc1k3sdqhh 1373781 1373780 2026-05-19T16:36:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373781 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Iberis+sempervirens.jpg | image_caption = Perennial candytuft (''[[Iberis sempervirens]]'') | taxon = Iberis | authority = Dill. ex [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = ~30; see text | synonyms = ''Biauricula'' {{small|Bubani}} | synonyms_ref = <ref name = powo>{{cite web |title=''Iberis'' Dill. ex L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024607-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=29 September 2025}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್''' ಕ್ರೂಸಿಫೆರೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು [[ಅಲಂಕಾರ]] ಸಸ್ಯ ಜಾತಿ. ಐಬೀರಿಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ. ಬಲುಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಹೂಗಳು ಸೊಗಸಾಗಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್ ಸುಮಾರು 6"-12" ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಇಲ್ಲವೆ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ]]. ನಯವಾದ, ಕೂದಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಂಡ. ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಸರಳ ಎಲೆಗಳು, ಚೆಲುವಾದ ಕುಚ್ಚುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಛತ್ರಮಂಜರಿ ರೀತಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು-ಇವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30-40 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪು]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಾದ ಇವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ: # ಐ.ಅಮಾರ-ಬಿಳಿ ಹೂವಿನ ಬಗೆ. # ಐ.ಅಂಬೆಲೇಟ-ಊದಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. # ಐ.ಓಡೊರೇಟ-ಬಿಳಿ ಹೂ ಬಿಡುವಂಥದು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೂಗಳಿಗೆ ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯಿದೆ. ==ಬೇಸಾಯ== ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಎಂಥ ಬಗೆಯ [[ತೋಟ]]ದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಾದರೂ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲವು. ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಬಹಳ ಸುಲಭ ಎನಿಸಿದೆ. ವೃದ್ಧಿ ಬೀಜದ ಮೂಲಕವೇ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೇಲೆ 6"-9" ಅಂತರಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಹೂಬಿಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. 25, 30 ಮತ್ತು 35ನೆಯ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಡಿಗೊಬ್ಬರದ ದ್ರಾವಣ ಹಾಕಬೇಕು. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ ಸುಮಾರು 3 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಗಿಡಗಳು ಹೂ ಬಿಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://aggie-horticulture.tamu.edu/wildseed/22/22.4.html More information at Texas A&M] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಡಿಟಫ್ಟ್‌}} [[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] fvswzjcwmk8hezhj6yqt0463ghzf700 3 179157 1373786 2026-05-19T17:48:57Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1373786 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Niranjanrpatil1997}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೧೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) lgx1gvupthuyuimelvikbnshzpqo4jd 0 179158 1373812 2026-05-20T03:58:52Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373812 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Present|earliest=Barremian}} | image = Chauliognathus lugubris.jpg | image_caption = ''[[Chauliognathus lugubris]]'' | taxon = Cantharidae | authority = Imhoff, 1856 | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = Chauliognathidae | display_parents = 3 }} [[File:Malthodes - 2013-07-12.webm|thumb|Soldier beetle filmed in Hesse, Germany]] [[File:Wrinkled solder beetle.webm|thumb|thumbtime=16|A [[Podabrus rugosulus|wrinkled solder beetle]] flies into an [[aphid]] colony, eating an aphid before being chased away by the ants.]] [[File:Wrinkled solder beetle searching.webm|thumb|thumbtime=94|[[Podabrus rugosulus|Wrinkled solder beetle]] searching foliage]] [[File:Goldenrod soldier beetles.webm|thumb|thumbtime=0|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s foraging on [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]].]] [[File:Goldenrod soldier beetles taking flight.webm|thumb|thumbtime=258|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s taking flight from [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]], followed by slow motion (taken at 3,840 frames per second.]] '''ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ಕೋಲಿಯಾಪ್ಟರ ಗಣ ಏಡಿಫ್ಯಾಗ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಟೆಲಿಫೋರಿಡೀ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕ [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು (ಸೋಲ್ಜರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ್ದು; ನೀಳವಾಗಿ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಮೃದುಚರ್ಮ ಇದೆ. ಎಲಿಟ್ರಗಳು ಚಕ್ಕಳದಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ವೆಟಿನಂತಿರಬಹುದು. ಕತ್ತು ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಂಟೆನಗಳು ಎರಡು; ನೀಳವಾಗಿ ತಂತಿಯಂತೆಯೊ [[ಗರಗಸ]]ದಂತೆಯೊ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಆಂಟೆನದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಎದೆಯ ಮುಂಭಾಗ (ಪ್ರೋಥೊರ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಿರಿದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲಿನ ಟಾರ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ 5 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬ]] ಬಲು ಉದ್ದ. ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಜೀವಿಗಳೆರಡೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== [[ಪರಾಗ ಮತ್ತು ಪರಾಗಣ|ಪರಾಗ]]ವೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಕ್ಯಾಂಥರಿಸ್, ಚೌಲಿಯಾನ್ಯಾತಸ್, ಡಾಸಿಟಸ್, ಮಾಲ್ತಿನಸ್, ಮಾಲ್ತೋಡಸ್, ಪೋಡೋಬ್ರಸ್, ಪೊಲೇಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಗೋನೈಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://delta-intkey.com/elateria/www/cant.htm Delta key] * [https://sites.google.com/view/mikes-insect-keys/mikes-insect-keys/keys-for-the-identification-of-british-beetles-coleoptera/keys-for-the-identification-of-british-cantharidae Keys for the identification of British Cantharidae] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 7ucgfv1hnp7ego8tf418gd2onb8q94a 1373813 1373812 2026-05-20T04:04:13Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373813 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Present|earliest=Barremian}} | image = Chauliognathus lugubris.jpg | image_caption = ''[[Chauliognathus lugubris]]'' | taxon = Cantharidae | authority = Imhoff, 1856 | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = Chauliognathidae | display_parents = 3 }} [[File:Malthodes - 2013-07-12.webm|thumb|Soldier beetle filmed in Hesse, Germany]] [[File:Wrinkled solder beetle.webm|thumb|thumbtime=16|A [[Podabrus rugosulus|wrinkled solder beetle]] flies into an [[aphid]] colony, eating an aphid before being chased away by the ants.]] [[File:Wrinkled solder beetle searching.webm|thumb|thumbtime=94|[[Podabrus rugosulus|Wrinkled solder beetle]] searching foliage]] [[File:Goldenrod soldier beetles.webm|thumb|thumbtime=0|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s foraging on [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]].]] [[File:Goldenrod soldier beetles taking flight.webm|thumb|thumbtime=258|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s taking flight from [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]], followed by slow motion (taken at 3,840 frames per second.]] '''ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ಕೋಲಿಯಾಪ್ಟರ ಗಣ ಏಡಿಫ್ಯಾಗ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಟೆಲಿಫೋರಿಡೀ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕ [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು (ಸೋಲ್ಜರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ್ದು; ನೀಳವಾಗಿ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಮೃದುಚರ್ಮ ಇದೆ. ಎಲಿಟ್ರಗಳು ಚಕ್ಕಳದಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ವೆಟಿನಂತಿರಬಹುದು. ಕತ್ತು ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಂಟೆನಗಳು ಎರಡು; ನೀಳವಾಗಿ ತಂತಿಯಂತೆಯೊ [[ಗರಗಸ]]ದಂತೆಯೊ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಆಂಟೆನದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಎದೆಯ ಮುಂಭಾಗ (ಪ್ರೋಥೊರ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಿರಿದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲಿನ ಟಾರ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ 5 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬ]] ಬಲು ಉದ್ದ. ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಜೀವಿಗಳೆರಡೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== [[ಪರಾಗ ಮತ್ತು ಪರಾಗಣ|ಪರಾಗ]]ವೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಕ್ಯಾಂಥರಿಸ್, ಚೌಲಿಯಾನ್ಯಾತಸ್, ಡಾಸಿಟಸ್, ಮಾಲ್ತಿನಸ್, ಮಾಲ್ತೋಡಸ್, ಪೋಡೋಬ್ರಸ್, ಪೊಲೇಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಗೋನೈಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://delta-intkey.com/elateria/www/cant.htm Delta key] * [https://sites.google.com/view/mikes-insect-keys/mikes-insect-keys/keys-for-the-identification-of-british-beetles-coleoptera/keys-for-the-identification-of-british-cantharidae Keys for the identification of British Cantharidae] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] a3l7f4yhss0brtisboaiom2eiznvndu 1373814 1373813 2026-05-20T04:04:29Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373814 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Present|earliest=Barremian}} | image = Chauliognathus lugubris.jpg | image_caption = ''[[Chauliognathus lugubris]]'' | taxon = Cantharidae | authority = Imhoff, 1856 | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = Chauliognathidae | display_parents = 3 }} [[File:Malthodes - 2013-07-12.webm|thumb|Soldier beetle filmed in Hesse, Germany]] [[File:Wrinkled solder beetle.webm|thumb|thumbtime=16|A [[Podabrus rugosulus|wrinkled solder beetle]] flies into an [[aphid]] colony, eating an aphid before being chased away by the ants.]] [[File:Wrinkled solder beetle searching.webm|thumb|thumbtime=94|[[Podabrus rugosulus|Wrinkled solder beetle]] searching foliage]] [[File:Goldenrod soldier beetles.webm|thumb|thumbtime=0|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s foraging on [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]].]] [[File:Goldenrod soldier beetles taking flight.webm|thumb|thumbtime=258|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s taking flight from [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]], followed by slow motion (taken at 3,840 frames per second.]] '''ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ಕೋಲಿಯಾಪ್ಟರ ಗಣ ಏಡಿಫ್ಯಾಗ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಟೆಲಿಫೋರಿಡೀ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕ [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು (ಸೋಲ್ಜರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ್ದು; ನೀಳವಾಗಿ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಮೃದುಚರ್ಮ ಇದೆ. ಎಲಿಟ್ರಗಳು ಚಕ್ಕಳದಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ವೆಟಿನಂತಿರಬಹುದು. ಕತ್ತು ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಂಟೆನಗಳು ಎರಡು; ನೀಳವಾಗಿ ತಂತಿಯಂತೆಯೊ [[ಗರಗಸ]]ದಂತೆಯೊ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಆಂಟೆನದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಎದೆಯ ಮುಂಭಾಗ (ಪ್ರೋಥೊರ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಿರಿದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲಿನ ಟಾರ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ 5 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬ]] ಬಲು ಉದ್ದ. ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಜೀವಿಗಳೆರಡೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== [[ಪರಾಗ ಮತ್ತು ಪರಾಗಣ|ಪರಾಗ]]ವೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಕ್ಯಾಂಥರಿಸ್, ಚೌಲಿಯಾನ್ಯಾತಸ್, ಡಾಸಿಟಸ್, ಮಾಲ್ತಿನಸ್, ಮಾಲ್ತೋಡಸ್, ಪೋಡೋಬ್ರಸ್, ಪೊಲೇಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಗೋನೈಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://delta-intkey.com/elateria/www/cant.htm Delta key] * [https://sites.google.com/view/mikes-insect-keys/mikes-insect-keys/keys-for-the-identification-of-british-beetles-coleoptera/keys-for-the-identification-of-british-cantharidae Keys for the identification of British Cantharidae] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] mmidq5u6y2zksd3edpt2m4l0coocbky 1373815 1373814 2026-05-20T04:04:55Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373815 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Present|earliest=Barremian}} | image = Chauliognathus lugubris.jpg | image_caption = ''[[Chauliognathus lugubris]]'' | taxon = Cantharidae | authority = Imhoff, 1856 | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = Chauliognathidae | display_parents = 3 }} [[File:Malthodes - 2013-07-12.webm|thumb|Soldier beetle filmed in Hesse, Germany]] [[File:Wrinkled solder beetle.webm|thumb|thumbtime=16|A [[Podabrus rugosulus|wrinkled solder beetle]] flies into an [[aphid]] colony, eating an aphid before being chased away by the ants.]] [[File:Wrinkled solder beetle searching.webm|thumb|thumbtime=94|[[Podabrus rugosulus|Wrinkled solder beetle]] searching foliage]] [[File:Goldenrod soldier beetles.webm|thumb|thumbtime=0|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s foraging on [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]].]] [[File:Goldenrod soldier beetles taking flight.webm|thumb|thumbtime=258|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s taking flight from [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]], followed by slow motion (taken at 3,840 frames per second.]] '''ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ಕೋಲಿಯಾಪ್ಟರ ಗಣ ಏಡಿಫ್ಯಾಗ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಟೆಲಿಫೋರಿಡೀ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕ [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು (ಸೋಲ್ಜರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ್ದು; ನೀಳವಾಗಿ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಮೃದುಚರ್ಮ ಇದೆ. ಎಲಿಟ್ರಗಳು ಚಕ್ಕಳದಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ವೆಟಿನಂತಿರಬಹುದು. ಕತ್ತು ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಂಟೆನಗಳು ಎರಡು; ನೀಳವಾಗಿ ತಂತಿಯಂತೆಯೊ [[ಗರಗಸ]]ದಂತೆಯೊ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಆಂಟೆನದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಎದೆಯ ಮುಂಭಾಗ (ಪ್ರೋಥೊರ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಿರಿದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲಿನ ಟಾರ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ 5 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬ]] ಬಲು ಉದ್ದ. ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಜೀವಿಗಳೆರಡೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== [[ಪರಾಗ ಮತ್ತು ಪರಾಗಣ|ಪರಾಗ]]ವೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಕ್ಯಾಂಥರಿಸ್, ಚೌಲಿಯಾನ್ಯಾತಸ್, ಡಾಸಿಟಸ್, ಮಾಲ್ತಿನಸ್, ಮಾಲ್ತೋಡಸ್, ಪೋಡೋಬ್ರಸ್, ಪೊಲೇಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಗೋನೈಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://delta-intkey.com/elateria/www/cant.htm Delta key] * [https://sites.google.com/view/mikes-insect-keys/mikes-insect-keys/keys-for-the-identification-of-british-beetles-coleoptera/keys-for-the-identification-of-british-cantharidae Keys for the identification of British Cantharidae] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]] 3hr13dvihq8j70ck1dggfulskcadz32 1373818 1373815 2026-05-20T04:07:29Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೀಟಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373818 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | fossil_range = {{fossilrange|Albian|Present|earliest=Barremian}} | image = Chauliognathus lugubris.jpg | image_caption = ''[[Chauliognathus lugubris]]'' | taxon = Cantharidae | authority = Imhoff, 1856 | subdivision_ranks = | subdivision = | synonyms = Chauliognathidae | display_parents = 3 }} [[File:Malthodes - 2013-07-12.webm|thumb|Soldier beetle filmed in Hesse, Germany]] [[File:Wrinkled solder beetle.webm|thumb|thumbtime=16|A [[Podabrus rugosulus|wrinkled solder beetle]] flies into an [[aphid]] colony, eating an aphid before being chased away by the ants.]] [[File:Wrinkled solder beetle searching.webm|thumb|thumbtime=94|[[Podabrus rugosulus|Wrinkled solder beetle]] searching foliage]] [[File:Goldenrod soldier beetles.webm|thumb|thumbtime=0|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s foraging on [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]].]] [[File:Goldenrod soldier beetles taking flight.webm|thumb|thumbtime=258|[[Chauliognathus pensylvanicus|Goldenrod soldier beetle]]s taking flight from [[Verbesina alternifolia|yellow ironweed]], followed by slow motion (taken at 3,840 frames per second.]] '''ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ಕೋಲಿಯಾಪ್ಟರ ಗಣ ಏಡಿಫ್ಯಾಗ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಟೆಲಿಫೋರಿಡೀ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕ [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು (ಸೋಲ್ಜರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇವುಗಳ ದೇಹ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ್ದು; ನೀಳವಾಗಿ ಕೊಳವೆಯಂತಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಮೃದುಚರ್ಮ ಇದೆ. ಎಲಿಟ್ರಗಳು ಚಕ್ಕಳದಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ವೆಟಿನಂತಿರಬಹುದು. ಕತ್ತು ಬಹಳ ಕಿರಿದು. ಆಂಟೆನಗಳು ಎರಡು; ನೀಳವಾಗಿ ತಂತಿಯಂತೆಯೊ [[ಗರಗಸ]]ದಂತೆಯೊ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಆಂಟೆನದಲ್ಲೂ ಹನ್ನೊಂದು ಖಂಡಗಳಿವೆ. ಎದೆಯ ಮುಂಭಾಗ (ಪ್ರೋಥೊರ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಿರಿದು. ಮುಂಗಾಲುಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಕಾಲಿನ ಟಾರ್ಸಸ್‍ನಲ್ಲಿ 5 ಖಂಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕೀಟಗಳ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬ]] ಬಲು ಉದ್ದ. ಡಿಂಬ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಜೀವಿಗಳೆರಡೂ ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== [[ಪರಾಗ ಮತ್ತು ಪರಾಗಣ|ಪರಾಗ]]ವೇ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾಂಥರಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,300 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಕ್ಯಾಂಥರಿಸ್, ಚೌಲಿಯಾನ್ಯಾತಸ್, ಡಾಸಿಟಸ್, ಮಾಲ್ತಿನಸ್, ಮಾಲ್ತೋಡಸ್, ಪೋಡೋಬ್ರಸ್, ಪೊಲೇಮಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಗೋನೈಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://delta-intkey.com/elateria/www/cant.htm Delta key] * [https://sites.google.com/view/mikes-insect-keys/mikes-insect-keys/keys-for-the-identification-of-british-beetles-coleoptera/keys-for-the-identification-of-british-cantharidae Keys for the identification of British Cantharidae] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]] 8j13qq58xk4wxq6hcsko2o6pzj76k0t 14 179159 1373816 2026-05-20T04:06:41Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ವರ್ಗ 1373816 wikitext text/x-wiki ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ 0qmrtag78rqizmvjzydcxchy0lpfhqk 1373817 1373816 2026-05-20T04:06:59Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373817 wikitext text/x-wiki ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] pd82d34bb980bnabybnkndvb0gy84xu 0 179160 1373819 2026-05-20T04:32:32Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373819 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous. Luteplayer, 17thC.webp|thumb|Anonymous, ''Lute-player'', thought to be Thomas Campion (17th century)]] '''ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್''' 1567-1619 ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== {{listen | filename = I care not for these ladies.ogg | title = "I care not for these ladies" | description = Lute song by Campion | format = [[Ogg]] | filename2 = Beauty, since you so much desire.ogg | title2 = "Beauty, since you so much desire" | description2 = Sexually suggestive lute song by Campion | format2 = }} ಎಸೆಕ್ಸಿನ ವಿಥಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ವ್ಯಾಸಂಗ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇವರು[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರಾದರು.ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1567 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನು ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿದ್ದು, 1565 ರಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಥಾಮಸ್ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1580 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಅವರನ್ನು 1581 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1584 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತೊರೆದರು<ref name="brittanica1911">{{Cite EB1911|noicon=1|wstitle=Campion, Thomas}}.</ref><ref>He is not listed in Venn, ''Alumni Cantabrigienses''.</ref>, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 1586 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಾಸ್ಕ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಮಂಟೈನ್ ರಾಕ್ (1594) ಅನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇವಿಸನ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರೆದರು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1592 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೂಯೆನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಒಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದನು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ== [[File:Houghton STC 21332 - Book of Ayres.jpg|thumb|''A Book of Ayres'', 1601, with words by Campion and music by [[Philip Rosseter]]]] [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಪರಿಶ್ರಮಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ವಾದ್ಯಮೇಳ]]ಗಳೊಡನೆ ಹಾಡುವ ಲಘುಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಮೊಗವಾಡ [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಕ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವರ ಕವನಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿ ಮೋಹಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. 1595ರಲ್ಲಿ ನಾಟುನುಡಿ, ಶೋಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕವನ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಲವು ಮೊಗವಾಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1601 ರಿಂದ 1617ರ ವರೆಗೆ ಬರೆದ ''ಎ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಏರ್ಸ್ ''ಎಂಬ ರಾಗರಚನೆ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ''ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯಸಿ ''(1602) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋರೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ರಾಗ]]ಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗ]]ಳು ಎಷ್ಟು ಸರಳವೋ ಅಷ್ಟೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ ಈಸ್ ಎ ಗಾರ್ಡನ್ ಇನ್ ಹರ್ ಫೇಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುದು. ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನನು, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪ್ಲಿವಡ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ, ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ನಿಧನ== [[File:Thomas Campion Signature.png|thumb|269x269px|Minutes of the examination of Thomas Campion on 26 October 1615, prior to the arrest of Sir Thomas Monson for complicity in the Overbury murder]] ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1620 ರಂದು, ಬಹುಶಃ 52 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೇಗ್|ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.luminarium.org/renlit/campbio.htm Life of Thomas Campion] (Luminarium: Anthology of English literature).</ref> ಅವರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಡನ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್-ಇನ್-ದಿ-ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲ. ಆರು ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೂರು ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಧ್ಯ-ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ರೋಸೆಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ £23 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1617 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, 1619 ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 1595 ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನ್ಸನ್-ಓವರ್‌ಬೆರಿ ಹಗರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಮುಖಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.poetryfoundation.org/bio/thomas-campion Biography] (Poetry Foundation) *[http://www.luminarium.org/renlit/campion.htm Thomas Campion – Life and works] (Luminarium: Anthology of English literature) * {{Internet Archive author |sname=Thomas Campion}} * {{Librivox author |id=6207}} *Husoy, Lance. ''[http://www.collectionscanada.ca/obj/s4/f2/dsk2/tape15/PQDD_0003/MQ34490.pdf Thomas Campion and the Web of Patronage]'' '''Music''': *{{ChoralWiki}} *{{IMSLP|id=Campion, Thomas|cname=Thomas Campion}} *[https://web.archive.org/web/20080619064008/http://www.mylinuxisp.com/~tonyc/musgitar.htm#campion Midi file arrangements of several songs by Campion] (Tony Catalano's Classical Guitar MIDI Page) *[http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/music Music Collection] in [[Cambridge Digital Library]] which contains early copies/examples of Campion's compositions ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== q2z3p4csd50bgi85iswgy92gpflc2ux 1373820 1373819 2026-05-20T04:33:34Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373820 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous. Luteplayer, 17thC.webp|thumb|Anonymous, ''Lute-player'', thought to be Thomas Campion (17th century)]] '''ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್''' 1567-1619 ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== {{listen | filename = I care not for these ladies.ogg | title = "I care not for these ladies" | description = Lute song by Campion | format = [[Ogg]] | filename2 = Beauty, since you so much desire.ogg | title2 = "Beauty, since you so much desire" | description2 = Sexually suggestive lute song by Campion | format2 = }} ಎಸೆಕ್ಸಿನ ವಿಥಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ವ್ಯಾಸಂಗ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇವರು[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರಾದರು.ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1567 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನು ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿದ್ದು, 1565 ರಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಥಾಮಸ್ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1580 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಅವರನ್ನು 1581 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1584 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತೊರೆದರು<ref name="brittanica1911">{{Cite EB1911|noicon=1|wstitle=Campion, Thomas}}.</ref><ref>He is not listed in Venn, ''Alumni Cantabrigienses''.</ref>, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 1586 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಾಸ್ಕ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಮಂಟೈನ್ ರಾಕ್ (1594) ಅನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇವಿಸನ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರೆದರು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1592 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೂಯೆನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಒಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದನು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ== [[File:Houghton STC 21332 - Book of Ayres.jpg|thumb|''A Book of Ayres'', 1601, with words by Campion and music by [[Philip Rosseter]]]] [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಪರಿಶ್ರಮಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ವಾದ್ಯಮೇಳ]]ಗಳೊಡನೆ ಹಾಡುವ ಲಘುಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಮೊಗವಾಡ [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಕ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವರ ಕವನಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿ ಮೋಹಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. 1595ರಲ್ಲಿ ನಾಟುನುಡಿ, ಶೋಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕವನ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಲವು ಮೊಗವಾಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1601 ರಿಂದ 1617ರ ವರೆಗೆ ಬರೆದ ''ಎ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಏರ್ಸ್ ''ಎಂಬ ರಾಗರಚನೆ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ''ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯಸಿ ''(1602) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋರೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ರಾಗ]]ಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗ]]ಳು ಎಷ್ಟು ಸರಳವೋ ಅಷ್ಟೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ ಈಸ್ ಎ ಗಾರ್ಡನ್ ಇನ್ ಹರ್ ಫೇಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುದು. ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನನು, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪ್ಲಿವಡ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ, ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ನಿಧನ== [[File:Thomas Campion Signature.png|thumb|269x269px|Minutes of the examination of Thomas Campion on 26 October 1615, prior to the arrest of Sir Thomas Monson for complicity in the Overbury murder]] ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1620 ರಂದು, ಬಹುಶಃ 52 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೇಗ್|ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.luminarium.org/renlit/campbio.htm Life of Thomas Campion] (Luminarium: Anthology of English literature).</ref> ಅವರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಡನ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್-ಇನ್-ದಿ-ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲ. ಆರು ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೂರು ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಧ್ಯ-ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ರೋಸೆಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ £23 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1617 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, 1619 ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 1595 ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನ್ಸನ್-ಓವರ್‌ಬೆರಿ ಹಗರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಮುಖಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.poetryfoundation.org/bio/thomas-campion Biography] (Poetry Foundation) *[http://www.luminarium.org/renlit/campion.htm Thomas Campion – Life and works] (Luminarium: Anthology of English literature) * {{Internet Archive author |sname=Thomas Campion}} * {{Librivox author |id=6207}} *Husoy, Lance. ''[http://www.collectionscanada.ca/obj/s4/f2/dsk2/tape15/PQDD_0003/MQ34490.pdf Thomas Campion and the Web of Patronage]'' '''Music''': *{{ChoralWiki}} *{{IMSLP|id=Campion, Thomas|cname=Thomas Campion}} *[https://web.archive.org/web/20080619064008/http://www.mylinuxisp.com/~tonyc/musgitar.htm#campion Midi file arrangements of several songs by Campion] (Tony Catalano's Classical Guitar MIDI Page) *[http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/music Music Collection] in [[Cambridge Digital Library]] which contains early copies/examples of Campion's compositions ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] oxqh49nynhvgx7q6opr8ffdkqjbguxw 1373821 1373820 2026-05-20T04:34:00Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373821 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous. Luteplayer, 17thC.webp|thumb|Anonymous, ''Lute-player'', thought to be Thomas Campion (17th century)]] '''ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್''' 1567-1619 ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== {{listen | filename = I care not for these ladies.ogg | title = "I care not for these ladies" | description = Lute song by Campion | format = [[Ogg]] | filename2 = Beauty, since you so much desire.ogg | title2 = "Beauty, since you so much desire" | description2 = Sexually suggestive lute song by Campion | format2 = }} ಎಸೆಕ್ಸಿನ ವಿಥಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ವ್ಯಾಸಂಗ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇವರು[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರಾದರು.ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1567 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನು ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿದ್ದು, 1565 ರಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಥಾಮಸ್ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1580 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಅವರನ್ನು 1581 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1584 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತೊರೆದರು<ref name="brittanica1911">{{Cite EB1911|noicon=1|wstitle=Campion, Thomas}}.</ref><ref>He is not listed in Venn, ''Alumni Cantabrigienses''.</ref>, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 1586 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಾಸ್ಕ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಮಂಟೈನ್ ರಾಕ್ (1594) ಅನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇವಿಸನ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರೆದರು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1592 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೂಯೆನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಒಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದನು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ== [[File:Houghton STC 21332 - Book of Ayres.jpg|thumb|''A Book of Ayres'', 1601, with words by Campion and music by [[Philip Rosseter]]]] [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಪರಿಶ್ರಮಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ವಾದ್ಯಮೇಳ]]ಗಳೊಡನೆ ಹಾಡುವ ಲಘುಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಮೊಗವಾಡ [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಕ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವರ ಕವನಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿ ಮೋಹಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. 1595ರಲ್ಲಿ ನಾಟುನುಡಿ, ಶೋಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕವನ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಲವು ಮೊಗವಾಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1601 ರಿಂದ 1617ರ ವರೆಗೆ ಬರೆದ ''ಎ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಏರ್ಸ್ ''ಎಂಬ ರಾಗರಚನೆ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ''ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯಸಿ ''(1602) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋರೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ರಾಗ]]ಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗ]]ಳು ಎಷ್ಟು ಸರಳವೋ ಅಷ್ಟೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ ಈಸ್ ಎ ಗಾರ್ಡನ್ ಇನ್ ಹರ್ ಫೇಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುದು. ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನನು, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪ್ಲಿವಡ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ, ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ನಿಧನ== [[File:Thomas Campion Signature.png|thumb|269x269px|Minutes of the examination of Thomas Campion on 26 October 1615, prior to the arrest of Sir Thomas Monson for complicity in the Overbury murder]] ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1620 ರಂದು, ಬಹುಶಃ 52 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೇಗ್|ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.luminarium.org/renlit/campbio.htm Life of Thomas Campion] (Luminarium: Anthology of English literature).</ref> ಅವರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಡನ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್-ಇನ್-ದಿ-ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲ. ಆರು ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೂರು ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಧ್ಯ-ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ರೋಸೆಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ £23 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1617 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, 1619 ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 1595 ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನ್ಸನ್-ಓವರ್‌ಬೆರಿ ಹಗರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಮುಖಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.poetryfoundation.org/bio/thomas-campion Biography] (Poetry Foundation) *[http://www.luminarium.org/renlit/campion.htm Thomas Campion – Life and works] (Luminarium: Anthology of English literature) * {{Internet Archive author |sname=Thomas Campion}} * {{Librivox author |id=6207}} *Husoy, Lance. ''[http://www.collectionscanada.ca/obj/s4/f2/dsk2/tape15/PQDD_0003/MQ34490.pdf Thomas Campion and the Web of Patronage]'' '''Music''': *{{ChoralWiki}} *{{IMSLP|id=Campion, Thomas|cname=Thomas Campion}} *[https://web.archive.org/web/20080619064008/http://www.mylinuxisp.com/~tonyc/musgitar.htm#campion Midi file arrangements of several songs by Campion] (Tony Catalano's Classical Guitar MIDI Page) *[http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/music Music Collection] in [[Cambridge Digital Library]] which contains early copies/examples of Campion's compositions ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] 41wr58f843xvgo51mwgexsawm6ci1tw 1373822 1373821 2026-05-20T04:34:16Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಲೇಖಕರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373822 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous. Luteplayer, 17thC.webp|thumb|Anonymous, ''Lute-player'', thought to be Thomas Campion (17th century)]] '''ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್''' 1567-1619 ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== {{listen | filename = I care not for these ladies.ogg | title = "I care not for these ladies" | description = Lute song by Campion | format = [[Ogg]] | filename2 = Beauty, since you so much desire.ogg | title2 = "Beauty, since you so much desire" | description2 = Sexually suggestive lute song by Campion | format2 = }} ಎಸೆಕ್ಸಿನ ವಿಥಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ವ್ಯಾಸಂಗ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇವರು[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರಾದರು.ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1567 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನು ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿದ್ದು, 1565 ರಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಥಾಮಸ್ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1580 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಅವರನ್ನು 1581 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1584 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತೊರೆದರು<ref name="brittanica1911">{{Cite EB1911|noicon=1|wstitle=Campion, Thomas}}.</ref><ref>He is not listed in Venn, ''Alumni Cantabrigienses''.</ref>, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 1586 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಾಸ್ಕ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಮಂಟೈನ್ ರಾಕ್ (1594) ಅನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇವಿಸನ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರೆದರು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1592 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೂಯೆನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಒಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದನು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ== [[File:Houghton STC 21332 - Book of Ayres.jpg|thumb|''A Book of Ayres'', 1601, with words by Campion and music by [[Philip Rosseter]]]] [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಪರಿಶ್ರಮಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ವಾದ್ಯಮೇಳ]]ಗಳೊಡನೆ ಹಾಡುವ ಲಘುಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಮೊಗವಾಡ [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಕ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವರ ಕವನಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿ ಮೋಹಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. 1595ರಲ್ಲಿ ನಾಟುನುಡಿ, ಶೋಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕವನ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಲವು ಮೊಗವಾಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1601 ರಿಂದ 1617ರ ವರೆಗೆ ಬರೆದ ''ಎ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಏರ್ಸ್ ''ಎಂಬ ರಾಗರಚನೆ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ''ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯಸಿ ''(1602) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋರೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ರಾಗ]]ಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗ]]ಳು ಎಷ್ಟು ಸರಳವೋ ಅಷ್ಟೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ ಈಸ್ ಎ ಗಾರ್ಡನ್ ಇನ್ ಹರ್ ಫೇಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುದು. ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನನು, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪ್ಲಿವಡ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ, ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ನಿಧನ== [[File:Thomas Campion Signature.png|thumb|269x269px|Minutes of the examination of Thomas Campion on 26 October 1615, prior to the arrest of Sir Thomas Monson for complicity in the Overbury murder]] ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1620 ರಂದು, ಬಹುಶಃ 52 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೇಗ್|ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.luminarium.org/renlit/campbio.htm Life of Thomas Campion] (Luminarium: Anthology of English literature).</ref> ಅವರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಡನ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್-ಇನ್-ದಿ-ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲ. ಆರು ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೂರು ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಧ್ಯ-ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ರೋಸೆಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ £23 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1617 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, 1619 ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 1595 ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನ್ಸನ್-ಓವರ್‌ಬೆರಿ ಹಗರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಮುಖಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.poetryfoundation.org/bio/thomas-campion Biography] (Poetry Foundation) *[http://www.luminarium.org/renlit/campion.htm Thomas Campion – Life and works] (Luminarium: Anthology of English literature) * {{Internet Archive author |sname=Thomas Campion}} * {{Librivox author |id=6207}} *Husoy, Lance. ''[http://www.collectionscanada.ca/obj/s4/f2/dsk2/tape15/PQDD_0003/MQ34490.pdf Thomas Campion and the Web of Patronage]'' '''Music''': *{{ChoralWiki}} *{{IMSLP|id=Campion, Thomas|cname=Thomas Campion}} *[https://web.archive.org/web/20080619064008/http://www.mylinuxisp.com/~tonyc/musgitar.htm#campion Midi file arrangements of several songs by Campion] (Tony Catalano's Classical Guitar MIDI Page) *[http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/music Music Collection] in [[Cambridge Digital Library]] which contains early copies/examples of Campion's compositions ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] ake48te0e5wiz2gx4g80wv51znpff9x 1373823 1373822 2026-05-20T04:34:42Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373823 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous. Luteplayer, 17thC.webp|thumb|Anonymous, ''Lute-player'', thought to be Thomas Campion (17th century)]] '''ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್''' 1567-1619 ಆಂಗ್ಲ[[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== {{listen | filename = I care not for these ladies.ogg | title = "I care not for these ladies" | description = Lute song by Campion | format = [[Ogg]] | filename2 = Beauty, since you so much desire.ogg | title2 = "Beauty, since you so much desire" | description2 = Sexually suggestive lute song by Campion | format2 = }} ಎಸೆಕ್ಸಿನ ವಿಥಾಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ವ್ಯಾಸಂಗ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇವರು[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯ]]ರಾದರು.ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1567 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾನೂನು ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿದ್ದು, 1565 ರಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಥಾಮಸ್ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಥಾಮಸ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಸಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 1580 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಅವರನ್ನು 1581 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1584 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತೊರೆದರು<ref name="brittanica1911">{{Cite EB1911|noicon=1|wstitle=Campion, Thomas}}.</ref><ref>He is not listed in Venn, ''Alumni Cantabrigienses''.</ref>, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 1586 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಚಯಸ್ಥರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್‌ನ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಯೋಜಿಸಿದನು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಇನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಾಸ್ಕ್, ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರೋಟಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಆಡಮಂಟೈನ್ ರಾಕ್ (1594) ಅನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೇವಿಸನ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರೆದರು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1592 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ರೂಯೆನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಒಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದನು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ== [[File:Houghton STC 21332 - Book of Ayres.jpg|thumb|''A Book of Ayres'', 1601, with words by Campion and music by [[Philip Rosseter]]]] [[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಪರಿಶ್ರಮಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ [[ವಾದ್ಯಮೇಳ]]ಗಳೊಡನೆ ಹಾಡುವ ಲಘುಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಮೊಗವಾಡ [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನು (ಮಾಸ್ಕ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವರ ಕವನಗಳು ವಿವಿಧ ಛಂದೋವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಾಗಿ ಮೋಹಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. 1595ರಲ್ಲಿ ನಾಟುನುಡಿ, ಶೋಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಕವನ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಲವು ಮೊಗವಾಡ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1601 ರಿಂದ 1617ರ ವರೆಗೆ ಬರೆದ ''ಎ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಏರ್ಸ್ ''ಎಂಬ ರಾಗರಚನೆ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ''ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯಸಿ ''(1602) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಛಂದೋರೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ರಾಗ]]ಕ್ಕೂ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆಗ]]ಳು ಎಷ್ಟು ಸರಳವೋ ಅಷ್ಟೂ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂಥವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ ಈಸ್ ಎ ಗಾರ್ಡನ್ ಇನ್ ಹರ್ ಫೇಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದುದು. ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ನನು, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪ್ಲಿವಡ್ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರಂತೆ, ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ನಿಧನ== [[File:Thomas Campion Signature.png|thumb|269x269px|Minutes of the examination of Thomas Campion on 26 October 1615, prior to the arrest of Sir Thomas Monson for complicity in the Overbury murder]] ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1620 ರಂದು, ಬಹುಶಃ 52 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೇಗ್|ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://www.luminarium.org/renlit/campbio.htm Life of Thomas Campion] (Luminarium: Anthology of English literature).</ref> ಅವರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಫ್ಲೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಡನ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್-ಇನ್-ದಿ-ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕನಿಷ್ಠ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲ. ಆರು ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೂರು ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಧ್ಯ-ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ರೋಸೆಟರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ £23 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1617 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, 1619 ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 1595 ರ ಸಂಗ್ರಹದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾನ್ಸನ್-ಓವರ್‌ಬೆರಿ ಹಗರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮಾನ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಮುಖಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.poetryfoundation.org/bio/thomas-campion Biography] (Poetry Foundation) *[http://www.luminarium.org/renlit/campion.htm Thomas Campion – Life and works] (Luminarium: Anthology of English literature) * {{Internet Archive author |sname=Thomas Campion}} * {{Librivox author |id=6207}} *Husoy, Lance. ''[http://www.collectionscanada.ca/obj/s4/f2/dsk2/tape15/PQDD_0003/MQ34490.pdf Thomas Campion and the Web of Patronage]'' '''Music''': *{{ChoralWiki}} *{{IMSLP|id=Campion, Thomas|cname=Thomas Campion}} *[https://web.archive.org/web/20080619064008/http://www.mylinuxisp.com/~tonyc/musgitar.htm#campion Midi file arrangements of several songs by Campion] (Tony Catalano's Classical Guitar MIDI Page) *[http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/music Music Collection] in [[Cambridge Digital Library]] which contains early copies/examples of Campion's compositions ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] o72ja4ht49j0h6jcjhuylbykobd9uyj 0 179161 1373826 2026-05-20T05:13:53Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373826 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== m0nslzytcc65xvcn3rb40yuh7ayiqk0 1373827 1373826 2026-05-20T05:14:18Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಗುಜರಾತ್]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373827 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] kz1fxp6buj63qx9avgndtjl994lol9b 1373828 1373827 2026-05-20T05:14:32Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373828 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] q8j5crrnflkvmqu798a0k48c4plaa7a 1373829 1373828 2026-05-20T05:14:46Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಬಂದರುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373829 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಂದರುಗಳು]] 7ef4zzi8wm7z9cmp0zjk5guc5nntbpw 1373862 1373829 2026-05-20T11:57:34Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373862 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಬೇ}}[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಂದರುಗಳು]] gzsv4yi6ockxmr06ng5rrpjylweqsmw 1373863 1373862 2026-05-20T11:58:12Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373863 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Khambhat | other_name = ಕ್ಯಾಂಬೇ | settlement_type = City | image_skyline = City of Khambaht(Tower Area).jpg | image_alt = | image_caption = Tower Road, Khambhat | nickname = Trambavati Nagari | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Gujarat | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22.3|N|72.62|E|region:IN-GJ_type:city(99,000)|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Gujarat]] | subdivision_name2 = [[Anand district|Anand]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 2932.9 | area_rank = | population_total = 99,164 (M+OG) | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = 620 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PINs]] | postal_code = 388620, 388625, 388630, 388540 | area_code = 02698 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = GJ 23 | website = {{URL|khambhatnagarpalika.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[Gujarati language|Gujarati]] | official_name = }} '''ಕ್ಯಾಂಬೇ''' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ತೀರದ ಒಂದು [[ಖಾರಿ]]; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬೀಸಮುದ್ರ]] ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಭರತ ವಿಪರೀತ. ಸುಮಾರು 40' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಸಂಭವಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ವೇಗವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಖಾರಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ [[ಬಂದರು]]ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗೋಡು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಡಲಕರೆಯ ಬದಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕರ. ==ಪಟ್ಟಣ== ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪಟ್ಟಣ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಖಾರಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಖಂಬಾತ್ ಅಥವಾ ಖಂಬಾಯತ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕೈರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಬೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡ. ಕೈರಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 31 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೋಹಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತೆಂದು ಮರಿನೋ ಸಸುದೋ, [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೋ]] ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂದರು ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಖಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಗೋಡು ತುಂಬಿ ಬಂದು ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗಿತು. ==ವ್ಯಾಪಾರ== ಈಗ ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೯೫೪.<ref>{{Cite web|title=Khambhat Population (2020/2021), Taluka Village List in Anand, Gujarat|url=https://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140710043219/http://www.indiagrowing.com/Gujarat/Anand/Khambhat#:~:text=Khambhat%20is%20a%20Town%20and,females%20per%201000%20of%20males.|url-status=usurped|archive-date=10 July 2014|access-date=2021-07-03|website=www.indiagrowing.com}}</ref> [[ಹತ್ತಿ]], [[ಧಾನ್ಯ]], [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]] ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳು. [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], [[ಜಮಖಾನೆ|ಜಮಖಾನ]], ಕೈಮಗ್ಗದ ಬಟ್ಟೆ, [[ಕಸೂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಕೈಗಾರಿಕೆ; [[ಅಗೇಟ್|ಅಗೆಟ್]], ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಒಡವೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mohman Khan Nawab of Cambay.jpg|left|thumb|Mohman Khan Nawab of [[Cambay State|Cambay]]]] [[File:Moulai Abadullah khambhat.JPG|thumb|Mausoleum of 1st Wali–ul–Hind Moulai Abdullah, Khambat, Gujarat, 1050AD-1100AD.]] [[File:Illustration of The city of Cambay in the 15th century.jpg|thumb|The city of Cambay was an important Indian manufacturing and trading center noted by Marco Polo and illustrated here in the 15th century.]] ಖಂಬಾತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ತಂಭ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸ್ಮಾರಕ]]ಗಳು. ಜಾಮೀ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 1325ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ಅತಿಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಶೈಲಿ ಮುಂದೆ ಗುಜರಾತಿನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಅಗೆಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್ ಮುಂತಾದ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು [[ಉತ್ಖನನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ== ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬೇ ಈಚೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೇಗೆ 12 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಲೂನೆಜ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ 1958ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಸೆಲೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. 1968-69ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾದ ಬಾವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 62. ಕ್ಯಾಂಬೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಘನ ಅಡಿ. ಮುಖ್ಯ ಅನಿಲೋತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕ್ಯಾಂಬೇಯಲ್ಲಿ ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಈಚೆಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಂಬೇ}} [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಂದರುಗಳು]] 97uurwscdlix7kgw069copt01v5xl2m 0 179162 1373830 2026-05-20T05:36:20Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373830 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = William Caxton | image = William caxton.jpg | birth_date = {{circa|1422}} | death_date = {{circa|{{death year and given age|1491|{{circa|{{age|1422|1491}}|lk=no}}}}|lk=no}} | resting_place = [[St Margaret's, Westminster]] | occupation = {{cslist|Merchant|diplomat|writer|printer}} | period = {{cslist|Late [[Plantagenet]]|early [[English Renaissance]]}} | notablework = {{cslist|''[[Recuyell of the Historyes of Troye]]''|''[[Dictes and Sayings of the Philosophers|Dictes or Sayengis of the Philosophres]]''|''[[Brut Chronicles]]''}} }} [[File:Caxton printers mark.cropped.jpg|thumb|upright=1.2|Printer's mark of William Caxton, 1478. A variant of the [[merchant's mark]]]] '''ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್''' 1422-1491. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣಕಾರ. ==ಆರಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ. ರಾಬರ್ಟ್ ಲಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ವರ್ತಕನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ (1438) ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ(1444) ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬ್ರೂಜಸ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (1463). ಬರ್ಗಂಡಿ ಪ್ರಾಂತದ ಡಚೆಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕ ಪಡೆದ (1470). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಒಲವು ಇತ್ತು. ==ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿ== [[File:Brut Chronicle.jpg|thumb|upright=1.1|left|A page from the [[Brut Chronicle|''Brut'' Chronicle]] (printed as the ''Chronicles of England''), printed in 1480 by Caxton in [[blackletter]]]] ಮುದ್ರಣಕಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಕಲಿತದ್ದು [[ಕಲೋನ್|ಕೋಲೋನ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ತರುವಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರೂಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲಾರ್ಡ್ ಮಾನ್‍ಷನ್ನನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1474). ತಾನೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣ]]ವನ್ನು ಈ ಅಚ್ಚುಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1475). ಮರುವರ್ಷ (1476) ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷಾಂತರ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ 2-3 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಈತನದು. 1476ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ<ref>{{cite book|first=John|last=Timbs|authorlink=John Timbs|title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis|url=https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog|year=1855|publisher=D. Bogue|page=[https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog/page/n19 4]}}</ref><ref>{{cite book|chapter=Victorian London&nbsp;– Districts&nbsp;– Areas&nbsp;– The Almonry|url=//www.victorianlondon.org/districts/almonry.htm|year=1850|first=Peter|last=Cunningham|title=Hand-Book of London|access-date=26 September 2020}}</ref> . ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರರಂಜಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ 1481ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ನನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇವನು ಹಳೆಕಾಲದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳನ್ನು 4-6 ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ W.ಅ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1474 ಇಸವಿಯನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಅಂದವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಆತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯೆಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಇವನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದುವು. ==ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ== 1485ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಕೆಲಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ ನಾರ್ಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತಂದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಓದಿ ಹಲವರು ಕೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಓದುಗ ವರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತ, ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏಕರೂಪಗೊಂಡು ಒಂದು `ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಒಂದು ಗದ್ಯ ಶೈಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು.೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೦೦ ಜನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="wayback11to100">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=4 December 2002|title=Great Britons 11–100|publisher=BBC|access-date=1 August 2012}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=3627 }} * {{Internet Archive author |sname=William Caxton}} ** [https://archive.org/details/dictessayingsofp00caxtuoft ''Dictes or Sayengis of the Philosophres''] * {{Librivox author |id=2715}} * [http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html Caxton's Canterbury Tales] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090703211241/http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html |date=3 July 2009 }} from the [[British Library]] * [http://luna.folger.edu/luna/servlet/view/search/who/Caxton%252C%2BWilliam%252C%2Bca.%2B1422-1491./ Selected works, printed by Caxton] from the [[Folger Shakespeare Library]]'s [http://www.folger.edu/ digital image collection] *[http://d.lib.rochester.edu/teams/text/adams-caxton-game-and-play-of-the-chesse-introduction ''The Game and Playe of the Chesse'']. Introduction and text, part of the [http://d.lib.rochester.edu/teams TEAMS Middle English Texts Series] * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=31–32 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Caxton|William Caxton]]}} *{{cite web |url=https://www.british-history.ac.uk/vch/middx/vol2/pp197-200 |title=Industries: Printing. A History of the County of Middlesex Volume 2. pages 197-200 |date=1911 |access-date=26 June 2023}} *[https://www.themorgan.org/exhibitions/william-caxton William Caxton and the Birth of English Printing] 2015 exhibition of Caxton’s imprints at the Morgan Library & Museum. *[https://lbt.bibsoc.org.uk/index.php?title=LBT02731 William Caxton at the London Book Trades] '''Works published by Caxton from the Rare Book and Special Collections Division at the [[Library of Congress]]''' * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0558 ''A book of the chesse moralysed''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0559.1 ''AL Ingratitude vtterly settying apart, we owe to calle to our myndes the manyfolde gyftes of grace ...''] * [https://www.loc.gov/item/65058894 ''Cordiale quattuor novissimorum.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0562.1 ''Here begynneth the prohemye vpon the reducynge, both out of latyn as of frensshe in to our englyssh tongue of the polytyque book named Tullius de senectute.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0563.1 ''Here begynneth the table of the rubrices of this presente volume named the Mirrour of the World or thymage of the same.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0570 ''Livre des faits d'armes et de chevalerie''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.1211''The recuyles or gaderige to gyder of ye hystoryes of Troye...''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 4ev7u7170hu2k99ge1ixeemvh9bdq2z 1373831 1373830 2026-05-20T05:36:46Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373831 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = William Caxton | image = William caxton.jpg | birth_date = {{circa|1422}} | death_date = {{circa|{{death year and given age|1491|{{circa|{{age|1422|1491}}|lk=no}}}}|lk=no}} | resting_place = [[St Margaret's, Westminster]] | occupation = {{cslist|Merchant|diplomat|writer|printer}} | period = {{cslist|Late [[Plantagenet]]|early [[English Renaissance]]}} | notablework = {{cslist|''[[Recuyell of the Historyes of Troye]]''|''[[Dictes and Sayings of the Philosophers|Dictes or Sayengis of the Philosophres]]''|''[[Brut Chronicles]]''}} }} [[File:Caxton printers mark.cropped.jpg|thumb|upright=1.2|Printer's mark of William Caxton, 1478. A variant of the [[merchant's mark]]]] '''ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್''' 1422-1491. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣಕಾರ. ==ಆರಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ. ರಾಬರ್ಟ್ ಲಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ವರ್ತಕನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ (1438) ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ(1444) ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬ್ರೂಜಸ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (1463). ಬರ್ಗಂಡಿ ಪ್ರಾಂತದ ಡಚೆಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕ ಪಡೆದ (1470). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಒಲವು ಇತ್ತು. ==ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿ== [[File:Brut Chronicle.jpg|thumb|upright=1.1|left|A page from the [[Brut Chronicle|''Brut'' Chronicle]] (printed as the ''Chronicles of England''), printed in 1480 by Caxton in [[blackletter]]]] ಮುದ್ರಣಕಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಕಲಿತದ್ದು [[ಕಲೋನ್|ಕೋಲೋನ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ತರುವಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರೂಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲಾರ್ಡ್ ಮಾನ್‍ಷನ್ನನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1474). ತಾನೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣ]]ವನ್ನು ಈ ಅಚ್ಚುಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1475). ಮರುವರ್ಷ (1476) ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷಾಂತರ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ 2-3 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಈತನದು. 1476ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ<ref>{{cite book|first=John|last=Timbs|authorlink=John Timbs|title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis|url=https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog|year=1855|publisher=D. Bogue|page=[https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog/page/n19 4]}}</ref><ref>{{cite book|chapter=Victorian London&nbsp;– Districts&nbsp;– Areas&nbsp;– The Almonry|url=//www.victorianlondon.org/districts/almonry.htm|year=1850|first=Peter|last=Cunningham|title=Hand-Book of London|access-date=26 September 2020}}</ref> . ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರರಂಜಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ 1481ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ನನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇವನು ಹಳೆಕಾಲದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳನ್ನು 4-6 ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ W.ಅ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1474 ಇಸವಿಯನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಅಂದವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಆತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯೆಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಇವನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದುವು. ==ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ== 1485ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಕೆಲಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ ನಾರ್ಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತಂದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಓದಿ ಹಲವರು ಕೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಓದುಗ ವರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತ, ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏಕರೂಪಗೊಂಡು ಒಂದು `ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಒಂದು ಗದ್ಯ ಶೈಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು.೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೦೦ ಜನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="wayback11to100">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=4 December 2002|title=Great Britons 11–100|publisher=BBC|access-date=1 August 2012}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=3627 }} * {{Internet Archive author |sname=William Caxton}} ** [https://archive.org/details/dictessayingsofp00caxtuoft ''Dictes or Sayengis of the Philosophres''] * {{Librivox author |id=2715}} * [http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html Caxton's Canterbury Tales] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090703211241/http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html |date=3 July 2009 }} from the [[British Library]] * [http://luna.folger.edu/luna/servlet/view/search/who/Caxton%252C%2BWilliam%252C%2Bca.%2B1422-1491./ Selected works, printed by Caxton] from the [[Folger Shakespeare Library]]'s [http://www.folger.edu/ digital image collection] *[http://d.lib.rochester.edu/teams/text/adams-caxton-game-and-play-of-the-chesse-introduction ''The Game and Playe of the Chesse'']. Introduction and text, part of the [http://d.lib.rochester.edu/teams TEAMS Middle English Texts Series] * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=31–32 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Caxton|William Caxton]]}} *{{cite web |url=https://www.british-history.ac.uk/vch/middx/vol2/pp197-200 |title=Industries: Printing. A History of the County of Middlesex Volume 2. pages 197-200 |date=1911 |access-date=26 June 2023}} *[https://www.themorgan.org/exhibitions/william-caxton William Caxton and the Birth of English Printing] 2015 exhibition of Caxton’s imprints at the Morgan Library & Museum. *[https://lbt.bibsoc.org.uk/index.php?title=LBT02731 William Caxton at the London Book Trades] '''Works published by Caxton from the Rare Book and Special Collections Division at the [[Library of Congress]]''' * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0558 ''A book of the chesse moralysed''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0559.1 ''AL Ingratitude vtterly settying apart, we owe to calle to our myndes the manyfolde gyftes of grace ...''] * [https://www.loc.gov/item/65058894 ''Cordiale quattuor novissimorum.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0562.1 ''Here begynneth the prohemye vpon the reducynge, both out of latyn as of frensshe in to our englyssh tongue of the polytyque book named Tullius de senectute.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0563.1 ''Here begynneth the table of the rubrices of this presente volume named the Mirrour of the World or thymage of the same.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0570 ''Livre des faits d'armes et de chevalerie''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.1211''The recuyles or gaderige to gyder of ye hystoryes of Troye...''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] guu2jzsjrduwn6zy38kb2vrddogmm8k 1373832 1373831 2026-05-20T05:37:03Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373832 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = William Caxton | image = William caxton.jpg | birth_date = {{circa|1422}} | death_date = {{circa|{{death year and given age|1491|{{circa|{{age|1422|1491}}|lk=no}}}}|lk=no}} | resting_place = [[St Margaret's, Westminster]] | occupation = {{cslist|Merchant|diplomat|writer|printer}} | period = {{cslist|Late [[Plantagenet]]|early [[English Renaissance]]}} | notablework = {{cslist|''[[Recuyell of the Historyes of Troye]]''|''[[Dictes and Sayings of the Philosophers|Dictes or Sayengis of the Philosophres]]''|''[[Brut Chronicles]]''}} }} [[File:Caxton printers mark.cropped.jpg|thumb|upright=1.2|Printer's mark of William Caxton, 1478. A variant of the [[merchant's mark]]]] '''ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್''' 1422-1491. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣಕಾರ. ==ಆರಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ. ರಾಬರ್ಟ್ ಲಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ವರ್ತಕನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ (1438) ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ(1444) ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬ್ರೂಜಸ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (1463). ಬರ್ಗಂಡಿ ಪ್ರಾಂತದ ಡಚೆಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕ ಪಡೆದ (1470). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಒಲವು ಇತ್ತು. ==ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿ== [[File:Brut Chronicle.jpg|thumb|upright=1.1|left|A page from the [[Brut Chronicle|''Brut'' Chronicle]] (printed as the ''Chronicles of England''), printed in 1480 by Caxton in [[blackletter]]]] ಮುದ್ರಣಕಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಕಲಿತದ್ದು [[ಕಲೋನ್|ಕೋಲೋನ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ತರುವಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರೂಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲಾರ್ಡ್ ಮಾನ್‍ಷನ್ನನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1474). ತಾನೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣ]]ವನ್ನು ಈ ಅಚ್ಚುಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1475). ಮರುವರ್ಷ (1476) ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷಾಂತರ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ 2-3 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಈತನದು. 1476ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ<ref>{{cite book|first=John|last=Timbs|authorlink=John Timbs|title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis|url=https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog|year=1855|publisher=D. Bogue|page=[https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog/page/n19 4]}}</ref><ref>{{cite book|chapter=Victorian London&nbsp;– Districts&nbsp;– Areas&nbsp;– The Almonry|url=//www.victorianlondon.org/districts/almonry.htm|year=1850|first=Peter|last=Cunningham|title=Hand-Book of London|access-date=26 September 2020}}</ref> . ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರರಂಜಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ 1481ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ನನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇವನು ಹಳೆಕಾಲದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳನ್ನು 4-6 ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ W.ಅ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1474 ಇಸವಿಯನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಅಂದವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಆತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯೆಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಇವನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದುವು. ==ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ== 1485ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಕೆಲಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ ನಾರ್ಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತಂದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಓದಿ ಹಲವರು ಕೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಓದುಗ ವರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತ, ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏಕರೂಪಗೊಂಡು ಒಂದು `ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಒಂದು ಗದ್ಯ ಶೈಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು.೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೦೦ ಜನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="wayback11to100">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=4 December 2002|title=Great Britons 11–100|publisher=BBC|access-date=1 August 2012}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=3627 }} * {{Internet Archive author |sname=William Caxton}} ** [https://archive.org/details/dictessayingsofp00caxtuoft ''Dictes or Sayengis of the Philosophres''] * {{Librivox author |id=2715}} * [http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html Caxton's Canterbury Tales] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090703211241/http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html |date=3 July 2009 }} from the [[British Library]] * [http://luna.folger.edu/luna/servlet/view/search/who/Caxton%252C%2BWilliam%252C%2Bca.%2B1422-1491./ Selected works, printed by Caxton] from the [[Folger Shakespeare Library]]'s [http://www.folger.edu/ digital image collection] *[http://d.lib.rochester.edu/teams/text/adams-caxton-game-and-play-of-the-chesse-introduction ''The Game and Playe of the Chesse'']. Introduction and text, part of the [http://d.lib.rochester.edu/teams TEAMS Middle English Texts Series] * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=31–32 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Caxton|William Caxton]]}} *{{cite web |url=https://www.british-history.ac.uk/vch/middx/vol2/pp197-200 |title=Industries: Printing. A History of the County of Middlesex Volume 2. pages 197-200 |date=1911 |access-date=26 June 2023}} *[https://www.themorgan.org/exhibitions/william-caxton William Caxton and the Birth of English Printing] 2015 exhibition of Caxton’s imprints at the Morgan Library & Museum. *[https://lbt.bibsoc.org.uk/index.php?title=LBT02731 William Caxton at the London Book Trades] '''Works published by Caxton from the Rare Book and Special Collections Division at the [[Library of Congress]]''' * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0558 ''A book of the chesse moralysed''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0559.1 ''AL Ingratitude vtterly settying apart, we owe to calle to our myndes the manyfolde gyftes of grace ...''] * [https://www.loc.gov/item/65058894 ''Cordiale quattuor novissimorum.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0562.1 ''Here begynneth the prohemye vpon the reducynge, both out of latyn as of frensshe in to our englyssh tongue of the polytyque book named Tullius de senectute.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0563.1 ''Here begynneth the table of the rubrices of this presente volume named the Mirrour of the World or thymage of the same.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0570 ''Livre des faits d'armes et de chevalerie''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.1211''The recuyles or gaderige to gyder of ye hystoryes of Troye...''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] 17gkx2jogpx5dtt8qwtk5cgmdqwttiw 1373860 1373832 2026-05-20T11:55:48Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373860 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = William Caxton | image = William caxton.jpg | birth_date = {{circa|1422}} | death_date = {{circa|{{death year and given age|1491|{{circa|{{age|1422|1491}}|lk=no}}}}|lk=no}} | resting_place = [[St Margaret's, Westminster]] | occupation = {{cslist|Merchant|diplomat|writer|printer}} | period = {{cslist|Late [[Plantagenet]]|early [[English Renaissance]]}} | notablework = {{cslist|''[[Recuyell of the Historyes of Troye]]''|''[[Dictes and Sayings of the Philosophers|Dictes or Sayengis of the Philosophres]]''|''[[Brut Chronicles]]''}} }} [[File:Caxton printers mark.cropped.jpg|thumb|upright=1.2|Printer's mark of William Caxton, 1478. A variant of the [[merchant's mark]]]] '''ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್''' 1422-1491. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣಕಾರ. ==ಆರಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ. ರಾಬರ್ಟ್ ಲಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ವರ್ತಕನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ (1438) ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ(1444) ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬ್ರೂಜಸ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (1463). ಬರ್ಗಂಡಿ ಪ್ರಾಂತದ ಡಚೆಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕ ಪಡೆದ (1470). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಒಲವು ಇತ್ತು. ==ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿ== [[File:Brut Chronicle.jpg|thumb|upright=1.1|left|A page from the [[Brut Chronicle|''Brut'' Chronicle]] (printed as the ''Chronicles of England''), printed in 1480 by Caxton in [[blackletter]]]] ಮುದ್ರಣಕಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಕಲಿತದ್ದು [[ಕಲೋನ್|ಕೋಲೋನ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ತರುವಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರೂಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲಾರ್ಡ್ ಮಾನ್‍ಷನ್ನನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1474). ತಾನೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣ]]ವನ್ನು ಈ ಅಚ್ಚುಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1475). ಮರುವರ್ಷ (1476) ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷಾಂತರ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ 2-3 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಈತನದು. 1476ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ<ref>{{cite book|first=John|last=Timbs|authorlink=John Timbs|title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis|url=https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog|year=1855|publisher=D. Bogue|page=[https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog/page/n19 4]}}</ref><ref>{{cite book|chapter=Victorian London&nbsp;– Districts&nbsp;– Areas&nbsp;– The Almonry|url=//www.victorianlondon.org/districts/almonry.htm|year=1850|first=Peter|last=Cunningham|title=Hand-Book of London|access-date=26 September 2020}}</ref> . ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರರಂಜಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ 1481ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ನನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇವನು ಹಳೆಕಾಲದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳನ್ನು 4-6 ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ W.ಅ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1474 ಇಸವಿಯನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಅಂದವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಆತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯೆಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಇವನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದುವು. ==ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ== 1485ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಕೆಲಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ ನಾರ್ಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತಂದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಓದಿ ಹಲವರು ಕೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಓದುಗ ವರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತ, ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏಕರೂಪಗೊಂಡು ಒಂದು `ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಒಂದು ಗದ್ಯ ಶೈಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು.೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೦೦ ಜನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="wayback11to100">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=4 December 2002|title=Great Britons 11–100|publisher=BBC|access-date=1 August 2012}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=3627 }} * {{Internet Archive author |sname=William Caxton}} ** [https://archive.org/details/dictessayingsofp00caxtuoft ''Dictes or Sayengis of the Philosophres''] * {{Librivox author |id=2715}} * [http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html Caxton's Canterbury Tales] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090703211241/http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html |date=3 July 2009 }} from the [[British Library]] * [http://luna.folger.edu/luna/servlet/view/search/who/Caxton%252C%2BWilliam%252C%2Bca.%2B1422-1491./ Selected works, printed by Caxton] from the [[Folger Shakespeare Library]]'s [http://www.folger.edu/ digital image collection] *[http://d.lib.rochester.edu/teams/text/adams-caxton-game-and-play-of-the-chesse-introduction ''The Game and Playe of the Chesse'']. Introduction and text, part of the [http://d.lib.rochester.edu/teams TEAMS Middle English Texts Series] * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=31–32 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Caxton|William Caxton]]}} *{{cite web |url=https://www.british-history.ac.uk/vch/middx/vol2/pp197-200 |title=Industries: Printing. A History of the County of Middlesex Volume 2. pages 197-200 |date=1911 |access-date=26 June 2023}} *[https://www.themorgan.org/exhibitions/william-caxton William Caxton and the Birth of English Printing] 2015 exhibition of Caxton’s imprints at the Morgan Library & Museum. *[https://lbt.bibsoc.org.uk/index.php?title=LBT02731 William Caxton at the London Book Trades] '''Works published by Caxton from the Rare Book and Special Collections Division at the [[Library of Congress]]''' * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0558 ''A book of the chesse moralysed''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0559.1 ''AL Ingratitude vtterly settying apart, we owe to calle to our myndes the manyfolde gyftes of grace ...''] * [https://www.loc.gov/item/65058894 ''Cordiale quattuor novissimorum.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0562.1 ''Here begynneth the prohemye vpon the reducynge, both out of latyn as of frensshe in to our englyssh tongue of the polytyque book named Tullius de senectute.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0563.1 ''Here begynneth the table of the rubrices of this presente volume named the Mirrour of the World or thymage of the same.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0570 ''Livre des faits d'armes et de chevalerie''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.1211''The recuyles or gaderige to gyder of ye hystoryes of Troye...''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್, ವಿಲಿಯಂ} [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] 358k5nj6zgg00bb5bd6b1eo4w3yssr1 1373861 1373860 2026-05-20T11:56:29Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373861 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = William Caxton | image = William caxton.jpg | birth_date = {{circa|1422}} | death_date = {{circa|{{death year and given age|1491|{{circa|{{age|1422|1491}}|lk=no}}}}|lk=no}} | resting_place = [[St Margaret's, Westminster]] | occupation = {{cslist|Merchant|diplomat|writer|printer}} | period = {{cslist|Late [[Plantagenet]]|early [[English Renaissance]]}} | notablework = {{cslist|''[[Recuyell of the Historyes of Troye]]''|''[[Dictes and Sayings of the Philosophers|Dictes or Sayengis of the Philosophres]]''|''[[Brut Chronicles]]''}} }} [[File:Caxton printers mark.cropped.jpg|thumb|upright=1.2|Printer's mark of William Caxton, 1478. A variant of the [[merchant's mark]]]] '''ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್''' 1422-1491. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ದೇಶದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣಕಾರ. ==ಆರಂಬಿಕ ಜೀವನ== ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ. ರಾಬರ್ಟ್ ಲಾರ್ಜ್ ಎಂಬ ವರ್ತಕನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ (1438) ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ(1444) ಯೂರೋಪ್ ದೇಶದ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬ್ರೂಜಸ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷಕಾಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರಮಿಸಿ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (1463). ಬರ್ಗಂಡಿ ಪ್ರಾಂತದ ಡಚೆಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗರೇಟಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕ ಪಡೆದ (1470). ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಒಲವು ಇತ್ತು. ==ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಪರಿಣತಿ== [[File:Brut Chronicle.jpg|thumb|upright=1.1|left|A page from the [[Brut Chronicle|''Brut'' Chronicle]] (printed as the ''Chronicles of England''), printed in 1480 by Caxton in [[blackletter]]]] ಮುದ್ರಣಕಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಕಲಿತದ್ದು [[ಕಲೋನ್|ಕೋಲೋನ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ. ತರುವಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಬ್ರೂಜ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲಾರ್ಡ್ ಮಾನ್‍ಷನ್ನನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1474). ತಾನೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣ]]ವನ್ನು ಈ ಅಚ್ಚುಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1475). ಮರುವರ್ಷ (1476) ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷಾಂತರ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ 2-3 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಈತನದು. 1476ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ<ref>{{cite book|first=John|last=Timbs|authorlink=John Timbs|title=Curiosities of London: Exhibiting the Most Rare and Remarkable Objects of Interest in the Metropolis|url=https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog|year=1855|publisher=D. Bogue|page=[https://archive.org/details/curiositieslond01timbgoog/page/n19 4]}}</ref><ref>{{cite book|chapter=Victorian London&nbsp;– Districts&nbsp;– Areas&nbsp;– The Almonry|url=//www.victorianlondon.org/districts/almonry.htm|year=1850|first=Peter|last=Cunningham|title=Hand-Book of London|access-date=26 September 2020}}</ref> . ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಚಿತ್ರರಂಜಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈತ 1481ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ನನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇವನು ಹಳೆಕಾಲದ ಬರೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಅಚ್ಚುಮೊಳೆಗಳನ್ನು 4-6 ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ W.ಅ ಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1474 ಇಸವಿಯನ್ನೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಅಂದವಾದ ಅಂಚುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗನಾದರೂ ಮುದ್ರಣಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಲಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಆತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯೆಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಇವನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದುವು. ==ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ== 1485ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಎಂಬ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಕೆಲಸ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ ನಾರ್ಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ==ಪ್ರಭಾವ== ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‍ಟನ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತಂದದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಬಹುಮುಖವಾದದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ಒಬ್ಬರು ಓದಿ ಹಲವರು ಕೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಓದುಗ ವರ್ಗದ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಪದಗಳ ಕಾಗುಣಿತ, ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲ ಏಕರೂಪಗೊಂಡು ಒಂದು `ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಒಂದು ಗದ್ಯ ಶೈಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾದದ್ದು.೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಬಿಬಿಸಿ ಯವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೧೦೦ ಜನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="wayback11to100">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-url=https://web.archive.org/web/20021204214727/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/greatbritons/list.shtml/|archive-date=4 December 2002|title=Great Britons 11–100|publisher=BBC|access-date=1 August 2012}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=3627 }} * {{Internet Archive author |sname=William Caxton}} ** [https://archive.org/details/dictessayingsofp00caxtuoft ''Dictes or Sayengis of the Philosophres''] * {{Librivox author |id=2715}} * [http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html Caxton's Canterbury Tales] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090703211241/http://www.bl.uk/treasures/caxton/homepage.html |date=3 July 2009 }} from the [[British Library]] * [http://luna.folger.edu/luna/servlet/view/search/who/Caxton%252C%2BWilliam%252C%2Bca.%2B1422-1491./ Selected works, printed by Caxton] from the [[Folger Shakespeare Library]]'s [http://www.folger.edu/ digital image collection] *[http://d.lib.rochester.edu/teams/text/adams-caxton-game-and-play-of-the-chesse-introduction ''The Game and Playe of the Chesse'']. Introduction and text, part of the [http://d.lib.rochester.edu/teams TEAMS Middle English Texts Series] * {{cite book |last1=Hutchinson |first1=John |title=Men of Kent and Kentishmen |date=1892 |publisher=Cross & Jackman |location=Canterbury |pages=31–32 |edition=Subscription |chapter=[[s:Men of Kent and Kentishmen/William Caxton|William Caxton]]}} *{{cite web |url=https://www.british-history.ac.uk/vch/middx/vol2/pp197-200 |title=Industries: Printing. A History of the County of Middlesex Volume 2. pages 197-200 |date=1911 |access-date=26 June 2023}} *[https://www.themorgan.org/exhibitions/william-caxton William Caxton and the Birth of English Printing] 2015 exhibition of Caxton’s imprints at the Morgan Library & Museum. *[https://lbt.bibsoc.org.uk/index.php?title=LBT02731 William Caxton at the London Book Trades] '''Works published by Caxton from the Rare Book and Special Collections Division at the [[Library of Congress]]''' * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0558 ''A book of the chesse moralysed''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0559.1 ''AL Ingratitude vtterly settying apart, we owe to calle to our myndes the manyfolde gyftes of grace ...''] * [https://www.loc.gov/item/65058894 ''Cordiale quattuor novissimorum.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0562.1 ''Here begynneth the prohemye vpon the reducynge, both out of latyn as of frensshe in to our englyssh tongue of the polytyque book named Tullius de senectute.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0563.1 ''Here begynneth the table of the rubrices of this presente volume named the Mirrour of the World or thymage of the same.''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0570 ''Livre des faits d'armes et de chevalerie''] * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.1211''The recuyles or gaderige to gyder of ye hystoryes of Troye...''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟನ್, ವಿಲಿಯಂ}} [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] ni83prbrnwj9nw7tlxxnmy6g99wm0yt 6 179163 1373833 2026-05-20T06:08:51Z VASANTH S.N. 728 [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] 1373833 wikitext text/x-wiki == ಸಾರಾಂಶ == [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] == ಪರವಾನಗಿ == {{self|cc-by-sa-4.0}} n4yb8k527jsvqreoyiqhmj7mbkcl3bu 0 179164 1373836 2026-05-20T07:25:42Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373836 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ''' (Chassalia curviflora)ರುಬಿಯೇಸಿ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪೊದೆ [[ಸಸ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200022073 |title=''Chassalia curviflora'' in Flora of China @ |website=Efloras.org |date= |accessdate=2022-05-01}}</ref> ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳವು ಸರ್ಪಗಂಧಿ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಇದು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಕಾಂಡವು ತಿಳಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಇಂಚು ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ತೊಟ್ಟುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಳಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. == ಹೂವುಗಳು == ಹೂವುಗಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗೊಂಚಲಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳಿವೆ. ಐದು ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ದಳಗಳಿವೆ. ಅವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆದು ಕೊಳವೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಳವೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಇಂಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ವಿಫ್ಲೋರಾ ಎಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Chassalia curviflora in Pulikurumba.jpg|''Chassalia curviflora'' in Pulikurumba File:Chassalia curviflora - at Kalasamala uploads by Vijayanrajapuram.jpg|''Chassalia curviflora'' at Kalasamala, Thrissur File:Chassalia curviflora 2026.jpg| ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ,ಕರ್ನಾಟಕ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== t584s0gsyp1koewkrhjk4loyojkh5h9 1373837 1373836 2026-05-20T07:26:36Z VASANTH S.N. 728 1373837 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Chassalia_curviflora_06801.JPG | genus = Chassalia | species = curviflora | authority = (Wallich) Thwaites }} '''ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ''' (Chassalia curviflora)ರುಬಿಯೇಸಿ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪೊದೆ [[ಸಸ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200022073 |title=''Chassalia curviflora'' in Flora of China @ |website=Efloras.org |date= |accessdate=2022-05-01}}</ref> ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳವು ಸರ್ಪಗಂಧಿ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಇದು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಕಾಂಡವು ತಿಳಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಇಂಚು ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ತೊಟ್ಟುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಳಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. == ಹೂವುಗಳು == ಹೂವುಗಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗೊಂಚಲಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳಿವೆ. ಐದು ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ದಳಗಳಿವೆ. ಅವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆದು ಕೊಳವೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಳವೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಇಂಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ವಿಫ್ಲೋರಾ ಎಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Chassalia curviflora in Pulikurumba.jpg|''Chassalia curviflora'' in Pulikurumba File:Chassalia curviflora - at Kalasamala uploads by Vijayanrajapuram.jpg|''Chassalia curviflora'' at Kalasamala, Thrissur File:Chassalia curviflora 2026.jpg| ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ,ಕರ್ನಾಟಕ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ckiskqsjsswj26xpfhvk7r6c9usum0k 1373838 1373837 2026-05-20T07:26:55Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373838 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Chassalia_curviflora_06801.JPG | genus = Chassalia | species = curviflora | authority = (Wallich) Thwaites }} '''ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ''' (Chassalia curviflora)ರುಬಿಯೇಸಿ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪೊದೆ [[ಸಸ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200022073 |title=''Chassalia curviflora'' in Flora of China @ |website=Efloras.org |date= |accessdate=2022-05-01}}</ref> ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳವು ಸರ್ಪಗಂಧಿ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಇದು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಳೆಯ ಕಾಂಡವು ತಿಳಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಇಂಚು ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ತೊಟ್ಟುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಳಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. == ಹೂವುಗಳು == ಹೂವುಗಳು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗೊಂಚಲಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳಿವೆ. ಐದು ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ದಳಗಳಿವೆ. ಅವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆದು ಕೊಳವೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಳವೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಇಂಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕರ್ವಿಫ್ಲೋರಾ ಎಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Chassalia curviflora in Pulikurumba.jpg|''Chassalia curviflora'' in Pulikurumba File:Chassalia curviflora - at Kalasamala uploads by Vijayanrajapuram.jpg|''Chassalia curviflora'' at Kalasamala, Thrissur File:Chassalia curviflora 2026.jpg| ಕಾಡು ಗರುಡಪಾತಾಳ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ,ಕರ್ನಾಟಕ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] 604pnv6fxnhs91d899khiw6szd1m52v 0 179165 1373840 2026-05-20T07:44:39Z Mahaveer11 99369 "[[:en:Special:Redirect/revision/1341934767|Cryogenic electron tomography]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1373840 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Electron_Tomography.tif|thumb|ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು TEM ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನಗಳಿಗೆ ಓರೆಯಾಗಿಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 2D ಚಿತ್ರಗಳ "ಟಿಲ್ಟ್-ಸರಣಿ" (ಮೇಲ್ಭಾಗ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಟಿಲ್ಟ್-ಸರಣಿಯನ್ನು ನಂತರ ಗಣನಾತೀತವಾಗಿ 3D "ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್" (ಕೆಳಗೆ) ಆಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಇಟಾಕ್ಟಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ (ಕ್ರಯೋಇಟಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ (~1–4 nm) ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ, (ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ) ಜೈವಿಕ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳು.[1][2] ಕ್ರಯೋಇಟಿ ಎಂಬುದು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕ್ರಯೋಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ (ಕ್ರಯೋಟಿಐಎಂ) ಯ ವಿಶೇಷ ಅನ್ವಯಿಕೆ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿ ಓರೆಯಾಗಿಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಾನವ ದೇಹದ CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಂತೆಯೇ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 3D 2D ಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿ. ಇತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ (< −150 °C) ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೀವಕೋಶದ ವಸ್ತುಗಳು, ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಫಟಿಕವಲ್ಲದ, ಗಾಜಿನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ, ಇದು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೈವಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.[3][4] == ತಂತ್ರದ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Slice_from_electron_cryotomogram_of_Bdellovibrio_bacteriovorus_cell.jpg|left|thumb|ಅಖಂಡ ಬ್ಡೆಲೊವಿಬ್ರಿಯೊ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊವೊರಸ್ ಕೋಶದ ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಲೈಸ್. ಸ್ಕೇಲ್ ಬಾರ್ 200 nm..]] ಎಲೆಕ್ಟಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಲ್ಲಿ (EM), ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಾತವು ಜೀವಕೋಶಗಳಂತಹ ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೋಶವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಠಡಿ-ತಾಪಮಾನದ EM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಮೂಲಕ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡುವುದು (ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಯೋಇಎಮ್). ಇತರ ಎಲಾಕ್ಟಾನ್ ಕ್ರಯೋಮೈಕ್ರೋಪಿ ತಂತ್ರಗಳಂತೆ, ಕ್ರಯೋಇಟಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆರ್ಕಿಯಾ ಅಥವಾ ವೈರಸ್‌ಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕೋಶಗಳು) ಗಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಜಲೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಎಮ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಗ್ರಿಡ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಯೋಜೆನ್‌ಗೆ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದ್ರವ ಈಥೆನ್, ತಂಪಾಗಿಸುವ ದರವು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನೀರಿನ ಅಣುಗಳು ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ ಲ್ಯಾಟಿಸ್‌ಗೆ ಮರುಹೊಂದಿಸಲು ಸಮಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. [1] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬರುವ ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಕಡಿಮೆ-ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಸ್ಫಾಟಿಕ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಗಾಜಿನಂತಹ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಗಾಜಿನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯು ಲಿಪಿಡ್ ಪೊರೆಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೋಶೀಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಘನೀಕರಿಸಿದಾಗ ಷಡ್ಭುಜೀಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಂಜ್-ಫ್ರೋ ಮಾದರಿಯ ನಂತರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ದ್ರವ-ಸಾರಜನಕಗಳ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಚಿತ್ರಣ ನೀರು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.. ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ (TEM) ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರಗಳಂತೆ, ಮಾದರಿಯನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನಗಳಿಗೆ ಓರೆಯಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 2-3 ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು −60° ರಿಂದ +60° ವರೆಗೆ), ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.[1] ಈ ಟಿಲ್ಟ್-ಸರಣಿಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಂತರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಸ್ತುವಿನ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ನೋಟವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಆಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.[2] ಇದನ್ನು ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ಟೊಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಸಿತು ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ === ಕ್ರಯೋಇಟಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಏಕ ಕಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಇತರ ಕ್ರಯೋಇಎಂ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯ ಬಹು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳ (ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಕೋಶಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) 3D ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ. [೧] ಸಾಕಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ಲಂಜ್-ಫ್ರೀಜಿಂಗ್ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾಗದ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಕ್ರಯೋಇಟಿಯನ್ನು ಇನ್-ಸಿಟು ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [೨] ~500 nm ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಪ್ಪ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ, ಮಾದರಿಯಾದ್ಯಂತ ವಿಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. == ಪರಿಗಣನೆಗಳು == === ಮಾದರಿ ದಪ್ಪ === ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಲ್ಲಿ (TEM), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ, ಮಾದರಿಗಳು ಬಹು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಸ್ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗದಂತೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ತೆಳ್ಳಗೆ ಇಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ರಯೋಇಟಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾದರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ~500 nm ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಯೋಇಟಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ವೈರಸ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಯಾದ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ.[1] ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 60 nm ಗಾತ್ರದ ವೈರಸ್‌ನಂತಹ ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳ ಒಳಗೆ 12 nm ಗಾತ್ರದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕೇಜ್ ನ್ಯಾನೊಕಣಗಳ ಸುತ್ತುವರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಯೋಇಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.[2] [[ಚಿತ್ರ:Cardiac_sarcomere_tomogram.jpg|thumb|a) ಹೃದಯದ ಸಾರ್ಕೊಮೆರ್‌ನ ಟೊಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸ್ಲೈಸ್. ಸ್ಕೇಲ್ ಬಾರ್, 50 nm. (b) ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ತಂತುಗಳು. ಸ್ಕೇಲ್ ಬಾರ್, 50 nm (c) M-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ C-ವಲಯಕ್ಕೆ ದಪ್ಪ ತಂತುವಿನ ರಚನೆ.[1]]] ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಕ್ರಯೋಇಟಿಗೆ ಕ್ರಯೋ-ಸೆಕ್ಷನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಫೋಕಸ್ಡ್ ಅಯಾನ್ ಬೀಮ್ (FIB) ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ತೆಳುವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಕ್ರಯೋ-ಸೆಕ್ಷನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಯೋ-ಮೈಕ್ರೋಟೋಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತೆಳುವಾದ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.[1] FIB-ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಂಜ್-ಫ್ರೋಜನ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಯಾನುಗಳ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್, ಇದು ಮಾದರಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಯೋಇಟಿ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ತೆಳುವಾದ ಲ್ಯಾಮೆಲ್ಲಾವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ.[2] === ಸಿಗ್ನಲ್-ಟು-ಶಬ್ದ ಅನುಪಾತ === ಒಂದು ಅಥವಾ ಬಹು ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಚನೆಗಳಿಗೆ, ಸಬ್‌ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಸರಾಸರಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ (≤1 nm ಸಹ) ಪಡೆಯಬಹುದು.[1][2] ಏಕ ಕಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆಯೇ, ಸಬ್‌ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಸರಾಸರಿಯು ಸಿಗ್ನಲ್-ಟು-ಶಬ್ದ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಆಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ಮಿತಿಗಳು == === ವಿಕಿರಣ ಹಾನಿ === ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿಕಿರಣ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವು ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.[1] ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿ ಪ್ರತಿಗಳಿಂದ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ (ಉದಾ. ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಏಕ ಕಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ). ಕ್ರಯೋಇಟಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿ ಪ್ರತಿಗಳ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮಾದರಿಯ ಮೇಲಿನ ಫ್ಲೂಯೆನ್ಸ್ (ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ) ಏಕ ಕಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು 2-5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.[2] ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಕಿರಣ ಹಾನಿ ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ಕ್ರಯೋಇಟಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.[3][4]ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ಕ್ರಯೋಇಟಿಗೆ ವಿಕಿರಣ ಹಾನಿ ದೊಡ್ಡ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":4">{{Cite journal|last=Bäuerlein|first=Felix J. B.|last2=Baumeister|first2=Wolfgang|date=2021-10-01|title=Towards Visual Proteomics at High Resolution|url=|journal=Journal of Molecular Biology|series=From Protein Sequence to Structure at Warp Speed: How Alphafold Impacts Biology|volume=433|issue=20|doi=10.1016/j.jmb.2021.167187|issn=0022-2836}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Scott|first=M. C.|last2=Chen|first2=Chien-Chun|last3=Mecklenburg|first3=Matthew|last4=Zhu|first4=Chun|last5=Xu|first5=Rui|last6=Ercius|first6=Peter|last7=Dahmen|first7=Ulrich|last8=Regan|first8=B. C.|last9=Miao|first9=Jianwei|date=March 2012|title=Electron tomography at 2.4-ångström resolution|url=https://www.nature.com/articles/nature10934|journal=Nature|language=en|volume=483|issue=7390|pages=444–447|doi=10.1038/nature10934|issn=1476-4687}}</ref> === ಆಳ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ === ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಬಲವಾದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಕ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಓರೆಯಾಗಿಸಿದಾಗ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕಿರಣವು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಿಲ್ಟ್ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ದಪ್ಪವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 60–70° ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಿಲ್ಟ್ ಕೋನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ "ಕಾಣೆಯಾದ ಬೆಣೆ"ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.[1] [[ಚಿತ್ರ:CryoET_dose_symmetric_collection_scheme.jpg|thumb|582x582px|ವಿವಿಧ ಟಿಲ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸ್ಕೀಮ್ಯಾಟಿಕ್. ಒಟ್ಟು 41 ಟಿಲ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಟಿಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು 3° ಏರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ −60° ನಿಂದ +60° ವರೆಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಬಣ್ಣದ ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬೂದು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿ ಟಿಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾಹಿತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿತವು ಮಾದರಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಿಲ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಯೋಜನೆಯಾದ್ಯಂತ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ವಿಕಿರಣ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.[1]]] "ಕಾಣೆಯಾದ ಬೆಣೆ" ಎಂಬ ಪದವು ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್‌ನ ಫೋರಿಯರ್ ರೂಪಾಂತರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು 90° ಗೆ ಓರೆಯಾಗಿಸದ ಕಾರಣ ಖಾಲಿ ಬೆಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಣೆಯಾದ ಬೆಣೆ ಮಾದರಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಣೆಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ z- ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಣೆಯಾದ ಬೆಣೆ 3D ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಬಹು ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಸಮ್ಮಿತಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[1] ಈ ಎರಡೂ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನ್ನೂ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ವಿಭಜನೆ === ಕ್ರಯೋಇಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯೆಂದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರಯೋ-ಫ್ಲೋರೊಸೆನ್ಸ್ ಲೈಟ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ,[1] ಮತ್ತು ಸೂಪರ್-ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಲೈಟ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ (ಉದಾ. ಕ್ರಯೋ-ಪಿಎಎಲ್ಎಂ[2]) ನಂತಹ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಯೋಇಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದೀಪಕ-ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ಲಂಜ್-ಫ್ರೋಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ವಿಶೇಷ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಪ-ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ (< −150 °C) ಇಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಫ್ಲೋರೊಸೆಂಟ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕ್ರಯೋಇಟಿಇಎಂಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಂತರ ಕ್ರಯೋಇಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಪ್ರಸರಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />ಗ್ಯಾನ್, ಲು; ಜೆನ್ಸನ್, ಗ್ರಾಂಟ್ ಜೆ. (2012-02-01). "ಕೋಶಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ" (PDF). ಬಯೋಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು. 45 (1): 27–56. doi:10.1017/S0033583511000102. ISSN 1469-8994. <nowiki>PMID 22082691</nowiki>. S2CID 11458204. ಡೊಡೊನೊವಾ, ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಒ; ಅಡೆರ್ಹೋಲ್ಡ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್; ಕೊಪ್, ಜುರ್ಗೆನ್; ಗನೇವಾ, ಇವಾ; ರೋಹ್ಲಿಂಗ್, ಸಿಮೋನ್; ಹ್ಯಾಗೆನ್, ವಿಮ್ ಜೆ ಎಚ್; ಸಿನ್ನಿಂಗ್, ಇರ್ಮ್‌ಗಾರ್ಡ್; ವೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಫೆಲಿಕ್ಸ್; ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎ ಜಿ (2017-06-16). "COPI ಕೋಟ್‌ನ 9Å ರಚನೆಯು Arf1 GTPase ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಆಣ್ವಿಕ ಪರಿಸರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ". eLife. 6. doi:10.7554/eLife.26691. ISSN 2050-084X. PMC 5482573. <nowiki>PMID 28621666</nowiki>. ಡುಬೊಚೆಟ್, ಜೆ.; ಆಡ್ರಿಯನ್, ಎಂ.; ಚಾಂಗ್, ಜೆ. ಜೆ.; ಹೋಮೋ, ಜೆ. ಸಿ.; ಲೆಪಾಲ್ಟ್, ಜೆ.; ಮೆಕ್‌ಡೊವಾಲ್, ಎ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ.; ಷುಲ್ಟ್ಜ್, ಪಿ. (1988-05-01). "ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಆಫ್ ವಿಟ್ರಿಫೈಡ್ ಸ್ಪೆಸಿಮೆನ್ಸ್" (PDF). ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಜೈವಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು. 21 (2): 129–228. doi:10.1017/s0033583500004297. ISSN 0033-5835. <nowiki>PMID 3043536</nowiki>. S2CID 2741633. ಒಕೊನೊಮೌ, CM; ಜೆನ್ಸೆನ್, GJ; ಚಾಂಗ್, YW (ಏಪ್ರಿಲ್ 2016). "ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕ್ರಯೋಟೊಮೊಗ್ರಫಿಯಿಂದ ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ನೋಟ". ನೇಚರ್ ರಿವ್ಯೂಸ್. ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಲಜಿ. 14 (4): 205–20. doi:10.1038/nrmicro.2016.7. PMC 5551487. <nowiki>PMID 26923112</nowiki>. R. ಹೋವ್ಡೆನ್; D. A. ಮುಲ್ಲರ್ (2020). "ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾನೊಮೆಟೀರಿಯಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ". MRS ಬುಲೆಟಿನ್. 45 (4): 298–304. arXiv:2006.01652. ಬೈಬ್‌ಕೋಡ್:2020MRSBu..45..298H. doi:10.1557/mrs.2020.87. S2CID 216522865. Lučič, Vladan; Rigort, Alexander; ಬೌಮಿಸ್ಟರ್, ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ (2013-08-05). "ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ: ಸಿತುದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಬಯಾಲಜಿ ಮಾಡುವ ಸವಾಲು". ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ ಬಯಾಲಜಿ. 202 (3): 407–419. doi:10.1083/jcb.201304193. ISSN 1540-8140. PMC 3734081. <nowiki>PMID 23918936</nowiki>. ಬೌರ್ಲೀನ್, ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಜೆ. ಬಿ.; ಬೌಮಿಸ್ಟರ್, ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ (2021-10-01). "ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಷುಯಲ್ ಪ್ರೋಟಿಯೋಮಿಕ್ಸ್ ಕಡೆಗೆ". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಬಯಾಲಜಿ. ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಾರ್ಪ್ ಸ್ಪೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ಗೆ: ಆಲ್ಫಾಫೋಲ್ಡ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬಯಾಲಜಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. 433 (20) 167187. doi:10.1016/j.jmb.2021.167187. ISSN 0022-2836. ಆಡ್ರಿಯನ್, ಮಾರ್ಕ್; ಡುಬೋಚೆಟ್, ಜಾಕ್ವೆಸ್; ಲೆಪಾಲ್ಟ್, ಜೀನ್; ಮೆಕ್‌ಡೊವಾಲ್, ಅಲಾಸ್ಡೈರ್ W. (ಮಾರ್ಚ್ 1984). "ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಆಫ್ ವೈರಸ್‌ಗಳು". ನೇಚರ್. 308 (5954): 32–36. doi:10.1038/308032a0. ISSN 1476-4687. ವಾಘ್ವಾನಿ HK, ಉಚಿಡಾ M, ಡೌಗ್ಲಾಸ್, T (ಏಪ್ರಿಲ್ 2020). "ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವಿಭಾಗೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ವೈರಸ್-ತರಹದ ಕಣಗಳು (VLPs)". ಬಯೋಮ್ಯಾಕ್ರೋಮಾಲಿಕ್ಯುಲ್ಸ್. 21 (6): 2060–2072. doi:10.1021/acs.biomac.0c00030. <nowiki>PMID 32319761</nowiki>. ಟ್ಯಾಂಬೊರಿನಿ, ಡೇವಿಡ್; ವಾಂಗ್, ಝೆಕ್ಸಿನ್; ವ್ಯಾಗ್ನರ್, ಥೋರ್ಸ್ಟೆನ್; ಟಕೆ, ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್; ಸ್ಟಾಬ್ರಿನ್, ಮಾರ್ಕಸ್; ಗ್ರೇಂಜ್, ಮೈಕೆಲ್; ಖೋ, ಆಯ್ ಲಿನ್; ರೀಸ್, ಮಾರ್ಟಿನ್; ಬೆನೆಟ್, ಪಾಲಿನ್; ಗೌಟೆಲ್, ಮಥಿಯಾಸ್; ರೌನ್ಸರ್, ಸ್ಟೀಫನ್ (2023-12-23), "ವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಸಾರ್ಕೊಮೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೈಯೋಸಿನ್ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ರಚನೆ.", ನೇಚರ್, doi:10.1038/s41586-023-06690-5, PMC 10665186 ಅಲ್-ಅಮೌದಿ, ಅಶ್ರಫ್; ಚಾಂಗ್, ಜಿಯಿನ್-ಜು; ಲೆಫೊರೆಸ್ಟಿಯರ್, ಅಮೆಲಿ; ಮೆಕ್ಡೊವಾಲ್, ಅಲಾಸ್ಡೇರ್; ಸಲಾಮಿನ್, ಲಾರೀ ಮೈಕೆಲ್; ನಾರ್ಲೆನ್, ಲಾರ್ಸ್ P. O.; ರಿಕ್ಟರ್, ಕಾರ್ಸ್ಟನ್; ಬ್ಲಾಂಕ್, ನಥಾಲಿ ಸಾರ್ಟೋರಿ; ಸ್ಟೂಡರ್, ಡೇನಿಯಲ್ (2004-09-15). "ಕ್ರೈಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ ಆಫ್ ವಿಟ್ರಸ್ ಸೆಕ್ಷನ್ಸ್". EMBO ಜರ್ನಲ್. 23 (18): 3583–3588. doi:10.1038/sj.emboj.7600366. ISSN 0261-4189. PMC 517607. <nowiki>PMID 15318169</nowiki>. ವಿಲ್ಲಾ, ಎಲಿಜಬೆತ್; ಶಾಫರ್, ಮಿರೋಸ್ಲಾವಾ; ಪ್ಲಿಟ್ಜ್ಕೊ, ಜುರ್ಗೆನ್ M.; ಬೌಮಿಸ್ಟರ್, ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ (2013-10-01). "ಕೋಶಕ್ಕೆ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು: ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ-ಅಯಾನ್-ಕಿರಣ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್". ರಚನಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. 23 (5): 771–777. doi:10.1016/j.sbi.2013.08.006. ISSN 1879-033X. <nowiki>PMID 24090931</nowiki>. ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎ. ಜಿ. (2013-04-01). "ಸಿತುದಲ್ಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ - ಸಬ್‌ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಸರಾಸರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ". ರಚನಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. 23 (2): 261–267. doi:10.1016/j.sbi.2013.02.003. ISSN 1879-033X. <nowiki>PMID 23466038</nowiki>. ಶುರ್, ಫ್ಲೋರಿಯನ್ ಕೆ. ಎಂ.; ಡಿಕ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎ.; ಹ್ಯಾಗನ್, ವಿಮ್ ಜೆ. ಹೆಚ್.; ವೋಗ್ಟ್, ವೋಲ್ಕರ್ ಎಂ.; ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎ. ಜಿ. (2015-10-15). "ಅಪಕ್ವವಾದ ವೈರಸ್‌ನಂತಹ ರೂಸ್ ಸಾರ್ಕೋಮಾ ವೈರಸ್ ಗ್ಯಾಗ್ ಕಣಗಳ ರಚನೆಯು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ p10 ಡೊಮೇನ್‌ಗಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವೈರಾಲಜಿ. 89 (20): 10294–10302. doi:10.1128/JVI.01502-15. ISSN 1098-5514. PMC 4580193. <nowiki>PMID 26223638</nowiki>. ಸಹಾ, ಅಂಬರ್ನೀಲ್; ನಿಯಾ, ಶೆರ್ವಿನ್ ಎಸ್.; ರೋಡ್ರಿಗಸ್, ಜೋಸ್ ಎ. (2022-09-14). "3D ಆಣ್ವಿಕ ಸ್ಫಟಿಕಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಡಿಫ್ರಾಕ್ಷನ್". ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು. 122 (17): 13883–13914. doi:10.1021/acs.chemrev.1c00879. ISSN 0009-2665. PMC 9479085. <nowiki>PMID 35970513</nowiki>. ಸ್ಚ್ಮಿಡ್, ಮೈಕೆಲ್ ಎಫ್. (2011-01-01), ಲುಡ್ಟ್ಕೆ, ಸ್ಟೀವನ್ ಜೆ.; ವೆಂಕಟರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಬಿ. ವಿ. (ಸಂಪಾದಕರು), "ಅಧ್ಯಾಯ 2 - ಏಕ-ಕಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕ್ರಯೋಟೊಮೊಗ್ರಫಿ (ಕ್ರಯೋಇಟಿ)", ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕ್ರಯೋಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು, ಭಾಗ ಬಿ, ಸಂಪುಟ 82, ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟಗಳು 37–65, doi:10.1016/b978-0-12-386507-6.00002-6, 2024-01-07 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ಸ್ಕಾಟ್, ಎಂ. ಸಿ.; ಚೆನ್, ಚಿಯೆನ್-ಚುನ್; ಮೆಕ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ; ಝು, ಚುನ್; ಕ್ಸು, ರುಯಿ; ಎರ್ಸಿಯಸ್, ಪೀಟರ್; ಡಹ್ಮೆನ್, ಉಲ್ರಿಚ್; ರೇಗನ್, ಬಿ. ಸಿ.; ಮಿಯಾವೊ, ಜಿಯಾನ್ವೀ (ಮಾರ್ಚ್ 2012). "2.4-ಆಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ". ನೇಚರ್. 483 (7390): 444–447. doi:10.1038/nature10934. ISSN 1476-4687. ಹ್ಯಾಗನ್, ವಿಮ್ ಜೆ. ಹೆಚ್.; ವಾನ್, ವಿಲಿಯಂ; ಬ್ರಿಗ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎ. ಜಿ. (2017-02-01). "ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಸಬ್‌ಟೊಮೊಗ್ರಾಮ್ ಸರಾಸರಿಗಾಗಿ ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್ ಮಾಡಲಾದ ಕ್ರಯೋ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ ಟಿಲ್ಟ್-ಸ್ಕೀಮ್‌ನ ಅನುಷ್ಠಾನ". ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಬಯಾಲಜಿ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ. 197 (2): 191–198. doi:10.1016/j.jsb.2016.06.007. ISSN 1047-8477. PMC 5287356. <nowiki>PMID 27313000</nowiki>. ಜಾಂಗ್, ಪೀಜುನ್ (2013-10-01). "Correlat == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://cryo-em-course.caltech.edu/ ಕ್ರಯೋ-ಇಎಂ ಕೋರ್ಸ್ (ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು] {{Electron microscopy}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] rartnvxnfu9kd0mk60xwcvltet2icm6 0 179166 1373850 2026-05-20T11:05:54Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373850 wikitext text/x-wiki [[File:מכתש רמון - גלישת עננים (cropped).jpg|thumb|Plateau-cooled air falls into the [[Makhtesh Ramon]], traced by [[radiation fog]], just after dawn. Radiative cooling of the desert highlands chills the air, making it [[unstable stratification|more dense]] than the air over the lowlands. Cooler air can also [[relative humidity|hold less water vapour]]; it condenses out as tiny fog droplets, which re-evaporate as the air warms. Here, the falling air is warming [[adiabatically]], and so the fog re-evaporates as it falls.{{citation needed|date=August 2024}}]] [[File:Vent catabatique - Catabatic Wind.jpg|thumb|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ]] '''ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ''' ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ [[ಮಾರುತಗಳು|ಮಾರುತ]]. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== [[ವಿಕಿರಣ]]ದಿಂದ [[ಪರ್ವತ]]ದ [[ಶಿಖರ]]ಗಳು ತಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗಾಳಿಯೂ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಳಿ]]ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಕೆಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಹೀಗೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Poulos |first1=Greg |last2=Zhong |first2=Shiyuan (Sharon) |date=November 2008 |title=An Observational History of Small-Scale Katabatic Winds in Mid-Latitudes |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |journal=Geography Compass |language=en |volume=2 |issue=6 |pages=1798–1821 |doi=10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |bibcode=2008GComp...2.1798P |issn=1749-8198|url-access=subscription }}</ref> ಈ ಮಾರುತ ಬೀಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು. ಇದು ಕಣಿವೆಯ ತಳವನ್ನು ಸೇರಿ, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲು|ನೀರ್ಗಲ್ಲ]] ಸರೋವರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪದರಪದರವಾಗಿ ಹರಡಿ, ಮಂಜುಮುಸುಕಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರ್ವತ ಮಾರುತ (ಮೌಂಟನ್ ವಿಂಡ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಕೀ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನೂಕ್ ಎಂದೂ ಯೂರೋಪಿನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ ಎಂದೂ ಇವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಪಾಶ್ರ್ವಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಆ ಕಡೆಯಲ್ಲೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನೂ ದಾಟಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನು ಪಾಶ್ರ್ವ (ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನ ಭಾಗ). ಈ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಆದ್ರ್ರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಣಗಾಳಿಯೇ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತದಿಂದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಂಜು ಮುಸುಕುತ್ತದೆ. ಹಿಮಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಣಗಾಳಿಯಿಂದ [[ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸುವುದುಂಟು. ==ಸಾಂದ್ರತೆ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‍ಟಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಬೀಸುವುದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿಯಷ್ಟು ಶೀತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂವಾದಿ ಮಾರುತ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದಂಥದು ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ. ಇದು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪರ್ವತಕಣಿವೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಾದು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಗಾಳಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾಳಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲಪಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ತಣ್ಣಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಣಿವೆ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== h8lxs4256eccng2a7gkus911diczgps 1373851 1373850 2026-05-20T11:07:50Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373851 wikitext text/x-wiki [[File:מכתש רמון - גלישת עננים (cropped).jpg|thumb|Plateau-cooled air falls into the [[Makhtesh Ramon]], traced by [[radiation fog]], just after dawn. Radiative cooling of the desert highlands chills the air, making it [[unstable stratification|more dense]] than the air over the lowlands. Cooler air can also [[relative humidity|hold less water vapour]]; it condenses out as tiny fog droplets, which re-evaporate as the air warms. Here, the falling air is warming [[adiabatically]], and so the fog re-evaporates as it falls.{{citation needed|date=August 2024}}]] [[File:Vent catabatique - Catabatic Wind.jpg|thumb|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ]] '''ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ''' ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ [[ಮಾರುತಗಳು|ಮಾರುತ]]. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== [[ವಿಕಿರಣ]]ದಿಂದ [[ಪರ್ವತ]]ದ [[ಶಿಖರ]]ಗಳು ತಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗಾಳಿಯೂ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಳಿ]]ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಕೆಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಹೀಗೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Poulos |first1=Greg |last2=Zhong |first2=Shiyuan (Sharon) |date=November 2008 |title=An Observational History of Small-Scale Katabatic Winds in Mid-Latitudes |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |journal=Geography Compass |language=en |volume=2 |issue=6 |pages=1798–1821 |doi=10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |bibcode=2008GComp...2.1798P |issn=1749-8198|url-access=subscription }}</ref> ಈ ಮಾರುತ ಬೀಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು. ಇದು ಕಣಿವೆಯ ತಳವನ್ನು ಸೇರಿ, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲು|ನೀರ್ಗಲ್ಲ]] ಸರೋವರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪದರಪದರವಾಗಿ ಹರಡಿ, ಮಂಜುಮುಸುಕಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರ್ವತ ಮಾರುತ (ಮೌಂಟನ್ ವಿಂಡ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಕೀ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನೂಕ್ ಎಂದೂ ಯೂರೋಪಿನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ ಎಂದೂ ಇವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಪಾಶ್ರ್ವಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಆ ಕಡೆಯಲ್ಲೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನೂ ದಾಟಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನು ಪಾಶ್ರ್ವ (ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನ ಭಾಗ). ಈ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಆದ್ರ್ರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಣಗಾಳಿಯೇ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತದಿಂದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಂಜು ಮುಸುಕುತ್ತದೆ. ಹಿಮಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಣಗಾಳಿಯಿಂದ [[ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸುವುದುಂಟು. ==ಸಾಂದ್ರತೆ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‍ಟಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಬೀಸುವುದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿಯಷ್ಟು ಶೀತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂವಾದಿ ಮಾರುತ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದಂಥದು ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ. ಇದು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪರ್ವತಕಣಿವೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಾದು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಗಾಳಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾಳಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲಪಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ತಣ್ಣಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಣಿವೆ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] fy807xc9b6j3ifdjihknuym99vvai5u 1373852 1373851 2026-05-20T11:08:41Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಿಸರ್ಗ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373852 wikitext text/x-wiki [[File:מכתש רמון - גלישת עננים (cropped).jpg|thumb|Plateau-cooled air falls into the [[Makhtesh Ramon]], traced by [[radiation fog]], just after dawn. Radiative cooling of the desert highlands chills the air, making it [[unstable stratification|more dense]] than the air over the lowlands. Cooler air can also [[relative humidity|hold less water vapour]]; it condenses out as tiny fog droplets, which re-evaporate as the air warms. Here, the falling air is warming [[adiabatically]], and so the fog re-evaporates as it falls.{{citation needed|date=August 2024}}]] [[File:Vent catabatique - Catabatic Wind.jpg|thumb|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ]] '''ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ''' ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ [[ಮಾರುತಗಳು|ಮಾರುತ]]. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== [[ವಿಕಿರಣ]]ದಿಂದ [[ಪರ್ವತ]]ದ [[ಶಿಖರ]]ಗಳು ತಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗಾಳಿಯೂ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಳಿ]]ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಕೆಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಹೀಗೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Poulos |first1=Greg |last2=Zhong |first2=Shiyuan (Sharon) |date=November 2008 |title=An Observational History of Small-Scale Katabatic Winds in Mid-Latitudes |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |journal=Geography Compass |language=en |volume=2 |issue=6 |pages=1798–1821 |doi=10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |bibcode=2008GComp...2.1798P |issn=1749-8198|url-access=subscription }}</ref> ಈ ಮಾರುತ ಬೀಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು. ಇದು ಕಣಿವೆಯ ತಳವನ್ನು ಸೇರಿ, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲು|ನೀರ್ಗಲ್ಲ]] ಸರೋವರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪದರಪದರವಾಗಿ ಹರಡಿ, ಮಂಜುಮುಸುಕಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರ್ವತ ಮಾರುತ (ಮೌಂಟನ್ ವಿಂಡ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಕೀ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನೂಕ್ ಎಂದೂ ಯೂರೋಪಿನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ ಎಂದೂ ಇವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಪಾಶ್ರ್ವಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಆ ಕಡೆಯಲ್ಲೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನೂ ದಾಟಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನು ಪಾಶ್ರ್ವ (ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನ ಭಾಗ). ಈ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಆದ್ರ್ರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಣಗಾಳಿಯೇ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತದಿಂದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಂಜು ಮುಸುಕುತ್ತದೆ. ಹಿಮಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಣಗಾಳಿಯಿಂದ [[ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸುವುದುಂಟು. ==ಸಾಂದ್ರತೆ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‍ಟಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಬೀಸುವುದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿಯಷ್ಟು ಶೀತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂವಾದಿ ಮಾರುತ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದಂಥದು ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ. ಇದು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪರ್ವತಕಣಿವೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಾದು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಗಾಳಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾಳಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲಪಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ತಣ್ಣಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಣಿವೆ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ನಿಸರ್ಗ]] inj917wgp7qvnf3x7mmfdejujxcquu6 1373858 1373852 2026-05-20T11:51:51Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1373858 wikitext text/x-wiki [[File:מכתש רמון - גלישת עננים (cropped).jpg|thumb|Plateau-cooled air falls into the [[Makhtesh Ramon]], traced by [[radiation fog]], just after dawn. Radiative cooling of the desert highlands chills the air, making it [[unstable stratification|more dense]] than the air over the lowlands. Cooler air can also [[relative humidity|hold less water vapour]]; it condenses out as tiny fog droplets, which re-evaporate as the air warms. Here, the falling air is warming [[adiabatically]], and so the fog re-evaporates as it falls.{{citation needed|date=August 2024}}]] [[File:Vent catabatique - Catabatic Wind.jpg|thumb|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ]] '''ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ''' ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ [[ಮಾರುತಗಳು|ಮಾರುತ]]. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== [[ವಿಕಿರಣ]]ದಿಂದ [[ಪರ್ವತ]]ದ [[ಶಿಖರ]]ಗಳು ತಂಪಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಗಾಳಿಯೂ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಳಿ]]ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಕೆಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಹೀಗೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Poulos |first1=Greg |last2=Zhong |first2=Shiyuan (Sharon) |date=November 2008 |title=An Observational History of Small-Scale Katabatic Winds in Mid-Latitudes |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |journal=Geography Compass |language=en |volume=2 |issue=6 |pages=1798–1821 |doi=10.1111/j.1749-8198.2008.00166.x |bibcode=2008GComp...2.1798P |issn=1749-8198|url-access=subscription }}</ref> ಈ ಮಾರುತ ಬೀಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು. ಇದು ಕಣಿವೆಯ ತಳವನ್ನು ಸೇರಿ, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲು|ನೀರ್ಗಲ್ಲ]] ಸರೋವರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪದರಪದರವಾಗಿ ಹರಡಿ, ಮಂಜುಮುಸುಕಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರ್ವತ ಮಾರುತ (ಮೌಂಟನ್ ವಿಂಡ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಕೀ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನೂಕ್ ಎಂದೂ ಯೂರೋಪಿನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ ಎಂದೂ ಇವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುವುದು ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಪಾಶ್ರ್ವಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಆ ಕಡೆಯಲ್ಲೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನೂ ದಾಟಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನು ಪಾಶ್ರ್ವ (ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನ ಭಾಗ). ಈ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಆದ್ರ್ರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಣಗಾಳಿಯೇ ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುತದಿಂದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಂಜು ಮುಸುಕುತ್ತದೆ. ಹಿಮಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಣಗಾಳಿಯಿಂದ [[ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸುವುದುಂಟು. ==ಸಾಂದ್ರತೆ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‍ಟಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಬೀಸುವುದಾದರೂ ಅಲ್ಲಿಯಷ್ಟು ಶೀತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿಯ ಉಷ್ಣ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂವಾದಿ ಮಾರುತ== ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದಂಥದು ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ. ಇದು ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪರ್ವತಕಣಿವೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಾದು ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇಲ್ಪದರಗಳ ಗಾಳಿಯೂ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾಳಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲಪಿ, ಅಲ್ಲಿರುವ ತಣ್ಣಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆನಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಕಣಿವೆ ಮಾರುತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ನಿಸರ್ಗ]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಟಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಮಾರುತ}} bq1bksiaib5ax5vebwb4rw008mz8bgd 0 179167 1373853 2026-05-20T11:41:59Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1373853 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== d993ltsk1biilqcad3dxa65bgtohz2s 1373854 1373853 2026-05-20T11:42:28Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373854 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] hr9xclnzcwt71i5ude7qmq9816gbeuy 1373855 1373854 2026-05-20T11:43:01Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373855 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] 38q10rok9cn8i50ysth56nm9fz8cai6 1373856 1373855 2026-05-20T11:43:19Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವಿಕಸನ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373856 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ]] 4jfjh5ns2d4mj8o6rp2m4qfqzovhkir 1373857 1373856 2026-05-20T11:44:38Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1373857 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]] f89bvbiejc3mioyhxokf1nim25jnoop 1373859 1373857 2026-05-20T11:54:04Z VASANTH S.N. 728 1373859 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Catarrhines | fossil_range = {{fossilrange|Late Eocene|Holocene}} | image = Drill and Gorilla .jpg | image_caption = Drill and Western gorilla, two species of Catarrhini. | taxon = Catarrhini | authority = [[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|É. Geoffroy]], 1812<ref name=":4">{{Cite journal|last=Geoffroy Saint-Hilaire|first=M.É.|date=1812|title=Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|journal=Annales du Muséum d'Histoire Naturelle|location=Paris|volume=19|pages=85–122|access-date=2019-03-26|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091031/https://www.biodiversitylibrary.org/item/23270#page/107/mode/1up|url-status=live}}</ref> | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = * †[[Oligopithecidae]] * †[[Saadanioidea]] * †[[Propliopithecoidea]] * †[[Dendropithecoidea]] * †[[Pliopithecoidea]] * [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] (Old World monkeys) * [[Ape|Hominoidea]] (apes) | synonyms = * Catarrhine monkeys * Old World anthropoids * Old World monkeys (from a [[cladistic]] definition that includes apes, and thus humans)<ref name="TNHMA"/><ref name=":4" /> * Simiadae, <small>W.C.L. Martin, 1841</small><ref name="TNHMA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/generalintroduct00martrich|title=A General Introduction to The Natural History Mamminferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, and the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys|last=Martin|first=W.C. Linnaeus|publisher=Wright and Co. printers|year=1841|location=London|pages=339, 340, 361}}</ref> }} '''ಕ್ಯಾಟರೈನಿ''' ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗಣದ ಆಂಥ್ರೋಪಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋತಿಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕುಟುಂಬ (ಸೂಪರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ). ಸರ್ಕೊಪಿತಿಕಾಯ್ಡಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಸರು. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನಾಸಿಕರಂಧ್ರಗಳು, [[ದವಡೆ]]ಸಂಚಿಗಳು, [[ಬಾಲ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಕೋತಿಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಗುಣ.ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಮೂಗಿನ ಸೆಪ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾಲೋಸಿಟಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪೃಷ್ಠಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಹೆನ್ಸಿಲ್ ಅಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ಬಾಲವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು '''ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ವಾನರಗಳು''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು '''(''' ರಾಫ್ಟ್-ವಲಸೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಆಫ್ರೋ-ಯುರೇಷಿಯನ್ ಕ್ಲೇಡ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಪ್ಲಿಯೊಪಿಥೆಕೊಯಿಡಿಯಾಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ). <ref name=":1">{{Cita publicación|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2301338120#sec-1|título=Un primate eosimíido con afinidades del sur de Asia en el Paleógeno de la Amazonia occidental y el origen de los monos del Nuevo Mundo|nombre=Laurent Marivaux, Francisco R. Negri, Pierre-Olivier Antoine, y Ana María Ribeiro|fecha=3 de julio de 2023|publicación=PNAS|doi=10.1073/pnas.2301338120}}</ref> == ವಿಕಸನ == ಮೂವತ್ತೈದು ರಿಂದ ನಲವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳು (ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್‌ಗಳಿಂದ (ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು) ಬೇರೆಯಾದವು . ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಫ್ಯಾಮಿಲಿಗಳ ( ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೆರ್ಕೊಪಿಥೆಸಿಡ್ ನ್ಸುಂಗ್ವೆಪಿಥೆಕಸ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೋಮಿನಾಯ್ಡ್ ರುಕ್ವಾಪಿಥೆಕಸ್, ಇವೆರಡೂ ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ''ಗ್ರೇಟ್'' ರಿಫ್ಟ್ ''ಕಣಿವೆಯ'' ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಸುಂಗ್ವೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಗಿಬ್ಬನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ , ಅವು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ರಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಂಗಗಳಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಬಂದವು. <ref name= Schrago>{{cita web | url = http://mbe.oxfordjournals.org/content/20/10/1620.full | título = Timing the Origin of New World Monkeys | fechaacceso = 18 de agosto de 2012 | autor = Carlos G. Schrago, Claudia A. M. Russo | fecha = 27 de junio de 2003 | obra = [[Molecular Biology and Evolution (revista)|Molecular Biology and Evolution]] | editorial = [[Oxford University Press|Oxford Journals]]}}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಟರೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ಲಾಟಿರೈನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸಿಡೇಸ್ ಕಿಣ್ವವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಅವು ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಟರೈನ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="ALPHA">{{cite journal|title=Functionally important glycosyltransferase gain and loss during catarrhine primate emergence|last1=Koike|first1=Chihiro|last2=Uddin|first2=Monica|date=2007-01-09|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=2|pages=559–564|bibcode=2007PNAS..104..559K|issn=0027-8424|doi=10.1073/pnas.0610012104|pmc=1766424|pmid=17194757|last3=Wildman|first3=Derek E.|last4=Gray|first4=Edward A.|last5=Trucco|first5=Massimo|last6=Starzl|first6=Thomas E.|last7=Goodman|first7=Morris}}</ref> <ref name="EONS">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|title=Did An Ancient Pathogen Reshape Our Cells?|access-date=2022-08-13|website=YouTube|publisher=Public Broadcasting System|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813162504/https://www.youtube.com/watch?v=KT44K_MRyQc&t=11s|archive-date=2022-08-13}}</ref> ಕ್ಯಾತರಿನ್‌ಗಳು ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ , ಪ್ಲಾಟಿರಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರದ ವಿಷಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಂಪು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಜೀನ್ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ . ''ಅಲ್ಲೌಟಾ'' ಮಾತ್ರ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಟ್ರೈಕ್ರೊಮ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಮಾನವನನ್ನೂ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ವಾನರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು 17 ಜಾತಿಯ ಕಪಿಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಟರೈನಿ}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಸನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]] jvfb5jepkavzmk7hzgs2wa4g546zbt9